

D4311

རྒྱ་གར་སྐད་དུ། །ཥྚཱངྒ་ཧྲྀ་ད་ཡ་ནཱ་མ་བཻ་ཌཱུརྱ་ཀ་བྷཥྱ་མ། བོད་སྐད་དུ། ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་བཤད་པ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྨན་གྱི་བླ་བེ+ེ་ཌཱུརྱ་འོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་མ་ལུས་པ་ཡི་ནད། །རྒྱུན་དུ་འབྲེལ་པས་ལུས་ལ་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ། །འདོད་དང་གཏི་མུག་ཁྲོ་བ་སེལ་བ་ཡི། །སྨན་པ་སྔོན་མེད་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྔོན་ གྱི་དྲང་སྲོང་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པ།།ཚེ་རིང་ལྡན་པར་འདོད་པ་ན། །ཆོས་དང་ནོར་ཡང་བདེ་བར་སྒྲུབ། །ཚེ་ཡི་རིག་བྱེད་ལུང་བཤད་པ། །རབ་ཏུ་གུས་པས་བྱ་བར་གྱིས། །གནས་དང་པོ་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་ག་ཚེ་རིང་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དཔྱད་ནི། །ཚངས་པ་ཆེན་པོ་དྲན་ ནས།ཚངས་པ་ཆེན་པོའི་བུ་སྐྱེ་དགུའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་བཤད་དོ། །སྐྱེ་དགུའི་བདག་གིས་སྨན་དཔྱད་ལོབས་ནས། ལྷའི་སྨན་པ་ཐ་སྐར་གྱི་བུ་གཉིས་ལ་བཤད་དོ། །ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཀྱང་སྔོན་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་དང་། ནབ་སོ་སྐྱེས་དང་། ཐང་ལ་ གནས་དང་།དཀའ་གཉིས་སྤྱོད་དང་། མུ་ཁྱུད་དང་། འདྲོ་བ་སྐྱོང་གི་བུ་དང་། ཤོལ་འདྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བཤད་དོ། །དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། །དྲང་སྲོང་མེ་བཞིན་འཇུག་ལ་སོགས་པ་ལ་བཤད་དོ། །དྲང་སྲོང་མེ་བཞིན་འཇུག་ལ་སོགས་པས་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་གཞུང་ ལོབས་ནས།དྲང་སྲོང་རེ་རེས་ཀྱང་སྨན་དཔྱད་ཞིབ་མོ་རྒྱས་པ་སོ་སོར་བྱས་པའི་གཞུང་རྩིང་ཞིབ་སྣ་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་ལས། ཕྱིས་སྨན་པ་ཆེན་པོ་ཕ་ཁོལ་ཞེས་བྱ་བས་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་གཞུང་མང་པོ་མཐའ་དག་མ་ལུས་པ་ལས་བཏུས་པ། །རྩིང་ཞིབ་རན་ཅིང་བསླབ་པའི་མདོ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དུ་བསྡུས་ པའི་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་གཞུང་བྲིས་སོ།།དེ་ལ་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་མདོ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ནམ་ཚོང་མན་ཆད་ལུས་ཀྱི་ནད་སྣ་ཚོགས་གསོ་བའི་དཔྱད་དང་། བྱིས་པ་ཆུང་ངུའི་དཔྱད་དང་། གདོན་ནད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དཔྱད་དང་། ནམ་ཚོད་ཡན་ཆད་མིག་དང་རྣ་བ་དང་གླད་པའི་ནད་ སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དཔྱད་དང་།།མཚོན་གྱིས་སྨས་པའི་རྣག་གསོ་བའི་དཔྱད་དང་། །སྡིག་སྤྲུལ་ཟོས་དུག་དང་རྩི་དུག་གིས་པོག་པའི་དཔྱད་དང་། རྒས་སྲ་ཞིང་ཚེ་རིང་བར་བྱ་བའི་དཔྱད་དང་། བུད་མེད་ལ་ཕོད་པར་བྱ་བའི་དཔྱད་དང་། །ཡན་ལག་མདོ་རྣམ་པ་འདི་བརྒྱད་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་ནི་མདོ་བརྒྱད་པོ་འདིར་འདུས་སོ། །དེ་ལ་མིའི་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནད་གཞི་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་འདི་གསུམ་མ་སྙོམས་ཏེ། གྱུར་ན་ནད་ ཡིན་ཏེ་ལུས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།།འདི་གསུམ་འཕྲོད་སྙོམས་ལ་གྱུར་པ་མེད་ན་ལུས་ཀྱི་ཉམས་ཐ་མལ་པར་གནས་ཏེ། འཚོ་བར་བྱེད་དོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་འདི་གསུམ་ལུས་ལ་ཁྱབ་པར་གནས་མོད་ཀྱི། །དེ་ལ་ཡང་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་སྙིང་ག་ཡན་ཆད་བད་ ཀན་གྱི་གནས་སོ།།སྙིང་ག་མན་ཆད་ལྟེ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བར་ནི་མཁྲིས་པའི་གནས་སོ། །ལྟེ་བ་མན་ཆད་ཟས་ཞུ་བའི་ས་དང་། རོ་སྨད་མན་ཆད་རྐང་པ་ཡན་ཆད་རླུང་གི་གནས་སོ། །ཡང་དེ་ལ་ན་ཚོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་བསྟན་ན། བྱིས་པའི་ཚེ་ན་ནི་བད་ཀན་ནོ། །དར་ལ་བབ་ པའི་ཚེ་ནི་མཁྲིས་པའོ།།རྒས་ཕན་ཆད་ནི་རླུང་གི་རང་བཞིན་ནོ། །ཉིན་མཚན་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་སྟེ། སྔ་དྲོ་ནི་བད་ཀན་ནོ། །ཉི་མ་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་ནི་མཁྲིས་པའོ།

梵语：八支心要名琉璃注释
藏语：八支心要医论注释
顶礼一切遍知！顶礼世尊如来、应供、正等正觉、医王琉璃光如来！
贪等一切无余病，相续相连遍满身，能除贪欲痴与嗔，无上医王我敬礼。
如古先贤仙人常识子等所说：欲求长寿时，法与财亦当安乐成就，寿命明论当以至诚恭敬而行。
第一章医疗仪轨长寿等医论：大梵天忆念后，向大梵天之子众生主宣说。众生主学习医论后，向天医星宿二子宣说。天帝释也曾向古大仙人常识子、生于空、住于平地、行二难、轮围、护众生子及移动等宣说。
这些大仙人又向仙人如火入等宣说。仙人如火入等学习医论后，每位仙人各自撰写详细广大的医论，形成粗细各异的论典。后来大医师破戒者从众多医论中摘要编撰，取其不偏不倚易学之处，汇集成八支医论。
所谓八支医论是指：从颈部以下身体各种疾病的医治、小儿科医治、各种魔症医治、颈部以上眼耳脑等各种疾病医治、兵器所伤脓疮医治、蛇咬毒药中毒医治、延年益寿医治、妇科医治等八个部分。
因此，一切医疗仪轨都包含在这八部分中。其中，人的一切疾病根源有三种：风、胆和痰。风胆痰三者失衡时即为病，能损害身体。
这三者若调和无偏时，身体保持正常状态而得以生存。风胆痰三者虽遍布全身，但也有其特定部位：心间以上为痰之处，心间以下至脐以上为胆之处，脐以下食物消化处和下身至足为风之处。
若从年龄区分：童年时为痰，壮年时为胆，老年后为风的自性。日夜也分三时：早晨为痰，正午时为胆。

།སྣུར་སྨད་མན་ནི་རླུང་ངོ་། །མཚན་མོའི་ནམ་སྟོད་ནི་བད་ཀན་ནོ། །ནམ་གྱི་གུང་ལ་མཁྲིས་པའོ། ། ནམ་གྱི་སྨད་མན་ཆད་ནི་རླུང་གི་དུས་སོ། །ཡང་དེ་ལ་ཟས་ཟོས་མ་ཐག་པའི་རྗེས་ལ་ཅུང་ཟད་ཅིག་གི་བར་དུ་ནི་བད་ཀན་གནས་སོ། །དེ་ནས་ཟས་དེ་ཞུ་བར་བྱེད་ཀྱི་བར་དུ་ནི་མཁྲིས་པའོ། །ཟས་ཞུ་ནས་དངས་སྙིགས་ཕྱེད་ཕན་ཆད་ནི་རླུང་གི་དུས་སོ། །དེ་ལ་ཁ་ཟས་ཟོས་པ་རྣམས མེའི་དྲོད་ཀྱིས་འཇུ་བའི་བྱེ་བྲག་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལས་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་སྟེ།དེ་ལ་རླུང་སྐྱེས་ནས་ཟས་ཟོས་པ་ཡང་ན་མྱུར་དུ་འཇུ། །ཡང་ན་རིང་དུ་མི་འཇུ་བར་བྱེད་དེ། འཇུ་བ་མི་སྙོམས་སོ། །མཁྲིས་པ་སྐྱེས་ནས་ཟས་ཟོས་པའི་མེ་དྲོད་རྣོ་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་ སྐྱེས་ན་ཟས་འཇུ་བར་བྱེད་པའི་མེ་དྲོད་ཆུང་པར་བྱེད་དོ།།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་འདི་གསུམ་ཤས་མཉམ་ན་ཟས་འཇུ་བའི་མེའི་སྟོབས་ཀྱང་སྙོམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་གི་ཤས་ཆེ་ན་ལྟོ་སྲའོ། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེན་ལྟོ་འཇམ་ཞིང་སྙིའོ། །བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆེན་ལྟོ་སྲ་ཆེ་ པ་ཡང་མ་ཡིན།།སྙི་བ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བར་མ་རན་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ཤས་སྙོམས་ཏེ་སྙོམས་པ་ནི་ནད་གཞི་སྙོམས་ཏེ་ནད་མེད་པའོ། །ཡེ་ལུས་ཀྱི་ནད་གཞི་དང་པོ་ནི། །མའི་མངལ་དུ་ཟླ་མཚན་དང་། ཁུ་བ་ཆགས་པ་དེ་ཚུན་ཆད་ནས་ལུས་སྐྱེ་ བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ནད་ཀྱི་མགོ་སྟེ་དེ་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནས་དཔེ་སྲིན་བུ་གདུག་པའི་དུག་དང་འདྲའོ། །ཡང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་རེ་རེ་ལ་ཡང་། །ཆེ་བ་དང་འབྲིང་པོ་དང་ཆུང་ངུ་སོ་སོར་བལྟའོ། ། རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གསུམ་འཕྲོད་སྙོམས་ན། །ལུས་ཟུངས་འཕྲོད་སྙོམས་པ་ཡིན་ཏེ་ནད་མེད་པའི་མཆོག་གོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཉིས་ཤིག་ལྷག་པར་ཕྱེ་ན། ནད་གཞི་རྣམ་གཉིས་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྨད་པར་བྱ་བའི་རང བཞིན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རླུང་གི་རང་བཞིན་ནི་རྩུབ་པ། །ཡང་བ། གྲང་བ། །སྲ་བ། ཕྲ་བ། གཡོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ནི་འཇམ་བག་ཅན། །ཚ་ཙག་ཅག་བྱེད་པ། །དྲོ་བ། ཡང་བ། དྲི་ང་བར་མནམ་པ། ཁོང་འཁྲུ་བ། །གཤེར་ཏེ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བད་ ཀན་གྱི་རང་བཞིན་ནི་ལྕི་བ།བསིལ་བ། འཇམ་པ། སྣུམ་ཞིང་རྟུལ་བ། བརྟན་པ། ནལ་ནལ་པོ་འབྱར་བག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་འདི་གསུམ་ལས་གཉིས་ཀྱི་ཤས་ཆེན་ལྡན་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །སུམ་ཆར་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ནི་འདུས་པའི་ནད་ ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ལུས་ཟུངས་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅུད་དང་ས་མ་དང་། ཁྲག་དང་། ཤ་དང་། ཚིལ་དང་། རུས་པ་དང་། རྐང་དང་། ཁུ་ཆུ་དང་བདུན་ནོ། །འདི་བདུན་དང་སྙིགས་མ་བཤང་གཅི་དང་། རྡུལ་སོགས་པ་ལ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་གྱིས་གནོད་ པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་སྙོམས་ན་ལུས་ཐམས་ཅད་རྟས་པར་བྱེད་དོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་རྣམས་མ་སྙོམས་ན་ལུས་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྨན་ནོ་ཅོག་གི་དང་། ཟས་ཟོས་སོ་ཅོག་གི་ རོ་ནི་མདོ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ།མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ཚ་བྲོ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བསྐ་བ་དང་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །རོ་རྣམ་པ་དྲུག་ཀྱང་རྩི་སྨན་ཐ་དད་པ་ལ་བརྟེན་ཏོ། །རོ་དྲུག་གི་སྟོབས་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མཐུ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་མངར་བ་དང་ སྐྱུར་བ་དང་།ཚ་བྲོ་བ་འདི་གསུམ་གྱིས་ནི་རླུང་སེལ་ཏོ།

从下午开始是风时。夜晚前半段是痰时。夜晚中段是胆时。夜晚后半段是风时。另外，在刚吃完饭后的一小段时间内是痰时。从那以后到食物消化期间是胆时。食物消化后，精华和糟粕分离之后是风时。其中，所食用的食物被火热消化的差别，从风、胆和痰来看分为四种：其中风生起后，所食之物或者迅速消化，或者长时间不消化，消化不均匀。胆生起后，食物的消化之火变得过于猛烈。痰生起后，使食物消化之火变小。风、胆、痰这三者均衡时，消化之火的力量也是均衡的。其中风分大时，胃坚硬。胆分大时，胃柔软而松弛。痰分大时，胃既不太硬也不太软，是适中的状态。风、胆、痰三者均衡，即病根平衡，无病。
身体最初的病根是：从母胎中月经和精子结合那时起，身体开始形成等，这是疾病的开端，由此而生，就像毒虫的毒一样。另外，从风、胆、痰的差别来看，身体的自性是风、胆、痰每一种又各自分为大、中、小三种。风、痰、胆三者调和均衡时，身体组织调和均衡，是无病之最。风、胆、痰三者中任何两者过度增长，就会因病根二者而成病，是应当降服的自性。
其中风的自性是粗糙、轻盈、寒冷、坚硬、细微、动摇。其中胆的自性是柔和、灼热、温暖、轻盈、臭味、腹泻、湿润而稀薄。其中痰的自性是沉重、清凉、柔软、油腻迟钝、稳固、粘稠有粘性。风、胆、痰这三者中两者分量增大的称为二者病。三者都成病的称为聚合病。
其中所谓七种身体组织是：精华、血浆、血液、肉、脂肪、骨骼、骨髓和精液七种。这七种和废物大小便、汗等都会受到风、胆、痰三者的损害。风、胆、痰三者均衡时，使全身强壮。风、胆、痰不均衡时，会损害身体。
其中所有药物和所有食物的味道总的分为六种：甜味、酸味、咸味、苦味、辛味、涩味六种。六种味道也依赖于不同的药草。六种味道的力量也是按顺序逐渐增强。其中最初的甜味、酸味、咸味这三种能够祛除风。

།ཁ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བསྐ་བས་ནི་བད་ཀན་སེལ་ཏོ། །བསྐ་བ་དང་ཁ་བ་དང་མངར་བས་ནི་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏོ། །དེ་ལ་ཚ་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭས་ནི་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་རྒྱས་པའི་ཚ་བའི་ནད་སྐྱེད་དོ། །སྨན་ གྱི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་སྟེ།ལ་ལས་ནི་ནད་ཞི་བར་བྱེད། ལ་ལས་ནི་ནད་ལྡང་བར་བྱེད་དེ། ཐ་མལ་ནི་ཉམས་ཐ་མལ་པར་གནས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་སྨན་གྱི་མཐུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཚ་བ་དང་། བསིལ་བའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ། །སྨན་ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་རྣམ་ པ་གསུམ་སྟེ།མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ཚ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །སྨན་གྱི་ཡོན་ཏན་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། ལྕི་བ་དང་། རྟུལ་བ་དང་། བསིལ་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། འཇམ་པ་དང་། བསྐ་བ་དང་། མཉེན་པ་དང་། བརྟེན་པ་དང་། རབ་ཏུ་ཕྲ་བ་དང་། སྐམ་ བག་ཅན་ནོ།།འདི་ལས་བཟློག་ན་ཉི་ཤུར་སྦྱར་རོ། །ནད་གསོ་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་དབྱར་དགུན་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་། སྨན་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་། སྨན་སྦྱོར་ཞིང་གཏོང་བའི་ལས་ལ་མཁས་པ་དང་། འདི་གསུམ་སྦྱར་ཞིང་ལོགས་པར་སྦྱོར་བ་ནི། ནད་མེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ གཅིག་པུ་སྟེ།མཆོག་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ལྟར་མ་འབྱོར་ཏེ། ཆུང་ངམ་ལོག་པར་སྦྱར་ཏམ། ལྷག་པར་སྦྱར་ཏེ་ཆེས་ན་ནད་ཀྱིས་ཉེན་པ་ཡིན་ཏེ། ནད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ནད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་མ་སྙོམས་པ་ལས་ནད་དུ་ འགྱུར་རོ།།ནད་མེད་པ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་གཞི་འཕྲོད་ཅིང་སྙོམས་ན་ནད་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །ནད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཅིག་ནི་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་དག་གི་ནད་རྟག་པ་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །འཕྲལ་དུ་སྣང་ པ་དང་།མ་འཕྲོད་པ་མ་སྙོམས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ནི། གློ་བུར་གྱི་ནད་ཡིན་ཏེ། འདི་དང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །ནད་འདི་གཉིས་ཀྱང་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ནད་ཀྱི་གནས་ཀུན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་། གཏི་མུག་གཉིས་ཀྱི་ ཡིད་ཡིན་ཏེ།འདི་གཉིས་ནད་གཞིར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ནད་ཀྱི་ཐབས་བརྟག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བལྟ་བ་དང་། ལག་པའི་མྱང་བས་རེག་པར་བྱ་བ་དང་། ནད་ཐབས་དྲི་བ་དང་གསུམ་གྱིས་བརྟག་གོ། །དེ་ལ་ནད་པའི་ནད་བརྟག་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སྔར་ ནད་གཞིར་གྱུར་པའི་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པའི་ལྕི་ཡང་ཟོས་རྗེས་དཔྱད་པ་དང་།ནད་གང་ཡིན་པའི་ཚུལ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ནད་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་དང་། ནད་དུ་འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ཟོས་པར་གྱུར་པས་ནད་ཆེར་གྱུར་པ་དང་། ནད་མངོན་པར་རྟོགས་ཏེ་ནད་ཀྱི་མིང་ཅི་ཡིན་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུས་ནད་ཀྱི་ཚུལ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ཡང་ནད་ཀྱི་ཚུལ་བརྟག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡུལ་སའི་བྱེ་བྲག་དང་། ལུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་སྟེ། དེ་ལ་ཡུལ་སའི་བྱེ་བྲག་གི ཆུ་དང་ཤིང་རྩི་ཉུང་ཞིང་།རི་ཉུང་སྐམ་ས་ཆེ། རུས་པ་ཅན་རླུང་ཆེ་བའི་ཡུལ་དེ་ལྟ་བུ་ནི། རླུང་ནད་ལྷག་པར་ཆེ་ཞིང་ཁྲག་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡུལ་སྤྱི་སེར་ཆེ་སྟེ། ཆུ་མང་རི་ཤས་ཆེ་སྟེ། ཤིང་མེད་པའི་ཡུལ་འདི་ལྟ་བུ་ལས་ནི་བད་ཀན་ལྷག་པར་ཆེ་ཤིང་རླུང་དུ་ཡང་ འགྱུར་རོ།།སྐམས་དང་གཤེར་ས་དེ་གཉིས་ཆ་མཉམ་སྟེ། ཐུན་མོང་ཙམ་དུ་གྱུར་ན་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཀྱང་ཆེས་མཉམ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཡུལ་ས་ལས་བལྟ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

苦、热、涩可以祛除痰病。涩、苦、甜可以祛除胆病。其中热、酸、咸会引起胆病和血热病。
药物的差别可分为三种：有的能平息疾病，有的能引发疾病，平常的则使身体保持正常状态。
药物的功效有两种：热性和凉性的功效。
药物消化后有三种性质：甜性、酸性和热性。
药物的功效有十种：重、钝、凉、油、滑、涩、软、稳、极细、干燥。
与此相反则为二十种。
治疗疾病的差别在于夏冬的差别、药物的差别、以及精通配药和施药的技术，这三者结合并正确配制，是消除疾病的唯一原因，是最殊胜的。
如果这三种方面不具备，或者配制太少、配错了、或者配制过多，就会受到疾病的危害，应当知道这就是疾病。
所谓疾病，是由风、胆和痰不平衡而产生的。
无病是指风、胆和痰的病根相宜且平衡时的自然状态。
所谓疾病，简而言之有两种：一种是饥渴等病常住的自然状态。
暂时出现的，由不相宜不平衡而成病的，是突发性疾病，这是两种。
这两种病也应当知道因身心的差别而有两种病位。
其中贪欲和愚痴是心病，这两者被指为病根。
其中诊病的方法有三种：观察、用手触摸、询问病情这三种方法来诊断。
其中诊察病人的病有五种：观察先前成为病根的不适饮食的轻重食用后果，从病的情况来了解，认识病的实质特征，因食用会致病的饮食等而病情加重，明确认识病的名称区别，应当用这样的方法来了解病情。
另外诊察病情也有两种：从地域差别和身体差别来看有两种。其中从地域差别来看，水和树脂少，山少而干燥大，多岩石而风大的这样的地方，风病特别大而且会成为血病。
地域普遍发黄而水多，山占大部分而无树木的这样的地方会产生痰病过重并会成为风病。
干燥和潮湿的地方如果相等，处于适中状态，那么风病、痰病和胆病等疾病也会很平均。
因此，从地域来看分为三种。

།སྨན་པས་ ནད་ཀྱི་དམིགས་གསོ་དཀའ་སླ་ལས་སྨན་སྦྱར་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ནད་ཀྱིས་བཏབ་ནས་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ནས་ལོ་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུན་ཇི་སྲིད་ལོན་པ་དང་། འཕྲལ་དུ་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པའི་ཚབས་ཆེ་ཆུང་གི་དམིགས་ལས་བརྟགས་ ཏེ།སྨན་པས་སྨན་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྨན་པས་སྨན་གཏང་བ་ཡང་མདོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྟོད་དུ་དྲང་ཞིང་སློན་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་བཀྲུ་ཞིང་སྦྱང་བར་བྱ་བ་དང་། ནད་ཞི་བར་བྱ་བའི་སྨན་གཏང་བ་དང་གཉིས་སོ། །ལུས་ལས་བྱུང་བའི་ནད་རྣམས་རིམ་པས་གསོ་བ་ ནི་མཆོག་ཏུ་སྨན་བཟང་སྟེ།སྨན་ལངས་པ་ནས་གཏང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་གཏང་བ་དང་། སློན་སྨན་གཏང་བ་དང་། ཏིལ་མར་དང་སྨན་མར་དང་། སྦྲང་རྩི་ལ་སོགས་པ་བཏང་ཞིང་གསོའོ། །སེམས་ཀྱི་ནད་གསོ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བློ་དང་ལྡན་པ་དང་བརྟན་ཞིང་དགའ་བ་ དང་ལྡན་པ་དང་།གཞན་གྱིས་བརྙས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པས་སེམས་མི་དགའ་ཞིང་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ན། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚོད་ཇི་ཙམ་པ་དང་། ཅི་འདྲ་བ་ལ་སོགས་པ་རིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསམས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ནད་གསོ་བ་འདི་ནི་སེམས་ནད་གསོ་བའི་མཆོག་ཡིན་ ནོ།།སྨན་བཏང་ཞིང་ནད་གསོ་བའི་དཔྱད་ཐབས་མདོ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྨན་པ་དང་། སྨན་དང་། ནད་གཡོག་དང་། ནད་པ་དང་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ནད་གསོ་བའི་མདོ་རྣམ་པ་འདི་བཞི་པོའི་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་སྟེ། བཅུ་དྲུག་དང་ལྡན་ན། ནད་གསོ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨན་དཔྱད་ཐམས་ཅད་བྱར་རུང་ངོ་།།དེ་ལ་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་ན་སྨན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གང་ཞེ་ན། སྨན་པ་ཆེན་པོ་མཁས་ཤིང་ལུགས་ཆེ། ཀུན་གྱི་སྟེགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན། སྨན་དཔྱད་ཀྱི་གཙུག་ལག་བཤད་པ། དཔྱད་ཀྱི་ལུང་ལེགས་པར་ལོབས་ པ་ཡིན།།སྨན་སྦྱར་ཞིང་གཏང་བའི་ལས་སུ་བྱ་བ་རྣམས་མཐོང་བ་དང་། སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོ་མི་བྱེད་ཅིང་བརྩོན་པ་ཡིན། ཕྱིའི་བཀྲུ་བཤལ་དང་སྨན་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཙང་སྦྲ་ཆེ་ཞིང་ནང་གི་འདོད་ཆེན་མེད་ལ་སྙིང་རྗེ་ཡོད་པའི་གཙང་སྦྲ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་སྨན་པའི་ཡོན་ཏན་ ནོ།།དེ་ཡང་སྨན་ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་པ་དགོས་ཏེ། སྨན་སྣ་ཚོགས་སོ་སོའི་བརྐོ་སྐམ་པ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་ཆོ་ག་བཞིན་བྱས་པར་གྱུར་པ་དང་། སྨན་སྣ་རེ་རེ་ཡང་མཐུ་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། སྨན་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ན། ཆར་པ་ཆེན་པོའམ་ཐན་ པ་ཆེས་པའམ།ཉི་ལྷགས་དང་གྲིབ་མས་ཧ་ཅང་གནོད་པར་མ་གྱུར་ཅིང་། །ས་བཟང་པོ་ནས་སྐྱེས་པ་སོ་སོའི་སྨིན་པར་ལྡན་པ་དག་ནད་དམིགས་ཐ་དད་པ་དང་། འཕྲོད་པའི་སྨན་དམིགས་སུ་ཕན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། འདི་བཞི་ནི་སྨན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ། །ནད་གཡོག་གི་ ཡོན་ཏན་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།ནད་པ་ལ་བྱམས་པ་དང་། ཕྱི་ནང་གི་གཙང་སྦྲ་ཆེ་བ་བསྙེལ་མདོངས་ཡོད་ཅིང་གཤོར་ལ་བརྩོན་པ་དང་། ནད་པའི་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ལས་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་རུང་མི་རུང་གི་ཆོ་ག་སྨན་པས་བསྟན་པ་བཞིན་མི་བརྗེད་མི་འཁྲུལ་ཞིང་རྒྱུས་ལོབས་ པའོ།།ནད་པ་ཡང་ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་ན་ནད་གསོར་རུང་སྟེ། གསོ་བའི་ཡོ་བྱད་འབྱོར་ཏེ་ཕྱུག་པ་དང་། སྨན་པའི་དཔྱད་ཉན་ཅིང་བཀའ་བློ་བདེ་བ་དང་། ནད་པ་རང་གི་ནད་གང་དང་གང་དུ་ན་བ་ཤེས་པ་དང་། སྨན་དང་དཔྱད་བྱས་ན་ཕོག་སྙ་ཆེ་ཞིང་སྟོབས་དང་ལྡན་ པ་བཞིའོ།

医生根据病情的难易程度配制药物有两种：一是根据患病后从瞬间、片刻到年月等时间的长短，二是根据突发疾病的轻重程度来诊断，医生据此配药。
医生用药大致有两种：从上部引导呕吐等以及通过导泻净化，以及用于平息疾病的用药两种。
按次序治疗身体疾病以上等药物为最佳，从服药开始，施以导泻药、催吐药、芝麻油、药酥油、蜂蜜等进行治疗。
治疗心理疾病需具备智慧和稳重喜悦之心，如果因他人轻视等而导致心情不悦烦乱，应当以理性方式思考自身程度如何、情况如何等，这是治疗心理疾病的最佳方法。
用药治病的方法要点有四种：医生、药物、护理人员和病人四种。这四种治病要点中的每一种又各有四种，具备这十六种要素，则可进行治病等一切医疗。
其中具备四种功德者为医生：这些是什么呢？精通医术的大医精深广博，是众人的依靠；讲解医疗典籍，善于理解医疗教言。
亲见配药施药等实践，不懈怠懒惰而精进；外在清洁导泻配药等保持卫生，内在无贪欲而有慈悲心，具备清净，这是医生的功德。
药物也需具备四种功德：各种药材按照各自仪轴采挖晾干等；每一种药材都具有效力等功德；药材生长时，未受大雨或严重干旱或日晒风吹阴影过度损害，从良田中生长，各自成熟，对不同病症有效，对症治疗有益，这四种是药物的功德。
护理人员的功德也有四种：对病人慈爱；内外卫生，细心谨慎而勤勉；对病人的病情能遵医嘱不忘不错，熟知饮食等适宜与否的规矩。
病人也具备四种功德才适合治疗：具备治疗条件而富有；听从医嘱而易于沟通；病人自知何处发病；经过药物和治疗后反应良好且体力充沛四种。

།དེ་ལྟར་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཡན་ལག་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན། ནད་གསོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྒན་སྲན་ཆེ་ཞིང་ཚེ་རིང་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཀྱང་བྱར་རུང་ངོ་། །སྨན་པས་ནད་པ་ཞིག་གསོ་ན། ནད་གསོར་རུང་བའི་ནད་པ་ནི། ན་ཚོད་དར་ལ་བབ་ པ་དང་།སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་ལ་ཕོག་སྙ་ནུས་ཤིང་བཟོད་པ་དང་། རྣམ་པ་འདི་གཉིས་སུ་ལྡན་པའི་མི་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་དང་། ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་བསྲུང་ཞིང་དབང་པོ་ཞི་ཞིང་ཐུབ་པར་སྲུང་ནུས་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ནད་པ་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ནད་པའི་ནད་གསོ་བ་ལ། ན་ཚོད་དར་ལ་བབ་ཅིང་ཕོག་སྙ་ནུས་ཀྱང་ནད་གནད་དུ་བབ་པར་གྱུར་ཏམ། ནད་གཞི་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་ན་ནི། གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །ནད་པའི་ན་ཚོད་དར་ལ་བབ་ཅིང་ཕོག་སྙ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ལ། ནད་ཀྱང་གནད་ལ་བབ་པར་མ་སོང་། ནད་གཞི་ཡང་ཆུང་། ན པའི་ནད་དམིགས་ཉིད་ཀྱང་གསལ་བར་མི་སྣང་སྟེ།ནད་གང་ཡིན་པའི་ཚུལ་ལ་མ་རྟགས་ཙམ་ཞིག་སྔར་སྣང་ངམ། ནད་ཀྱི་དམིགས་གང་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་རྟོགས་པ་དང་། རིམས་ལ་སོགས་པ་ནད་གང་ཡང་རུང་བའི་བླ་བརྣན་གྱི་ ནད་ཕྲན་ཚེགས་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་མ་བཏབ་ན་དེ་ནི་གནོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གསོ་སླ་བའོ།།ཡང་ནད་པ་ཞིག་ན་སྟེ་མི་བདེ་ན། མིའི་རང་བཞིན་དང་། དབྱར་དགུན་གྱི་དུས་དང་། ཡུལ་སྐམ་ས་དང་། སེར་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལས་སོ། ། མི་བདེ་བའི་ནད་ཀུན་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་མི་མཐུན་ཏེ། ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་བུ་དང་། སྨན་དཔྱད་བྱ་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་དྲུག་དང་ཡང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་འདི་འདྲ་བའི་ནད་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ཞིག་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་ན། མི་དེ་བཙས་པའི་ཚེའི་བླ་སྐར་གང ཡིན་པ་དང་།གཟའ་གང་ཡིན་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། ཐོག་མར་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་ཉི་མ་དང་སྦྱར་ན་བཅས་པའི་ཆེའི་སྐར་མ་ལ་གནོད་པར་མ་གྱུར་པ་དང་། ནད་འདོམ་པ་སྣ་གཉིས་ཀྱིས་མ་དག་སྟེ། ནད་སྣ་གཅིག་ན་བ་དང་། ཁ་ནས་ཁྲག་འབྱུང་བ་དང་། ཐུར་དུ་ཡང་འབྱུང་སྟེ་ སྒོ་གཉིས་ཀ་ནས་ཁྲག་འོང་བ་འདི་ལྟ་བུ་དང་།ཡང་ན་ཁ་དང་སྣ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཁྲག་འོང་བ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ན། འདི་ལྟར་མ་འདོམ་སྟེ། ཁའམ་སྨད་འགའ་ཞིག་ནས་ཁྲག་འོང་བར་ཟད་པ་དང་། ནད་སྙིང་དཀྱིལ་ཆེ་བ་མ་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་ སླ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ནད་གསོ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཏར་ག་སྣ་ཚོགས་གདབ་པ་དང་། ཆུའི་སྲོག་ཆགས་པད་པས་ནད་ཁྲག་འཇིབ་ཏུ་གཞུག་པ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་ལས་སྦྱར་བའི་སྨན་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། ནད་སྣ་གཉིས་འདོམ་པའི་ནད་ཀྱིས་ བཏབ་པར་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ནད་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ།སྨན་དང་། ཁ་ཟས་ཕན་པ་ཙམ་ཞིག་གིས་ཟིན་པ་དང་། ཚེ་སྲོག་ལ་ཐོགས་པར་ཟད་དེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ།

如此具备这十六支医疗分支，则能治疗疾病等，以及使人长寿耐老等一切事情。
医生若要治疗病人，可治之病人应具备：年富力强，能忍受并适应一切医疗仪轨，具备这两种条件的人能遵守医疗仪轨，能避免不当饮食，诸根寂静而能自制，这样的病人容易治愈。
又若病人虽年富力强且能忍受，但病情已入要害或病情严重等，则难以治愈。
病人年富力强且具备忍受等条件，病情未入要害，病情轻微，病症也不明显，仅见病情征兆或明确了解病症特征，且未被发热等任何疾病的其他小症所困扰，这不算严重，容易治愈。
又若有人生病不适，是由人的自然状态、夏冬季节、干燥地区、潮湿等有害的体质等所致。
一切不适之病都不相同，如此差异，且具备十六支医疗分支的病症容易治愈。
又若要医治被病所困之人，应将此人出生时的本命星宿和行星相配，与最初发病之日相配，若未损害出生时的星宿，且病症不相混杂即只有一种病症，口吐血及下行出血即上下两处出血这样的情况，或者从口鼻等处皆出血这样的情况则难以治愈，若不相混杂，仅从口或下部某处出血，且病情不太严重这样的情况则容易治愈。
其中难治之病是指：需要各种放血疗法，需用水生物蚂蟥吸病血，需用炒麦子灰配制的药物涂敷，以及被两种混杂病症所困的这样的病症难以治愈，仅能靠药物和有益饮食维持，只能延续生命，这样的称为难治之病。

།དེ་ལ་སྔར་གསོ་སླ་བའི་དམིགས་བསྟན་པ་དང་གསོ་དཀའ་བའི་དམིགས་བསྟན་པ་ རྣམ་གཉིས་དང་མི་མཐུན་པ་ནད་གཞི་ཡང་ཆེ་ལ་ནད་སྣ་ཡང་འདོམ་པ་དང་།སྨན་དང་ཁ་ཟས་ཀྱིས་བཙོས་ཤིང་བསྒྱུར་དུ་ཡང་མི་རུང་། ཚེ་སྲོག་གིས་ཟིན་པ་ཡང་མི་འདྲ་ལ་གསོ་བའི་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་ཀུན་དང་རབ་ཏུ་མི་མཐུན་པར་གནས་པ་དང་། སེམས་ཀྱང་འཁྲལ་འཁྲུལ་ དུ་གྱུར་ཏེ།མི་འཕྲོད་ཅིང་གནོད་པར་འགྱུར་པ་ཀུན་འདོད་པ་དང་། གཉེན་ནམ་མཛའ་སྡུག་པ་དང་འཕྲད་འདོད་ཅེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་དང་། རྨོངས་ཤིང་མི་དྲན་ལ། མྱོས་ཏེ་མ་སྨྲས་པ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་བརྗེད་པ་དང་། ཁྲོ་བར་གྱུར་ཏེ་སྨན་པ་དང་། ནད་གཡོག་དང་། དཔྱད་ དུ་བྱ་བ་རྣམས་ལ་གཤེ་ཞིང་འཚིག་པ་དང་།འདི་ལྟ་བུའི་ནད་གཞི་ཆེར་གྱུར་པ་ནི་གསོ་བའི་ཐབས་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྨན་པས་ནད་པ་ལ་བལྟས་ནས་འཆི་ལྟས་སྣང་ཞིང་། མིག་འགྱུར་ལ་ཉམ་ཐག་པར་སྣང་ཞིང་སྨན་པ་ལ་ཡང་ཁྲོ། རྒྱལ་པོ་ལ་ཡང་ཁྲོ། སྨན་པ་དང་རྒྱལ་པོ་དང་མི་མཛའ་མི་མཐུན་པ་ལ་ཡང་ཁྲོ་ཞིང་འཚིག་།ཡོ་བྱད་མི་འབྱོར་ལ། སྨན་པས་གསོ་བའི་དཔྱད་བྱས་ན་ཡང་བྲེལ་ཏེ་མི་ཁོམ་ཞེའམ། སྨན་པས་དཔྱད་བྱས་ཀྱང་ཉན་དུ་མི་བཏུབ་པ་དང་། ནད་པ་གཏུམ་ལ་མྱ་ངན་ལ་གནས་ཤིང་དཔྱད་བྱས་པས འཇིགས་ཏེ་ཕོག་སྙ་ཆུང་བ།དྲིན་མི་གཟོ་བ། རྒྱལ་བྱེད་ཅིང་སྨན་པ་ལ་བརྙས་པ། ཚེ་ཟད་པར་གྱུར་པ་འདི་ལྟར་མཐོང་ན། ཐབས་མེད་དེ་སྨན་པས་ཐོང་ཤིག་།ཚེ་རིང་བར་བྱ་བའི་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ལེའུ་དང་པོའི་རྒྱུད་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ནས་ཚེ་རིང་བར་འདོད་ པའི་རྒྱུད་ལས་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མདོ་བསྡུ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།།ཚེ་རིང་བར་འདོད་ན་ཡང་དཔྱད་དང་ཆོ་གར་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ཡོད་དོ། །དེ་དག་གང་ཞེ་ན། མིང་གིས་བགྲང་བ་ལས། མདོ་དམིགས་ཀྱིས་བཤད་པའི་གནས་རྣམས་སུམ་ཅུ་དང་། བྱིས་པ་རུམ་དུ་ཆགས་པ་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་དང་། ནད་གཞི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་། ནད་གསོ་བའི་དཔྱད་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་། སྨན་མས་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་གྲུབ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་དང་། བྱིས་པ་ཆུང་ངུའི་དཔྱད དང་།གདོན་ནད་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་། སྨྱོ་བ་དང་། བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། མིག་ནད་དང་། སྣ་ནད་དང་། ཁ་ནད་དང་། རྣ་ནད་དང་། གླད་ནད་ལ་སོགས་པའི་དཔྱད་དང་། རྨ་དང་། མཚོན་གྱིས་ཕོག་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། རྐང་ལག་དང་འབུར་བ་ལ་ སོགས་པ་གསོ་བའི་དཔྱད་རྣམ་པ་བཞི་བཅུ་ཡོད་དོ།

对于前述易治疗的对象和难治疗的对象这两种情况，与之不相符的是：病根深重且病症复杂，不适合用药物和饮食调理改变，生命力的状况也不同，与所有治疗方法都极不相符，
心智也变得混乱，渴求所有不适宜且有害的事物，说想要见亲人或亲友等，神志不清难以记事，昏迷不语，忘记所需之物，对医生、护理人员和治疗方法发怒辱骂。
这种病情严重的情况称为难治之症。医生观察病人时发现死亡征兆，目光呆滞且疲惫不堪，对医生发怒，对国王发怒，对医生、国王和不友好不和睦的人发怒辱骂。
医疗条件不具备，医生进行治疗时也说太忙没时间，或者医生治疗也不愿意接受，病人暴躁且处于悲伤中，对治疗感到恐惧且承受力差，不知感恩，傲慢且轻视医生。
如果看到这种寿命将尽的情况，无计可施，医生应当放弃。长寿医疗第一章已经讲完。
现在要讲解长寿医学中医疗方法分类概要的章节。若想长寿，有一百二十种治疗和仪轨方法。这些是什么呢？按名称计数：
概要阐述的三十种要点，胎儿在子宫中形成时的六种治疗方法，十六种病根，二十二种治疗方法，灌肠药、催吐药、下部给药等六种成熟仪轨，
婴儿治疗方法，魔症仪轨，精神病、健忘症、眼病、鼻病、口腔病、耳病、脑病等的治疗方法，以及伤口、各种兵器所伤、手脚和肿瘤等治疗方法共四十种。

།དེ་ལ་ཚེ་རིང་པར་འདོད་ན་ཉིན་རེ་ཞིང་རྟག་ཏུ་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་དང་། ལོ་གཅིག་ཅིང་དུས་ཚིགས་ཐ་དད་པ་དྲུག་ཡོད་པ་ལ་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་དང་། དཔྱད་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་དང་། རྟག་པར་བདེ་ཞིང་ནད་མེད་པར་བྱ་བ་དང་། སྐོམ་ཅི་དང་ཅི་བཏུང་བ་དང་། ཁ་ཟས་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཁ་ཟས་དང་། སྐོམ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་དུག་བཏབ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཚོར་ཞིང་ངོས་ཟིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་ཏེ། ཟས་བསྡམ་པར་བྱ་བ་བཤད་པ་དང་། ཟས་རན་པར་བཟའ་བའི་ཚོད གཟུང་བ་བསྟན་པ་དང་།སྨན་སྣ་སོ་སོའི་མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་དང་ཞུ་བའི་རྗེས་བསྟན་པ་དང་། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་མདར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ཁ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་རོ་ལ་གནས་པ་བསྟན་པ་དང་། བད་ཀན་དང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཤེས་པར་བྱ་བ་ དང་།ནད་དེ་དག་གི་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་དབྱེ་བ་དང་། ནད་སོ་སོའི་གསོ་བའི་ཐབས་གཉིས་པ་བསྟན་པ་དང་། རིད་པ་དང་རྐེ་ཞིང་ཉམ་ཆུང་བ་བརྟ་བའི་ཐབས་དང་། སྣུམ་བག་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱ་བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་ལ་སོགས་པའི་ནད་སྦྱང་བར་བྱ་བ་དང་། དུགས་དང་ ལུམས་བྱ་བ་དང་།མས་བཀྲུ་ཞིང་བསལ་བ་ལ་སོགས་པས་ལུས་བརྟན་པར་བྱ་བ་དང་། སྣ་ནས་གཏང་བ་དང་། སྨན་གྱི་དུད་པ་བཏང་ཞིང་བརྔུབ་པ་དང་། བད་ཀན་རྒྱས་སམ་སོ་འགུལ་ལམ་ན་བ་ལྟ་བུ་ལ་ཏིལ་མར་རམ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་ཁར་བླུགས་ཤིང་དོར་བ་དང་། མིག་སྨན་ བླུགས་ཤིང་མིག་ནད་བཀྲུ་བ་དང་།མིག་ནད་བཀྲུས་ནས་མིག་གསོ་བའི་སྨན་གཏང་བ་དང་། མདའ་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་གྱིས་སྨས་ཏེ་མདེའུ་ཁོང་དུ་ལུས་པ་དང་། ཚེར་མ་ཟུག་པའམ། གྲེ་བར་སྣད་པའམ། གྲ་མ་ཆག་པ་དབྱུང་བའི་ཐབས་དང་། གཙགས་བུ་དང་། གཙགས་ཁབ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། རྩེའི་བྱེ་བྲག་དང་། མཚོན་ཁོང་དུ་ལུས་པ་དབྱུང་བའི་ཆོ་ག་དང་། གཏར་སྤྱད་སོ་སོས་ནད་དམིགས་གང་དང་གང་ལ་གདབ་པ་དང་། ཐལ་སྨན་རྣོན་པོའི་སྨན་གིས་བསྐུ་བ་དང་། མེ་བཙའ་གདབ་པའི་ལས་བྱ་བ འདི་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་མདོའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་སུམ་ཅུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བྱིས་པ་རུམ་དུ་ཆགས་པ་ནི་མངལ་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཁ་ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དང་རུམ་དུ་ཆགས་པ་དེའི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། དེའི་རྐང་ལག་དང་། ཡན་ལག་གི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་དང་། །ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་དང་། ལུས་མདོག་དང་། ཚུལ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་ཏེ་འཆི་ལྟས་བྱུང་བ་དང་། སྨན་པ་འབོད་པའམ། འགུགས་པའི་བང་ཆེན་ལ་ལྟས་སུ་ལྟ་བ་དང་། འདི་དྲུག་ནི་བྱིས་པ་རུམ་དུ་ཆགས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན པའོ།།ནད་གཞི་ནི་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རིམས་ནད་མང་པོའི་ནད་གཞི་དང་། ཁྲག་ནད་ཀྱི་ནད་གཞི་དང་། ལུད་པའི་ནད་གཞི་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་གཞི་དང་། གློ་གཅོང་ལ་སོགས་པ་དང་། ཆང་དྲགས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་། གཞང་ འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་དང་།ཚད་པའི་ནད་དང་། ཆུས་འགགས་པའི་ནད་དང་། གཅིན་སྙི་པའི་ནད་དང་། ཁོང་འབྲས་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། མཛེ་ནད་དང་། རླུང་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་དང་། དྲེག་ནད་དང་། ནད་འདི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གི་ནད་གཞི་ཅི་དང་ཅི་ལས་གྱུར་ པ་བསྟན་པ་ནི་ནད་གཞི་བཅུ་དྲུག་བཤད་པའོ།

关于长寿的愿望，每日应当如何行持，以及一年中有六个不同季节，关于饮食等仪轨，以及如何进行医疗，如何保持恒常安乐无病，饮用何种饮品，了知各种饮食的差别，以及在饮食和饮品等中辨识所有下毒的方法，讲述饮食节制，讲述饮食适量的标准，讲述各种药物的功效、性能和消化后的作用，讲述药物汁液的浓稠、酸、苦等味道的差别，了知痰、风、胆等病，分析这些病的各种差别，讲述各种病的两种治疗方法，增强消瘦、虚弱者的方法，进行油脂疗法，进行催吐药和泻药等净化疗法，进行热敷和沐浴，通过下部清洗等方法增强身体，通过鼻孔给药，吸入药物烟气，当痰病增盛或牙齿松动疼痛时用芝麻油或药汁漱口吐出，滴入眼药水清洗眼病，清洗眼病后使用治疗眼病的药物，箭等武器所伤而箭头留在体内，或刺入荆棘，或喉咙哽塞，或骨折的取出方法，各种手术刀和手术针等的差别，刀尖的差别，取出体内武器的仪轨，各种放血工具对应何种病症，涂抹强效腐蚀性药物，施行灸法。这些是治疗身体疾病仪轨概要章节之三十。
关于胎儿在子宫中形成，即入胎者，其饮食和行为应当如何，以及胎儿的各种病症，其手足和肢体的差别，讲述病的差别，身色和形态等变化而出现死亡征兆，观察召请或迎请医生的使者的征兆，这六项是讲述胎儿在子宫中形成的差别。
病根即一切病的根本，多种热病的病根，血病的病根，咳嗽的病根，呼吸不适的病根，肺痨等病，过量饮酒所致的病，痔疮出血热，热病，小便阻塞病，糖尿病，腹部肿瘤，水肿，关节炎，麻风病，风病所致的衰弱，皮肤病，讲述这十六种病的病根是由什么引起的，这就是讲述十六种病根。

།དེ་ལ་ནད་གསོ་བའི་དཔྱད་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རིམས་ནད་སྣ་ཚོགས་གསོ་བ་དང་། ཁྲག་ནད་རྒྱས་ཏེ་སྟོད་སྨད་དུ་འབྱུང་བ་གསོ་བ་དང་། ལུད་པའི་ནད་གསོ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་གསོ་ བ་དང་།གློ་གཅོང་གི་ནད་གསོ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་སློན་པའི་ནད་གསོ་བ་དང་། ཆང་ནད་གསོ་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚང་གསོ་བ་དང་། ཞུ་བའི་ཚད་པ་དང་། མ་ཞུ་བ་བེ+ེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་གཉིས་ཀྱི་ཚད་པ་གསོ་བ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་གསོ་བ་དང་། གཅིན་འགགས་པའི་ནད་གསོ་བ་དང་། གཅིན་ཟ་གུའི་ནད་གསོ་བ་དང་། ཁོང་འབྲས་གསོ་བ་དང་། སྐྲན་ནད་གསོ་བ་དང་། དམུ་རྫིང་གསོ་བ་དང་།སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་གསོ་བ་དང་། འོར་ནད་གསོ་བ་དང་། མེ་དབལ་གསོ་བ་དང་། མཛེའི་ནད་གསོ་བ་དང ཤ་བཀྲའི་དཔྱད་དང་།རླུང་ནད་ཀྱི་དཔྱད་དང་། དྲེག་ནད་གསོ་བའི་དཔྱད་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་ཞེས་བྱའོ།

所谓治疗疾病的二十二种医疗方法是：治疗各种传染病，治疗血病上下发作，治疗咳嗽病，治疗呼吸不适病，治疗肺痨病，治疗经常呕吐病，治疗酒病，治疗痔疮和血肿，治疗消化热病，治疗不消化而成为鼻涕状分泌物，治疗两种热病，治疗胃病，治疗小便闭塞病，治疗糖尿病，治疗腹内肿瘤，治疗瘤病，治疗水肿病，治疗关节病，治疗淋巴结肿大病，治疗热疮，治疗麻风病，治疗白癜风，治疗风病，治疗痰病，这二十二种医疗方法称为治病品。

།ཆོ་ག་གྲུབ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱུག་སྨན་གཏང་བའི་ཆོ་ག་དང་། བཀྲུ་བའི་ཆོ་ག་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་བདེ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ ཆོ་ག་དང་།སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཆོ་ག་དང་། སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཆོ་གས་ནད་ཕྱིན་ཏེ་གསོ་བར་བྱ་བ་དང་། སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཐབས་ནོར་རམ། བཏང་མ་ལེགས་པ་ལས་མ་རུང་སྟེ་ནད་དུ་གྱུར་པ་གསོ་བའི་ཐབས་དང་། སྨན་གྱི་ཆོ་ག་བསྟན་པ་སྟེ་རྣམ་པ་འདི་དྲུག་ནི་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་ག་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ ནོ།།སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཞི་བཅུ་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གང་ཞེ་ན། བྱིས་པའི་ཆོ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིས་པ་བཙས་མ་ཐག་པའི་ཚེ་ནས་དཔྱད་དང་ཆོ་གར་བྱ་བའི་རིམ་པ་རྣམ་གསུམ་དང་། བྱིས་པའི་ནད་མི་འབྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། ནུ་ཞོའི་དཔྱད་དང་། བྱིས་པ་གདོན་གྱིས་ བཏབ་ན་གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་།སྨན་གཏང་བའི་ཐབས་དང་། མི་ཆེན་པོའི་གདོན་གྱིས་བཏབ་ན་གདོན་གྱི་དམིགས་ཤེས་པ་དང་། གདོན་ནད་བསལ་བའི་ཆོ་ག་དང་། སྨྱོ་བའི་ནད་བསལ་བ་དང་། བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་བསལ་བ་དང་། རྫི་མ་དང་། མིག་དང་། མཆུའི་ ནད་ངོ་ཤེས་པ་དང་།ནད་དམིགས་གསལ་བ་དང་། མིག་གི་མཐའ་མའི་གྲ་མཚམས་དང་། མིག་གི་འབྲས་བུའི་ནད་དམིགས་བརྟག་པ་དང་། ནད་སོ་སོར་བསལ་བའི་ཆོ་ག་དང་། མིག་རབ་རིབ་ཏུ་གྱུར་ཏེ་མི་མཐོང་བའི་ནད་དམིགས་བརྟག་པ་དང་། ནད་གསོ་བའི་ ཆོ་ག་དང་།མིག་གིས་མཐོང་བ་ཉམས་པའི་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། མིག་ནད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ནད་དམིགས་བརྟག་པ་དང་། མིག་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། རྣ་ནད་ཀྱི་དམིགས་བརྟག་པ་དང་། རྣ་ནད་གསོ་བ་དང་། སྣ་ནད་ཀྱི་དམིགས་བརྟག་པ་དང་། སྣ་ནད་ གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་།ཁ་ནད་ཀྱི་དམིགས་བརྟག་པ་དང་། ཁ་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། མགོ་ནད་ཀྱི་དམིགས་གང་ཡིན་པ་བརྟག་པ་དང་། མགོ་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། རྨ་རྙིང་གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། རྨ་གསར་པ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། རྐང་ལག་ཆག་གྲུགས་ སུ་གྱུར་པ་གསོ་བ་དང་།མཚན་བར་རྡོལ་བའི་ནད་དམིགས་བརྟག་ཅིང་གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། འབྲས་དང་ཐོར་བུ་ལ་སོགས་པ་ནད་དམིགས་བརྟག་པ་དང་། གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོའི་ནད་དམིགས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། གསང་བའི་ གནས་ཀྱི་ནད་དམིགས་བརྟག་པ་དང་།གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། དུག་ནད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དམིགས་བརྟག་ཅིང་གསོ་བའི་ཆོ་ག་དང་། སྦྲུལ་གདུག་པས་ཟིན་པའི་ནད་གསོ་བ་དང་། སྲིན་བུ་གདུག་པས་ཟིན་པ་བྱི་བ་ལ་སོགས་པའི་གདུག་པས་ཟིན་པ་སོ་སོའི་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ དང་།ནད་མེད་ཅིང་རྒས་སྲ་བ་བཅུད་ལེན་སྦྱར་བའི་ཆོ་ག་དང་། བུ་མེད་པ་ལ་ས་བོན་གསོ་ཞིང་རོ་ཙ་བའི་ཆོ་ག་དང་། དཔྱད་རྣམ་པ་བཞི་བཅུ་སྟེ། དེ་ལྟར་དཔྱད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ནི་མདོ་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོར་མདོའི་གནས་སུ་ སུམ་ཅུ་བསྟན་པ་ལས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྟག་ཏུ་ཉིན་བར་གྱི་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།ཉམས་ཐ་མལ་པར་གནས་པས་ཚེ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་རིམ་གྲོ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནམ་དམར་རིང་ཤར་ཙ་ན་ལངས་ཏེ་སྐད་ཅིག་འདུག་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་ བཤང་གཅི་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས།ནང་པར་སོ་ཤིང་གི་རྒྱུ་ཤིང་ཨར་ཀ་དང་། ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། སེང་ལྡེང་དང་། ཤིང་ཀ་རཉྫ་དང་། ཤིང་ཀ་ཀུ་བྷ་ལ་སོགས་པ་སོ་ཤིང་རོ་ཁ་བ་དང་། ཚབ་དང་། བསྐ་བར་བྲོ་བ་ལས་ཐོར་ཏོ་འཇམ་པོར་བྱས་ལ། སོ་རྙིལ་ལ་གནོད་ པར་མ་གྱུར་པར་བཅའ་བར་བྱའོ།

所谓六种医疗仪轨是：催吐药物的仪轨、灌肠的仪轨、催吐药和灌肠成就的仪轨、下部给药的仪轨、通过下部给药仪轨治愈疾病、以及由于下部给药方法错误或施用不当而导致病变的治疗方法，以及药物仪轨的教授，这六种是医疗仪轨的成就法。
现在解说四十种医疗仪轨。它们是什么呢？所谓婴儿仪轨，是指从婴儿出生时起的三种医疗和仪轨程序，以及预防婴儿疾病、母乳医疗、治疗婴儿被鬼神附身的仪轨、给药方法、被大鬼神附身时识别鬼神、驱除鬼神的仪轨、治疗精神病、治疗健忘症、识别睫毛、眼睛和嘴唇的疾病、明确病症、眼角边缘和眼球疾病的诊断、各种疾病的治疗仪轨、诊断视力模糊看不见的病症、治疗仪轨、治疗视力受损的仪轨、诊断各种眼病症状、治疗眼病的仪轨、诊断耳病症状、治疗耳病、诊断鼻病症状、治疗鼻病的仪轨、诊断口腔疾病症状、治疗口腔疾病的仪轨、诊断头部疾病的症状、治疗头部疾病的仪轨、治疗陈旧伤口的仪轨、治疗新伤的仪轨、治疗手脚骨折、诊断和治疗生殖器破裂疾病的仪轨、诊断痔疮和疱疹等疾病、治疗仪轨、识别天花症状、治疗仪轨、诊断私密处疾病、治疗仪轨、诊断和治疗各种中毒的仪轨、治疗毒蛇咬伤、治疗被毒虫如老鼠等咬伤的各种仪轨、无病延年益寿的精华摄取仪轨、治疗无子和增强性功能的仪轨，这四十种医疗。
如是一百二十种医疗分类归纳为六种总论来解说。其中，首先在总论部分讲述三十种内容，按顺序解说日常医疗：为了保护寿命维持正常状态，为了护理身体，当东方晨光初现时起床后稍坐片刻。然后到外面大小便等。早晨用阿尔卡树、尼拘律树、紫檀、卡兰加树、卡库巴树等具有苦味、涩味、收敛味的树枝制成柔软的牙刷，不伤牙龈地刷牙。

།གལ་ཏེ་ཟས་མ་ཞུའམ། སློན་བྲོའམ། དབུགས་མི་བདེ་བའམ། ལུད་པ་ལུའམ། རིམས་ནད་དམ། ཁ་ཡོན་པོར་གྱུར་པའམ། ཁ་སྐམས་ཏེ། སྐོམ་པའམ། ཁའི་ནང་དུ་ཐོར་བུ་བྱུང་བའམ། སྙིང་ནའམ། མིག་ ནའམ།ཀླད་པ་ནའམ། རྣ་བ་ན་བར་གྱུར་ན་སོ་ཤིང་མ་བཅའ་ཞིག་།ཁ་གདོང་བཀྲུས་ནས་མིག་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མིག་ལ་ཕན་པའི་སྨན་སྟང་ཟིལ་ཞེས་བྱ་བ་མིག་ལ་རྟག་ཏུ་བྱུག་གོ། །མིག་ནི་མེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན། དེའི་ཁྱད་ པར་ལྷག་པར་བད་ཀན་ལས་འཇིགས་པའི་ནད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་ཞག་བདུན་ཞིང་མིག་གི་སྨན་སྐྱེར་པའི་ཁཎྜ་ཞེས་བྱ་བ་མིག་ཏུ་ལན་ཅིག་བླུགས་ཤིང་མཆི་མ་དབྱུང་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་རྣ་བ་དང་གླད་པ་མི་བདེ་བ་རྣམས་ལ་ཏིལ་མར་ལས་སྦྱར་བའི་སྨན་ མར་ཐིགས་པ་གཉིས་ཙམ་སྣ་ནས་གཏང་ངོ་།།མགུལ་པ་དང་། གྲེ་བ་དང་། ལྕེའུ་ཆུང་དང་། ལྕེ་དང་། ལྐོག་མ་དང་། སོ་དང་། སྙིང་ལ་སོགས་པའི་ནད་བསལ་བའམ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨན་གྱི་ཁུ་བས་མཁུར་བ་བཀང་སྟེ་སྐད་ཅིག་ཙམ་བཞག་ལ་དོར་རོ། །སྨན་བསྲེགས་ པའི་དུད་པ་ཡང་སྦུ་གུ་ནས་སྣ་དང་།ཁ་ནས་བརྔུབ་པར་བྱའོ། །སོ་རྩི་ཏམ་པོ་ལ་ཡང་མུར་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གློ་འགྲམས་ཏེ་ཁ་ནས་ཁྲག་འོང་ངམ། མཁྲིས་པ་སྐྱེས་སམ། ཁ་ནས་ཁྲག་མང་དུ་འོང་བའམ། རླུང་གིས་ལུས་རྩུབ་པོར་གྱུར་པའམ། མིག་ནའམ། དུག་ ནད་དམ།བརྒྱལ་བའམ། ཆང་ནད་ཀྱིས་གཟིར་རམ། ལུས་སྐེམས་པར་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོ་རྩི་ཏམ་པོ་ལ་མུར་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ལུས་རྟག་ཏུ་མར་གྱིས་བསྐུས་ན་རྒས་པ་དང་ངལ་ཞིང་དུབ་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། རླུང་ནད་སེལ་བར་བྱེད་དེ། ལྷག་པར་མགོ་བོ་དང་། རྐང་ པ་མར་གྱིས་བསྐུས་ན།།མིག་ནད་ཀྱི་སྐྱོན་མེད། མིག་གསལ་བ་དང་། ལུས་བརྟས་པ་དང་། ཚེ་ལ་ཕན་པ་དང་། གཉིད་ལེགས་པར་འོང་བ་དང་། པགས་པའི་མདོག་འཇམ་ཞིང་བརྟས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བད་ཀན་སྐྱེས་ཏེ་མི་བདེ་འམ། སྐྱུག་སྨན་ནམ། བཀྲུ་སྨན་བཏང་སྟེ་བཀྲུས་སམ། ཟས་མ་ཞུ་བར་གྱུར་ན་མར་གྱིས་བྱུགས་ཤིང་། ལུས་བསྩལ་ཞིང་སྦྱངས་ན་ཁང་ཡང་བ་དང་། ལས་ཕོད་པ་དང་། ཟས་ཞུ་བར་བྱེད་པའི་མིའི་དྲོད་འབར་བ་དང་། ཚིལ་ཟད་པར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྟོད་སྨད་སྐབས་ཕྱེད་ལ་ལུས གྲིམས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཡོད་དམ། བྱིས་པ་འམ་རྒས་པ་ཞིག་ན་ལུས་བསྐྱོད་ཅིང་བསྩལ་བར་བྱས་ཏེ་ཡང་དགུན་ལྷགས་པའི་དུས་དང་། དཔྱིད་ཀྱི་དུས་སུ་སྦྱང་སྟེ། དེ་ཡང་ཟས་སྣུམ་བག་བཟའ་ཞིང་སྟོབས་ཀྱི་མཐུ་དང་ལྡན་པས་ སྟོབས་ཀྱི་ཤུགས་དང་།ཚད་ཕྱེད་ཙམ་བྱུང་སྟེ། བསྩལ་ཞིང་བསྐྱོད་པར་བྱའོ། །དུས་གོང་མ་གཉིས་མ་ཡིན་པ་དུས་གཞན་གྱི་ཆེན་རིན་ཙམ་མི་དག་པར་བསྩལ་ཞིང་ཤུགས་དབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བསྩལ་ཞིང་བསྐྱོད་པའི་ཤུགས་ཕྱུང་བའི་རྗེས་ལ། ལུས་ཐོག་ ཐག་ཅི་རན་ཅིག་བདེ་བར་ཉལ་ཞིང་བསྐྱོད་ཅིང་བསྩལ་བའི་ཤུགས་དབྱུང་བ་དང་།སྦྱར་བར་བྱའོ། །བསྐྱོད་ཅིང་བསྩལ་བའི་ཤུགས་ཧ་ཅང་དྲགས་ཆེས་ན་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། གློ་གཅོང་དུ་འགྱུར་བ་དང་། སྙིང་ན་སྟེ་མི་དྲན་པ་མུན་ཐིབས་ཞེས་བྱེད་པ་དང་། ཁྲག་རྒྱས་པ་དང་། མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། རིམས་དང་། སློན་པར་འགྱུར་རོ།

如果出现食物不消化，或呕吐，或呼吸不畅，或咳嗽，或发烧，或口歪，或口干而口渴，或口腔内长疮，或心痛，或眼痛，或头痛，或耳痛时，不要咬牙刷。洗脸后，为了对眼睛有益，应经常涂抹一种对眼睛有益的药物，名叫'檀露'。
眼睛是火的本性，因此特别容易产生痰病，所以每七天要在眼睛里滴入一次名叫'柴胡散'的眼药，并要流泪。然后对于耳朵和头部不适的人，要从鼻子里滴入两滴用芝麻油调制的药油。
为了治疗或改善颈部、喉咙、小舌、舌头、咽喉、牙齿、心脏等疾病，要用药汁漱口，含一会儿后吐出。还要通过导管吸入药物燃烧的烟气，从鼻子和嘴巴吸入。也要咀嚼槟榔。
如果出现咳血，或产生胆病，或口中大量出血，或因风而身体粗糙，或眼痛，或中毒，或昏厥，或受酒病折磨，或身体消瘦，这些情况下不宜咀嚼槟榔。
经常用油涂抹身体能够消除衰老、疲劳、疲惫、虚弱和风病。特别是用油涂抹头部和脚部，能防止眼病，使眼睛明亮，身体强壮，有益寿命，睡眠良好，皮肤柔软丰满。
如果产生痰病不适，或服用催吐药，或服用泻药后腹泻，或食物不消化时，应涂油并运动锻炼身体，这样能使身体轻盈，能承受劳动，促进消化，增强人体热量，消除脂肪，使身体上下部位紧实。
如果有风病和胆病，或是儿童或老人，应在冬季和春季进行运动锻炼。而且要吃含油脂的食物，根据体力状况，用一半的力量进行运动锻炼。在上述两个季节之外的其他时间，要适度运动锻炼。
这样运动锻炼后，要适当休息，躺下休息。运动锻炼过度会导致口渴，慢性咳嗽，心痛昏迷，血液增多，胆汁增多，咳嗽，发烧和呕吐。

།ལུས་ཀྱི་གནོད་པ་དྲག་ཤུལ་ལས་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དེ། དེ་དང་འདྲ་བ་གཞན་ཡང་མཚན་མོ་མི་ཉལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ལམ་རིངས་ཀྱིས་དུ་བ་སྟེ་ཆད་པ་དང་། བུད་མེད་ལ དྲགས་ཏེ་དུབ་པ་དང་།གད་མོ་དགོད་དྲགས་པ་དང་། སྨྲ་བ་མང་ཞིང་དྲགས་པ་དང་། སྟོབས་ཀྱི་ཚན་གྱིས་མི་ནུས་བཞིན་ཧ་ཅང་ཤུགས་དྲག་པོས་བཙལ་ཞིང་བསྟེན་ན་སེང་གེས་གླང་པོ་ཆེ་གཞོམ་དྲགས་པ་བཞིན་ལུས་མ་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ལུས་མར་གྱིས་བྱུགས་པའི་རྗེས་ལ་ལྡེ་ གུས་བྱུགས་ཤིང་ཕྱིས་ཏེ་དྲིལ་ན།བད་ཀན་སེལ་བ་དང་། ཚིལ་རབ་ཏུ་ཞུ་བར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་དང་ཡན་ལག་བརྟན་པར་བྱེད་པ་དང་། པགས་པའི་མདོག་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ལུས་ལྡེ་གུས་དྲིལ་ནས་ལུས་ཁྲུས་བྱའོ། །ཁྲུས་བྱས་པའི་ཡོན་ ཏན་ནི་ཕོ་བ་དྲོད་ཆེ་ཞིང་ཁ་ཟས་འཇུ་བ་དང་།བུད་མེད་ལ་ཕོད་དེ་རོ་ཙ་བ་དང་། ཚེ་ལ་ཕན་པ་དང་། མདངས་དང་ལྡན་ཞིང་སྟོབས་སྐྱེ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་པགས་པ་གཡའ་བ་མེད་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དང་། ངལ་ཞིང་དུབ་པ་བརྟས་པ་དང་། རྡུལ་མེད་པ་དང་། སྙོམ་པ་སངས་པ་དང་ སྐོམ་པ་མེད་པ་དང་།ལུས་ཚ་བ་ལས་ལུས་བསིལ་བ་དང་། མི་ཤིས་པ་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ཁྲུས་ཆུ་ནི་ཚན་པོར་བྱས་ལ། མགུལ་པ་མན་ཆད་ལུས་ལ་བླུགས་ཤིང་བཀྲུས་ན་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །མགོ་བཀྲུ་བ་ནི་ཆུ་ ཆེས་ན་མི་བཟང་ངོ་།།ཆུ་ཚན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མགོ་བཀྲུས་ན་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་འཕྲོག་པ་དང་། སྐྲ་འབྱི་བ་དང་། མིག་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཁ་འགྲམ་པ་ལ་ཆགས་པའི་ནད་ཡོད་དམ། མིག་ནའམ། ཁ་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའམ། རྣ་བ་ནའམ། ཚད་པ་ ནའམ།ལྟོ་སྦོས་སམ། ཆམ་པས་བཏབ་པའམ། ཁ་ཟས་མ་ཞུའམ། ཟས་ཟོས་མ་ཐག་ལྟ་བུ་ལ་བཀྲུས་ན་མི་རུང་སྟེ། ཁྲུས་མ་བྱེད་ཅིག་།ཁ་ཟས་བཟའ་བ་ནི་ཟས་ཞུ་བའི་རྗེས་ལ་ཟོས་ན་ཕན་ཏེ། ཁ་ཟས་བཟའ་བ་དེ་ལ་ཡང་། ཚོད་རན་པར་བཟུང་སྟེ་བཟའ་ བར་བྱའོ།།བཤང་བ་འོང་བར་གྱུར་ན་མི་བརྣག་པར་བཤང་ངོ་། །བཤང་བ་མི་འོང་བཞིན་དུ་ཡང་སྟོབས་ཀྱིས་མི་བཙིར་རོ། །བཤང་བ་འོང་བར་གྱུར་ན་བཤང་བ་མ་བྱས་པར་ལས་གཞན་མ་བྱེད་ཅིག་།དེ་བཞིན་དུ་ནད་གང་ཡང་རུང་སྟེ་མི་བདེ་ན། ནད་མ་ བསལ་བར་ལས་གཞན་མི་བསྒྲུབ་བོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་ཅི་བསྒྲུབས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདེ་བ་འདོད་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་བོ། །བདེ་བ་དེ་ཡང་ཆོས་མ་བསྒྲུབས་ན་མི་འཐོབ་བོ། །དེ་བས་ན་ཆོས་ལ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་མི་དགེ་བའི་གྲོགས་ པོ་རིང་དུ་སྤངས་ལ།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལ་མོས་པ་བསྟེན་པར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་དང་། རྐུ་བ་དང་། འདོད་པས་གཞན་ལ་གཡེམ་པ་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ངག་རྩུབ་པོ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་དང་། ། གནོད་སེམས་དང་། བརྣབ་སེམས་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བའི་སྡིག་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བ་རྣམས་སྤང་བར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་འཚོ་བས་ཕོངས་པ་དང་། ནད་དང་མྱ་ངན་གྱིས་གཟིར་ཏེ་ཉམ་ཐག་པར་གྱུར་པ་ལ་ཅི་ནུས་པས་ཕན་གདགས་པ་དང་། ཆུང ངུ་གྲོག་སྦུར་ཡན་ཆད་ལ་ཡང་བདག་རང་གི་ལུས་དང་སྲོག་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།

不仅仅是由于身体剧烈活动而产生的这种伤害，与此类似的其他情况如：夜晚不睡觉，长途跋涉而疲惫，过度行房而疲劳，过度大笑，过多言语，以及在体力不支的情况下仍然用过度的力量追求和从事，就像狮子过度攻击大象一样，身体会变得不适。
这样用油涂抹身体之后，再用香膏涂抹并擦拭按摩，能够祛除痰湿，融化脂肪，使身体和四肢坚固，使皮肤颜色无瑕疵且极为明亮。
如此用香膏按摩身体之后要沐浴。沐浴的功德是：胃火旺盛且能消化食物，对女色有能力，有益寿命，容光焕发且生气力，身体皮肤无瘙痒，无污垢，消除疲劳困乏，无尘垢，消除昏沉，无口渴，使身体从炎热转为清凉，能祛除不祥。
沐浴用水要温热，从脖子以下浇淋清洗身体能生气力。洗头不宜用太多水。若用这温水洗头会夺走身体气力，掉发，伤害眼睛。
如果患有面部疾病，或眼疾，或口疾，或耳疾，或发热，或腹胀，或感冒，或食物未消化，或刚吃完饭等情况下沐浴都不适宜，不要沐浴。
进食应在食物消化之后才有益处，进食时也要适量。
大便来时不要忍着要排出。大便未到时也不要用力挤压。大便来时在未排便之前不要做其他事情。
同样，任何疾病不适时，在未治愈之前不要做其他事情。
一切众生所做的一切都是为了追求快乐。这种快乐如果不修习佛法就无法获得。因此应当精进修习佛法。
因此应远离恶友，亲近善知识并对其生起信心。
因此应当断除杀生、偷盗、邪淫、离间语、粗恶语、妄语、绮语、害心、贪心、邪见等身口意的不善业。
对于生活贫困、被疾病和忧愁折磨而痛苦的众生，应尽己所能帮助他们，乃至对小如蚂蚁的众生也要像对待自己的身命一样看待。

།རྟག་པར་ལྷ་དང་། དགེ་སློང་རྣམས་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། སྨན་པ་དང་། ན་སོ་རྒན་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་། གསར་དུ་འོང་བ་རྣམས་ལ་མགྲོན་བྱ་བ་དང་། སློང་བ་རྣམས་ལ་མགྲོན་ བྱ་བ་དང་།སློང་བ་རྣམས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་མི་ཕྱོགས་པ་དང་། མི་བརྙས་མི་སྤྱོ་བ་དང་། དགྲས་མཚན་དུ་གནོད་པ་ཆད་བྱེད་ཀྱང་ཕན་གདགས་པ་ལྷུར་བྱ་བ་དང་། དར་བ་དང་གུད་པར་གྱུར་ན་ཡང་ཡིད་གཅིག་སྟེ། སེམས་ལྷག་པར་དགའ་བར་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལ་གནས་པར་མི་ བྱེད།དལ་ཞིང་འབྱོར་པར་གྱུར་པའི་རྒྱུ་ལས་བསྩལ་བར་བྱ་བའི་རིགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་འབྱོར་པར་གྱུར་པ་ལ་ཕྲག་དོག་བྱ་བའི་མི་རིགས་སོ། །སྨྲ་བ་ཡང་དུས་སུ་སྨྲ། ཕན་པར་སྨྲ། རན་པར་སྨྲ། བརྫུན་གྱིས་མི་སླུ་ཞིང་དེས་པ་དང་། བཞིན་འཛུམ་ཞིང་སྔ་ནས་གསོང་པོར་སྨྲ་བ་ དང་།སྤྱོད་ལམ་བཟང་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེ་ཞིང་འཇོམ་པ་དང་། བདག་འབའ་ཞིག་བདེ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན། ཐམས་ཅད་ལ་ཡིད་རྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཀུན་ལ་དོགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། བདག་གི་དགྲ་ཞེས་བྱ་བ་སུ་ཡང་མེད་པ་དང་། བདག་ནི་ སུའི་དགྲ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བྱ་བ་དང་།བདག་ལ་གཞན་གྱིས་བརྙས་སོ་ཞེས་ཚིག་ཏུ་མི་འབྱིན། དཔོན་པོའམ་བླ་མ་བདག་ལ་མི་བྱམས་སོ་ཞེས་མི་སྨྲ། མིའི་ཡིད་དང་སྦྱར་ཏེ། བརྟགས་ལ་ཅི་ནས་ཀྱང་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བྱ་སྟེ། གཞན་དགའ་བར་བྱེད་ པ་ནི་མཛངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དབང་པོ་རྣམས་གཟིར་ཞིང་གནོན་པར་ཡང་མི་བྱ། ཧ་ཅང་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་བཙལ་ཞིང་ཉམས་རངས་སུ་ཡང་མི་བྱ། མདོར་ན་ཆོས་དང་ནོར་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་འདི་གསུམ་མེད་པའི་མདོ་སྟོང་པར་གྱུར་པའི་ལས་མི་བརྩམ་མོ། །ལས་འདི་ གསུམ་དང་མི་ལྡན་ཡང་ལས་འདི་གསུམ་དང་མི་འགལ་བའི་ལས་རྣམས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།།མདོར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བསྒྲུབ་ཅིང་བྱ་བ་ནི་རན་པར་སྒྲུབ་ཅིང་འཇུག་གོ། །སྐྲ་རིང་པོ་དང་སེན་མོ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེག་པ་དང་། དྲི་མ་འབྱུང་བའི་སྒོ་དགུ་དང་། རྐང་ པ་དྲི་མ་མེད་པར་བྱ་བ་དང་།ཁྲུས་བྱ་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། སྤོས་མཆོག་ཏུ་དྲི་ཞིམ་པོ་ཐོགས་ཤིང་ཆ་ལུགས་མཛེས་ལ་འགོད་ཅིང་འཕྱར་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། གོས་དང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་ཧ་ཅང་སྤང་ཆེས་པར་མི་བྱ། རྟག་ཏུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། བསྒྲུབས་པའི་སྔགས་དང་། སྨན་ཆེན་པོ་དག་ཀྱང་ལུས་ལ་བཅང་ངོ་། །ཕན་ཚུན་འགྲོ་ན་ཡང་ལྷམ་གྱོན་གདུགས་ཐོགས་ལ་མིག་རན་པ་ཙམ་དུ་བལྟ་ཞིང་འགྲོའོ། །མཚན་མོ་ནི་གར་ཡང་མི་འགྲོའོ། །མཚན་མོ་མི་འགྲོར་མི་རུང་བ་བརྟན་པའི་ལས་ཤིག་བྱུང་ན་ཡང་། གྲོགས་དང་བཤམས་ལ་ཆས་ཤིང་ལག་ཆ་ཐོགས་ལ་སོང་ཤིག་།ཡན་མན་འགྲོ་བའི་ལམ་ཀ་ན་མཆོད་རྟེན་གྱི་གྲིབ་མའམ། བླ་མ་མཆོད་གནས་ཤིག་འདུག་གམ། རྒྱལ་མཚན་གྱི་གྲིབ་མའམ། མི་རོ་དང་། ཐལ་བ་དང་། ལུད་ཕུང་དང་། གྱོ་མོ་དང་། བོང་པ་དང་། གཏོར་མ་དང་ཡས་སྟགས་བོར་བ་དང་། ཁྲུས་བྱས་པའི་ས་དང་། ཆུ་བོར་བ་འདི་རྣམས་ལ་མི་བརྫི་མི་བགོམ་བར་བསྐོར་ཏེ་འགྲོ་བར་བྱའོ། །ཆུ་བོ་ཆེ་ལས་བརྒལ་བར་མི་བྱ། མེ་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱ། གྲུ་ངན་པ་བག་ཚ་བ་དང་། ཤིང་བག་ཚབ་ལ་མི་འགྲོ མི་འཛེག་།བཞོན་པ་རྟ་མི་སྲུན་པ་ལ་ཞོན་ཏེ་མི་འགྲོ། སྦྲིད་པ་དང་། གད་མོ་དང་། གླལ་དང་། བྱ་རྨྱང་ལ་སོགས་པའི་ཚེ་ཡང་ཁ་ཧ་ཅང་མི་གདངས་སོ།

应当经常招待神灵、比丘众、婆罗门、医生、长者、国王和新来者，对乞讨者要施舍，不可背对乞讨者，不可轻视和厌烦他们。即使敌人用武器伤害，也要致力于利益他们。
无论兴盛或衰败，都要保持一心，心生欢喜。不应沉溺于忧愁。
对于因闲暇圆满而获得成就的人，不应嫉妒他人的成就。
说话要适时、有益、适度，不可欺骗，要温和、面带微笑，提前诚恳地说话。
要具备良好的行为，有大慈悲心和温和，不仅为自己谋求快乐。不要完全信任所有人，也不要怀疑所有人。
不认为有任何敌人，自己也不做任何人的敌人。
不说'别人轻视我'这样的话，不说'长官或上师不慈爱我'这样的话。要观察他人的心意，尽量使他人欢喜，使他人欢喜者称为智者。
不要压制克制诸根，也不要过分追求享受和沉迷其中。总之，不要开始进行缺乏法、财、受用这三者的空无意义的事业。
即使不具备这三种事业，也要完成不违背这三者的事业。总之，对一切法的实践都要适度地进行。
要剃除长发、指甲和胡须，保持九孔清洁，脚要无垢，喜欢沐浴，持最上香气，装束美好但不张扬。
不要过分舍弃衣服和装饰等。经常要佩戴珍宝、成就的咒语和大药。
相互往来时要穿鞋持伞，目视适度而行。夜晚不要外出。
如果夜晚有不得不做的重要事情，要结伴而行，携带工具。
在来往的路上，遇到佛塔的影子、上师供处、胜幢的影子、尸体、灰烬、粪堆、垃圾、驴粪、食子、祭品残渣、沐浴处和泼水处等，不可践踏跨越，应绕行而过。
不要渡越大河，不要进入大火中，不要乘坐危险的船只和不稳固的木筏。
不要骑不驯服的马。打喷嚏、大笑、打哈欠和伸懒腰等时，不要过分张开嘴巴。

།སྣའི་བུ་གར་མཛུབ་མོས་ཧ་ཅང་ཡང་མི་བྲུད་པ་དང་། བྱ་བའི་དམིགས་མེད་པར་ས་ལ་བབ་ཏུ་རི་མོ་མི་བྲི། ལུས་དང་ཡན་ལག་ཧ་ཅང་མི་གཅུ། ཙོག་ཙོག་པོར་ཡང་མ་འདུག་ཤིག་།ལུས་ཀྱིས་ལས་སམ། ངག་གིས་སྨྲ་བ་འམ། སེམས་ཀྱིས་བསམ་པའི་ལས་ཅི་བྱེད་ཀྱང་རུང་སྟེ་ངལ་བར་མ་གྱུར་པར་ཚོད་བཟུང་སྟེ་སྔ་ནས་ཐོང་ཤིག་།ཡུན་རིང་དུ་མལ་གཅིག་ནམ་འགྲེང་ཞིག།།རྒྱུས མ་རིག་པའི་ཤིང་དྲུང་དུ་ནུབ་མོ་མ་འདུག་ཅིག་།དེ་བཞིན་དུ་ལམ་གྱི་སུམ་མདོ་དང་། མཆོད་རྟེན་གྱི་དྲུང་དང་། ལམ་གྱི་བཞི་མདོའི་འདུས་ས་དང་། ལྷ་ཁང་གི་དྲུང་དང་རི་དགས་ལ་སོགས་པ་བསད་པའི་ཤ་དམར་དང་། སློ་སྤུངས་པའི་ས་དང་། འབྲོག་དང་འདི་དག་ཏུ་འགྲོ བར་མི་བྱའོ།།ཁང་སྟོང་དང་དུར་ཁྲོད་དུ་ནི་ཉིན་པར་ཡང་འགྲོ་བར་མི་བྱའོ། །ཉི་མ་ལ་ནི་མིག་ཚུགས་སུ་ཡང་མི་ལྟ། མགོ་བོ་ལ་ཁུར་ཐོགས་ཏེ་ཁྱེར་བར་མི་བྱ། ཤིན་ཏུ་ཞིབ་ཅིང་ཕྲ་བའམ། འོད་འཚེར་བའམ། བཙོག་པའམ། མི་སྡུག་པ་གང་ཡང་རུང་སྟེ། རྟག་པར་མ་བལྟ་ཞིག་།ཆང་ནི་བག་མེད་ལ་འཁྲུལ་བའི་གནས་ཡིན་པས་རང་མི་བཙོ། མི་བཙོང་། གཞན་ལ་ཡང་མི་བླུད། བདག་གིས་ཀྱང་མི་བཏུང་བར་བྱའོ། །སྔ་དྲོ་སེར་བུའི་ཁ་ན་འདུག་པ་དང་། ཉི་ཚན་ལ་འདུག་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་ན་འདུག་པ་དང་། བ་མོའི སྟེང་ན་འདུག་པ་དང་།རླུང་རྩུབ་པོར་ལངས་པ་འདི་ལྟ་བུའི་གནས་དང་ས་ཕྱོགས་སུ་འདུག་པར་མི་བྱའོ། །སྦྲིད་པ་འབྱུང་བའི་ཚེ། མཇིང་པ་ཡོན་པར་གཅུ་བ་དང་། དེ་དང་འདྲ་བར་མཇིང་པ་ཡོན་པོར་སྒྲེགས་པ་གཏོང་བ་དང་། མཇིང་པ་གཅུས་ཏེ་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་ པ་དང་།ལུས་གཅུས་ཏེ་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་ཀུན་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ། མཇིང་པ་དང་ལུས་གཅུ་བར་མི་བྱའོ། །ཆུ་འགྲམ་གྱི་གད་ཀར་འདུག་པར་མི་བྱ་བ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་མི་མཐུན་པའམ། རྒྱལ་པོས་བཀྱོན་པའི་མི་དང་མི་འདྲུལ་མི་བསྟེན་པ་ དང་།སྦྲུལ་དང་གཅན་གཟན་དང་། ཕྱུགས་རྭ་ཅན་བརྡུང་བའི་གན་དུ་མི་ཉེ་བར་བག་བྱའོ། །ནད་པར་དམར་རེངས་ཤར་བའི་དུས་ནམ་ཕན་ཕུན་དང་། ཉི་མ་ཕྱེད་དང་ཉི་མ་ནུབ་སྟེ་དམར་ཐག་ཆད་པ་དང་། དུས་འདི་གསུམ་གྱི་ཚེ། ཁ་ཟས་ཟ་བ་དང་། བུད་མེད་དང་ཉལ་ བ་དང་།ཡི་གེ་ཀློག་པ་དང་། སྙིང་ལ་སེམས་པའི་བག་འདི་ལྟ་བུ་མི་བྱའོ། །མི་མཛའ་བ་དང་། དགྲ་བོའི་ཁྱིམ་དུ་ཟས་ཟ་བ་དང་། མི་མང་པོ་ཟན་ཟ་བའི་ནང་དུ་ཆང་འཐུང་ཞིང་ཟ་བ་དང་། མི་གོ་འདུན་མང་པོའི་ཟན་ཟ་བ་དང་། ཚོང་པའི་ཟན་ཟ་བ་འདི་ལྟ་བུ་རྣམས་ བཟའ་བར་མི་བྱའོ།།ལུས་ལ་ལག་པས་མི་འོས་པར་མི་རྡོབ་པ་དང་། མཆུ་འབྲི་ཞིང་མི་འབུད། མགོ་དང་ལག་པ་དྲག་ཏུ་མི་སྤྲུག་།སེན་མོ་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་མི་དྲུད་དོ། །ཆུ་དང་མེའི་ནང་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱ། བླ་མ་བཙུན་པ་རྣམས་འཁོད་པའི་གོང་ངམ་པར་ བར་ནས་ཕར་འགྲོ་བར་མི་བྱ།རོ་བསྲེགས་པའི་དུད་པའི་ཁར་འདུག་ན་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ་འདུག་པར་མི་བྱའོ། །བུད་མེད་རང་དབང་དུ་གྱུར་པ་དང་། བུད་མེད་ཡིད་ལ་འཇོག་པ་ཐོང་ཤིག་།མདོར་ན་མི་མཛངས་པའི་ཅི་བྱ་འོ་ཅོག་གི་སློབ་དཔོན་ནི་ འཇིག་རྟེན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་གྱི་སྲིད་ལ་སེམས་ཤིང་རྟོགས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་མཐུན་པར་བྱའོ། །བདག་གི་སེམས་ནི་སྙིང་རྗེའི་སེམས་ཀྱིས་བརླན་པ་ལག་བརྐྱང་སྟེ། གཏོང་བ། ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་དུལ་བར་བྱེད་པ། གཞན་ གྱི་དོན་གྱིས་བྱེད་ན་རང་གི་དོན་ཡིན་པར་སེམས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི།མི་མཛངས་པ་ཡ་རབས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་ཡིན་ཏེ། འདིས་ཆོག་གོ།

不要用手指过分抠挖鼻孔，不要无目的地在地上乱画，不要过分扭曲身体和四肢，不要蹲着。
无论是身体的行为，还是语言的言说，或是内心的思维，做任何事情都要适可而止，要提前停止而不要疲惫。
不要长时间站立或躺在一处。
晚上不要停留在不熟悉的树下。
同样，不要去三岔路口、佛塔前、十字路口、寺庙前、杀害野兽等的血腥之地、垃圾堆积处和荒野等这些地方。
空房和坟地即使在白天也不要去。
不要直视太阳，不要头顶重物，不要经常观看过于细微的东西、发光的东西、污秽的东西或不悦目的东西。
酒是放逸和迷乱之源，自己不要酿造，不要贩卖，也不要给他人饮用，自己也不要饮用。
不要在清晨寒风中停留，不要在烈日下停留，不要在坟地停留，不要在牛背上停留，不要在狂风大作时在这样的地方和场所停留。
打喷嚏时，不要歪着脖子，同样不要歪着脖子打呵欠，不要扭着脖子睡觉，不要扭着身体行房事，这些都会导致疾病，所以不要扭曲脖子和身体。
不要停留在河岸边的悬崖上，不要与违逆国王或被国王惩罚的人交往亲近。
要谨慎远离蛇、野兽和有角的牲畜打斗之处。
对于病人，在黎明时分、正午时分和日落时分这三个时候，不要进食、不要与女人同房、不要读书、不要思虑。
不要在敌人和仇人家中用餐，不要在众人用餐时饮酒进食，不要参加众人的宴会，不要吃商人的饭食。
不要不恰当地用手拍打身体，不要咬嘴唇吹气，不要剧烈摇晃头和手，不要用指甲相互摩擦。
不要进入水中和火中，不要从上师和尊者的前方或中间穿过。
不要停留在火化尸体的烟雾中，这会致病。
要远离放荡的女人和对女人的执着。
总之，一切不智之事的老师就是世间。
因此，要通过了解世间事务的道理而与世人相处融洽。
自己的心要以慈悲心滋润，布施时要伸出援手，调伏身语意，为他人利益而行事时要认为就是为自己，这就是智者高尚的行为准则，以此为准。

།ཡང་སྐྱེས་བུ་དམ་པས་ནི་འདི་ལྟར་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། ད་ལྟར་བདག་ཉིན་མཚན་གཉིས་ཀ་ལ། ཇི་ལྟ་བུར་གནས་ཤིང་འགྲོ་ཞེས་ རྟག་ཏུ་སེམས་འདི་ལྟར་དྲན་པར་བྱེད་ན།དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བསྟེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མདོ་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་འདི་ལྟར་སྤྱོད་པས་ནི། ཚེ་རིང་བ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་ལྡན་པ་དང་། སྙན་པར་གྲགས་པ་ དང་།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གྱི་སྲིད་བརྟག་པ་ལ་ཡང་ཐོབ་པོ། །ལེའུ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་དུས་ཚིགས་དང་སྦྱར་ཞིང་དཔྱད་དུ་བྱ་བའི་མདོ་བསྟན་པ་དང་། དགུན་ཟླ་ར་བ་དང་དགུན་ཟླ་འབྲིང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཟླ་བའི་གྲངས་གཉིས་གཉིས་སུ་ གོ་རིམས་བཞིན་བརྩིས་པ་ལས།དུས་ཚིགས་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་སྟེ། དེ་ལ་དགུན་སྨད་ཀྱི་དུས་དགུན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ཉ་ཕྲི་ཕན་ཆད་ཀྱི་ཟླ་བ་གསུམ་ནི། ཉི་མ་རིང་དུ་ནུར་བའི་ཚེ་ན་མཐུ་འཕྲོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཚེ་ན་མི་ཕྱུགས་སྲོག་ཆགས་རྣམས་དང་། ནགས་དང་། རྩི་འབྲས་ དང་།ལོ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་མཐུ་ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་འཕྲོག་ཅིང་འབྲི་བར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཚེ་ཉི་མ་ཚ་བ་དང་། རླུང་གི་དུས་ལ་བབ་པས་ཚ་བ་དང་། དྲོད་ཆེས་པ་དང་། རྩུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཟླ་བའི་ཡོན་ཏན་ལས་བྱུང་བས་ས་ལས་སྐྱེ་བའི་མཐུ་ཀུན་ཟད་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཉི་མ་རིང་དུ་ནུར་བའི་དུས་འདིའི་ཚེ། དགུན་སྨད་ཀྱི་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཚེ་ནི། སྨན་དང་ཟས་ཁ་བའི་མཐུར་གྱུར་ཏེ་རླུང་སྐྱེའོ། །དཔྱིད་ཀྱི་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཚེ་ནི་ཟས་དང་། སྨན་བསྐ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་སྐྱེ། སོས་ཀའི་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཚེ་ནི་ཟས་དང་སྨན་ཚབ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ སྐྱེ་སྟེ།དེ་བས་ན་སྨན་དང་ཟས་ཀྱི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཟླ་བའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་དེ་བས་ན་ཉི་མ་རིང་དུ་ནུར་བ་ནི། མེའི་དུས་ཏེ་མཐུ་འཕྲོག་པ་འབྲི་ཞེས་བྱའོ། །དབྱར་སྨད་ཀྱི་ཉི་མ་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཐུང་དུ་ནུར་བའི་དུས་ན། དུས་གསུམ་གྱི་ཟླ་བ་དྲུག་པོ་དབྱར་སྨད་ ལ་སོགས་པ་ནི།མཐུ་འབྲི་བ་རྣམས་སླར་མཐུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ཡིན་ཏེ། ཉི་མ་ཚ་བའི་མེའི་དུས་ནི་བྲི། ཟླ་བའི་དུས་ལ་བབ་པས་ཟླ་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཏེ། སྤྲིན་དང་ཆར་པ་དང་། སེར་བུ་དང་། གྲང་ཞིང་བསིལ་བ་རྣམས་ཀྱི་འཚེ་བ་ཞི་ཞིང་། བསིལ་བའི་ དུས་ལ་བབ་པས་དེའི་ཚེ།སའི་ཁམས་སྣུམ་ཞིང་འཇམ་པས་སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། མངར་བ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་སྐྱེའོ། །དགུན་ཟླ་ར་བ་ནས་དཔྱིད་ཟླ་ར་བའི་ཡར་གྱི་ངོ་ཡན་ཆད་ཟླ་བ་བཞིའི་ཚེ་ནི། བསིལ་བ་དང་ལྷགས་པའི་དུས་ཏེ། མཐུ་མཆོག་ཏུ་ཆེ་བའི་དུས་ཡིན་ ནོ།།དབྱར་ཟླ་ར་བ་ནས། སྟོན་ར་བའི་ཉ་ཡན་ཆད་ཟླ་བ་བཞི་ནི་སོས་ཀ་ཚ་བ་དང་། དབྱར་གྱི་དུས་ཡིན་ཏེ། མཐུ་སྟོབས་ཆུང་བའི་དུས་ཡིན་ནོ། །དཔྱིད་ཀྱི་དུས་དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོའོ། །དཔྱིད་ཟླ་ཐ་ཆུངས་གཉིས་དང་། སྟོན་གྱི་དུས་སྟོན་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་། སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ གཉིས་ཏེ།ལྷག་མ་ཟླ་བ་འདི་བཞིའི་དུས་ནི་མཐུ་སྟོབས་འབྲིང་གི་དུས་ཡིན་ནོ། །དགུན་སྟོད་ཀྱི་ལྷགས་པས་མི་རྣམས་མཐུ་དང་ལྡན་ཏེ། མེའི་སྟོབས་རབ་ཏུ་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མིའི་ཉམས་འཚག་དང་། མེའི་དྲོད་ཀྱིས་ཆེ། ཁ་ཟས་འགྲངས་པར་མ་ཟོས་ན། རླུང་གིས་མེ་སྦར་བས་མིའི་གཟུགས་རྣམས་ཚོས་ཤིང་སྐམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་མཚན་མོ་ནམ་རིང་བས་ནང་པར་བཀྲེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཁ་ཟས་དང་མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་ལན་ཚྭ་རྣམས་བཟའ་བར་བྱའོ།

复次，圣者应当如是思维：'现在我于昼夜二时，如何安住而行'，若常时如是忆念此心，如是则非依止苦恼。是故行为之法要如是，以如是行为，则能获得长寿、无病、具足财富、美名称誉，以及来世之果报。第二品终。
其次，当说与季节相应观察之法要。冬月初及冬月中等，每两月依次计算，分为六季。其中晚冬时节，从冬月末至后三月，即太阳渐长之时，称为夺力时。此时人畜生类以及林木、草果、庄稼等之力，日日被夺而减损。
此时阳光炽热，适逢风季，炎热、暖盛且粗糙，由月之功德所生，令地生之力悉皆耗尽。如是太阳渐长之时，于晚冬二月之时，药物与食物成为寒性之力而生风。春季二月之时，食物与药物之涩性力生。初夏二月之时，食物与药物之咸性力生。
是故应当依次了知药物与食物月时之差别。因此，日渐长者，为火之时节，称为夺力减损。晚夏太阳向南渐短之时，夏末等三时六月，为力减者复生力之时。阳光炽热之火时减退，适逢月时，具足月之力，云雨微风，寒凉之害平息，至清凉时。
此时地界润滑柔软，酸、咸、甜之力生起。从冬月初至春月初上半月之四月期间，为寒冷风时，是最具力之时。从夏月初至秋初月望之四月，为初夏炎热与夏季时节，是力量微弱之时。
春时为春月中。春月末二月与秋时秋月中、秋月末二月，余下此四月时为中等力量之时。初冬之风令人具力，火力极为增盛。如是人之体力衰退，火之暖性增大，若食物未食饱足，则因风助火而使人身干枯。是故夜长而晨起饥饿，因此应当食用饮食及甜、酸、咸等。

།དེའི་གོ་རིམས་ནི་ནང་པར་ལངས ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་བཤང་གཅི་རྣམས་བྱས་ནས།ལུས་རླུང་སེལ་བའི་ཏིལ་མར་གྱིས་བྱུག་ཅིང་གླད་པ་ལ་ཡང་ཏིལ་མར་གྱིས་བྱུག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བསྟེན་པར་བྱའོ། །རྟག་ཏུ་ཞག་གཉིས་ཤིང་ལན་རེ་ཞིང་མཁས་ཤིང་བག་ཡོད་པའི་ མི་དང་།སྟབས་འགྱེད་ཅིང་ལུས་དགྲོལ་བར་བྱའོ། །ལུས་མཉེད་མཁས་པའི་མིས་ལུས་དང་། རྐང་པ་ལེགས་པར་བཀྲུས་ལ། རྐང་པ་ལུས་རན་པར་མཉེའོ། །དེ་ནས་ཆུ་དྲོན་པོར་བསྲོས་ཏེ། སྐྱུ་རུ་ར་དང་སྦྱར་བས་མགོ་དང་། ལུས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བཀྲུའོ། །ཁྲུས་ བྱས་ནས་གུར་ཀུམ་དང་།གླ་རྩི་ལ་སོགས་པ་སྤོས་ཀྱིས་ལུས་བསྐུས་ལ། སྤོས་ཨ་ཀ་རུའི་དུད་པས་ལུས་དྲི་ཞིམ་པོར་བྱའོ། །དེ་བས་ཁ་ཟས་བཟའ་བ་ནི་ཤ་ཚོན་པོ་སྣུམ་ཞིང་ཚིལ་ཡོད་པ་ལས་གཡོས་ཀྱི་སྣར་སྦྱར་ཏེ། མཚན་མོ་མེ་མ་ཆད་པར་བཙོས་པའི་བཅུད་ཁུ་དང་། གྲོའི་ ཁུར་བ་དང་།འབྲས་ཀྱི་ཁུར་བ་དང་། མོན་སྲན་མ་ཤ་བཙོས་པ་ཟ་ཞིང་། སྐོམ་དུ་ནི་བུ་རམ་ཆང་དང་། འབྲས་ཆང་དང་། ཆང་བགྲུངས་པ་རན་པ་བཏུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་བུ་རམ་ཤིང་དང་འོ་མ་ལས་བྱུང་བའི་ཞོ་དང་། མར་ཡང་དགེའོ། །ཁ་ཟས་ནི་གསར་ཐོག་ལས་ཟན་ དུ་བྱས་པ་བཟང་ངོ་།།གཞན་ཡང་ཚིལ་དང་ཏིལ་མར་ཡང་བཟང་སྟེ། ཟས་འདི་རྣམས་ནི་རླུང་ལ་ཕན་པས། དགུན་རླུང་གི་དུས་ལ་བབ་པའི་ཚེ་བཟའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཁ་ཟས་ཟོས་ནས་ཁ་ལག་བཀྲུ་བ་ཡང་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་གྱིས་བཀྲུའོ། །དགུན་ཙ་ནི་བེའུ་རས་དང་། སླག་པ་དང་། དར་ལ་སོགས་པ་དྲོ་ཞིང་ཡང་བ་བགོའོ། །སྟན་ནི་དྲེའུ་རྔོག་དང་། ལ་བ་གདིང་ངོ་། །མལ་གོས་ཀྱང་དྲོ་ཞིང་འཇམ་པ་ཡང་བ་ལ་ལས་བྱའོ། །ཉིན་པར་ཉི་མ་འདེ་ན་ཡང་ཉི་མའི་འོད་ལ་རན་པར་བསྲོ་ཞིང་རན་པར་འདེའོ། །ལྷམ་ནི་རྟག་ཏུ་བགོ་བར་བྱའོ། །དགུན་གྱི་ཚེ ཆུང་མ་ནི་གཞོན་ནུ་མ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ན་ཆུང་གཞོན་ནུ་ཤ་ཐང་རྒྱས་པ།བརླ་དང་ནུ་མ་དང་། རོ་སྨད་རྒྱས་པ། ལུས་ཀྱི་དྲོད་ཀྱིས་གྲང་བ་སེལ་ཞིང་མྱུར་དུ་དྲོས་པར་ནུས་པ། དེ་ལྟ་བུའི་བུད་མེད་ལུས་ལ་སྤོས་དྲི་ཞིམ་པོ་ཐོགས་ཤིང་བྱུགས་པ། སྤོས་ཀྱི་དུ་བ་དྲི་ཞིམ་ པོས་བདུགས་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་དྲོད་ཀྱིས་མཚན་མོ་ལུས་བསྲོ་བར་བྱའོ།།མལ་ཁང་དང་འདུག་པའི་གནས་ནི་ཟབས་སུ་བརྐོས་པའི་ཁྱིམ་མམ། ས་ཁང་ངམ། སྦྲ་གུར་ཉིས་རིམ་དུ་བྱས་པའི་ནང་རྒྱ་སོལ་གྱིས་དྲོན་པོར་བྱས་ཏེ་འདུག་ན། ལྷགས་པ་དང་གྲང་བ་དང་། རླུང་ དང་རྩུབ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་རྣམས་ཀྱང་མི་འབྱུང་ངོ་།།ཆོ་ག་འདི་དང་འདྲ་བར་དགུན་སྨད་ཀྱི་དུས་སུ་ཡང་འདི་བས་ལྷག་པར་ཡང་ལྷགས་པ་ཆེ། རླུང་དང་རྩུབ་པ་ཡང་ཆེ་བས་ན་ཆོ་ག་འདི་བཞིན་བྱའོ། །དགུན་ཟླ་འབྲིང་པོ་ཉ་བྲི་ནས་ཉི་མ་རིང་དུ་ནུར་ཏེ། མཐུ་ འཕྲོག་པའི་དུས་ལ་བབ་པས་རླུང་དང་རྩུབ་པ་ལ་བབ་པའི་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་དགུན་རླུང་གི་དུས་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ན། བད་ཀན་ནི་ཁོ་ན་སོགས་སོ། །དེ་ནས་དཔྱིད་ཀྱི་དུས་ལ་བབ་ན་ཉི་མ་རིང་དུ་ནུར་བའི་འོད་ཀྱིས་བད་ཀན་དྲོས་ནས་སྨིན་པར་གྱུར་པ་དང་། བད་ཀན་སྐྱེས་ནས་མེའི་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་བད་ཀན་གྱི་ནད་ནི་མྱུར་དུ་བསལ་བར་བྱའོ།

其次序是清晨起床后，先处理大小便等外事，然后用芝麻油涂抹身体以调节体内气息，并按照所说的方法用芝麻油涂抹头部。每隔两天要与熟练且谨慎的人一起活动身体，舒展筋骨。
由精通按摩的人为身体和双脚做好清洗，适度按摩双脚和身体。然后将水加热，加入余甘子一起清洗头部和身体。沐浴后，用郁金香和麝香等香料涂抹身体，并用沉香的烟熏使身体散发香气。
饮食方面应食用新鲜肥美多汁的肉类烹调，整夜用文火炖煮的肉汤，以及大麦粥、米粥和煮熟的豌豆。饮品则饮用糖酒、米酒和适量的陈酿酒。此外，甘蔗和牛奶制成的酸奶及酥油也很好。食物最好是新鲜现做的。
此外，动物油脂和芝麻油也很好，这些食物对风病有益，应在冬季风盛时食用。饭后洗手应用温和的温水清洗。冬季应穿着毛织物、上衣和丝绸等保暖轻便的衣物。坐垫应使用骡毛毯和毛毡。被褥也要选择保暖柔软轻便的材料。
白天若有日光，要适度晒太阳和活动。鞋子要经常穿着。冬季时应与年轻貌美的少女同房，她应该身体丰满，大腿、乳房和臀部丰满，体温能驱寒且容易暖和，这样的女子要涂抹香料，用香烟熏过，用这样的温暖在夜晚温暖身体。
卧室和居住处应选择地下室、土屋或双层帐篷，内部用炭火取暖，这样可以避免寒冷、风邪和粗暴天气引起的疾病。
在深冬时节，由于寒风和粗暴天气更甚，也应该按照这样的方法行事。冬季中月从月亏开始，日照时间变短，进入虚弱时期，因此要按照这种应对风邪和粗暴天气的方法行事。
这样在冬季风盛时期，痰湿等等。到了春季时节，由于日照时间延长，阳光使痰湿变暖成熟，痰湿生长导致火力减弱，会产生痰湿引起的疾病。因此要迅速清除痰湿病。

།བསལ་བའི་ཆོ་ག་ནི་ན་ལེ་ཤམ་གྱིས་བད་ཀན་བཞུ་བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་གཏང་བ་དང་། བད་ཀན་བཞུ་བའི་སྨན་སྣ་ནས་གཏང བ་དང་།ཁ་ཟས་ཡང་བ་དང་། རྩུབ་པའི་བག་བཟའ་བ་དང་། ལུས་བཅག་ཅིང་དགྲོལ་བ་དང་། མར་རམ་ཏིལ་མར་གྱིས་ལུས་མི་བསྐུ་བར་བག་ཕྱེའི་ལྡེ་གུས་ལུས་ཕྱི་ཞིང་དྲིལ་བ་དང་། རྐང་ལག་གཙང་མར་བཀྲུས་པས་ལུས་རན་པར་མཉེ་ཞིང་བཀྲོལ་ན་བད་ཀན་ སྐྱེད་པའི་ནད་སེལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་ལུས་ཆུ་དྲོན་པོས་བཀྲུས་ནས་ལུས་ག་པུར་དང་། ཙནྡན་དང་། གུར་ཀུམ་ལ་སོགས་པས་བསྐུས་ལ། དྲི་ཞིམ་པོས་བདུགས་ནས་བད་ཀན་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཟས་ནས་དང་། གྲོ་རྙིང་པ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཡུལ་རྩུབ་ཅིང་ སྐམ་ས་ཆེ་བ་རུས་པ་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་ནས་བྱུང་བའི་བྱ་ན་ལས་སྲེག་ཤར་བཟའོ།།ཤིང་ཏོག་ཨ་མྲའི་ཁུ་བ་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ། བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། སྐོམ་དུ་སྦྱར་བའི་ཁ་བ་དངས་མ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་བད་ཀན་སེལ་བའི་སྐོམ་ནི་ཆང་རྒན་པོ་ལོན་པ་དང་། ཆང་ཨ་ས་བ་དང་། ཆང་ཨ་རི་ཏ་དང་། བུ་རམ་ཆང་དང་། རྒུན་ཆང་དང་། སྦྲང་ཆང་དང་། འདི་རྣམས་བཏུང་དུ་རུང་ངོ་། །སྒ་ཆུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། མཚོའི་ཆུའམ། སྦྲང་རྩིའི་ཆུའམ། ཆར་པའི་ཆུ་ཡང་རུང་སྟེ། འདི་རྣམས་བསྐོལ་ཏེ་སྐོམ་དུ་བཏུང་ངོ་། ། དཔྱིད་ཚ་བའི་དུས་ནི་བསིལ་ཁང་བྱ་བ་ནི། ལྷོ་ཕྱོགས་ནས་སེར་བུ་གྲང་ཞིང་བསིལ་པོར་འོང་བར་གྱུར་པ། རྩིག་ངོས་ཀྱི་སྐབས་ཕྱེ་བ་དང་། མཐའ་ཁོར་ཁོར་ཡུག་ཏུ་ཆུ་འབབ་པས་འཁོར་བར་བྱས་པ་ལ། ཁང་པའི་ཐོག་ནི་ཉི་མའི་འོད་མི་སྣང་བར་གཡོགས་པ། འོག་གི་གཞི་ཡང་ལེགས་པར་མཉམ་སྟེ་བརྡུངས་ལ་ཕྱི་ཞིང་བསྟར་ཏེ། ནོར་བུ་བཞིན་འོད་འཚེར་བར་བྱས་པའི་ཁང་པ། བྱ་ཀོ་ཀི་ལས་སྐད་སྙན་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱིན་ཅིང་། མེ་ཏོག་དྲི་ཞིམ་པོ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བསིལ་ཁང་འདོད པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པའི་སར་ཉི་མ་གུང་ལ་རྩེད་མོའི་དགའ་འདུན་གྱི་གཏམ་སྣ་ཚོགས་ཟེར་ཞིང་བདེ་བར་འདུག་ལ།ཁ་ཟས་ལྕི་བ་དང་། བསིལ་བ་དང་། སྣུམ་བག་དང་། མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་སྤང་ཞིང་ཉི་མ་ལ་གཉིད་མི་ལོག་པར་བྱའོ། །དཔྱིད་ཀའི་ ཉི་མའི་འོད་ཚ་བ་དེ་བས་ཀྱང་སོས་ཀའི་ཉི་མའི་འོད་ནི་རབ་ཏུ་ཚ་བས་རྩི་ཤིང་དང་ནགས་ཚལ་ཀྱི་མཐུ་དང་།སྲོག་ཆགས་དང་མིའི་མཐུ་ཀུན་འཕྲོག་ཅིང་སྲུང་བ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་བས་ན་དུས་འདིའི་ཚེ་ན་ལན་ཚྭ་ནག་པོ་རྩབ་རུ་ཚ་དང་། ལན་ཚྭ་ཨུ་བྷི་ཏ་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ ལན་ཚྭ་དང་།ལན་ཚྭ་འདི་རྣམས་དང་། ན་ལེ་ཤམ་ལ་སོགས་པ་རོ་ཚ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། འདི་རྣམས་བཟར་མི་རུང་ངོ་། །སོས་ཀའི་ཚ་བའི་དུས་འདིའི་ཚེ་སྟོབས་ཀྱི་དྲག་ཤུལ་གྱི་བག་དང་། ཡན་མན་འགྲོ་ཞིང་བཅག་དྲགས་པ་འམ། ལས་ཆེར་བྱེད་པ་ དེ་ལྟ་བུའི་པག་སྤང་ངོ་།།སོས་ཀ་ཚ་བའི་ཚེ་ཟས་ནི་འོ་མ་དང་བུ་རམ་དང་། ལི་ཁ་ར་དང་། མར་ལ་སོགས་པའི་མངར་བག་དང་། ཁ་ཟས་ཡང་བ་འབྲས་ཆན་དང་། ནས་ཕྱེའི་ཟན་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་། ཟས་སྣུམ་བག་ལ་ཏིལ་མར་དང་། མར་སར་དང་། ཤ་དང་ཚིལ་དང་། ཁུ་བ་སླ་བ་དང་། ཟས་བསིལ་བག་བཟའོ། །སྐོམ་ནི་ཚ་བའི་དུས་སུ་ཆང་མི་བཏུང་ངོ་། །ཆང་གཏོང་མི་ཕོད་ན་ཆང་ཉུང་ཟད་དང་ཆུ་མང་དུ་བསྲེས་ལ་བཏུང་བའམ། ཡང་ན་ཡུལ་གྱི་སྣམས་དང་ཉི་མའི་ཉམས་དང་སྦྱར་ཏེ། ཆང་སླ་ཞིང ཡང་བའམ།སིང་པོ་ཡང་བཏུང་དུ་རུང་ངོ་། །སོས་ཀའི་ཚ་བའི་དུས་ན་ཆུ་བསིལ་བས་ལུས་ཁྲུས་བྱའོ།

清除的方法是用那烂神草融化痰湿，服用催吐药，从鼻孔灌入化痰药，食用清淡粗糙的食物，活动身体，不用酥油或芝麻油涂抹身体而用粉末膏涂擦身体，洗净手脚后适度按摩和活动身体，就能消除引起痰湿的疾病。
然后用温水洗净身体，用樟脑、檀香、姜黄等涂抹身体，用香料熏身。食用不会引起痰湿的食物，如陈年大麦、陈年小麦、蜂蜜，以及来自干燥多骨头地区的烤鸟肉。
将芒果汁与水调和后煮沸的汁液，以及调配的清澈饮品可以饮用。另外，消除痰湿的饮品有陈年酒、阿萨瓦酒、阿利塔酒、糖酒、葡萄酒、蜂蜜酒，这些都可以饮用。煮沸的生姜水、海水、蜂蜜水或雨水都可以作为饮品。
春季炎热时期，凉亭的建造方法是：从南方吹来凉爽的微风，墙壁开有通风口，四周环绕流水，房顶遮挡阳光不透，地面平整打磨光亮如宝石般闪耀的房屋，有杜鹃鸟等发出悦耳的鸣叫，具有各种芳香花卉的园林。在这样具有悦意受用的凉亭中，正午时分谈论各种娱乐欢喜的话题安乐而住。
应当避免食用重浊、寒凉、油腻、甜酸的食物，且不要在阳光下睡觉。春季的阳光炎热，而夏季的阳光更加炙热，夺取草木林木的精华，如同掠夺和守护众生和人的精力一般。因此在这个时期，不宜食用黑盐、岩盐、乌比塔盐、海盐等这些盐类，以及那烂神草等辛辣和酸味的食物。
在夏季炎热时期，应当避免剧烈运动，来回走动过度或做重体力劳动等这类活动。夏季炎热时，食物应当食用牛奶、糖、砂糖等甜味食物，以及清淡的米饭、大麦面粥、糖肉，油性食物如芝麻油、新鲜酥油、肉和油脂，以及稀汤和凉性食物。
饮品方面，炎热时期不要饮酒。如果非要喝酒，可以少量酒加入较多的水后饮用，或者根据地方习俗和阳光强度，可以饮用淡而清爽的酒或精华酒。夏季炎热时期应当用凉水洗浴身体。

།དེའི་ཚེ་ཁ་ཟས་འབྲས་དཀར་པོའི་ཆན་དང་། ཡུལ་སེར་ཆེ་བའི་ཤ་དང་། ཁུ་བ་གར་པོར་མ་ཡིན་པ་སླ་བར་བཅོས་པ་དང་། ཞོ་ཅུང་ཟད་དང་། བུ་རམ་དང་ཆུ་ སྦྱར་ཏེ་བསྲུབ་ཅིང་དཀྲུགས་བཞིན་དུ་བཙོས་ལ།སྤོད་ཤིང་ཚ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། སུག་སྨེལ་བཏབ་པའི་ཚོད་མ་ཞིག་ལ་ཕུག་ཕོ་ཤར་གཏུབས་པ་བཙོས་ཏེ་སྤྱོད། མར་ལ་བརྔོས་པའི་ཚོད་མ་འདི་ལྟ་བུ་འམ། ཡང་ན་ཞོ་ཅི་རན་དང་ཆུར་སྦྱར་ ཏེ་བསྲུབ་ཅིང་དཀྲུགས་ཏེ་ལི་ཁ་རའམ།བུ་རམ་རྙིང་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། གནྡྷ་བྷ་དྲ་འདི་རྣམས་བཏབ་སྟེ་བསིལ་བར་བྱས་པ་བཏུང་བ་དང་། ཡང་ན་མོན་སྲན་སྡེའུ་བཏགས་པ་ཤུན་པ་བོར་ལ། སྤོད་དང་སྨན་གོང་དུ་སྨོས་པ་བཞིན་ བཏབ་སྟེ་སྟར་ག་དང་བསྲེས་ལ་རི་ལུར་བྱས་པ་མར་གྱི་ནང་དུ་བརྔོས་ལ།ཞོ་དང་ཁ་རའམ། བུ་རམ་དང་སྤོད་དུ་སྦྱར་བ་བཙོས་པ་དང་། བསྲེས་པའི་ཚོད་མ་སྣ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་དང་ཟན་བཟའོ། །སྐོམ་ནི་འོ་མའི་ནང་དུ་མར་ཅི་རན་པ་བཏབ་སྟེ། སུམ་ཆ་དུ་བའམ་ ཕྱེད་དུ་བསྐོལ་ལ།པི་པི་ལིང་དང་། ལི་ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་བཏབ་ལ་བཏུང་ངོ་། །ཁ་ར་དང་སྦྲང་རྩི་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞོ་གཉིས་གཉིས་གདབ་བོ། །པི་པི་ལིང་ནི་ཞོ་གཅིག་གདབ་བོ། །འོ་མའི་སྐོམ་དེ་ལྟར་སྦྱར་བ་ཡང་བུམ་པ་གསར་པའི་ནང་དུ་བླུགས་ལ་གྲང་མོར་ བྱས་ཏེ་བཏུང་ངོ་།།སྐོམ་འདི་ནི་གློ་གཅོང་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། རིམས་དང་བྲང་དུ་ཟུག་པ་དང་། རླུང་ནད་དང་། མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་སོགས་ཏེ་ཚ་བའི་བག་ལ་ཕན་ནོ། །སྐོམ་འདིའི་མིང་ནི་དམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱའོ།

当时，食物应食用白米饭，以及黄牛肉，汤汁不要太稠而要稀薄，加入少许酸奶、糖和水，搅拌调制后煮熟。
将萝卜切片煮熟，加入辣椒、诃子、龙花、豆蔻等调味料制成的汤菜。
或者这样的用酥油烹制的汤菜，或者将适量的酸奶和水混合搅拌，加入砂糖或陈年糖，以及龙花、豆蔻、甘露香调制成凉饮。
或者将去皮的绿豆磨成粉，加入上述提到的辣椒等药材，与淀粉混合制成丸子，在酥油中炸制，与酸奶和砂糖或糖一起煮熟，这种被称为'六味汤菜'的食物与饭一起食用。
饮品则是在牛奶中加入适量酥油，煮至三分之一或一半，加入胡椒、砂糖、蜂蜜后饮用。
砂糖和蜂蜜等各加入二两，胡椒加入一两。
这样调制的牛奶饮品要倒入新的容器中，待冷却后饮用。
这种饮品对肺痨、咳嗽、发烧、胸痛、风病、胆病等热性疾病有益。
这种饮品被称为'五宝饮'。

།གཞན་ཡང་བསིལ་བའི་སྐོམ་ནི་ལྡུམ་བུ་ ཆུ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་དང་།ཤིང་ཐོག་ཙོ་ཙ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་བརྡུངས་ཏེ་ཆུ་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་ཚྭ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཀྱང་བླུགས་ལ། ག་པུར་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཀྱང་བླུགས་ཏེ། སྐོམ་སྣོད་རྫ་མ་གསར་པའི་ནང་དུ་མེ་ཏོག་དྲི་ཞིམ་པོ་ཏ་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་བླུགས་ཏེ།དྲི་ཞིམ་པོས་བསྒོས་པའི་སྣོད་དྲི་ཞིམ་པོར་གྱུར་པའི་ནང་དུ། སྐོམ་བླུགས་ཏེ་བགྲུངས་ཏེ་བསིལ་དུ་བྱས་པ་འདི་ལྟ་བུའི་འབྲས་ཆན་བཟང་པོ་དཀར་པོ་ཟ་ཞིང་ནང་ནུབ་ཏུ་སྐོམ་བཏུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་སྐོམ་བསིལ་བ་ནི། མ་ཧེའི་འོ་མ་འམ། འབྲིའི་འོ་མ་ བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་ལི་ཁ་ར་བཏབ་ལ་བསིལ་བར་བྱས་པའི་སྐོམ་བཏུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་སོས་ཀ་ཚ་བའི་ཚེ། ཤིང་ཏ་ལ་དང་། ཤིང་མུ་ལེ་གྲུམ་ཤིང་མཐོ་ཞིང་རིང་བ་ཡལ་ག་དང་འདབ་མ་རྒྱས་ཏེ་སྤྲིན་ལ་རེག་པ་ཙམ་དུ་སྣང་བའི་ཚལ་གྱི་ནང་ན་བཟའ་ཤིང་བཟང་པོ་དང་། རྒུན་ཤིང་གི་ཚལ་ལ་རྒུན་འབྲུའི་སྙེ་མའི་ཡལ་ག་ལྕུག་ཕྲན་གྱིས་ཤིང་གི་སྡོང་ལ་འཁྲིས་ཤིང་། ཤིང་ཐོག་གི་འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་མགོ་གཡུར་ཟ་བའི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་སྣ་ཚོགས་བསིལ་བ། མཐའ་རྒྱ་ཟབ་ཀྱིས་ཁོར་ཡུག་ཏུ་བསྐོར་བའི་ནང་བསིལ་ཁང་སྟེགས་བུས བཏིངས་ཏེ་ཕུབ་པ།ས་གཞི་ཕྱི་བརྡར་བྱ་ཞིང་སྟེང་འོག་ཏུ་ཆག་ཆག་བསིལ་བར་བཏབ་པ་ཆུ་གྲང་མོ་དང་ཆབ་བྲོམ་དུ་བཤམས་པ། བསིལ་ཁང་རྒྱབ་ཀྱི་ངོས་ན་ཤིང་ཏོག་སྐྱུར་རྩི་བཟང་པོའི་འབྲུ་བྱི་རུ་ལྟར་སྣང་བ་རྣམས། ཕྱི་རོལ་ནས་ནང་དུ་འཕྱང་བ། ལྡུམ་བུ་ཆུ་སྐྱེས་དང་། ལྡུམ་ ཀལ་ཧ་ར་འདབ་མ་དང་མེ་ཏོག་བཟང་པོར་ལྡན་པ།མེ་ཏོག་པདྨ་དང་། མེ་ཏོག་ཨུཏྤ་ལ་རྒྱས་པས་ས་གཞི་ཆལ་པར་བཀྲམ་པའི་དྲུང་ངམ། ཆུ་རྒྱུན་བསིལ་བ་དྲག་པོར་འབབ་པའི་ཟེར་མ་ཆར་ཕན་ཙམ་དུ་འཕྲོ་བའི་དྲུང་ངམ། བསིལ་ཁང་བསིལ་བའི་ནང་ངམ། ཡང་ན་ཤིང་ ལས་བྱས་པའི་བུད་མེད་གཞོན་ནུ་བཟང་མོར་བྱས་པའི་ཁོང་ནས་ཆུ་དྲངས་ལ།ཁ་དང་ལག་སོར་དང་ནུ་མ་ནས་ཆུ་རྒྱུན་བསིལ་བ་དྲག་པོ་འབྱུང་ཞིང་འཕྲོ་བའི་དྲུང་དུ་ཉི་མའི་གུང་ལ་ཚ་བའི་ཚེ་དེར་འདུག་པར་བྱའོ། །མཚན་མོ་ནི་ཡང་ཐོག་སྔར་གང་རྡོ་ཐལ་ཞལ་ཞལ་ཅན་ཟླ་ བའི་འོད་ཀྱིས་བསིལ་བར་གྱུར་བ་ན།མལ་སྟན་བདེ་བ་བཏིང་ལ་ཉམས་ཐ་མལ་པར་གནས་པས་ལུས་ལ་ཙནྡན་གྱི་ལྡེ་གུ་བསིལ་བས་བྱུགས་ལ། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ཐོགས་ནས་རབ་ཏུ་ཕྲ་ཞིང་སྲབ་པ་ཡང་བའི་གོས་བགོས་ཏེ། འདོད་པའི་སྤྱོད་པ་མི་བྱེད་པར་འདུག་ ཤིག།ཤིང་མུ་ལེ་གྲུམ་ཤིང་གི་ལོ་མ་སྤོས་ཆུས་བཏབ་པའི་བསིལ་ཡབ་བམ། ཡང་ན་པདྨའི་འདབ་མ་རྒྱས་པའི་བསིལ་ཡབ་ཀྱང་རུང་སྟེ། འདི་ལྟ་བུའི་བསིལ་ཡབ་ཐོགས་པས་མི་དྲག་པར་དལ་བུས་གཡབ་པའི་བསིལ་ཡབ་ལ་སྤོས་ཆུ་བསིལ་བས་བཏབ་པའི་ བསིལ་ཡབ་ཀྱིས་གཡབ་པའི་ཆུ་ཐིགས་གྲང་མོ་དང་།སེར་བུ་བསིལ་བ་ནི་ལུས་ལ་རྫི་ཆར་ལྟར་སིམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བསིལ་ཡབ་ཀྱིས་གཡབ་ཅིང་ལུས་ལ་ག་པུར་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོའི་བསིལ་བས་ལུས་བྱུགས་ལ། མུ་ཏིག་གི་དོ་ཤལ་དང་། མེ་ཏོག་ དྲི་ཞིམ་པོ་མ་ལི་ཀའི་ཕྲེང་བ་ཐོགས་ཤིང་།བྱ་སྐད་སྙན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་སྒྲ་སྙན་པར་གྲག་པ། པདྨའི་རྩ་བ་དཀར་པོ་བསིལ་བའི་གདུ་བུ་བརྒྱུས་ཏེ་ཐོགས་པར་བྱ་བ་འདི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་དཔྱིད་ཚ་བའི་ཚེ་ཚ་བ་བསིལ་ཞིང་བསིལ་བའི་ཆོས་སུ་བྱའོ།

此外，凉爽的饮料是这样制作：将名为'水生'的果实和名为'措措'的果实捣碎，加入水中，再放入少许盐和少许樟脑。在新陶罐容器中放入名为'塔拉'的香花，使容器充满香气，将饮料倒入这种散发香气的容器中冷却。这样，白天食用上等白米饭，早晚饮用这种饮料。
另外，凉爽的饮料还可以这样制作：将水牛奶或牦牛奶煮沸后冷却，加入砂糖制成凉爽饮料饮用。
在这样的炎热夏季，在塔拉树和姆列树高大挺拔、枝叶茂盛几乎触及云端的园林中，有美味的果树和葡萄园，葡萄藤的细枝缠绕在树干上，成熟的果实垂头待摘。在这种各样清凉的游乐园林四周，有深沟环绕，园内设有凉亭，铺设座垫，地面打磨光滑，上下洒水降温，摆放冷水和饮料。凉亭后面悬挂着如同珊瑚般鲜艳的优质酸果。外面垂挂着水生植物和迦罗哈拉植物的叶子与美丽的花朵，莲花和乌特帕拉花盛开遍地。可以在清凉的流水飞溅如细雨的溪边，或在凉亭内，或在由木头制成的精美少女像旁边歇息，这些雕像的口中、手指和乳房都流出清凉的水流。在正午炎热时分可以在这样的地方休息。
到了夜晚，当月光照在石灰粉刷的屋顶使其变得清凉时，铺设舒适的床褥，保持自然放松的姿态，用凉爽的檀香膏涂抹身体，戴上花环，穿上轻薄透气的衣服，不要行欲事而安坐。
可以拿着用姆列树叶洒上香水制成的扇子，或者用盛开的莲花瓣制成的扇子，用这样的扇子轻轻摇动，洒上凉爽的香水。扇动时，冰凉的水滴和清凉的微风如同细雨般渗入身体。用这样的扇子摇动，同时用樟脑和白檀香涂抹身体，戴上珍珠项链和茉莉花环，聆听悦耳动听的鸟鸣，戴上白色莲根制成的清凉手镯。以这样的方式在春季炎热时消暑纳凉。

།དེ་ལྟར་སོས་ཀ་ ཚ་བའི་ཟླ་བ་གཉིས་འདས་པའི་རྗེས་ལ་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་།སྟོན་ཟླ་ར་བ་གཉིས་ཀྱི་ཚེ་ནི་ཉི་མ་རིང་དུ་ནུར་བས་མཐུ་འཕྲོག་སྟེ་མིའི་ལུས་མི་བདེ་ལ། ཁོང་པ་དྲོད་ཆུང་ཞིང་ལྷག་པར་ཕོ་བའི་དྲོད་ཆུང་སྟེ། དེ་ཡང་དབྱར་གནས་རྨུས་ཤིང་སྤྲིན་གྱི་རྩ་བ་ནར་བའི་ཆར་ཆུས་རླན་ ཅིང་།ས་གཞི་དང་རྩཝ་མཆོག་ཟིལ་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ། མེའི་དྲོད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱང་ཆུང་ལ། ས་བརླན་པའི་རླངས་པས་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་ཞིང་གནོད་པར་བྱེད་དེ། དུས་དེའི་ཚེ་ཟན་ཟོས་པས་ཞུ་བའི་རྗེས་ཀྱང་སྐྱུང་བར་གྱུར་ཏེ་ཟས་ལེགས་པར་མི་ འཇུའོ།།དབྱར་གྱི་ཆར་ཆུ་མང་པས་ཆུ་ཡང་རྙོག་པ་དྲི་མ་ཅན་དུ་འགྱུར་ལ། མེའི་དྲོད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱང་ཆུང་བས། རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གཅིག་ལ་གཅིག་གནོད་པར་བྱེད་ཅིང་། ཁོང་གང་རང་གི་ཤས་ཆེ་བས། དེའི་ཕྱིར་ཁོང་དྲོ་ཞིང་ཕོ་བའི་མེའི་སྟོབས་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་མངར་བ་དང་།སྐྱུར་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། ལན་ཚྭ་བྲོ་བ་དང་། བསྐ་བ་འདི་རྣམས་ཀྱང་སྤྱིར་ཧ་ཅང་ཡང་མི་མངར། ཧ་ཅང་ཡང་མི་སྐྱུར་བར་འདི་དྲུག་ཅར་ཡང་རན་པ་ཙམ་དུ་བཟའ་ཞིང་། ཁོང་དྲོ་བ་ཕོ་བའི་མེའི་སྟོབས་ བསྐྱེད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་མེའི་དྲོད་ཆུང་ལ་ཁོང་གྲང་ཞིང་རླུང་གི་ནད་ལ་སོགས་པར་གྱུར་ན། སྔར་རེ་ཞིག་ལུས་བརྟས་ལ། དེ་ནས་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་ལུས་བཀྲུ་བར་བྱའོ། །བཀྲུས་ནས་ཟས་ནི་ཡང་བའི་བག་དགེ་སྟེ། ནས་འབྲས་ལོ་ལོན་པ་རྙིང་པ་བཟའོ། །བྱ་ན་ནི་ཡུལ་ སྐམ་ས་ནས་བྱུང་བའི་ཤ་ལས་གཡོས་སུ་བྱས་པ།བལ་པོ་སེའུ་དང་། སྨན་མུངྒར་སྦྱར་བ་དང་སྦག་ཅིང་བཟའོ། །སྐོམ་ནི་སྦྲང་རྩི་དང་། དར་བར་སྦྱར་བ་གྲུངས་མདར་བ་སྦྲང་རྩི་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་རྙིང་པ་སྐོམ་དུ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་ཆར་པའི་ཆུ་འམ། ཁྲོན་པའི་ཆུ་བསྐོལ་ བའི་ནང་དུ་ཞོ་ག་ཆུ་དངས་མ་དང་།ལན་ཚྭ་ཁ་རུ་ཚ་ཤས་ཙམ་གྱིས་ཆེར་བྱས་པ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། དབྱི་མོང་དང་། ལི་དོང་གྲ་དང་། འདི་ལྔ་བཏགས་པའི་ཆང་རྒྱ་ཤུག་ཙམ་དུ་བྱས་པ་འདི་ལྔ་དང་སྦྱར་བའི་སྐོམ་ནི་ཡང་ཞིང་འཇུ་ལ་དྲོད་སྐྱེ་རླུང་ལ་ཕན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ནམ་ནངས་ཤིང་ཆར་ཆུ་ཆེ་བའི་དུས་ན་འབྲས་ཆན་ཆོས་པའི་ནང་དུ། མར་ཁུ་དང་དྲོད་ཆེ་བའི་སྤོད་དུ་སྦྱར་བ་འམ། ཁུ་ཤ་བལ་པོ་སེའུ་དང་། ལན་ཚྭ་ཤས་ཀྱིས་ཆེ་བར་བྱས་ལ། ཚིལ་དང་མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཅུང་ཟད་ཙམ་དུ་སྦྱར་བའི་ཟས་ཡང་བར་བཟའོ། །ཕན་ཚུན འགྲོ་ན་བཞོན་པ་དང་ཆས་ཤིང་རྐང་གིས་མི་འགྲོ་བར་བྱའོ།།བརླན་པའི་དུས་སུ་གོས་བགོ་བ་སྤོས་ཀྱིས་བདུག་གོ། །འདུག་པའི་གནས་ནི་འོག་གི་ས་རླངས་བསིལ་བ་དང་། ཆར་པའི་ཟེག་མ་དང་མི་ཉེ་བའི་ཡང་ཐོག་ཏུ་འདུག་པར་བྱའོ། །དབྱར་གྱི་ཆར་ཆུ་སྣ་ཚོགས་འདྲེས་ པའི་ཆུའི་དྲི་མ་ཅན་དང་ཆུ་དང་ཕྱེར་སྦྱར་བའི་ཆུ་གྲོག་མི་བཏུང་ངོ་།།ཉིན་པར་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་དང་། སྟོབས་དང་དྲག་ཤུལ་ངལ་བའི་བག་དང་། ཉི་ཚན་ལ་འདུག་པ་འདི་རྣམས་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དབྱར་ཟླ་གཉིས་ཀྱི་ཚེ་ཕོ་བ་དང་། ཁོང་གྲང་ཞིང་རྩུབ་ལ་རླུང་ཆེ་བས་ ལུས་དང་ཡན་ལག་གྲང་ཞིང་བསིལ་བར་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ཚེ་ན་མཁྲིས་པ་དབྱར་གྱི་དུས་འདིར་བསགས་ནས།སྟོན་གྱི་དུས་སྟོན་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་། སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཆེ་གནམ་ཡང་དངས། འཕྲལ་དུ་ཉི་མའི་འོད་ཚན་པོས་གདུངས་པས་མཁྲིས་པའི་ནད་སྟོན་ ལྡང་ངོ་།།མཁྲིས་པ་ཚ་བའི་ནད་དེ་ལྟར་ལངས་པར་གྱུར་ན་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བ་དང་། སྨན་མར་ཁ་བོར་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་ཁ་བོ་གཏང་བ་དང་། གཏར་ག་བྱའོ།

这样，春季炎热的两个月过后，在夏季最后一个月和秋季第一个月期间，由于日照时间延长而削弱人体机能，身体不适，体内温度降低，特别是胃部温度下降。这是因为夏季阴雨连绵，云层厚重，雨水浸润大地，地面和草木都沾满露水，火热的力量也减弱，地面潮湿的水汽会引起风、痰、胆汁等疾病并造成危害。在这个时期，食用食物后消化缓慢，食物难以消化。
由于夏季雨水较多，水也变得浑浊有污染，火热的力量减弱，风、痰、胆汁相互影响，体内寒气较重，因此应当食用能够温暖体内、增强胃火力量的食物，如甜味、酸味、辛辣、苦味、咸味、涩味等，这六种味道都要适量食用，不能过甜或过酸，以增强体内温度和胃火的力量。
如果火热力量减弱，体内寒冷，出现风病等症状，应先调养身体，然后用催吐药物清洗身体。清洗后应食用易消化的食物，如陈年的青稞米。肉类应选用干燥地区的肉类烹饪，配以尼泊尔胡椒和芥末调味食用。饮品可用蜂蜜和酸奶调配的陈年饮料，称为含蜜醇饮。
或者可以用雨水或井水煮沸，加入优质酸奶清液和适量食盐、黑盐，以及五味调料：胡椒根、独活、荜茇根，将这五味药材研磨成约枣核大小，这种饮品易于消化，能生热，对风病有益。
这样，在清晨下大雨时，在煮好的米饭中加入酥油和温热的调味料，或者用尼泊尔胡椒和较多食盐调味，再加入少许油脂、酥油和蜂蜜，食用这种易消化的食物。
外出时应乘坐交通工具，不要步行。在潮湿季节，衣服要用香料熏制。居住的地方应选择远离地面湿气和雨水飞溅的楼上居住。
不要饮用夏季含有各种杂质的污水和掺水的浑浊液体。应避免白天睡觉、剧烈运动和晒太阳。
这样，在夏季两个月期间，由于胃部和体内寒冷干燥，风气较重，身体和四肢感到寒冷，在这种情况下，胆汁在夏季积累，到了秋季中月和末月这两个月时，天气晴朗，突然被强烈的阳光暴晒，胆汁病就会在秋季发作。
如果胆汁热病这样发作，就要进行导泻治疗，使用药油调配，服用苦味药物，并进行放血治疗。

།ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་ནི། ཁ་བ་དང་། མངར་བ་དང་། བསྐ་བ་ལས་གཡོས་སུ་བྱས་པ་དང་། ཟས་ཡང་བའི་བག་དགེ་ སྟེ།དེ་ཡང་བཀྲེས་པར་གྱུར་པའི་དུས་ན་བཟའ་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་འབྲས་སཱ་ལུ་དཀར་པོ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཡུལ་སེར་ཆེ་བ་ནས་བྱུང་བའི་བྱ་ན་དང་། ཁ་ཟས་ནི་ཆུ་ཉིན་པར་ཉི་མས་གདུངས་པ་མཚན་མོ་ཟླ་བའི་འོད་ ཀྱིས་བསིལ་བར་བྱས་ལ།སྐར་མ་རྀ་ཥི་ཤར་བས་དུག་མེད་པར་བྱས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆུ་ཉིན་མཚན་གཉི་གར་ཀུན་སྦྱངས་པའི་ཆུ་གཙང་མ་ངང་པ་གནས་པ་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཆུ་དངས་མ་འཐུངས་ན་བད་ཀན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར། རྩུབ་སྟེ་རླུང་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་བའི་ཆུ་བདུད་རྩི་དང་ འདྲ་བ་དེ་ནི་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའི་གཡོས་སུ་བྱ་བའི་ཆུ་དང་།ཁྲུས་བྱ་བའི་ཆུར་བཟང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སྟོན་ཚ་བའི་དུས་ན་བསིལ་བར་འགྱུར་བ་ཙནྡན་དང་། ག་པུར་དང་། སྨན་ཨུ་ཤི་ར་བསིལ་བའི་ས་ལ་བསྐུའོ། །གནས་ནི་ཁང་པ་བསིལ་བ་རྡོ་ཐལ་གྱི་ཞལ་ཞལ་ཅན་གྱི་ནང་ དུ་ཉིན་མཚན་དུ་འདུག་པར་བྱའོ།།ཟིལ་པའི་ཁྲོད་དུ་མི་འགྲོ་།མི་འདུག་།ཐལ་སྨན་རྣོན་པོས་མི་བསྐུ། ཧ་ཅང་འགྲངས་པ་ཉིད་དུ་མི་བཟའ། ཏིལ་མར་དང་ཚིལ་མི་བཟའ། ཉི་མ་ཚན་པོ་ལ་མི་འདུག་།ཆང་མི་བཏུང་། ཉིན་པར་མི་ཉལ། སྔ་དྲོའི་སེར་བུ་སྤང་བར་བྱའོ། ། དགུན་དང་དབྱར་གཉིས་ལ་ཁ་ཟས་ནི་མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་འདི་གསུམ་གྱི་ཟས་ཤས་ཆེ་བར་སྦྱར་བ་བཟང་ངོ་། །དཔྱིད་ནི་ཁ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བསྐ་བའི་རོ་བྲོ་བ་སྦྱར་བའི་ཟས་བཟང་ངོ་། །སོས་ཀའི་ཚེ་ནི་ཁ་ཟས་མངར་བག་བཟང་ངོ་། །སྟོན་ཀ་ཟས་མངར བ་དང་།ཁ་བ་དང་། བསྐ་བ་ལས་སྦྱར་བ་དགེའོ། །སྟོན་དང་དཔྱིད་གཉིས་ཀྱི་ཁ་ཟས་ནི་རྩུབ་པའི་བག་དགེའོ། །སྟོན་དང་སོས་ཀ་གཉིས་ཀྱི་ཟས་དང་སྐོམ་ནི་བསིལ་ཞིང་ཡང་བར་བྱའོ། །དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཞིན་ཁ་ཟས་འདི་ལྟར་མ་སྦྱར་ན་ནད་དུ་འགྱུར་ རོ།།དུས་ཚིགས་དང་སྦྱར་བའི་སྨན་དང་ཁ་ཟས་ཀྱི་ལེའུ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཡང་མི་ཉམས་ཐ་མལ་པར་གནས་པ་ལ་ནད་མི་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་དཔྱད་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །འཕྱེན་འོང་ན་མི་དགག་།བཤང་གཅི་ཡང་དགག་པར་མི་བྱ་བ་དང་། སྦྲིད་པ་ཡང་མི་དགག་།སྐོམ་པའམ་བཀྲེས་ན་ཡང་མི་བརྣག་།གཉིད་བྲོའམ་ལུད་པ་འོངས་ན་མི་དགག་།དྲག་ཤུལ་ལམ་ལས་ཁུར་བྱེད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་དུབ་ཅིང་ངལ་བར་མི་བྱ། ཁ་གླལ་དང་དབུགས་དགག་པར་མི་བྱ་བ་དང་། མིག་མཆི་མས་གང་ན་མིག་མི འཛུམས་ཤིང་མཆི་མ་མྱུར་དུ་ཕྱི་རོལ་དུ་བསལ།སྐྱུག་བྲོ་ན་སྐྱུག་པ་མི་དགག་།ཁུ་བ་འོངས་པར་གྱུར་ན་ཡང་དགག་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ལ་འཕྱེན་འགགས་ན་སྐྲན་ནད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། རྟུག་སྐོམ་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ལུས་སྙོམ་ཞིང་ལྕི་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཁོང་དུ་འཕྱེན་ འཁྱིལ་ཞིང་བཤང་གཅི་ཡང་ཁོང་དུ་འགགས་པར་འགྱུར་བ་དང་།མིག་རྟུལ་བ་དང་། ཁོང་གི་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། སྙིང་ནད་འདི་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །བཤང་བ་འོང་བ་ལས་བཀག་ན་བྱིན་པའི་ཉཝ་འགྱུར་བ་དང་། ཆམ་པས་འདེབས་པ་དང་། གླད་པ་ན་བ་དང་། ཁར་མི་གཙང་བ་ འབྱུང་བ་དང་།ཁོང་དུ་འཕྱེན་འགགས་པ་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་བ་རྣམས་ཀྱང་འདིར་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །གཅིན་བྲོ་བ་ལས་འགགས་ན། རོ་སྟོད་དང་། དཔུང་པ་དང་། ལག་ངར་མི་བདེ་བ་དང་། རྡེའུ་ཆགས་ཏེ་ཆུ་སྲི་བ་དང་། ཆུ་སོར་ཟུག་སྟེ་ན་བ་དང་། ཕོ་མཚན་ན་བར་འགྱུར་ བ་དང་།དཀུའི་ནང་ལོགས་སུ་ཆུ་སོ་གཡས་གཡོན་དུ་ཟུག་སྟེ་ན་བ་དང་། ནད་འདི་རྣམས་ནི་གཅིན་འགགས་པ་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།

饮食仪轨是：冷的、甜的、涩的烹调食物，以及清淡的食物，这些要在饥饿时食用。此外，白稻米、豌豆、诃子、蛇瓜、蜂蜜，以及产自黄土地区的鸟肉。饮用水应是白天被太阳照射，夜晚被月光冷却，因仙人星升起而无毒的水。这样的水在昼夜都经过净化，清澈无污，天鹅所居之处的清水，饮用后既不会引起痰病，也不会因粗糙而引起风病，这种如甘露般的水适合用于饮用和烹饪，也适合沐浴。
这样，在秋季炎热时，应涂抹能使身体清凉的檀香、樟脑和清凉药物乌施拉。居所应在凉爽的房屋内，地面涂抹石灰，日夜居住其中。不要在露水中行走和停留，不要涂抹刺激性药物，不要过度饱食，不要食用芝麻油和油脂，不要在烈日下停留，不要饮酒，不要日间睡眠，应避免清晨的寒风。
在冬季和夏季，饮食应以甜味、酸味、咸味这三种味道为主要调味。春季应食用冷味、热味和涩味调配的食物。初夏时应食用偏甜味的食物。秋季应食用甜味、冷味和涩味调配的食物。秋季和春季的饮食应偏粗糙。秋季和初夏的饮食应清凉而清淡。如果不按照时节调配饮食，就会生病。
季节相应的药物和饮食第三章完。
接下来讲述保持健康不生病的医疗章节。打嗝时不要阻止，大小便也不要憋着，喷嚏也不要阻止，口渴或饥饿时不要忍耐，困倦或咳嗽时不要阻止，不要因剧烈运动或搬运重物而过度疲劳，不要阻止打哈欠和呼吸，眼睛充满泪水时不要眨眼，应迅速将泪水擦去，想吐时不要阻止，精液产生时也不要阻止。
如果阻止打嗝会导致瘤病、便秘、身体不适沉重、体内气郁结、大小便阻塞、视力迟钝、体内温度降低、心脏病等疾病。如果憋住大便会导致小腿肿胀、感冒、头痛、口臭，以及因体内气郁结而引起的疾病。如果憋尿会导致上身、肩膀、前臂不适，结石形成引起水病，尿道疼痛，生殖器疼痛，腰部两侧尿道剧痛等疾病。这些都是因憋尿而引起的疾病。

།དེ་ལ་འཕྱེན་འགགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱི་སྨན་དཔྱད་ནི་སྨན་སྦྱར་བ་གདར་བུ་རེང་བུར་བྱས་ལ། གཞང་གི་ནང་དུ་གཞུག་པ་ དང་།གཞང་ཁ་དང་ལུས་ཕྱོགས་སུ་མར་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། སྨན་གྱི་རྩ་བ་དང་ལོ་མ་དང་། སྡོང་བུ་བརྡུངས་ཏེ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ལུས་ཞུགས་ཏེ་འདུག་པར་བྱ་བ་དང་། བག་ཕྱེའི་པུ་རྩེ་འམ། ནས་སྐྱུར་གྱིས་བཏབ་སྟེ་བརྔོས་པས་དུགས་བྱའོ། །ཡང་མར་ལ་སྨན་ བཙོས་པའི་སྨན་མར་མས་གཏོང་ངོ་།།ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་ནི་བཤང་བ་བཀག་པ་ལས། གཉིས་འདྲ་སྟེ། བཤང་བ་འགགས་པ་བསལ་བའི་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་། བཤང་བ་འགགས་པ་ལ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་བསྒྱུར་བ་དང་། གློ་གཅོང་གི་ནད་ལ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་བསྒྱུར་བ་བཤད་པ་ དང་འདྲ་སྟེ།ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་དེ་བཞིན་བྱའོ། །ཆུས་བགགས་པའི་ཆོ་ག་ནི་ཆུ་སྲང་བཅུ་དྲུག་གི་ནང་དུ། བཅའ་སྒ་འམ། འུ་སུའམ། བལ་པོ་སེའུ་འདི་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བ་བརྡུངས་ཏེ་བཙོས་ལ། ཆུ་དུ་སྟེ་སྲང་བཞི་ཙམ་ལུས་པ་དང་། ནད་པའི་ཉམས་མཐུ་ཆེ་ཆུང་ལ་བལྟས་ ཏེ།ཉམ་ཆུང་ན་བ་མར་དང་། འབྲི་མར་སྲང་གཅིག་ཙམ་བཏབ་ལ་ཞུ་བར་བྱས་ཏེ་བཏུང་ངོ་། །གྲོའི་ཟན་ནི་སྨན་ཞུ་བ་དང་ཟས་བཟའོ། །སྨན་ཞུ་བའི་ཚད་ནི་སྨན་ཞུ་བར་གྱུར་པའི་སྒྲེགས་པ་བྱུང་ངམ། ཟས་ཡི་གར་འོང་ཞིང་བཀྲེས་པར་གྱུར་ན་ཟན་བཟའ་སྟེ། ཟན་བཟའ་ བའི་སྔོན་ལོགས་སུ་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་འདི་འདྲ་བར་འཐུངས་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་ཟན་བཟའོ། །ཟན་གྱི་ཆོ་ག་ནི་ཞིབ་ཏུ་འོག་ནས་བཤད་དོ། །སྒྲེགས་པ་འོང་བ་ལས་འགགས་ན་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། ལུས་དང་རྐང་ལག་འདར། བཤང་གཅི་གཉི་ག་སྲི་སྟེ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་། སྙིང་དང་བྲང་ཐོང་ཀ་ན་ལྟོ་སྦོ་ལུད་པ་ལུ། སྐྱིགས་ཕུས་འདེབས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྒྲེགས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ཆོ་ག་ནི། སྐྱིགས་བུའི་ནད་བསལ་བའི་ཆོ་གར་བཤད་པ་དང་འདྲའོ། །སྦྲིད་པ་བྲོ་བ་ལས་བཀག་ན་མིག་དང་རྣ་བ་དང་། སྣའི་དབང་པོ་རྣམས་མི་རྣོ་མི གསལ་བར་འགྱུར་རོ།།གཉེའུ་རེངས་སུ་གྱུར་ཏེ་འགྱུར་མི་ཤེས། ཁ་ཡོ་སྟེ་འགྲམ་པ་ལ་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ནད་འདི་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་སྦྲིད་པ་འགགས་པའི་ནད་འདི་རྣམས་ལྟར་གྱུར་ན་དཔྱད་ནི་སྣར་དུད་པ་རྣོན་པོས་བདུག་།མིག་སྨན་གྱིས་མིག་ལ་ བསྐུ།སྣར་སྣ་སྨན་བླུགས་ལ་མགོ་བསྟོད་དེ་མིག་གི་གནམ་མམ་ཉི་མ་ལ་བལྟར་བཅུག་ན་སྦྲིད་པ་འོང་ངོ་། །མར་གྱིས་ཀྱང་སྣ་དང་གདོང་དང་མགོ་བསྐུ་དུགས་ཀྱང་བྱའོ། །སྐོམ་པ་བཀག་པ་ལས་ཁ་དང་ཁོང་སྐམ། ལུས་དང་རྐང་ལག་མི་བདེ། རྣ་བ་མི་གསང་། མགོ་འཁོར། མྱོས་ཏེ་མི་དྲན། སྙིང་ན་སྟེ། སྐོམ་བཀག་པ་ལས་ནད་འདི་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །འདིའི་ཆོ་ག་ནི་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་འོག་ནས་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །བཀྲེས་ཆེས་པ་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་བ་ནི། ལུས་ཞིག་།ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། ལུས སྙོམ།ཉམ་ཆུང་། གློ་སྙིང་དང་མཆིན་པ་འཕྱང་སྟེ་ན། མགོ་འཁོར་བའི་ནད་འདི་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །བཀྲེས་ཆེས་པ་ལས་ནད་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཆོ་ག་ནི་ཁ་ཟས་འཇུ་སླ་སྟེ། ཡང་བ་དང་། མར་དང་སྦྱར་བའི་གཡོས་ཚོས་པ་དྲོད་དུ་སྦྱར་ཏེ་མི་ཆེ་བར་རན་པར་བྱས་ལ་ བཟའོ།།མཚན་མོ་མི་ཉལ་ཞིང་གཉིད་མ་ལོག་པ་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་བ་ནི། ཁོང་མྱོས་ཏེ་མྱོ་མྱོ་པོར་འགྱུར། ལུས་སྙོམ། མགོ་དང་མིག་གཉིས་ལྕི། རོ་རྒྱབ་ན་སྟེ་གཉིད་མ་ལོག་པའི་ནད་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཆོ་ག་ནི་གཉིད་ཚིམ་པར་ལོག་པར་བྱ་བ་དང་། ལུས་མཉེས་ ན་ཕན་ནོ།

关于因憋气而引起的病症的医疗方法是：将药物调制成条状或棒状，放入肛门内，并用油脂涂抹肛门和身体部位。将药物的根、叶和茎捣碎后煮沸，浸泡身体。或者用面粉团或发酵的大麦制成热敷剂进行热敷。还可以用药物熬制的药油进行灌肠。
饮食规则与便秘时相同，即解除便秘的饮食规则，以及便秘时的饮食调整方法，与慢性肺病的饮食调整方法相同，应当按照这样的饮食规则进行。
关于小便不通的治疗方法是：在十六两水中，放入姜黄、小茴香或尼泊尔茴香三种之一捣碎后煮沸，等到剩余约四两水时，根据病人体力的强弱，如果体弱就加入牛油或牦牛油一两左右融化后饮用。
在药物消化后食用糌粑。药物消化的标准是：打嗝或感到饥饿且对食物有胃口时就可以进食。在进食之前先服用这样的药物，然后再进食。饮食规则在下文详细说明。
如果憋住打嗝，会导致没有食欲，身体和四肢颤抖，大小便都变得僵硬无法排出，心脏和胸部疼痛，腹胀咳嗽，打嗝和呃逆。对于因憋住打嗝而引起的病症的治疗方法，与治疗呃逆病的方法相同。
如果憋住喷嚏，会导致眼、耳、鼻等感官变得迟钝不清晰。颈部僵硬无法转动，嘴歪斜附着在脸颊上等这些病症。如果出现这些因憋住喷嚏而引起的病症，治疗方法是：用刺激性烟熏鼻子，用眼药涂抹眼睛，往鼻子里滴入鼻药，抬起头看天空或太阳就会打喷嚏。还要用油脂涂抹鼻子、面部和头部，并进行热敷。
因憋住口渴而导致口腔和体内干燥，身体和四肢不适，耳朵不清晰，头晕，神志不清，心脏疼痛等这些病症。这些的治疗方法应按照下文所述的解除方法进行。
因过度饥饿而引起的病症是：身体虚弱，没有食欲，身体疲惫，体力不支，心肺和肝脏下垂疼痛，头晕等这样的病症。对于因过度饥饿而引起的这些病症的治疗方法是：食用容易消化且清淡的食物，与油脂一起烹调，温热适中地食用。
因晚上不睡觉而引起的病症是：神志恍惚，身体疲惫，头部和双眼沉重，背部疼痛。对于这种因不睡觉而引起的病症，治疗方法是充分睡眠和按摩身体会有帮助。

།ལུད་པ་འོང་བ་ལས་བརྣག་སྟེ་བཀག་ན། ལུད་པའི་ནད་དེ་ཉིད་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ། ཆེར་ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། སྙིང་ན། ལུས་དང་ཁ་ཡང་སྐམ། སྐྱིགས་བུས་ཀྱང་འདེབས་པར་འགྱུར་རོ། །ལུད་པ་ལུ་བ་དང་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ ཆོ་ག་དང་།འོག་ནས་གློ་གཅོང་གི་ཆོ་ག་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་བཞིན་བྱའོ། །ལས་སམ་དྲག་ཤུལ་གྱིས་དུབ་སྟེ། ངལ་བ་ལས་ངལ་མི་གསོ་བར་བརྣག་སྟེ་དབུགས་བཀག་ན། སྐྲན་ནད་དུ་འགྱུར་བ་དང་གློ་སྙིང་ན། མི་དྲན་ཅིང་མྱོས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་དཔྱད་ནི་མ་ཆད་པར་སྐབས་སྐབས་སུ་ངལ་བསོས་ན་ཕན། རླུང་ནད་སེལ་བའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་སྦྱར་ཞིང་ཟོས་ན་ཕན་ནོ། །གློ་འོངས་པ་ལས་བརྣག་ཅིང་བཀག་པས་སྦྲིད་པ་འགགས་པའི་ནད་དང་འདྲ་སྟེ། གཞན་ཡང་ཆམ་པའི་ནད་དང་། མིག་དང་གླད་པ་ན་བ དང་།སྙིང་ན་བ་དང་། གཉེའུ་རེངས་ཤིང་ན་སྟེ་འགྱུར་མི་ཤེས་པ་དང་། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། གླད་པ་འཁོར་བའི་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་བུའི་ཆོ་ག་ནི་རླུང་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་བའི་དཔྱད་དུ་བྱའོ། །ཡང་མིག་ནད་དམ་མྱ་ངན་གྱིས་མཆི་མ་འོང་བར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་ ལས།མཆི་མ་མི་འབྱུང་བར་བཀག་ན། སྐྲང་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདིའི་ཆོ་ག་ནི་གཉིད་ངོམས་པར་ལོག་པར་བྱ་བ་དང་། ཆང་ཞིམ་པོ་བཏུང་བ་དང་། གཏམ་ཡིད་དུ་འོང་བ་མཉན་ན་ཕན་ནོ། །སྐྱུག་བྲོ་བ་ལས་བརྣག་སྟེ་མ་སྐྱུགས་པའི་ནད་ནི། འབྲས་དང་། མེ་དབལ་དང་། མཛེ་དང་། མིག་ན་བ་དང་། གཡན་པ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། རིམས་ནད་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། དང་ག་མེར་མེར་པོར་བྱེད། རོ་སྟོད་གཞོགས་ཕྱེད་ཀྱི་དཔུང་པ་དང་། ལག་པ་ན་སྟེ་བསྐྱོད་ན་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྲང་བར་འགྱུར་རོ། །འདིའི་ཆོ་ག་ནི སྨན་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་མཁུར་བར་བཀང་སྟེ་བད་ཀན་དྲང་བ་དང་།དུད་པ་སྦུ་གུ་ནས་སྣར་བདུག་པ་དང་། ཟན་མི་ཟ་བར་སྨྱུང་བར་འདུག་པ་དང་། ཡང་ན་ཟས་རྩུབ་པོ་ཟོས་ལ་བསྒུགས་ཏེ་སྐྱུག་པར་བྱ་སྟེ། སྟོབས་རན་ཙམ་དུ་བྱ། གཏར་ག་གདབ་སྟེ་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་བཏང་ན་དགེའོ། །ཁུ་ཆུ་བྱུང་བ་ལས་བཀག་སྟེ་མ་བཏང་བའི་ནད་ལ་ནི། ཕོ་མཚན་ན་བ་དང་འོར་ནད་དུ་འགྱུར། རིམས་ཀྱིས་འདེབས། སྙིང་ན། ཆུ་འགགས། ལུས་བརྡུངས་བརྡུངས་པ་སྙོམ་དུ་ན། རྒྱུ་མ་རླིག་པར་རླུགས་པ་དང་། རྡེའུའི་ནད་དུ་འགྱུར་བ དང་།བུད་མེད་ལ་ཉལ་པོ་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །ནད་འདི་ལྟ་བུའི་ཆོ་ག་ནི་ཁྱིམ་བྱའི་ཤ་ལས་གཡོས་སུ་བྱས་པ་དང་། ཆང་དང་འབྲས་སཱ་ལུའི་ཟན་བཟའོ། །སྨན་ནི་མས་གཏོང་བ་དང་། ཏིལ་མར་གྱིས་ལུས་བྱུགས་པ་དང་། རླུང་ལ་ཕན་པའི་སྨན་བཙོས་པའི་ཁུ་བའི་ ནང་དུ་ལུས་ཞུགས་ཏེ།ཆུ་དྲོན་གྱིས་ལུམས་བྱ་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་གཏང་ཞིང་ཆུ་སོའི་ནད་དམིགས་བསལ་བ་དང་། ཏིལ་མར་ལས་སྨན་བཙོས་པ་ཚོས་པར་བྱ་སྟེ་བཙགས་ལ་ཕོ་མཚན་ནས་གཏང་བ་དང་། འོ་མ་བསྡུས་པ་འཐུང་ཞིང་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་བཞིན་བྱས་ ལ་བུད་མེད་གཞོན་ནུ་མ་བསྟེན་ན་ནད་དབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་ནད་དོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤུགས་དབྱུང་བ་བརྣག་ཅིང་བཀག་པ་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་ན་མི་འབྱུང་བཞིན་དུ་ནན་གྱིས་བཙིར་ན་ཡང་ནད་དེ་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་ངོ་། །ནད་དེ་ལྟ་ བུ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་ཅིང་བཤད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་ནད་མང་པོ་དུ་མ་ནི་ཕལ་ཆེར་རླུང་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རླུང་ནད་སེལ་བར་འགྱུར་བའི་སྨན་དང་ཁ་ཟས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་ནད་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ནན་གྱིས་བརྣག་ཅིང་དགག་པར་ནི་ མི་བྱའོ།

如果强忍咳嗽而抑制，那么咳嗽病会加重，会剧烈咳嗽，呼吸不畅，食欲不振，心痛，身体和口干燥，还会打嗝。对于咳嗽和已成疾病的治疗方法，以及下文详细说明的肺痨病的治疗方法中会提到，应当按照那样去做。
如果因劳作或剧烈运动而疲惫，在疲劳时不休息而强忍着屏住呼吸，会导致瘤病，胸肺疼痛，神志不清且昏醉。其治疗方法是要不间断地适时休息则有益，配制并食用能祛除风病的食物则有益。
如果因咳嗽而强忍并抑制，会如同打喷嚏被抑制的病症一样，还会引起感冒病、眼睛和大脑疼痛、心痛、颈部僵硬疼痛而不能转动、食欲不振、头晕等病症，对于这类病症应当采用祛除一切风病的治疗方法。
又如因眼病或忧愁而欲流泪时，如果抑制不让泪水流出，会转变成肿胀病。这种病的治疗方法是要充分睡眠，饮用美味的酒，听悦耳的谈话则有益。
因恶心而强忍不吐的病症会导致疮疖、火疮、麻风、眼痛、瘙痒、白癜风、发热病、咳嗽、呼吸不畅、胸闷，上身半边的肩膀和手臂疼痛活动不适，以及肿胀。其治疗方法是用药物煮成的汤汁含在口中以引出痰液，通过导管向鼻子熏烟，不吃饭而禁食，或者吃粗糙的食物后等待呕吐，要适度把握。放血疗法和服用泻药都有益处。
如果憋住小便不放出的病症会导致生殖器疼痛和疝气病，发烧，心痛，小便不通，全身酸痛，肠子翻转紊乱，结石病，以及对女人无法行房。这类病的治疗方法是食用家禽肉制成的食物，饮酒和食用稻米饭。药物治疗则是下部导入药物，用芝麻油涂抹身体，在对风病有益的药物煮成的汤汁中浸泡身体，用温水沐浴，服用泻药并特别治疗泌尿系统疾病，用芝麻油熬制成熟的药物过滤后从生殖器导入，饮用浓缩牛奶，按照饮食规则进行，与年轻女子同房则能祛除病症。
如此，所有一切疾病都是因强忍并抑制自然的排出而转变成病症，或者在本不应排出时强行挤压也会产生类似的病症。对于这类病症的治疗方法将详细阐述和说明。
这样的话，众多病症大多是由风转变成病。因此应当配制能祛除风病的药物和食物。所以对于已经成为病症的情况，不应该强行忍耐和抑制。

།བདག་ཉིད་ལ་ཕན་པར་འདོད་ན་ཉིན་མཚན་དུ་འདོད་ཆེན་ཕྲག་དོག་དང་ཞེ་སྡང་དང་སེར་སྣ་དང་འདོད་ཆགས་དང་འདི་རྣམས་འབྱུང་བའི་ཤུགས་དྲག་པོའི་རྒྱུན་བརྣག་ཅིང་བཟུང་ལ། དབང་པོ་རྣམས་དུལ་བར་བྱས་ལ། སོ་སོའི་དུས་ཚིགས་བཞིན་དུ་ནད་ཀྱི་དྲི་མ་ རྣམས་བཀྲུ་ཞིང་འབྱང་བའི་ནན་ཏན་བྱའོ།།རླུང་དང་བད་ཀན་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་བསྩགས་ཏེ་དཀྱེལ་དུ་གྱུར་པ་ལས་ནད་ལངས་ནས་སྲོག་ལ་བབ་པར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཡོད་པ་སྨྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། ནད་བཞུ་བ་བྱས་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སླར་ལྡང་ཡང་སྲིད་ ཀྱི།གོང་གི་བཀྲུ་སྨན་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་ནད་བསལ་ཞིང་སྦྱངས་པ་ནི་ཕྱིས་དེ་དག་གི་ནད་འབྱུང་ཞིང་ལྡད་བ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ནད་ཀྱི་དམིགས་བསྟན་ནས། ཕྱིས་ནས་དེ་ཕན་ཆད་དུས་ཚིགས་དང་བད་ཀན་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དཔྱད་དང་ཆོ་ག་སྦྱར་ཞིང་། ཡུལ་རྣམས་དང་། མིའི་ན་ཚོད་དང་། དུས་ཚིགས་ཤེས་པར་བྱས་ལ། ཚེ་རིང་བའི་དཔྱད་བཅུད་ལེན་རྣམས་གྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། རོ་ཙ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སྔར་སྨན་གྱིས་ལུས་སྦྱངས་ཏེ་ལུས་ཀྱི་ཉམས་སྨད་ལ། ཁ་ཟས་ཕན་པས་ཁད་ཀྱིས་བརྟ་བར་བྱ་བ ནི་འབྲས་སཱ་ལུ་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་པ་དང་།གྲོ་དང་མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། ཤ་དང་མར་ལ་སོགས་པ་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་འཇུ་ལ་དྲོད་ཆེ་བ་དང་། ཟས་འཇུ་བའི་སྨན་དང་སྤོད་དུ་སྦྱར་ལ་བཟའ་བར་བྱའོ། །ལུས་ཀྱང་མར་གྱིས་བྱུགས་ཤིང་ལྡེ་གུས་དྲིལ་ལ། །ཁྲུས་བྱ་བ་དང་། སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་བསལ་བ་དང་། མར་དང་འབྲུ་མར་ལ་སོགས་པའི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏོང་བ་དང་། ཁོང་བརྟ་བའི་འཇམ་སྨན་མས་གཏོང་བ་དེ་ལྟ་བུས་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཀུན་སྐྱེད་དེ་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བདེ་བར་གྱུར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་བློ་དང་དབང་པོ་གསལ བ་དང་བཞིན་དང་ལུས་མདོག་གསལ་ཏེ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་།ཚེ་རིང་ཞིང་རོ་ཙ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འཕྲལ་གྱི་གློ་བུར་གྱི་ནད་ཅེས་བྱ་བ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། གདོན་དང་དུག་དང་རླུང་དང་ནད་དང་མེ་དང་སྨས་པ་དང་། ཆག་གྲུགས་ལ་ སོགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་གློ་བུར་དུ་འབྱུང་བའི་ནད་འདི་དག་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་བློ་འཁྲུལ་པའི་ཉེས་པ་ཡིན་ཏེ།འཁྲུལ་པའི་ཉས་པ་དེ་ལྟ་བུ་བསལ་བ་དང་དབང་པོ་རྣམས་ཞི་བར་བྱ་ཞིང་། ཡུལ་གྱི་རྣམས་དང་དུས་དང་སྦྱར་ལ་བདག་གིས་ཚོད་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་དམ་ པའི་དཔྱོད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱས་ན་འཕྲལ་གྱི་གློ་བུར་གྱི་ནད་མི་འབྱུང་ལ།རྒ་བ་དང་བཀྲེས་པ་དང་ལྟོགས་པའི་ནད་འདི་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་ཆོ་གའི་མདོ་འདི་ལྟར་བསྟན་པས་ནད་དུ་མ་གྱུར་པ་ནི་ནད་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་ནད་མི་འབྱུང་བར་བྱའོ། །ནད་ གྱུར་པ་ཡང་ཆོ་གའི་ཐབས་འདི་འདྲ་བར་བྱས་ན་ནད་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།།དགུན་ཟླ་ར་བ་དང་། དགུན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་། དགུན་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་། དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་ཡར་གྱི་ངོ་དང་། ཟླ་བ་བཞིའི་ཚེ་ན་གྲང་ལྷགས་སུ་འགྱུར་ཏེ་བད་ཀན་འབྱུང་ཞིང་དགུན་ཐོག་ཐག་བད་ཀན་ བསགས་ནས།དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་། དཔྱིད་ཟླ་ཐ་ཆུངས་གཉིས་ལ་བད་ཀན་སྨིན་ནས་བད་ཀན་གྱི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དཔྱིད་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བད་ཀན་གྱི་ནད་བཀྲུའོ། །ཡང་སོས་ཀའི་ཟླ་བ་དབྱར་ཟླ་ར་བ་དང་། དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོ་གཉིས་ལ་ རླུང་ནད་བསགས་པ་ནི་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་སྟོན་ཟླ་ར་བ་གཉིས་ལ་རླུང་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།

如果想要对自己有益，就应当日日夜夜观察并把握贪欲、嫉妒、嗔恨、吝啬、贪著等这些强烈情绪的相续，调伏诸根，按照各自的时节清洗并净除疾病的污垢，应当精进修持。
由于风和痰等积聚过多而失衡，疾病发作就会危及生命。对于痰等疾病，虽然可以通过禁食和消化疾病来治疗，但这样的病情可能会再次复发，而通过上述的导泻药和催吐药清除并净化疾病，之后这些疾病就不会再发生和复发。
如此指明疾病的对境后，此后应当按照季节和痰等疾病的次第配合治疗和仪轨，了知地域、人的年龄和季节，成就长寿的治疗和采补，调配壮阳药。此外，先用药物净化身体，使身体虚弱后，用有益的饮食逐渐增强体力，如六十天成熟的稻米、小麦、豌豆、肉类、酥油等悦意易消化且具暖性的食物，配合助消化的药物食用。
身体也要涂抹酥油并用药膏按摩，沐浴，灌肠并清除，用酥油和芝麻油等强力导泻药灌肠，用温和的强身灌肠药，通过这样的方法能生起胃部的所有暖性，从而获得安乐。
如此获得安乐后，众生的心智和感官清明，容貌和身色明亮无垢，长寿且具有性能力。
其中所谓暂时的突发疾病，是指贪欲、嗔恨、恐惧等，以及魔鬼、毒药、风、疾病、火灾、受伤、骨折等这些突然发生的疾病，这些也是心智错乱的过失。应当去除这样的错乱过失并平息诸根，结合地域和时节了知自己的分寸，如果追随圣者的行为，就不会发生暂时的突发疾病，衰老、饥饿、饿死的疾病也不会发生。
因此，如此宣说仪轨要义，使未成为疾病的不会成为疾病且不会发病。已成为疾病的，如果按照这样的仪轨方法，疾病就会平息。
在初冬月、末冬月、仲冬月和早春月上半月这四个月期间会变得寒冷，痰病生起，整个冬季积累痰病，到仲春月和晚春月二月痰病成熟后会变成痰病。因此春季用催吐药和导泻药清除痰病。
又在夏初月和仲夏月二月积累的风病，会在晚夏月和初秋月二月变成风病。

།དབྱར་ཟླ་གཉིས་ལ་མཁྲིས་པའི་ནད་བསགས་པ་ནི་སྟོན་ཟླ་ར་བ་དང་སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་གཉིས་ལ་མཁྲིས་པའི་ནད་ཚ་བ་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ སོ་སོའི་དུས་ཚིགས་སུ་སྨིན་ཏེ་འབྱུང་བའི་དུས་སུ་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་ལ་སོགས་པས་ལུས་བཀྲུ་ཞིང་སྦྱངས་ན་དུས་ཚིགས་ཀྱི་ནད་རྣམས་ཀྱང་མི་འབྱུང་ངོ་།།དེ་བས་ན་དུས་ཚིགས་ཀྱི་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་བྱས་ལ། རྟག་པར་ཕན་ཞིང་འཕོང་པའི་ཁ་ ཟས་བཟའ་བ་དང་།བཅའ་བ་དང་། འགྲེང་བ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བའི་སྤྱོད་ལམ་རྣམས་བཞི་ཅར་ཅི་རན་པར་བྱ་བ་དང་། །ཅི་བྱའོ་ཅོག་ལ་ཡང་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ་བྱེད་པ་དང་། ཡུལ་ལ་མ་འོས་པར་ཆགས་པར་མི་བྱེད་པ། གཏོང་ཕོད་པ། ཀུན་ལ་སྙོམས་ པ།བདེན་ཞིང་བརྟགས་ལ་མཆོག་ཏུ་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ། ལུང་དང་མན་ངག་ཡོད་པའི་མི་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་ཅིང་བརྟེན་པ་འདི་ལྟར་བྱས་ན་རྟག་ཏུ་ནད་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ལེའུ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཆུ་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་ བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།།ཆུ་བོ་གངྒཱའི་ཆུ་ནི་འཐུངས་ན་མི་ལ་འཚོ་བར་བྱེད། ངོམས་པར་བྱེད། ཡི་གར་འོང་ལུས་ཚིམ་པར་བྱེད། སེམས་གསལ་བར་བྱེད། ཆུའི་རོ་བྲོ་བ་ཡང་གསལ་པོར་བྱེད། རོ་ཞིམ་པ། བསིལ་བ། ཡང་བ་ཡིན་ཏེ་བཟང་ངོ་། ། ཆར་འབབ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཆུ་ནི་ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་འོད་དང་རླུང་གིས་ཀྱང་ཕོག་མོད་ཀྱི། དེ་ལ་ཕན་གནོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་ཡུལ་སྐམས་དང་། སེར་ཆེ་བའི་ཡུལ་གྱི་སྨན་དང་སྦྱར་བ་དང་། དུས་ཀྱི་རིམ་པ་དང་སྦྱར་ལ་བརྟགས་ཏེ་ཁ་ཟས་ཀྱི་གཡོས་ཆུར་བྱ་བ་དང་། སྐོམ་དུ་བཏུང་བ ནི་དངུལ་ཕོར་གྱི་ནང་དུ་ཆུ་བླུགས་ལ།དེའི་ནང་དུ་འབྲས་ཆན་ཉུང་ཤས་ཅིག་བླུགས་ཏེ། ཞག་གཅིག་བཞག་ནས་མ་རུལ་ལ། མདོག་ཀྱང་མ་གྱུར་ན་གངྒཱའི་ཆུ་ཀླུང་ལ་སོགས་པའི་ཆར་པའི་ཆུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བཏུང་བར་བཟང་ངོ་། །གལ་ཏེ་འབྲས་རུལ་ཏམ་ཁ་དོག་ འགྱུར་ན་དེ་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་བཏུང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཆུ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ལོ་གཅིག་གི་ཟླ་བའི་ངོ་གང་ལ་ཡང་བཏུང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཆར་འབབ་པའི་ཆུ་སྣོད་བཟང་པོ་བཟེད་དེ་གཞག་ན་ཡང་། མི་རུལ་མདོག་ཀྱང་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆུ་ནི་བཟང་སྟེ་རྟག་ཏུ་བཏུང་ བར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཆར་ཆུ་སྣོད་དུ་བཟེད་པ་དང་འདྲ་བས་བཟང་སྟེ། དེ་ཡང་ས་གཞི་དཀར་རམ་གནག་པ་ཡང་རུང་སྟེ། གཙང་མ་ཉི་མའི་འོད་དམ་རླུང་གིས་ཕོག་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་དགེ་སྟེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ལྟེང་ཀ་འམ་ལུམ་འདམ་རྫབ་ཅན་ཉ་ལྕིབས་དང་། ལྷུན་རྩ་དང་། འདབ་མ་དང་། རྙོག་པས་གང་བའི་ནང་རླུང་དང་ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་འོད་ཀྱང་མི་མཐོང་མི་སྣང་བ་དང་། འཕྲལ་ལ་ཆར་དྲག་པོ་འབབ་པའི་ལྟེང་ཀའི་ཆུ་གར་པོ་ལྕི་བ་སྦུབས་ཅན་སྲོག་ཆགས་ཀྱིས་གང་བ། ཉི་ཚན་གྱི་དྲོད་དེས་ཚ་བ་འམ། ཧ་ཅང་གྲང་ཆེ་སྟེ་སོས་མི་བརྗོད པ་འདི་ལྟ་བུ་དང་།དབྱར་གྱི་དུས་ཀྱི་སྔ་རོལ་དང་། དབྱར་གྱི་ཐ་མ་སྟོན་ཀའི་ཆར་ཆུ་འདི་གཉིས་དང་། དབྱར་ཀའི་ཆར་པ་འབབ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཡང་མི་དགེ་སྟེ། སྲོག་ཆགས་གདུག་པ་དང་། བ་ཐག་ལ་སོགས་པ་གཅིན་དང་རྟུག་པ་དང་། དུག་དང་འདྲེས་པའི་ ཆུ་ནི་མི་དགེ་སྟེ་མི་བཏུང་ངོ་།།ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་ལས་རྒྱ་མཚོར་འབབ་པའི་ཆུའི་ཤུགས་དྲག་པོ་དྲི་མ་མེད་ཅིང་གཙང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མི་ལ་ཕན་ཏེ་བཟང་ངོ་། །གཞན་ཡང་གངས་རྒྱུད་ལས་བྱུང་བའི་ཆུ་བོ་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རིམ་ལ་ཡ་ལས་བྱུང་བའི་ཆུ་བོ་ ལྟ་བུ་ནི་རྡོ་དང་བྲག་ལ་ཤུགས་དྲག་པོས་བརྡབས་ཤིང་རྒྱུན་ཆད་ལ་གཡེངས་པའི་ཆུ་དེ་འདྲ་བ་ནི་ཕན་ཏེ་དགེའོ།

在夏季两个月积聚的胆病，到初秋月和晚秋月这两个月会变成有热性的胆病。风病、痰病和胆病在各自的季节成熟发作时，如果用催吐药和泻药等净化身体，那么季节性的疾病也不会发生。
因此要顺应季节规律，经常食用有益和适宜的饮食，行走、站立、坐卧等四种威仪要适度，做任何事情都要深思熟虑，不要对不适宜的地方产生贪恋，要慷慨大方，对一切平等，诚实谨慎且具有最大的忍耐，亲近并依止有经验和教诲的人，这样做就能常常无病。第四章完。
现在要讲解了知各种水的差别的章节。恒河之水饮用后能使人健康，令人满足，悦人心意使身体满足，使心清明，使水的味道清晰，味道美好，清凉，轻盈，是好水。
雨水虽然被日光、月光和风吹拂，但其利弊区别要根据干燥地区和多黄土地区的药物配合，以及时令顺序来判断用作烹饪用水和饮用。将水倒入银杯中，在其中放入少许米饭，放置一天后若不腐坏且颜色也未改变，就是恒河等河流的雨水，这种水适合饮用。
如果米饭腐坏或颜色改变，那就是海水，不适合饮用。这样的水在一年中的任何月份都不适合饮用。如果用好容器盛接雨水存放，不会腐坏也不会变色的这种水是好水，可以经常饮用。
这样用器皿盛接的雨水很好，无论是白色或黑色的地面，只要清洁且被阳光或风吹拂的这种水都是好的，可以饮用。
池塘或泥沼中充满鱼腥、水草、树叶和污浊，看不见风、日光和月光照射，或突然下暴雨的池塘中浑浊沉重有泡沫充满生物，被太阳晒得发热或极其寒冷难以形容的这种水，以及夏季之前和夏末秋初的雨水这两种，还有夏季下的雨都不好，含有毒虫和牛粪等粪尿和毒素混合的水不好，不要饮用。
西方大河流入海洋的水流湍急清净无污的这种水对人有益，是好水。此外，从雪山流出的河流，和南方喜马拉雅山流出的河流，这种猛烈撞击岩石山崖、断续飞溅的水也是有益的，是好水。

།ཆུ་འདི་འདྲ་བ་ལས་ཀྱང་ཐང་ལ་ཆུ་གཡུང་པོར་འབབ་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་འཐུངས་ན། ལྟོ་བའི་ནང་ན་སྲིན་བུར་འོང་བ་དང་། རྐང་བམ་གྱི་ནད་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། ལྐོག་མ་ན་བ་དང་། གླད་པ་ན་བར་འགྱུར་ཏེ་ཆུ་འདི་ལྟ་བུའི་བག་ནི་མི་དགེའོ། །ཤར་ཕྱོགས་མོན་པའི་ཡུལ་དང་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་ལྟེ་བ་ཀྱི་མཚམས་ཡུལ་ཨ་བན་ཐི་དང་། །ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་ག་ར་ཛ་དང་། །སྟག་གཟིག་གི་ཡུལ་ལ་སོགས པའི་ཆུ་ནི་མི་དགེ་སྟེ།གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡུལ་ཤར་ཕྱོགས་དང་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚམས་ཡུལ་ཀ་ལིང་ཀའི་རིམ་ཧེ་ན་ཏྲ་ལས་ཆུ་འབབ་པ་ནི་དམུ་རྫིང་རྐང་བམ་གྱི་ནང་དུ་འགྱུར་ཏེ་མི་དགེའོ། །ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རིས་ཧྱ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རི་བན་རྒྱའི་རྒྱུད་ལས་ཆུ་འབབ་པ་ཡང་མཛེ་དང་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་གླད་པ་ན་བར་འགྱུར་ཏེ། ཆུ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མི་དགེའོ། །ནུབ་ཕྱོགས་ན་ཡུལ་པ་རི་ཡ་ཏའི་རི་རྒྱུད་ལས་ཆུ་འབབ་པ་ནི་ནད་ཀུན་སེལ་བའི་ཆུ་སྟེ་བཟང་ངོ་། །མདོར་ན་ཡུལ སྐམ་ས་དང་།ཡུལ་གཤེར་ས་སེར་ཆེ་བའི་ཡུལ་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཁྲོན་པ་དང་། རྫིང་དང་ཆུ་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་གཉིས་ཀ་ཡང་སྐམ་ས་དང་གཤེར་སའི་ཡོན་ཏན་སོ་སོར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་མདོར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཆུ་འཐུང་བར་ལོབས་པའམ། སྐོམ་ ཆེས་ཏེ་བརྣགས་ཏེ་མ་ནུས་སམ།སྐོམ་བཏུང་བ་དང་ཡང་མ་ལྡན་ན་ཡང་ཉུང་ཤས་ཙམ་ལས་མི་བཏུང་སྟེ། ཡང་ན་དྲོད་ཆུང་ངམ། སྐྲང་ནད་ཡོད་དམ། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དམ། དམུ་རྫིང་དང་། གསུས་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཡོད་དམ། ཚད་པ་ནའམ། གཞང་ འབྲུམ་མམ།ཕོ་བ་དྲོད་ཆུང་ངམ། ལུས་སྐམས་པར་གྱུར་ཏམ། འོར་ནད་ཡོད་ན་ཆུ་འཐུང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ནད་མེད་པའི་མིས་ནི་སོ་ག་ཚ་བ་དང་། སྟོན་ཀའི་དུས་སུ་ཉུང་ཤས་ཙམ་ཞིག་འཐུང་དུ་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་མིའི་ལུས་རན་པ་རན་པའམ། སྤོམ་པོའམ། སྐེམ་པོར་ འགྱུར་བ་ན་ཟན་ཕྱེད་ཟོས་ཏེ་ཆུ་འཐུངས་ན་ཕྲ་སྤོམ་རན་པར་འོང་ངོ་།།ཟན་ཟོས་པའི་འོག་ཏུ་ཆུ་འཐུངས་ན་ལུས་སྦོམ་པོར་འོང་ངོ་། །སྔར་ཆུ་འཐུངས་ལ་ཕྱིས་ཟན་ཟོས་ན་ལུས་སྐེམ་པོར་འོང་། །དམིགས་ཀྱིས་ཆུ་འཐུང་དུ་རུང་བ་ནི། ཆང་ནད་ལངས་ཏེ་མི་བདེ་ན་ཆུ་ འཐུང་དུ་རུང་ངོ་།།བརྒྱལ་བར་གྱུར་པ་ལ་གདོང་དུ་ཆུ་བཏབ་སྟེ་བླུད་དོ། །སྐྱུགས་སམ་ངལ་ཏེ་ཆད་པའམ། མགོ་འཁོར་བའི་ནད་ལ་ཆུ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་སྐོམ་མམ་ལུས་ཚའམ། མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་རྒྱས་སམ། ཁོང་པ་དང་ལུས་ཚ་ཆེས་སམ། དུག་འཐུངས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཆུ་འཐུངས་ན་ཕན་ཏེ་དགེའོ། །དེ་ལ་སྐོམ་དུ་ཆུ་འཐུངས་པའི་ཐབས་ནི། །ཆུ་གདུས་ཏེ་བཞི་ཆ་འམ། སུམ་ཆ་གདུ་བར་བྱས་པའི་ཆུ་དྲོན་པོ་ཁས་བཟོད་ཙམ་དུ་འཐུངས་ན། དྲོད་ཆེ་ཟས་འཇུ་མགུལ་པ་བདེ། ལུས་ཡང་། ལྒང་པའི ཆུ་སོ་མིན་ཞིང་བཤང་གཅི་གཉིས་ཀ་ལེགས་པར་འོང་ངོ་།།སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པ་ལ་ཕན། ལྟོ་སྦོས་པ་ལ་ཕན། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་རྒྱས་པ་དང་། རིམས་གསར་ལུད་པ་དང་། ཆམ་པ་ན་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པ་འདི་ རྣམས་ལ་ཕན་ཏེ་དགེའོ།།དེ་ལྟ་བུའི་ཆུ་གདུས་པ་བསྒྲངས་ཏེ་གྲང་མོར་འཐུངས་པ་ནི་བད་ཀན་གྱི་ནད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར། ལུས་ཀྱི་ཁོང་ཡང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཚ་བ་ལ་ཡང་ཕན་ཏེ་དགེའོ། །ཆུ་གདུས་པ་དེ་ཞག་ལོན་པར་གྱུར་པ་རྙིང་པ་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ ནད་གཡོ་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་དགེའོ།

如果饮用这样的水，就像从高处流下的浑浊的水一样，会在腹中生虫，患上脚气病、心痛、喉痛和头痛，这样的水性质不好。东方门地区和印度中部边境的阿般提地区，以及西方的加拉扎地区和波斯等地的水都不好，会引起痔疮等疾病。
在东南方交界处的迦陵迦地区，从赫那特拉山流下的水会引起淋病和脚气病，不好。从西方的希亚山和南方的班加山脉流下的水也会引起麻风病、白癜风和头痛，这样的水不好。从西方帕利亚塔山脉流下的水能治愈一切疾病，是好水。
总之，干燥地区和潮湿泥泞地区这两种地方的井水、池水和泉水等的优劣，应当按照前面所说的干燥地和潮湿地的特点分别来了解。如果习惯于饮水，或者因为太渴而忍不住，或者没有其他饮品，也只能少量饮用。
如果体温低或有浮肿病、白癜风、淋病、腹大等病，或发热、痔疮、消化不良、身体消瘦、或有黄水病时，都不宜饮水。健康的人在夏季和秋季可以适量饮水。
对于人体适中、肥胖或消瘦的情况，如果吃了一半饭后喝水，身材会保持适中。饭后喝水会使身体肥胖。先喝水后吃饭会使身体消瘦。
特别允许饮水的情况是：酒病发作不适时可以饮水。对于昏厥的人要往脸上洒水并让其饮用。呕吐、疲劳过度、头晕时饮水有益。另外，口渴、身体发热、胆汁和血液旺盛、体内和身体发热过度、中毒等情况下饮水有益。
关于解渴饮水的方法：将水煮沸至四分之一或三分之一，趁温热适口时饮用，能增强消化功能，喉咙舒适，身体轻盈，小便正常，大小便都会顺畅。对打嗝有效，对腹胀有效，对风病、痰病过盛、新发热、咳嗽、感冒、呼吸不畅、肋部疼痛等都有效果。
这样煮过后冷却饮用的凉水既不会引起痰病，对体内胆汁引起的热病也有效果。但是煮过的陈水会引起风、痰、胆汁等病症发作，不好。

།ན་ལི་ཀེ་རའི་འབྲས་བུ་གདུས་པའི་ཁུ་བའམ། ཆུར་སྦངས་པའི་སྐོམ་གྱི་རོ་ནི་དབྱར་འཐུངས་ན་ཁོང་སྣུམ་རོ་ཙ་བར་འགྱུར། བསིལ་ཡང་། སྐོམ་པ་ལ་ཕན། མཁྲིས་པ་དང་རླུང་ནད་སེལ། ཕོ་བའི་དྲོད་སྐྱེ། ལྒང་པའི་ནད་སྦྱོང་། བཤང་གཅི་ལེགས་པར་འབྱུང་སྟེ་དགེའོ། །དབྱར་གྱི་ཆར་པ་བབ་པའི་ཆུ་སྣོད་དམ་པ་གཞི་བཟང་པོར་བསགས་པ་ནི་བཟང་སྟེ་དགེའོ། །དབྱར་གྱི་ཆུ་འབྲུབ་པ་ལྗན་ལྗིན་རྙོག་མ་ཅན་དང་འདྲེས་པ་ནི་ངན་ཏེ་བཏུང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཆུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པའོ། ། འོ་མ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པར་བྱའོ། །འོ་མ་ནི་ཕལ་ཆེར་འཇམ་ཞིང་མངར་བ་ཡིན། ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་ཁོང་དུ་སྣམ། མདངས་བཟང་བར་འགྱུར་རོ། །སྲོག་ཟུངས་བདུན་བརྟས་ཞིང་སྐྱེ་བར་བྱེད། རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ། ཁོང་བརྟ་ཞིང་རོ་ཙ། བད་ཀན སྐྱེ།འོ་མ་འཇུ་དཀའ་ལ་བསིལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བའི་འོ་མ་ནི་འཐུངས་ན་འཚོ་བར་བྱེད་དེ་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དུ་འགྱུར། གློ་རྡོལ་བ་དང་། གློ་གཅོང་ལ་ཕན། ཡིད་གཞུངས་པར་འགྱུར། བཞིན་མདོག་བཟང་། བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོ་མཆོག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ངལ་ཏེ་ཆད་པ་དང་། ནད་ཀྱིས་མྱོས་ཏེ་བརྒྱལ་བ་དང་འདྲ་བར་མི་དྲན་པ་དང་། ཆ་ཉམས་ཏེ་བཞིན་མདོག་ངན་ཅིང་མི་སྡུག་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐོམ་པ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། རིམས་བྱིང་བ་དང་། ཆུ་སྲིབ དང་།ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ནད་འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །མ་ཧེའི་འོ་མ་ནི་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཧ་ཅང་ཆེས་པས་འདྲངས་མི་ཤེས་པའི་ནད། གཉིད་མེད་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་མ་ཧེའི་འོ་མ་བསིལ་ལ་ལྕི་བས་ན་ནད་འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ར་ནི་ཆུ་ ཉུང་འཐུང་གཟས་རྒོད།།རྩི་ཤིང་ཁ་བ་དང་། ཁ་བ་ཚོལ་ཞིང་ཟ། ཁོང་ཡང་བས་ནི་དེ་ལྟར་རའི་འོ་མ་ནི་སྐེམ་པ་དང་། རིམས་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཁྲག་མཁྲིས་རྒྱས་པའི་ནད་དང་། ཚད་པའི་ནད་འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །རྔ་མོའི་འོ་མ་ནི་ཅུང་ཟད་རྩུབ་ཅིང་ཚ་ལ་ ལན་ཚྭ་བྲོ་སྟེ།འཐུངས་ན་དྲོད་ཆེ། ཁོང་ཡང་། བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་སེལ། ལྟོ་སྤོས་པ་ལ་ཕན། ཁོང་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་འོར་ནད་དང་། དམུ་རྫིང་ལྟ་བུ་གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེས་པའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ཏེ་དགེའོ། །བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོ་ནི་ རླུང་ནད་དང་།མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་ཕན། ཁྲག་ནད་དང་། མཚོན་གྱིས་སྨས་པ་དང་། རྨ་བྱུང་བ་དང་། མིག་ནད་ལ་ཕན། ནུ་ཞོ་འཐུངས་ན་བྱིས་པ་ལ་བསོད་ཅིང་ངོམས་པར་བྱེད། ཐིགས་པ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན་མིག་ལ་ཕན། སྣར་བླུགས་ན་མཚུལ་པ་ཡན་ཆད་ ཀྱི་ནད་ཀུན་ལ་ཕན་ནོ།།ལུག་གི་འོ་མ་ནི་སྙིང་ལ་གནོད། ཚ་བ་སྐྱེ། སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་དུ་འགྱུར། རླུང་ནད་ལ་ནི་ཕན་ནོ། །བ་གླང་མོའི་འོ་མ་ནི་འཐུངས་ན་ལུས་ཀྱི་ཁོང་རབ་ཏུ་ཚ། ལུས་ཀྱི་ཤ་སྐྱེ་ཞིང་ལུས་བརྟན་པར་ འགྱུར་རོ།།རྟ་ལྟ་བུ་རྨིག་པ་གཅིག་པའི་འོ་མ་ནི་ཡང་སྟེ་དཔུང་པ་དང་། ལག་ངར་དང་། ལག་སོར་དང་། བརླ་དང་བྱིན་པ་དང་། རྐང་སོར་ཡན་ཆད་རླུང་ཞུགས་པའི་རླུང་ནད་ལ་ཕན། གློ་ན་བ་ལ་ཕན། རྟ་ལྟ་བུའི་འོ་མ་ནི་སྐྱུར་ལ་ལན་ཚྭ་བྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། འཕྲལ་དུ་རྨོངས་ རྨོངས་པོར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་འོ་མ་གང་ཡང་རུང་། མ་བསྐོལ་བར་འོ་རློན་འཐུངས་ན་བད་ཀན་དུ་འགྱུར། ལྕི་སྟེ་འཇུ་དཀའོ། །འོ་མ་བསྐོལ་བ་རན་པར་འཐུངས་ན། འཇུ་སླ་བ་བད་ཀན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །འོ་མ་ཕྱེད་ཆེར་གདུས་པ་འམ། སུམ་ཆའམ། བཞི་ ཆར་གདུས་པའི་འོ་མ་ནི་འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕིའོ།

椰子果实煮汁或用水浸泡的饮品，在夏季饮用时能滋润肠胃，增进食欲。虽清凉，但能解渴。能祛除胆病和风病，增进胃部暖意，清除膀胱疾病，大小便通畅，有益处。
夏季降雨的雨水，储存在清洁优良容器中是好的，有益处。
夏季浑浊泥泞的雨水不宜饮用。
以上讲述各种水的区别。
下面讲述各种乳的区别。
乳大多柔和甘甜，消化后能滋润体内，使容光焕发。能增强七种身体要素，祛除风病和胆病，强健体内，增进食欲，生痰，乳不易消化且性凉。
其中牛乳饮用后能养生，成为补品。对肺破裂和肺痨有益，使心智清明，面色好看，能增进女子乳汁。对疲劳虚脱、因病昏迷不醒、形容憔悴面色不好、呼吸不畅、咳嗽、极度口渴、饥饿、热病沉重、水肿、血病和胆病等这些病症都有益处。
水牛乳对胃火过旺导致的贪食症、失眠等这些病症，因水牛乳性凉且沉重，所以对这些病症有益。
山羊因饮水少，性情活跃，喜食苦味草药和寒性植物，体内轻盈，因此山羊乳对消瘦、热病、呼吸不畅、血胆病和热症等这些病症有益。
骆驼乳略微粗糙且温热，带咸味，饮用后体内发热，体内轻盈，能祛除痰病和风病，对腹胀有益，对体内有虫、疝气病、腹水肿大和痔疮等这些病症有益处。
女子乳汁对风病和胆病有益，对血病、刀伤、创伤和眼病有益。饮用乳汁能使婴儿健康饱足，滴入眼中对眼病有益，滴入鼻中对颈部以上的所有病症都有益。
羊乳会伤害心脏，生热，引起呃逆和呼吸不畅，会引发胆病和痰病，但对风病有益。
母牛乳饮用后会使体内发热，能生长肌肉使身体强健。
马等独蹄类动物的乳性轻，对肩膀、前臂、手指、大腿、小腿、脚趾等部位的风病有益，对胸痛有益。马等动物的乳是酸咸味的，饮用后会立即使人昏昏沉沉。
如此，任何生乳未经煮沸就饮用会生痰，沉重难以消化。适量饮用煮沸的乳容易消化且不会生痰。煮至一半、三分之一或四分之一的乳难以消化且沉重。

།འོ་མ་བཞོས་མ་ཐག་གི་དྲོན་པོ་མོད་ལ་འཐུང་བ་ནི་བདུད་རྩི་དང་འདྲ་སྟེ། ཅི་ལ་ཡང་ཕན་ཞིང་དགེའོ། །ཞོའོ་ཅོག་ནི་འཐུངས་ན་ཞུ་བའི་རྗེས་སྐྱུར་བར་འགྱུར། རྟུག་སྐམ་དུ་འགྱུར། འཁྲུ་བ་གཅོད། ལྕི་སྟེ་འཇུ་དཀའ། ཚ་བ་སྐྱེ། རླུང་སེལ། ཚིལ་སྐྱེ། ཁུ་ཆུ་མང་དུ་འགྱུར། ཉམས་འཚག་སྐྱེ། སྟོབས་སྐྱེ། བད་ཀན་དུ་འགྱུར། མཁྲིས་པ་སྐྱེ། ཁྲག་བརྟ། ཟས་འཇུ་བའི་མེ་དྲོད་སྐྱེ། ལུས་སྐྲང་བའི་བག་ཏུ་འགྱུར། ཞོ་འཐུངས་ན་ཡི་ག་འབྱེ། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། གྲང་བའི་རིམས་དང་། རིམས་ལྡང་དུབ་ཀྱི་དུས་མི་མཐུན་པ་དང་། ཆམ་པ་དང་། ཆུ་སྲི་བ་དང་། ཕོ་བའི་ནང་དུ་རླུང་ཞུགས་ཏེ་རྩུབ་པོར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ཞོ་མངལ་དྲོན་པོ་ནི་དཔྱིད་དང་། སོས་ཀ་དང་། སྟོན་གྱི་དུས་ཚིགས་འདི་གསུམ་གྱི་ཚེ་ཚ་བ་སྟེ་བཏུང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཞོ་བསྒྲངས པ་གྲང་མོ་ནི་བཏུང་དུ་རུང་ངོ་།།ཞོ་བཏུང་བ་ཡང་སྦྲང་རྩིའམ་མར་རམ་བུ་རམ་མམ་ཁ་ར་དཀར་པོ་བཏབ་ལ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་སྐྱུ་རུ་ར་བཏབ་ལ་བཏུང་ངོ་། །ཞོ་རྟག་པར་བཏུང་བ་ནི་མི་དགེའོ། །མཚན་མོ་བཏུང་བ་ནི་མི་དགེའོ། །མོན་སྲན་སྡེའུ་བཙོས་པའི་ཁུ་བཅུད་སྦྱར་ བ་མི་བཏུང་ངོ་།།ཞོ་མ་ལངས་པ་འཐུངས་ན་རིམས་ནད་དང་། ཁྲག་ནད་དང་། མཁྲིས་ནད་དང་། མེ་དབལ་དང་། མཛེ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། མགོ་འཁོར་བའི་ནད་འདི་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ། །དར་བ་སར་པ་ནི་ཡང་ལ་རོ་བསྐ་ཞིང་སྐྱུར་བ་དང་། དྲོད་ཆེ་སྟེ་བད་ཀན་དང་། རླུང་ནད་སེལ། སྐྲང་བའི་བག་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་དུ་འགྱུར་པའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། ཆུ་སྲི་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྐྲན་ནད་དང་། མཆེར་པ་དང་། མར་ཆེར་ཟོས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་། དུག སྦྱར་མ་དང་།སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། འདི་རྣམས་སེལ་ཏེ་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །དར་བ་དང་འདྲ་བར་ཞོ་ག་ཆུའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ་ཁོང་འཁྲུ་བར་འགྱུར། ལྒང་པ་འཁྲིས་ཤིང་ཆུ་སྲི་བའམ། རྟུག་སྐམ་ལྟ་བུ་སེལ་ཞིང་ལེགས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཁོང་ཡང་བར་ འགྱུར་རོ།།མར་སར་ཕྱུང་མ་ཐག་པ་ནི་བུད་མེད་ལ་ཕོད་དེ་རོ་ཙ། བསིལ། ཤ་མདོག་བཟང་། སྟོབས་སྐྱེ། འཁྲུ་བ་གཅོད་པར་བྱེད། རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་ནད་དང་། གློ་གཅོང་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། །བ་ཡོན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། འདི་རྣམས་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། །དེ་ལ་མར་སར་པ་ནི་ཡིད་རྣོ། དྲན་པ་ཆེ། ཡིད་གཞུངས། དྲོད་སྐྱེ། སྟོབས་སྐྱེ། ཚེ་རིང་། ཁུ་ཆུ་མང་བར་འགྱུར་རོ། །མིག་རྣོ་བ་ལ་ཕན་ནོ། །ཞུན་མར་ནི་བྱིས་པ་དང་རྒན་པོ་ལ་ཕན་ཏེ་བུ་མང་བར་འདོད་པ་དང་། བཞིན་མདོག བཟང་ཞིང་མདངས་ཅན་དུ་འདོད་དམ།རབ་ཏུ་གཞོན་པར་འདོད་དམ། སྐད་སྙན་པར་འདོད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཕན། གློ་རྡོལ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་ཟད་དེ་སྐམས་པ་གཅོང་ནད་དང་། འབྲས་དང་། མཚོན་གྱིས་སྨས་པ་དང་། མེས་ཚིག་སྟེ་རྐེ་ཞིང་རྨྱ་བ་ལ་ཕན་ནོ། ། རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་། དུག་དང་སྨྱོ་བའི་ནད་དང་། ལུས་སྐེམས་པ་དང་། ལུས་དང་བཞིན་གྱི་མདངས་དང་གཟི་ཉམས་ཏེ་བརླངས་བརླངས་པོར་གྱུར་པ་དང་། རིམས་ནད་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། །ཏིལ་མར་དང་ཚིལ་དང་ཞག་དང་མར་དང་། སྣུམ་འདི་བཞིའི་ནང་ན་ཞུན མར་ལས་བཟང་བ་མེད་དེ།ཞུན་མར་ནི་ཚ་བའི་ནད་སེལ་ཏེ་བསིལ་བར་བྱེད། རྒས་སྲ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་ཕན། ཞུན་མར་གྱི་མཐུ་སྟོབས་ནི་སྣ་གྲངས་སྟོང་ཡོད་དེ། དེ་ལ་ཡང་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་སྨན་མར་ཞུན་མར་ནི། ཕན་པའི་ལས་སྟོང་བྱེད་ནུས་པར་འགྱུར་རོ།

刚挤出的温热牛奶如同甘露，对一切都有益处。所有的酸奶饮用后会变成消化后的酸性物质，会使粪便干燥，止泻，沉重难消化，生热，祛风，生脂肪，精液增多，生气力，生力量，生痰，生胆汁，血液稳定，生消化之火，身体易生浮肿。饮用酸奶能开胃，对食欲不振、寒热病、病后虚弱时不适、感冒、小便不利、腹中入风而变粗糙等这些病症有益。
温热的新鲜酸奶在春季、初夏和秋季这三个季节时因为热性不宜饮用。冷却的凉酸奶可以饮用。饮用酸奶时也要加入蜂蜜或酥油或糖或白砂糖。或者加入余甘子饮用。经常饮用酸奶不好。晚上饮用不好。不要饮用与煮熟的豆类汤汁混合的酸奶。
饮用未发酵的酸奶会导致热病、血病、胆病、疮疖、麻风、癫痫和头晕等这些疾病。新鲜的乳清性质轻，味道涩而酸，热性大，能除痰和风病。对浮肿、淋巴肿大、痔疮血热病、痔疮、胃病、小便不利、食欲不振、瘤病、脾病、因过食酥油而生病、中毒、配制毒药和癫痫等这些病有益处。
乳清类似的酸奶水的功效也是相同的，会引起腹泻。能治疗膀胱胀痛和小便不利或便秘等症状，使其顺利排出，使腹部轻松。刚提炼的新鲜酥油对女性有益，能增强性欲，清凉，肤色好，生力量，止泻，能祛除风、胆、血病、肺痨、痔疮、身体歪斜、咳嗽等这些病症。
其中新鲜酥油能使心智敏锐，记忆力强，心思稳重，生暖，生力量，长寿，精液增多。对视力敏锐有益。熬炼酥油对儿童和老人有益，适合想要多子、想要面色好有光泽、想要特别年轻、想要声音动听等这样的人。对肺破裂、身体七种精华耗尽而枯瘦的慢性病、疮疖、被兵器所伤、被火烧伤而溃烂发炎有益。
能祛除风病和胆病、中毒和疯病、身体消瘦、身体和面色失去光泽而变得暗淡、热病等。在芝麻油、动物脂肪、油脂和酥油这四种油中，没有比熬炼酥油更好的，熬炼酥油能祛除热病使之清凉，对衰老僵硬最为有益。熬炼酥油的功效有千种，其中与药物调配的药用熬炼酥油，能够产生千种有益的作用。

།ཞུན་མར་རྙིང་པ་ ནི་ཆང་གིས་མྱོས་ཏེ་ར་རོ་བ་དང་།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྨྱོ་བའི་ནད་དམ། གདོན་གྱིས་མྱོས་པ་འམ། བརྒྱལ་བ་འམ། གླད་པ་ན་བ་འམ། རྣ་བ་ན་བ་འམ། མིག་ན་བ་འམ། བུད་མེད་ཀྱི་མངལ་ན་བ་དང་། རྨའི་རྣག་དང་། ཆུ་སེར་འབྱང་ཞིང་རྨ་འཚོབ་པ་འདི་རྣམས་ ལ་ཕན་ནོ།།ཕྲུམ་གསར་པ་དང་། སྤྲི་དང་རྒྱ་ཕྲུམ་དང་ཆུར་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་འདྲ་སྟེ་སྟོབས་སྐྱེ། །བུ་ཆུ་མང་བར་འགྱུར། གཉིད་འོང་། བད་ཀན་དུ་འགྱུར། རྟུག་སྐམ་དུ་འགྱུར། ཕྲུམ་དང་འདི་བཞི་ཁར་ཡང་ལྕི་སྟེ་འཇུ་དཀའ། རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་ པའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།།བའི་འོ་མ་དང་ཞུན་མར་ནི་ཅི་ལ་ཡང་དགེ་སྟེ། མཆོག་གོ། །ལུག་གི་འོ་མ་དང་མར་ནི་ཅི་ལ་ཡང་མི་དགེ་སྟེ་སྨད་དོ། །འོ་མ་དང་ཞོ་དང་མར་དང་དར་བ་དང་། ཕྲུམ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་ལེའུ་རྫོགས་སོ།། །།བུ་རམ་ཤིང་དང་བུ་རམ་ ལ་སོགས་པའི་མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་བཤད་པར་བྱའོ།།བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་ནི་འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི། ཁོང་འཁྲུ། ཁོང་དུ་འཇམ། ལུས་ཤ་སྐྱེ། བུད་མེད་ལ་ཕོད་དེ་རོ་ཙ་པར་འགྱུར། ཁོང་བསིལ། བད་ཀན་སྐྱེ། གཅིན་མང་། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཏེ། ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་ མངར་བར་འགྱུར་རོ།།བུ་རམ་ཤིང་གི་ཐོར་ཏོ་ནི་ཅུང་ཟད་ལན་ཚྭ་བྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །བུ་རམ་ཤིང་སོས་བཅའ་ཞིང་ཁུ་བ་གཞིབས་པ་ནི་ལི་ཁར་དང་འདྲ་སྟེ་བཟང་ངོ་། །བུ་རམ་ཤིང་བརྡུངས་པ་ནི་རྩ་བ་དང་ཐོར་ཏོ་ནི་སྲིན་བུས་ཟོས་ཏེ་མི་བཟང་ལ་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཤུན་པ་དང་། ལ་ལ་ སྐམས་པ་དང་།རྡུལ་དང་དྲི་མ་དང་ས་སོང་བ་ཉི་མའི་འོད་དང་། རླུང་གིས་ཕོག་པ་ལ་སོགས་པ་བརྡུངས་ནས་ཀྱང་ཅུང་ཟད་གཞག་གམ། ཞག་ལོན་པར་གྱུར་པ་ནི་བུ་རམ་གྱི་རོ་ལས་ཡིད་ཙམ་སྐྱུར་བ་དང་། མི་ཞིམ་པར་གྱུར་པས་ན་བུ་རམ་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་ནི་མི་དགེ་སྟེ་ལྕི་ལ་ ཚ་བར་འགྱུར།ཕྱིར་འབྱུང་དུ་མི་རུང་སྟེ། འཇུ་དཀའ་ལ་འཁྲེན་པ་དགོས་ཏེ། དེ་བས་ན་བུ་རམ་བརྡུངས་ཏེ་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་ནི་མི་བཟང་ངོ་། །དེ་ལ་ལི་ཁ་ར་དཀར་པོའི་ཤིང་ནི་དཀར་ཏེ་ཁུ་བ་ནི་རོ་མངར་ལ་བསིལ། མིག་རྣོ། །རྣ་བ་གསང་། སེམས་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་བུ་རམ་ ཤིང་ཕལ་པ་བང་ཤ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་བུ་རམ་ཤིང་སྔ་མ་ཙམ་དུ་མི་བཟང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ནི་གོང་མ་དང་འདྲ་མོད་ཀྱི་ཕན་ཡོན་གོང་མ་ཙམ་མི་ཕོད་དོ།།དེ་ལ་བུ་རམ་ཤིང་གི་བྱེ་བྲག་ནི་བུ་རམ་ཤིང་ཤཏ་ཞེས་བྱ་བ་གནག་ལ་སྦོམ་ཞིང་རིང་བ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་བ་ པ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིགས་མང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་།བུ་རམ་ཤིང་ཀ་ཏར་ཞེས་བྱ་བ་ཕྲེའུ་ཐུང་ངུ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། བལ་ཡུལ་གྱི་བུ་རམ་ཤིང་འདི་ལ་སོགས་པའི་རོ་ཅུང་ཟད་ཙམ་བྲོ་བ་དང་། རོ་བསྐ་བ་དང་། ཟོས་ན་དྲོ་བ་དང་། ཞུ་བའི་རྗེས་ཚ་བར་འགྱུར་རོ། །བུ་རམ་ཤིང་འདི་ བཞི་ཡང་མིང་གི་གོ་རིམས་བཞིན་འོག་མ་རྣམས་ཅུང་ཙམ་གྱིས་རོ་བྲོ་བ་དང་།མཐུའི་ཤས་ཆུད་དོ། །དེ་ལ་བུ་རམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བུ་རམ་བསྐོལ་ཏེ་གདུས་པའི་ཆེ་ཁའི་དབུ་བ་དང་དྲི་མ་ངན་པ་བཞམས་པའི་འོག་དབུ་བ་ཅན་ཁ་སྤྲི་སླ་ མོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི།སླ་བ་འབྱར་འབྱར་པོ་ཡིན་ཏེ་མཆིན་པའི་ནད་དང་བཤང་གཅི་སླ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་བཙོས་ཤིང་གདུས་པ་ལས་བར་ནས་བྱུང་པ་ནི་བུ་རམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་བུ་རམ་དཀར་པོ་ནི་འཕྲལ་དུ་བད་ཀན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།

陈旧酥油对酒醉、风胆引起的精神病、鬼魅所致的昏迷、晕厥、头痛、耳痛、眼痛、女子子宫痛、脓疮和黄水流出以及伤口愈合等症状有益。
新鲜奶酪、酸奶、印度奶酪和酪浆等这些相似，能增长体力，小便增多，易于入睡，会产生痰，大便干燥。奶酪和这四种都很重且难消化，会引起风病、痰病和胆病。
牛奶和酥油对一切都有益，是最好的。羊奶和羊油对一切都不好，是最差的。
关于牛奶、酸奶、酥油、酪浆和奶酪等的论述章节完毕。
现在讲述甘蔗和糖等的功效和特性。
甘蔗汁难以消化且沉重，能通便，体内柔和，增长肌肉，对女性有益且能增强性欲，体内清凉，生痰，小便多，能去除血液和胆汁，消化后变甜。
甘蔗芽稍带咸味。
新鲜甘蔗嚼汁如同蔗糖精，很好。
捣碎的甘蔗，其根部和芽被虫蛀食不好；甘蔗皮和干枯部分，以及沾染灰尘污垢和土，经日晒、风吹等捣碎后稍加存放或过夜，其味道会略带酸味且不香，因此榨取的甘蔗汁不好，沉重且发热。
不宜外用，难以消化且需要搅拌，所以捣碎榨取的甘蔗汁不好。
其中白色蔗糖精的甘蔗是白色的，其汁味甜而清凉，能明目，耳聪，使心情愉悦。
还有一种普通甘蔗叫做邦夏迦，不如前面的甘蔗好，其功效、特性和缺点与前者相似，但效果不如前者。
关于甘蔗的种类，有一种叫夏塔的甘蔗，黑色粗长；有一种叫巴巴迦的甘蔗，节点多；有一种叫卡塔的甘蔗，细小短小；还有尼泊尔甘蔗等，这些味道略带涩味，食用后发热，消化后变热。
这四种甘蔗按名字顺序，后面的味道和功效稍差。
关于糖的种类有三种：煮沸熬制时，去除上面的泡沫和异味后，下面带泡沫、黏稠的糖难以消化且沉重，黏稠粘连，不适合肝病患者，大小便会变稀。
其中从煮制熬煎过程中得到的称为糖，其中白糖不会立即生痰。

།བཤང་གཅི་གཉིས་ཀ་ཡང་མི་སྲི་སྟེ་བདེ་བར་འོང་ངོ་། །བུ་རམ་དམར་པོ་རྩ་བ་གནག་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་སྲིན་བུར་འགྱུར། ཁྲག་དང་ཚིལ་དང་ཤ་སྐྱེ། བད་ཀན་སྐྱེ་སྟེ་མི་བཟང་ངོ་། །བུ་རམ་དམར་པོ་ལོ་གཅིག་ལོན་ཕན་ཆད་རྙིང་པ་ཞེས་བྱ་ཞིམ་སྟེ་ཡིད་དུ་འོང་ངོ་། །ཅི་ལ་ ཡང་ཕན་ནོ།།རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་གསུམ་ཆར་སེལ་ཏེ་དགེའོ། །བུ་རམ་གསར་པས་ནི་བད་ཀན་སྐྱེ། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་མེད་པར་བྱེད་དེ་མི་དགེའོ། །དེ་ལྟར་བུ་རམ་གྱི་ཁུ་བ་གདུས་པའི་ཞབས་ནས་བྱུང་བ་དེ་ནི་ལི་ཁ་རར་འགྱུར་རོ། །ཚུལ་འདི་དང་འདྲ་བར་ ཁ་ར་དཀར་པོར་བསྐོལ་ཞིང་གདུས་པ་ལས་ཁ་རའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འབྱུང་བ་སྟེང་རིམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་དང་།བར་ནས་འབྱུང་བ་ནི་ལི་ཁ་ར་བཟང་པོར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཧྭགས་ཡིན་ནོ། །ཞབས་ནས་འབྱུང་བ་ནི་ལི་ཁ་ར་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཐུའི་བྱེ་བྲག་ནི་སྟེང་པས་ བར་གྱི་བཟང་།བར་བས་ནང་གི་ཞབས་བཟང་སྟེ། གློ་གཅོང་དང་། གློ་རྡོལ་བ་དང་། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་རླུང་ནད་སེལ། ཁོང་དུ་ཕན་ཏེ་བུད་མེད་ལ་ཕོད་ཅིང་རོ་ཙ་བར་འགྱུར། ཁ་ར་དང་འདྲ་བར་ཤིང་རླངས་པ་ཚེར་མ་ཅན་གྱི་ཁུ་བ་བསྐོལ་བ་ལས་ཁ་ར་བྱས་པ་ཡང་ལི་ ཁ་རའི་ཡོན་ཏན་དང་འདྲའོ།།ལི་ཁ་ར་དཀར་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་ཚ་བ་དང་སྐོམ་པ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་བརྒྱལ་བ་དང་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་འདི་རྣམས་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་མདོར་བུ་རམ་ཤིང་ལས་གདུས་ཏེ་བུ་རམ་གྱི་དབུ་བ་ཁ་སྦྲི་སླ་བར་འོང་བ་ལྟ་བུ་ནི་ངན་ ནོ།།བུ་རམ་ཤིང་ཡང་རུང་ཁ་རའི་ཤིང་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ལས་བྱས་པའི་ཁ་ར་དཀར་པོ་ནི་བཟང་སྟེ་དགེའོ། །དེ་ལ་སྦྲང་རྩི་ནི་མིག་ལ་ཕན། བད་ཀན་དང་ཚིལ་ཆེ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །སྐོམ་པ་ལ་ཕན། དུག་སེལ། སྐྱིགས་བུ་དང་ཁྲག་ནད་མཁྲིས་ པའི་ནད་སེལ།ཧ་ཅང་ཆོ་ཏེ་ཤ་ཆེ་བ་ཤ་རན་ཅིང་འབྲི་བར་འགྱུར། མཛེ་དང་ཆུ་སྲི་བ་དང་སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། ཚད་པ་དང་ལྟོ་བའི་ནང་ན་སྲིན་བུའི་གདུག་པ་སེལ། རྨ་རྣགས་པ་རྣག་དང་ཆུ་སེར་འབྱིན། རྨ་འཚོ། ཆག་གྲུགས་ འབྱོར།རླུང་ཡང་སྐྱེའོ། །མདོར་ན་སྦྲང་རྩི་ནི་མངར་ལ་རོ་བསྐ། ཁོང་དུ་རྩུབ་པ་ཡིན། སྦྲང་རྩི་ལས་ཁཎྜར་བྱས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་མཐུ་ཡང་དེ་ལྟར་འདྲའོ། །སྦྲང་རྩིའི་ཉེན་ནི་སྟོན་དང་དབྱར་སོགས་ཚ་བའི་དུས་ལ་ཡང་བབ་ལ་ཚ་བའི་ནད་ཀྱིས་ཀྱང་ཐེབས་ལ། སྨན་ཆ་བ་ དང་།སྦྲང་རྩི་ནི་སྦྲང་ཚང་ནས་ཕྱུང་མ་ཐག་པ་དྲོན་མོ་དང་། སྨན་ཚ་བར་གྱུར་པ་ལ་འདི་ལྟ་བུར་བྱས་ཏེ་བཏང་ན་ནད་པ་གསོད་དོ། །དུག་གི་མེ་ཏོག་ལས་སྦྲང་རྩི་བྱུང་བ་དང་། སྦྲང་མ་གདུག་པས་གསོས་པ་ནི་དྲོ་བ་ཡང་རུང་གྲང་བ་ཡང་རུང་སྟེ་མི་རུང་ངོ་། །སྐྱུག་སྨན་ ཆུ་དྲོན་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་ཏེ་བཏང་བའམ།སྨན་མར་མས་གཏོང་བ་དྲོན་པོའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བུ་རམ་ཤིང་དང་ཁ་རའི་ཤིང་དང་བུ་རམ་དང་ཁ་རའི་བྱེ་བྲག་དང་སྦྲང་རྩིའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཏིལ་མར་དང་ཨེ་རཎྜའི་མར་དང་ ཡུངས་མར་དང་བ་རུ་རའི་མར་དང་ཟར་མའི་མར་དང་ལེ་བརྒན་རྩིའི་མར་གྱི་ཕན་གནོད་བསྟན་པ།ཏིལ་མར་གྱི་ཕན་གནོད་ཏིལ་དངོས་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་འབྲུ་མར་གྱི་ནང་ན་ཏིལ་མར་ནི་བཟང་སྟེ། ཏིལ་མར་ནི་ཅུང་ཟད་ཚ་བ་འཐུངས་ན་ལུས་ཀུན་ལ་མྱུར་དུ་ཁྱབ་ཅིང་མཆེད་པར་ བྱེད།ཉེན་ནི་ཏིལ་མར་འབའ་ཞིག་རྟག་ཏུ་འཐུངས་ན་ཤ་མདངས་ཀྱི་པགས་པའི་མདོག་ལ་གནོད་དེ་ཤ་བཀྲ་དང་ཤུ་བ་དང་མཛེ་ལྟ་བུའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།

大小便都不会阻滞而顺畅。红糖黑根大多会变成虫，会生血、脂肪和肉，会生痰，不好。红糖过一年以上称为陈糖，味道香美可口。对一切都有益。能祛除风、痰、胆汁三病，有益。新糖会生痰，会使胃火消失，不好。如此熬煮糖汁沉淀后成为砂糖。
按照这种方法，将白糖煮沸熬制后会产生三种不同的糖，上层的称为上层糖，中间产生的是制作上等砂糖的原料，是精制糖。底层产生的就是砂糖。其中功效的差别是：上层不如中层好，中层不如底层好，能治疗肺痨、肺破裂、血病、胆病和风病。对内脏有益，适合女性且能增强性欲。
如同白糖一样，将带刺的树木的汁液煮沸制成的糖，其功效也与砂糖相似。所有白砂糖的功效都能祛除发热、口渴、呕吐、昏厥、血病和胆病。简而言之，从甘蔗熬制的糖泡沫容易变稀的是劣质的。无论是甘蔗还是糖树，用它们制成的白糖都是好的，有益的。
蜂蜜对眼睛有益，能祛除痰、肥胖和呼吸不畅的病。对口渴有益，能解毒，能祛除打嗝、血病和胆病。过于肥胖的人食用能适当减肥。能祛除麻风病、水肿、呕吐、呼吸不畅、咳嗽、发热和腹内寄生虫的毒害。能排出脓疮的脓液和黄水，能愈合伤口，能接合骨折，也会生风。
简而言之，蜂蜜味甘而涩，入腹后性涩。用蜂蜜制成的糖块的功效和力量也是如此相似。蜂蜜的禁忌是在秋天和夏天等炎热时节，以及患热病时，与寒性药物一起服用时，蜂蜜刚从蜂巢取出时还是温热的，以及药物变热时，如此服用会致人死亡。
从毒花中采集的蜂蜜，以及毒蜂酿造的蜂蜜，无论是温热还是寒凉都不宜食用。吐药与温水和蜂蜜调配服用，或者药膏导入温热的肛门时加入蜂蜜则无害。甘蔗和糖树及糖的种类和蜂蜜的种类的说明完毕。
芝麻油、蓖麻油、芥子油、诃子油、豌豆油和接骨木油的利弊说明。芝麻油的利弊与芝麻本身相似。在植物油中芝麻油是最好的，芝麻油稍微温热，饮用后能迅速遍布全身。禁忌是如果长期单独饮用芝麻油会损害肤色，会生斑疮和麻风病等疾病。

།མིག་ལ་གནོད། ཏིལ་མར་དང་སྨན་དང་། སྨན་གཞན་དུ་སྦྱར་ཏེ་བཏང་བ་ནི་ཉེན་དུ་མི་འོང་ངོ་། །ཏིལ་མར་ནི་རྣོ་ལ་ཚན་ ཆེ་བས་བད་ཀན་སེལ་ལོ།།སྐེམ་པ་ལ་བཏང་ན་ཤ་སྐྱེ། སྦོམ་པོ་ཚོན་པོ་ལ་བཏང་ན་ཤ་གྲིམས་པར་འོང་ངོ་། །འཁྲེན་པས་ཐོགས་ཏེ་རྟུག་སྐམ་དུ་འོང་ངོ་། །ལྟོ་བ་ནང་གི་སྲིན་བུ་སེལ་ཏོ། །ཏིལ་མར་སྨན་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ན་ནད་དོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ སེལ་ཏོ།།ེ་རཎྜ་དཀར་པོའི་མར་ནི་ཁ་ལ་ཚ་ཞིང་རོ་ཁ་བ་ཡིན་ནོ། །ེ་རཎྜའི་མར་འཐུངས་ན་ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་མདར་བར་འགྱུར། ཁོང་འཁྲུ། ལྕི་སྟེ་ཅུང་ཟད་བསིལ་བར་འགྱུར། རྒྱུ་མ་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ་རླིག་རླུགས་སུ་གྱུར་པའི་ནད་དང་། སྐྲན་དང་རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་དང་། དམུ་རྫིང་ལ་སོགས་པ་གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེས་པའི་ནད་དང་། རིམས་ཉིན་མཚན་མི་མཐུན་པར་ལྡང་བའི་ནད་དང་། འོར་གྱི་བར་སྐྲན་ནད་དང་། རྐེད་པ་ན་བ་དང་། མོ་མཚན་ཕོ་མཚན་ན་བ་དང་། ལྟོ་བ་ན་བ་དང་། རྒྱབ་ན་བ་ལ་ཕན། ཨེ་རཎྜ་དམར་པོའི་མར་ནི་རྣོ་ལ་ཚ། ཤ་རྗེན་སུངས་པའི དྲི་རབ་ཏུ་མནམ།ལག་པས་མནན་ན་རབ་ཏུ་འབྱིལ་ཞིང་འདྲེད། ཕན་གནོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་ཨེ་རཎྜ་དཀར་པོ་བཤད་པ་དང་འདྲའོ། །ཡུངས་ཀར་གྱི་མར་ནི་རོ་ཚ་ལ་དྲོད་ཆེ་རྣོ། །ཡུངས་མར་འབའ་ཞིག་རྟག་ཏུ་འཐུངས་ན་བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ། །བུ་ཆུ་འབྲི་བར་འགྱུར། ཁོང་ཡད། མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་མི་དགེའོ། །ཕན་པ་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་དང་། མཛེ་དང་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། རྨ་བྱུང་བ་དང་ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། འདི་རྣམས་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། །བ་རུ་རའི་མར་ནི་རོ་མངར་ལ་བསིལ། གླད་པར་བསྐུ ཞིང་སྣ་ནས་བཏང་ན་སྐྲ་སྐྱེ།འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སེལ་ཏོ། །ནིམ་པའི་མར་ནི་རོ་ཁ་སྟེ་རབ་ཏུ་ཚ་ཞིང་དྲོ་བ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན། ལྟོའི་སྲིན་བུ་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཟར་མའི་མར་དང་ལེ་བརྒན་རྩིའི་མར་ནི་དྲོད་ཆེ། ཤ་མཐང་གི་པགས་ པ་ལ་གནོད།ཤ་བཀྲ་ཐོར་བུ་ཤུ་བ་མཛེ་འདྲ་བའི་ནད་དུ་འགྱུར། སྨན་དང་སྦྱར་ན་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཉེན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེའོ། །ཚིལ་དང་རྐང་ནི་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །ཉམས་བརྟ།སྟོབས་སྐྱེ། བད་ཀན་སྐྱེའོ། །ལུག་དང་རའི་ཚིལ་ལྟ་བུ་ནི་དྲོད་ཆེ་བས་ མཁྲིས་པ་སྐྱེའོ།།བྱ་ན་ཤ་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་གི་ཕན་གནོད་ཅི་འདྲ་བ་དེ་འདྲ་བའི་ཚིལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །བྱ་ན་ཤ་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཡུལ་སྐམ་ས་དང་སེར་ཆེས་ནས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྤྱིའི་ཡུལ་སྐམ་ས་དང་སེར་ཆེ་ས་ནས་བྱུང་བའི་ཕན་གནོད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ ཤེས་པར་བྱའོ།།ཏིལ་མར་དང་ཨེ་རཎྜའི་མར་དང་། ཡུངས་མར་དང་། བ་རུ་རའི་མར་དང་ཟར་མའི་མར་དང་། ལེ་བརྒན་རྩིའི་མར་གྱི་ཕན་གནོད་བཤད་པའི་ལེའུ་རྫོགས་སོ།

对眼睛有害。芝麻油与药物及其他药物配合服用则无危险。芝麻油性锐利且热性强大，能祛除痰湿。
对瘦弱者服用能长肉，对肥胖者服用能使肉紧实。能治疗便秘导致的大便干燥。能清除腹内虫害。芝麻油与药物配合服用能治疗一切疾病。
白蓖麻油味道辛辣且苦。饮用蓖麻油后消化后会变稀薄，会腹泻，沉重且稍凉。对肠胃增生导致的阴囊下垂病、肿瘤、风病、痰病、水肿等腹部增生的病、昼夜不定发作的热病、喉部肿瘤病、腰痛、生殖器疼痛、腹痛、背痛有效。
红蓖麻油性锐利且热，有生肉腐烂的强烈气味。用手按压会极其粘稠且延展。功效与害处与白蓖麻油所述相同。
芥子油味辛辣且热性强烈锐利。经常单独饮用芥子油能祛除痰湿和风。小便会减少，会打嗝，会生胆汁和血不好。功效是能治疗风病和痰湿引起的疱疮、麻风、痔疮病、伤口、腹中有虫，能祛除这些病症有效。
余甘子油味甘甜且凉性。涂抹头部并从鼻子灌注能生发。难以消化且沉重。能祛除胆病和痰湿。
楝树油味苦且极其辛辣但不仅仅是温热。能祛除腹中虫害、胆病和痰湿病。
豌豆油和茄子油热性强。对皮肤有害。会生斑疹疱疮类似麻风的病。若与药物配合则不会有这样的危险。会生痰湿和胆病。
脂肪和骨髓能祛除风病。增强体力，生气力。会生痰湿。如羊和山羊的脂肪因热性强会生胆病。
如同各种鸟肉的差别所产生的利弊一样，其脂肪也是如此。各种鸟肉的差别是来自干燥地和多黄土地两种，应当如同一般干燥地和多黄土地所产生的利弊那样理解。
芝麻油、蓖麻油、芥子油、余甘子油、豌豆油和茄子油的利弊说明品终。

། །།ཆང་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕན་གནོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ་ཆང་ངོ་ཅོག་ནི་ཤ་འཕར། ཡི་ག་ འབྱེ།།དྲོད་ཆེ། རྣོ། དགའ་བར་བྱེད། ཁོང་བརྟ། ཆང་གི་སྤྱིའི་རོ་ནི་མངར་ལ་ཁ། བསྐ། རྣོ། འཐུངས་ན་ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་སྐྱུར་ལ་ཅུང་ཟད་ཁོང་འཁྲུ། མགུལ་པ་སྙན་པར་འགྱུར། རན་པར་འཐུངས་ན་ཅི་ལ་ཡང་ཕན་ཏེ་ནད་མེད། འཐུངས་པའི་མོད་ལ་སྤོབས་པ་ཆེ། །བཞིན་ མདོག་འགྱུར།ཁོང་ཡང་། གཉིད་མེད་པ་ནི་གཉིད་འོང་། །གཉིད་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་ནི་རན་པར་འཐུངས་ན་གཉིད་ཆུང་བར་འགྱུར། ཆང་གི་ཉན་ནི་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་སྐྱེ་བའི་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ་གནོད། ཚོད་ཟིན་ཅིང་རན་པར་འཐུངས་ན་ཤ་སྐྱེ་བ་དང་ཤ་ཆེ་ཞིང་སྦོམ་པ་གཉིས་ལ་ཕན། ཆང་འཐུངས་ན་བཅུད་རྣོ་ཞིང་མགྱོགས་ཏེ་ལུས་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ། ཅུང་ཟད་རྩུབ། ལུས་ཀྱི་སྒོ་དགུ་ཆར་གྱི་རྒྱུན་སྲིང་གི་ནད་དང་དྲི་མ་སུན་ཏུ་སྦྱོང་ཞིང་སེལ་ཏ། དྲི་མ་ཀུན་ལེགས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར། རན་པར་འཐུངས་ན་རླུང་དང་བད་ཀན་ཀུན་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། །ཆང་ལ་ཚོད་མི་ཟིན་པ ནི་དུག་དང་འདྲ་སྟེ་གནོད་དོ།།ཆང་མ་བགྲུངས་པ་སར་པ་ནི་ལྕི། འཇུ་དཀའ་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ་མི་དགེའོ། །ཆང་བགྲུངས་པ་རྙིང་པ་ནི་འཇུ་སླ། དྲོད་ཆེ། ཁོང་ཡང་། ནད་ཀུན་ལ་ཕན་ནོ། །ཐུག་པ་འམ། ཚོད་མའམ། ཁུ་བ་འཐུངས་པའི་རྗེས་ལ་ཆད་ནན་ཆེར་འཐུངས་ ན་མི་དགེ་སྟེ།ཅུང་ཟད་བསྡད་ལ་ཕྱིས་བཏུང་ངོ་། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། ལྟོ་སྟོང་བཀྲེས་པ་ཉིད་ལ་ཆང་འཐུངས་ན་མི་དགེ་སྟེ་མི་བཏུང་ངོ་། །ཆང་ཧ་ཅང་ཡང་ཞིམ་ཆེས་པ་རྣོན་པོ་དང་ཆང་ནར་མ་སོན་པ་གཞོན་ནུ་དང་། ཆང་སྣ་སོ་སོ་ཐ་དད་པའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ལེགས་པར་མ་ བྱས་པ་དང་།ཆང་སྙིགས་མ་ཅན་ཏེ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མི་དགེ་སྟེ་མ་འཐུངས་ཤིག་།འབྲས་ཆང་ལོ་ཕྱེད་བགྲུངས་པ་དང་། གྲོ་ཆང་བགྲུངས་པ་ནི་སྒན་དང་དམུ་རྫིང་ལ་སོགས་པའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། ཤ་སྐེམ་པོར་གྱུར་པ་ དང་།སྙིང་ན་བ་འདི་རྣམས་ལ་ཕན། རླུང་ནད་སེལ་ཏེ་ཁོང་འཇམ། ཅུང་ཟད་ལྕི། ཚིལ་དང་ཁྲག་སྐྱེ། བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོ་སྐྱ། གཅིན་ལེགས་པར་འོང་། བད་ཀན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཤིང་ན་ལི་ཀ་རིའི་འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་ལས་ཆང་དུ་བྱས་པ་ནི་གློ་སྙིང་ལ་ཕན་ཡང་། གློ་སྙིང་ ན་བ་དང་།ལུད་པ་ལུང་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། བཤང་གཅི་འགགས་ཏེ་འོང་དུ་མི་རུང་བ་དང་། ལྟོ་སྦོས་པ་དང་། ཆམ་པས་བཏབ་པའི་ནད་འདི་རྣམས་སེལ་ཏོ། །བ་རུ་རའི་འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་ལས་ཆང་དུ་བྱས་པ་ནི་ཡང་སྟེ། ཧ་ཅང་ར་རོ་བར་མི་ འགྱུར།རྨ་བྱུང་བ་དང་། མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། མཛེ་དང་འདི་རྣམས་ལ་འཕྲལ་དུ་མི་གནོད་དེ་ཕན་ནོ། །སྨན་སོ་སོ་ལས་ཆང་དུ་བྱས་བ་ནི་ནད་ཀུན་ལ་ཕན་གནོད་མེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཆང་ཀུན་གྱི་ནང་ན་དགེའོ། །སོ་སོའི་ཡོན་ཏན་སྨན་སྣ་གང་དང་གང་ ལས་ཆང་དུ་བྱས་པ་ཕན་པའི་སྟོབས་ཀྱང་སོ་སོར་བལྟའོ།།སྨན་སྣ་སོ་སོ་ལས་ཆང་དུ་བྱས་པ་གནོད་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྤྱིའི་ཡོན་ཏན་ནི་ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། མཛེ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། ལུས་སྐེམ་པོར་གྱུར་པ་དང་། ལུས་སྐྲངས་པ་དང་། དམུ་རྫིང་ ལྟ་བུ་གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེས་པ་དང་།རིམས་དང་། སྐྲན་དང་། ཁོང་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། མཆེར་བ་ན་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཀུན་ལ་ཕན་ཏེ། སྨན་ཆང་གནོད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རོ་བསྐ་ལ་ཅུང་ཟད་རོ་ཚ་སྟེ། ཤས་ཀྱིས་རླུང་སྐྱེའོ།

关于各种酒的利弊区别说明：所有酒类都能增强肌肉，开胃，具有暖性，辛辣，令人愉悦，助消化。酒的一般味道是甜中带苦，涩，辛辣，饮用后消化时变成酸味并略有泻下作用，能使声音悦耳。适量饮用对一切都有益处且无病痛。饮用后立即会增加勇气，面色改变，身体轻盈。失眠者能入睡，嗜睡者适量饮用则能减少睡意。
酒的危害是会引起胆病和血液病。适量饮用对增长肌肉和体型肥壮两者有益。饮酒后营养吸收迅速，遍布全身，略带粗糙性。能清除净化身体九窍的慢性病和污垢，使一切污垢都能很好地排出。适量饮用能祛除一切风病和痰病。
酒若不能把握分寸则如毒一般有害。新酿造的酒沉重，难以消化会致病，不宜饮用。陈年老酒易于消化，暖性强，身体轻盈，对一切病都有益。喝完汤或菜汤或其他液体后立即大量饮酒不好，应稍等片刻后再饮。服用泻药时和空腹饥饿时饮酒不好，不应饮用。
味道过于浓烈辛辣的酒，未成熟的新酒，以及未按各种不同酒类的规矩正确酿制的酒，含有沉淀的酒，这些都不好，不要饮用。陈化半年的米酒和陈年麦酒对痔疮、甲状腺肿等病，痔疮、胃病、消瘦、心痛这些都有益处。能祛除风病且温和，略显沉重，能生长脂肪和血液，能生乳汁，利小便，会转化成痰。
用那里卡里树果汁酿制的酒对肺心有益，能治疗肺心疼痛、咳嗽、呕吐、呼吸不畅、大小便闭塞不通、腹胀、感冒等疾病。用诃子果汁酿制的酒性质轻盈，不会过度醉人，对伤口、胆病、麻风病这些都不会立即产生危害反而有益。
用各种药材酿制的酒被称为对一切疾病无害有益，是所有酒中最好的。各种药酒的功效要根据所用药材的不同功效分别观察。用各种药材酿制的酒被称为无害，其总体功效是对胃病、关节病、麻风病、痔疮病、身体消瘦、水肿、甲状腺肿等腹部肿大、发热病、肿瘤、腹内有虫、脾病这些都有益处。这种无害药酒味道涩带微辛，会稍微生风。

།རྒུན་ཆང་རན་པར་འཐུངས་ན་ནད་ཀུན་སྦྱོང་། གློ་སྙིང་ལ་ཕན་ཏེ་རབ་ཏུ་དྲོད་ཆེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། རོ་མངར། ཅུང་ཟད་འཁྲུ། མཁྲིས་པ་ཅུང་ཟད་སྐྱེ། རླུང་ནད་དང་། ཆུ་སྲི་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཞུགས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །བུ་རམ་གྱི་ཆང་ནི་བཤང་གཅི་འགགས་པ་འབྱུང བར་འགྱུར།བུ་རམ་ཤིང་གི་ཆང་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁོང་དུ་སྣུམ་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀུན་སེལ་བར་བྱེད། དྲོ་འཇམ་དང་བུ་རམ་ཆང་ཕྱེད་དུ་བར་གདུས་པ་ལྟ་བུ་ནི་ཤ་དང་ཚིལ་ཆེ་བར་སྐྱེ་བ་དང་། འོར་ནད་སྐྲང་པའི་བག་དང་། དམུ་རྫིང་ལྟ་བུ་ལྟོ་བ་ཆེར་སྐྱེས་པའི་ནད་དང་། །གཞང་ འབྲུམ་གྱི་ནད་ཀུན་ལ་མཆོག་ཏུ་ཕན་ནོ།།སྦྲང་ཆང་ནི་རྣོ་སྟེ་ཚིལ་དང་བད་ཀན་ཆེར་སྐྱེས་པ་ཤ་ཆེ་ཞིང་སྦོམ་པར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་སེལ་ཞིང་གྲིམས་པར་བྱེད། ཆུ་སྲི་བ་དང་ཆམ་པ་དང་ལུད་པ་རྣམས་སེལ་ཏེ་ཕན། ཚ་ནི་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་བད་ཀན་སེལ་ཞིང་གྲིམས་ པར་བྱེད།ཁ་ཟས་ཞུ་བར་བྱེད། རླུང་ལས་གྱུར་ཏེ་བཤང་བ་འགགས་ཏེ་འོང་དུ་མི་བཏུབ་པ་ལན་ཚྭ་འཐུངས་ན་བཤང་བ་ལེགས་པར་འོང་། ཚ་ནི་སྐྱུར་ཏེ་རབ་ཏུ་ཚ་ལ་རྣོ། །རྩུབ། ཡིད་དུ་འོང་། ཡི་ག་འབྱེ། ཅུང་ཟད་ཙམ་འཁྲུ་བར་འགྱུར། འཐུངས་ན་དྲོད་འབར། ལུས་སམ། རྐང་ལག་ཚ་བ་ལ་ཚ་བསྐུས་སམ། བྱུགས་ན་བསིལ་པར་འགྱུར། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་སྐྱ་རྦབ་དང་། མིག་ལ་གནོད། ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་ནི་སེལ་ཏོ། །བུ་རམ་ཆང་གིས་ནི་བུ་རམ་གྱི་ཤིང་ལས་ཆང་དུ་བྱས་པ་ཡང་ངོ་། །དེ་བས་ནི་རྒུན་ཆང་ཡང་ངོ་། །རྒུན་ཆང་བས ཚྭ་ཡང་ངོ་།།སྨན་གྱི་རྩ་བ་ལས་ཆང་དུ་བྱས་པ་དང་། སྡོང་བུ་ལས་ཆང་དུ་བྱས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལས་ཆང་དུ་བྱས་པ་ཡང་། རྩ་བ་དང་སྡོང་བུ་དང་འབྲས་བུའི་ཕན་གནོད་ནི་ཡོན་ཏན་ཅི་འདྲ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆང་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལ་ཕུག་དང་ཡུངས་མ་ གཏུབས་ཏེ་བཤུར་བ་སྲན་ཕྱེ་དང་བསྲེས་ཏེ་ཐུག་པར་བྱས་ཏེ་སྒ་དང་པི་པི་ལིང་དང་ལེ་ཤམ་དང་།ལན་ཚྭ་དང་གོ་སྙོད་དང་། སྐེ་ཚེ་དང་སྦྱར་ཏེ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དུ་མནན་པ་ནི་སྐྱུར་པོར་མནན་པ་འདི་གཉིས་ཀྱང་ཡི་ག་འབྱེ། འཇུ་སླ་སྟེ་ཡང་ངོ་། །འབྲས་རྩ་བས་ནི་ཁོང་འཁྲུ། དྲོད་ ཆེ་སྟེ་ཚ་ལ་རྣོ།མཁྲིས་པར་འགྱུར། ལུས་སམ་རྐང་ལག་ཚན་རྩབས་ཀྱིས་བཀྲུས་ན་བསིལ་བར་འགྱུར། ངལ་བ་ངང་རྨ་བ་ལ་འཐུངས་ན་ཕན། ཡི་ག་འབྱེ། དྲོད་ཆེ། ཆུ་སོར་ན་ཞིང་ཆུ་སྲི་པ་ལ་ཕན། རྩབས་ལ་སྨན་སྦྱར་ཏེ་མས་གཏོང་བ་ལ་དགེའོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་ ནད་ལ་ཕན་ནོ།།ནད་ཀྱི་དམིགས་དང་སྦྱར་ཏེ་གཅིན་བཏུང་བ་ནི། བ་གཅིན་དང་ར་གཅིན་དང་། ལུག་དང་། མ་ཧེ་མོ་དང་། བན་གླང་མོ་དང་། རྟ་དང་རྔ་མོ་དང་བོང་བུ་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་གཅིན་ཡང་སོ་སོའི་སྨན་དུ་བཟའ། དཔེར་ན་བ་གཅིན་བླང་བ་ལྟ་བུ་ཡང་ རྒན་གཞོན་མ་ཁྱེར་བ་དར་ལ་བབ་ཅིང་མི་དགེ་བ་ནད་མེད་པ་འདི་ལྟ་བུ་གཤེར་ས་དང་རྩཝ་ངན་པ་སྣ་ཚོགས་བར་བུར་ལ་ཟར་མི་གཞུག་པར་སྐམ་སའི་རྩཝ་ཡངས་གཤིན་པ་ལ་བསྐྱངས་ལ་ཆུ་ཡང་གང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ལ་བླུད་དེ།གཅིན་དགོས་བཟེད་དམ། ཞོ་བཞོན་ཡང་སྔར་ཟས་ ཐག་བསྲིངས་ཏེ་བཞོ་འམ།ཡང་ན་ཕན་ཚུན་དུ་བརྡབ་སྟེ་བསྐྱོད་ལ་བཞོས་སམ་གཅིན་བཟེད་པ་ནི་ཡང་བ་ཡིན་ཏེ་དགེའོ། །བ་དང་འདྲ་བར་གཞན་ཀུན་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བྱའོ།

适量饮用葡萄酒能清除一切疾病。对肺心有益，但不会产生过多热量。味甘，稍有泻效，会产生少许胆汁，能治疗风病、水肿、痔疮病、白癜风病以及腹中寄生虫病。
甘蔗酒能通便利尿。甘蔗酒能使身体内部润滑，并能清除一切痰病。温和的甘蔗酒和半熟的甘蔗酒能增长肉和脂肪，对肿瘤病、水肿、腹部肿大病和一切痔疮病都特别有效。
蜂蜜酒性锐利，能消除过多的脂肪和痰液，减轻肥胖，治疗水肿、感冒和咳嗽。盐能清除血液、胆汁和痰液，使身体紧实。能助消化。
对于因风引起的便秘，饮用盐水能使大便通畅。盐性酸，极咸而锐利。性涩，可口，开胃，稍有泻效。饮用时发热，身体或手脚发热时，涂抹盐能使其清凉。能治疗痰引起的白癜风病，对眼睛有害，能清除腹中寄生虫。
甘蔗酒是用甘蔗制成的酒。比这个更好的是葡萄酒。比葡萄酒更好的是盐。
用药根制成的酒、用茎制成的酒、用果实制成的酒，其功效也应该根据这些根、茎、果实的性质来理解。
将萝卜和芥菜切碎，与豆粉混合煮汤，加入姜、胡椒、小豆蔻、盐、香菜、荜拨，温和发酵，这两种酸性发酵物都能开胃，易于消化且轻盈。
稻米酒能通便，热性强烈而锐利，会产生胆汁。用酒糟洗身体或手脚能使其清凉。对疲劳和伤口有益。能开胃，热性强，对小便困难和水肿有效。适合用于含药的灌肠。对风病和痰病有益。
根据病症使用不同动物的尿液：可以分别使用母牛尿、山羊尿、绵羊尿、母水牛尿、母黄牛尿、马尿、骡子尿和驴尿作为药物。例如采集母牛尿时，应选择年龄适中、健康无病的母牛，不要让它在潮湿和杂草丛生的地方吃草，而应在干燥、草场开阔的地方饲养，并按规定给它饮水。
收集尿液时，或是挤奶时，应该让动物先禁食一段时间再挤，或者来回走动后再挤，这样收集的尿液较好。其他动物的尿液采集方法也与母牛相同。

།འདི་རྣམས་ཀྱི་གཅིན་གྱི་ཡོན་ཏན་འདྲ་སྟེ་མཁྲིས་པ་སྟེ། རྩུབ། རྣོ་དྲོད་ཆེ། འཐུངས་པའི་རྗེས་ ལན་ཚྭ་བྲོ་རོ་ཚ་སྲིན་བུ་དང་འོར་ནད་དུ་སྐྲང་བག་དང་།གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེས་པ། དམུ་རྫིང་ལྟ་བུ་དང་། ལྟོ་སྦོས་པ་དང་བད་ཀན་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་དང་། སྐྲན་ནད་དང་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། དུག་གིས་ཕོག་པ་དང་། ཤ་བཀྲ་དང་མཛེ་ དང་གཞང་འབྲུམ་དང་།ནད་འདི་རྣམས་མྱུར་དུ་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། །ཆང་སྣ་ཚོགས་དང་རྩིབས་དང་གཅིན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕན་གནོད་བཤད་པའི་ལེའུ་ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚུལ་བརྟག་ཅིང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །འབྲས་རཀྟ་ཤཱ་ལི་ ཞེས་བྱ་བ་ཕྱི་ཤུན་དམར།འབྲས་ཀྱི་ཁོང་དཀར་མདོག་ཅུང་ཟད་ཙམ་རྩ་སྣར་བ་ཞིག་ཡོད་པའི་མིང་ནི་སཱ་ལུ་རྩ་སྣར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མ་ཧཱ་ཤཱ་ལི་ཞེས་བྱ་བ་འབྲས་དཀར་ལ་ཆེ་ཞིང་རིང་བ་ཞིག་ཡོད་དོ། །མིང་ནི་སཱ་ལུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྲས་ཀ་ལ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་དྲི་ རབ་ཏུ་ཞིམ་ལ་ཁོང་དཀར།དེའི་མིང་ནི་འབྲས་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། འབྲས་ཏུརྣ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ས་བོན་བཏབ་ནས་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་ཏེ། བཟར་རུང་བ། ཏུརྣ་ཀ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འབྲས་ཀྱི་ལྗང་འདབ་ཕུ་དུང་འདུངས་པའི་ནང་ནས་སྨིན་པ་རབ་ཏུ་བཟང་སྟེ། མཆུ་ཐུང་ལ་ཟླུམ་ རྩ་བ་རབ་ཏུ་དཀར་བ་ཡིན།རོ་ཞིམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་པ་འམ། མྱུར་དུ་སྨིན་པའི་འབྲས་ཞེས་བྱའོ། །འབྲས་ཀྱིས་བོན་བྱས་ཁྱེར་ཏེ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རིད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཟླུམ་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཡིད་འཛུམ་འཇོང་ལྟར་འདུག་པའི་མིང་ནི་ བྱས་བླངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འབྲས་ཤ་ར་མུ་ཁ་ཞེས་བྱ་བ་འབྲས་ཀྱི་དབྱིབས་འགྲོན་བུ་འདྲ་ལ་དཀར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། འབྲས་རྡིར་ཀ་ཤུ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་མཆུ་རིང་ལ་ཐོར་ཏོ་རྣོན་པོར་འདུག་པ་དང་། འབྲས་རོ་དྷ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་སྨན་རོ་དྷའི་འབྲས་བུ་འདྲ་ལ་རྩེ་མོ་རྣོན་པོར་འདུག་པ་ དང་།འབྲས་བུ་གནྡྷ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དྲི་རབ་ཏུ་ཞིམ། མཐུག་ཆེ་ལ་ལེབ། མཆུ་ཐུང་ལ་དཀར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། འབྲས་པ་ཏམ་ག་ཞེས་བྱ་བ་རྩ་སེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། འབྲས་འདི་རྣམས་དང་། གཞན་ཡང་རུང་སྟེ། འབྲས་ནི་རོ་མངར། ཟོས་ནས་ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་མངར་ཞིང་ སྣུམ།རླུང་ནད་སེལ། བཅུད་དུ་འགྱུར། རོ་ཙ་སྟེ་བུད་མེད་ལ་ཕོད། མཐུར་དུ་བཤང་བ་འོང་བ་ནི་ཆུང་ཞིང་སླ་མོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཟླུམ་པོར་འབྱུང་ངོ་། །འབྲས་ཆན་ཟོས་ཏེ་མིད་པ་དང་ཁ་ན་རོ་བྲོ་བའི་རྗེས་བསྐ་བ་ཡིན། བསོད་དེ་ཕན། འཇུ་སླ་སྟེ་ཡང་ཁོང་བསིལ། གཅིན་མང་། དེ་ལ་ འབྲས་ཀུན་གྱི་ནང་ན་མཆོག་ཏུ་རཀྟ་ཤཱ་ལི་ཞེས་བྱ་བ་ནང་དཀར།ཕྱི་རོལ་མདོག་ཅུང་ཟད་ཙམ་སྣང་བ་དེ་ནི་མཆོག་ཏུ་བཟང་སྟེ་འབྲས་དེ་ཟས་སུ་ཟོས་ན་སྐོམ་དང་ཆུང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་ཉེས་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ནད་ཀུན་སེལ་ཏོ། །འབྲས་མ་ཧཱ་ཤཱ་ལི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེའི་འོག་ཏུ་བཟང་ངོ་།།མ་ཧཱ་ཤཱ་ལིའི་འོག་ཏུ་འབྲས་ཀ་ལ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་བཟང་སྟེ་ཕན་པ་ཡིན་ནོ།

这些的小便性质相似，即胆病：粗糙、锐利温热，饮用后有咸味辛辣，能治疗虫病和瘿病肿块，以及腹部增大，类似痈肿，腹胀和痰病转变的疾病，以及白癜风病，痰病和风病，瘤病和食欲不振，中毒，白癜，麻风和痔疮，这些病症都能迅速消除而获益。
第五章讲述各种酒、酿造物和各种小便的利弊已完。
现在讲解观察和了解饮食方法的章节。
名为赤稻（rakta śāli）的稻米外皮红色，米粒内部白色略带纹理的称为'有纹稻'，名为大稻（mahā śāli）的是白色且大而长的稻米，称为'大稻'，名为最胜稻（kala mchog）的香气特别芬芳内部洁白，其名为'最胜稻'，名为图尔纳迦（turnaka）稻是播种后六十天成熟可食用，也称图尔纳迦，稻苗青叶管状中成熟的最好，嘴短圆形根部特别白，味道鲜美，其名为'六十天成熟'或'速熟稻'。
所谓'带来的稻'既不瘦小也不圆润，形状略显细长，名为'带来稻'，名为沙拉目卡（śara mukha）稻的形状像针且白色，名为迪尔卡舒卡（dīrgha śūka）稻嘴长尖端锐利，名为罗陀卡（rodhaka）稻像罗陀果实且尖端锐利。
名为甘陀卡（gandhaka）稻香气特别芬芳，厚大而扁，嘴短白色，还有名为帕塔姆迦（patamga）稻根部发黄。这些稻米以及其他稻米，味道甘甜，食用消化后味道甘甜滑润，能治风病，有营养，增强性欲对女性有益，大便成形且不会太软太小而是圆形。
食用米饭时咽下和口中的味道后有涩味，有益健康，易消化且性凉，小便量多。其中所有稻米中最好的是赤稻（rakta śāli），内部洁白，外表略显红色，这是最好的，食用这种稻米能止渴，能治疗痰病、胆病和三病等一切疾病。
名为大稻（mahā śāli）的次之。大稻之后名为最胜稻（kala mchog）的好且有益。

།འདི་གསུམ་མ་ཡིན་པ་གཞན་འབྲས་ཡང་བ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྲས་ཧ་ན་དང་། འབྲས་པང་སུ་པ་པི་ཞེས་བྱ་བ་སེར་མེད་ཅིང་སྐམ་སར་བསྐྱེད་བསྐྱེད་པ་དང་། འབྲས་ནི་ ཤ་ད་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ནི་རོ་མངར།ཟོས་ན་འཕྲལ་དུ་དྲོད་ཆེ། ལྕི་སྣུམ་དང་ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་སྒྱུར་བར་འགྱུར་ཏེ། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེ། ཐུར་དུ་བཤང་གཅི་འོང་བ་ཡིན། སླ་ཞིང་མང་དུ་འོང་། འབྲས་འདི་རྣམས་ལ་བཟང་ངན་གྱི་རིམ་པ་ནི། འབྲས་ ན་ལི་དྷ་ཀ་དང་།སྐམ་སར་སྐྱེས་པ་པང་སུ་པ་པི་ཞེས་བྱ་བ་སྨད་དོ། །པང་སུ་པ་པི་བས་འབྲས་ཧ་ན་ཡག་གནོད་དེ་སྨད་དོ། །འབྲས་ཧ་ན་ཡག་བས་འབྲས་ཡ་བ་ཀ་ཡང་། ཡ་བ་ཀ་ནང་ན་གནོད་དེ་སྨད་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་ཤ་ཏི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ས་བོན་བཏབ་ ནས་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་ཏེ་བཟར་རུང་བ་སྐྱེས་ནས་སྨིན་པའི་ཐབས་ནི་འབྲས་ཀྱི་ལྗང་འདབ་ཕུ་དུང་འདུངས་པའི་ནང་ཉིད་དུ་སྨིན་པའི་འབྲས་དེ་ནི་མཆུ་ཐུང་ལ་ཟླུམ།རྩ་བ་འདོད་པ་ནི་དཀར་རོ། །རོ་ཞིམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་པ་འམ། ། མྱུར་དུ་སྨིན་པའི་འབྲས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཡོན་ཏན་ནི་མངར་ལ་སྣུམ། ཡང་སྟེ་འཇུ་སླ། ལུས་ཀྱི་ཁོང་གྲིམས་ཤིང་བརྟན་པོར་འགྱུར། བསིལ་རླུང་དང་བད་ཀན་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀུན་སེལ། ཐུར་དུ་བཤང་གཅི་འབྱུང་བ་ནི་སླ་སྟེ། ཅུང་ཟད་རྟུག་སྐམ་ལྟར འཁྲེན་པས་འདོགས།འབྲས་ཀྱི་འབྲུར་གཏོགས་པའི་ནང་ན་འབྲས་ཤི་ཏི་ཀ་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་པ་འདི་བཟང་ངོ་། །འབྲུར་གཏོགས་པའི་འབྲས་ཀྱི་ནང་ན་འབྲས་གེའུ་ར་ཞེས་བྱ་བ་རྩ་སེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་བཟང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་སི་ཏི་གེའུ་ར་ཞེས་བྱ་བ་རྩ་མི་དཀར་པ་སེར་བ་ཞིག་ཡོད་ དེ་མི་རུང་ངོ་།།འདི་གཉིས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ནི་མ་ཧཱ་བྲི་ཏི་ཞས་བྱ་བ་འབྲས་ཀྱི་འབྲུ་ཐུག་པོ་ཆེར་འདུག་པ་འདི་བཟང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་ནི་འབྲས་ཀྱི་ཧ་ན་བྲི་ཧ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱི་ཤུན་ནག་པོར་འདུག་པ་འདི་བཟང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་ནི་ཛ་ཏུ་མུ་ཁ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་འབྲས་ཀྱི་ཐོར་ཏོ་རྒྱ་སྐྱེགས་ཚིགས་མ་འདྲ་བ་འདི་ རུང་ངོ་།།དེའི་འོག་ཏུ་ནི་དེའི་འབྲས་ཀུ་ཀུཊ་ཨནྡ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱིམ་བྱའི་སྒོ་ང་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། འབྲས་ལ་བ་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་འུར་བའི་མིག་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། འབྲས་པ་ར་ཏ་ཀ་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་བྱ་ཕུག་རོན་གྱིས་ས་བོན་ཁྱེར་ཏེ་འོངས་པས་ནི་ཕུག་རོན་འབྲས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྲས་ བུ་ཀ་ར་དང་།འབྲས་ག་ར་ཀ་དང་། འབྲས་ཨུཏྤལ་ཀ་དང་། འབྲས་ཨུད་ཛྭ་ལ་དང་། འབྲས་ཙན་ནེ་དང་། འབྲས་ཤ་ར་དང་ཞེས་བྱ་བ་དཔྱིད་བཏབ་ན་སྟོན་སྨིན་པ་དང་། འབྲས་ད་རུ་དང་། འབྲས་གནྡྷ་དང་། འབྲས་ཀུ་རུ་བྱེད་དང་། འདི་རྣམས་ནི་འབྲས་དང་འབྲུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ སྣ་གྲངས་ཡིན་ཏེ་འདི་དག་གི་ཡོན་ཏན་ནི་མིང་རིམ་དུ་སྣོས་པའི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་གོང་མ་བས་འོག་མ་ཤས་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་ཆུང་བར་བལྟ་སྟེ།རོ་ནི་མངར། ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་སྐྱུར་རོ། །འབྲས་མིང་གིས་སྨོས་པ་འདི་དག་ལས་མ་གཏོགས་པར་འབྲུ་གཞན་ནི་འཇུ་དཀའ། ལྕི། མཁྲིས་པ་ སྐྱེའོ།།འབྲས་པ་ཏ་ལ་ནི་བཤང་གཅི་གཉི་ག་མང་ཞིང་ཆ་བར་འགྱུར། ཚལ་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གསུམ་སྐྱེའོ། །འབྲུའི་རྣམ་གྲངས་ལ་དྲང་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཀོ་དྲ་བ་དང་། ན་ར་བ་དང་། ཁྲ་རྒོད་ལ་སོགས་པ་ནི་བསིལ། འཇུ་སླ། ཡང་ངོ་། །དེ་ལ་ཁྲི་རྒོད་ལ་སོགས་ པ་སྤྱིར་ནི་རླུང་སྐྱེ།ཁོང་རྩུབ་སྟེ་ཚིལ་འབྲི་བར་བྱེད། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ། ལུས་ཀྱི་ཆག་གྲུགས་བྱུང་བ་སླར་འབྱོར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་བཤད་ན། ཁྲེ་ནི་ཤ་འཚག་བརྟ་ལ་འཇུ་དཀའ་ལ་ལྕིའོ།

除这三种之外，其他的稻谷有称为轻稻、哈那稻、庞苏帕比稻等，这些生长在无水干燥地带，以及称为沙达卡等稻谷，这些都是甜味。食用后立即产生热性，沉重油腻，消化后转变性质，会产生痰和胆汁，大小便通畅，容易且量多。这些稻谷的优劣顺序是：那利达卡稻和生长在干地的庞苏帕比稻最差。庞苏帕比稻比哈那稻更差。哈那稻比亚瓦卡稻差，亚瓦卡稻中也有差的。
沙提卡稻是播种后六十天成熟可食用的，其成熟方式是在稻苗绿叶茎管内成熟，这种稻谷嘴短而圆，根部喜欢白色。味道也很香，其名称为六十天成熟稻或快速成熟稻。其功效是甜味油腻，轻易消化，使身体紧实坚固，能祛除寒风、痰和胆汁等疾病，大小便通畅，但稍干硬粘稠。在稻谷类中，这种六十天成熟的沙提卡稻最好。
在谷类中有一种称为格乌热的黄根稻最好。其次是称为悉提格乌热的非白根黄稻不好。这两种之后是称为摩诃布利提的稻谷粒大而密集的最好。其次是称为哈那布利哈的外皮黑色的稻谷最好。其次是称为扎图目卡的稻谷穗如红花节状的可用。其次是称为鸡卵稻的形如家鸡蛋的稻谷，以及称为拉瓦沙的形如乌鸦眼的稻谷，还有称为帕拉塔卡的最初由鸽子衔种子带来而称为鸽子稻的稻谷，以及布卡拉稻、伽拉卡稻、乌特帕拉卡稻、乌德加拉稻、赞内稻、沙拉稻等春种秋收的稻谷，以及达如稻、甘达稻、库如比德稻等，这些都是各种稻谷的品类。这些稻谷的功效按照上述名称的顺序，后者比前者功效略差，味道甜美，消化后成酸味。除了上述提到名称的这些稻谷外，其他谷物难以消化，沉重，会生成胆汁。
帕塔拉稻会使大小便量多而稀，会生成三种病：风、痰和胆汁。在谷物品类中，称为直昆的、柯德拉瓦、那拉瓦、野鸡等都是凉性，易消化，轻盈。其中野鸡等一般会生风，使体内干燥而减少油脂，能祛除痰和胆汁，能使身体受损后恢复。若分别说明其特点，青稷肉质紧实但难消化且沉重。

།འབྲུ་ཀོར་དུ་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་འཁྲུ་བ་གཅོད། རེག་ ན་བསིལ།དུག་སེལ་ཏོ། །ནས་ནི་སྤྱི་རྩུབ་བསིལ། འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི། །རོ་མངར། ཅུང་ཟད་ཁོང་འཁྲུ། བཤང་བ་ཆེར་འོང་། རླུང་སྐྱེ། ཤ་འཚག་བཟང་། བུད་མེད་ལ་ཕོད། ཤ་རུས་མཁྲེགས་ལ་བརྟན། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སེལ། ཚིལ་འབྲི། ཆུ་སྲི་བའི་ནད་ལ་ཕན། ཆོམ་པས་བཏབ་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ད་རྒན་གྱིས་བཏབ་པ་དང་། ལྐོག་མ་ན་བ་དང་། པགས་པའི་མཐའ་ལ་མཛེ་དང་རྔོ་དང་སྐེམ་པོ་ལ་སོགས་པའི་ནད་འབྱུང་ངོ་ཅོག་ལ་ཕན་ནོ། །ནས་ཨ་བ་ཡ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནས་གོང་མ་བས་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་མཆུ་ཐུང་ངོ་། །སྨྱིག་མ དང་འོད་མའི་འབྲས་བུ་ཡང་ནས་ཀྱི་གྲངས་སུ་བརྩིས་ཏེ།རྩུབ་ལ་དྲོད་ཆེ། ཚའོ། །གྲོ་ནི་རོ་མངར་ལ་སྣུམ་ལྕི་བསིལ་ཆེ་ལ་ཕན་ཏེ་འཚོ་བར་བྱེད། ཤ་འཚག་བཟང་། ཁོང་བརྟ། བུད་མེད་ལ་ཕོད། རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ། རྨ་དང་ཆག་གྲུགས་འཚོ། ལུས་ཀྱི་ཤ་ མཁྲེགས་ཤིང་བརྟན།འཁྲུའོ། །འབྲུ་ནན་ཏི་མུ་ཁ་ནི་རོ་བསྐ་ཞིང་མངར། བསིལ་ལ་ཡང་ངོ་། །འབྲས་ལ་སོགས་པ་འབྲུ་སྣ་ཚོགས་གྲ་མ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཕན་གནོད་བཤད་པའི་ལེའུ་རྫོགས་སོ།། །།སྲན་མ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕན་གནོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། མོན་སྲན་ སྡེའུ་མུངྒ་དང་།མོན་སྲན་ཨ་ན་དི་ཀ་དང་། སྲན་ཆུང་ལ་སོགས་པ་གང་བུ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འབྲུ་རྣམས་རོ་བསྐ་ཞིང་མངར་བ་ཡིན་ཏེ་བཤང་བ་སྲི་སྟེ་སྲ་བར་འོང་། འཁྲུ་བ་གཅོད། ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་ཚ། སྨན་གྱི་སྟོབས་ནི་བསིལ་ཞིང་ཡང་། ཚིལ་དང་བད་ཀན་དང་ ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་ཕན།ལུས་ལ་གཡན་པའམ། ཐོར་བུའམ། སྐྲངས་པ་འམ་ཚ་བ་ཡོད་པ་ལ་སྲན་མ་འདི་དག་གང་ཡང་རུང་སྟེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་བྱུགས་ན་ཕན། ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་ལས་རྐྱང་རྐྱང་པོའམ། རམ་རུམ་དུ་བརྡུངས་ཏེ་ཆུ་དང་ སྦྱར་བའི་ཁུ་བས་ལུས་གཏོར་ཞིང་བཏབ་ན་ཚིལ་ཆེ་བ་དང་།བད་ཀན་རྒྱས་པ་དང་། ཁྲག་རྒྱས་པའི་ནད་དང་། ཚ་བའི་ནད་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ནད་ཀྱི་བག་ལ་ཕན་ནོ། །མོན་སྲན་སྡེའུ་ནི་སྲན་མའི་ནང་ན་ཅི་ལ་ཡང་ཕན་ཞིང་དགེ་སྟེ་བཅུད་དུ་འགྱུར། བཤང་གཅིའི་དྲི་མ་ གཉིས་ཆུང་ཞིང་ཉུང་ངོ་།།སྲན་མ་ནི་མཆོག་ཏུ་རླུང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ར་ཟ་མ་ཤ་མོན་སྲན་དཀར་རུ་ནི་རླུང་སྐྱེ་ཁོང་རྩུབ། བཤང་བ་ཕལ་ཆེར་འོང་། འཇུ་དཀའ་ལྕིའོ། །ཀུ་ལངྠ་རྒྱ་སྲན་ནག་པོ་ནི་དྲོད་ཆེ། ཚ། ཞུ་བའི་རྗེས་སྐྱུར་པོར་འགྱུར། ཆུ་སོར་ཁུ་ཆུ་སྐམས་ཏེ་རྡེའུ་ཆགས་པ་ དང་།ཆམ་པ་ན་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། བད་ཀན་དང་། རླུང་ནད་འདི་རྣམས་སེལ་ཏེ་ཕན། མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་དང་། ཁྲག་ནད་མཆོག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་མོན་སྲན་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ནད་རྒྱས་པར་ འགྱུར།བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོ་སྐྱེ། གཅིན་མང་། འཇུ་དཀའ། ལྕི། ཁོང་འཁྲུ། ལུས་ཚ་བར་འགྱུར། མིག་ལ་གནོད། ཁུ་ཆུ་འབྲི། བད་ཀན་སེལ། སྐྲངས་པའི་འོར་གྱི་བག་སེལ། དུག་ལ་ཕན་ནོ། །སྲན་མ་ཤ་མོན་སྲན་གྲེའུ་ནི་སྣུམ། བད་ཀན་སྐྱེ། བཤང་གཅི་དྲི་མ་མང་། མཁྲིས་པ་སྐྱེ། ཁོང་འཁྲུ། ལྕི། ཚ་བ་སྐྱེ། རླུང་སེལ། རོ་མངར། ཁུ་ཆུ་སྐྱེ་སྟེ་མང་ལ་རླུགས་པར་འགྱུར་རོ།

豆类中的杜沙豆能够极好地止泻。触之清凉，能解毒。
大麦性质粗糙凉，难消化而沉重。味甘，稍有泻下作用，大便量多，生风，增肌肉，适合女性，骨肉坚实稳固，能祛除胆病和痰病，减少脂肪，对水肿病有益。对于中风、呼吸不畅、关节炎、喉痛以及皮肤边缘的麻风病、疮疡、干燥等所有疾病都有益处。
阿瓦雅瓦大麦比上述大麦稍短一些。竹子和芦苇的果实也被计入大麦类，性质粗糙而热性大，有辛味。
小麦味甘而油润，沉重，凉性大而有益，能养生，增肌肉，肠胃稳固，适合女性，能祛除风病和胆病，能治愈伤口和骨折，使身体肌肉坚实稳固，有泻下作用。
南帝穆卡谷物味涩而甘，性凉而轻。
以上讲述了稻谷等各种带壳谷物的利弊章节完毕。
下面讲述各种豆类的利弊差别：绿豆（蒙豆）、豌豆和小豆等荚果类的籽粒味涩而甘，能使大便干结变硬，能止泻，消化后性热，药力清凉而轻，对脂肪病、痰病、血病和胆病有益。
对于身体有瘙痒、疹子、肿胀或发热者，以上任何豆类都可以磨成细粉调制成膏涂抹即有效果。细磨后和水调制，或者捣碎后与水调和的汁液洒在身上，对于肥胖、痰病过盛、血病过盛、热病和胆病过盛等这类疾病都有益处。
绿豆在豆类中对一切都有益处且有营养，大小便的气味都较小且少。
豌豆极易生风。白豌豆会生风使肠道粗糙，大便量较多，难消化而沉重。
黑豆温热性大，有辛味，消化后变成酸味。对于小便处结石、感冒、呼吸不畅、咳嗽、痔疮、痰病和风病都能祛除而有益。会极大地引起胆病过盛和血病。
蚕豆会增长风病、胆病和血病，能生乳汁，小便多，难消化，沉重，腹泻，使身体发热，对眼睛有害，减少精液，祛除痰病，消除肿胀的余患，对毒有益。
豇豆油润，生痰，大小便污物多，生胆病，腹泻，沉重，生热，祛风，味甘，生精液且量多而溢出。

།ཡང་ཀ་ཀན་དུལ་དང་། ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་འདི་གཉིས་ཀྱང་གང་བུ་ཆགས་པས་སྲན་མའི་གྲངས་སུ་བརྩི་སྟེ། སྲན་མ་འདི་གཉིས་ཀྱི་འབྲུའི་ཕན་གནོད་མོན་སྲན གྲེའུ་དང་འདྲ་སྟེ་ནང་དུ་དྲོད་སྐྱེ།པགས་པའི་ཤ་མཐང་འཇམ་པོར་འགྱུར། སྲན་མ་འདི་བརྡུངས་པའི་ཆུའམ། ལྡེ་གུས་ལུས་བྱུགས་སམ། བཏབ་ན་བསིལ། སྐྲན་ལ་ཕན། སྟོབས་སྐྱེའོ། །ཏིལ་འབྲུ་ནི་ལྕི། གཅིན་ཉུང་། ཞུ་བའི་རྗེས་ཚ། ཡིད་གཞུངས། ཟས་ འཇུ་བའི་དྲོད་སྐྱེ།བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །རོ་མངར་ཁ། དྲོད་ཆེ། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱ། ལྕི། ཞུ་བའི་རྗེས་ཚ་བས་ན། མིག་ལ་གནོད། ཁུ་ཆུ་སྐམ་མོ། །ལེ་བརྒན་རྩིའི་ས་བོན་ཡང་ཟར་མའི་འབྲུ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་བུ་ ཆགས་པའི་སྲན་མའི་ནང་ན།།མོན་སྲན་གྲེའུ་ནི་མི་དགེ་སྟེ་ངན་ནོ། །གྲ་མ་ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲུའི་ནང་ན་ཡ་བ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ངན་པ་འདི་གནོད་དོ། །སྲན་མ་དང་ནས་ལ་སོགས་པའི་འབྲུག་སར་ཐོག་ཐམས་ཅད་ནི་ལྕི་སྟེ་བད་ཀན་སྐྱེའོ། །འབྲུ་རྙིང་ལོ་ལོན་པ་ནི་ཡང་ ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་མྱུར་དུ་སྨིན་ཅིང་ཟླ་བ་མང་པོ་མ་ཐོགས་པར་རྒྱལ་བ་ཡང་ངོ་། །མོན་སྲན་གྲེའུ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་དྲུས་ཏེ་སྦུན་པ་དང་ཤུན་པ་མེད་པར་བྱས་པ་བརྔོས་པའི་ཚོད་མ་ནི་འཇུ་སླ་སྟེ་ཡང་ལ་ཕན་ནོ། །གང་བུར་ཆགས་པའི་སྲན་འབྲུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕན་གནོད་ བཤད་པའི་ལེའུ་རྫོགས་སོ།། །།ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་བསྟན་པ། ནད་པ་ཉམ་ཆུང་བ་ལ་གསོ་བ་དང་། ཟས་དང་ཟས་མི་འཇུ་བ་དང་། ལྟོ་ན་བ་དང་། རིམས་མ་བྱང་བ་དང་། ནད་འཇུ་བར་བྱ་བའི་ཐབས་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ལ ཕན་པའི་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་འབྲས་ཐུག་སླ་མོ་རྐྱང་པ་དང་།འབྲས་ཐུག་ཅུང་ཟད་ཙམ་གར་བ་དང་འབྲས་ཐུག་གར་པོ་ཁོ་ནར་བྱ་བ་དང་། འབྲས་ཆན་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་བཤད་པ། འབྲས་བརྔོས་ཏེ་ཕྱེར་བཏགས་པ་ཆུ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་གདུས་ཏེ་ཚ་བའམ། གྲང་བའི་ ནད་ཀྱི་དམིགས་དང་ཡང་སྦྱར་ལ།དྲོད་ཆེ་བའི་སྤོད་དམ། བསིལ་བའི་བག་ཁ་ར་ལྟ་བུ་གདབ་མི་གདབ་ཀྱི་དམིགས་དང་སྦྱར་ཏེ། འདི་ལྟ་བུའི་འབྲས་ཐུག་རྐྱང་རྐྱང་པོ་འཐུངས་ན་ཡང་ལ་འཇུ་སླ། སྐོམ་པ་ལ་ཕན། ཟས་མ་ཞུ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ་ཉི་མ་གཉིས་ སམ་གསུམ་ཟན་བཅད་དེ་སྨྱུང་བ་བྱས་པས་ཅུང་ཟད་རྩེ་ཞིལ་ནང་མ་བྱང་བ་ལྟ་བུ་ལ་ཕན།མཆིན་པ་ན་སྟེ་ཕོ་བ་གྲང་བ་ལ་བེ+ེའུ་སྣབས་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་འཇུ་བར་བྱེད། ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་སྙོམས་པར་འགྱུར། རླུང་ནད་ཀུན་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་འབྲས་ ཐུག་ཅེས་བྱ་བ་འབྲས་ཀྱི་ཤུན་པ་མ་དྲུས་པ་བརྔོས་ཏེ་བཏགས་པའི་ཐུག་པ་གར་པོ་འམ།དེ་ལྟར་མ་འབྱོར་ན་འབྲས་དྲུས་པའི་ཐུག་པ་གར་པོ་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཐུག་ཕ་ནད་དམིགས་སྦྱར་ལ། སྤོད་བཏབ་སྟི་ཐུག་པ་སྔ་མ་བས་སླ་བ་འཐུངས་ན་འདི་ཡང་ལ་འཇུ་སླ་སྟེ། བཀྲེས་ པ་དང་།སྐོམ་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་ལ་ཕན། ལྟོ་བ་ན་བ་ལ་ཕན། རིམས་ནད་སེལ། རྟུག་སྐམ་ལྟ་བུ་ལ་འོང་དུ་མི་རུང་བ་ལ་ཕན་ནོ། །ཐུག་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་དྲོད་ཆེ། ནད་ཀུན་འཇུ་ཞིང་འབྱང་བར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་ཐུག་པ་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་མ་བརྔོས་པར་ཐུག་པ་ གར་པོར་བཅོས་ཏེ་ཁ་གཟར་གྱིས་བཅུ་ཞིང་བཟའ་བ་འདི་ཡང་ཡང་སྟེ་གོང་མ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི།འཁྲུ་བའམ་འཁྲུ་བའི་རྗེས་བཅད་པ་ལྟ་བུ་ལ་བལ་པོ་སེའུ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ན་གཅོད་དོ།

还有卡坎杜和卡萨勒小豆这两种也结荚，因此被列入豆类。这两种豆的果实的利弊与绿豆相似，食用后体内生热，皮肤变得柔软。用这种豆捣碎后的水或糊涂涂抹或敷于身上能清凉，对瘤有益，能增长体力。
芝麻籽沉重，减少小便，消化后发热，令人清醒，增进消化之火，会生痰和胆汁。味甘苦，大热，生痰和胆汁，沉重，消化后发热，因此对眼睛有害，使精液干涸。
胡萝卜种子也应知与芝麻籽相似。在结荚的豆类中，绿豆不好，是劣质的。在谷类中，名为亚瓦卡的劣质大麦有害。所有新鲜的豆类和大麦等谷物都沉重，会生痰。陈年的谷物则轻。同样，快速成熟且不需多月即可收获的也轻。
绿豆等任何豆类去壳去皮煮成的菜汤容易消化，轻且有益。
以上讲述了各种结荚豆类的利弊。
下面讲述饮食规则：对于体弱的病人的治疗，以及对食物、消化不良、腹痛、未愈的发热病、病症的消化方法、饥渴等有益的饮食规则，包括单纯的稀粥、稍稠的粥、浓粥，以及米饭等的制作方法。
将煮熟的大米磨成粉，放入煮沸的水中，根据热病或寒病的症状，考虑是否加入增热的香料或清凉的白糖等，这样的单纯米粥饮用后轻且易消化，对口渴有益，对消化不良和发热病后禁食两三天略有好转但未完全康复者有益，对肝病和胃寒有痰涎样物质者有助消化，使身体七种精华平衡，能平息一切风病。
另外所谓的米粥，是指未去壳的大米煮熟后磨成的浓粥，或者如果无法这样准备，也可以用去壳的大米做成的浓粥，根据病症加入香料，饮用这种比前面提到的粥稀一些的粥，这也轻且易消化，对饥饿、口渴和体弱有益，对腹痛有效，能祛除发热病，对大便干结不通者有益。
这样的粥大热，能消化并治愈一切病症，这是有益的粥。
生米未煮就制成浓粥，用勺子食用，这也是轻的，虽然不如前面提到的那样好，但对腹泻或腹泻后的止泻，如果配合巴尔波西乌服用则能止泻。

།ཐུག་པ་གར་པོ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཡི་གར་འོང་། འཐུངས་ན་བད་ཀན་སྐྱེ་བས་སྐོམ་ དད་ཆུང་།དྲོད་ཆེ། རྨ་བྱུང་བ་དང་མིག་ན་བ་དང་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་པའི་རྗེས་ལ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་གར་སྦྱར་བ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་སྨན་མར་འཐུངས་པའི་ཟས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་བཟང་སྟེ་ཕན་ནོ། །འབྲས་ཆན་ནི་ལེགས་པར་བཀྲུས་པ་ཕྱེད་ཙམ་ཚོས་པ་དང་། ཁུ་བ་བཙགས་ཏེ་ བོར་ལ།ཁ་ཟས་ཀྱིས་བཅད་ལ་མདག་མེ་ལ་བདུགས་ནས་དྲོད་མ་ཡལ་བར་བྱས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཡང་སྟེ་འཇུ་སླ་མོད་ཀྱི། ཁ་གཟར་གྱིས་བཅུས་པའི་ཐུག་པ་གར་པོ་ཙམ་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་འདུ་སླ་ཞིང་ཡང་ལ་དྲོད་ཆེ་བའི་སྨན་པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ ལིང་གི་རྩ་བ་དང་།བཅའ་སྒ་དང་། དབྱི་མོའི་ལོ་མ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་ལྔ་བརྡུངས་པ་བསྐོལ་པའི་ཆུ་བཙགས་པའི་འབྲས་བཙོས་པའི་ཆན་ནི་འཇུ་སླ་ལ་དགེའོ། །འདི་ལྟར་མ་བྱས་པའི་ཆུ་ལ་རང་ཆུང་དུ་བཙོས་བ་ནི་ལྕིའོ། །ཡང་འབྲས་ལེགས་པར་བཀྲུ་མ་ཞག་ལ་འོ་མ་འམ། ཤ་ཁུ་འམ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་འབྲས་མ་བརྔོས་པའི་ཆན་ལྕི་ལ་འཇུ་དཀའོ། །དེ་ལྟར་ཟས་ཀྱི་ཆོ་གར་བྱ་བ་ཡང་གལ་ཏེ་ཟས་མི་བསོད་ཅིང་རྩུབ་པ་ནི་སྣུམ་བག་ཤ་དང་། མར་ལྟ་བུ་དང་སྦྱར་ན་བསོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། གལ་ཏེ་ཟས་དེ་ཡང་འཇུ་དཀའ་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་དུ་དོགས་ན་ཟས ལྕི་བ་དེ་འཇུ་ལ་དྲོད་ཆེ་བར་འགྱུར་བའི་སྤོད་བཏབ་ལ་ཚོས་པར་བཙོ་ཞིང་ཐབས་འདི་ལྟར་བྱ་བ་དང་།ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་བཤམས་ནས་ཟ་བ་ཡང་། འཇུ་མི་འཇུ་ལས་དཔགས་ཏེ་ཚོད་བཟུང་ཞིང་བཟའ་བ་ནི་ཕོ་བའི་བཞི་ཆ་གཉིས་ནི་ཟས་ཀྱིས་དགང་། བཞི་ཆ་གཅིག་ནི་སྐོམ་གྱིས་དགང་ ཞིང་རན་པར་བཟའ།ཕོ་བའི་བཞི་ཆ་ནི་མ་གང་བར་སྟོང་པར་གཞག་སྟེ། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་བདེ་བར་རྒྱུ་བར་བྱ་བ་དང་། ཕྱིས་སྐོམ་ན་ཡང་བཏུང་བའི་དོན་གྱིས་གཞག་པར་བྱ། འདི་ལྟར་ཚོད་མ་བཟུང་ན་དབུགས་མི་བདེ། ཟས་མི་འཇུ་བ་དང་། ནད་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་ཁོང་ནད་ཡོད་དེ་སྐེམ་པ་འམ། ནད་སོས་ཏེ་མ་བརྟས་པ་འམ། སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བསྐུས་པའི་རྗེས་ལ་ལུས་བརྟ་བ་འམ། སྐེམ་པའམ། ཞན་ཅིང་རྨྱ་བ་འམ། གློ་རྡོལ་བའམ་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་ལྟ་བུ་ཟད་དམ། ལུས་དང་བཞིན་མདངས་རིད ཅིང་མི་སྡུག་སྟེ།མདངས་ཉམས་པའམ། མིག་རྟུལ་བ་དང་རྣ་བ་མི་གསང་བ་དང་། དྲོད་ཆུང་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་ལྷུ་ཚིགས་དང་། བོག་རེའི་ཚིགས་སྨས་ཏེ་རྨ་བྱུང་བ་བརྟབ་དང་། རླུང་ནད་ཅན་འདི་རྣམས་ལ་ནད་དམིགས་དང་། དྲོད་ཆེ་ཆུང་དང་འཇུ་མི་འཇུ་ལས་ བརྟག་སྟེ།ཡུལ་སྐམ་ས་ལས་བྱུང་བའི་ཤ་འམ། ཡུལ་གཤེར་ས་སེར་ཆེ་བ་ནས་བྱུང་བའི་ཤ་བཟང་པོ་དང་། རྐང་དང་ལྷ་བ་ལ་སོགས་པའི་རུས་པ་བཅུད་ཡོད་དང་། སྨན་དུ་སྦྱར་ལ་གདུས་ནས་བཙགས་པའི་ཁུ་བའི་བཅུད་བཏང་ན་ཁོང་བརྟས་ཏེ་ཤ་སྐྱེ། ཚིམ་པར་བྱེད་ བུད་མེད་ལ་ཉལ་ཕོད་པར་འགྱུར།མིག་རྣོ། རྣ་བ་གསང་། རྨ་འཚོ་ཞིང་མདོག་བཟང་། ཚེ་ལ་ཕན་སྟོབས་ཆེ། སྐད་སྙན་ཏེ་བཅུད་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཕན་ཞིང་བསོད་པ་ཡིན་ནོ། །མོན་སྲན་སྡེའུ་མུངྒ་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་ནི། སྐྱུག་སྨན་ནམ། སྨན་མས་གཏོང་སྟེ་བཀྲུས་པའི་རྗེས་ལ་ནད་ དམིགས་ལ་སྤོད་ཀྱི་སྣ་སྦྱར་ཞིང་འཐུངས་ན་ཕན།རྨ་འཚོ། ལྐོག་མ་ན་བ་དང་། མིག་ནད་ལ་ཕན། རླུང་ནད་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། །སྲན་ཀུ་ལངྠའི་ཆོ་ག་།སྲན་ཀུ་ལངྠ་བཙོས་པའི་ཁུ་བས་ནི་རླུང་ནད་སེལ། སྐྲན་འཇུ། དཔྱི་མིག་གཡས་གཡོན་ ནམ།རྒྱབ་བམ། ལྟོ་ནས་ཡང་རླུང་ནད་ཐོག་ཐག་ཏུ་མེར་མེར་པོར་ཟུག་སྟེན་པའམ། ཡང་ན་ལུས་སྟོད་ནས་དབྱི་མིག་དང་བརླ་གཡས་གཡོན་ནས་མར་ཟུག་ཅིང་ན་བ། འདི་ལྟ་བུའི་རླུང་ནད་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ།

这样的浓汤很可口。喝了会生痰，因此口渴减少，热量大。对于有伤口、眼睛疼痛和服用泻药后的饮食规则，以及体弱者和服用药油后的饮食，这样的食物是好的且有益。
大米饭要充分洗净，煮至半熟，滤去汤汁，用食物盖住，在余火上熏烤至温度未散，这样的饭容易消化，但不如用勺子舀的浓汤那样稠。
另外，易于消化且轻盈热量大的药物如胡椒、胡椒根、姜黄、艾叶和荜拨这五种捣碎煮水，过滤后煮成的米饭易于消化且有益。
如果不这样做，用普通水煮得过少的饭会很重。
另外，大米洗得不好就用牛奶或肉汤或酥油调制，未熟透的饭会很重且难以消化。
这样的饮食规则是，如果食物不好且粗糙，配以油腻的肉和酥油等就会变得好。如果担心这样的食物难以消化，就在重的食物中加入易消化且热量大的调料煮熟，按这样的方法进行。
摆设饮食规则进食时，也要根据消化与否来把握分量食用，胃的二分之一要用食物填充，四分之一用饮品填充，要适量食用。胃的四分之一要留空，使呼吸内外通畅，以后口渴时也为饮用留空间。
如果不这样把握分量，呼吸会不畅，食物不消化，会转变成其他疾病。
因此，对于有内病而消瘦的，或病愈后未恢复的，或服用催吐药和泻药后的，为了强壮身体，或消瘦的，或虚弱昏迷的，或肺部受损的，或身体的七种精华等耗尽的，或身体和面色消瘦不悦人且失去光泽的，或视力迟钝和听力不清的，或体温低的，或身体关节和骨节受伤出现伤口的，或风病患者，这些都要根据病症和体温高低以及消化与否来观察。
用干燥地区的肉，或湿润多黄土地区的优质肉，以及腿骨和胫骨等有营养的骨头，配制成药煮后过滤的汤汁精华服用，会使体内强壮而长肉，使人满足，能与女人同房，视力敏锐，听力清晰，伤口愈合且面色好，对寿命有益且力量大，声音悦耳，这样的营养是有益且好的。
绿豆汤，在服用催吐药或下泻药后，根据病症加入调料饮用有益，能治愈伤口，对喉咙疼痛和眼病有益，能祛除风病而有效。
豌豆的食用方法：豌豆煮成的汤能祛除风病，化解肿块，对于髋关节两侧或背部或腹部的风病突然剧烈疼痛，或者从上身到髋部和大腿两侧向下疼痛，这样的风病都能祛除而有效。

།ཏིལ་གྱི་ཚིགས་མ་དང་སྐྱུར་པོའི་གཡོས། ཏིལ་བཙིར་ཏེ་ མར་ཕྱུང་བའི་ཚིགས་མ་ལས་ཚོད་མར་བྱས་སམ།ཚོད་མའི་ནང་དུ་བཏང་སྟེ་ཟའམ། གཞན་ཡང་ལ་ཕུག་དང་ཡུངས་མ་ལྟ་བུ་རྩ་བ་ལས་བསྐྲུན་པའི་མྱུ་གུ་ནར་མ་སོན་པར་ཟ་བ་དང་། ཡུངས་མ་དང་ལ་ཕུག་གཏུབས་པ་དང་། སྲན་ཕྱེར་སྦྱར་ཏེ་སྐྱུར་པོར་མནན་ལ་ལངས་པ་དང་། བཙིར་ཏེ་ཅང་ཅང་པོ་ཤ་སྟག་བྱ་སྟེ། སྐམ་པའི་ཚོད་མ་བཟའ་བ་འདི་ལྟ་བུའི་ཟས་ནི་མི་དགེ་སྟེ། མིག་ལ་གནོད། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སྐྱེ། འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི། ལུས་རྨྱ་ཞིང་ཉམ་ཆུང་བར་བྱེད་དེ་གནོད་དོ། །ཞོ་དང་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་གཡོས། ཞོ་ཅུང་ཟད བསྲུབས་ལ།སྨན་དྲི་ཞིམ་པོ་སྣ་བཞི་པོ་ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། གནྡྷ་བྷ་དྲ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་འདི་རྣམས་བཏགས་ཏེ་བཏབ་ལ་དཀྲུག་ཅིང་འཐུངས་ན་བསོད་དེ། ལུས་བརྟ། ཁོང་སྣུམ། བཅུད་དུ་འགྱུར་ཏེ་བུད་མེད་ལ་ཉལ་ཕོད། སྟོབས་སྐྱེ། ཡི་ག་འབྱེ། འདིའི་ ནང་དུ་ཚ་བ་གསུམ་པོ་ན་ལེ་ཤམ་དང་།པི་པི་ལིང་དང་སྒ་རྣམས་བཏབ་ན་ནད་ཆམ་པ་སེལ་ཏོ། །སྐོམ་དུ་བཏུང་བར་སྦྱར་བའི་ཆོ་ག་རྒུན་སྐམ་ལྟ་བུ་ཆུའི་ནང་དུ་བཙོས་ཏེ། ལྷག་གཉིས་གསུམ་ཙམ་གདུས་ལ་ཚིགས་མ་བོར་ཏེ། རྒུན་ཆུ་དྲོ་འཇམ་གྱི་ནང་དུ་གོང་དུ་ཞོའི་ནད་དུ་ སྦོད་སྨན་སྣ་བཞི་གདབ་པ་རྣམས་བཏབ་ལ་བསྒྲངས་ཏེ་འཐུངས་ན།ངལ་བ་དང་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་དང་སྙོམ་ཞིང་རྨྱ་བ་འདི་རྣམས་ལ་ཕན། སྐོམ་དུ་འོང་ཅུང་ཟད་ལྕི། ཕྱིས་བཤང་བ་སྲ། གློ་སྙིང་ལ་ཕན་ནོ། །རྒུན་རློན་ན་འཕྲལ་དུ་ཁོང་བསིལ། ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་ཁོང་ བརྟ།བཅུད་དང་རོ་ཙ་བར་འགྱུར། སྦོད་སྨན་གཞན་ཡང་སོ་སོའི་ཡོན་ཏན་བཞིན་བལྟའོ། །འབྲས་ཡོས་ལས་ཡོངས་སུ་གཡོ་བའི་ཆོ་ག་།འབྲས་ཡོས་ལས་བཏགས་ཏེ་ཐུག་པའམ། ཟན་དུ་ཟོས་ན་སྐོམ་པ་དང་སློན་བྲོ་བ་དང་། རབ་ཏུ་འཁྲུ་བ་དང་། གཅིན་སྙི་སྟེ་ མང་བ་དང་།ཚོ་ཆེས་ཏེ་ཚིལ་ཆེ་པ་དང་། བད་ཀན་རྒྱས་པས་ནད་འདི་ལྟ་བུ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། མཁྲིས་པའི་ནད་ཀུན་ཞི་བར་བྱེད། །བོང་དུ་དྲོད་སྐྱེ། ཡང་སྟེ་འཇུ་སླ། ཅུང་ཟད་བསིལ་ལོ། །འབྲས་དང་ནས་གསར་ཐོག་པའི་ཟས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་།འབྲས་སར་པ་འམ། ནས་སར་པ་ལས་ཟས་སུ་བྱ་བ་ནི་ལྕི། ཉམས་སྟོབས་སྐྱེ། བད་ཀན་སྐྱེ། མཁྲིས་པས་དོགས་ཤིང་བཤང་བ་སྲའོ། །ནས་ཡོས་དང་ནས་ཕྱེའི་བྱེ་བྲག་།ནས་ཡོས་འཚོས་པ་ནི་འཁྲེན་པ་དོགས། སྐོམ་དད་ཆེ། ཚིལ་འབྲི་སྟེ་ཁོང་གྲིམས། ལྕི་བ་ཡིན་ནོ། །ནས་ཕྱེ་ནི ཡང་ཡང་།འཇུ་སླ། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་ངལ་བ་ལ་ཕན། མིག་ན་བ་དང་རྨ་ནད་ལ་དགེ་སྟེ་ཕན། སྐྱོ་མར་བྱས་ཏེ་འཐུངས་ན་འཕྲལ་དུ་བརྟས་ཏེ་མཐུར་འགྱུར་བ་བསོད་དོ། །ཕྱེ་དང་ཆུར་སྦག་ཅིང་མི་བཟའ། དུས་གཉིས་སུ་མི་བཟའ། ཕྱེ་འབའ་ཞིག་མི་ འགམ།འབྲས་ཆན་ལ་སོགས་བ་ཟས་འགྲངས་པར་ཟོས་པའི་རྗེས་ལ་ཟན་མི་བཟའ། ཟན་བཅངས་ལ་སོགས་གཅད་ཅིང་བཟའ་བར་མི་བྱ། ཏིལ་གྱི་ཚིགས་མ་ངོས་སུ་དེ་བཞིན་ཟོས་ན། ལུས་སྐམ་ཞིང་ཉམ་ཆུང་བར་འགྱུར། རྩུབ་སྟེ་རླུང་སྐྱེ། བཤང་བ་ཐུར་དུ་འབྱུང་མི་ རུང་སྟེ།འཁྲེན་པས་དོགས། མིག་ལ་གནོད་དོ། །ཤ་གཡོས་ལ་སོགས་པ་སྤོད་དང་སྦྱར་བའི་གཡོས་རྣམས་ནི། སྤྱིར་ལྕི་ཞིང་ཁོང་སྣུམ། སྟོབས་སྐྱེ། ཤ་བཟང་ཞིང་བརྟ་བར་འགྱུར་རོ། །བལ་སྲན་སྡེའུ་མུངྒ་ལ་སོགས་པ་གཡོས་སུ་བྱ་བའི་ནང་དུ་ཡང་། སྤྱོད་ཅིང་ བཏབ་པ་ཕན་པའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ།

芝麻渣和酸性食物。用芝麻榨油后的渣滓做菜或放入菜中食用。还有萝卜和芥菜等根茎类植物在芽苗未长成前食用，切碎的芥菜和萝卜，以及豆面调制后压制发酵，榨汁制成干菜食用，这类食物不好，会伤害眼睛，引起风病、痰病和胆病，难以消化且沉重，使身体疲惫虚弱而有害。
酸奶与药物调制的食物。将酸奶稍微搅拌，加入四种香药：桂皮、豆蔻、甘地跋陀罗、龙花，将这些磨碎后放入搅拌饮用则有益。能强身，润肠，增加营养，可与女性同房，增加力量，开胃。如果加入三种辛香料：诃子、胡椒、生姜，可以治疗感冒。
饮料的调制方法。如将葡萄干等放入水中煮沸，煮至剩余二三分之一后去渣，在温和的葡萄汁中加入上述酸奶中使用的四种香料，冷却后饮用，可以缓解疲劳、饥饿、口渴和昏睡等症状。可作为饮料，稍微沉重，后期大便坚实，对肺心有益。新鲜葡萄立即能清凉腹部，消化后能强身，增加营养和性欲。其他香料也要根据各自的功效来使用。
炒米的制作方法。将炒米磨成粉后煮粥或食用，能止渴、止呕吐、止腹泻、减少小便、减肥、缓解痰病等症状，以及止咳、平息一切胆病。能增加体温，轻盈易消化，稍微凉性。
新米和新麦的食物特点。新鲜的大米或新鲜的青稞作为食物较重，能增加体力，生痰，胆病者慎食，大便坚实。
炒青稞和青稞面的区别。炒熟的青稞容易便秘，口渴大，减少脂肪使腹部紧实，性质沉重。青稞面轻盈，易消化，对饥饿、口渴和疲劳有益，对眼疾和伤口有益。用糌粑喝水立即能增强体力，有益处。
面粉不要和水直接食用，不要一天吃两次，不要只吃面粉，吃饱米饭等食物后不要吃糌粑，不要咬着糌粑等食用。如果像芝麻渣那样食用，会使身体消瘦虚弱，粗糙生风，大便不能向下排出，容易便秘，伤害眼睛。
肉类等香料调味的食物，一般较重且滋润肠胃，增加力量，肉质好且强身。豌豆、绿豆等食物中也加入香料调味，其益处也是相同的。

།ཁུར་བའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མེ་མདག་གི་ནང་དུ་ཚོས་པར་བསྲེགས་པའི་ཁུར་བ་དང་། དོགས་ལེའི་ནང་དུ་བསྲེགས་པའི་ཁུར་བ་དང་། ས་སླང་རྩེག་མའི་ནང་དུ་བསྲེགས་པའི་ཁུར་བ་དང་། ད་ནུར་ལ་བསྲེགས་ པའི་ཁུར་བ་དང་།རྒྱ་སོལ་ལ་བསྲེགས་པའི་ཁུར་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཁུར་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ནི་གཅིག་སྟེ་འདྲ་མོད་ཀྱི། བསྲེག་ཅིང་ཚོས་པར་བྱས་པ་ཐ་དད་པ་ལས་ཅི་ཡང་མི་འདྲ་སྟེ། ཁུར་བ་གོང་མ་བས་འོག་མ་རིམ་པས་ཡང་ངོ་། །འབྲུ་ ཟས་ལས་གཡོས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་རྫོགས་སོ།། །།རི་དྭགས་སྣ་ཚོགས་ལ། ཤ་བ་དང་། དགོ་བ་དང་། རི་དྭགས་ཀུ་ར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཨ་རི་ཤ་དང་། རྐྱང་དང་། མྲྀག་མ་ཏྲི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རི་བོང་དང་། དང་སྒོ་དང་། ལྡང་སྒོ་སྐ་དང་། རི་དྭགས ཙ་རུ་སྐ་དང་།འདི་རྣམས་ལ་སོགས་པའོ། །བྱ་སྣ་ཚོགས་དང་བྱ་ཁྲ་ལ་སོགས་པ་རི་དྭགས་དང་། བྱ་སྣ་ཚོགས་མཐུ་རྩལ་གྱིས་ཟས་ཚོལ་བ་ལ། རི་བྱ་སྣ་ཚོགས་དང་། རི་བྱ་ཏི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རག་ཏན་ར་མ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གོང་མ་སྲེ་གང་། ཨུ་བ་ཙ་ཀྲ་ཞེས་བྱ་བ་ དང་།ཙ་ཀོ་ར་དང་། ཀུ་རུ་བ་དང་། བར་ཏ་ཀ་དང་། བར་ཏི་ཀ་དང་། ཏི་ཏི་ར་དང་། གོང་མ་སྲེག་དང་། རྨ་བྱ་དང་། བྱ་གག་དང་། བར་ཀ་དང་། གོན་དྷ་དང་། གི་རི་བར་ཏ་ཀ་དང་། ཤར་པ་ཏ་ཀ་དང་། ཨིན་ཏྲ་པ་དང་། རི་བྱ་འདི་རྣམས་ཀུན་འདྲ་སྟེ་ཁྲོན་རྐོ་བས་ཟས་ཚོལ་བ་ ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ཤང་ཤང་ཏེའུ་དང་། ད་ཏྱ་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བྲྀང་ག་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ནེ་ཙོ་དང་། ཤ་རི་ཀ་ལ་སོགས་པ་དང་། མ་ཏྭ་དང་། ཀོ་ཀི་ལ་དང་། ཧ་རི་ཏ་དང་། ཐི་བ་དང་། བྱེའུ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ནི་ཟས་སུ་མཆུས་རྐོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁུང་དང་ཕུག་ན་ གནས་པ་ལ།སྦལ་པ་དང་། སྦྲུལ་དང་། གོང་དང་། བྱི་དུར་དང་། འདི་རྣམས་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གཅན་གཟན་བྱ་ཁྲ་ལ་སོགས་པ་མཐུ་རྩལ་གྱིས་ཟས་ཚོལ་བ་ལ། སྟག་དང་། གཟིག་དང་། སེང་གེ་དང་། དོམ་དང་། སྤྲེའུ་དང་། བྱི་ལ་དང་། སྤྱང་ཀི་དང་། ཕྱུགས་ དྲེད་དང་།མི་དྲེད་དང་། ཝ་དང་། འཕར་བ་དང་། ཁྲ་དང་། ཁྲ་སྤྱང་སེར་དང་། ཆུན་ལག་དང་། ཁྭ་དང་། བྱ་རིགས་པ་དང་། ཁྲ་སྔོན་པོ་དང་། བྱ་ཀུ་ར་ར་དང་། བྱ་རྒོད་དང་། འུག་པ་དང་། བྱ་ཀུ་ལིང་ག་ཀ་དང་། བྱ་དུ་མི་ཀ་དང་། བྱ་མ་ནུ་ཧ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་སོགས་པའོ། ། རི་དྭགས་ཆེན་པོའི་མིང་ལ། ཕག་རྒོད་དང་། མ་ཧེ་དང་། བྱང་ཁུང་དང་། རོ་ཧི་རྒྱ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། གནག་རྒོད་དང་། བསེ་དང་། སྨྱུག་གླང་དང་། འདི་རྣམས་སོ། །ཕྱུགས་དགས་དང་། རྟ་དང་། བ་གླང་དང་། བོང་བུ་དང་། མཛོ་དང་གནག་ལ་སོགས་པའོ། །ཆུ་ན གནས་པའི་བྱ་སྣ་ཚོགས་ལ།བྱ་ངང་པ་དང་། བྱ་ས་རས་དང་བྱ་ཀ་དམ་པ་དང་། བྱ་ཀར་དང་། ཀར་ན་ཏ་ཐ་དང་། བྱ་རླ་དང་། སྐྱ་ངང་དང་། ཨུ་འགྲོ་ཤ་དང་། ངུར་པ་དང་། སོ་བྱ་དང་། ཁྲུང་ཁྲུང་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ནི་ཆུ་ན་གནས་ཤིང་རྒྱུ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆུའི་ནང་ན་གནས་ པའི་ཉ་ལ་སོགས་པ་ལ།ཉ་རོ་ཧི་ཏ་དང་། པ་ཐི་དང་། རུས་སྦལ་དང་། ཀུ་བིར་དང་། ཀ་ར་ཀ་ཏ་དང་། ཉ་ཕྱིས་དང་། དུར་བ་དང་། སྲམ་དང་། ཤམ་བུ་ཀ་དང་། ཉེའུ་ལྟང་བུ་དང་། འབར་མི་དང་། ཙན་ཏྲ་ཀ་དང་། བུ་ལི་ཀ་དང་། ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། ཆུ་སྲིན་མ་ཀར་དང་། རྒྱ་མཚོ་ན་གནས་ པའི་ཉ་བོ་ཆེ་དང་།ར་ཛི་དང་། ཙི་ལི་ཙི་མ་ལ་སོགས་པ་སྣ་བརྒྱད་དོ། །ལུག་དང་ར་གཉིས་ཀྱི་ཟས་ནི། སྐམ་དང་གཤེར་ལ་སོགས་པ་ཡང་། ཚོལ་ཞིང་ཟབས་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རི་དགས་དང་། བྱ་དང་ཉ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་ཕྱེས་ཏེ་བཤད་པའི་ནང་དུ་ངེས་པ་ མ་ཡིན་ནོ།

馍馍的种类有：在炭火中烤制的馍馍、在灰烬中烤制的馍馍、在土炉中烤制的馍馍、在木炭中烤制的馍馍、在煤炭中烤制的馍馍，这些馍馍的原料都是相同的，但因烤制方法不同而有差异，后者比前者依次更轻。关于谷物食品中各种熟食的区别说明已完毕。
各种野兽有：鹿、野牛、名为库拉的野兽、阿里夏、野驴、名为密伽玛底的野兽、兔子、当果、浅灰色当果、名为扎如嘎的野兽等。各种鸟类和猛禽等野兽，以及靠本领寻找食物的各种鸟类有：各种山鸟、名为提嘎的山鸟、名为惹丹惹玛嘎的鸟、上雪鸡、名为乌巴扎嘎惹的鸟、雉鸡、库如巴、巴尔达嘎、巴尔提嘎、提提惹、上雪鸡、孔雀、鹧鸪、巴嘎、贡达、基里巴尔达嘎、夏尔巴达嘎、因札巴、这些山鸟都相似，是通过挖掘寻找食物的。
其他如香香提乌、名为达提阿的鸟、名为布林嘎达的鸟、鹦鹉、夏利嘎等、玛特瓦、杜鹃、哈利达、提巴、麻雀等这些是用嘴啄食的。栖息在洞穴中的有：青蛙、蛇、贡、比杜尔等。其他还有靠本领寻找食物的猛兽和猛禽等：虎、豹、狮、熊、猴、猫、狼、野牦牛、野人、狐狸、猎豹、鹰、黄色猎鹰、春拉格、乌鸦、鸟利巴、蓝鹰、库拉拉鸟、秃鹫、猫头鹰、库林嘎嘎鸟、杜米嘎鸟、玛努哈鸟等。
大型野兽的名称有：野猪、水牛、羚羊、罗希嘉、象、野牛、犀牛、竹牛等。家畜有：马、牛、驴、骡子、牦牛等。各种水鸟有：鹅、萨惹斯鸟、嘎丹巴鸟、嘎尔鸟、嘎尔纳达、拉鸟、灰鹅、乌卓夏、鸳鸯、索佳、鹤等，这些都是栖息和活动在水中的。
生活在水中的鱼类等有：罗希达鱼、巴提、龟、库比尔、嘎惹嘎达、鱼翅、杜尔巴、虾、商布嘎、鳝鱼、巴尔米、赞札嘎、布利嘎、尼亚果达、摩羯鱼、生活在海洋中的大鱼、惹基、及其他八种如吉利吉玛等。羊和山羊的食物，因为在干湿等地都能寻找，所以不确定在一处。羊和山羊不确定属于上述野兽、鸟类和鱼类等八种分类中的任何一类。

།དེ་ལ་རི་དགས་རྣམས་དང་། །རི་བྱ་མཆུས་ཟས་ཐུབ་རྣམས་དང་། ཕུག་དང་ཁུང་ན་གནས་པ་དང་། ཕོའི་རིས་བཞི་པོ་རྣམས་ནི་འདྲ་སྟེ། སྐམས་ལ་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་སོ། །ཆུ་ལ་གནས་ཤིང་རྒྱུ་བ་ཆུ་བྱ་དང་། ངང་པ་ངུར་པ་ལ་ སོགས་པ་དང་།ཆུའི་ནང་ན་གནས་པའི་ཉ་ལ་སོགས་པ་དང་། དུང་དང་། ཉ་ཕྱིས་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམ་གཉིས་ནི་གཤེར་ས་ན་གནས་པའོ། །དེ་ལ་མཐུ་རྩལ་གྱིས་ཟས་ཚོལ་བ་གཅན་གཟན་དང་། ཁྲ་རྣམས་དང་། རི་དྭགས་ཆེན་པོར་བརྩི་བ་ ཕག་རྒོད་དང་།མ་ཧེ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། བསེ་ལ་སོགས་པ་བར་མ་འདི་རྣམ་གཉིས་སྐམ་ས་དང་གཤེར་ས་གཉིས་ཀ་ལ་ཐུན་མོང་དུ་གནས་སོ། །དེ་ལ་ཡུལ་སྐམ་ས་ན་གནས་པའི་ཤ་ནི་བསིལ་ཞིང་ཡང་སྟེ་འཇུ་སླ། བཤང་བའི་དྲི་ཐུར་དུ་འབྱུང་བསྐམ་ བག་རིལ་པོར་འོང་ངོ་།།འདུས་པའི་ནད་མཁྲིས་པ་ནི་ཆེ་རླུང་ནི་འབྲིང་། བད་ཀན་ནི་ཆུང་བ་འདི་ལྟར་མི་བདེ་བ་ལ་སྐམ་ས་ནས་འབྱུང་བའི་ཤ་ཕན་ནོ། །དེ་ལ་རི་བོང་གི་ཤ་ནི་བསིལ་ལ་རྩུབ་པ་ཟོས་ནས་ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་ཚ། དྲོད་འབར། དྲི་ མ་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་སྐམ་པོ་སྲ་བར་འོང་།དེ་ལ་ཁྲོན་རྐོ་བས་ཟས་ཚོལ་བའི་བྱ་བར་ཏ་ཀ་དང་། བར་ཏི་ཀ་ལ་སོགས་པའི་ཅུང་ཟད་ལྕི། སྣུམ། ལུས་ཀྱི་ཤ་སྐྱེ། བརྟ་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱ་བྱའི་ཤ་ནི་གོང་མ་དེ་དག་པས་ཀྱང་དགེ་སྟེ་དྲོད་སྐྱེ། ཡིད་གཞུངས། ཁུ་ཆུ་ སྐྱེ།བཞིན་མདོག་བཟང་པོར་འགྱུར། རླུང་ཤས་ཆེ་བའི་འདུས་པའི་ནད་མཆོག་ཏུ་སེལ། དྲི་མ་ཐུར་དུ་བཤང་བ་ཅུང་ཟད་སྲ། རྨ་བྱའི་ཤ་ནི་འཕྲལ་དུ་ཕན་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། རྣ་བ་མི་གསང་བའམ། སྐད་འགགས་སམ། མགུལ་མི་བདེ་བའམ། མིག་རྟུལ་བ་འམ་ འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ།།རྒས་སྲ་བར་འགྱུར། ཡོན་ཏན་འདི་འདྲ་བར་རྒྱ་བྱ་དང་ཁྱིམ་བྱ་ཡང་འདི་བཞིན་དུ་ཕན་ཏེ་ལྷག་པར་རོ་ཙ་བར་འགྱུར་རོ། །ཁྱིམ་བྱ་ནི་ཅུང་ཟད་ལྕི་ལ་བད་ཀན་སྐྱེའོ། །གོང་མོ་དང་། བྱ་ཨུ་པ་ཙ་ཀྲའི་ཤ་ནི་ཡིད་གཞུངས་པོ་བའི་མེ་དྲོད་སྐྱེ། ཡི་གར་འོང་། ཐི་བ་མིག་ཡ་གཅིག་མི་མཐོང་བའི་ཤ་ནི་ལྕི་ལ་ལན་ཚྭ་བྲོ། །རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀུན་སྐྱེ་སྟེ། མི་དགའོ། །བྱིའུ་མཆིལ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤ་ནི་བད་ཀན་དུ་འགྱུར། ཁོང་སྣུམ། རླུང་ནད་སེལ། ཁུ་ཆུ་མཆོག་ཏུ་མང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཕུག དང་ཁུར་ན་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་དང་།མཐུ་རྩལ་གྱིས་ཟས་ཚོལ་བ་ཁྲ་དང་གཅན་གཟན་དང་། ཕག་རྒོད་ལ་སོགས་རི་དྭགས་ཆེན་པོ་དང་། ཆུ་ལ་གནས་པའི་ངང་ངུར་དང་། ཆུའི་ནང་གི་སྲོག་ཆགས་ཉ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ལྔ་ཆར་གྱི་ཤ་ནི་ལྕེ། སྣུམ་ལ་མངར་བར་ འགྱུར་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འདི་རྣམས་ལ།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལྟག་མ་པས་འོག་མ་ཁད་ཀྱིས་ལྕི་བ་དང་། གོང་མ་བས་འོག་མ་དྲོ་ཞིང་ཚ། གོང་མ་བས་འོག་མ་ཁོང་སྣུམ་པར་འགྱུར། དེ་ལྟར་རི་དྭགས་ལ་སོགས་པ་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་ཤ་ནི་ གཅིན་མང་།ཁུ་ཆུ་སྐྱེ། སྟོབས་སྐྱེ། རླུང་སེལ། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་ཕག་རྒད་དང་། གླང་མོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་རི་དྭགས་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་ནི་བསིལ་ལོ། །གཅན་གཟན་དང་ཁྲ་ལ་སོགས་པ་སྲོག་ཆགས་གཞན་ཟ་བའི་ཤ་ཟོས་ན་མིག་རྣོ་བར་འགྱུར་ རོ།།བཤང་གཅིག་ཉིག་འགག་མི་སྲིད་དེ་སྙི་བར་འོང་ངོ་། །ཤ་སྐྱེ། ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་ཆ་ཞིང་དྲོད་ཆེ་བར་འགྱུར། ཤ་འདི་ལྟ་བུ་མི་རྒན་པོ་དང་ཉམ་ཆུང་བས་ཟོས་ན། རྒན་ལུས་བརྟ་ཞིང་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་ཕོ་བའི་གྲང་བའི་ནད་དང་ལུས་སྐེམ་པའི་ནད་འདི་རྣམས་ལ་མཆོག་ཏུ་ ཕན་ནོ།

其中野兽类、以喙觅食的山鸟类、居住洞穴的动物和四种雄性动物类相似，都属于陆地生活的生物类。
水中生活和活动的水鸟、鹅、鸭等，以及水中生活的鱼类、贝类、海参等这两类是生活在水域的。
其中以武力寻找食物的猛兽和鹰类，以及被视为大型野兽的野猪、野牛、大象、犀牛等这两类中等动物，在陆地和水域都共同生存。
其中陆地生活动物的肉性凉而轻，易消化，粪便气味向下排出，干燥成团。
三病之中胆病最大，风病中等，痰病最小，这样的不适可用陆地动物的肉来治疗。
其中兔肉性凉而涩，食用后消化时发热，体温升高，粪便向下排出，干燥坚实。
其中以挖掘寻找食物的鸟类如鹧鸪、鹌鹑等的肉稍重，滋润，能长肉，使身体强健。
雉鸡的肉比上述更好，能生热，使心神安定，生精液，面色变好，最能祛除以风病为主的三病，粪便向下排出稍硬。
孔雀肉虽不能立即见效，但对耳聋、声音嘶哑、喉咙不适、视力迟钝等症状有效。
使人长寿健壮。这样的功效，雉鸡和家鸡也同样有益，特别能增强性功能。
家鸡肉稍重且生痰。
鸽子和乌帕查克拉鸟的肉能使心神安定，生火力，可口。
猫头鹰独眼不见物的肉重而咸，会引起风病、痰病和胆病，不宜食用。
麻雀等鸟的肉会生痰，滋润体内，祛除风病，精液会极大增多。
其中洞穴栖息的生物、以武力觅食的鹰和猛兽、野猪等大型野兽、水中生活的鹅鸭，以及水中生物如鱼类等这五类的肉都是重、滋润而甜美的，但其中特别是这些按顺序而言，后者比前者逐渐变重，比上者更暖热，比上者更滋润体内。
如此野兽等五类生物的肉能使小便增多，生精液，增长体力，祛除风病，生痰和胆病。
其中野猪、大象等大型野兽的肉性凉。
食用猛兽和鹰等以其他生物为食的动物的肉能使视力敏锐。
大小便不会阻塞而是柔软。
长肉，消化后性温而热力大。这样的肉老年人和体弱者食用，能使老年人身体强健，对痔疮病、胃寒病和消瘦病最为有效。

།ར་ཤ་ནི་ཧ་ཅང་བསིལ་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཧ་ཅང་སྣུམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ར་ཤ་ཟས་ན་ནད་དམིགས་ནི་གང་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་། རང་ཉིད་ནི་ལུས་ཀྱི་ཤ་ཡང་ཆེ་ཆུང་མེད་དེ་མཉམ། ཁམས་ཀྱང་ཆེ་ཆུང་མེད་དེ་མཉམ་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ནི་བད་ཀན་ཡང་མི་ཆེ། རླུང་ ཡང་མི་ཆེ།ཧ་ཅང་ཚོ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཤ་ནི་དེ་ལྟར་ཕན་ནོ། །ལུག་ཤ་ནི་རའི་ཤས་ཕན་པ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ལུག་གི་ལུས་ཀྱི་ཤ་ཡང་སྙོམས་པ་མ་ཡིན་པ་ཁམས་ཀྱང་སྙོམས་པ་མ་ཡིན་པས་ཚ་བ་སྐྱེ། ལྕི། ཧ་ཅང་སྣུམ་ཆེ་སྟེ། རླུང་དང་བད་ཀན་དུ་ཡང་འགྱུར། ལུས་ཀྱི་ཤ་ཡང་ཆེའོ། །བ་གླང་གི་ཤ་ནི། ལུད་པ་སྐམ་པོར་འོང་བ་ལ་ཕན། ངལ་ཏེ་ཆད་པ་དང་། ཧ་ཅང་དྲོད་ཆེས་ཏེ་ཚ་བ་དང་། རིམས་ནད་ཀྱི་ལྡང་དུབ་ཏུ་དུས་མི་འདྲ་བར་ལྡང་བ་དང་། ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། ལུས་སྐེམ་པོར་འགྱུར་བ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །རླུང་ནད་གཅིག་པུ་ན་བ་ལ་ཕན་ནོ། །མ་ཧེའི་ཤ་ནི་དྲོད་ཆེ་སྟེ་ཚ། ལྕི་སྟེ་འཇུ་དཀའ། གཉིད་ཆེ་ལུས་ཀྱི་ཤ་སྐྱེ། ཁོང་གྲིམས། ལུས་ཤ་སྐེམ་ཞིང་སྦོམ་པོར་འགྱུར་རོ། །མ་ཧེ་བཞིན་དུ་ཕག་རྒོད་ཀྱི་ཤ་ཡང་དེ་དང འདྲ་སྟེང་ལ་ཞིང་ཆད་པ་ལ་ཕན།ཡི་ག་འབྱེ། ཁུ་ཆུ་མང་བར་འགྱུར། སྟོབས་སྐྱེའོ། །ཉ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེའོ། །ཆུ་ལ་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཙི་ལི་ཙི་མ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤ་ནི། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དང་མ་ཁྲིས་པའི་ནད་ཀུན་སྐྱེ་སྟེ་མི་ དགེའོ།།བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྲེག་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཉ་རོ་ཧི་ཏ་དང་། གོ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཤ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སོ་སོ་རིས་རིས་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ཏུ་བཟང་སྟེ། བྱ་ཁྲོན་རྐོ་ཞིང་ཟས་སུ་མཐུས་ཚོལ་བའི་ནང་ན་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྲེག་པ་ལྟ་བུ་མཆོག་ ཏུ་བཟང་ངོ་།།ཆུའི་ནང་ན་གནས་པའི་ཉའི་ནང་ན་ཉ་རོ་ཧི་ཏ་ཞེས་བྱ་པ་མཆོག་ཏུ་ཕན་ཏེ་དགེའོ། །ཕུག་དང་ཁུང་ན་གནས་པའི་ནང་ན་གཅན་གཟན་གོ་ད་ཞེས་བྱ་བ་ནད་ཅི་ལ་ཡང་ཕན་ཏེ་དགེའོ། །དེ་ལྟར་ཤ་མིང་གིས་སྨོས་སོ་ཅོག་ཀུན་ཀྱང་རྒན་གཞོན་མ་ཁྱེར་ཏེ་ན་ཚོད་དར་ལ་ བབ་པ།ཚོན་པོ་བསད་མ་ཐག་པ་མ་རུལ་བ་དེ་ལྟ་བུ་བཟའོ། །མིང་གིས་སྨོས་པའི་ཤ་དེ་རྣམས་ལས་བཟར་མི་རུང་བ་ནི། རང་ཤི་བ་རིད་པ་ཧ་ཅང་ཚོ་ཆེས་པ་ནད་ཀྱིས་ཤི་བའམ། ཆུའི་ནང་དུ་ཤི་བ་འམ། དུག་གིས་བསད་པའི་ཤ་འདི་ལྟ་བུ་བཟར་མི་རུང་ངོ་། །རི་དྭགས་ དེ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་ཕོ་སྨོས་ལ་ལྕི་ཡང་དུ་དབྱེ་བ་ནི་རི་དགས་ལ་སོགས་པ་ཕོའོ་ཅིག་གི་རོ་སྟོད་དང་།མགོ་བོའི་ཤ་ནི་ལྕི་སྟེ་འཇུ་དཀའོ། །མོའོ་ཅོག་གི་རོ་སྨད་ཀྱི་ཤ་ལྕི་སྟེ། འཇུ་དཀའོ། །སྦྲུམ་མའི་ཤ་ནི་སྤྱིར་ལྕི་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་རི་དགས་དང་ཕྱུགས་མོ་རྐང་ ལག་བཞི་ཟུག་པའི་ཤ་ནི་ཡང་ངོ་།།བྱའི་ཕོ་འོ་ཅོག་གི་ཤ་ནི་ཡང་ངོ་། །དེ་ལ་རི་དགས་དང་བྱ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་སྟེ་སྤྱིར་ནི་མགོ་བོ་དང་། གླད་རྒྱས་ལྕི་སྟེ་འཇུ་དཀའོ། །དེ་བས་ན་རོ་སྟོད་ཡང་། རོ་སྟོད་པས་བརླ་ཡང་། དེ་བས་རྒྱབ་ཀྱི་ཤ་ཡང་། དེ་བས་ཁ་མཚུར་ དང་ལྕེ་ཡང་།དེ་བས་རྐེད་པ་ཡང་། དེ་བས་དཔྱི་ཡང་། དེ་བཞིན་དུ་ནང་གྲོལ་ལ་ཕོ་བ་དང་། གྲོད་པ་དང་གློ་སྙིང་ལ་སོགས་པ་སྟོད་ཀྱི་ཤ་ནི་ལྕིའོ། །གཉེ་མ་དང་རྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་སྨད་ཀྱི་ནང་གྲོལ་ནི་ཡང་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཁྲག་དང་ཤ་ལ་སོགས་ པའི་ལྕི་ཡང་ནི་ཁྲག་པས་ཤ་ལྕི།ཤ་བས་ནི་ཚིལ་ལྕི། ཚིལ་བས་རུས་པ་ལྕི། རུས་པ་བས་རྐང་ལྕིའོ།

羊肉既不太凉也不太油腻，食用羊肉不会引起任何疾病。羊的身体肉量均匀适中，体质也均衡适中，因此不会引起痰病过重，风病也不会过重。由于不会太肥，所以羊肉就是这样有益。
绵羊肉的功效与上述山羊肉的功效相反。为什么呢？因为绵羊的身体肉量不均匀，体质也不均衡，会引起热病，沉重，过于油腻，会引起风病和痰病，身体肉量也会增大。
牛肉对干咳有益，对疲劳、过热、发烧、不规律发作的热病、感冒、身体消瘦等症状都有益处。对单纯的风病也有益。
水牛肉性热，沉重难消化，易致嗜睡，增长体肉，身体僵硬，使身体消瘦而粗壮。
野猪肉与水牛肉相似，对疲劳有益，能开胃，增加精液，增长体力。
鱼类等会极大地引起痰病和胆病。
水生动物中的蟹肉会引起风病、痰病和胆病等诸病，不宜食用。
在各类动物中，巴拉鱼（类似鲫鱼）、罗希塔鱼、果达（一种蜥蜴）和鹿等是最好的。在挖洞觅食的鸟类中，巴拉鱼（类似鲫鱼）最好。在水生鱼类中，罗希塔鱼最有益处。在洞穴中生活的动物中，果达（一种蜥蜴）对任何疾病都有益处。
上述提到的所有肉类都应选择年龄适中、肥壮、刚宰杀的、未腐坏的食用。
在上述提到的肉类中，不能食用的是：自然死亡的、瘦弱的、过于肥胖的、因病死亡的、溺死的或中毒死亡的动物肉。
野兽肉类的雌雄和轻重区分是：所有雄性野兽的上半身和头部肉重而难消化。所有雌性野兽的下半身肉重而难消化。孕畜的肉普遍较重。其中特别是四足野兽和家畜的四肢肉较轻。所有雄鸟的肉较轻。
一般而言，无论是野兽还是鸟类，头部和脑髓都较重且难消化。因此，上半身较轻，大腿比上半身轻，背部的肉比大腿轻，嘴唇和舌头比背部轻，腰部比嘴唇舌头轻，臀部比腰部轻。同样，内脏中，胃、肚子、肺、心等上部内脏较重。肾脏、肠等下部内脏较轻，应按此顺序理解。
血肉等的轻重是：血比肉重，肉比脂肪重，脂肪比骨头重，骨头比筋重。

།ཤ་བས་ནི་རླིག་པ་འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི། རླིག་པ་བས་མཇེ་འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི། མ་བལ་མ་བས་མཆིན་པ་ལྕི། མཆིན་པ་བས་གཞང་ལྕི་སྟེ་འཇུ་དཀའོ། །རི་དགས་སྣ་ ཚོགས་དང་།བྱ་བྲན་སྣ་ཚོགས་དང་། ཉ་ཤ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཕན་གནོད་སྣ་ཚོགས་དང་ལུག་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཕན་གནོད་སྣ་ཚོགས་བཤད་པའི་ལེའུ་རྫོགས་སོ།། །།ཚོད་རྔད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་ཕན་གནོད་བཤད་པ། ཚོད་མ་པ་ཐ་ དང་།ཤ་རི་དང་། ཤུ་ཤ་དང་། སུ་ནི་ཤན་དང་། ས་ཏི་ན་ཟ་དང་། ར་ཟག་ཤ་བ་དང་། རྒྱ་སྣེའུ་འདི་རྣམས་འདྲ་སྟེ་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ། འཇུ་སླ་ཁོང་ཡང་། ཐུར་དུ་བཤང་བ་སྲ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་ཚོད་མ་སུ་ནི་ཤ་ན་ནི་དྲོད་ཆེ། མིའི་ཁོང་བརྟ། བུད་ མེད་ལ་ཕོད་པར་འགྱུར་རོ།།ཚོད་མ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ར་ཟག་ཤ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའོ། །རྒྱ་སྣེའུ་ནི་ཕོ་བའི་ནད་དང་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་སེལ་རྟུག་སྐམ་གྱིས་བཏབ་པ་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཚོད་མ་ཀ་ཀ་མ་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་མོན་སྣེའུ་ནི་རླུང་ནད་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ སེལ།མཛེ་ནད་ལ་ཕན། ཁོང་བརྟ་བུད་མེད་ལ་ཉལ་ཕོད་པར་འགྱུར་རོ། །དྲོད་ཆེ་རྒས་སྲ་སྨན་བཅུད་ལེན་གྱི་མཐུ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅུང་ཟད་ཙམ་ཁོར་འཁྲུ་མགུལ་སྙན་པར་འགྱུར་རོ། །ཚོད་མ་ཙང་གི་རི་ཞེས་བྱ་བ་རྩ་སྐྱུར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཟས་འཇུ། དྲོད་ཆེ། ཕོ་བའི་ནད་དང་གཞང་ འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་།རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་ཕན། དྲོད་ཆེ། ཕོ་བ་གྲང་ཞིང་ཟས་མི་འཇུ་ཞིང་ཁོང་འཁྲུ་བ་ལ་ཕན་ནོ། །ཚོད་མའི་སྣ་གྲངས་ལ། ཚོད་མ་པ་ཏོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཚོད་མ་ས་བ་ཏ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཚོད་མ་ཨ་རི་ཏི་དང་། ཚོད་མ་ཤང་ག་ཏ་དང་། ཚོད་མ་བལ་གུ་ཏ་དང་། ཚོད་མ་སླེ་ ཏྲེས་ཀྱི་ལོ་མ་དང་།སྦའི་མི་གུ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཚོད་མ་པ་ཤ་ཀ་དང་། ཚོད་མ་ཀུ་ཏ་ལི་དང་། ཏིལ་གྱི་ལོ་མ་དང་། ཚོད་མ་མན་དུ་ཀིའི་འདབ་མ་དང་། ཚོད་མ་ཀ་ཀོ་ཏ་དང་། ཚོད་མ་ཀ་ར་བེར་ག་དང་། ལྡུམ་བུ་སྐྲ་བཟང་དང་། ནད་ཀ་དང་། ཀ་ཏ་ཡ་དང་། གོ་ཇི་ཧ་དང་། བ་དྷ་ཀ་དང་། འབའ་ན་ཏི་ག་ ཏ་ཀ་དང་།ཀ་རི་ར་དང་། ཀུ་ལ་ཀ་དང་། ནན་དི་དང་། ཀུ་ཚེ་ལ་དང་། ཤ་ཀུ་ལ་ས་ནི་དང་། ཀ་ཏིལ་དང་། ཀེའུ་ཀ་དང་། ཤི་ཏ་དང་། ཀོ་ཤ་ཏ་ཀ་དང་། ཀར་ཀ་ཤ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་འདྲ་སྟེ་ཚོད་མ་འདི་རྣམས་ཟོས་ན་ཞུ་བའི་རྗེས་ན་ཁ་ལ་ཚ་སྟེ་ཐུར་དུ་བཤང་བ་འོང་བ་སྲ་བར་འགྱུར། རླུང་ནི་ཅུང་ཟད་སྐྱེད་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ནི་སེལ་ལོ། །ཚོད་མ་པ་ཏོ་ལ་ནི་ཞིམ་ཁོང་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་འབྱིན། ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་མངར་བར་འགྱུར། ཟོས་ན་ཡི་ག་འབྱེ། ཚོད་མ་བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་ནི་དྲོད་ཆེ་མཁྲིས་པའི་ནད་ཚབ་སྐྱེད། ཁོང་འཁྲུ་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །ཚོད་མ་བྲི་ཤ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། བ་ཤ་ཀ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་སློན་བྲོ་པ་ལ་ཕན། ལུད་པས་བཀར་བ་ལ་ཕན། མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་རྒྱས་པའི་ནད་ཁ་སྣ་ནས་ཁྲག་འོང་བའམ། ཐུར་དུ་ཁྲག་འབྱུང་བ་འདི་ལྟ་བུ་སེལ་ཏེ་མཆོག་ཏུ་ཕན་ནོ། །ཚོད་མ ཀ་ར་བེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རོ་ཚ་བར་བྲོ་ལ་དྲོད་སྐྱེ་སྟེ་འབར།བད་ཀན་སེལ་བར་མཆོག་ཏུ་ཕན་ནོ། །ཚོད་མ་བར་ཏ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་ཁ་ལ་ཚ་ཞིང་ཅུང་ཟད་ལན་ཚྭ་བྲོ་དྲོད་ཆེ་ཞུ་བའི་རྗེས་རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ། ཟས་འཇུ་བའི་མེ་མཐུ་སྐྱེ་ཞིང་ཡི་གར་འོང་། མཁྲིས་པའི་ནད་དུ་མི་འགྱུར་ རོ།།ཚོད་མ་ཀ་རི་ར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་བསྐ། མངར་ལ་དབྱངས་སུ་ཁ། ལྟོ་སྦོ་བར་འགྱུར་ཏེ། མི་དགེའོ། །ཚོད་མ་ཀོ་ཤ་ཏ་ཀ་དང་། བལ་གུ་ཛ་ག་དང་། འདི་གཉིས་ཟོས་ན་ཁོང་འཁྲུ། དྲོད་སྐྱེད་དོ།

鹿肉的睾丸难消化且重，比睾丸更难消化且更重的是尾巴，比未处理的羊毛更重的是肝脏，比肝脏更重且难消化的是肛门。
各种野兽、各种飞禽、鱼肉等的种类利弊以及羊等的种类利弊说明章节完毕。
各种蔬菜的种类及利弊说明：蔬菜帕塔、夏利、舒夏、苏尼善、萨提那扎、拉匝夏巴、嘉涅乌这些相似，能除风、痰、胆，易消化且轻盈，向下排出的大便会变硬。其中蔬菜苏尼善性热，能调理人体内部，对女性有益。这些蔬菜中以拉匝夏巴为最佳。嘉涅乌能治胃病和痔疮病，能治疗干燥大便。
名为嘎嘎玛其的蔬菜即蒙涅乌能治风病、痰病和胆病，对麻风病有益，能调理体内，使女性能承受房事。性热，坚实耐老，效力如同补药。稍微能使腹泻，使声音悦耳。
名为仓吉日的蔬菜是一种酸性根茎，能助消化，性热，对胃病、痔疮病、风病和痰病有益。性热，对胃寒、消化不良和腹泻有益。
蔬菜的种类有：名为帕托拉的蔬菜、名为萨巴塔拉的蔬菜、阿日提蔬菜、香嘎塔蔬菜、巴勒古塔蔬菜、列持叶蔬菜、巴米古、布日哈提、帕夏嘎蔬菜、古塔利蔬菜、芝麻叶、曼杜基叶蔬菜、嘎果塔蔬菜、嘎拉贝嘎蔬菜、良草、纳嘎、嘎塔雅、果吉哈、巴达嘎、巴纳提嘎塔嘎、嘎日拉、古拉嘎、南迪、古切拉、夏古拉萨尼、嘎提勒、给乌嘎、希塔、果夏塔嘎、嘎尔嘎夏，这些相似，食用这些蔬菜后消化时口中发热，向下排出的大便会变硬。稍微生风，但能除痰和胆病。
帕托拉蔬菜味美，能驱除体内虫子，消化后变甜，食用能开胃。两种布日哈提蔬菜性热，能引发胆病发作，能治腹泻和风病。
也叫布日夏，也叫巴夏嘎的蔬菜，对咳嗽有益，对咳痰有益，能治胆病和血病引起的鼻出血或下部出血等症状，特别有效。
名为嘎拉贝拉的蔬菜味辛辣且生热燃烧，对治疗痰病特别有效。
名为巴尔塔嘎的蔬菜味苦辣略咸，性热，消化后能除风和痰，能生消化之火力且可口，不会引起胆病。
名为嘎日拉的蔬菜味涩，甜而略苦，会使腹部膨胀，不宜食用。
果夏塔嘎和巴勒古匝嘎这两种蔬菜食用后会腹泻，会生热。

།ཚོད་མ་དན་དུ་ལི་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་མངར་ལ་ཞུ་བའི་རྗེས་ཀྱང་དངས་ཏེ་ བསིལ།ཅུང་ཟད་ཁོང་རྩུབ་ལ་ཡང་། ཆང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་། དུག་དང་ཁྲག་རྒྱས་པའི་ནད་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། །ཚོད་མ་མུན་ཛ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ། རོ་མངར་སྣུམ་བསིལ་ལ་ལྕི། ལུས་ཀྱི་ཁོང་བརྟ། ཤ་སྐྱེ་ཁུ་ཆུ་སྐྱེ་སྟེ་དགེའོ། །ཚོད་ མ་པ་ལག་ཀྱ་ནི་འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི་ཅུང་ཟད་ཁོང་འཁྲུའོ།།ཚོད་མ་ཨུ་བོད་ཀ་ནི་ཆང་ནད་ལ་ཕན་ནོ། །ཚོད་མ་ཙུ་ཙུ་ཞེས་བྱ་བ་པ་ལག་ཀྱ་དང་འདྲ་སྟེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཁྲུ་བ་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཚོད་མ་བི་ཏི་རི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་མངར། བསིལ། རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ། གཅིན་མང་ངོ་། །ཚོད་མ་ཛི་ཧཱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྐོག་ནད་ལ་ཕན་ཞིང་བདེ། ཅུང་ཟད་ལྕི། ཁོང་བརྟ། ཤ་སྐྱེ་བུད་མེད་ལ་ཕོད་པར་འགྱུར། རྟག་ཏུ་ཟོས་ན་ཚེ་རིང་རྒས་སྲ་སྟེ། བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཚེད་མ་ཛི་ར་ཧ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་མངར། ཁོང་བསིལ མིག་ལ་ཕན།རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཚོད་མ་བུམ་ཤ་དང་མོན་པའི་དྭོ་བ་དང་། ཚོད་མ་ཀ་ལི་ཀའི་འབྲས་བུ་དང་། ཀར་ཀ་དང་། ཨེར་བ་རུ་དང་། ད་ནི་དིས་དང་། ག་གོན་ལས་ཚོད་མར་བྱས་པ་དང་། ཙི་ན་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཙིར་བི་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྣམས་ལ། ག་གོན་ནི་ཁོང་འཁྲུ། གཅིན་མང་ངོ་། །ཚོད་མ་ཙི་ན་ཀ་ནི་བཤང་བ་ཐུར་དུ་མི་འོང་སྟེ་སྲའོ། །ཙིར་བི་ཏ་ནི་བད་ཀན་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་གསུམ་གྱི་རོ་འདྲ་སྟེ་འཇུ་དཀའ། ཞུ་བའི་རྗེས་ཀྱང་མངར། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཁྲི་དང ཤིང་ལ་བརྟེན་པའི་ལྡུམ་བུ་འཁྲི་ཤིང་གི་འབྲས་བུའི་ནང་ན་བུམ་ཤའི་འབྲས་བུས་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ།ཆུ་སོའི་ནད་འབྱང་། གཅིན་ལེགས་པར་འོང་། བུད་མེད་ལ་ཕོང་པར་འགྱུར། ག་གོན་ནི་མཆོག་ཏུ་གཅིན་མང་བར་འགྱུར་རོ། །མོན་པའི་དྭོ་བ་ནི་ཁོང་རྩུབ་པར་འགྱུར་ ལ་བཤང་བ་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་སྲ་བར་བྱེད་དོ།།ཚོད་མ་ཀ་ལིང་གེ་དང་། ཚོད་མ་བ་རུ་དང་གཉི་ས་ནི་ཐུར་དུ་བཤང་བ་སྲ་བར་འགྱུར། ཚོད་མ་བིད་ཏ་གཞོན་ནུ་ནི་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ་བསིལ་ལོ། །ཙིར་བྱིད་སྨིན་པ་ནི་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་ཚ་བར་འགྱུར་རོ། །ཙིར་བྱིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྙིང་པའི་ཚ་ བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་ལན་ཚྭའི་བག་བྲོ།བོ། །མཁྲིས་པ་སྐྱེད། བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་འཇིལ་ཡི་ག་འབྱེ། དྲོད་སྐྱེད་ཞིམ་ཡི་གར་འོང་། ཁོང་གྲང་ཞིང་ཟས་མ་ཞུ་བ་ལས་བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་ཧྱེ་ནད་ཀྱི་ལངས་པ་ལ་ཕན། ལྟོ་སྦོས་པ་ཞི་བར་འགྱུར། འཇུ་སླ་ཁོང་ཡང་ངོ་། ། དེའི་འོག་ཏུ་པདྨའི་རྩ་ལག་དང་རྩ་བ་དང་། མེ་ཏོག་ཨུཏྤ་ལའི་རྩ་བ་དང་། མེ་ཏོག་ཀུ་མུ་ཏའི་ཆུ་བ་དང་། ཨུཏྤ་ལའི་ཆུ་བ་དང་། ཆུ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལྡུམ་བུ་མ་ཤ་ཀ་དང་། ཀེ་ལུ་ཏ་དང་། ཤྲི་ག་ཏ་ཀ་དང་། ཀ་ཤེ་རུ་ཀ་དང་། གྲོན་ཙ་ད་ན་དང་། ཀ་ཀོ་ཏེ་དང་འདི་རྣམས་འདྲ་སྟེ། ཀུན ཀྱང་ཆུའི་ནང་སེར་ཆེན་པོ་ལས་འཁྲུངས་པ་ཡིན་པས་འཇུ་དཀའ།ལྕི། བསིལ། ཁོང་དུ་རྩུབ་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་སྲའོ།

名为丹度利亚的蔬菜，味甘，消化后清凉，略微收敛，能治疗酒病、胆病、中毒和血胀病。名为蒙扎德的蔬菜能祛除风和胆，味甘润凉而重，能固肠胃，生肉液，有益。帕拉嘎蔬菜难消化且重，略微泻下。乌波达蔬菜对酒病有益。名为楚楚的蔬菜与帕拉嘎相似，但特别能止泻。名为比提日的蔬菜味甘，凉性，能祛除风病和胆病，多尿。名为吉哈的蔬菜对喉病有益且适口，略重，固肠，生肉，对女子有益，若常食则长寿耐老，能成为精华。
又名为吉拉哈的蔬菜，味甘，内凉，对眼睛有益，能祛除一切风病、痰病和胆病。南瓜和芋头茎，卡利卡果实，卡尔卡，艾尔巴如，达尼迪斯，以及用嘎贡制成的蔬菜，名为齐纳卡的，名为齐尔比达的这些中，嘎贡能泻下，多尿。齐纳卡蔬菜使大便不易下而坚实。齐尔比达会生痰。这三者味道相似但难消化，消化后甘，也会生风病和痰病。
在依附树木的藤蔓果实中，南瓜果实能祛除风病和痰病，能治疗牙病，利小便，对女子有益。嘎贡最能利尿。芋头茎会使肠胃粗糙，使大便坚实。卡林格蔬菜和巴如蔬菜都会使大便坚实。嫩比达蔬菜能祛除胆病，性凉。成熟的齐尔比会生胆热。陈年齐尔比果实的辛味略微超过辛药和盐味。生胆，消除痰和风病，开胃，生热，美味可口，对因内寒和食物不消化而引起的痰病、风病和呃逆有益，能平息腹胀，易消化且轻。
其后，莲花茎叶和根，乌特帕拉花根，库姆达花茎，乌特帕拉茎，水生植物玛夏卡，克鲁达，希里嘎达卡，卡谢如卡，格仑扎达纳，卡科得这些相似，都是从大水池中生长，所以难消化，性重，凉性，内收敛，大便坚实。

།ཡང་ཚོད་མའི་སྣ་གྲངས་ལ། ཀ་ལམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ནི་ལེ་ཀ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་མ་ཤའི་ལོ་མ་དང་། ཀུན་ཏིན་ཛ་ར་དང་། ཀུ་དུམ་བ་ཀ་དང་། ཙི་ ལི་དང་།ལོ་ཏྭ་ཀ་དང་། ལོ་ནི་ཀ་དང་། ཀུ་རུ་ཏ་ཀ་དང་། ག་བེ+ེ་རུ་ག་དང་། ཛི་བན་ཏི་དང་། ཛྷུ་ན་ཛ་དང་། ཨ་ག་ཛ་ཡ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། རྒྱ་ལྕམ་ཞེས་བྱ་བ་ལྕམ་པ་དང་། ཨ་ལུ་ཀ་དང་། དེ་ལྟར་ཚོད་མའི་དངོས་པོ་འདི་རྣམས་ཀུན་ནི་འདྲ་སྟེ་ མངར་ལ་རྩུབ་ལན་ཚྭའི་རོ་ཡང་ཅུང་ཟད་བྲོ།།རླུང་དང་བད་ཀན་དུ་ཡང་འགྱུར། ལྕི་སྟེ་འཇུ་དཀའ། བསིལ་བཤང་གཅི་གཉི་ག་འབྱུང་སླ་བར་བྱེད་དོ། །ཚོད་མ་འདི་རྣམས་ལ་ཕལ་ཆེར་འཇུ་བའི་ཚེ་ན་བཤང་གཅི་གཉི་ག་འབྱུང་སྲ་སྟེ་ཐོགས་པར་བྱེད། ཁུ་ཟིན་ནམ་ནི་བཤང་གཅི་ མི་སྲི་བར་འགྱུར་རོ།།ཚོད་མ་འདི་རྣམས་བཤུར་ཏེ་ཁུ་བ་བཙིར་ཏེ་ཕོལ་མར་ཆེ་བར་བཏབ་ན་ནད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཙི་ལི་ཞེས་བྱ་བའི་འདབ་མ་ནི་རྒྱ་སྣེའུ་དང་འདྲ་སྟེ་ཡང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཚོད་མ་ཏར་ཀ་རི་དང་། བ་ར་ན་དང་། འདི་རྣམས་ནི་རོ་མངར་ཁ། །བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ་ཏེ་ དགེའོ།།བར་ཤ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་རྩི་པོ་ཆེའི་ལོ་མ་དང་། ཀ་ལ་ཤ་ཀ་དང་། འདི་གཉིས་ནི་ཅུང་ཟད་ལན་ཚྭ་བྲོ། །རོ་ཚ་ཞིང་ཁ་དྲོད་སྐྱེད། ཁོང་འཁྲུ་དུག་སྦྱར་མ་ལོ་ལོན་ནས་ལྡང་བ་དང་། འོར་ནད་དང་། བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །ཙི་རི་ཙི་ལིའི་མྱུ་གུ་ནི་དྲོད་ཆེ། རླུང་དང་ བད་ཀན་སེལ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཁོང་འཁྲུའོ།།ཉེའུ་ཤུན་པའི་མྱུ་གུ་ནི་རོ་ཁ། རླུང་ནད་དང་། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ། ཁོང་བརྟ། བུད་མེད་ལ་ཕོད་པར་འགྱུར་རོ། །སྨྱིག་མའི་མྱུ་གུ་ནི་རྩུབ་ཁོང་ཚ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་དོ། །ཕན་ཏུ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་ཁ་དྲོད་ ཆེ་མཆེར་པ་ན་བ་དང་།གཞང་འབྲུམ་ན་བ་དང་། བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །ཚོད་མ་ཀ་ས་མར་ད་ནི་ཁོང་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། ལུད་པས་བཀར་བ་དང་བད་ཀན་སེལ། ཁ་ཟས་ཞུ་བར་བྱེད། ཁོང་འཁྲུའོ། །ལེ་བརྒན་རྩིའི་འདབ་མའི་ཚོད་མ་ནི་རོ་སྐྱུར་རྩུབ། ཚ་སྟེ་ དྲོད་ཆེ་ཅུང་ཟད་ལྕི།མཁྲིས་པ་སྐྱེད་ཁོང་འཁྲུའོ། །ཡུངས་ཀར་དང་ཡུངས་ནག་གི་ཚོད་མ་ནི་ལྕི། ཚ། བཤང་གཅི་གཉིས་ཀ་སྲ་སྟེ་སྲི། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀུན་སྐྱེད་དོ། །ལ་ཕུག་གཞོན་ནུ་རེ་རྩ་བ་རྗེན་པར་ཟ་བ་ནི་འདོད་མི་བྲོ། །ཅུང་ཟད་ཙམ་ནི་ལན་ཚྭའི་རོ་བྲོ་ ལ་བགས་ཀྱིས་ཁ་སྟེ་ལ་ཕུག་དེ་ལྟ་བུས་ནི་ནད་ཀུན་སེལ།ཡང་སྟེ་འཇུ་སླ། དྲོད་ཆེ། སྐྲན་དང་ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། གློ་གཅོང་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྨས་ཏེ་རྨ་བྱུང་བ་དང་། མིག་ན་བ་དང་། ལྐོག་མ་ན་བ་ལ་ཕན། སྐད་ཀྱི་གདངས་མི་སྙན་པ་དང་། མེའི་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། རྟུག་ སྐམ་དུ་གྱུར་པ་དང་།ཆམ་པའི་ནད་འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ལ་ཕུག་ནར་སོན་པ་ཆེན་པོ་རྗེན་པར་ཟ་བ་ནི་རོ་ཚ་ཞུ་རྗེས་དྲོད་ཆེ། ལ་ཕུག་གི་མཐུས་རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀུན་སློང་། །འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི། བད་ཀན་གྱི་ནད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །ལ་ཕུག་བཙོས་པ་ ནི་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་སྟེ་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ།།ལ་ཕུག་ཤག་བུར་བསྐམས་པ་དང་། སྐམ་པོའི་ཁུ་བས་ནི་རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་སེལ་ཏོ། །ལ་ཕུག་རྗེན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རླུང་ནད་ཐམས་ཅད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀུན་སློང་སྟེ་མི་དགེའོ། །ཞིང་ལས་སྐྱེས་པའི་མོན་པའི་ དྭ་པ་ནི་རོ་ཚ་ལ་དྲོད་ཆེ།རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་སེལ་མཁྲིས་པ་ནི་སྐྱེད་དོ། །ཚོད་རྔད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ལེའུའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།

又蔬菜种类中，有称为卡兰帕的和尼勒卡，豌豆、绿豆、芝麻叶，昆丁扎热，库顿巴卡，齐利，罗特瓦卡，罗尼卡，库如塔卡，嘎贝如嘎，吉万提，准那扎，阿嘎扎雅，瓦夏卡，称为嘉詹的詹巴，阿卢卡。如是这些蔬菜之物皆相同，味甘涩，略带咸味。会引起风病和痰病，沉重难消化，使大小便容易排出。这些蔬菜大多在消化时会使大小便变硬滞涩，若已吸收则大小便不会变硬。
这些蔬菜若剥皮榨汁加入大量油脂则不会致病。所谓齐利的叶子与芦苇相似且轻盈。又蔬菜塔尔卡里和瓦热那，这些味甘苦，能除痰和风病，有益。所谓瓦夏波即大药草叶，以及卡拉夏卡，这两者略带咸味，味辛热生暖，能治腹泻、陈年中毒、瘿病、痰病和风病。
齐里齐利嫩芽温热大，能除风病和痰病，略微导致腹泻。柳树嫩芽味苦，能除风病、痰病和胆病，能固肠，对妇女有益。竹笋粗糙发热，会引起风病和胆病。所谓潘图热味苦温热大，能治脾病、痔疮痛、痰病和风病。
蔬菜卡萨玛尔达能除腹内虫病、咳痰、痰病，助消化，导致腹泻。辣椒叶蔬菜味酸涩，热而温暖大，略重，生胆病导致腹泻。白芥和黑芥菜重、热，使大小便坚硬滞涩，会引起风病、痰病和一切胆病。
生食幼嫩萝卜根不可口，略带咸味渐渐发苦，如此萝卜能除一切病，轻易消化，温热大，对瘤、咳痰、肺痨、呼吸不畅、外伤出血、眼痛、喉痛有益，能治声音不悦、火力微弱、大便干结、感冒等病。
生食成熟大萝卜味辛热后温热大，萝卜之力能引起风病、胆病和一切痰病，难消化且重，也会成为痰病。煮熟的萝卜柔软油润能除风病。萝卜切片晒干及其汁液能除风病和痰病。一切生萝卜会引起所有风病、痰病和胆病，不宜食用。
田地所生芜菁叶味辛且温热大，能除风病和痰病但会生胆病。诸蔬菜品类品章释毕。

། །།ལྡུམ་གྱི་སྣ་གྲངས་ཤང་ཚེ་ལ་སོགས་པ་རྗེན་པའི་ཕན་གནོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ། ལྡུམ་ཀུ་ཐེ་ར་དང་། ལྡུམ་ཤི་ཀྲུ་དང་། རུ་ར་ས་ བྱེའུ་རུག་དང་།སུ་མུ་ཁ་དུན་ཏེ་དང་། བུ་སྟ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱའི་བ་ཧ་དང་། ཕ་ནི་ཛ་དང་། ཞིམ་ཐིག་ལེ་དང་། ཛམ་བི་ར་ལ་སོགས་པ་ལྡུམ་རྗེན་པར་ཟ་བ་འདི་རྣམས་ནི་རོ་ཚ་རྩུབ། ལུས་ཚ་བར་འགྱུར། དྲོད་ཆེ་ཞིང་ཕོ་བའི་དྲོད་ཀྱི་མེ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡི་ག་འབྱེ། བཤང་ གཅི་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་སྲ།ལྡུམ་འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་ཟོས་ན་ཟ་བ་དང་དྲོད་ལུས་ལ་ཁྱབ་པར་འགྱུར། མིག་ལ་གནོད། ཁུ་ཆུ་འབྲི། ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་གསོད། ལྡུམ་འདི་རྣམས་རྣོ་བས་ནད་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ལྟ་བུ་སློང་ཞིང་སྐྱེད་པར་བྱེད། ཡང་སྟེ་འཇུ་སླ། སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པ་དང་། ལུད་པས་བཀར་བ་དང་། དུག་གིས་ཕོག་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། ཁ་ནས་རྣག་མནམ་པ་དང་ཁ་མནམ་པ་ལ་ཕན། བྱིའུ་རུག་པ་དང་། འུན་ཏེ་དང་། འདི་གཉིས་རབ་ཏུ་ཚང་བའང་མ་ཡིན་ཏེ། དུག་འཐུངས པ་ངད་འོང་དུ་སྐྲང་པ་དང་།འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ལྡུམ་བུ་ཨ་ར་ཏི་ཀ་ནི་རོ་ཁ་ལ་མངར། གཅིན་མང་མཁྲིས་པའི་ནད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །སྒོག་སྐྱ་ནི་རབ་ཏུ་ཚ་སྟེ་ཞུ་བའི་རྗེས་ཀྱང་ཚ་ལ་དྲོད་ཆེ་ཅུང་ཟད་འཁྲུ་ཞིང་ཡི་ག་འབྱེ། སྐྲ་ལ་ཕན། ལྕི་ཁོང་བརྟ་ བུད་མེད་ལ་ཕོད་པར་འགྱུར།སྣུམ། དྲོད་ཆེ། དྲག་ཤུལ་གྱིས་ཆད་དེ་བརླན་པར་འགྱུར་པ་འམ་མཛེ་བྱུང་ངམ། སྐྲན་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་ནའམ། གཅིན་སྲིའམ་ལྟོ་སྲིན་བུས་གང་བ་དང་། བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་དང་སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པ་དང་། ཆམ་བས་ན་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པས་བཀར་བ་འདི་རྣམས་སལ་ཏེ་ཕན། ཁྲག་རྒྱས་པ་དང་། མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ནད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཀུན་དོང་ནི་སྒོག་སྐྱའི་ཡོན་ཏན་པས་ཅུང་ཟད་མཐུ་ཆུང་དུ་ཟད་དེ་བད་ཀན་ནི་སྐྱེད། མཁྲིས་པ་རབ་ཏུ་སྐྱེད་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །རླུང་ནད དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་དམ།གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ལྟ་བུ་ལ་ཀུན་དོང་གཏུབས་ལ་བཙོས་ཏེ་སྨད་ནས་བདུགས་སམ། ཟོས་ན་ནད་འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ཀེའུ་ནི་ཚ་སྟེ་བཤང་གཅི་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་སྲ། མཁྲིས་པ་ཅན་ལུས་ཚ་བ་ཡོད་པ་ལ་ཕན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྡུམ་བུ་ར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཡི་གར་འོང་ཞིང་དྲོད་ཆེ།བད་ཀན་སེལ་ཁའི་ནད་མཆིལ་མ་དང་། བད་ཀན་གྱིས་འབྱར་འབྱར་པོས་གང་བ་སེལ་ཞིང་ཁ་ལྕེ་བདེ། ཁོང་ཡང་། ལྷག་པར་ནི་གཞང་འབྲུམ་ན་བ་ལ་ཕན་ནོ། །སྤང་ཕྲོམ་ནི་རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀུན་སློང་སྟེ་མི་དགེའོ། །མེ་ཏོག་དང་ རྩ་བའི་བར་གྱི་སྤྱིའི་ལྕི་ཡང་མེ་ཏོག་པས་ནི་འདབ་མ་ལྕིའོ།།འདབ་མ་བས་ནི་འབྲས་བུ་ལྕིའོ། །འབྲས་བུ་བས་ནི་ཡལ་ག་ལྕིའོ། །ཡལ་ག་བས་ནི་ཆུ་བ་དང་སྡོང་བུ་ལྕིའོ། །སྡོང་བུ་བས་ནི་རྩ་བ་ལྕི་སྟེ་སྤྱིར་མང་ཞིང་འཇུ་དཀའ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཚོད་མའི་ནང་ན་ཛི་བན་ཏི་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཚོད་མའི་ནང་དུ་མཆོག་ཏུ་ཕན་ཏེ་དགེའོ།།ཡུངས་ཀར་དང་ཡུངས་ནག་ལ་སོགས་པ་ཚོད་མར་བྱ་བ་ནི་གནོད་དེ་མི་དགེའོ། །ལྡུམ་གྱི་སྣ་གྲངས་ཤང་ཚེ་ལ་སོགས་པའི་ཕན་གནོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པའི་ལེའུ་རྫོགས་སོ།

关于生菜品类如芜菁等生食的利弊差别：生菜库特拉、生菜希楚、如拉萨、鸟茱萸、苏木卡敦特、布斯塔那即中国的巴哈、帕尼扎、香滴滴、柠檬等生食蔬菜，这些味道辛辣粗糙，使身体发热，热量大且能生起胃部的消化之火。开胃，大小便下行通畅。食用这些生菜中任何一种，食物的热量会遍布全身。对眼睛有害，精液减少，能杀死腹中的虫子。这些生菜因为锐利所以会引起和产生痰病和胆病等疾病。而且容易消化，对打嗝、咳嗽、中毒、呼吸不畅、肋骨疼痛、口腔化脓和口臭有益。
鸟茱萸和敦特这两种也不是特别完整，对饮毒后浮肿等这些有益。生菜阿拉提卡味苦带甜，小便多不会得胆病。大蒜非常热，消化后仍然热且热量大，稍微泻下并开胃，对头发有益，大便通畅，对女性有益。油腻，热量大，因剧烈运动而疲惫或出汗，或生麻风病，或瘤病，或痔疮痛，或尿路结石或腹中有虫，以及痰病和风病、打嗝、感冒、呼吸不畅、咳嗽这些都能治愈。不会引起血液增盛和胆汁增盛的疾病。
葱的功效比大蒜稍弱，会生痰，但不会过分生成胆汁。对风病和痰病或痔疮病等，将葱切碎煮熟后熏蒸下体或食用，对这些病有益。韭菜性热，大小便下行通畅，对胆汁体质和身体发热的人无益。名为生菜布拉的味道可口且热量大，能除痰、治疗口腔疾病、痰液和痰液粘稠充满，使口舌舒适，肠胃轻快，尤其对痔疮痛有益。
野葱会引起风病、痰病和胆病等所有疾病，不好。从花到根的整体轻重：花比叶轻，叶比果实轻，果实比枝条轻，枝条比树皮和茎轻，茎比根轻，总的来说要知道量多且难消化。在蔬菜中，吉万提是最有益的上等蔬菜。芥子和黑芥等做蔬菜则有害且不好。生菜品类如芜菁等的利弊差别章完。

། །།ཤིང་ཏོག་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་ ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ།རྒུན་འབྲུམ་ནི་ཤིང་ཏོག་གི་མཆོག་ཡིན་ཏེ་རོ་མངར་ཞུ་བའི་རྗེས་ཀྱང་མངར། ཁོང་དུ་སྣུམ་པར་འགྱུར། བསིལ་ལྕི། རྒུན་འབྲུའི་རུས་པ་ནི་རོ་བསྐ། རྒུན་འབྲུའི་མཐུ་སྟོབས་ནི་ཁོང་བརྟ། བུད་མེད་ལ་ཕོད་པར་འགྱུར། །མིག་ལ་ཕན། བཤང་གཅི་ གཉི་ག་ལེགས་པར་འབྱུང་།རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་ཁྲག་རྒྱས་པ་དང་། ཁའི་ནང་ཁ་བར་བྲོ་བ་དང་། ཆང་ནད་ན་བ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། ཚ་བའི་རིམས་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐད་འཛེར་བ་དང་། གློ་རྡོལ་བ་དང་། གློ་གཅོང་གི་ནད་ འདི་རྣམས་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ།།བལ་པོ་སེའུ་རོ་མངར་བ་ནི་མཁྲིས་པའི་ནད་ཆེར་རྒྱས་པ་ཚ་བ་ལྟ་བུ་སེལ་བ་དང་། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སུམ་ཆར་ལ་ཕན་ནོ། །བལ་པོ་སེའུ་རོ་སྐྱུར་བ་ནི་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀྱང་མི་སློང་། རབ་ཏུ་ཚ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་རླུང་དང་བད་ ཀན་གྱི་ནད་སེལ་ཏོ།།སྤྱིར་བལ་པོ་སེའུ་ཐམས་ཅད་ནི་འཇུ་སླ་ལ་ཡང་། ཁོང་སྣུམ། གློ་སྙིང་ལ་ཕན། ཡི་ག་འབྱེ། དྲོད་སྐྱེད། བཤང་གཅི་འབྱུང་བ་ནི་སྲའོ། །ལྡུམ་བུ་ཆུ་སྐྱེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མོ་ཙ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྲ་གོ་དང་། ཤིང་པ་ན་སའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་ ན་རི་ཀེ་ལའི་འབྲས་བུ་དང་།ལྡུམ་བུ་པ་རུ་ཤའི་འབྲས་བུ་སྟེ་པ་རུ་ཤ་ཀའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་ཨ་མྲ་ཏ་ཀའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་ཏ་ལའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་ཀསྨ་རའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་ར་ཛ་ད་ནའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་མ་དུ་ཀའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་སོའུ་བྱི་ར་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་དང་། །རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་ཨང་ཀོ་ལའི་འབྲས་བུ་དང་། ལྡུམ་བུ་ཕལ་གུའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་ཤེལ་མ་ཏའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་བྱམ་ལའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་བྱི་ཤུ་ཀའི་འབྲས་བུ་དང་། སྟ་རྒ་དང་། ལྡུམ་བུ་མྱུ་གུ་ལའི འབྲས་བུ་དང་།ནི་གོ་ཙ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཁམ་དང་། ཤིང་ཨུ་རུ་མུན་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་པི་ལ་ཡ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་དང་། འདི་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཤིང་པི་ལ་ཡའི་འབྲས་བུ་ནི་རོ་མངར་རོ། །ཞུ་བའི་རྗེས་ཀྱང་མངར་ལ་སྣུམ། ཁོང་བརྟ་ཞིང་ཤ་སྐྱེད། བསིལ་ ལ་ལྕི།ལུས་ཚ་བ་དང་། གློ་རྡོལ་བ་དང་། གློ་གཅོང་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནད་འབྱིན་ཅིང་སེལ། ཁྲག་རྒྱས་པ་དང་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ནད་སེལ་ཞིང་། ཤེས་སྙོམས་པར་བྱེད། བཤང་གཅི་འབྱུང་བ་སྲ། བད་ཀན་སྐྱེད། ཁུ་ཆུ་མང་པར་འགྱུར། ཤིང་ ཏ་ལའི་འབྲས་བུས་ནི་མཁྲིས་པ་སྐྱེད།ཁོང་འཁྲུའོ། །ཤིང་ཏོ་ཀཤྨརི་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་བསིལ། བཤང་གཅི་སྲི་ཞིང་འགགས་པ་སེལ་ཞིང་བྱིན་པར་བྱེད། སྐྲ་ལ་ཕན་ཏེ་བྱིན་སྐྱེད། ཡིད་གཞུངས། ཚེ་རིང་བའི་སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཤིང་ཏོག་བ་ ཏ་མ་དང་།བྷི་ཤུ་ཀ་དང་། སྟར་ག་དང་། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ཤིང་ཏོག་འདི་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་ནི་རབ་ཏུ་ཚ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད། ཁོང་འཁྲུ། སྣུམ་སྟེ་མཆོག་ཏུ་རླུང་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ཏོག་པི་ལ་ཡ་ནི་ཚ་ཞིང་དྲོད་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། པི་ལ་ཡ་འདིའི་ཚི་གུ་ནི་རོ་མངར་ཞིང་ཤ་མཚན་ བརྟ།བུད་མེད་ལ་ཕོད། མཁྲིས་པ་དང་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ཏོག་ཨོ་ལའི་ཚི་གུ་ནི་ཤིང་ཏོག་པི་ལ་ཡ་དང་འདྲ་སྟེ། སྐོམ་པ་དང་། སློན་བྲོ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་འདི་རྣམས་སེལ་ཞིང་ཕན་ནོ། །ཤིང་ཏོག་བིལ་བ་སྨིན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་འཇུ་དཀའ། རླུང་ནད་དང་། བད་ཀན་ དང་།མཁྲིས་པའི་ནད་ཀུན་སློང་ཞིང་སྐྱེད། དབུགས་ཐུང་ངུ་འབྱུང་། ཤིང་ཏོག་བིལ་བ་མ་སྨིན་པ་འདྲ་སྟེ་འཁྲུ་བ་གཅོད་དོ།

关于各种水果等果实种类的说明：
葡萄是水果中最好的，味甘，食后回甘，入腹滋润，性凉而重。葡萄核味涩。葡萄的功效是补益肠胃，对女子有益，对眼睛有利，大小便通畅。能治疗风病、胆病、血胀、口腔干燥、酒病、口渴、咳嗽、热病、呼吸不畅、声音嘶哑、肺病和肺痨等疾病。
尼泊尔甜柿子能治疗胆病严重发作如发热等症状，对风病、痰病和胆病三种病症都有益处。尼泊尔酸柿子不会引起胆病，也不会太热，能治疗风病和痰病。
一般来说，所有尼泊尔柿子都容易消化且滋润，对肺心有益，能开胃，生热，大小便稍硬。
水生植物的果实摩遮、芒果、槟榔树果实、椰子树果实、波罗蜜果实、余甘子果实、棕榈树果实、迦湿弥罗果实、拉加达那树果实、末度迦树果实、索比拉树果实、沙棘果实、安果拉树果实、帕尔古草果实、舍尔玛塔树果实、阎浮果实、毗输迦树果实、斯塔加、木瓜果实、尼果遮即枣子、乌鲁门树果实、毗拉雅树果实等。
其中毗拉雅树果实味甘，食后回甘且滋润，补益肠胃且长肉，性凉而重。能治疗身体发热、肺病、肺痨等疾病，能祛除和治疗血胀和胆病，使心平和，大小便稍硬，生痰，精液增多。
棕榈树果实会生胆病，导致腹泻。迦湿弥罗树果实性凉，能治疗大小便干结阻塞，使其通畅，对头发有益且生发，使心智稳定，也可作为长寿药物。
婆多摩果实、毗输迦果实、斯塔加果实、木瓜等这些果实的性质是极热，生风和胆病，导致腹泻，滋润且最能祛风。
毗拉雅果实性温和不太热，其果仁味甘且能补益男性生殖器，对女子有益，能治疗胆病和风病。
奥拉果仁与毗拉雅果实相似，能治疗口渴、口淡无味、咳嗽等症状。
成熟的木苹果极难消化，会引起和加重风病、痰病和胆病，使呼吸短促。未成熟的木苹果与之相似但能止泻。

།ཤིང་ཏོག་ཀ་བ་ཏ་མ་སྨིན་པ་ནི་མགུལ་པ་ན་ཞིང་མི་བདེ་བ་དང་རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀུན་སྐྱེད་དོ། །ཀ་བིད་ཏའི་ཤིང་ཏོག་སྨིན་པ་ནི་རླུང་ ནད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ།སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པ་དང་། སློན་བྲོ་བ་འདི་རྣམས་ལ་ཕན། འཁྲུ་བ་གཅོད། ཤིང་ཏོག་ཀ་པིཏ་སྨིན་མ་སྨིན་ཐམས་ཅད་འདྲ་སྟེ། འཁྲུ་བ་གཅོད། དུག་ནད་སེལ་ཏོ། །ཤིང་འཛམ་བུའི་ཤིང་ཏོག་ནི་ལྕི་བསིལ། རླུང་ནད་རབ་ཏུ་ སྐྱེད།བཤང་གཅི་སྲི་ཞིང་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཤིང་ཏོག་འཛམ་བུའོ་ཅོག་ནི་འཁྲུ་བ་གཅོད། བཤང་གཅི་སྲ། མགུལ་པ་དང་ལྐོག་མ་མི་བདེ། རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ཏོག་འཛམ་བུ་མ་ཡིན་པ་གཞོན་ནུ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ནད་སྐྱེད་ དོ།།ཤིང་ཏོག་འཛམ་བུ་མ་སྨིན་པ་རུས་པ་ཆགས་ཙམ་ནི་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ནི་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཤིང་ཨ་མྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལོང་ཀོག་གི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ནི་རོ་མངར། འཇུ་དཀའ། ལྕི་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། ། མྲའི་ཤིང་ཏོག་རྩ་བ་སྐྱུར་བ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ སྐྱེད་དོ།།ཤིང་ཏོག་བྲྀ་ཀྵ་ཨམླ་ནི་འཁྲུ་བ་གཅོད། རྩུབ་དྲོད་ཆེ་རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ། འཇུ་སླ་ཁོང་ཡང་ངོ་། །ཤིང་ཤ་མའི་ཤིང་ཏོག་ནི་འཇུ་དཀའ་དྲོད་ཆེ། སྐྲ་ལ་གནོད་དོ། །པི་ལུ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་རྩུབ་སྟེ་མཁྲིས་པ་སློང་། བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་སེལ། ཁོང་འཁྲུ། ། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། སྐྲན་ནད་འདི་རྣམས་སེལ་ཞིང་འབྱང་ངོ་། །པི་ལུ་རོ་མངར་ལ་ཁ་བར་བྲོ་བ་ནི་དྲོད་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་ཚ་བ་ཙམ་མ་ཡིན་ཏེ། རླུང་ནད་དང་། བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པའི་ནད་གསུམ་ཆར་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ཏོག་བ ལུང་གི་འབྲས་བུའི་ཕྱི་ཤུན་ཁ་ཞིང་ཚ།སྣུམ་བག་ཡོད་དེ་རླུང་བག་སེལ་ཏོ། །བ་ལུང་གི་འབྲས་བུའི་ཤ་ནི་མངར་ཏེ་ལུས་ཀྱི་ཤ་འཚག་བརྟ་ཞིང་སྐྱེད། རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ། འཇུ་དཀའ་ལྕིའོ། །བ་ལུང་གི་འབྲས་བུའི་རྐང་ནི་འཇུ་སླ། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། དབུགས་ མི་བདེ་བ་དང་།སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པ་དང་། ཆང་ནད་ན་བ་དང་། ཁ་སྐམ་པ་དང་། ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། སློན་བྲོ་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། དམུ་རྫིང་ལྟ་བུའི་ནད་དང་། །སྐྲན་དང་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། དྲོད་ཆུང་སྟེ་ཟས་མི་འཇུ་བའི་ནད་འདི་རྣམས་སེལ་ཏེ་ཕན་ ནོ།།བ་ལ་ཏ་ཀ་བསེ་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་གོ་བྱེའི་ཤུན་པ་དང་། ནང་གི་ཤ་ནི་རོ་མངར་ཁོང་དུ་བསིལ། ལུས་ཀྱི་ཤ་འཚག་བརྟ། གོ་བྱེའི་འབྲས་བུའི་རུས་པ་ནི་ཧ་ཅང་དོད་ཆེ་སྟེ་མེ་དང་མཉམ། བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་མཆོག་ཏུ་སེལ། ཡིད་གཞུངས་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུ་ཤ་རྣམ་ པ་གཉིས་ཏེ་མངར་པོ་དང་།སྐྱུར་པོའོ། །དེ་ལ་མངར་པོ་ནི་བསིལ་ལོ། །སྐྱུར་བ་ནི་ཚའོ། །གཉི་ག་ཡང་འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི། ཡི་གར་འང་། ཟས་འཇུ་བའི་ཁོང་པའི་དྲོད་ཉམས་ཏེ་ཆུང་བར་བྱེད་དོ། །ཁམ་བུ་ནི་རོ་མངར་ལ་ཞིམ། ཁམ་བུ་སྨིན་པ་ནི་མྱུར་དུ་འཇུ། ཧ་ཅང་ཚ་ ཞིང་དྲོད་ཆེ་བ་མ་ཡིན།།ཧ་ཅང་ལྕི་སྟེ་འཇུ་དཀའ་བ་མ་ཡིན། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀུན་ནི་སྐྱེད་དོ། །རྒུན་རློན་རོ་སྐྱུར་བ་དང་། ཤིང་ཏོག་པ་རུ་ཤ་རློན་པ་རོ་སྐྱུར་བ་གཉིས་འདྲ་སྟེ་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སྐྱེད་དོ། །ཤིང་ཏོག་ཀ་ ར་མར་ཏ་ཀ་དང་།དེ་དང་འདྲ་བར་ཤིང་ཏོག་རྒྱ་ཤུག་།ཤིང་ཏོག་ཀེར་ཀེན་དུ་དང་། ཤིང་ཏོག་ལི་གུ་ཙི་དང་། ཨ་མྲ་ཏ་ཀ་དང་། ཁམ་བུ་འདི་རྣམས་འདྲ་སྟེ་འཇུ་དཀའ། ལྕི་ཚ་བའི་མཐུ་ཡོད་རླུང་ནད་སེལ། ཁོང་འཁྲུ་བར་འགྱུར་རོ།

未成熟的卡巴塔果实会引起咽喉不适，风病和胆病。
成熟的卡比塔果实能治疗风病、痰病和胆病，对打嗝和恶心有效，能止泻。
卡比塔果实无论成熟与否都相似，能止泻，能解毒。
瞻部树的果实性质沉重凉，极易引起风病，大小便会变干并阻塞。
所有瞻部果实都能止泻，使大小便变干，会引起咽喉不适，能治疗风病和胆病。
非瞻部的幼果会引起风病、胆病和血病。
未成熟的瞻部果实刚长出果核时会引起胆病和痰病。
所谓阿摩罗果实成熟后味甘，难消化，性重但能治疗风病。
阿摩罗果实根部酸味会引起风病和胆病。
毗利叉阿摩罗果实能止泻，性粗猛热，能治疗风病和痰病，易消化且性轻。
沙摩树的果实难消化且性热，对头发有害。
所谓毗卢果实性粗能引起胆病，能治疗痰病和风病，会腹泻。能治疗脾病、痔疮病、腹中有虫和瘤病等，能使其消除。
味甘带苦的毗卢果实性大热但不是极热，能治疗风病、痰病和胆病三种病。
巴隆果实的外皮苦辣，有油性能治疗风病。
巴隆果实的果肉甘甜，能增长身体肌肉使其坚实，能治疗风病和胆病，难消化且性重。
巴隆果实的果核易消化，能治疗咳痰、呼吸不畅、打嗝、酒病、口干、感冒、恶心、食欲不振、淋病、瘤病和痔疮病、消化力弱不能消化食物等病症，对这些都有效。
巴拉塔卡贝树的果实果皮和果肉味甘入腹性凉，能增长身体肌肉使其坚实。果核极热如火，最能治疗痰病和风病，能使心智清明。
枸杞有两种：甜的和酸的。其中甜的性凉，酸的性热。两种都难消化且性重，可口，会减弱消化食物的胃火。
杏子味甘美味。成熟的杏子易消化，不会太热且热性不大，不会太重难消化，会引起风病、痰病和所有胆病。
新鲜葡萄酸味和新鲜帕卢沙果实酸味相似，都会引起胆病和痰病。
卡拉玛尔塔卡果实，以及与之相似的柏树果实、克尔肯杜果实、利古支果实、阿姆利塔卡果实和杏子这些都相似，都难消化，性重有热性能治疗风病，会引起腹泻。

།དེ་བཞིན་དུ་ཤིང་ཏོག་ཨེ་རབ་ཏ་དང་། དཎ་ཌ་ཥ་ཋ་དང་། ས་པུད་དང་། མྲི་ག་ལི་ན་དུ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱང་ཕན་གནོད་གོང་དུ་བཤད་པ་དང་འདྲའོ། །ཀར་མར་ཏ་ཀ་སྨིན་པ་སྐམ་པོ་གཉིས་ནི་མཁྲིས་པ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །ཤིང་ཏོག་ཨ་མ་ལིང་ཀ་དང་ཀོ་ལ་གཉིས་ཀ་སྐམ་པ་ནི་དྲོད་སྐྱེད། ཅུང་ཟད་འཁྲུ། སྐོམ་པ་དང་། ངལ་ཏེ་ཆད་པ་དང་། ལུས་རྨྱ་བ་དང་། འདི་གཉིས་ཀ་ལ་ཕན་ཏེ་ཡང་ཁོང་གྲིམས་ཤིང་བཤོར། བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་གཉིས་ཀ་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། །ཤིང་ཏོག་འབྲས་བུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ལི་གུ་ཛ་ནི་ནང་ན་མི་དགེ་སྟེ། ནད་ཐམས་ཅད་སློང་བས་ངན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཤིང་ཏོག་གི་འབྲས་བུ་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངན་པར་བལྟ་བ་ནི་ལྷགས་པས་ཕོག་པ་དང་། མེས་ཚིག་སྟེ་ཚ་བར་གྱུར་པ་དང་། གནོད་པའི་རླུང་གིས་ཕོག་པ་དང་། སྦྲུལ་གྱི་ཁ་ཆུས་ཕོག་པ་དང་། སྲོག་ཆགས་སྲིན་བུས་ཟོས་པ་དང་། ཆུའི་ནང་དུ་ལྷུང་བ་དང་། ས་ངན་པ་ནས་སྨིན་པ དང་།དུས་མ་ཡིན་པར་སྨིན་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུའི་ཤིང་ཏོག་རྣམས་ནི་གནོད་དེ་མི་རུང་ངོ་། །ཤིང་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཕན་གནོད་བཤད་པའི་ལེའུ་རྫོགས་སོ།། །།ལན་ཚྭ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕན་གནོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ལན་ཚྭ་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྱིར་བད་ ཀན་དུ་འགྱུར།ཕྲ་ལ་ཞིབ་པས་རྩ་དང་ཤ་ཁྲག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་འཇུག་ཅིང་འགྲོའོ། །ཐུར་དུ་བཤང་བའི་དྲི་མ་མི་ཐོགས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད། ལུས་ཞེང་ལྷོད་པར་འགྱུར། རླུང་ནད་སེལ། ལན་ཚྭ་ཟོས་ནས་ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་རྣོ་ཞིང་ཚ། དྲོད་སྐྱེད། ཡི་ག་འབྱེ། བད་ཀན་དང་ མཁྲིས་པ་སྐྱེད་དོ།།ལན་ཚྭ་སེན་ད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ལྕེ་མྱང་ཚ་ནི་རོ་མངར། གློ་སྙིང་ལ་ཕན། ཁོང་བརྟ་བུད་མེད་ལ་ཕོད། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀུན་སེལ། ཡང་སྟེ་འཇུ་སླ། དྲོད་ཆེ། ཚ་བ་ཡང་མ་ཡིན། ནད་དོ་ཅོག་ལ་རབ་ཏུ་ཕན། ལུས་ཚ་བར་མི་འགྱུར། ཟས་འཇུ་བའི་མེ་དྲོད་སྐྱེད་དོ། །ལན་ཚྭ་སོའུ་བ་ཙ་ལ་རྩལ་རུ་ཚའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ལན་ཚྭ་སོའུ་བ་ཙ་ལ་རྩལ་རུ་ཚ་ནི་ཡང་སྟེ་འཇུ་སླ། གློ་སྙིང་ལ་ཕན། མ་ཞུ་བའི་གསུད་སྒྲེགས་མན་མ་པོ་འབྱུང་བ་འབྱང་ཞིང་དྲི་ཞིམ་པོར་འགྱུར། ལན་ཚྭ་འདི་བྲོས ཏེ་ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་ཚ།བཤང་བ་འགགས་པ་འོང་དུ་མི་རུང་བ་འབྱུང་བར་བྱེད། དྲོད་སྐྱེད་ཁ་ཟས་ཡི་ག་འབྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ལན་ཚྭ་བི་ད་ཁ་རུ་ཚའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ་ལན་ཚྭ་བི་ད་ནི་སྟོད་བད་ཀན་འདྲེན། སྨད་ཀྱི་རླུང་ནད་འབྱིན་དྲོད་སྐྱེད། བཤང་བ་ཐུར་དུ་མི་འབྱུང་ཞིང་ འགགས་པ་དང་།ལྟོ་བ་སྦོས་པ་དང་། རྟུག་སྐམ་གྱིས་བཏབ་པ་དང་། ཁོང་དུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། ལུས་ལྕི་བ་འདི་ལྟ་བུ་སེལ་ཞིང་འབྱང་བར་བྱེད་དོ། །རྒྱ་མཚོའི་ལན་ཚྭའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། རྒྱ་མཚོའི་ལན་ཚྭ་ནི་ཞུ་བའི་རྗེས་མངར། འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི། བད་ཀན་སྐྱེད་དོ། ཚ་ཁྲོལ་བུའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ་ཆུ་མིག་ཁུང་མ་ལས་བྱུང་བའི་ཚྭ་ནི་རོ་ཁ་ལ་ཚ་སྟེ་རྣོ་ཟས་འཇུའོ། །ལན་ཚྭ་ཁ་རུ་ཚ་མདོག་ནག་པོར་འདུག་པ་ནི་དྲི་ཞིམ། རོ་མི་ཞིམ་པ་མ་ཡིན། ལན་ཚྭ་བི་ད་ནི་རོ་དང་དྲི་མི་ཞིམ། མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་ནི་འདྲའོ། །མཚོ་དང་ཆུ་ལས་བྱུང་བའི་ལན ཚྭ་ནི་ཡང་ངོ་།།སྐོམ་ས་དུལ་དུལ་པོ་ལས་བྱུང་བའི་ལན་ཚྭ་ནི་བད་ཀན་སྐྱེད་འཇུ་དཀའ་ལྕིའོ། །དེ་ལ་སྨན་སྣ་སྦྱར་བའི་ནང་ནས་ལན་ཚྭ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི། རྒྱམ་ཚྭ་ལ་སོགས་པ་སྨན་གྱི་སྣར་སྦྱར་ཞིང་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ།

同样地，水果埃拉巴塔、丹达沙塔、萨普德、密伽利那杜卡，这些的利弊也如上所述。卡尔马尔塔卡成熟干燥的两种，不会引起胆汁过度增生。
阿摩铃卡和柯拉两种干果能生热，略有泻下作用，对口渴、疲劳、身体麻痹这两种症状都有效，但会引起腹部紧缩和泻下，能祛除痰和风病，有益处。
在这些果实中，利古扎对内部不好，因为会引发所有疾病，所以是有害的。
所有这些水果中有害的情况是：被风吹过的、被火烧热的、被有害之风侵袭的、被蛇液沾染的、被虫蛀过的、掉入水中的、在恶劣土地上成熟的、不当季节成熟的，这类水果都有害且不宜食用。
各种水果的利弊说明章完。
各种盐类的利弊差别说明：所有盐类普遍会转化为痰，因其细小精微能进入所有脉络、肌肉和血液中。使大便通畅无阻，使身体放松，祛除风病。食盐消化后性锐热，能生热，开胃，会产生痰和胆汁。
关于森达巴盐的详细说明：舌尝甜味，对心肺有益，肠胃适合女性，能祛除风病、痰病和胆病，轻易消化，热性大，但不燥热，对一切病都极有益，不会使身体发热，能生消化之火。
关于索瓦扎拉匝卢察盐的详细说明：索瓦扎拉匝卢察盐易于消化，对心肺有益，能除去未消化的胀气和不适，使之变得香气宜人。此盐消化后性热，能通便秘，生热，能开胃。
关于毗达卡卢察盐的详细说明：毗达盐能引出上部痰液，排出下部风病，生热，能治疗大便不通、便秘、腹胀、干粪堵塞、腹内疼痛、身体沉重等症状。
关于海盐的详细说明：海盐消化后味甘，难消化且性重，会生痰。
关于温泉盐的详细说明：从泉眼中出的盐味苦而辛热，性锐利，助消化。
黑色卡卢察盐气味芳香，味道不难吃。毗达盐味道和气味都不好，但功效和性质相同。从海洋和水中产生的盐性轻。
从干燥平缓之地产生的盐会生痰，难消化且性重。其中药物配方中提到的'盐'，是指岩盐等配入药物组分中使用的。

།ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ནས་ཚིག་ འཁུས་པའི་ཚ་ནི་སྐྲན་དང་སྙིང་ན་བ་དང་།ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། མཆེར་བ་ན་བ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། ལྦ་བ་བྱུང་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། བད་ཀན་རྒྱས་པ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་དེ་ཕན་ནོ། །ནས་ཚིག་ འཁུས་པའི་ཚ་དང་སྲ་རྫི་ཀའི་ཚ་ཐམས་ཅད་ནི་རབ་ཏུ་རྣོ་ལ་དྲོད་ཆེ་སྟེ་ཚ།ཁོང་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་སེལ། ཟས་འཇུ་བར་བྱེད་དེ་ཡང་ངོ་། །གནོད་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སློང་སྟེ། གནོད་དོ། །ཕོ་བ་གྲང་སྟེ། དེའུ་རྣམས་ཡོད་པ་ དང་།ཟས་མི་འཇུ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ཚོས་ཤིང་འཇུ་བར་བྱེད། བད་ཀན་རྒྱས་པ་དང་། ཚིལ་ཆེས་པ་དང་། ཁུ་ཆུ་འདི་གསུམ་གཅོད་ཅིང་སེལ་བར་བྱེད། མི་ཞིམ་སྟེ་ཡི་གར་མི་འོང་རྨ་འདྲེད། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཚྭ་ནི་རོ་ལ་ལན་ཚྭ་བྲོ་བས་ན་མདངས་ཁོ་ན་ཡོད་པ་དང་། ཁུ་ཆུ་དང་ སྐྲ་དང་།མིག་དང་། འདི་རྣམས་ལ་གནོད་དོ། །ཤིང་ཀུན་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་ལྟོ་བ་སྦོས་པའི་ནད་སེལ། མཁྲིས་པ་ནད་ཚ་བ་ནི་ལྡང་ངོ་། །ཤིང་ཀུན་ནི་རོ་ཡང་ཚ། ཞུ་བའི་རྗེས་ཀྱང་མངར་ལ་རོ་ཚ་བས་ཡི་ག་འབྱེ། དྲོད་སྐྱེད། ཁ་ཟས་འཇུ་ཡང་ངོ་། ། རུ་རའི་བྱེ་བྲག་ བཤད་པ་ཨ་རུ་རའི་རོ་ནི་བསྐ།ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་མངར། རོ་ཅུང་ཟད་རྩུབ། ལན་ཚྭའི་རོ་ནི་མེད། ཡང་དྲོད་ཆེ། ཟས་འཇུ། ཡིད་གཞུངས། མཆོག་ཏུ་རྒས་སྲ་བར་འགྱུར། ། རུ་རའི་མཐུ་ནི་དྲོད་ཆེ་ཁོང་དུ་འཁྲུ། ཚེ་རིང་སེམས་རྣོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ ནི་གསལ།སྟོབས་སྐྱེ་ལུས་ལ་མཛེ་བྱུང་བ་དང་། བཞིན་དང་ལུས་ཀྱི་མདོག་སྡུག་པ་དང་། སྐད་འགགས་པ་དང་། རིམས་བྱིང་བ་དང་། རིམས་དྲག་པོ་ལྡང་དུ་བ་མི་མཐུན་པར་ན་བ་དང་། ཀླད་པ་ན་བ་དང་། མིག་ན་བ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། མིག་ སེར་བ་དང་།ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐོམ་པ་དང་། འོར་ནད་སྐྲང་བའི་བག་དང་། གཅིན་ནད་ཀྱིས་གཅིན་སྙི་བལྟ་བུས་མྱོས་ཏེ་ལོང་བག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་། སློན་བྲོ་བ་དང་། ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་ཏེ་མཆིལ་ མས་ཁ་གང་བ་ལྟ་བུ་དང་།གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། ལྟོ་སྦོས་པ་དང་། དབྱིག་དུག་དང་། མཁྲིས་པ་ཆེར་སྐྱེས་པའི་ནད་དང་། བཤང་བ་འགགས་ཏེ་འོང་དུ་མི་བཏུབ་པ་དང་། སྐྲན་ནད་དང་། ད་རྒན་ན་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། ནད་ཀྱི་ རྣམ་པ་དེ་རྣམས་དང་།བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ནད་འདི་རྣམས་ལ་ཨ་རུ་རས་སེལ་ཞིང་འབྱང་བར་བྱེད་དོ། །སྐྱུ་རུ་རའི་ཡོན་ཏན་ཡང་ཨ་རུ་ར་དང་འདྲ་སྟེ་ལྷག་པར་ནི་རོ་སྐྱུར། བསིལ་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །བ་རུ་ར་ནི་མངར་བསིལ་ཞུ་བའི་རྗེས་ ནི་ཚ་སྐྲ་དང་།མིག་ལ་ཕན་ཏེ། སྐྱུ་རུ་རའི་ཡོན་ཏན་བསིལ་བས་ནི་ཅུང་ཟད་ཆུང་ངོ་། ། རུ་ར་དང་སྐྱུ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་གསུམ་ནི་ཚེ་རིང་བའི་སྨན་བཅུད་ལེན་དུ་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་འདི་གསུམ་ནི་མིག་ནད་སེལ་ཏེ་མིག་ལ་ཕན། རྨ་འཕོ་པགས་པའི་མདངས་མི་ སྡུག་ཅིང་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་།རྨ་རྣག་སྟེ་རེད་པ་དང་། ཚིལ་སྐྱེས་པའི་ནད་དང་། གཅིན་ནད་སྙི་བ་ལྟ་བུ་དང་། བད་ཀན་དང་ཁྲག་རྒྱས་པ་ལྟ་བུའི་ནད་སེལ་ཏོ། །གཡོས་ཀྱི་སྤོད་སྣར་སྦྱོར་བ་སྨན་སྣ་བཞི་དང་། སྣ་གསུམ་བཤད་པ། དེ་ལ་སྨན་དྲི་སྣ་བཞི་ནི། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་ ཤིང་ཚ་དང་།གན་དྷ་བྷ་དྲ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་འདི་བཞིའོ།

关于炒青稞盐的详细说明：炒青稞盐可以治疗肿瘤、心痛、胃病、风湿病、脾痛、腹胀、淋巴肿大、呼吸不畅、痔疮、痰多、咳嗽等症状。
炒青稞盐和矿物盐都具有极强的锐性和热性。能够清除体内寄生虫，帮助消化食物。
其副作用是会引起血液和胆汁疾病。对于胃寒、有结节、消化不良等症状有帮助，能够促进消化。可以减少痰液、过多脂肪和体液这三种症状。味道不好，对伤口有刺激性。
炒青稞盐具有咸味，只有光泽，对体液、头发和眼睛有害。
诃子能够祛除风、痰、腹胀等病症，但会引起胆病和热症。诃子味道辛辣，食后有甜味，因其辛辣味能开胃，生热，也助消化。
关于三果的详细说明：诃子味道涩，食后甜味，稍有粗糙感，无咸味。性温热，助消化，使人清醒，最能延年益寿。
诃子的功效是热性大，通便，延年益智。使眼睛等感官清明，增强体力。能治疗麻风病、面容和身体不悦、声音嘶哑、慢性发烧、剧烈发烧、头痛、眼痛、风湿病、心痛、黄疸、胃病、口渴、淋巴肿胀、尿病如醉酒般昏迷、口臭、腹中有虫、呼吸困难、咳嗽、痰多致口腔充满唾液、痔疮、脾痛、腹胀、金属中毒、胆汁过盛、便秘、肿瘤、关节痛、食欲不振等症状，以及由痰和风引起的疾病。
余甘子的功效与诃子相似，但特别是味酸，性凉，能治疗胆病和痰病。
毗黎勒果味甜性凉，食后发热，对头发和眼睛有益。其凉性功效略逊于余甘子。
诃子、余甘子和毗黎勒果这三种都是长寿药，可以作为补品。这三种果实能治疗眼病，对眼睛有益。能治疗伤口、皮肤失去光泽而生病、化脓性伤口、脂肪病、尿病如醉酒般症状、痰多和血液过盛等病症。
关于烹饪调味的四味药和三味药的说明：其中四味香料是：龙蕊花、桂皮、白檀香和藏红花。

།སྨན་དྲི་སྣ་གསུམ་དུ་སྦྱོར་བ་ནི། ཤིང་ཚ་དང་། གན་དྷ་བྷ་དྲ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། འདི་གསུམ་ནི་དྲི་ཞིམ་པོ་སྣ་གསུམ་མོ། །སྨན་ཚ་བ་སྣ་གསུམ་བཤད་པ། ན་ལེ་ཤམ་ནི་རོ་ཡང་ཚ། ཞུ་བའི་རྗེས་ཀྱང་ཚ་སྟེ་ མཁྲིས་པའི་ནད་སློང་།རྣོ་ལ་ཚ་བ་སྐྱེད། ཁོང་རྩུབ་ཡི་ག་འབྱེ། ཟས་འཇུ་བའི་མེའི་དྲོད་འབར་བར་འགྱུར། བད་ཀན་སེལ། འཇུ་སླ་ཞིང་ཡང་ངོ་། །པི་པི་ལིང་རློན་པ་ནི་རོ་ཅུང་ཟད་ཙམ་མངར། བད་ཀན་དུ་འགྱུར། བསིལ་ལྕི། ཁོང་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་མོ། །པི་པི་ལིང་སྐམ་པོ་ ནི་གཤེར་བའི་ཚུལ་བཤད་པ་ལས་བཟློག་པར་བྱ་སྟེ།སྐམ་པོ་ཡོན་ཏན་ནི་རོ་ཚ་ཡང་ཞུ་བའི་རྗེས་མངར། ཁོང་སྣུམ། བུད་མེད་ལ་ཕོད་པར་འགྱུར། རླུང་དང་བད་ཀན་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་འདི་རྣམས་སེལ། ཁོང་འཁྲུ་བར་འགྱུར། རྒས་སྲ་ཚེ་རིང་ བར་འགྱུར་བའི་སྨན་བཅུད་ལེན་སྦྱོར་བའི་ནང་དུ་པི་པི་ལིང་འཕྲོད་དུ་གཏང་བ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་དག་ལ་པི་པི་ལིང་གཅིག་པུ་ཤས་ཆེ་བར་མི་བཏུང་ངོ་།།ལི་དོང་གྲ་ནི་ཕོ་བའི་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་འབར་བུད་མེད་ལ་ཕོད་པར་འགྱུར། ཁོང་འཁྲུ་བ་གཅོད་སྙིང་ལ་ཕན་འཁྲེན་པས་བཏབ་པ་ སེལ།ཡི་ག་འབྱེ། ཁོང་ཡང་། ཞུ་བའི་རྗེས་མངར། ཁོང་དུ་དྲོད་ཆེ། ཁོང་འཇམ་ཞིང་སྣུམ། བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ་ཏོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་སྒེའུ་གཤེར་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་མཐུ་ཡང་ལི་དོང་གྲ་དང་འདྲའོ། །ཚབ་འདི་སྣ་གསུམ་གྱིས་ནི་ལུས་ཤ་ཆེ་ སྟེ་སྦོམ་པ་དང་།ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཉམས་ཤིང་ཆུང་བ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། རོ་སྨད་མན་ཆད་དམ་རྐང་པ་སྐྲངས་པ་དང་། ཆམ་པའི་ནད་འདི་རྣམས་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། །སྨན་སྣ་ལྔའི་ཕོ་གསུམ་སྦྱར་བའི་དཔྱད་ལ། ན་ལེ་ཤམ་གྱི་ཡོན་ཏན་པས་ནི་ དབྱི་མོ་དང་པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བའི་མཐུ་ཆུང་ཟད་ཀྱིས་ཆུང་ངོ་།།དེ་བས་ན་ཙིཏྲ་ཀ་དྲོད་ཆེ་བའི་མཐུ་ནི་མེ་དང་འདྲ་སྟེ་སྨན་ཞུ་བའི་འོག་ཏུ་དྲོད་སྐྱེད། ཡོན་ཏན་ནི་ལུས་སྐྲངས་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ཁྲག་ཚད་དང་། ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། མཛེ་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་འདི་ རྣམས་སེལ་ཏོ།།སྨན་སྣ་ལྔའི་ཐུན་རྒྱ་ཤུག་ཙམ་གཏོང་བ་ནི་ནང་དུ། ན་ལེ་ཤམ་ནི་མི་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་སྨན་སྣ་ལྔ་ཐུན་རྒྱ་ཤུག་ཙམ་སྦྱོར་བ་ནི། དབྱི་མོ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ལི་དོང་གྲ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་འདི་ལྔའོ། །ཡང་འདི་ལྔའི་ ཡོན་ཏན་ནི་སྐྲན་དང་།མཆེར་པ་ན་བ་དང་། དམུ་རྫིང་ན་བ་དང་གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེ་བའི་ནད་དང་། ལྟོ་བ་སྤོས་པ་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་སེལ། དྲོད་མཆོག་ཏུ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྨན་གྱི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་སྣ་ལྔའི་དཔྱད་ལ། བིལ་བ་དང་། ཀསྨ་རི་དང་། ཏར་ཀ་རི་དང་། པ་ཏ་ལ་དང་། དུན་དུ་ཀ་དང་འདི་ལྔ་ཆ་སྙོམས་ཏེ་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་འཐུངས་ན་རླུང་ནད་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །སྨན་གྱི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་རྣམ་ལྔ་སྦྱར་བའི་དཔྱད་ལ། བྲིཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་དང་། ཨང་ཤུ་མ་ཏི་རྣམ་གཉིས་དང་། གཟེ་མ་རྩ་ཐོན་དང་། འདི་ལྔ་གདུས་པའི་ཁུ་བ འཐུངས་ན་ཧ་ཅང་བསིལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།སྨན་གྱི་ཁུ་བ་ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་མངར་ཏེ་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་ནོ། །སྨན་གྱི་རྩ་བ་འབྲིང་པོ་སྣ་ལྔ་སྦྱར་བའི་དཔྱད་ལ། བ་ལ་དང་། པུརྞ་རྣ་བ་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་། སུ་བ་པར་ཎི་སྣ་གཉིས་དང་། སྨན་འབྲིང་པོ་སྣ་ ལྔའི་རྩ་བ་བཙོས་ཏེ་གདུས་པའི་ཁུ་བ་འཐུངས་ན་བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་སེལ།མཁྲིས་པ་རབ་ཏུ་སྐྱེད་པར་ནི་མི་བྱེད། ཁོང་ཅུང་ཟད་འཁྲུའོ།

关于三种香药的配制：肉桂、甘丹巴札（一种香料）、豆蔻，这三种是三种香药。
解说三种辛热药：生姜味道辛热，药效后也是热性，会引起胆病，辛烈生热，内部粗涩开胃，能增强消化之火，祛除痰湿，易于消化且轻盈。
新鲜胡椒略带甜味，会化生痰湿，性凉且重，内部柔和且滑润。
干胡椒与新鲜胡椒的性质相反，干胡椒的功效是味辛热但药效后甘甜，内部滑润，适合女性服用，能祛除风、痰、呼吸不畅、咳嗽等症，会导致腹泻，能延年益寿。在服用延年益寿的滋补药时可以适量加入胡椒，除此之外不宜单独大量饮用胡椒。
荜茇能生发胃火并燃旺，适合女性服用，能止泻，对心脏有益，能祛除抽搐，开胃，内轻，药效后甘甜，体内大热，内部柔和滑润，能祛除痰湿和风。
同样，生姜的功效和力量也与荜茇相似。
这三种辛热药能治疗体胖、胃火衰弱、呼吸不畅、咳嗽、下肢或脚部浮肿、感冒等疾病。
关于五味药中三种辛热药的医理：生姜的功效略强于荜茇和胡椒根。
而白芷的热性力量如火，药物消化后能生热，其功效能祛除身体浮肿、痔疮出血、腹中虫病、麻风病等。
在五味药方剂量如枣核大小时，不加入生姜。其中五味药如枣核大小的配方是：荜茇、胡椒、胡椒根、荜茇、土荆芥这五种。
这五味药的功效是能祛除瘤、脾病、水肿病、腹大、腹胀、疼痛，能极大地生发体热。
关于五大药根的医理：木苹果、迦湿弥罗果、塔卡利果、巴塔拉、顿杜卡这五种等量煎煮的汤剂饮用能祛除风病和痰病。
关于五小药根配制的医理：两种卜里哈提、两种昂舒玛提、拔出的芦根这五种熬煮的汤剂饮用既不会太凉，药汤消化后味甘甜且对一切疾病有益。
关于五种中等药根配制的医理：巴拉、普尔纳瓦、蓖麻、两种苏巴帕尔尼，这五种中等药根煎煮熬制的汤剂饮用能祛除痰湿和风病，不会过分生发胆汁，会略微导致腹泻。

།ཛི་བན་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་སྨན་སྣ་འཚོ་བྱེད་སྣ་བཅུའི་དཔྱད་ལ། ཨ་བྷི་རུ་དང་། བིར་དང་། ཛི་བ་ན་དང་། ཏི་དང་། ཛི་བ་ཀར་ཤ་བ་ཀ་བ་དང་ འདི་དག་ལ་སོགས་པ་སྨན་སྣ་བཅུ་པོ་ནི་སྨན་འཚོ་བྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ།མིག་ལ་ཕན། བུད་མེད་ལ་ཕོད་པར་འགྱུར། མཁྲིས་པ་དང་རླུང་སེལ། སྨན་འཚོ་བྱེད་སྣ་བཅུ་སྦྱར་བ་ལ། དར་བ་དང་། ཀ་ཤ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཤ་ར་སྐམ་པའི་འདམ་བུའི་རྩ་བ་དང་། འབྲས་ཀྱི་རྩ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་སྨན་འཚོ་བྱེད་ཀྱི་ནང་ན་རྩ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་སྟེ། འདི་རྣམས་ནི་མཁྲིས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ལེའུ་དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཟས་བསྡམ་ཞིང་བསྲུང་བའི་ཆོ་ག་བསྟན་པར་བྱའོ། །སྲོག་འཚོ་བའི་སློབ་དཔོན་སྨན པ་ནི་རྟག་པར་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དང་ཉེ་བའི་འདབ་ཏུ་བཞག་ལ།སྨན་པའི་ལས་སུ་རྒྱལ་པོའི་བཤོས་དང་། བསང་ནན་དང་ན་བཟའ་མནབས་པ་དང་། གཟིམས་མལ་བཤམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྨན་པས་གར་རིག་པ་དང་། ཚོད་རན་པར་སྦྱར་ཞིང་བཤམས་ པ་རྣམས་རྟག་པར་ཞལ་ཏ་བྱའོ།།མིའོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་དང་། གྲུབ་པར་ལྡན་ཞིང་ནོར་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཆོས་གྲུབ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་དབང་ཡང་རྒྱལ་པོ་ལ་རག་ལུས་ཏེ། དེ་བས་ན་ལྷག་པར་རྒྱལ་སྐུའི་རིམ་གྲོར་ཞལ་ཟས་དང་། བསད་ནན་ལ་སོགས་པ་བསྡམ་ ཞིང་བསྲུང་བར་བྱའོ།།འབྲས་ཆན་གྱི་ནང་དུ་དུག་བཏབ་པ་ནི་འབྲས་གཤེར་བ་རླན་བག་ཏུ་འདུག་པའི་རིགས་ལས་ལྷག་པར་སྐམ་བག་ཏུ་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་ཀྱི་ནང་དུ་དུག་བཏབ་པ་ནི་ཚོས་དཀའ། ཚོས་པར་གྱུར་ན་ཡང་འབྲས་ཆན་བཙོས་ཏེ་ཞག་ལོན་པ་ལྟར་སྐམ་ བག་རྨ་བྱའི་མགྲིན་པ་ལྟར་འབྲས་ཆན་གྱི་མདོག་རྩ་སྔོ་ལ།འབྲས་ཆན་གྱི་མདོག་དང་དྲི་བསུང་ཡང་ཉམས་ཏེ། དྲི་མི་ཞིམ་པ་རུལ་བ། ཧམས་བག་རྨ་བྱའི་མདོངས་ལྟར་སྔོན་དམར་སྣ་ཚོགས་སུ་འདུག་སྟེ། འདི་ལྟ་བུའི་བག་ཟོས་ན་ལུས་ཚ་ཁོང་མྱོས་པ་དང་། རྒྱས་པ་དང་ བད་ཀན་མང་བར་འགྱུར་རོ།།ཚོད་མ་སྣ་ཚོགས་ཁུ་བ་མེད་པ་རྔད་ཚོད་ཀྱི་ནང་དུ་དུག་བཏབ་ན་ནི་ཚོད་མ་མྱུར་དུ་སྐམ་པར་འགྱུར་རོ། །ཚོད་མ་དང་སྲན་དང་ཤ་ལ་སོགས་པ་ཁུ་བ་མདོག་གསལ་བའི་ནང་དུ་དུག་བཏབ་ན་ནི་ཁུ་བའི་མདོག་གནག་པར་ འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ཁུ་བ་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟག་པའི་ཐབས་ནི་ཚོད་མ་ཁུ་བ་ཅན་མ། ཁུ་ཤ་ལྟ་བུ་ལག་ཏུ་བླངས་པ་ལ་བདག་གི་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ཆུང་ངུའི་མ་ཧ་ཅང་ཆེ་བའམ། མི་སྡུག་པར་སྣང་ངམ། ཡང་ན་ཡེ་མི་སྣང་ན་དུག་ཡོད་དོ། ། ཡང་ན་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་བལྟས་ན་དབུ་བ་སྟེང་དུ་སག་སག་བྱེད་ཅིང་འབྱུང་། ནག་པོ་ཤུར་ཤུར་པོའམ། ཁྱུག་ཁྱུག་པོའམ། ཡང་ཡང་ཕྱེད་ཕྱེད་དུ་འགྱེས་ཤིང་མཚམས་འབྱེ། ཁུ་བའི་ནང་ནས་ཆུའི་ཆུ་བུར་ལྟར་སྟེང་དུ་སྟོང་སྟོང་འབྱུང་ངོ་། །སྨན་པ་ཁ ཅིག་ན་རེ་སྐོམ་དང་ཆང་འཐུངས་པའི་ནང་དུ་ཡང་ཐབས་འདི་ལྟར་བརྟགས་ན་མངོན་ཞེས་འཆད་དོ།།ཡང་ན་ཚོད་མ་སྣ་ཚོགས་ཆུར་བའམ་བུ་རམ་མམ། རྒུན་འབྲུམ་མམ། བལ་པོ་སེའུ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་། སྦོད་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའི་གཡོས་ཚོད་མ་དང་ཁུ་བ་དང་། འུ་ཤ་ལ་སོགས་པ་ཁུ་བ་དཀར་རམ། སྨུག་གམ། དམར་རམ་སྐ་སྟེ་མདོག་མི་གསལ་བ་རྣམས་ལ་དུག་ཡོད་དམ་མེད་བརྟག་པའི་ཐབས་ནི། གཡོས་མངར་བའམ། སྐྱུར་བ་དམིགས་ཀྱིས་རོ་བྲོ་བ་ཡང་རུང་བ་ཞིག་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་དུག་བཏབ་ན། རོ་དེ་ལྟར་མི་བྲོ་ལ་རོ་མི ཞིམ་པ་གཞན་དུ་བྲོ་ན་དུག་ཡོད་དོ།།ཁུ་ཤ་དང་འུ་ཤའི་ནང་དུ་དུག་བཏབ་ན་ནི། ཁུ་བའི་ནང་ན་སྔོན་པོར་སྣང་ངོ་། །འོ་མ་དང་ཞོའི་ནང་དུ་དུག་བཏབ་ན་ནི་རི་མོ་ཟངས་མའི་མདོག་ལྟ་བུ་ཤུར་ཤུར་པོའམ། གྱ་གྱུ་པོ་ཡོད་དོ།

关于名为'吉万提'的十种养生药物医疗：阿比如、比尔、吉瓦那、提、吉瓦卡尔沙瓦卡等这十种药物称为养生药，对眼睛有益，对女性有效，能祛除胆病和风病。
十种养生药的配制：酸奶、卡夏草、甘蔗根、干芦苇根、稻根，这些是养生药中根类，它们能祛除胆病。第六章完。
接下来讲解饮食控制和保护的仪轨。生命医师应常住在王宫附近，医师要对王的饮食、洁净、衣着、卧具等一切事务都要了解并适量安排。
一切人的安乐、成就、财富受用乃至法的成就都依赖于国王，因此更应该特别注意保护国王的饮食和清洁等事项。
米饭中若下毒，则会比正常潮湿的米饭更加干燥。米中若下毒则难以煮熟，即使煮熟后也会像放置多日的干米饭，呈现孔雀脖子般的青色纹路，米饭的颜色和香味也会改变，散发不悦的腐臭味，呈现孔雀尾羽般的青红杂色。食用这样的米饭会导致身体发热、昏迷、胀满和痰液增多。
各种没有汤汁的蔬菜若下毒，会迅速变干。蔬菜、豆类、肉类等有清亮汤汁的食物若下毒，汤汁会变黑。
另外，检验各种汤汁的方法是：拿着带汤的蔬菜或肉汤等，如果自己的面容映照其中显得过小或过大，或不美观，或完全看不见，则有毒。
或者汤汁中观察到表面有泡沫翻滚，呈黑色流动，或闪烁，或反复分离开裂，汤中像水泡一样往上冒空泡。有些医生说，饮料和酒中也可用这种方法检验。
另外，各种蔬菜汤或糖浆、葡萄、尼泊尔李子等任何食物，以及用酱油调制的菜肴、汤汁和肉汤等，无论是白色、深色、红色还是浅色等不透明的食物，检验是否有毒的方法是：若在特别甜或酸的美味食物中下毒，则会失去原有的味道而呈现其他不好的味道。
肉汤和肉食中若下毒，汤汁会呈现青色。牛奶和酸奶中若下毒，会出现铜色的条纹或曲线。

།ཡང་ན་རི་མོ་ནག་ཅིང་སྔོ་བ་མ་ཡིན། རྩ་གནག་པའམ་ འགྲོ་བའི་རི་མོར་སྣང་ངོ་།།ངར་བའི་ནང་དུ་དུག་བཏབ་ན་ནི། རྩ་སྔོ་བའམ་རི་མོ་ནག་པོར་སྣང་ངོ་། །མར་ཁུའི་ནང་དུ་དུག་བླུགས་ན་ནི་ཆུའི་མདོག་འདྲ་བར་སྣང་བའི་རི་མོ་མངོན་ནོ། །ཆང་དང་ཆུའི་ནང་དུ་བླུགས་ན་ནི་ནག་པོར་སྣང་ངོ་། །སྦྲང་རྩིའི་ནང་དུ་ དུག་བཏབ་ན་ནི་ལྗང་སྔོན་དུ་དུག་སྣང་ངོ་།།ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་བཏབ་ན་ནི་དམར་པོར་སྣང་ངོ་། །ཤིང་ཐོག་མ་སྨིན་པ་ལ་དུག་བཏབ་ན་ནི་སྨིན་པ་ལྟར་སྣང་ངོ་། །ཤིང་ཐོག་སྨིན་པ་ལ་དུག་བཏབ་ན་ནི་རུལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཟས་སྐམ་པོ་དང་རློན་པའི་ནང་དུ་དུག་བཏབ་ན་ནི་ རློན་པ་ནི་རྙིས་པར་འགྱུར་རོ།།སྐམ་པོ་མདོག་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཟས་སྙི་ཞིང་འཇམ་པ་ལ་བཏབ་ན་སྲ་ཞིང་ཁངས་པར་འགྱུར་རོ། །སྲ་བའི་ནང་དུ་བཏབ་ན་སྙི་བར་འགྱུར་རོ། །མེ་ཏོག་དང་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ལ་བཏབ་ན། མེ་ཏོག་གི་ལོ་མ་ཐོར་ཏོ་འགས་དྲི་མི་ཞིམ་ཞིང་རྙིས་པར་འགྱུར་ རོ།།གོས་ལ་སྤུ་དུག་གིས་བསྐུས་ན་ནག་པོ་ཐིག་ཐིག་པོ་དང་། ནག་པོ་ཀོར་ཀོར་པོར་འགྱུར། གོས་ཀྱི་སྤུ་གྲུགས་ཤིང་འཆད། མཐའ་མ་ཟེགས། རས་ཀྱི་ཁ་ཚར་འཆད་དོ། །གསེར་དངུལ་ས་ལེ་སྦྲམ་དང་མུ་ཏིག་དང་། ཤིང་གི་བག་ཁར་བའི་ཕོར་གཞོང་རྫ་དང་རྡོ་བ་དང་ རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ལ་དུག་གིས་བསྐུས་སམ་བྱུགས་ན་སྔ་མ་དང་མི་འདྲ་སྟེ་དྲི་མ་ཆགས་པར་སྣང་།མདོག་འགྱུར། འོད་ཉམས་རེག་ན་འཇམ་རྩུབ་མི་འདྲ་སྟེ་འགྱུར་རོ། །ཁམ་པའི་རྫ་ཕྲུ་དང་སྣོད་སྤྱད་ལ་དུག་གིས་བསྐུས་ན་ནི་མདོག་བཟང་ཞིང་འོད་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཟས་ སྐོམ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་དུག་འདེབས་ཤིང་འོང་བའི་མི་སུ་ཡིན་རྟོགས་པར་ངོས་གཟུང་བའི་ཐབས་བཤད་པ།མི་ཞིག་ལག་ན་དུག་ཁྱེར་ཞིང་འོང་བར་མངོན་པའི་རྟགས་དང་མཚན་མ་མངོན་པ་ནི། གདོང་རྩ་སྔོ་ཞིང་གནག་བབ་ཏུ་འདུག་།ཁ་སྐམ་གནོང་བག་སྐྱེངས་ བཞིན་ལ་མི་ཆགས་ཏེ།མིག་ཕྱོགས་ཕན་ཚུན་ལྟ། འདར་ཞིང་རྡུལ་བག་ཏུ་འདུག་།རྟབས་པ་སྡངས་བག་དང་འགྲོ་ན་གོམ་པ་འདུར་བག་ཏུ་འགྲོ་བ་འདི་ལྟ་བུའི་མི་ནི། ཁ་ཟས་ཀྱི་ནང་དུ་དུག་འདེབས་ཤིང་འོང་བར་མངོན་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །ཟས་དུག་ཅན་དུ་ཡིན་པར་ མངོན་པའི་དོན་རྟགས་ལ་བབ་པར་གྱུར་ནས་དུག་ཡིན་པར་ཀུན་གྱིས་ཡིད་ཆེས་པ་དང་།ངོ་བཟུང་ཞིང་དཀར་ཆོག་པའི་ཐབས་བཤད་པ། ཁ་ཟས་དུག་ཅན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཟས་དེ་མེར་བསྲེགས་པ་དང་། མེ་ལྕེ་གཅིག་ཏུ་འཁྱིལ་ཞིང་འབར་ལ་མེ་སྟག་རབ་ཏུ་དྲག་ལ། དུད་པ་རྨ་བྱའི་ མགུལ་པ་ལྟ་བུར་འབྱུང་ཞིང་།མེ་ལྕེ་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་དྲི་མི་ཞིམ་པ་དྲག་པོར་མནམ་མོ། །ཁ་ཟས་དུག་ཅན་སྲེ་མོས་ཟོས་ན་འཆི། བྱ་རོག་གིས་ཟོས་ན་སྐད་ཆུང་ངུར་འབྱིན། བྱ་ནེ་ཚོ་དང་། བྱ་ཏ་ཏུ་ཧ་དང་། བྱ་ཤ་རི་ཀ་རི་སྐེགས་ཀྱིས་མཐོང་ན་སྐད་ཅ་ཅོ་ འབྱིན་པར་འགྱུར།ངང་པས་མཐོང་ན་གོམ་པ་ཐག་ཐུང་བྱེད་ཅིང་བརྡེག་འཆའ། བྱ་ཛིབ་ཏི་བ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཤང་ཤང་ཏེ་འུས་ཟོས་ན་ན་བར་འགྱུར། སྦྲུལ་གྱིས་མཐོང་ན་མིག་མི་ཆགས་ཉེ་བ་ལར་མི་བཏུབ་པར་བྱེད། །ཁྲུང་ཁྲུང་གིས་མཐོང་ན་ཙང་ཙང་པོར་འཛུར་བར་འགྱུར། ཕུག་རོན་དང་བྱ་ཀོ་ཀི་ལ་དང་། བྱ་དག་ཤ་དང་། ངུར་པས་ཟོས་ན་འཆི་བར་འགྱུར། བྱི་ལས་མཐོང་ན་སྐྱོ་སྟེ་མི་འདོད་པར་འགྱུར། སྤྲེ་འུས་མཐོང་ན་སྐྲག་སྟེ་མི་གཙང་བ་འདོར་བར་འགྱུར། རྨ་བྱས་མཐོང་ན། དུག་གི་དཔལ་ངང་མདོག་ནི་ཉམས། །རྨ་བྱ་ནི་དགའ་བར་འགྱུར་རོ།

或者黑色和蓝色的纹路不显现。黑色的脉络或者游动的纹路显现。在酥油中放入毒药时，会显现出类似水色的纹路。在酒和水中放入时，会显现为黑色。在蜂蜜中放入毒药时，毒药会显现为青绿色。在芝麻油中放入时，会显现为红色。在未成熟的水果上放入毒药时，会显得像成熟了一样。在成熟的水果上放入毒药时，会变得腐烂。在干燥和潮湿的食物中放入毒药时，潮湿的会变得腐败。干燥的会变色。在柔软细腻的食物中放入时会变得坚硬僵化。在坚硬的食物中放入时会变软。在花朵和花环上放入时，花瓣会散落并发出难闻的气味且腐烂。
用毒药涂抹衣服时会出现黑点和黑圈，衣服的绒毛会脱落断裂，边缘会破损，布料的边缘会断裂。在金银、水晶、珍珠以及木制、陶制、瓦制、石制和宝石等器皿上涂抹毒药时，与之前不同，会显现污迹，颜色改变，光泽减弱，触摸时手感也会不同。在陶制的碗碟和器具上涂抹毒药时，颜色会变得鲜艳且有光泽。
关于识别在食物饮品等中下毒之人的方法说明：某人携带毒药前来时表现出的征兆和特征是：脸上的脉络发青发黑，嘴唇干燥，神情羞愧，面无表情，眼睛东张西望，颤抖且带有尘土，行走时慌张且脚步不稳，这样的人就是在食物中下毒的征兆。
当食物含毒已经确定且大家都相信是毒药时，识别和证实的方法说明：如果食物含有毒药，将其焚烧时，火焰会盘旋燃烧，火星剧烈，烟雾如孔雀脖子般显现，无论有无火焰都会发出强烈的难闻气味。含毒食物被蚂蚁吃了会死，乌鸦吃了会发出微弱的叫声，鹦鹉、塔图哈鸟、沙里卡鸟和喜鹊看到会发出嘈杂声，鹅看到会缩短脚步并啄食，名为吉布提瓦卡的鸟即香香鸟吃了会生病，蛇看到会目光不定且不敢靠近，仙鹤看到会发出嘎嘎声，鸽子、杜鹃、达夏鸟和赤麻鸭吃了会死，猫看到会厌恶且不想要，猴子看到会害怕并排泄粪便，孔雀看到时，毒药的光泽会减弱，而孔雀会变得欢喜。

།ཁ་ཟས དེ་ལྟ་བུ་དུག་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་བླ་འོག་མི་ཕལ་དང་།སྲོག་ཆགས་ཡན་ཆད་པ་གཅིག་ལ་ཅིས་ཀྱང་དེ་དག་ལ་གནོད་པར་མ་གྱུར་པར་མྱུར་དུ་མེད་པར་གྱིས་ཤིག་།དུག་སྣ་ཚོགས་རེག་དུག་གམ། དུག་འཐུངས་སམ་ཟོས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་ན། སོ་སོའི་ནད་དམིགས་ཀྱི་ ངོ་བོ་བསྟན་པ་དང་།སོ་སོའི་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཤད་པ། རེག་དུག་གིས་ལུས་སམ་ལག་པ་ལ་རེག་ནན་པའི་ཐབས་ནི། དུག་གིས་གར་རེག་པ་ནས་གཡའ། ཚ་ཞིང་ན། རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པར་འགྱུར། ལུས་ལ་འབྲུམ་བུ་འབྱུང་། ལུས་དང་ཡན་ལག་ལ་ཚོར་བའི་ བག་མེད་དེ་བེམ་བེམ་པོར་འདུག་།སེན་མོ་འབྱུང་། སྦུ་འབྱི། ལུས་སྐྲངས་ཏེ། དེ་དག་ལ་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་ནི་སྨན་དམིགས་ཀྱིས་སྨོས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁུ་བས་ལུས་དང་ཡན་ལག་བཀྲུ་ཞིང་ཆུ་བླུགས་པ་དང་། སྨན་གྱིས་བསྐུས་ན་དུག་ཐུབ་སྟེ་ཕན་ནོ། །དེ་ལ་སྨན་ནི་ཨུ་ཤི་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། ཤུག་པ་དང་། སོམ་བ་ལ་ཀའི་ཤུན་པ་དང་། བལ་བུའི་ལོ་མ་དང་། རུ་རྟ་དང་། གུའུ་རྩི་དང་། འདི་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་དུ་བརྡུངས་བའི་ཁུ་བ་མཉེས་ཤིང་བཙིར་བས་བཀྲུ་ཞིང་རྒྱུན་དུ་བླུགས་པ་དང་། སྨན་འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུས བྱུག་གོ།།དུག་ཁའི་ནང་ཙམ་དུ་རེག་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ཁ་ནས་པད་ཀན་མང་། ལྕེ་ལ་རོ་བྲོ་བ་མི་ཚོར། ཡ་མཆུ་མ་མཆུ་གཉིས་བེམ་བེམ་པོར་བྱེད་ཅིང་སོ་དང་མཆུ་དང་ལྕེ་ཀུན་བེ་རེ་རེ་བྱེད། ལུས་ཚ་སྟེན་ཞིང་ཟུག་།སོ་བརྩེ། ཁ་ཟས་ཀྱི་རོ་ཅི་བྲོ་བ་མི་ཚོར། འགྲམ་རེངས་ཏེ་སོ་ འཛིངས་པའི་ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུས་བྱེད་དེ།འདི་ལྟ་བུའི་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་བྱ་བ་ནི། རེག་དུག་གསོ་བའི་སྨན་ཨུ་ཤི་རི་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་བཤད་པའི་སྨན་རྣམས་ཆུའི་ནང་དུ་སྦངས་ཏེ་མཉེས་པའི་ཁུར་བ་ཁར་བླུགས་ཏེ་བཞག་ལ་དུག་བསྡུ་ཞིང་དྲངས་ལ། ཁ་ཆུ་ཕྱིར་དོར་བའི་ཐབས་དང་། དུག་ཐུབ་པའི་སྨན་ཐམས་ཅད་ཕན་ནོ། །དུག་འཐུངས་པ་ལས་མ་ཞུ་བའི་གནས་ཕོ་བ་དང་མཆིན་པ་ལ་བབ་པའི་ནད་ཐབས་ནི། ལུས་རྔུལ་ཞིང་བརྒྱལ། ལྟོ་སྦོས། མགོ་འཁོར་མྱོས། བ་སྤུ་ཀུན་ལངས། སྐྱུག་།ལུས་ཀུན་ཚ། མིག་མི་མཐོང་། སྙིང་མི་དྲན། ལུས་དང ཡན་ལག་ལ་རྩ་དམར་པོ་དང་།སྔོན་པོ་ཏིག་ཏིག་པོས་གང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དུག་འཐུངས་པ་ཞིག་ལས་དུག་དེ་རྒྱུ་མ་མན་ཆད་སྨད་དུ་བབས་ན། ན་བའི་ཐབས་ནི་ཁ་ནས་སྐྱུག་པ་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་ཞིང་སྐྱུགས། གཅིན་མང་། ཚ་བར་བྱེད། རབ་ཏུ་འཁྲུ། ལུས་ མྱོ་མྱོ་པོར་རྨྱ་བག་ཏུ་འདུག་།ཤ་སྐམ། ཤ་མདོག་སྐྱ་ཞིང་རྩ་སེར་བག་ཏུ་འདུག་།གསུས་པ་སྐྱེ། ཉམས་སྟོབས་ཟད་དེ་དུག་རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་བབ་པ་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བའི་ཐབས་ནི། སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་ན། དེ་ནས་སྐྱེར་པའི་རྩ་བ་དང་། ཆུ་རྩི་སེར་པོ ཡུང་བ་དང་།ཏ་ཀི་བྷ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བུ་རམ་དཀར་པོ་བ་ནི་དུ་བ་རི་ཀ་དང་། ནིས་པ་པ་དང་། བ་སི་ཀ་དང་། ཤ་ཏ་པར་པ་ཀ་དང་། ཏིན་དུ་ལི་ཡ་ཀའི་རྩ་བ་དང་། ཨ་པ་ལ་གུ་ཟ་དང་། སྨན་འདི་རྣམས་སྟོབས་སྙོམས་ཏེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ་འབྲས་ བཙོས་པའི་ཁུ་བ་བཙགས་པའི་གྲང་མོའི་ནང་དུ་སྨན་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕོ་བ་གསུམ་གང་བཀྲུས་ཏེ་ཐུན་གཅིག་བླུད་དོ།།མིག་དང་སྣ་ནས་གཏང་ན་ནི། སྨན་འབྲས་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྐྱོ་མར་སྦྱར་ཚགས་ལས་བཙགས་ཏེ་མིག་དང་སྣར་གཏིག་ཅིང་བླུགས་སོ། །ཐབས་འདི་ ལྟར་ནད་པའི་ཉམས་སྟོབས་དང་སྦྱར་ཞིང་ན་མ་ཐག་གི་བར་དུ་བཏང་ན་དུག་ཐུབ་བོ།

知道这样的食物有毒后，对于下属普通人和一切生灵，务必使其不受伤害并迅速消除。
由各种毒物接触中毒或饮毒或食毒而致病时，分别说明各种病症的性质，以及各自医疗的仪轨。
接触毒物使身体或手臂中毒的症状是：毒物接触处发痒，发热疼痛，发烧，身上出现疱疹，身体和四肢失去知觉变得麻木，指甲脱落，起泡，身体浮肿。
对于这些症状的医疗仪轨是：用所说的药物煎汤洗涤身体和四肢，浇水，涂抹药物则能克制毒性而有效。
其中药物是：香根草、白檀香、柏树、诃子皮、柳叶、土大黄、牛黄，将这些捣碎后挤压取汁洗涤并持续浇灌，以及将这些药物研磨成细粉调制成膏涂抹。
毒物仅接触口腔内部的病症是：口中多痰，舌头尝不出味道，上下嘴唇麻木，牙齿嘴唇和舌头都僵硬，身体发热疼痛，牙齿打颤，尝不出任何食物的味道，面颊僵硬导致牙关紧闭等这样的病症。
这样的医疗仪轨是：将治疗接触中毒的香根草等上述药物在水中浸泡揉搓取汁注入口中停留，聚集并引出毒素，吐出口水的方法，以及所有克制毒性的药物都有效。
因饮毒未消化停留在胃部和肝脏的病症是：身体出汗昏厥，腹部胀满，头晕目眩，汗毛竖立，呕吐，全身发热，目不能视，神志不清，身体和四肢布满红色和青色的细小血管。
另外如果饮毒后毒素下降到肠道以下部位，病症是：口中吐出各种颜色的呕吐物并呕吐，小便频多，发热，严重腹泻，身体昏昏沉沉如在梦中，肌肉消瘦，肤色发白且脉象发黄，腹部膨胀，体力耗尽。
对于这两种毒素侵入的治疗方法是：用催吐药和泻药清洗后，然后取酸枣根、黄水银、姜黄、塔基巴、白糖、波尼杜瓦里卡、尼斯帕帕、瓦西卡、夏塔帕尔帕卡、廷杜利亚卡根、阿帕拉古扎，将这些药物等量研磨成细粉，放入煮熟的米汤过滤后的冷汤中，药粉量为三掌捧，调制后服用一剂。
从眼睛和鼻子施用时，将药物放入米汤中调制成糊状过滤后滴入眼睛和鼻子。
按照这样的方法，根据病人的体力情况，在刚生病时服用就能克制毒性。

།དུག་གིས་ཕོག་པ་ལ་གཞན་ཡང་དཔྱད་བྱ་བ་ནི། གྱེན་དུ་དྲངས་ཏེ་སློན་པ་དང་། ཐུར་དུ་བཀྲུ་བས་ནད་སྦྱངས་ན་དུག་ནད་ཕྱིན་ཏེ། ཁོང་ཡང་བར་གྱུར་ནས་སྨན་བཏང་ བའི་དུས་ལ་བབས་ཏེ།གདོང་ཟངས་བཟང་པོ་སེག་བདར་གྱིས་བདར་བ་ཕོ་གསུམ་གང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ན་དུག་སྙིང་ལ་བབ་པ་དང་། ཟུག་པ་ལ་ཕན་ཞིང་བྱང་ངོ་། །འདི་ལྟར་བྱས་ན་དུག་གིས་ཕོག་སྟེ་སྙིང་ན་ཞིང་ཟུག་པ་ཀུན་འབྱང་ངོ་། །སྙིང་ན་ཞིང་ཟུག་པ་ལ་སོགས་ པ་ཀུན་བྱང་ནས་དེའི་རྗེས་ལ་གསེར་ཕྱེ་མར་བཏགས་པ་ཞིབ་མོར་བགྱིས་ཏེ།སྦྲང་རྩིའམ་འབྲས་ཁུ་ལས་བཏང་ན་དུག་ཐུབ་སྟེ། གསེར་འཐུང་བ་ནི་དཔེར་ན་པདྨོའི་འདབ་མ་ལས་ཆུ་མི་ཆགས་པ་བཞིན་མིའི་ལུས་ལ་དུག་གིས་མི་ཚུགས་སོ། །གསེར་ཕྱེ་མ་རྟག་ཏུ་འཐུངས་ན་ཚེ་ ཡང་རིང་པོར་འགྱུར་རོ།།དུག་ལ་ཕན་པའི་ཆོ་ག་བསྟན་པ་ཡང་འདི་ཡིན་ནོ། །དུག་གིས་ཕོག་པའི་སྟེང་དུ་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཟོས་ན། དབྱིག་དུག་སྦྱར་མ་དང་འདྲ་སྟེ་རབ་ཏུ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་གཤེར་ས་སེར་ཆེ་བ་ན་གནས་གནས་པའི་རི་ དྭགས་ལ་སོགས་པའི་ཤ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་།ཉ་དང་། རྒྱ་སྲན་ནག་པོ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། འོ་མ་དང་། ཡུངས་མ་དང་། ལ་ཕུག་ལ་སོགས་པའི་མྱུ་གུ་ཐམས་ཅད་དང་། སྐྱུར་པོ་ཡང་མི་དགེ་བས་འདི་རྣམས་འདྲ་སྟེ། ནང་ཕན་ཚུན་མི་འཕྲོད་པས་འདི་ལྟ་བུ་ནང་དུ་འདྲེས་ མར་ཟོས་ན་དུག་སློང་སྟེ་མི་རུང་ངོ་།།ཡང་པདྨའི་རྩ་བ་དང་། ལ་ཕུག་དང་། བུ་རམ་གང་ཡང་རུང་བ་འདི་གསུམ་ནང་མི་འཕྲོད་དེ་གནོད་དོ། །མཆོག་ཏུ་འོ་མ་དང་ཉ་གཉིས་མི་འཕྲོད་དེ། ཨ་མགུ་ནི་མི་གནོད་དོ། །ཉའི་ནང་དུ་ཡང་སྲེ་མ་མཆོག་ཏུ་གནོད་དོ། །འོ་མ་དང་སྐྱུར་ བར་མི་འཕྲོད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཤིང་ཐོག་སྐྱུར་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། རྒྱ་སྲན་ནག་པོ་དང་། ཤིང་ཐོག་འབར་ར་ཀ་དང་། ཀྲང་ཀུ་དང་། བ་ལ་དང་། མུ་གུ་སྟ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱང་འོ་མ་དང་མི་འཕྲོད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་ཚོད་སྔོན་རྗེན་པ་ཤང་ཚེའི་བག་དང་། ཡུངས་མ་དང་ ལ་ཕུག་ལ་སོགས་པའོ་མ་དང་མི་འཕྲོད་ཀྱི་མ་ཟ་ཤིག་།ཕག་རྒོད་དང་བྱི་ཐུར་གྱི་ཤ་ལྟ་བུ་འཇུ་དཀའ་ཞིང་ལྕི་བ་འོ་མ་དང་མི་འཕྲོད་དེ། ཞོ་དང་རི་དྭགས་ཀྲི་ཤ་ཏའི་ཤ་དང་བྱ་གག་གི་ཤར་མི་འཕྲོད་དོ། །མོན་སྲན་སྡེའུའི་ཚོད་མ་དང་ལ་ཕུག་ཏུ་མི་འཕྲོད་དོ། །ལུག་ཤ་དང ལེ་བརྒན་རྩིའི་ཚོད་མར་མི་འཕྲོད་དོ།།པདྨའི་རྩ་བའི་ཚོད་མ་དང་ལ་ཕུག་དང་། ཡུངས་མ་དང་མྱུ་གུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོད་མ་དང་མི་འཕྲོད་དོ། །མོན་སྲན་གྲེའུའི་ཚོད་མ་དང་། བུ་རམ་དང་ཞོ་དང་ཤིང་ཐོག་ལི་ཧ་ཟ་རྣམས་དང་མི་འཕྲོད་ཀྱི་མ་ཟ་ཤིག་།ལྡུམ་བུ་ཆུ་སྐྱེས་ཀྱི་འབྲས་ བུ་དང་དར་བར་མི་འཕྲོད་དོ།།ཤིང་ཏ་ལའི་ཤིང་ཐོག་དང་པི་པི་ལིང་དང་ན་ལེ་ཤམ་དུ་མི་འཕྲོད་དོ། །ཀ་ཀམ་ཅི་དང་ཡང་མི་འཕྲོད་དོ། །ཡང་ན་ཉ་བཙོས་ན་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ཉ་མི་རུང་བཞིན་བཅའ་སྒ་བསྐོལ་བའི་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་ཀ་ཀ་མ་ཙི་བ་བཙོས་ན་ཡང་མི་འཕྲོད་དོ། ། ཡང་ཀ་ཀམ་ཙི་དང་བྱ་ཀ་ན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤ་སྣོད་སོ་སོའི་ནང་དུ་བཙོས་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་མི་འཕྲོད་དོ། །ཡང་ན་བྱ་ཀ་མ་ཏའི་ཤ་གཅིག་པུ་བཙོས་པ་ཁོང་དུ་ཞག་ལོན་པ་ཟོས་ན་ཡང་གནོད་དོ། །མར་གྱི་ནང་ན་ཉ་བརྔོ་བརྔོ་བའི་ཉའི་ཞག་དང་མར་ཁུའི་ནང་དུ་པི་པི་ལིང་རློན་པ་བརྔོས་པ ཡང་མི་འཕྲོད་ཀྱི་མ་ཟ་ཤིག་།ཁར་བའི་ནང་དུ་མར་ཞག་བཅུ་ལོན་པར་གཞག་པའི་ནང་དུ་སྨན་གོ་བའི་འབྲས་བུ་མར་དང་དྲོན་མོར་ཟོས་ན་མི་འཕྲོད་དོ། །དར་བའི་ནང་དུ་ཀ་མ་པི་ལྱ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་འཕྲོད་དོ།

对于中毒者还有其他治疗方法：向上引导呕吐和向下清洗以净化病症，毒素排出后，腹部变得舒适，此时到了服药的时机。将优质铜磨成粉末三勺量与蜂蜜调和服用，可治疗毒素入心和疼痛，并能痊愈。如此治疗，可治愈因中毒而引起的心痛和所有疼痛。
心痛和疼痛等症状痊愈后，接着将金子研磨成细粉，用蜂蜜或米汤服用可以抵御毒素。服用金粉就像莲花叶上不沾水一样，毒素不会侵害人体。经常服用金粉还可以延年益寿。这就是治疗毒症的方法。
中毒后如果食用不相宜的食物，就像配制的剧毒一样，会造成极大的危害。这些食物包括：潮湿黄土地带的野兽等肉类、鱼、黑豆、蜂蜜、牛奶、芥菜、萝卜等所有新芽以及酸性食物都不宜食用，因为这些食物相互不相宜，如果混合食用会引发毒性而不适合。
另外，莲藕、萝卜、糖这三种也相互不相宜而有害。尤其是牛奶和鱼最不相宜，但鲶鱼不会造成危害。在鱼类中，尤其是鲮鱼最有害。牛奶与酸性食物不相宜。
同样，所有酸性水果、黑豆、木瓜、柑橘、香蕉、葡萄等这些也都与牛奶不相宜。同样，生的绿叶蔬菜、芥菜和萝卜等也与牛奶不相宜，不要食用。
野猪肉和獐子肉等难消化且沉重的肉类与牛奶不相宜；酸奶与鹿肉、鸽肉不相宜。豌豆汤与萝卜不相宜。羊肉与番茄汤不相宜。
莲藕汤与萝卜、芥菜和各种新芽的汤菜不相宜。豌豆汤与糖、酸奶和李子等不相宜，不要食用。水生植物的果实与酪浆不相宜。
棕榈果与胡椒和诃子不相宜。与乌龟肉也不相宜。煮熟的鱼也不适合。像鱼不相宜一样，在煮过生姜的器皿中煮乌龟肉也不相宜。
另外，在不同器皿中分别煮乌龟肉和迦那特鸟肉食用也不相宜。而且单独煮的迦那特鸟肉放置一天后食用也有害。在油中煎炸的鱼油和在油中煎炸的新鲜胡椒也不相宜，不要食用。
在陶器中放置十天的油中加入诃子果实与油一起温热食用不相宜。在酪浆中加入迦摩毗梨等也不相宜。

།ཏིལ་དང་མོན་སྲན་སྡེའུ་གཉིས་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་དང་། འོ་མ་དང་ཆང་དུ་མི་འཕྲོད་དོ། །སྦྲང་རྩི་དང་མར་དང་རྡོ་ཚིལ་དང་། ཏིལ་མར་དང་ཆུ་དང་། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་དུ་ཧ་ཅང་ཆེར་མི་བཟའ་མི་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་འདི་ལྔ་ཆ་མཉམ་པར་བྱས་ཏེ་ཅིག་ཅར་ཟོས་ན་ཡང་ཕན་ཚུན་ནང་མི་འཕྲོད་དེ་གནོད དོ།།མར་དང་སྦྲང་རྩི་གཉིས་ཆེ་ཆུང་བྱས་ཀྱང་ཆར་པའི་ཆུ་འཐུངས་ན་མི་འཕྲོད་དེ་གནོད་དོ། །ཡང་སྦྲང་རྩི་དང་པུ་ཀའི་ས་བོན་དང་གཉིས་ཟོས་ན་ཡང་གནོད་དོ། །སྦྲང་རྩི་དང་བུ་རམ་ཆང་དང་། ལི་ཁ་རའི་ཆང་དང་ནང་མི་འཕྲོད་དེ་གནོད་དོ། །ཡང་འོ་ཐུག་དང་ཆུ་དང་ཕྱེ་ སྦྱར་བའི་སྐྱོ་མར་འཐུངས་ན་མི་འཕྲོད་དེ་གནོད་དོ།།ཤ་མོ་ཡུངས་མར་གྱི་ནང་དུ་བཙོས་པ་ཡང་མི་འཕྲོད་དེ་གནོད་དོ། །ཡང་ཚོད་མ་ཨུ་པོ་ཏ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཏིལ་གྱི་ཚིགས་མ་ལ་ཟོས་ན་རབ་ཏུ་འཁྲུ་བར་འགྱུར་རོ། །ཆུ་ལ་གནས་པ་ཞེས་དཀར་མོའི་ཤ་ བཙོས་པ་ཆང་དང་སྦྱར་བ་དང་།སྲན་རྡེའུ་དང་མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་ཏིལ་དང་སྣ་གསུམ་དུ་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་དང་མི་འཕྲོད་དེ་གནོད་དོ། །ཕག་རྒོད་ཀྱི་ཚིལ་གྱི་ནང་བྱ་དཀར་མོའི་ཤ་བརྔོས་ཏེ་ཟོས་ན་འཕྲལ་དུ་སྲོག་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྲེག་པ་དང་། རྨ་བྱ་དང་། གོ་དྷ་ཞེས་བྱ་བ་སྲེན་མོ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། བྱ་ཀ་བི་ཛ་ལ་དང་། འདི་རྣམས་ཤིང་ཨེ་རཎྜའི་མེ་བུས་ཏེ། ཨེ་རཎྜ་གཉིས་ཀྱི་མར་ལ་བརྔོས་ན། མི་འཕྲོད་པ་སྟེ་གནོད་དོ། །བྱ་ཧ་རི་ཏ་ཞེས་བྱའི་ཤ་སྐྱེར་ཐུར་རིང་པོས་ཕུག་ལ། སྐྱེར་བའི་མེ་དང་། མདག་མ་ལ་བསྲེགས་ཏེ་ཟོས ན་འཕྲལ་དུ་སྲོག་ལ་གནོད་དོ།།བྱ་ཧ་རི་ཏའི་ཤ་བསྲེགས་ཤར་བྱས་ཏེ་ཐལ་བ་དང་ས་ཡང་རེག་ལ། དེ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཞིང་ཟོས་ན་དེ་བཞིན་དུ་གནོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ལ་གང་ཡང་རུང་བ་ཟོས་ན་མི་འཕྲོད་ནད་སློང་ལ་ནད་བྱང་དུ་མི་རུང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི། མདོར་ན་ ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་གནོད་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟ་བུ་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཟོས་པ་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཅིག་ནི་བཀྲུ་སྨན་དང་། སྐྱུག་སྨན་གྱིས་སྦྱང་བའོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ཟས་མི་འཕྲོད་པའི་ནད་དེ་ལྟ་བུ་སེལ་ཞིང་འབྱིན་པའི་འཇུ་སྨན་ནམ། ཡང་ན་ ཟས་སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པས་ཞི་བར་བྱའོ།།ལ་ལ་ཞིག་ཟས་དང་མི་འཕྲོད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཐོག་མ་ནས་ཟ་ཞིང་། ལུས་ཟས་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱིས་ལུས་གསོས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཡང་ན་རྟག་ཏུ་བཅག་པ་ལ་སོགས་པས་ལུས་བཀྲོལ་ཞིང་ཤུགས་ཕྱུང་བ་དང་། ན་ཚོད་དར་ལ་བབ་ཅིང་ཉམས་ སྟོབས་དང་ཡང་ལྡན་པའི་མི་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཡིན་གྱིས་ཀྱང་རྟག་པར་ཟས་སུ་གོམས་པ་དང་།ཅུང་ཟད་ཟོས་ན་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མི་འཕྲོད་ཅིང་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་དེ་ཟོས་ན་ཡང་ཉེན་དུ་མི་འགྱུར་བར་སྦགས་ཀྱིས་བཟའ་བའི་ཐབས་ནི། ཟས་འཕྲོད་པ་ བཞི་གསུམ་ཟོས་ནས་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་བཞི་ཆ་གཅིག་བཟའོ།།དེ་ནས་བགས་ཀྱིས་ཉིན་རེ་བཞིན་ཟས་འཕྲོད་པ་བཞི་གསུམ་གྱི་སུམ་ཆ་གཅིག་པོ་དེ་ལ་ཡང་བཞི་ཆས་ཉིན་རེ་རེ་ཞིང་ཕྲི་ལ་མི་འཕྲོད་པའི་ཟས་ཀྱང་ཉི་མ་རེ་རེ་ཞིང་ཆ་བསྐྱེད་དེ། བཟའ་བ་འདི་ལྟ་བུར་ཉི་མ་གཅིག་ གཉིས་གསུམ་བཞི་རྟག་ཏུ་ཟོས་ན་འཕྲོད་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་ཀྱང་རྟག་པར་ཟོས་ཏེ་གོམས་ན་མི་གནོད་དེ་ཕན་ནོ།

芝麻和豌豆、豆子两种混合的汤与牛奶和酒不相宜。
蜂蜜、酥油、石脂、芝麻油和水，这些任何一种都不宜连续两三次过量食用或饮用。
或者这五种等量混合一起食用也会相互不相宜而有害。
酥油和蜂蜜两种无论多少，如果饮用雨水也会不相宜而有害。
另外蜂蜜和布嘎（植物名）的种子两种一起食用也会有害。
蜂蜜与甘蔗酒和甘草酒不相宜而有害。
另外牛奶汤与水和面粉混合的稀粥饮用会不相宜而有害。
肉在芥菜油中煮也不相宜而有害。
另外名为乌波塔嘎的蔬菜与芝麻渣一起食用会导致严重腹泻。
水鸟的肉煮后与酒混合，以及豆子、豌豆和芝麻三种混合的汤不相宜而有害。
野猪油中烤白鸟肉食用会立即危及生命。
同样，火鸡、孔雀、名为果达的一种有爪动物、嘎比扎拉鸟，这些用蓖麻木生火，在蓖麻油中烤制，会不相宜而有害。
名为哈日塔的鸟肉用长柄荆棘刺穿，用荆棘木火和炭火烤制食用会立即危及生命。
哈日塔鸟肉烤制成灰并接触土，与蜂蜜混合食用同样有害。
因此，食用任何不相宜的食物都会不适，引发疾病且病情难以痊愈，简而言之，这就是所谓的食物不相宜，是有害的。
对于食用这类不相宜食物的治疗方法有两种：一是用泻药和催吐药清除。
第二种是用消化药物清除这类不相宜的病症，或者通过禁食等方法使其平息。
有些人从一开始就食用这类不相宜的食物，身体由这类食物滋养，或者经常通过运动等方式锻炼身体发汗，以及年富力强且体力充沛的人即使经常食用不相宜的食物习惯了，少量食用也不会不相宜和有害。
另外食用不相宜的食物时，为避免危险的渐进食用方法是：先食用四分之三的相宜食物，再食用四分之一的不相宜食物。
然后逐日将相宜食物四分之三中的三分之一，每天减少四分之一，而不相宜的食物则每天相应增加份量。
这样持续食用一天、两天、三天、四天就会适应。
或者即使是不相宜的食物，如果经常食用习惯了也不会有害反而有益。

།གལ་ཏེ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཕན་ཞིང་གོམས་པར་གྱུར་པ་དེ་བཏང་ལ་འཕྲོད་ཅིང་ནད་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཟས་མི་གོམས་པ་བསྟེན་ཅིང་ཟོས་ན་མི་ འཕྲོད་དེ་གནོད་པས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ།རླུང་དང་། བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ལུས་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བདག་དང་ཉེ་བར་གནོད་པ་ཡང་དང་ཡང་ཟ་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་མཁས་ཤིང་ཤེས་པས་བཟའ་བའི་མི་རིགས་སོ། །དེ་བས་ན་ལུས་ལ་ཕན་ པར་འགྱུར་བའི་ཟས་དང་།གོས་དང་། མལ་ཆ་དང་། བུད་མེད་ལ་ཕོད་པ་རྣམས་ལ་ཚོད་ཟིན་ཅིང་རན་པར་བྱེད་པས་ལུས་བརྟན་ཅིང་གསོ་བ་ནི། དཔེར་ན་ཁང་ཁྱིམ་རྟག་ཏུ་ཞལ་ཏ་བྱེད་ཅིང་བཅོས་པ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་སྔར་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འོག་ནས་སྐབས་སྐབས་སུ་ཡང་འཆད་དོ། །བདེ་མི་བདེ། ཤ་ཆེ་བ་དང་། སྐེམ་པ་དང་། སྟོབས་ཆེ་ཆུང་དང་། བུད་མེད་ལ་ཕོད་མི་ཕོད་དང་། སེམས་གསལ་མི་གསལ་དང་། སྲོག་གི་ཟུངས་ཡན་ཆད་ཀྱང་གཉིད་ཚིམ་པར་ལོག་ན་ཕན་ཏེ་གཉིད་ལ་རག་ལུས་སོ། །གཉིད ལེགས་པར་ལོག་པ་ནི་ལུས་ལ་ཕན་གྱི།འོན་ཀྱང་སོས་ཀའི་ཚེ་ཉིན་པར་ལོག་ཏུ་རུང་བ་མ་གཏོགས་པར་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ཉལ་བ་ནི་དུས་མ་ཡིན་པར་གཉིད་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་གནོད་དོ། །གཉིད་ལོག་ན་ཕན་ཞེས་ཏེ་རྒྱུན་དུ་ཧ་ཅང་ཡང་མ་འོངས་པར་མི་ཉལ་ལོ། །གཉིད་དྲགས་ ན་ལུས་ལ་གནོད་ཆེས་ཏེ་གཉིད་ཡེ་མི་ལོག་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།རྟག་ཏུ་ཧ་ཅང་ཡང་ཉལ་ཞིང་གཉིད་དྲགས་ན་བདེ་སྐྱིད་པའི་ཚེ་ལ་བདུད་ལྷག་པར་འབྱུང་སྟེ་གནོད་དོ། །མཚན་མོ་གཉིད་མི་ཉལ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁོང་རྩུབ་སྟེ་རླུང་སྐྱེད་དོ། །ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁོང་ འཇམ་སྟེ་བད་ཀན་སྐྱེད།ཙོག་པུར་ཡུར་བ་ནི་རླུང་ཡང་མི་སྐྱེད་བད་ཀན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །སོས་ཀའི་ཚེ་ཟླ་བ་གཉིས་རླུང་སྐྱེ་བའི་དུས་ཏེ་ཉམས་མཐུ་མི་འབྲི་བའི་དུས་ལ་བབ་པས་དེའི་ཚེ་མཚན་ནི་ནམ་ཐུང་ཉི་མ་རིང་བས་ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་ན་ ཕན་ནོ།།དུས་འདིའི་ཚེ་མ་ཡིན་པར་གཉིད་ལོག་ན་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྨྲ་མངས་ཏེ་དྲགས་པ་དང་། རྟ་ཞོན་དྲགས་པ་དང་། རྐང་གིས་སོང་སྟེ་དུབ་པ་དང་། ར་རོ་བ་དང་། བུད་མེད་ལ་ཉལ་དྲགས་པ་དང་། ཁུར་དང་ལས་ཀྱིས་དུབ་པ་དང་། ཚིག་ པ་ཟོས་ཏེ་ཁྲོས་པ་དང་།མྱ་ངན་གྱིས་བཏབ་པ་དང་། ངལ་ཞིང་དུབ་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པ་དང་། ཚད་པས་རབ་ཏུ་འཁྲུ་བ་དང་། ནད་རྒན་པ་དང་། བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། ཉམས་སྟོབས་འབྲི་བ་དང་། གློ་རྡོལ་ཏེ་ཁ་ནས་ཁྲག་འོང་བ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། ལུས་དང་ཡན་ལག་ན་སྟེ་ཟུག་པ་དང་། ཟས་མ་ཞུ་སྟེ་མི་བདེ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་མི་བདེ་ལ་གཉིད་ལོག་ཏུ་རུང་ངོ་། །གཉིད་ལོག་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་སྲོག་ཟུངས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་སྙོམས་པར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་སྐྱེས་ཏེ་ལུས་བརྟའོ། ། ལ་ལ་ཚོ་སྟེ་ཚིལ་ཆེ་བ་དང་། བད་ཀན་ཆེ། རྟག་པར་ཟས་སྣུམ་བག་ཟ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མཚན་མོ་ཡང་མ་ཉལ་ཅིག་།དུག་གིས་ཕོག་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མཚན་མོ་ཡང་མ་ཉལ་ཅིག་།ཉིན་པར་དུས་མ་ཡིན་པར་ཉལ་བ་ནི་སེམས་རྨོངས་བག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །རིམས་ཀྱིས་ཐེབས། རྨུགས པར་བྱེད།།ཆམ་པས་ཐེབས། ཀླད་པ་ན། སྐྲངས་དང་ཁ་མེར་མེར་པོར་བྱེད། །སྒྱིད་པ་སྐྱུར། རྩའི་རྒྱུན་རྣམས་འགགས་པ་དང་། དྲོད་ཆུང་ཞིང་ཟས་མི་འཇུ་བར་འགྱུར་རོ།

如果不适合的食物虽然有益且已经习惯了，放弃它而食用适合且不会致病但不习惯的食物，会不适且有害，立即会生病，风、痰、胆等病会损害身体，这种反复食用对自身有害的食物，有智慧和知识的人是不应该食用的。
因此，对于有益身体的饮食、衣服、卧具和女色等要把握分寸适量，这样维护和养护身体，就如同经常维修和修缮房屋一样。因此，饮食之道前面已经讲过，下文也会在适当时候讲解。
舒适与否、体型大小、消瘦与否、体力大小、是否适合女色、心智清晰与否，乃至生命精气，都取决于睡眠是否充足。良好的睡眠对身体有益，但是除了春季可以在白天睡觉外，其他时候白天睡觉被称为非时睡眠，是有害的。
虽说睡眠有益，但也不要经常过度睡眠。睡眠过度对身体危害很大，但完全不睡觉也不行。如果经常过度睡眠，在安乐时魔障会更多地出现而造成危害。
夜晚不睡觉会使身体内部粗糙而生风，白天睡觉会使身体内部柔软而生痰，打盹既不会生风也不会变成痰。春季两个月是风生的时节，正值体力不衰减的时候，此时夜短昼长，白天睡觉有益。
除此时期外睡觉会生痰和胆。过度说话、过度骑马、步行疲劳、醉酒、过度房事、负重和劳作疲劳、吃到愤怒、忧伤所困、疲惫劳累、呼吸不畅、打嗝、热症导致的剧烈腹泻、久病、幼儿、体力衰减、肺部出血、口渴、身体和肢体疼痛、消化不良不适、发热，这些不适时可以睡觉。
睡眠的功德是使七种生命要素平衡。会生痰使身体强健。对于肥胖、痰多、经常食用油腻食物的人，晚上也不要睡觉。中毒的人晚上也不要睡觉。白天非时而睡会使心智迷惑。
会引起疾病、昏沉、感冒、头痛、浮肿和麻木、腿软、脉道阻塞，以及体温低下和消化不良。

།དེ་ལྟར་ཉལ་དྲགས་པས་བད་ཀན་སྐྱེད་དེ་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ཆོ་ག་ནི་ཟན་བཅད་དེ་སྨྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། ། སྐྱུག་སྨན་གཏང་བ་དང་། རླངས་པས་བདུག་ཅིང་བྱིབས་ཏེ་རྡུལ་དབྱུང་བ་དང་། སྨན་སྣ་ནས་གཏང་བ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་སྦྱར་བའི་སྐྱུག་སྨན་རྣོན་པོ་དང་། །མིག་སྨན་གཏང་ངོ་། །གཞན་ཡང་བད་ཀན་བསལ་བའི་ཐབས་ནི་སྣ་ནས་གཏང་བ་དང་། ཟས་དེ་སྨྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ལས་བསྐྱེད་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་བ་དང་། མི་དགའ་བའི་མྱ་ངན་འཇིགས་པ་དང་། ཚིག་པ་ཟ་ཞིང་ཁྲོ་བ་ལྟ་བུར་བྱས་ན། ཐབས་འདི་རྣམས་ཀྱིས་གཉིད་སེལ། །བད་ཀན་གྱི་ནད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་གཉིད་ཡེ་མི་ལོག་ན་ཡང ལུས་དང་ལྷུ་ཚིགས་སྐྱུར་ཞིང་སྙོམ།ཀླད་པ་ལྕི། གླལ་མང་། མྱོ་མྱོ་པོར་འགྱུར། །ལུས་མི་བདེ། མགོ་འཁོར། ཟས་མི་འཇུ། བརླང་བརླང་པོར་བྱེད། རླུང་ནད་སྐྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མཚན་མོ་ཉལ་བའི་དུས་ལ་ནམ་བབ་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བདེ་བར་ཉལ་བར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་སྔོན་ཆད་མ་གོམས་པར་མཚན་མོ་མི་ཉལ་བར་བྱས་པས་ལུས་ལ་གནོད་དེ། མི་བདེན་ནང་པར་སྔར་ཟན་མ་ཟོས་པ་ཇི་སྲིད་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པ་དེའི་ཚེ་ཕྱེད་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པར་བྱའོ། །ལ་ལ་ཞིག་གཉིད་མེད་ན་དེ་ལ་གཉིད་འོང་བར་བྱ་བའི་དཔྱད་ནི། འོ མ་དང་།ཆང་དང་། ཤའི་བཅུད་དང་། ཞོ་བཏུང་བ་དང་། ལུས་ལ་མར་གྱིས་བྱུགས་ཏེ་ལྡེ་གུས་ཕྱི་ཞིང་དྲིལ་ལ་ཆུ་དྲོན་པོས་ཁྲུས་བྱ་བ་དང་། ཀླད་པ་དང་། རྣ་བ་དང་། མིག་ཏུ་ཏིལ་མར་བླུགས་པ་དང་། མཚན་མོ་བུད་མེད་གཞོན་ནུ་དང་ཉལ་བ་དང་། ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ ན་གཉིད་ལེགས་པར་འོང་སྟེ་བདེའོ།།ཡང་ལ་ལ་ཞིག་གྲོང་གི་བདེ་བ་ལ་སེམས་མ་ཆགས་ཤིང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་དགའ་སྟེ་ཆོག་ཤེས་ཤིང་མགུ་སླ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཉལ་བའི་དུས་སུ་གཉིད་རང་ལེགས་པར་འོང་ངོ་། །ཡང་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་ བཀན་པ་མ་ཡིན་པ།།བས་བུབ་པའམ། ཟུར་གྱིས་མི་བྱ། །ཟླ་མཚན་གྱི་ཚེ་མི་བྱ། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ལ་བྱེད་པ་དང་། མངལ་ནས་རྣག་དང་ཤེའུ་རུལ་དང་། ཆུ་སེར་ལྟ་བུ་འོང་བ་དང་། ཧ་ཅང་སྦོམ་པ་དང་། བུ་བྱུང་བའི་རྗེས་དང་། སྦྲུམ་མ་དང་བྱོལ་སོང་ལྟ་བུའི་ མངལ་དུ་གྱུར་པ་དང་།གཞན་གྱི་ཆ་ལུགས་སུ་ཞུགས་ཏེ་དཀའ་ཐུབ་བྱེད་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ལྷ་ཁང་དང་། བླ་མའི་གནས་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དང་། མཆོད་རྟེན་དང་། ཤིང་གཉན་པོ་དང་། དུར་ཁྲོད་དང་། ལམ་གྱི་སུམ་མདོ་དང་བཞི་ མདོ།།ཉ་བའི་དུས་དྲུག་གི་ཚེ་དང་། །ཉིན་པར་ཉལ་བ་འདི་ལྟ་བུ་མི་རིགས་ཏེ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ཟས་སྐོམ་ཧ་ཅང་ཡང་ཆེར་ཟོས་པའམ། མི་དགའ་བར་འགྱུར་བའམ། བཀྲེས་སམ། སྐོམ་མམ། ལུས་མི་བདེ་བའམ། བྱིས་པ་གཞོན་པའམ། རྒན་པའམ་ བཤང་གཅི་བྲོ་བ་འདི་ལྟ་བུའི་ཚེ་ན་ཉལ་པོ་མི་དགེ་བས་ཐོང་ཤིག་།བུད་མེད་དང་ཕྲད་པ་ནི་དགུན་གྱི་དུས་སུ་ཁ་ཟས་ཕན་ཞིང་བསོད་པས་ལུས་ཀྱང་ལེགས་པར་བརྟས་ལ་ཉམས་བདེ་བའི་ཚེ་འདོད་པ་བསྟེན་པར་བྱའོ། །དཔྱིད་དང་སྟོན་ནི་ཉི་མ་གཉིས་ཤིང་ལན་རེ་བུད་མེད་དང ཕྲད་པར་བྱའོ།།དབྱར་དང་སྟོན་གྱི་དུས་སུ་ནི་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཅིང་ལེན་རེ་ཞིང་བུད་མེད་ལ་ཉལ་དུ་རུང་ངོ་། །དུས་ཚིགས་ཀྱི་རིམ་པ་དམིགས་ཀྱིས་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བུད་མེད་དང་ཉལ་བར་དུས་མ་ཡིན་པར་བུད་མེད་ལ་ཉལ་དྲགས་པ་ན། མགོ་འཁོར། །ལུས་སྙོམ་ཞིང་སྐྱིད་སྐྱུར། བརླའི་མཐུ་བྲི་སྟེ་ཞན་པར་འགྱུར་རོ།

如此过度睡眠会产生痰病而成疾病的治疗方法是：断食而禁食，使用催吐药，用蒸汽熏蒸并擦拭以出汗，使用鼻药，以那利善配制的强力催吐药，使用眼药。
其他祛除痰病的方法是：从鼻子施药，断食禁食，从心理上产生，依靠女人，不喜悲伤恐惧，生气发怒等，用这些方法可以去除睡眠，痰病就会消除。
如果完全无法入睡，身体和关节会酸痛麻木，脑部沉重，频繁打哈欠，昏昏沉沉，身体不适，头晕，食物不消化，变得迟钝，会生风病。
因此，当夜晚睡眠时间到来时，应当舒适地入睡。如果以前不习惯夜晚不睡觉而损害身体不适，早晨在未进食之前，只要还未入睡，就应该睡到中午。
对于某些失眠的人，使其入睡的治疗方法是：饮用牛奶、酒、肉汤、酸奶，用油涂抹身体并用香膏擦拭按摩后用温水沐浴，在脑部、耳朵和眼睛滴入芝麻油，夜晚与年轻女子同寝，在令人愉悦的地方就能很好地入睡而安适。
又有些人不贪恋世俗之乐，喜好梵行而知足易满，这样的人在睡眠时间自然能很好入睡。
又关于男女同房，不可仰卧，不可俯卧或侧卧。月经期间不可行事，与不悦意者行事，阴道有脓液、腐烂物、黄水等分泌物者，过于肥胖者，产后者，孕妇和如同畜生般的胎中者，其他装扮修行者，这些都不可行。
又在寺庙、上师住处、王宫、佛塔、神圣树木、墓地、三岔路口和四岔路口，六斋日期间，白天睡觉等这些都是不适宜的。
又过度饮食，心生不悦，饥饿，口渴，身体不适，年幼者，年老者，大小便急迫等这些时候行房事不好，应当停止。
与女人交会在冬季时节，食物有益滋补，身体也能良好强壮而舒适时可以行欲事。
春季和秋季每两天可与女人一次交会。
夏季和秋季时期，每半月可与女人一次同寝。
按照季节次第分别指示那样与女人同寝，如果在不当时候过度与女人同寝，会头晕，身体麻木酸痛，大腿力量减弱而变得虚弱。

།ཉམས་མཐུ་བྲི། མི་ལ་ཁྲག་དང་ཤ་དང་ཚིལ་ལ་སོགས་པ་ཁམས་བདུན་ཟད་པར་འགྱུར། མིག་དང་རྣ་བ་དང་། སྣ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཉམས་པར་འགྱུར། དུས་མ་ཡིན་པར་གློ་བུར་དུ་འཆི་བའི་ཉེན་འདི་ལྟ་བུར་འགྱུར རོ།།ཡང་དུས་ཚིགས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བུད་མེད་དང་རན་པར་ཡིད་གཞུངས། དྲན་པ་གསལ། ནད་མེད། ལུས་དང་དབང་པོ་བརྟས། མཐུ་རྩལ་དང་གྲགས་པ་ཆེ་བ་དང་ལྡན། རྒས་སྲ་བར་འགྱུར་རོ། །བུད་མེད་ལ་རན་པར་ཉལ་བའི་རྗེས་ལ་ལུས་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ དཔྱད་ནི།མགོ་ལུས་ཏིལ་མར་སྨན་དང་སྦྱར་བས་ལུས་མཉེ་ཞིང་བྱུགས་ལ་ལྡེ་གུས་ཕྱིས་ནས། ཆུ་དྲོན་པོ་རན་པས་ལུས་བཀྲུའོ། །དེ་ནས་སྤོས་ཞིམ་པོས་ལུས་བྱུགས་ལ་གོས་དྲོན་པོ་འཇམ་པོ་གྱོན། ཟས་བཅུད་དང་འུ་ཤ་དང་། སྲན་རྡེའུའི་ཚོད་མ་ཁུ་བ་ཅན་དང་། ཁ་ ར་དང་།ཧྭགས་དང་། འོ་མ་དང་། ཆང་ཞིམ་པོ་འདི་ལྟ་བུས་བརྟ་བར་བྱས་ཤིང་། ནུབ་མོ་ཉལ་བའི་ཚེ་ཡང་འདི་བཞིན་དུ་ཟོས་འཐུངས་ལ། མལ་དུ་ཉལ་ཞིང་འདོད་པ་བསྟེན་ནས་ཀྱང་དེའི་རྗེས་ལ་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་འདི་བཞིན་དུ་བྱས་ན། ལུས་སླར་མྱུར་དུ་བརྟ་ཞིང་གཟི་ དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་སྨན་པ་མཁས་པ་གཅེས་ཏེ། སྨན་པ་མང་དུ་ཐོས་ཤིང་སྨན་སྦྱོར་མཁས་པ། སྨན་གྱི་ལས་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཆེ་ཞིང་སྙིང་རྗེར་ལྡན་པ་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གི་འདབ་ཏུ་གཞག་སྟེ། སྐུའི་རིམ་གྲོར་སྨན་སྦྱོར་དུ་གཞུག་ཅིང་། སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་ག་ བཞིན་དུ་བྱས་ན་རྒྱལ་པོ་རང་གི་སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་།།ནད་མེད། ཚེ་རིང་། གཟི་བརྗིད་དང་གྲགས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ལེའུ་བདུན་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རན་པར་བཟའ་བ་བསྟན་པའི་ ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།།རྟག་པར་ཟས་ཀྱི་ཚོད་བཟུང་སྟེ་རན་པར་ཟས་བཟའ་བ་ནི་ཟས་ཞུ་བར་བྱེད་པའི་མེ་དྲོད་དེ། ཁ་ཟས་ཚོད་རན་པར་བཟའ་བ་ལ། ཟས་འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི་བ་དང་འཇུ་སླ་ཞིང་ཡང་བ་རྣམས་ཀྱང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཟས་འཇུ་དཀའ་བ་ལྕི་བ་ཞིག་ན་ནི། ཕྱེད་ འགྲངས་ཙམ་དུ་ཟའོ།།ཟས་འཇུ་སླ་ཞིང་ཡང་བ་ནི་ཧ་ཅང་འགྲངས་པ་ཉིད་དུ་མི་ཟའོ། །དེ་བས་ན་ཟས་ཚོད་རན་པར་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟས་ཟོས་པ་བདེ་བླག་ཏུ་ཞུ་བར་འགྱུར་ལ་དེ་ལ་ཚོད་ཟིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟས་བཟའ་བའི་ཚོད་ཆུད་ན་ཡང་ཉམས་མཐུ་ཡང་མི་རུང་གཟི་བརྗིད་ དང་མདངས་མེད་ལ་རླུང་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལྡང་བར་ཡང་འགྱུར་རོ།།ཡང་ཟས་ཚོད་མ་ཟིན་ཏེ་ཧ་ཅང་ཆེར་ཟོས་པ་ནི་ནད་ཐམས་ཅད་མྱུར་དུ་སློང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཟས་མ་ཞུ་ནས་མི་བདེ་བར་གྱུར་ན་རླུང་དང་བད་ཀན་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཟས་མ་ཞུ་བས་ཅིག་ཅར་བསླངས་ནས་དེ་ལྟར་བེའུ་ སྣབས་དང་།ཟས་མ་ཞུ་བ་འདི་དག་ཕོ་བའི་ནང་དུ་གང་བ་དང་། ཡར་ཡང་མི་སློན་མར་ཡང་མི་འཁྲུ་བར་འཇུ་ཞིང་། ནད་དྲག་པོ་དངོས་ལ་ཟུག་ཅིང་རྡུས་པ་ནི་ནད་གསུད་སྦོས་ཞེས་བྱའོ། །ནད་དེ་ལྟ་བུ་ལས་ཡན་མན་དུ་ཕོལ་ནས་ཟག་ཅིང་ན་བ་ཙམ་ཡོད་ན། དེའི་མིང་བེའུ་སྣབས་དང་། མ་ཞུ་བའི་ཟུག་ཐབས་ཞེས་བྱའོ། །ཟས་ཕན་གནོད་དང་ཞུ་མ་ཞུའི་ཚོད་མི་འཛིན་པའི་མི་མི་མཁས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཟས་ཚོད་དྲགས་ཏེ་བེའུ་སྣབས་དང་ཟས་མ་ཞུ་བ་འདོམ་ན། དེ་ལ་རླུང་ནད་གཅིག་ཏུ་ལངས་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་མཆིན་པའི་ཐབས་སུ་ཕོ་བར་ཟུག་ཅིང་ན། མགོ་འཁོར། ཁོང སྦོ།ལུས་འདར་ལ་ལུས་རེངས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟར་གྱུར་ན་ཟས་མ་ཞུ་བ་ལས་རླུང་ནད་ལངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

体力减弱。人的血液、肉、脂肪等七种体液将会耗尽。眼睛、耳朵、鼻子等感官将会衰退。会有这样非时突然死亡的危险。
另外，如果按照时节所教导那样与女人交合适度，则会记忆清晰、无病、身体和感官强健、具有威力和名声、长寿。
与女人适度交合之后，为了对身体有益的医疗方法是：用芝麻油调配药物按摩涂抹全身头部，用香粉擦拭后，用适温温水洗浴身体。然后用香料涂抹身体，穿上温暖柔软的衣服。食用有营养的食物、牛肉、豆类汤羹、糖、姜、牛奶、美酒等来调养。晚上睡觉时也这样饮食，卧床后行欲之后，如果也按这样的饮食仪轨来做，身体会很快恢复强健并具有光泽。
因此医生的专业很重要，应当在王宫附近安置一位博学、善于配药、对医疗事业精进且具有慈悲心的医生，让他按照医疗规范为王配药。如此国王便能如同往昔所修善根那样享受果报，无病、长寿、具有威严和名声。第七章完。
现在讲解适量饮食的章节。经常把握饮食量适度进食，这是消化食物的火力。关于适量饮食，应当分辨难消化的重食和易消化的轻食。对于难消化的重食，应当只吃到半饱。易消化的轻食也不要吃到太饱。所以所谓适量饮食，就是食物容易消化，这叫做把握分寸。
如果不知饮食分寸，体力会衰退，没有威严和光泽，一切风病也会发作。如果不把握饮食分寸过量进食，会迅速引发一切疾病。这样食物不消化而不适时，风病和痰病等疾病会因食物不消化而同时发作，这样痰涎和不消化的食物充满胃部，既不能上吐下泻，凝结后剧烈疼痛，这叫做胀痛病。
如果从这种病症向上下流溢而疼痛，这叫做痰涎和不消化的绞痛。那些不懂得分辨食物的利弊和消化与否的愚人如此不把握饮食分寸，痰涎和食物不消化混合时，如果单独发作风病，就会在肝部和胃部疼痛，头晕、腹胀、身体颤抖和僵硬等，这样的情况就叫做因食物不消化而发作的风病。

།ཡང་ཟས་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཞུ་བ་ལས་མཁྲིས་པའི་ནད་ལངས་པར་གྱུར་ན། རིམས་ཀྱིས་ཐེབས། །རབ་ཏུ་འཁྲུ། །ཁོང་ཚ། སྐོམ། གློང་ བག་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟར་གྱུར་ན་མ་ཞུ་བའི་མཁྲིས་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་བེའུ་སྣབས་དང་ཟས་དྲགས་ཏེ་མ་ཞུ་བ་ལས་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལངས་ན་ནི། སློན་བྲོ། ལུས་དང་རྐང་ལག་ལྕི། །སྨྲ་ན་ཁ་ལྕེ་ལྕི་སྟེ་སྨྲ་མི་འདོད་དོ། །ཁ་ནས་བད་ཀན་འབྱུང་ཞིང་འདོར་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ སོགས་པ་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལྡང་ངོ་།།མ་ཞུ་བའི་ནད་འདི་ལྟ་བུའི་ཡང་མི་རིད་ཅིང་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། དྲོད་ཆུང་སྟེ་ཁ་ཟས་འཇུ་བའི་མེ་དྲོད་ཞན་པ་དང་། བཤང་གཅིའི་བྲོ་ནི་བཤང་མི་ལྕི་ཞིང་བརྣག་པར་བྱེད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་འདི་རྣམས་ལྷག་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་བེའུ་སྣབས་དང་ ཟས་མ་ཞུ་བར་འདོམ་པའི་ནད་ལ་མཆིན་པ་ན་བ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།དེ་ནི་ཟས་ཟོས་པ་ཡང་མ་ཞུ་ལ་བད་ཀན་དང་བེ+ེའུ་སྣབས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོད་ཅིང་འགགས་པ་དང་། དེའི་ཚེ་རླུང་ཡན་མན་དུ་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བ་བད་ཀན་དང་བེའུ་སྣབས་ཀྱིས་ཆོད་དེ་རྒྱུར་མེད་པ་ལས་འཁྱིལ་ཞིང་འགག་པའི་ཚེ། ཕོ་ བའི་ནང་ཏིང་ཏིང་ཟུག་ཅིང་ན་བ་ལས་མ་ཞུ་བའི་བེ+ེའུ་སྣབས་ཟུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཀྱིས་བསླངས་ན་དེའི་ཁོང་ན་ཟུག་རྔུ་དང་འདྲ་བར་ན་ཞིང་ཟུག་སྟེ་གནས་སོ། །དེ་ལྟར་ཁོང་རབ་ཏུ་ན་ཞིང་མི་བདེ་བའི་ཚེ། སློན་ཅིང་མར་ཡང་མི་འཁྲུ་ན་དེ་ནི་ཟས་མ་ཞུ་བའི་ཟུག་ ཐབས་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་འདྲ་བའི་ནད་གཞིར་གྱུར་པ་ནི་བེའུ་སྣབས་ཀྱི་ནད་ཀྱིས་རྩ་སྒོ་ཀུན་ཀྱང་ཆོད་དེ་འགགས་ལ། རླུང་ངམ་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ཞིང་ཟས་ཀྱང་འཕྲོད་ཅིང་དྲགས་ཏེ་མ་ཞུ་བ་ལས་ནད་ལངས་ནས་རྩིབ་ལོགས་གཡས་གཡོན་དུ་དྲང་ཐབས་སུ་ཟུག་ ལ་ལུས་ཐམས་ཅད་ཤིང་བཞིན་རེངས་ན།དེ་ནི་ཟས་མ་ཞུ་བའི་ཟུག་ཐབས་ཡིན། ཤིང་བཞིན་རེངས་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྨན་པས་བོར་ཅིག་།དེ་ལྟ་བས་ན་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཟ་བ་དང་། ཟས་ཚོད་མི་ཟིན་པར་ཧ་ཅང་དྲགས་པར་ཟ་བ་དང་། མ་ཞུ་བཞིན་དུ་ཟ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ ནི་དུག་དང་འདྲ་སྟེ།དེ་བས་ན་ཟས་མ་ཞུ་བ་དང་ཕེའུ་སྣབས་ཀྱི་ནད་ཀྱི་གནོད་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་གྱི་དུག་དང་མཚུངས་པར་བོར་ཅིག་།དེའི་ཕྱིར་བེའུ་སྣབས་དང་མ་ཞུ་བར་འདོམ་པའི་ནད་དེ་ནི་དུག་དང་འདྲ་སྟེ། མྱུར་དུ་བྱེ་བྲག་འབྱེ་ལ། སྨན་དཔྱད་བྱར་ཡང་དཀའོ། །དེ་ལ་བེ+ེའུ་ སྣབས་དང་མ་ཞུ་བ་ལས་གསུད་སྒོས་ཀྱི་ནད་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཐབས་ནི།སྐྱུག་སྨན་མྱུར་དུ་བཏང་ན་ཕན་ནོ། །ཤུ་དག་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། པོ་སོན་ཆ་འདི་གསུམ་ཆུ་ལ་བསྐོལ་ཏེ་དྲོན་པོར་འཐུངས་ཏེ་སློན་པ་དང་། དུགས་བྱ་བ་དང་། སྦྲང་རྩི་ལས་སྨན་སྦྲུས་པ་རེང་རེང་པོར་ མཛུབ་མོ་ཙམ་གཞང་ཁར་བཅུག་ན་ཐུར་དུ་བཀྲུ་ཞིང་རླུང་ནད་ཀྱང་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།།ཐབས་འདི་ལྟར་བྱས་པས་རྩེ་ཞིལ་ནས་རྐང་ལག་བྱ་རྨྱང་བྱེད་ཅིང་ལུས་རྡུལ་དང་གོས་ཀྱིས་དགབ་ཅིང་གཡོགས་ཤིག་།དེ་ལྟར་གསུད་ཅིང་སྦོས་པའི་ཆོ་ག་བྱ་སྟེ་སློན་ཞིང་། འཁྲུས་ནས་རྩེ་ ཞིལ་བ་དང་།ནད་ཀྱི་བག་ལུས་པས་ད་རུང་མ་ཞུ་བའི་ཟུག་ཐབས་སུན་ན། དེ་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་ནི་རྟིང་པའི་ཕྱི་ཟུར་དུ་མེ་བཙའ་བཏབ་ན་ཕན་ནོ། །དེས་ཀྱང་མ་ཕན་ན་དེའི་རྗེས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཉིན་པར་ཁ་ཟས་ཅི་ཡང་མི་སྦྱིན་པར། །སྨྱུང་བར་འདུག་ཅིང་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་པ་བཞིན་དུ་ བྱའོ།

如果由于这样的食物不消化而引起胆病，会出现发烧、剧烈腹泻、腹部发热、口渴、呕吐等症状，这就称为不消化的胆病。
另外，如果由于痰液和食物过量不消化而引起痰病，则会出现恶心、身体和四肢沉重、说话时舌头沉重不愿说话、口中痰液排出等痰病症状。
这种不消化的病症，在体瘦虚弱、体温低下、消化能力差、大小便不畅且有堵塞感的人身上更容易发生。
对于痰液和食物不消化混合的病症称为肝病，这是因为所食之物不消化，且被痰液和鼻涕阻塞，这时风气上下流动被痰液和鼻涕阻碍无法运行而盘结堵塞时，胃部会出现剧烈疼痛，这称为不消化的痰液刺痛。
如果由风等病引起，其腹中会如针刺般疼痛。当腹部剧烈疼痛不适时，恶心但不下泻，这就称为食物不消化的疼痛。
另外，类似的病根是由于痰液病阻塞所有脉道，风或痰胆病极度发作，且食物不适或过量不消化而发病，在左右肋部出现剧痛，全身僵硬如木，这就是食物不消化的疼痛，如木般僵硬，医生应当放弃治疗。
因此，食用不适合的食物、不知节制过量饮食、未消化就继续进食这些都如同毒药。所以不消化和痰液病的危害很大，应当视同毒药放弃。
因此，痰液和不消化混合的病症如同毒药，迅速变化，治疗也很困难。对于这种痰液和不消化引起的胀满病症的治疗方法是：迅速服用催吐药有效。
白芷、岩盐、藏青果这三味药用水煮成温热饮用以催吐，并进行热敷，用蜂蜜调制的药物制成手指大小的条状物放入肛门，可以向下通便并平息风病。
按此方法治疗后，从头到脚要伸展四肢，用衣物覆盖出汗的身体。这样治疗胀满的方法是使其呕吐，泻下后从头到脚都得到缓解。
如果病根未除，仍有不消化的疼痛，其治疗方法是在脚跟外侧施以艾灸则有效。如果这样还不见效，那么当天就不要给予任何食物，应当禁食并如服用泻药般治疗。

།ནད་ཐབས་འདི་ལྟར་ན་བ་ལམ་སློན་ནམ་མ་བཀྲུས་པར་སྨོས་ཤིང་ཟུག་པ་དང་། མ་ཞུ་བ་ལ་ཕན་པའི་སྨན་བཏུང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བེའུ་སྣབས་དང་ཟས་མ་ཞུ་བའི་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཉམས་ཤིང་བྲི་བས་ནད་དང་ཟས་སྨན་རྣམས་འཕྲལ་དུ་དྲོད་ཀྱིས་ཞུ་བར་མི་ ནུས་པས་ནད་པའི་ནད་ཐུ་བར་ལྡན་ཞིང་འཕྲལ་དུ་མ་རུང་བར་འགྱུར་རོ།།ནད་དེ་ལྟ་བུས་བཏབ་པ་ལ་ཁ་ཟས་ནི་ཞུ་ན་ད་རུང་ལྟོ་ན་ཞིང་བག་ལྕི་ལ་རེམ་རེམ་པོར་བྱེད་ན་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་ཐོང་ཤིག་།ནད་རྩེ་ཞིལ་ཏེ་ནད་ཀྱི་ལྷག་མ་ཅུང་ཟད་ལུས་ལ་འཇུ་ན་སྨན་གྱིས་འཇུ་བར་བྱ་བ་དང་། ཁོང་དུ་མེའི་དྲོད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་། ནད་པ་ཉམས་སྨད་པའི་ཐབས་གསུམ་ཡོད་པས། བེའུ་སྣབས་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ནད་ཉམས་སྨད་པ་ཡང་ནད་དམིགས་ཆེ་ཆུང་རྣམ་གསུམ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ནད་དམིགས་མི་ཆེ་ན་ཉི་མ་འགའ སྨྱུང་བར་བྱས་ན་ཕན་ནོ།།ནད་དམིགས་འབྲིང་ཙམ་ན་སྨྱུང་བ་བྱ་བ་དང་། ནད་གཞུང་བཞིན་སྨན་པར་བྱ་བས་རྩེ་གཞིལ་ལོ། །ནད་དམིགས་ཆེན་བཀྲུས་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་ན་དེ་ནི་ནད་ཀྱིས་དཔྱིས་འབྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་གཞན་ལ་ཡང་ནད་དམིགས་སོ་སོ་ནད་ ཀྱི་གཞི་དང་སྦྱར་ཏེ།དེ་དཔྱད་བཟློག་ཐབས་སུ་བྱ་ཞིང་གསོ་བའོ། །ནད་ཚབས་ཆེ་བ་ལ་རྩེ་ཞིལ་ཏེ་ནད་རྗེས་ཀྱི་འཕྲོ་ཞིག་ལུས་པ་ནད་སྔ་མ་དང་མི་འདྲ་བར་གྱུར་ན། ནད་ཀྱི་གཞི་དང་ནད་དུ་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། ནད་སྔ་མ་ཞོག་ལ་ནང་ཕྱི་མ་ཅིར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ དམིགས་དང་སྦྱར་ཞིང་སྨན་པས་ནད་ཀྱི་དཔྱད་བཟློག་སྟེ་གྱིས་ཤིག་།སྔ་མ་ལས་དཔྱད་བཟློག་སྟེ་མ་ཕན་ན་ཡང་ད་རུང་དེ་བཞིན་དུ་དཔྱད་བྱ་ཞིང་གསོའོ། །དེ་ལྟར་གསོས་ནས་ནད་རྩེ་ཞིལ་ཏེ་ནད་སྨིན་པ་དང་ཁོང་པའི་དྲོད་ཀྱང་སྐྱེས་པར་ཚོར་ནས། །ཁ་ཟས་སྣུམ་བག་གིས་ཉམས འཚག་བརྟ།མགོ་དང་ལུས་ཀུན་ཏིལ་མར་གྱིས་བྱུག་།སྐོམ་ཞིམ་པོ་བཏུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རིམ་གྱིས་བྱ་སྟེ། ཉམས་མཐུ་བརྟ་བར་སྨན་པས་ཀྱང་བཏང་ཞིང་རན་པར་མཐར་གྱིས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དཔྱད་བྱས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་བེའུ་སྣབས་ད་རུང་མ་ཞུ་མ་བྱང་ན། ནད་པའི་མིག་དང་། མཁུར་བ་སྐྲངས་པར་འགྱུར། །ཟས་ཟོས་མ་ཐག་འདྲ་བའི་སྒྲེགས་པ་འབྱུང་ལ། དྲི་མི་ཞིམ་པ་ཁ་ནས་བད་ཀན་མང་། སློན་བྲོ། །ལུས་ལྕིའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དཔྱད་བྱ་ཞིང་གསོས་པ་ལས་རླུང་ནད་དུ་འགྱུར་ན་རྐང་ལག་དང་ལུས་རེངས་བག་ཏུ་བྱེད། ཁོང་དུ་ཟུག་།བཤང་གཅི་འབྱུང་དུ་མི་རུང་། ལྟོ་སྦོས། ཁོང་དྲོད་ཆུང་བ་འདི་ལྟ་བུ་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་མཁྲིས་ནད་དུ་གྱུར་ན་ནི། ཁ་ཟས་ཅུང་ཟད་ཙམ་ནི་ཞུ་སྟེ། སྐོམ་དད་ཆེ། ལུས་ཁོང་ཚ། མགོ་འཁོར། སྒྲེགས་པ་སྐྱུར་པོ་ཚ་བར་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་ནི་ཟས་མ་ཞུ་བ་དང་། བེའུ་སྣབས་ཡོད་ན་ཟས་སྨྱུང་བར་བྱའོ། །ལུས་དང་རྐང་ལག་རེངས་སམ་འཁུམས་ན་དུགས་ཆེར་བྱའོ། །ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བ་ནི་སྐྱུག་སྨན་གཏང་ངོ་། །ཡང་ན་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ལས་ཅི་རིགས་པར་དཔྱད་གྱིས་ཤིག་།ལུས་དང་ཁོང་ལྕི ན་བད་ཀན་དང་བེའུ་སྣབས་ཕོ་བའི་ནང་རྩའི་ནང་དུ་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་བད་ཀན་དང་རླུང་དུ་འདྲེས་པའི་མ་ཞུ་བའི་བེའུ་སྣབས་ཡོད་ན། རིང་དུ་ན་སྟེ་རླུང་བེའུ་སྣབས་ཡོད་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ།

如果病症是这样发作，在未经清洗时就发痛且刺痛，对于消化不良有效的药物不宜饮用。为什么呢？因为痰涎和未消化的食物使胃部的热量减弱和衰退，病症和药食立即无法被热量消化，病人的病情会加重且立即变得不适。
对于被这种病症所困扰的人，如果食物已消化但仍然感到饥饿，身体沉重且有不适感，这种情况下就要服药。
当病情缓解，身体仅存少许病症残余时，有三种方法：用药物帮助消化、在体内产生热量、减轻病人的症状，通过这些方法，痰涎等病症就会平息。
减轻病症也要根据病情的大中小三种程度来对应。如果病情不重，禁食几天就会有效。如果病情中等，要禁食并按照医典用药来缓解。如果病情严重，用药物清洗，这样就能彻底清除病症。
因此，对于其他病症也要根据各自的病因来诊断，采取相应的治疗方法来医治。
对于严重的病症，在缓解后如果剩余的病情与之前的不同，说明与原来的病因不相符，应放下之前的治疗方法，根据新出现的症状来诊断，医生要采取相应的治疗方法。如果之前的治疗方法无效，还要继续这样诊治。
这样治疗后，当病情缓解，病症成熟且感觉到体内产生热量时，要食用油性食物来恢复体力，用芝麻油涂抹头部和全身，饮用美味的饮品，这样逐步进行，医生也要适度地给予调理以恢复体力。
如果这样治疗后，由痰引起的痰涎仍未消化清除，病人的眼睛和脸颊会肿胀，刚吃完饭就会打嗝，口中有难闻的气味且痰多，口水多，身体沉重。
如果这样治疗后转变成风病，四肢和身体会变得僵硬，内部疼痛，大小便难以排出，腹部胀满，体内温度低，这就是转变成风病的症状。
如果转变成胆病，则少量食物可以消化，但口渴严重，身体内部发热，头晕，打嗝时会有酸热感。
对于这种情况的治疗方法是：如果有未消化的食物和痰涎，要禁食。如果身体和四肢僵硬或收缩，要多做热敷。对于未消化的食物要用催吐药。或者根据病情采取适当的治疗方法。
如果身体和内部沉重，说明痰和痰涎粘附在胃部和脉内。如果是痰和风混合导致的未消化痰涎，会长期疼痛，这是有风痰的征兆。

།དེ་ལྟ་བུ་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་ཡང་རླུང་དང་བད་ཀན་གཉིས་སེལ་བའི་སྨན་སྙོམས་པར་གཏང་ ངོ་།།ཡང་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་ཞིང་སྙིང་ན། སྒྲེགས་པ་མནམ་པོ་འབྱུང་ན་བཅུད་དངས་མ་ཅུང་ཟད་ལུས་ཏེ་མ་ཞུ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཅུང་ཟད་ཉིན་པར་ཉོལ་ལ་ཟན་མ་ཟ་ཤིག་།ཁ་ཟས་ཞུ་སྟེ་བཀྲེས་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཡང་བཟོ་ཤིག་།ཡང་སྔར་དུབ་པའི་རྗེས་མ་བྱང་ ངམ།ཡང་ན་ནད་སླར་ཡང་ཁོང་པའི་ནང་ན་རླུང་ཁྲུ་ལུ་ལུ་ཟེར་བ་དང་། བཤང་གཅི་སྲི་ཞིང་འགག་།ཁོང་ལྕི། །མགོ་འཁོར་ན། འདི་ལྟ་བུའི་རླུང་དང་བད་ཀན་མཁྲིས་པ་སུམ་ཆར་ལས་གྱུར་པའི་མ་ཞུ་བའི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །ཟས་ཚོད་མ་བཟུང་བར་དྲག་ཏུ་ཆེར་ཟོས་ན་བེའུ་ སྣབས་དང་མ་ཞུ་བའི་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།གཞན་ཡང་མི་མཛའ་བའི་ཟས་ཟོས་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཚིག་པ་ཟོས་པ་དང་། བཤང་གཅི་འགག་ཅིང་སྲི་བར་གྱུར་པའི་ཟས་ཟོས་པ་དང་། ཟས་རྗེན་པ་དང་། འཇུ་དཀའ་ཞིང་ལྕི་བ་དང་། ཟས་མི་བཟོད་པ་རྩུབ་པོ་དང་། ཟས་ བསིལ་བག་དང་།གཙང་སྦྲས་མི་ཕྱེད་པའི་ཟས་མི་གཙང་བ་དང་། ཁོང་ཚ་བར་གྱུར་པའི་ཟས་དང་། ཟས་སྐམ་བག་དང་། ཆུ་ཧ་ཅང་ཡང་མང་དུ་འཐུང་བ་དང་། ཆུ་དང་བསྲེས་པའི་སྐོམ་འདི་ལྟ་བུ་རིང་བག་ཏུ་ཟོས་པ་དང་། མྱ་ངན་གྱིས་བཏབ་སྟེ་ཟ་བའམ། ཁྲོ་ཞིང་ཟ་བའམ། བཀྲེས་ཆེས་ཏེ་ཟབ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཀུན་འདྲ་སྟེ་མི་འཇུའོ། །ཁ་ཟས་ཕན་པ་དང་བསོད་པ་གཉིས་ཀ་ཟ་ན་ཟས་མཉམ་པ་ཟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟོས་པའི་འོག་ཏུ་ཟ་བར་བྱེད་ན་དེ་ནི་ཟས་ལྷག་པར་ཆེ་བར་ཟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དུས་མ་ཡིན་པར་ཟས་ཆེའམ། ཆུང་ངུ ཟོས་ཀྱང་རུང་།དེ་ནི་ཟས་མི་སྙོམས་པར་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཟས་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་གང་ལྟར་ཟ་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཡང་ན་མདུན་མ་རུངས་པ་དང་། ཕྲེད་པའམ། ཡང་ན་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པར་འགྱུར་རོ། །བཀྲེས་ཏེ་ཟས་ཡི་གར་འོང་ན་བཟའ་བའི་དུས་ལ་བབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རིམ་པ་ཡང་ལུས་ཏིལ་མར་གྱིས་བྱུགས། །ལྡེ་གུས་ཕྱིས་ཏེ་ཁྲུས་བྱས། །རྐང་ལག་དང་ཁ་གདོང་ལེགས་པར་བཀྲུས་ནས། ཐོག་མར་ལྷ་དང་བཙུན་པ་རྗེད། །དེའི་འོག་ཏུ་བདག་གི་བླ་མ་གཙོའོ། །བཤོས་གསོལ། མགྲོན་དང་བྱེས་པ་ལ་ཟན སྦྱིན།བདག་གི་འཁོར་ན་ཡོད་པའི་ཕྱུགས་དང་། བྱ་ཁྱི་ལྟ་བུ་ཡན་ཆད་ཀྱང་སོ་སོའི་ཁ་ཟས་བྱིན་ལ། དེ་ནས་གདོད་བདག་ཉིད་ཟན་བཟའ་སྟེ། དེ་ཡང་བདག་གི་ཚུལ་ཅི་འདྲ་བ་དང་། ཟས་འཇུ་མི་འཇུའི་ཆོད་དང་ཅི་ཙམ་དུ་ཟ་བ་དེ་ཙམ་དུ་བསམ་པས་དཔགས་ལ་ཟས་ལ་མི་སྨད་པ་ དང་།ཚིག་ངན་པ་མི་སྨྲ་བར་ཟས་ཡིད་དུ་འོང་བ་བཤམས་ལ་སྡུག་ཅིང་གཉེན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཟའོ། །བཟའ་བའི་རིམ་པ་ཡང་ཐོག་མར་ཁུ་བའི་བག་དྲོད་ཅན་ལས་བཟའ་སྟེ། དེ་ཡང་གོམས་ཤིང་འཕྲོད་པའི་ཟས་གཙང་སྦྲར་བྱས་པ་སྣུམ་བག་ཆེ་བ། དྲོད་ཆེ་ཞིང་འཇུ་སླ་ ཞིང་ཡང་བ་ཕན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་རོ་རྣམ་པ་དྲུག་དང་ལྡན་ཞིང་།མངར་བག་གི་ཤས་ཆེ་བ་འདི་འདྲ་བས་སེམས་ལ་རན་པར་བབ་ཅིང་ཧ་ཅང་མི་རེངས་མི་ངལ་བར་རན་པར་བཟའོ།

对于这种情况，应当观察并平衡使用祛除风和痰的药物。
另外，如果食欲不振且心痛，打嗝有臭味，这是由于精华略有残留而未消化。
对于这种情况，白天稍微休息，不要吃饭。等到食物消化且饥饿时，再吃清淡的食物。
或者是之前疲劳的后遗症未愈，或者是疾病复发，腹中有风呼呼作响，大小便干涩阻塞，腹部沉重，头晕，这些都是由风、痰、胆汁三者引起的不消化的症状。
如果不控制饮食量而过量进食，不仅会引起腹胀和消化不良，而且如果食用不相宜的食物、烧焦的食物、导致大小便阻塞和干涩的食物、生食、难消化且沉重的食物、不能耐受的粗糙食物、寒性食物、不卫生的污秽食物、导致内热的食物、干燥的食物，以及过量饮水、长期食用掺水的饮品，或在忧愁时进食，或在愤怒时进食，或在极度饥饿时进食等，这些都是类似的，都会导致不消化。
同时食用有益和滋补的食物，称为均衡饮食。
如果在进食后又继续进食，这称为过量饮食。
另外，无论在非时进食多或少，这都称为不均衡饮食。
这三种饮食方式，无论采用哪种，都会导致不适、痛苦或疾病。
当饥饿且对食物有胃口时，就是该进食的时候。其程序是：先用芝麻油涂身，用香粉擦拭后沐浴，彻底清洗手脚和面部。
首先供养神灵和僧众，其次供养自己的上师，然后施食给客人和旅人。
给自己周围的牲畜、鸟类和狗等各自的食物，然后才自己进食。
进食时要考虑自己的情况、食物是否容易消化以及食量，不要诽谤食物，不说恶语，摆设可口的食物，与亲朋好友一起进食。
进食的顺序是先吃温热的汤类，应当食用习惯且适宜的清洁食物，油性较重，温热易消化且轻便有益，具备六种味道且以甜味为主的这类食物，要适量进食，不要太快也不要太慢。

།ཁ་ཟས་ཀྱི་ནང་ན་རྩཝ་དང་སྐྲ་དང་སྦུ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཟོས་པའི་ལྷག་མ་དང་། ཞག་ལོན་ པའི་ཁོངས་སུ་བསྲོས་པ་དང་།ཚོད་མའི་བག་དང་། ཧ་ཅང་ཚ་ཆེས་པ་དང་། ལན་ཚྭ་ཆེས་པ་དང་། ཕྲུམ་དང་། ཞོ་ཕྲུམ་དང་། རོ་མ་དང་། བ་ཚ་དང་། ཚྭ་དང་། ལ་ཕུག་རྗེན་པ་དང་། ཕག་རྒོད་དང་། ལུག་དང་། བ་ལང་དང་། ཉ་དང་། མ་ཧེ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཤ་ རིད་དམ།ཤ་སྐམ་མམ། རུལ་བག་ཏུ་འདུག་པ་འདི་ལྟ་བུ་མི་དགེའི་མ་ཟ་ཤིག་།མོན་སྲན་གྲེའུའི་ཚོད་མ་དང་། ཚོད་མན་སི་པ་པ་དང་། ཚོད་མ་ཆུ་ལྡུམ་བུ་དང་། པདྨའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པས་ཚོད་མར་བྱས་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་ཏིལ་དུ་སྦྱར་བའི་ཁུར་བའམ། འབྲས་ ཁུར་ཡང་རུང་།སྲན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མྱུ་གུའི་ཚོད་མ་ཡང་། ནས་ལས་བཅུད་ཕྱེད་ལྟ་བུར་བྱས་པའི་ཁ་ཚོས་སམ། ནས་ཁུར་དུ་བྱས་ནས་བུ་རམ་བཅོས་པའི་ཁུ་སྲི་བཞམས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་བག་ཟོས་ན་གནོད་ཀྱིས་མ་ཟ་ཤིག་།ཁ་ཟས་དགེ་སྟེ་བཟར་རུང་བ་ནི་འབྲས་ སཱ་ལུ་དང་།གྲོ་དང་། ནས་དང་། འབྲས་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་པ་ཡང་བ་དང་། ཡུལ་སྐམ་ས་ནས་བྱུང་བའི་ཤ་དེ་ལྟ་བུའི་བྱ་ན་དང་སྦྱར་ཏེ་བཟའོ། །མིན་པའི་ཚེ་སྐབས་སྐབས་སུ་ནང་ནུབ་ཨ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། པ་ཏོ་ལའི་རྩ་བ་དང་། སྲན་ སྡེའུ་དང་།ཁ་ར་དང་། ཞུན་མར་དང་། ཆར་པའི་ཆུ་དང་། འོ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། བལ་པོ་སེའུ་དང་། ཅི་ཅོ་དཀར་པོ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་སྐབས་སྐབས་སུ་བཟའོ། ། རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་འདི་གསུམ་ཆ་མཉམ་པར་བཏགས་ལ། ཞུན་མར་སྨན་སྣ་འདི་གསུམ་ གྱི་ཆ་གཅིག་།སྦྲང་རྩི་ཞུན་མར་བས་ཀྱང་ཆུང་ངུ་སྦྱར་ཏེ་སྦྲུས་ལ་ཉལ་ཁར་འདི་ལྟ་བུ་རྟག་ཏུ་ཟོས་ན། མིག་ལ་ཕན། ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད། ཟས་དང་སྨན་འདི་ལྟ་བུར་གཏོད་བ་ནི་མིན་བར་འདུག་པའི་ཚེ་ན། ཕན་པའི་དཔྱད་དང་། ནད་ཀུན་ལ་ཡང་ཕན་ཏེ། སྨན་དཔྱད་འདི་འདྲ བ་གཞན་ཅི་ཤེས་པ་ཡང་བྱའོ།།ཡང་ཟས་འཇུ་ཞིང་དྲོད་ལྷག་པར་ཆེ་བས་ནི་དང་པོར་ཟས་འཇུ་དཀའ་ཞིང་ལྕི་བ་བཟང་སྟེ། པདྨོའི་རྩེ་བའི་ཚོད་མ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་དང་། ཤིང་ཐོག་ཅོ་ཙ་དང་། ལྡུམ་བུ་ཆུ་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་ཐོག་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་དང་། བུ་ རམ་ལ་སྦྱར་བའི་རི་ལུ་དང་།ཁུ་བ་བུ་རམ་དང་། མར་གྱིས་བྱུགས་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ཟས་ལྕི་ཞིང་སྣུམ་ལ་མངར་བ་རིང་དུ་མི་འཇུ་བ་ཇེ་བཟའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱུར་བག་དང་ཚ་བ་དང་། ལན་ཚྭ་བྲོ་བ་རྣམས་བཟའོ། །ཐ་མར་ནི་ཟས་འཇུ་སླ་བ་བཟའོ། །ཁ་ཟས་ཟ་བའི་ཚོད་རན་ པར་གཟུང་བའི་ཐབས་ནི།།ཟས་ལྟོར་ཟ་བ་ལ་ཕོ་བའི་ཆ་བཞིར་དཔགས་ལ། ཆ་གཉིས་ནི་ཁ་ཟས་ཀྱིས་དགང་སུམ་ཆ་ལུས་པ་ནི་སྐོམ་གྱིས་དགང་ངོ་། །ཕྱི་ནང་བཞི་ཆ་གཅིག་ལུས་པ་ནི་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་དང་། །བད་ཀན་དང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་གནས་པའི་སར་སྟོད་ པར་གཞག་པའོ།།ཁ་ཟས་ནི་ཕྱེ་དང་བག་ཕྱེའི་གཡོས་བག་ཟོས་ལ། ཞོ་དང་ཆང་འཐུངས་པ་ཟས་ངན་དུག་ལྟ་བུས་འཕགས་སམ་སྦྲང་རྩི་ཟོས་ན། སྐོམ་དུ་ཆུ་དྲོན་མོ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། །འབྲས་ཁུར་རམ། ཏིལ་དང་འབྲས་བུ་སྦྱར་བའི་ཁུ་བ་ལྟ་བུ་ཟོས་ན་ཆུ་དྲོན་པོ་འཚལ་ནན་ དུ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ།།ཚོད་མ་གང་ཡང་རུང་བ་འདི་ལྟ་བུ་ཟོས་པའི་འཚལ་ནན་ནི། ཞོ་ག་ཆུ་དང་། དར་བ་དང་། རྩབ་མོར་རུང་ངོ་། །མི་ཤ་སྐེམ་པོའི་འཚལ་ནན་ནི་ཆང་བཟང་ངོ་། །མི་སྦོམ་པོའི་འཚལ་ནན་ནི་སྦྲང་རྩིའི་ཆུ་འཐུངས་ན་ཤ་གྲིམས་སོ།

在食物中有草根、头发、毛发等，以及吃剩的食物，放置过夜后重新加热的食物，菜汤渣，过于炎热的食物，过咸的食物，酸奶油，酸奶渣，残渣，碱，盐，生萝卜，野猪肉，羊肉，牛肉，鱼肉，水牛肉，以及这些肉类的干肉或腐烂的肉，这些不好的食物不要食用。
豌豆汤，西帕帕菜汤，水生植物汤，莲根等制成的汤，以及水果和芝麻混合的粥或米粥都可以，各种豆芽菜汤，以及用大麦制成的半熟食物或大麦粥，加入糖制成的稀粥等这些食物有害，不要食用。
适合食用的好食物是：稻米，小麦，大麦，六十天成熟的轻米，以及干燥地区出产的肉类，可以配着食用。其他时候，可以间或食用诃子，余甘子，毗黎勒果，葡萄，波托罗根，豆类，糖，酥油，雨水，牛奶，蜂蜜，尼泊尔梨，白芝麻等这些食物。
诃子，余甘子，毗黎勒果这三种等量研磨，酥油用这三种药材的量的一份，蜂蜜比酥油稍少混合调制，睡前经常服用这样的药物，对眼睛有益，增强体力。当不能获得这样的食物和药物时，要采用有益的医疗方法，对所有疾病都有帮助，其他所知的类似医疗方法也可以使用。
另外，对于消化能力强且体温偏高的人，开始时应该食用不易消化且较重的食物，如莲根汤，甘蔗，椰子，水生植物果实，芒果果实，以及加入糖制成的丸剂，糖浆，涂抹酥油等这类重且油腻甜美不易消化的食物。之后可以食用略带酸味、辛辣和咸味的食物。最后食用容易消化的食物。
食物食用量的适度把握方法是：进食时要按照胃部分为四份来衡量，其中两份装食物，三分之一装饮品，剩下四分之一留给呼吸出入，以及容纳痰、风、胆等物质的空间。
如果食用了面粉和面团类食物，又喝了酸奶和酒，这些不好的食物如同毒药般难受时，或者食用了蜂蜜，喝温水会有帮助。食用了米粥或芝麻水果混合的粥类食物后，多喝温水会有帮助。
食用任何蔬菜后的饮品可以是酸奶清水、乳清或酸性饮品。瘦人食后饮用好酒较适宜。胖人食后饮用蜂蜜水会使身体紧实。

། ཟས་སུ་ཤ་ཟ་ཞིང་མི་འཇུ་སྟེ་དྲོད་ཆུང་བའི་འཚལ་ནན་དུ་ཆང་བཟང་ངོ་། །ཡང་ནད་ཀྱིས་ལུས་སྐེམ་པ་དང་། །སྨན་གྱི་ཆོ་གས་ལུས་ཀྱི་ཤ་ཟད་པ་དང་། ལམ་རིང་དུ་སོང་སོང་བས་ཤ་ཟད་པ་དང་། སྨྲ་བ་མང་པོའི་ལས་བྱས་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་ཉལ་དྲགས་པ་དང་། ཟན་བཅད པ་འམ།ཟན་མ་ཟོས་པས་རིད་པའམ། དཀའ་ཐུབ་ཀྱི་ལས་བྱེད་བྱེད་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུས་རིད་ཅིང་སྐེམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། རྒན་པོ་འདི་རྣམས་འདྲ་སྟེ། འོ་མ་འཚལ་ནན་དུ་འཐུངས་ན་བདུད་རྩི་དང་འདྲ་སྟེ་ཕན་ནོ། །དེ་བས་ན་མདོར་རྟག་ཏུ་འཚལ་ནན་ བཏུང་བ་ནི་ཁ་ཟས་ཅི་ཟ་བའི་མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་ཅི་འདྲ་བ་དང་།འཚལ་ནན་དུ་བཏུང་བ་གཉིས་མི་འཕྲོད་པར་ཡང་མ་གྱུར་པ་དང་། ལྕི་ཡང་འཇམ་རྩུབ་མི་འདྲ་བར་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་དགེའོ། །ཟས་ཟོས་ནས་འཚལ་ནན་འཐུངས་པ་ནི་ཁོང་དུ་ངོམས་ཤིང་ཚིམ། བཞིན་གྱི་མདངས་ འབོགས།ལུས་ཀུན་འཚལ་ནན་འཐུངས་པས་ཁྱབ་པར་འགྱུར་ལ་བརྟ་ཞིང་གྲིམས་པར་བྱེད། ཁ་ཟས་ཟོས་སོ་ཅོག་སྐོམ་འཐུངས་པས་སྙི་ཞིང་མྱགས་པ་འཇུ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་སྐོམ་དྲགས་ན་མི་དགེ་བའི་དམིགས་ནི་མགུལ་པ་ཡན་ཆད། མིག་།སྣ། རྣ་བ། ལྕེ། གླད་པ་ དང་ལྐོག་མ་ན་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། གློ་བ་རྡོལ་ཏེ་ཁྲག་འོང་བ་དང་། ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། གླུ་མང་དུ་བླངས་པ་དང་། སྨྲ་མངས་པ་ལས་སྐད་འགགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ། འཚལ་ནན་སྐོམ་དྲགས་ན་གནོད་དོ། །ཡང་ ལུས་ལས་རྣག་བྱུང་བ་དང་།གཅིན་སྙི་བ་དང་། མིག་ན་བ་དང་། ལྐོག་མ་ན་བ་དང་། སྨས་ཏེ་རྨ་བྱུང་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སྐོམ་འཐུངས་ན་མི་རུང་ངོ་། །ཟན་ཟོས་སྐོམ་འཐུངས་ནས་དྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་མང་བ་དང་། ལམ་དུ་ཞུགས་ཏེ་འགྲོ་བ་དང་། དྲོ་ཉལ་བྱེད་པ་དང་། ཉི་ཚན་དང་། མེ་ ཚ་བ་འདེ་བ་དང་།རྟ་ཞོན་ཞིང་རྒྱུག་པ་དང་། ཆུ་ལ་རྐྱལ་བ་དང་། རྐང་གིས་རྒྱུག་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཀུན་ཟོས་པའི་འོག་ཏུ་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །ཟན་བཟའ་བའི་དུས་ལ་བབ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཤང་གཅི་བསལ་ཏེ། སྙིང་དང་ཁོང་པའི་ནང་དྲི་མེད་ཅིང་སང་བག་ཏུ་འདུག་།རླུང་དང་བད་ཀན་དང་ མཁྲིས་པ་ཡང་རང་རང་གིས་ནི་འདུག་།སྒྲེགས་པ་ཡང་གསུང་བག་མེད་དེ་ཐ་མལ་བར་འོང་། ཐུར་དུ་དབུགས་དབྱུང་བ་ཡང་ཐ་མལ་པར་རྒྱུ་ལ། བྲུ་བ་ཡང་ཚ། ཁོང་ན་དྲོད་ཀྱང་ལྷག་པར་ཆེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཡང་གསལ། །ལུས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཡང་ན། དེའི་ཚེ ཁ་ཟས་ཟ་བའི་དུས་ལ་བབ་པ་ཡིན་ཏེ།ཁ་ཟས་ཟ་བ་དེ་ལ་ཡང་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་བཤད་པ་དང་སྦྱར་ཞིང་རན་པར་ཟ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལས་ཟས་ཟ་བའི་དུས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཟས་ཟ་བའི་ཚོད་གཟུང་ཞིང་ཟས་ཀྱི་རིམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པའི་ལེའུ་བརྒྱད་པ་རྫོགས་སོ།། །། སྨན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རོ་དང་། སྟོབས་དང་། ཞུ་བའི་རྗེས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། སྨན་གྱི་མཐུའི་བྱེ་བྲག་དང་། སྨན་རྣམས་ཆེན་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་དུ་གཏོགས་པ་དང་། ཆེན་པོ་ལྔའི་མཐུས་ཕན་པའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། སྨན་གྱི་བྱེ་བྲག་སྣ་ཚོགས་བཤད་པ། སྨན་གྱི་རོ་ཐ་དད་པར བྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྨན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྲོ་བར་འགྱུར་བས་ན།སྨན་ཉིད་མཆོག་དམ་པ་ཡིན་ནོ། །སྨན་དེ་ཡང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ་ས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེའོ། །སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་མེ་དང་ཆུ་དང་རླུང་དང་ནམ་མཁའ་དང་འདི་བཞི་ཆར་དུ་ལྡན་ཞིང་ཚོགས་པ་དང་། ས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྨན་དེ་ནི་ཆེན་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ།

食用肉类而不消化且体温低的人应当多饮用美酒。又如身体因病消瘦，或因医疗导致体肉消耗，或因长途跋涉而消瘦，或因过多言语，或因过度房事，或因断食或未进食而消瘦，或因苦行而消瘦等这些情况，以及幼儿和老人等，如果多饮用牛奶，则如同甘露一般有益。因此总之，经常饮用酒类时，要考虑所食用食物的功效和特性如何，使饮酒与食物不相冲突，并要注意轻重软硬的搭配饮用为宜。饭后饮酒能使腹部饱足，面色红润，全身因饮酒而充满活力并变得强健有力。所有食物经饮用液体后变得柔软易于消化。
若饮酒过量则有以下不良症状：颈部以上、眼、鼻、耳、舌、脑和喉咙等处疼痛，呼吸不畅，咳嗽，肺部破裂出血，感冒，过度唱歌，因说话过多而声音嘶哑等情况，过量饮酒会造成伤害。另外，对于身体流脓、小便稀薄、眼疾、喉痛、受伤出现创口等情况，饮酒都是不适宜的。饭后饮酒后不宜过多言语、远行、午睡、晒太阳、靠近火源取暖、骑马奔跑、游泳、跑步等这些活动都不适合在饭后进行。
所谓进食时机，是指大小便已净，心腹内清净无垢，风、胆、痰液各安其位，打嗝正常不过度，向下呼气正常，饥饿感强，体内温度充足，眼等感官清晰，身体轻盈，此时便是进食的适当时机。进食时还要按照饮食规则适量食用，这就是所谓的进食时机。第八章：把握饮食分寸并阐述各类饮食次第完。
各类药物的味道、功效、消化后的特性、品质、药效差异，以及药物属于五大元素的本性，通过五大元素的力量发挥疗效，解说各类药物的差异。药物的不同味道如甜味等是依靠药物本身而产生味道，因此药物本身最为重要。这些药物也具有五大元素的本性，依托于地而生长。其生长需要火、水、风、空四者具足和合，并依托于地而生长，因此这些药物具有五大元素的本性。

།སྨན་ཀུན་ཀྱང་ཆེན་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པར་འདྲ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་མངར་བ་དང་ཁ་བ་ལ་སོགས་པ་རོ་དྲུག་ཅར་གྱི་ཤས་ནས་ཡོད་མོད་ཀྱི། ལ་ལ་ནི་ཁ་བའི་ཤས་ཆེ། །ལ་ལ་ནི་མངར་བའི་ཤས་ཆེ་བ་ལྟ བུ་ལས་སྨན་གྱི་མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བ་ཕལ་ཆེར་སོ་སོར་བཤད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་ལྔ་ལས་བྱུང་བའི་སྨན་རྣམས་རོ་གཅིག་ཏུ་བྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ནད་དམིགས་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ཡང་གཅིག་ཏུ་མ་ཟད་དོ། །དེ་ལ་ སྨན་གྱི་རོ་ཅི་བྲོ་བ་རོ་གསལ་པོར་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་བྲོ་བ་ནི།སྨན་གྱི་རོ་བྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྨན་གྱི་རོ་འཕྲལ་དུ་ཅི་བྲོ་བ་བྱེ་བྲག་མི་ཕྱེད་ལ་མྱང་མྱང་བའི་རྗེས་ལ་ཕྱིས་སྦྱངས་སུ་རོ་བྱེ་བྲག་པ་དེ་ནི། མཇུག་ཏུ་བྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཐ་མར་རོ་ཅུང་ཟད་བྲོ་བར་བྱེ་ བྲག་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་སྨན་གྱི་ཡོན་ཏན་འཇུ་དཀའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། སྨན་གྱི་རོ་བྲོ་བ་རྣམས་ནི་སྨན་དངོས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་གཙོ་བོ་སྨན་ཉིད་ཡིན་ཡང་སྨན་ལས་མི་སྨོས་པར་ཐུན་མོང་དུ་མཚུངས་པར་མིང་བཏགས་ ཏེ།སྨན་གྱི་རོ་ལ་བརྗོད་ཅིང་འདོགས་སོ། །དེ་ལ་སྨན་གྱི་དངོས་པོ་ཆེན་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་སྟེ། རང་བཞིན་དང་། ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་སྨན་ནི། །ལྕི་བ་དང་། སྦོམ་པ་དང་། སྲ་བ་ དང་།དྲི་བསུང་གི་ཤས་ཆེ་བ་དང་ཡོན་ཏན་འདི་བཞིན་ལྡན་པ་ནི་སའི་རང་བཞིན་དུ་གཏོགས་སོ། །སྨན་སའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་དེའི་ལས་ནི་ལྕི་བར་བྱེད། སྲ་ཞིང་བརྟན་པར་བྱེད། ཕལ་ཆེ་ཞིང་མང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྨན་ཆུའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤས་ཆེ་བར་ལྟ་བ་ནི། གཤེར་བ་དང་། བསིལ་བ་དང་། ལྕི་བ་དང་། འཇམ་པ་དང་། རྣོ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན། ཁུ་བ་བསྐ་བའི་ཤས་ཆེ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཆུའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །སྨན་ཆུའི་ཤས་ཆེ་བའི་ལས་ནི་འཇམ་པར་བྱེད། བད་ཀན་ལྟ་བུར་འདག་འདག་པོར་བྱེད། ། འཇུ་བ་འདྲུལ་བག་ཏུ་བྱེད། ལུས་སིམ་པར་བྱེད། མི་འགྱེས་མི་འཇིག་པར་སྡུད་ཅིང་འབྱོར་བར་བྱེད། ཡང་སྨན་མེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤས་ཆེ་བ་ནི། ཚ། རྣོ། རྩུབ། སྐམ་པོ་ཤོག་ཤོག་པོའམ། དུལ་དུལ་པོའི་བག་ཏུ་འདུག་།ཞིབ་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཤས་ཆེ བ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་མེའི་རང་བཞིན་དུ་གཏོགས་སོ།།སྨན་མེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་ལས་ནི་ཤ་འབར། བཞིན་མདོག་གསལ་ཞིང་རྩ་དམར། ཟས་འཇུ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྨན་རླུང་གི་ཤས་ཆེ་བ་ནི་རྩུབ། ཡང་། ཅིའི་ནང་དུ་ཡང་འཇུག་ཅིང་འགྲོ། ། རེག་པའི་ཤས་ཆེ་བ་འདི་ལྟ་བུ་རླུང་གི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའོ། །སྨན་རླུང་གི་ཤས་ཆེ་བའི་ལས་ནི་རྩུབ་པར་འགྱུར། །ཡང་བར་འགྱུར། ཅིའི་ནང་དུ་འཇུག་པའམ། འགྱེས་ཤིང་འཇིག་པར་བྱེད། སེམས་རྟོན་ཅིང་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད། ན་བར་བྱེད། ཟུག པར་བྱེད།སྨན་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤས་ཆེ་བ་ནི་ཕྲ་བ་དང་འཇུ་ཞིང་རྒྱུ་བ་དང་། འགྱེས་ཤིང་འཐོར་བའམ། ཡང་བའམ། སྒྲའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཤས་ཆེ་བའོ། །སྨན་ནམ་མཁའི་ཤས་ཆེ་བའི་ལས་ནི་སྦུ་གུ་ནང་སྟོང་པ་དང་། ཁོང་ཡང་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ བས་ན་ནད་ཐམས་ཅད་དང་སྨན་སྣ་སྦྱར་བ་ལས།སའི་སྟེང་ན་སྨན་དུ་མི་འགྱུར་བ་གང་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལ་སྨན་ཟོས་ཤིང་འཐུངས་པ་ལས་ལུས་ཀྱི་སྟོད་དུ་སྨན་གྱི་མཐུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ནི། སྨན་མེ་དང་རླུང་གི་ཤས་ཆེ་བ་ལྟ་བུ་ཟོས་ན་སྟོད་དུ་འབྲོས་སོ།

所有药物都具有五大元素的本性，虽然它们都具有甜、苦等六味，但有的以苦味为主，有的以甜味为主，因此药物的功效和性质等差异大多分别阐述。因此，由五大元素产生的药物并非只有一种味道。因此，针对风、胆和痰所引起的病症也不止一种。
关于药物的味道，能清楚分辨其味道的称为药味。药物的味道虽然当时不能分辨，但在品尝之后才能分辨其特殊味道的，称为后味，即最后能稍微分辨出的味道。
其中，药物的性质如难消化等是依存于地等元素，而药物的味道则依存于药物本身。因此，虽然主要是药物本身，但不单独说药物，而是共同赋予名称，用药味来表述。
药物实质具有五大元素的本性，可从两个方面来看：本性和作用的特征。
其中，地性占主导的药物具有：重、粗、硬、香气浓郁等性质，属于地性。地性药物的作用是使身体变重、坚实稳固、增长壮大。
水性占主导的药物具有：湿润、凉、重、柔和、锐利的本性，以及收敛性强等特征，这些属于水性。水性药物的作用是使身体柔和、产生痰液般的粘稠、促进消化、使身体舒适、聚合而不分散。
火性占主导的药物具有：热、锐利、粗糙、干燥松散或细腻、精细等性质，这些属于火性。火性药物的作用是使肉体发热、面色明亮血管红润、具有消化的特性。
风性占主导的药物具有：粗糙、轻、能进入任何地方、触感强等特征，属于风性。风性药物的作用是使身体粗糙、轻盈、能渗透各处、分散破坏、使心神活跃行为敏捷、产生疼痛和刺痛。
空性占主导的药物具有：细微、易消化运行、分散飘散、轻盈、声音性质强等特征。空性药物的作用是使通道空虚、内部轻盈的特性。
因此，对于所有疾病和药物配方而言，地上没有不能成为药物的东西。其中，服用药物后药力上行的是火性和风性占主导的药物，服用后会向上行。

།སྨན་འཐུངས་ ན་རོ་སྨད་མན་ཆད་དུ་འགྲོ་ཞིང་འབབ་པ་ནི་སྨན་ས་དང་ཆུའི་ཤས་ཆེ་བ་ལྟ་བུ་ཟོས་ན།སྨན་གྱི་མཐུ་སྨད་དུ་འབབ་པོ། །སྨན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་ལྟ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སྨན་གྱི་རོ་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་ཅི་འདྲ་བ་ནི་འོག་ནས་ཞིབ་ཏུ་འཆད་དོ། །ཡང་སྨན་གྱི་མཐུ་ནི་སྨན་པ་ཁ་ཅིག་ན་ རེ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ།སྨན་ལ་ལའི་མཐུ་ནི་ལྕི། ལ་ལའི་མཐུ་ནི་སྣུམ། ལ་ལ་ནི་བསིལ། །ལ་ལ་ནི་འཇམ། ལ་ལ་ནི་ཡང་། ལ་ལ་ནི་རྩུབ། ལ་ལ་ནི་ཚ། ལ་ལ་ནི་རྣོ་སྟེ། རྣམ་པ་འདི་བརྒྱད་དུ་ལྟའོ། །ཞེས་འཆད་དོ། །ཡང་སྨན་གྱི་གཞུང་ཙ་ར་ཀ་ལས་བཤད་པ། ། སྨན་གྱི་མཐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྨན་གང་གིས་ནད་སེལ་ཞིང་ཞི་བར་བྱེད་པ་ལ་སྨན་གྱི་མཐུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ནད་བསལ་བར་བྱ་བ་ལ། སྨན་གྱི་མཐུ་མ་ཡིན་ན་ནད་ཅུང་ཟད་ཙམ་སེལ་ཡང་མི་ནུས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ནད་ཐམས་ཅད་སིལ་བར་བྱེད་པ་ནི་སྨན་གྱི་མཐུ་ཡིན་ནོ། །འོན ཀྱང་སྨན་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ལ་སྨན་གྱི་མཐུ་ཞེས་མིང་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་སྨན་ཐམས་ཅད་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་སྙིང་པོ་མཐུ་ཆེ་བ་དང་ལྡན་པས་ནད་སེལ་ནུས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་གྱི་མཐུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་ནད་ཀྱི་ཚུལ་དང་སྦྱར་ཏེ། སྨན་དམིགས་ཀྱི་ དངོས་སུ་བཏང་བ་སྣ་མང་པོ་བསོགས་ཏེ།མ་རྙིངས་མ་རུལ་པ་མཆོག་ཏུ་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ན། དེས་ནད་ཕྱིན་པས་ན་སྨན་གྱི་མཐུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་གོང་དུ་སྨན་གང་གིས། །ནད་སེལ་ཞིང་ཞི་བར་བྱེད་པ་ལ་མཐུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན་ནི། སྨན་རྙིངས་སམ་རུལ་པ་ ཟོས་ན།དེས་ཅུང་ཟད་ཙམ་མི་ཕན་པའི་ལས་བྱེད་དུ་ཟད་ཀྱི། ནད་ཕྱིན་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྨན་གྱི་མཐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨན་གྱི་རོ་དང་ཞུ་བའི་རྗེས་ལ་སོགས་པའི་ནང་ན། སྨན་གྱི་མཐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕི་བ་དང་སྣུམ་པ་དང་བསིལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་སེལ་ནུས་པའི་ མཐུ་ཡོད་པ་དེ་ལ།སྔོན་གྱི་སྨན་པ་ཆེན་པོ་དག་མཐུ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ། །ཡང་སྨན་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། སྨན་གྱི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཚ་བ་དང་། བསིལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྨན་གྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡིན་ཡང་། ཉི་མ་མེའི་ རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ་ཚ་བ་དང་།ཟླ་བ་བསིལ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་གཉིས་སྟོབས་ཆེ་བས་སྨན་ཡང་ཚ་བ་དང་། བསིལ་བར་དེ་ལྟར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ཡང་དུས་བཟང་པོའི་ཚེ། སེམས་ཅན་དར་བའི་དུས་ན་སྨན་གྱི་རོ་ཀུན་ཀྱང་གསལ་བར་བྲོ། །འཇིག་རྟེན་དམས་ཏེ་རྒུད་པ་ན་རོ་ཡང་ གསལ་པོར་མི་བྲོ་བ་ནི།སེམས་ཅན་དང་འདྲ་སྟེ། འདི་གཉིས་ལས་ནམས་ཀྱང་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །དེ་ལ་སྨན་ཚ་བས་ནི་མགོ་འཁོར། སྐོམ། རྨྱ་ལ་རྡུལ། ཚ། ཟས་མྱུར་དུ་འཇུ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཚ་བ་དེ་ལྟ་བུས་རླུང་དང་བད་ཀན་གཉིས་ནི་ཞི་བར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལ་ཡང་སྨན་བསིལ་བས་ནི་ལུས་གྲང་། སིམ་པར་བྱེད། འཚོ་བར་བྱེད། ལུས་བརྟ་བར་བྱེད། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ནད་ཞི་ཞིང་དངས་པར་བྱེད། ཚའམ་བསིལ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་དེ་དང་དེ་ཁོང་པ་ནང་གི་དྲོད་གཉིས་སུ་ལྡན་པ་ལས་སྨན་ཟོས་པའི་རོ་དེ་ཡང་གཞན་དུ འགྱུར་བར་བྱེད་དོ།།སྨན་གྱི་རོ་རྣམས་ཞུ་བར་གྱུར་པའི་རྗེས་ལ། སྨན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ལས་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཞི་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། སྨིན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །མངར་བ་བུ་རམ་དང་འོ་མ་ལྟ་བུའི་བག་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སྒ་ལྟ་བུ་ཚ་བའི་བག་དང་། འདི་རྣམས་ཞུ་བའི་རྗེས་འདྲ་སྟེ་ མཇུག་ཏུ་མངར་རོ།།རོ་སྐྱུར་བ་རྣམས་ཟོས་ཏེ་ཞུ་བའི་རྗེས་ཀྱང་སྐྱུར་བར་འགྱུར་རོ།

服用药物时，药力向下行走并下降，这是因为药物中土和水的成分较大，服用后药力会向下降。药物的特殊性质就是如此。药物味道的不同差别将在下文详细解释。又有些医生说药力有八种：有些药力重，有些药力油腻，有些药力凉，有些药力柔和，有些药力轻，有些药力粗糙，有些药力热，有些药力锐利，这样观察为八种。
又在医典《遮罗迦》中说：所谓药力，就是能够祛除并平息疾病的药物力量称为药力。因此，若要祛除疾病，如果没有药力，即使稍微能祛除疾病也是无能为力的。所以能祛除一切疾病的是药力。然而，将重等性质本身命名为药力。因此，所有药物具有功效，具有强大的精华力量能够祛除疾病，这样的称为药力。
因此，要结合病情，直接服用多种针对性药物，将未陈旧未腐坏的药物最佳配制服用，由此能治愈疾病，这称为药力。因此，如上所说，能祛除并平息疾病的称为药力，如果服用陈旧或腐坏的药物，只能起到些微无益的作用，无法治愈疾病。
因此，所谓药力是在药味和消化后等之中，所谓药力是具有重、油腻、凉等能祛除疾病的力量，古代大医认为这称为药力。又有些医生说，所谓药力有两种：热性和凉性。这是为什么呢？虽然药物的自性种类繁多，太阳是火的自性即热性，月亮是凉性，因为这两种力量强大，药物也就如此变成热性和凉性。
而且在良好时期，当众生兴盛时药味都能清晰品尝。当世界衰败时味道也不能清晰品尝，这与众生相似，这两者永远不会改变。其中热性药物会使头晕、口渴、昏迷出汗、发热、快速消化食物。这样的热性能平息风和痰两种。
其中凉性药物会使身体发冷、舒适、滋养、强壮身体、平息并清净血液和胆汁增盛的病。无论是热性还是凉性，都与体内的温度相互作用，使服用的药味也发生改变。药味消化后，药力发挥作用，这称为平息，也称为成熟。甜味如糖和牛奶等性质，以及荜茇和生姜等热性，这些消化后相似，最后为甜味。酸味的药物服用消化后也会变成酸味。

།རོ་ཁ་བ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་ལྟ་བུ་ཚ་བ་དང་། རོ་བསྐ་བ་རྣམས་ཟོས་པའི་རྗེས་ནི་ཕལ་ཆེར་ཚ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་སྨན་གྱི་རོ་བྲོ་བ་ཟོས་པ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཞུ་བའི་རྗེས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ ལ་སྨན་གྱི་སྟོབས་བཟང་ངན་ལས་ཕན་མི་ཕན་པའི་དམིགས་དབྱེ་བ་ནི།སྨན་ལ་ལ་ཟོས་ན་སྨན་གྱི་རོ་ཕན་པའི་ལས་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་ཁ་ན་ལི་ཁར་མུར་བའི་རོས་ཁ་བའི་རོ་མེད་པ་དང་འདྲའོ། །སྨན་ལ་ལ་ཞུ་བའི་རྗེས་ལ་ཕན་པའི་ལས་བྱེད་པ་ནི་དཔེར་ན་ཨ་རུ་ར་ལྟ་བུ་ཞུ་ནས་འཁྲུ་ བ་ཡིན་ནོ།།སྨན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟོར་མ་ཟོས་པར་བསྣམས་པའམ་རེག་པ་ཙམ་གྱིས་ཕན་པའི་ལས་བྱེད་ནུས་པ་དེ་ནི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱའོ། །སྨན་ཟོས་སམ་འཐུངས་ན་ནད་སེལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནུས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྨན་གྱི་མཐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒུན་འབྲུམ་ དང་།ཤིང་མངར་གཉིས་བསིལ་བྱེད་ནུས་པར་འདྲ་མོད་ཀྱི། རྒུན་འབྲུ་ནི་ལྷག་པར་འཁྲུ་བར་བྱེད་ནུས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་མཐུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་སྨན་གང་དང་གང་ལ་བསྟེན་པའི་སྨན་གྱི་རོ་དང་སྟོབས་དང་ཞུ་བའི་རྗེས་ལ་སོགས་པས་ནད་སེལ་བའི་ལས་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨན་ སྣ་སྦྱར་བའི་ནང་ནས།གང་མཐུ་དང་ལྡན་པ་དེས་ཕལ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཕན་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །སྨན་མི་འཕྲོད་པ་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ན། དེ་ནི་གང་ཕལ་ཆེ་བས་སྨན་གང་མྱུར་ཞིང་མཐུ་ཆུང་བ་དེ་ཐུབ་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་དེ་ལ་སྨན་གྱི་རོ་བས་ནི་སྨན་ཟོས་པ་ཞུ་བའི་སྟོབས་ ཆེའོ།།ནུས་པ་བས་ནི་སྨན་གྱི་མཐུའི་སྟོབས་ཆེའོ། །སྨན་བསིལ་བ་ཡང་རུང་། ཚ་ཡང་རུང་བའི་སྨན་གྱི་རོའི་སྟོབས་མཉམ་སྟེ་བཏང་ན། དེའི་ནང་ན་མ་བསྒྱུར་མ་བཅོས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཚ་བའམ་བསིལ་བའི་སྨན་དེ་སྟོབས་ཆེའོ། །ཡང་སྨན་གྱི་རོའི་སྟོབས་ཀུན་མཉམ་ ཀྱང་དེའི་ནང་ན་སྟོབས་ལྷག་པར་གང་ཆེ་བ་དེའི་མཐུ་ཆེ་སྟེ།དཔེར་ན་ཙི་ཏྲ་དང་དན་ཏིག་གཉིས་རོ་ལ་སོགས་པ་འདྲ་ཡང་། །དན་ཏིའི་མཐུ་ནི་ལྷག་པར་འཁྲུའོ། །སྦྲང་རྩི་དང་རྒུན་འབྲུ་ཡང་། །རྒུན་འབྲུ་འཁྲུའོ། །མར་དང་འོ་མ་གཉིས་མངར་བར་འདྲ་ཡང་འོ་མ་ནི་བསིལ་ མར་ནི་དྲོད་སྐྱེད་དོ།།དེ་བས་ན་སྨན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་ཕན་པར་ནུས་པ་དང་། མཐུའི་བྱེ་བྲག་དེ་ལྟར་བལྟའོ། །དེ་ཡང་སྨན་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྨན་གྱི་མཐུ་སྟོབས་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པར་བལྟའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གྲོ་དང་ནས་གཉིས་རོ་མངར་ལ་ལྕི་ མོད་ཀྱི།གྲོ་ལྷག་པར་སྣུམ་པས་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །ནས་ཟ་བ་ལྟ་བུ་ནི་རླུང་སྐྱེད་དོ། །འོ་མ་དང་ཉ་གཉིས་བསིལ་བར་འདྲ་མོད་ཀྱི་ཉ་ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་ཚའོ། །དཔེར་ན་ས་ལ་གནས་པར་འདྲ་མོད་ཀྱི་སེང་གེའི་ཤ་ནི་རོ་ཁའོ། །ཕག་ཤ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ་ཚུལ་འདི་ལྟར་བལྟའོ། ། སྨན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རོ་དང་སྟོབས་དང་ཞུ་བའི་རྗེས་དང་ཡོན་ཏན་དང་སྨན་གྱི་མཐུའི་བྱེ་བྲག་དང་། སྨན་རྣམས་ཆེན་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་དུ་གཏོགས་པ་དང་། ཆེན་པོ་ལྔའི་མཐུས་ཕན་པའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། སྨན་གྱི་བྱེ་བྲག་སྣ་ཚོགས་བཤད་པའི་ལེའུ་དགུ་པ་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ནས་ཡང་སྨན་གྱི་རོ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཆེན་པོ་ལྔའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དེ་དག་དམིགས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ལེའུ་བཅུ་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྨན་གྱི་རོ་མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་བྲོ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བསྐ་བ་དང་། འདི་དྲུག་ཆེན་པོ་ལྔ་ལས སྐྱེའོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ས་དང་ཆུ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ནི་རོ་མངར་བར་འགྱུར་རོ། །མེ་དང་ས་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུས་ནི་རོ་སྐྱུར་བར་འགྱུར་རོ།

辛辣和那利山等热性以及涩味的药物，食用后大多会变热。因此，药物的味道如同食用时一样，消化后的效果也是相同的。
关于药物的强弱力量对有效与否的区分是：有些药物食用时药味就能发挥作用，比如芥末的辛味在口中就能发挥作用，不需要等到没有辛味。有些药物在消化后才发挥作用，比如诃子消化后才能起到泻下作用。
所谓药物的功德，是指不需食用，仅仅携带或接触就能发挥作用的能力，这就叫做功德。服用或饮用后能治愈疾病的，这就叫做药效。
所谓药物的威力，比如葡萄和甘草都有清凉作用，但葡萄更能起到泻下作用，这种情况就叫做威力。因此，任何药物都是通过其味道、力量和消化后的效果等来治疗疾病的。
因此，在复方药物中，具有威力的药物会压制其他药物而发挥作用。如果配伍不相宜的药物一起服用，那么以量大、迅速且威力小的药物为主。
另外，药味不如药物消化后的力量大，药效不如药物威力的力量大。无论是凉性还是热性的药物，如果药味的力量相同，其中未经加工改造的天然热性或凉性药物力量更大。
即使药味的力量都相同，其中威力特别大的药物力量更大，例如枳实和旃檀二者味道等相似，但旃檀的威力更能起到泻下作用。蜂蜜和葡萄也是，葡萄更能泻下。酥油和牛奶都是甜味，但牛奶性凉，酥油生热。
因此，应当这样观察药物的普遍功效和威力的差别。还要观察由于药物生长环境各种不同因缘导致的药物威力差别。
怎么说呢？小麦和大麦都是甜味且性重，但小麦更滑润所以能治疗风病。食用大麦则会生风。牛奶和鱼都是凉性，但鱼消化后变热。例如虽然都生活在地上，但狮子肉是苦味的，猪肉则不是这样，应当这样观察。
各种药物的味道、力量、消化后的效果、功德和药物威力的差别，以及药物属于五大种的自性，以五大种的威力发挥作用，以及各种药物差别的阐述，第九章完。
接下来要讲述第十章：详细阐明各种不同药味是如何从五大种的差别中产生的。其中，药物的甜味、酸味、咸味、苦味、辛味、涩味这六种味道是从五大种中产生的。
这是怎么回事呢？地和水二者的因缘产生甜味。火和地二者的因缘产生酸味。

།ཆུ་དང་མེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུས་ནི་རོ་ཚ་བྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །ནམ་མཁའ་དང་རླུང་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུས་ནི་རོ་ཁ་བར་འགྱུར་རོ། །མེ་དང་རླུང་གཉིས་ཀྱི་ རྒྱུས་ནི་རོ་ཚ་བར་འགྱུར་རོ།།ས་དང་རླུང་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུས་ནི་རོ་བསྐ་བ་བྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཆེན་པོ་གཉིས་གཉིས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་ལ་རོ་མངར་བར་བྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རོ་མངར་བར་བྲོ་བ་ནི་ཁ་ལ་ཞིམ་པོར་བྲོ་བ་ཆགས་ཏེ་མངར་བ་མྱངས་ན་ལུས་ ཚིམ་པར་བྱེད།མིག་དངས་པར་བྱེད་དེ། ཆུང་ངུ་གྲོག་མ་ལ་སོགས་པ་རོ་མངར་བ་མྱངས་ན་ཡང་ཞིམ་སྟེ། དགའ་བར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ། །མེ་དང་ས་ལས་གྱུར་པའི་རོ་སྐྱུར་བར་བྲོ་བ་ནི། ཁའི་ནང་དུ་སྐྱུར་ཆེས་པས་སོ་བརྩེ། སྤུ་ལྡང་། མིག་དང་སྨིན་མ་རྣམས་འཛུམས་པར་ འགྱུར་རོ།།ཆུ་དང་མེ་གཉིས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་རོ་ལན་ཚྭ་བྲོ་སྟེ། ཁའི་ནང་མཆིལ་མ་འདུ། གྲེ་བ་དང་ཁའི་ནང་ཚ་བར་བྱེད་དོ། །ནམ་མཁའ་དང་རླུང་གཉིས་ལས་གྱུར་པའི་རོ་ཁ་བར་བྲོ་བ་ནི་ལྗིན་བག་སེལ་ཞིང་ལྕི་ལ་མི་ཞིམ་ཞིང་གནོད་པ་བྱེད་དོ། །ལྕེའི་ཆུ་དང་ཐོར་ལོ་ ལ་ཚ་ཙག་ཙག་བྱེད་ཅིང་།སྣ་དང་མིག་དང་ཁ་ཆུ་ཟག་ལ་མཁུར་བའི་ནང་ཚིག་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པས་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཚ་བའོ། །རོ་བསྐ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕེ་ལ་རོ་གཞན་རེ་ཞིག་བྲོ་བར་མི་ཚོར་ལ། གྲེ་བ་དང་རྩའི་སྦུ་གུ་རྣམས་འགགས་པར་བྱེད་པས་ན་རོ་བསྐ་བའོ། །རོ་ རྣམ་པ་དྲུག་གི་ཚུལ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། རོ་མངར་བའོ་མ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ནི་དང་པོ་བཙས་པ་ནས་མངར་བའི་རོ་དེ་དང་འཕྲོད་པའི་ཟས་ཡིན། ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་རྣམས་ཀྱི་མཐུར་འགྱུར། སྟོབས་རྩལ་ སྐྱེད།བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་དང་མི་རྒན་པོ་ལ་ཕན། གློ་རྡོལ་དང་། ཁྲག་འོང་བ་དང་། ཁམས་བདུན་ཟད་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཕན། ཁ་བཞིན་མདོག་དང་། སྐྲ་བཟང་། མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་གསལ། གཟི་མདངས་བཟང་བར་འགྱུར། ལུས་ཀྱི་ ཉམས་འཚག་སྐྱེད།སྐད་འགགས་པ་དང་། འཛེར་བ་ལ་ཕན། །བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོ་སྐྱེད། ཆག་ཐུར་དང་སྨྲས་པའི་རྨ་འབྱོར་ཅིང་འཚོ། འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི། ཚེ་རིང་བ་ལ་ཕན། འཚོ་བར་བྱེད། ཁོང་འཇམ་ཞིང་སྣུམ། མཁྲིས་པའི་ནད་དང་རླུང་ནད་དང་དུག་ལ་ཕན་ནོ། ། འོ་མ་ལ་སོགས་པ་ཧ་ཅང་དྲགས་ན་ཚིལ་སྐྱེ། བད་ཀན་གྱི་ནད་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཤ་སྐྱེས་ཏེ་ལུས་སྦོམ་པོར་འོང་། ཁོང་པའི་དྲོད་བྲི་ཞིང་འདུས་པའི་རིམས་ཀྱིས་ཐེབས། གཅིན་སྙི། དགའ་བ་འབྱུང་། ལུས་ལ་རྨེན་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐོར་བུའི་བག་འབྱུང་ངོ་། །རོ་སྐྱུར་ཟོས པའི་ལས་ནི་ཁོང་པ་མེའི་དྲོད་འབར་བར་བྱེད།ལུས་སྣུམ་ཞིང་འཇམ། སྐྱུར་བག་ཁར་ཞིམ། ཟས་འཇུ། ཡི་ག་འབྱེ། དྲོད་སྐྱེ་བའི་མཐུར་འགྱུར། ཁུ་བས་ཁ་ལག་གམ་ལུས་བཀྲུས་ན་བསིལ་བར་འགྱུར་རོ། །འཐུངས་ན་ཚིམ་པར་བྱེད། །ཟས་ཟོས་པ་ཞུ་ཞིང་ མྱགས་པར་བྱེད།ཁ་ཟས་སྐྱུར་བའི་བག་འཇུ་སླ་སྟེ་ཡང་བར་འགྱུར། །བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་རྒྱས་པའི་ནད་སེལ། ཁོང་བ་རྒྱུ་མའི་ནང་ན་རླུང་སྒྲ་ཁྲུ་ལུ་ལུ་ཟེར་ཞིང་འཁྱིལ་བར་རྒྱུ། སྐྱུར་བའི་བག་རྟག་ཏུ་ཧ་ཅང་བསྟེན་ཆེས་དྲགས་ན། ལུས་ཤ་སླ་སྟེ་ ལྷོད་ལྷོད་པོར་འགྱུར།མིག་རབ་རིབ་ཟ། མགོ་འཁོར། ལུས་གཡན་པར་འགྱུར། །ཁ་གདོང་དང་ལུས་བརྩེ། སེར་ཞིང་སྐྱ་རྦབ་ཏུ་འགྱུར། མེ་དབལ་དུ་འགྱུར། ལུས་སྐྲངས། ལུས་ལ་ཐོར་བུ་འབྱུང་། སྐོམ་དད་ཆེ། རིམས་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པར་འགྱུར་རོ།

由水和火二者的缘故，味道变成咸味。由空和风二者的缘故，味道变成苦味。由火和风二者的缘故，味道变成辛味。由地和风二者的缘故，味道变成涩味。如是由二大种的偏重而生甜味等味道。其中甜味是在口中有美味，品尝甜味时令身体满足，使眼睛明亮。即使是蚂蚁等小虫品尝甜味也觉得美味而显得欢喜。
由火和地所生的酸味，在口中因过酸而令牙齿发酸，汗毛竖立，眼睛和眉毛都会皱起。由水和火二者偏重而生咸味，口中生津，使喉咙和口腔发热。由空和风二者所生的苦味，能除去昏沉，沉重且不美味而有害。舌头和皮肤感觉刺痛，鼻子、眼睛和口水流出，口腔内如被灼烧般令人厌恶的是辛味。所谓涩味是舌头暂时感觉不到其他味道，因为阻塞喉咙和脉管，故为涩味。六种味道的情况是如此。
其中这些味道的作用差别如何观察呢？甜味如牛奶等的作用是：从初生起甜味即是相宜的食物，能增长身体七种精华的力量，生长力量体力，对小孩和老人有益。对肺病、出血、七种体液耗损等这些病有益。面色和头发变好，眼耳等感官明亮，容光焕发。增长身体健康，对声音嘶哑和哮喘有益。能生女人乳汁，接骨和愈合伤口。难消化而沉重，对长寿有益，能养生，肠胃柔软滑润，对胆病、风病和中毒有益。
牛奶等若过量则生脂肪，会生痰病。长肉使身体肥胖，体内热量减少而染上传染病，小便频繁，生欢喜，身上会生淋巴结等零星病症。酸味食物的作用是：使腹内火热燃烧，身体滑润柔软，酸味可口，食物易消化，开胃，成为生热的力量。用其汁液洗手或身体会变凉爽。饮用能令满足。使食物消化分解，酸性食物容易消化而变轻。能除痰病、胆病和血胀病，腹内肠道中风气轰轰作响而盘旋。
若经常过度依赖酸味，身体肌肉松软，眼睛昏花，头晕，身体发痒。脸和身体发酸，变黄而苍白，生热病，身体浮肿，身上生疮，口渴，会染上热病。

།ཚ་ནི་དངོས་ཏེ་ ཟུག་པ་ལྟ་བུ།རླུང་ངམ་བད་ཀན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའི་ནད་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཕལ་ཆེར་འཁྱིལ་བ་དང་། བཤང་གཅི་འབྱུང་དུ་མི་རུང་བ་འདི་ལྟ་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད། ཁོང་དྲོད་དུ་སྣུམ་པ་དང་། དྲོད་ཆེ་བས་རྔུལ་བར་འགྱུར། །རྣོ་བར་འགྱུར། ཡི་ག་འབྱེ། མི་ཚོན་པོ་ཚིལ་ཆེ་བ་ཚིལ་འཇུ་ཞིང་ སྐེམ་པོ་གྲིམས་པར་བྱེད།ཁོང་འཁྲུ་བར་བྱེད་དོ། །ལན་ཚྭ་རབ་ཏུ་ཆེར་ཟོས་ན་ཁྲག་ནད་དང་རླུང་ནད་དུ་འགྱུར། །སྐྲ་འབྱི་ཞིང་དཀར་པོར་འགྱུར། གཉེར་མ་མང་། སྐོམ་དད་ཆེ། མཛེ་ནད་དང་། དུག་ནད་ལྡང་། འབྲུམ་བུའམ་འབྲས་ནད་འབྱུང་། སྟོབས་འབྲི་བར་འགྱུར། རོ་ ཁ་བ་ནི་ཁ་བོ་ཉིད་ཡིད་དུ་མི་འོང་སྟེ།ཟས་འདོད་པའི་ཡི་ག་འབྱེ། །ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་སེལ། །སྐོམ་དད་ཆུང་། དུག་ནད་སེལ། མཛེ་ནད་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། རིམས་དང་། སློན་བྲོ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། མཁྲིས་པའི་ནད་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་འདི་ལྟ་བུ་སེལ་ཏེ། ཁ་བ་བྲོ་ དྲགས་ན།ལུས་ལ་འདྲུལ་བག་དང་། ལུས་ཀྱི་ཚིལ་དང་། ནང་གི་ལྟོ་ཚིལ་དང་། རྐང་དང་ནང་གི་བཤང་གཅིའི་དྲི་མ་འདི་ལྟ་བུ་ཀུན་སྐམ་ཞིང་འཇུ་བར་བྱེད། ཁོང་ཡང་། ཡིད་གཞུངས། བསིལ། ཁོང་རྩུབ། བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་མའི་ནད་ལ་ཕན། མགུལ་པ་འགགས་པ་ འབྱུང་།སྲོག་ཟུངས་བདུན་ཟད་ཅིང་སྐམ། རླུང་ནད་ཀྱིས་ལུས་འདར་བ་དང་། མཛེ་དང་། ཟས་མ་ཞུ་བས་ལྟོ་ན་ཟུག་ཅིང་སྦོས་པ་དང་། ལུས་སྐྲངས་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུའི་ནད་སེལ། རྨ་འདྲེད་ལུས་ཀྱི་ཁོང་ན་སྣུམ་ཡོད་པ་དང་། ཚིལ་ཟད་ཅིང་འཇུ། ལུས་ལ་འདྲུལ་ བག་ཡོད་པ་སྐམ་པར་བྱེད།ཁོང་དུ་དྲོད་སྐྱེ། ཁ་ཟས་འཇུ། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་ཡི་གར་འོང་བར་བྱེད། རྣ་བ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་བུ་ག་དགུ་དང་། རྩའི་རྒྱུན་འགགས་པ་རྣམས་སྒོ་འབྱེ་བར་བྱེད། བད་ཀན་སེལ་བར་བྱེད། ཚ་བ་ཧ་ཅང་ཆེར་དྲག་ཏུ་ཟོས་ན་སྐོམ་དད་ ཆེ།ཁུ་ཆུ་ཟད། སྟོབས་འབྲི། བརྒྱལ་བའི་བག་ཏུ་འགྱུར། རྐང་ལག་འཁུམས་པར་བྱེད། ལུས་འདར། རྐེད་པ་དང་། རྒྱབ་ལ་སོགས་པ་ན་བར་འགྱུར་རོ། །རོ་བསྐ་བ་ནི་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ། ཁོང་ལྕི། ཁྲག་ནད་འབྱང་།འབྱུང་། རྨ་འཚོ། བསིལ་ འདྲུལ་བག་གམ།ཚོ་བ་འཇུ་ཞིང་སྐེམ་པར་བྱེད། བེའུ་སྣབས་འཁྱིལ་ཞིང་ཐོགས་པར་བྱེད། ཁོང་འཁྲུ་བ་གཅོད། ཁོང་རྩུབ། པགས་པའི་མདོག་གསལ་ཞིང་བཟང་བར་བྱེད་དོ། །རོ་བསྐ་བ་ཧ་ཅང་དྲག་ཏུ་ཟོས་ན་བཤང་གཅི་འགག་།ལྟོ་སྦོས་པར་བྱེད། སྙིང་ན། སྐོམ་དད་ ཆེ།ལུས་སྐེམ་པར་འགྱུར། སྐྱེས་པའི་མཐུ་རྩལ་བྲི་སྟེ་བུད་མེད་ལ་མི་ཕོད་པར་འགྱུར། རྣ་བ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་བུ་ག་དགུ་དང་། རྩའི་རྒྱུན་རྣམས་འགགས་པར་བྱེད། བཤང་གཅི་དྲི་མ་སྲི་སྟེ་མི་འབྱུང་བ་འདི་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རོ་མངར་བའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་ནི་ ཞུན་མར་དང་།གསེར་དང་། བུ་རམ་དང་། ཀ་ར་ཀ་དང་། ཆུ་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་ཤིང་ཐོག་ཙོ་ཙ་དང་། ཤིང་ཐོག་པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། ར་མཉེ་བ་དང་། པ་ནས་བུམ་ཤ་དང་། ར་ཛ་ད་ན་དང་། སྨན་པ་ལ་རྣམ་གསུམ་ལ། བ་ལ་དང་། མ་ཧཱ་བ་ལ་དང་། ཨ་ཏི་བ་ ལ་དང་གསུམ་མོ།།སྨན་མེ་ད་བ་དང་། མ་ཧཱ་མེ་ད་དང་གཉིས་སོ། །འདབ་མ་རྣམས་བཞི་སྟེ། ཤིང་སཱ་ལའི་འདབ་མ་དང་། ཀྲྀཥྞ་པར་ཎི་དང་། མུད་ག་པརྞི་དང་། མ་ཤ་པརྞིའོ།

热性是实在的，如刺痛一般。风或痰等病多在体内盘旋，大小便不通畅，能够排出这些。体内温润，因热大而出汗。变得锐利，开胃。使肥胖多脂之人消化脂肪，使瘦弱之人变得强健。使腹泻。若过量食用盐会引起血病和风病。头发脱落变白，皱纹增多，口渴严重，麻风病和中毒病发作，疮疡或痘疮出现，体力减弱。
苦味虽不悦人意，但能开胃。能除去腹中虫子。减少口渴，解毒。能治疗麻风病、昏厥、发热、呕吐、热病、胆病、痰病等。若过量食用苦味，能使身体腐败，消化体内脂肪、内脏脂肪、精华和体内大小便污垢等。使腹部轻盈，心神安定，清凉，内部干燥，对女性乳房疾病有益。
会导致咽喉堵塞。七种身体精华耗尽干枯，能治疗风病导致的身体颤抖、麻风病、消化不良导致的腹痛胀满、身体浮肿等疾病。能治疗溃疡，消化体内油脂，消耗并化解脂肪，使身体腐败干枯。体内生热，消化食物，使不可口的食物变得可口。能打通耳、眼等九窍和脉道阻塞。能除痰。
若过量食用热性之物，会口渴严重，精液耗尽，体力减弱，容易昏厥，手脚蜷缩，身体颤抖，腰背等处疼痛。涩味能治疗胆病和痰病，腹部沉重，血病发作。能愈合伤口，清凉。能消化腐败或肥胖，使之干枯。使鼻涕凝结阻塞，止泻，内部干燥，使皮肤光泽美好。
若过量食用涩味，会导致大小便阻塞，腹部胀满，心痛，口渴严重，身体消瘦，男子体力减弱不能与女子交合，耳、眼等九窍和脉道阻塞，大小便污垢凝结不通。
属于甜味类的有：酥油、黄金、糖蜜、白糖、水果中的枣子、水果帕卢夏卡、小树、拉涅巴、帕纳斯布姆夏、拉匝达纳，三种巴拉药：巴拉、玛哈巴拉、阿提巴拉三种。两种美达药：美达和玛哈美达。四种叶子：娑罗树叶、黑叶、绿豆叶和豆叶。

།ཛི་བན་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་སྨན་འཚོ་བྱེད་ཀྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་ནང་ན། ཛི་བ་ཀར་ཤ་བྷ་དང་། མེ་ཏོག་ མ་དྷུ་ཀ་དང་།ཤིང་མངར་དང་། བིམ་པི་དང་། བི་དྷ་རི་དང་། ཤྲ་བ་ནི་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤིར་ཤུག་ཀླ་དང་། བང་ཤ་རོ་ཙ་ན་ཞེས་ཅུག་ཧང་དང་། ཤི་རི་ནི་དང་། ཏང་པལ་དང་། ས་ཧ་དེ་དང་། འོ་མ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་དང་། གཟེ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་རྒྱུན་འབྲུམ་ལ་ སོགས་པ་ནི་མངར་བའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་སོ།།དེ་ལ་རོ་སྐྱུར་བའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་ནི། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཨམ་ལི་ཀ་དང་། བ་ལུང་དང་། སྟར་བུ་དང་། བལ་པོ་སེའུ་དང་། དངུལ་དང་། དར་བ་དང་། ཚ་དང་། ཀུ་ཤུ་དང་། ཞོ་དང་། ཤིང་ལོང་ཀོ་ གི་ཀའི་འབྲས་བུ་ལོང་གོག་དང་། མྲ་ཏ་ཀ་དང་། བྷ་བྱ་དང་། ཀ་པིད་ཏ་དང་། ཀ་ར་མ་ར་ཀ་ར་ཏ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་རོ་སྐྱུར་བའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་སོ། །དེ་ལ་ལན་ཚྭའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་ནི། ཚ་བའི་ནང་ན་རྒྱམ་ཚ་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་བཟང་ངོ་། །ཚ་ཕལ་པ་ནི་སོའུ་བར་ཙ་ ལ་དང་།ཁ་རུ་ཚ་དང་། ལན་ཚྭ་བྷི་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ཚ་དང་། བཙོ་ཚ་དང་འདི་རྣམས་སོ། །ཡང་ལན་ཚྭ་རོ་མོ་མ་ཀ་དང་། སྐོམ་པའི་ཚ་དང་། རོ་ཉེ་དང་། ཡ་བཀྵ་ར་ནས་ཚིག་འཁྲུས་པའི་ཚ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་ལན་ཚྭར་བརྩི་བའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་སོ། །རོ་ཁ་བར་བརྩི་བའི་ རྣམས་གྲངས་ལ་པ་ཏོ་ལ་དང་།ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་། བལ་ཀ་དང་། ཙན་དན་ཨུ་ཤི་ར་དང་། བུ་ནིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་སྐྲིགས་དང་། ཤིང་ནིམ་པ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཤིང་བ་ཙ་ཀ་དང་། ནག་ཏ་མ་ལ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཡུང་བ་དང་། གླ་སྒང་ ཆེན་པོ་དང་།མུར་བ་དང་། ཨ་ཏ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། ཤིང་ཨ་བ་མརྒ་དང་། ཁར་བ་དང་། ལྕགས་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། དུ་རལ་བ་དང་། རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔར་བརྩི་བ་རྣམས་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། བི་ཤ་ལ་དང་། བོང་ང་དང་། ཤུ་དག་དང་། འདི་ རྣམས་ནི་ཁ་བའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་སོ།།དེ་ལ་རོ་ཚ་བའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་ནི་ཤིང་ཀུན་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། སྲིན་བུ་གསོད་པའི་སྨན་བྱི་དང་ག་དང་། ཚ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི། ལི་དོང་གྲ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། དབྱི་མོའི་ལོ་མ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ ཏྲེས་དང་ལྔ།ཀུ་ཐེར་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བ་དང་། ཤང་ཆེ་རྗེན་པ་ཚ་བ་རྣམས་དང་། མཁྲིས་པ་རྣམས་དང་། བ་གཅིན་དང་། གོ་བྱེ་འདི་རྣམས་ནི་རོ་ཚ་བའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་སོ། །དེ་ལ་རོ་བསྐ་བར་བརྩི་བ་ནི། ཨ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་དང་། ཤིང་ཤི་རི་ཤ་དང་། སེང་ལྡེང་དང་། ཆང་ དང་།ཤིང་ཀ་དམ་པའི་འབྲས་བུ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། བྱི་རུ་དང་། མིག་སྨན་ལ་ལིག་བུ་མིག་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ཤིང་ག་བི་ཏའི་ཁུ་བ་གསར་པ་དང་། འབྲ་གོའི་ཤིང་དང་། པདྨའི་རྩ་བ་དང་། པདྨ་དང་། ཨུཏྤ་ལའི་ལོ་མ་དང་། འདི་རྣམས་ ནི་རོ་བསྐ་བའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་སོ།།འབྲས་དང་། ནས་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། གྲོ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་དང་སྐམ་སའི་ཤ་མ་གཏགས་པར་མངར་བ་གཞན་ནི་ཕལ་ཆེར་བད་ཀན་དུ་འགྱུར་རོ། །རོ་སྐྱུར་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་མཁྲིས་པར་འགྱུར་ཏེ། བལ་པོ་སེའུ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །ལན་ཚྭ་ནི་ཕལ་ཆེར་མིག་ལ་གནོད་དོ། །རྒྱམ་ཚ་དང་ལྕེ་མྱང་ཚ་མ་གཏོགས་སོ། །རོ་ཁ་བ་དང་། རོ་ཚ་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་བུད་མེད་ལ་ཉལ་མི་ཕོད་ཅིང་རླུང་ནད་སློང་སྟེ། སླེ་ཏྲེས་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་གཉིས། ལི་དོང་གྲ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སྒོག་པ་རྣམས་མ་གཏོགས སོ།།རོ་བསྐ་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་བསིལ། བཤང་གཅི་དྲི་མ་འབྱུང་བ་དཀའ། འཁྲུ་བ་ཡང་གཅོད་དེ་ཨ་རུ་ར་ནི་མ་གཏོགས་སོ།

在名为'吉万提'的医疗药物类别中，吉瓦卡尔沙巴、马度卡花、甘草、频毗、毗达利、两种舍瓦尼、白舍树、黄连、希利尼、当巴、萨哈德、牛奶、甘蔗、芝麻、蜂蜜和葡萄等属于甜味类。
在酸味类中，包括訶子、阿摩勒果、巴龙、星布、尼泊尔柿子、银、酸奶清、盐、苹果、酸奶、树皮果实龙果、姆拉塔卡、巴比亚、迦比他、卡拉玛拉卡拉塔卡等这些都属于酸味类。
在咸味类中，属于盐类的有：上等盐中的岩盐和舌尝盐。普通盐有索瓦尔扎盐、黑盐、比盐、海盐、煮盐等。还有罗摩摩卡盐、渴盐、矿盐、草木灰盐等这些都属于咸味类。
在苦味类中，包括巴托拉、牛舌草、巴尔卡、檀香乌希拉、奇斯格（布尼姆巴）、楝树、布切谢尔、檀香、诃子、巴扎卡树、那嘎塔玛拉、醋栗、姜黄、大葛根、姆尔瓦、阿塔如夏卡、波松查、阿瓦玛尔嘎树、铜、铁、列特列、杜拉尔瓦、五大根、布利哈提、干达卡利、毗沙拉、驴乳、白芷等这些属于苦味类。
在辛味类中，包括阿魏、那列山、杀虫药毗当嘎、五辛：里东嘎、胡椒、胡椒根、小茴香叶、荜拨等五种。还有库特尔、生姜、胆汁、牛尿、戈杰等这些属于辛味类。
在涩味类中，包括诃子、余甘子、希利沙树、紫檀、酒、迦昙婆果、珍珠、珊瑚、眼药拉里布眼、赭石、醋栗提取物、嘎毗他树新鲜汁液、葡萄树、莲根、莲花、乌特帕拉叶等这些属于涩味类。
大米、大麦、豌豆、小麦、蜂蜜、糖和陆地动物肉除外的其他甜味物质大多会转化为痰。酸味物质大多会转化为胆汁，尼泊尔柿子和訶子除外。咸味大多会伤害眼睛，岩盐和舌尝盐除外。苦味和辛味大多不适合与女性同房且会引起风病，列特列、巴托拉两种，里东嘎、胡椒和大蒜除外。涩味大多性凉，大便小便难以排出，还能止泻，诃子除外。

།རོ་ཚ་བ་ནི་སྐྱུར་བ་ལན་ཚྭ་དང་། འདི་གསུམ་གྱི་དྲོ་བའི་མཐུ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཆེ་སྟེ། རོ་ཚ་བ་ལས་སྐྱུར་བའི་དྲོད་ཆེ། སྐྱུར་བ་བས་ལན་ཚྭའི་དྲོད་ ཆེའོ།།ཁབ་དང་བསྐ་བ་དང་མངར་བ་ནི་གསུམ་ཆར་འདྲ་སྟེ་བསིལ་ལོ། །ཁབ་དང་ཚ་བ་དང་། བསྐ་བ་གསུམ་ནི་ཁོང་རྩུབ། བཤང་གཅི་དྲི་མ་མི་འབྱུང་སྟེ་སྲི་བར་བྱེད་དོ། །ཚ་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་མངར་བར་སྦྱར་ན། ཁོང་འཇམ་ཞིང་སྣུམ། བཤང་གཅི་དང་། ཐུར་དུ་ དབུགས་འབྱུང་བ་རྣམས་མི་ཐོགས་པར་བྱེད་དོ།།ལན་ཚྭ་བ་བས་ནི་རོ་བསྐ་བ་ལྕིའོ། །བསྐ་བ་བས་ནི་ཚ་བ་ཡང་ངོ་། རོ་སྐྱུར་བ་བས་ནི་ཚ་བ་ཡང་ངོ་། །ཚ་བ་བས་ཀྱང་ཁ་བ་ཆེས་ཡང་ངོ་། །དེ་ལ་རོ་མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་བྲོ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། རོ་བསྐ་བ་རྣམ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ནང་སྦྱར་ནས། རོའི་བྱེ་བྲག་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །རོ་དེ་རྣམས་ཀྱང་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེད་ན་ནི་རོའི་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་རོ་འདི་རྣམས་ཀྱང་འོལ་ཅི་རན་ཙམ་དུ་སྦྱར་བའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རོ་རྣམ དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་སོ་སོར་སྦྱར་བ་ནི།རོ་བྲོ་བ་གང་ལྟར་སྦྱོར་ཡང་རུང་སྟེ། རོ་དེ་དག་ལས་རེ་རེ་ཕྲི་ལ། ལྔ་ལྔ་དང་ཕན་ཚུན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཕན་ཚུན་དུ་སྦྱོར་བ་དེ་ཡང་རོ་རྣམ་གཉིས་སུ་སྦྱོར་བའི་ཐབས་དང་། རྣམ་གསུམ་དུ་སྦྱོར་བའི་ཐབས་དང་། རོ་རྣམ་བཞིར་སྦྱོར་བའི་ ཐབས་དང་།རོ་རྣམ་ལྔ་ལ་སོགས་པར་སྦྱོར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རོ་མངར་པོ་ལས་རྣམ་གཉིས་སུ་སྦྱོར་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མངར་བ་དང་སྐྱུར་བར་སྦྱར། མངར་བ་དང་ལན་ཚྭ་བྲོ་བར་སྦྱར། མངར་བ་དང་ཁ་བར་སྦྱར། མངར་བ་དང་ཚ་བར་སྦྱར། མངར་བ་དང་བསྐ་པར་སྦྱར་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔའོ། །སྐྱུར་བ་ སྣ་གཉིས་སུ་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭར་སྦྱར། །སྐྱུར་དང་ཚ་བར་སྦྱོར། སྐྱུར་དང་ཁ་བར་སྦྱོར། སྐྱུར་དང་རོ་བསྐ་བར་སྦྱོར་ཏེ། དེ་ལྟར་སྐྱུར་དང་སྣ་གཉིས་སུ་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ལན་ཚྭ་དང་རྣམ་གཉིས་སུ་སྦྱོར་བ་ཡང་རྣམ་གསུམ་སྟེ། ལན་ ཚྭ་དང་རོ་ཚ་བར་སྦྱར།ལན་ཚྭ་དང་བསྐ་བར་སྦྱོར་ཏེ། །དེ་ནི་སྦྱོར་བ་སྣ་གསུམ་མོ། །རོ་ཚ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཚ་བ་དང་ཁ་བར་སྦྱོར། ཚ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱོར། འདི་ནི་སྦྱོར་བ་སྣ་གཉིས་སོ། །ཁ་བ་ལས་སྦྱོར་བ་ནི་སྣ་གཅིག་སྟེ། ཁ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱོར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ མངར་གྱི་སྣ་ལྔ་དང་།སྐྱུར་ལས་སྣ་བཞི། ལན་ཚྭ་སྣ་གསུམ། ཚ་བའི་སྣ་གཉིས། ཁ་བའི་སྣ་གཅིག་དང་འདི་རྣམས་སྤྱིར་བསྡོམས་ན། རོ་སྣ་བཅོ་ལྔ་ཡོད་དོ། །ཡང་གསུམ་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་ནི། མངར་བས་སྦྱོར་བ་སྣ་གསུམ་པ་སྣ་བཞིར་བྱ་བ་ནི། མངར་དང་སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་ དང་སྦྱོར།མངར་དང་སྐྱུར་དང་ཚ་བར་སྦྱོར། མངར་དང་སྐྱུར་དང་ཁ་བར་སྦྱོར། མངར་དང་སྐྱུར་དང་རོ་བསྐ་བར་སྦྱོར་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་གསུམ་པ་སྣ་བཞིའོ། །ཡང་མངར་གྱི་རྣམ་གསུམ་པ་སྣ་གསུམ་ནི། མངར་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཚ་བར་སྦྱོར། མངར་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཁ་བར་ སྦྱོར།།མངར་དང་ལན་ཚྭ་དང་བསྐ་བར་སྦྱོར་ཏེ། འདི་ནི་མངར་སྣ་གསུམ་པའི་སྣ་གསུམ་མོ། །ཡང་མངར་རྣམ་གསུམ་པའི་སྣ་གཉིས་ནི། མངར་དང་ཚ་བ་དང་ཁ་བར་སྦྱོར། །མངར་དང་ཚ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱོར་ཏེ། འདི་ནི་མངར་རྣམ་གསུམ་པའི་སྣ་ གཉིས་སོ།།ཡང་མངར་རྣམ་གསུམ་པའི་སྣ་གཅིག་ནི་མངར་དང་ཁ་བ་བསྐ་བར་སྦྱོར་བ་སྣ་གཅིག་པའོ། །དེ་ལྟར་མངར་རྣམ་གསུམ་པའི་སྣ་བཞི་པ་དང་། སྣ་གསུམ་པ་དང་། སྣ་གཉིས་པ་དང་། སྣ་གཅིག་པ་སྟེ་བསྡོམས་ན་སྣ་བཅུ་ཡོད་དོ།

辛味比酸味和咸味的热性都大，按照顺序来说，酸味比辛味的热性大，咸味比酸味的热性大。苦味、涩味和甜味这三者相似，都是凉性。苦味、辛味和涩味这三者都使肠胃粗糙，大小便不通畅而变得干燥。辛味、酸味和甜味配合使用，则使肠胃柔软滑润，大小便和下行气都通畅无阻。
咸味比涩味重，涩味比辛味轻，酸味比辛味轻，辛味比苦味更轻。其中甜味、酸味、咸味、辛味、苦味和涩味这六种味道相互配合，可以产生五十六种不同的味道。若将这些味道进一步细分，则可以产生六十三种味道。因此，这些味道的配合方式是大致说明。
关于六种味道的具体配合方法是：无论如何配合味道，从这些味道中去掉一种，将其余五种相互配合。相互配合又分为两味配合法、三味配合法、四味配合法和五味等配合法。
其中甜味的两味配合有五种：甜味与酸味配合，甜味与咸味配合，甜味与苦味配合，甜味与辛味配合，甜味与涩味配合，这样共有五种。酸味的两味配合有四种：酸味与咸味配合，酸味与辛味配合，酸味与苦味配合，酸味与涩味配合，这样酸味的两味配合共有四种。
咸味的两味配合有三种：咸味与辛味配合，咸味与涩味配合，这是三种配合。辛味的配合有两种：辛味与苦味配合，辛味与涩味配合，这是两种配合。苦味的配合只有一种：苦味与涩味配合。
这样，甜味五种、酸味四种、咸味三种、辛味两种、苦味一种，总共有十五种配合方式。
再说三味配合法：甜味的三味配合有四种：甜味、酸味、咸味配合；甜味、酸味、辛味配合；甜味、酸味、苦味配合；甜味、酸味、涩味配合，这样三味配合共有四种。
又有甜味的三味配合三种：甜味、咸味、辛味配合；甜味、咸味、苦味配合；甜味、咸味、涩味配合，这是甜味三味配合的三种。
又有甜味三味配合的两种：甜味、辛味、苦味配合；甜味、辛味、涩味配合，这是甜味三味配合的两种。
又有甜味三味配合的一种：甜味、苦味、涩味配合这一种。这样甜味三味配合的四种、三种、两种、一种加起来共有十种。

།སྐྱུར་ལས་སྦྱར་བ་རྣམ་དྲུག་ནི་ སྐྱུར་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཚ་བར་སྦྱོར།རོ་སྐྱུར་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཁ་བར་སྦྱོར། རོ་སྐྱུར་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་བསྐ་བར་སྦྱོར་ཏེ། འདི་ནི་སྐྱུར་རྣམ་གསུམ་པའི་སྣ་གསུམ་མོ། །སྐྱུར་རྣམ་གསུམ་གྱི་སྣ་གཉིས་ནི། སྐྱུར་བ་དང་ཚ་བ་དང་ཁ་བར་སྦྱོར། སྐྱུར་བ་དང་ཚ་བ་དང་བསྐ་བར་ སྦྱོར་བ་འདི་ནི།སྐྱུར་གྱི་སྣ་གཉིས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་སྐྱུར་བ་དང་ཁ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱོར་བ་འདི་ནི་སྐྱུར་གྱི་སྣ་གཅིག་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྐྱུར་བ་ལས་སྦྱོར་བ་སྣ་གསུམ་དང་། སྣ་གཉིས་པ་དང་། སྣ་གཅིག་པ་སྟེ་བསྡོམས་ན་སྣ་དྲུག་ཡོད་དོ། །ལན་ཚྭ་དང་སྦྱོར་བ་སྣ་གསུམ་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ལན་ཚྭ་དང་། རོ་ཚ་བ་དང་ཁ་བར་སྦྱོར། ལན་ཚྭ་དང་རོ་ཚ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱོར་ཏེ། འདི་ནི་ལན་ཚྭའི་སྦྱོར་བ་སྣ་གཉིས་སོ། །ཡང་ལན་ཚྭ་དང་ཁ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱོར་བ་ནི་ལན་ཚྭའི་སྦྱོར་བ་སྣ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྣ་གཉིས་པ་དང་། སྣ་གཅིག་པ་ བསྡོམས་ན།ལན་ཚྭའི་སྣ་གསུམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་རོ་ཁ་བའི་རྣམ་གསུམ་པའི་སྣ་གཅིག་པ་ནི། རོ་ཁ་བ་དང་ཚྭ་བ་དང་བསྐ་བ་སྟེ། འདི་ནི་རོ་ཁ་བའི་སྣ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་རོ་མངར་བའི་རྣམ་གསུམ་པ་ནས་རོ་ཁ་བའི་རྣམ་གསུམ་པའི་སྣ་གྲངས་ཉི་ཤུ་ཡོད་དོ། ། ཡང་མངར་རྣམ་བཞི་བར་སྦྱར་བ་སྣ་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མངར་དང་སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཚ་བར་སྦྱོར། མངར་དང་སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཁ་བར་སྦྱོར། མངར་དང་སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་དང་བསྐ་བར་སྦྱོར། མངར་དང་སྐྱུར་དང་ཚ་བ་དང་ཚ་བར་སྦྱོར། མངར་དང་སྐྱུར་དང་ཁ་དང་བསྐ་བར སྦྱོར།མངར་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཚ་བ་དང་ཁ་བར་སྦྱོར། མངར་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཚ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱོར། མངར་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཁ་བ་དང་ཚ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱོར། འདི་ནི་མངར་རྣམ་བཞི་པ་སྣ་བཅུ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ལ་སྐྱུར་གྱི་སྦྱོར་བ་རྣམ་བཞི་པ་ནི། སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཚ་བ་དང་ཁ་བར་སྦྱོར། སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཚ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱོར། སྐྱུར་དང་ཁ་བ་དང་ཚ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱོར། སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཁ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱོར་ཏེ། འདི་ནི་སྐྱུར་རྣམ་བཞི་པའི་སྣ་ བཞི་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ལན་ཚའི་སྣ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལན་ཚྭ་དང་ཚ་བ་དང་ཁ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱོར་ཏེ། འདི་ནི་ལན་ཚྭའི་སྣ་གཅིག་པའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་བཞི་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་སྣ་བཅོ་ལྔ་ཡོད་དོ། །ཡང་མངར་རྣམ་ལྔ་པས་སྣ་ལྔ་པར་སྦྱོར་བ་ནི་མངར་དང་སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་ དང་ཚ་བ་དང་ཁ་བར་སྦྱོར།མངར་དང་སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཁ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱོར། མངར་དང་ཚ་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཁ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱོར། མངར་དང་སྐྱུར་དང་ཁ་བ་དང་ཚ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱོར། མངར་དང་སྐྱུར་དང་ཚ་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་བསྐ་བར་སྦྱོར་ཏེ། འདི་ནི་མངར་ལས་གཞི་ བླངས་ཏེ་རྣམ་ལྔར་སྦྱར་བ་ལྔ་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྐྱུར་ལས་གཞི་བླངས་པ་རྣམ་ལྔའི་སྣ་གཅིག་པ་ནི། སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཁ་བ་དང་བསྐ་བར་སྦྱོར་ཏེ། འདི་ནི་སྐྱུར་གྱི་སྣ་གཅིག་པའོ། །ཡང་མངར་ལས་གཞི་བླངས་ལ། སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཚ་བ་དང་ཁ་བ་དང་བསྐ་ བ་དང་ལྔ་དང་སྦྱར་བ་འདི་ནི་ལྔ་དང་སྦྱར་བའི་སྣ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ།།རོ་རྣམ་དྲུག་པོ་མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་བྲོ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། བསྐ་བ་དང་། འདི་རྣམ་དྲུག་པོ་སོ་སོར་མ་བསྲེས་པ་ནི་རོ་རྣམ་དྲུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་རོ་རྣམ་ ལྔ་པའི་སྣ་ལྔ་དང་།སྐྱུར་རྣམ་ལྔ་པའི་སྣ་གཅིག་སྟེ་དྲུག་པོ་འདི་ནི་སྣ་ལྔ་པ་དྲུག་ཅེས་བྱའོ། །རོ་རྣམ་དྲུག་སོ་སོར་མ་འདྲེས་པ་ནི་རོ་སྣ་དྲུག་གོ།

六种酸性配伍是：酸味与咸味和辛味配伍，酸味与咸味和苦味配伍，酸味与咸味和涩味配伍，这是酸性三味的三种配伍。酸性三味的两种配伍是：酸味与辛味和苦味配伍，酸味与辛味和涩味配伍，这称为酸性的两种配伍。又酸味与苦味和涩味配伍，这是酸性的一种配伍。如此，酸性配伍有三种、两种和一种，总共六种配伍。
咸味配伍三种是：咸味与辛味和苦味配伍，咸味与辛味和涩味配伍，这是咸味配伍的两种。又咸味与苦味和涩味配伍，这称为咸味配伍的一种。如此两种和一种总共是咸味的三种配伍。
又苦味三种的一种是：苦味与辛味和涩味，这称为苦味的一种配伍。如此从甜味三种到苦味三种的数目有二十种。
又甜味四种配伍十种是：甜味与酸味和咸味和辛味配伍，甜味与酸味和咸味和苦味配伍，甜味与酸味和咸味和涩味配伍，甜味与酸味和辛味和辛味配伍，甜味与酸味和苦味和涩味配伍，甜味与咸味和辛味和苦味配伍，甜味与咸味和辛味和涩味配伍，甜味与咸味和苦味和辛味和涩味配伍，这称为甜味四种十种配伍。
其中酸味的四种配伍是：酸味与咸味和辛味和苦味配伍，酸味与咸味和辛味和涩味配伍，酸味与苦味和辛味和涩味配伍，酸味与咸味和苦味和涩味配伍，这称为酸味四种的四种配伍。
其中咸味的一种配伍是：咸味与辛味和苦味和涩味配伍，这是咸味的一种配伍。如此四种配伍共有十五种。
又甜味五种五种配伍是：甜味与酸味和咸味和辛味和苦味配伍，甜味与酸味和咸味和苦味和涩味配伍，甜味与辛味和咸味和苦味和涩味配伍，甜味与酸味和苦味和辛味和涩味配伍，甜味与酸味和辛味和咸味和涩味配伍，这称为以甜味为基础的五种五种配伍。
以酸味为基础的五种一种配伍是：酸味与咸味和苦味和涩味配伍，这是酸味的一种配伍。又以甜味为基础，与酸味和咸味和辛味和苦味和涩味五种配伍，这称为五种配伍的一种。
六种味道：甜味、酸味、咸味、辛味、苦味和涩味，这六种各自不相混合称为六种味道。如此五种味道的五种和酸味五种的一种，这六种称为五种的六种。六种味道各自不混合就是六种味道。

།མངར་གྱི་རྣམ་གཉིས་པ་སྣ་བཅོ་ལྔ་དང་། མངར་རྣམ་བཞི་པ་སྤྱིར་བཅོ་ལྔ་དང་། རྣམ་གསུམ་པ་སྣ་ཉི་ཤུ་དང་རོ་རྣམ་དྲུག་གཅིག་ཏུ་ བསྲེས་ཏེ་སྦྱར་བ་སྣ་གཅིག་པ་འདི་རྣམས་སྤྱིར་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ན་རོ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གསུམ་ཡོད་དོ།།ཡང་ནི་རྣམ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལ་སོ་སོར་དབྱེ་ཞིང་བགྲང་ན། རྩིས་ཀྱང་མི་ལང་སྟེ་ནད་དམིགས་དང་སྨན་གཉིས་སུ་སྦྱར་ཞིང་། རོ་རྣམ་དྲུག་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་རོའི་རྗེས་གཞན་ དུ་བྲོ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལས།རོ་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུ་རྣམ་གསུམ་དུ་དབྱེ་ཞིང་བརྟག་པར་བྱའོ། །རོ་རྣམ་དྲུག་གི་ཕན་གནོད་བཤད་པ་དང་།རོ་བྲོ་བའི་སྣ་གྲངས་བཤད་པའི་ལེའུ་བཅུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཡང་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལ་ སོགས་པའི་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པ་བཤད་པར་བྱའོ།།ནད་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་དང་གསུམ། དངས་མ་དང་། ཁྲག་དང་། ཤ་དང་། ཚིལ་དང་། རུས་པ་དང་། རྐང་དང་། ཁུ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་སྲོག་ཟུངས་བདུན་དང་། དྲི་མ་བཤང་གཅི་དང་། རྡུལ་དང་རྣམ་པ་འདི་བཅུ་ནི་རྟག་པར་ལུས་ལ་གཞི་རྟེན་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མིའི་ལུས་ཀྱི་བསྐྱོད་པ་དང་། ལྡང་བ་དང་། འདུག་པ་དང་། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྔུབ་པ་དང་། ལུས་ཀྱིས་ལས་སུ་བྱེད་པ་དང་། ཤུགས་མགྱོགས པར་འགྲོ་བ་དང་།ཁྲག་དང་ཤ་ལ་སོགས་པ་ཁམས་བདུན་པོ་རྣམས་ལེགས་པར་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་གསལ་བར་གནས་པ་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་ཞིང་གནོད་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་ནི། ལུས་ཀྱི་གཞི་རླུང་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡང་ཁ་ཟས་ཟོས་པ་འཇུ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་དྲོད་དང་། མཐོང་བར་བྱེད་པ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། འོང་བར་བྱེད་པ་དང་། བཞིན་མདོག་གསལ་བ་འོད་ཡོད་པར་སྣང་བ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། དཔའ་སྙིང་ཆེ་བ་དང་། ལུས་ཤ་འཇམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཀུན་ནི མཁྲིས་པ་མ་གྱུར་པའི་གཞིས་ལུས་ལ་ཕན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།མིའི་ལུས་སྲ་ཞིང་བརྟན་པ་དང་། ལུས་སྣུམ་པ་དང་། རུས་པའི་རིགས་ཀྱི་ཅོག་རེ་འབྲེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྤྲོ་རིང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བད་ཀན་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་གཞིས་ལུས་བརྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྲོག་ ཟུངས་བདུན་པོས་ལུས་བརྟན་པའི་ལས་ཀྱི་ཚུལ་ནི།དང་པོར་ཁ་ཟས་ཟོས་ན་ཚིགས་མའི་སྙིགས་བྱེ་ནས་བཅུད་དངས་མར་གྱུར་པ་དེས་ནི་མིའི་ལུས་དང་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཚིམ་པར་བྱེད་དོ། །ལུས་ཀྱི་ཤས་ནི་ལུས་ལ་གཡོགས་པར་བྱེད་དོ། །ཚིལ་ གྱིས་ནི་ལུས་སྣུམ་པར་བྱེད་དོ།།རུས་པ་རྣམས་ནི་ལུས་མཁྲང་པོར་བརྟན་པར་བྱེད་དོ། །རྐང་གིས་ནི་རུས་པའི་སྦུ་གུ་ཐམས་ཅད་འགེངས་པར་བྱེད་དོ། །ཁུ་ཆུས་ནི་མངལ་དུ་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་སྲོག་ཟུངས་བདུན་པོ་དེ་རྣམས་ནི་ལས་ཀྱི་རིམ་པ་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ལུས་ཀྱི་དྲི་མ་རྣམ་གསུམ་ལ། །བཤང་བ་ཁོང་ན་ཡོད་པ་ནི་ལུས་བརྟན་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །གཅིན་ཁོང་ན་ཡོད་པས་ནི་ཟས་ཁོང་དུ་རུལ་བའི་སྙིགས་མ་རྣམས་ཕྱིར་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ལུས་ཀྱི་རྡུལ་གྱིས་ནི་ལུས་ཉིད་ཀྱིས་ལུས་རུལ་བ་དྲི་ང་བ་རྣམས་འབྱིན་ པའི་ལས་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྲོག་ཟུངས་བདུན་དང་། དྲི་མ་རྣམས་མཉམ་ཞིང་རང་རང་གི་གནས་ནས་མ་གྱུར་པར་ཐ་མལ་བར་འདུག་པའི་ཚེ་ན་ནི་ལུས་ལ་ཕན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ལས་དེ་ལྟར་བལྟའོ། །དེ་ལ་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་ལ་ སོགས་པ་ནད་དམིགས་གསུམ་རང་གི་གནས་ནས་གཡོས་ཤིང་འགྱུར་ན།མིའི་ལུས་ལ་གནོད་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།

甜味二类十五种，甜味四类共十五种，三类二十种和六种味道合在一起配制的单一种类，这些总共合计为六十三种味道。再者，若对这六种分别细分计数，则数不胜数，因为要根据病症和药物进行配制，六种味道中的每一种又有其他味道的变化，由此可分为大、中、小三种层次来分析。
第十章 六种味道的利弊及味道种类的阐述完毕。
现在开始阐述第十一章：了解风、胆和痰等疾病的性质。疾病有风、痰和胆三种，精华、血液、肉、脂肪、骨骼、骨髓和精液等七种生命要素，以及粪便、尿液和汗液等废物，这十种是经常维持身体的基础。
对此，人体的运动、起立、坐下、呼吸、身体活动、快速行走，以及血液和肉等七种元素的良好运行，眼等感官的清晰存在，这些对身体都有益无害的状态，称为身体依赖于风的基础。
另外，消化食物、体温、视觉、饥饿、口渴的产生、容颜光泽明亮、心智正常、勇敢和身体柔软等这些都是由未失衡的胆液对身体产生的益处。
人体的坚实稳固、身体润滑、骨骼关节的连接和持久耐力等是痰液本性的基础使身体稳固。
其中，七种生命要素维持身体的作用方式是：首先，食用食物后，残渣分离，精华转化为营养，这使人体和眼等感官得到滋养。肉覆盖身体，脂肪使身体润滑，骨骼使身体坚固稳定，骨髓填充所有骨腔，精液则使胎儿在子宫中孕育。这就是七种生命要素的作用次序。
身体的三种废物中，体内的粪便起到稳固身体的作用。体内的尿液则排出腐败的食物残渣。身体的汗液则排出身体腐败的臭味。
这样，当风、胆液等以及七种生命要素和废物保持平衡，各居其位而不失衡处于正常状态时，对身体有益，应当如此观察身体的功能。其中，如果风、痰和胆液等三种病因从其位置移动改变，就会成为危害人体的疾病。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རླུང་སྐྱེས་ན་ལུས་སྐེམ་པོར་འགྱུར། ལུས་ཤ་གནག།།ཁ་ཟས་དྲོ་བག་ལ་དགའ། ལུས་འདར། ལྟོ་བ་སྦོ། བཤང་བ་ཐུར་དུ་སྲི་ཞིང་འབྱུང་། སྟོབས་འབྲི། མིག་རྟུལ། རྣ་བ་མི་གསང་། གཉིད་འབྲི། ཚིག་དང་སྨྲ་བ་མང་བར་འགྱུར་རོ། །མགོ་འཁོར། ལུས་དམར་ཞིང་ཞུམ་བག་ཏུ་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་ནི། རླུང་ནད་གཡོས་པའི་ནད་དམིགས་སུ་བལྟའོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་པ་གཡོས་པའི་ནད་དམིགས་ནི། མིག་དང པགས་པའི་ཤ་མདོག་དང་།བཤང་གཅི་རྣམས་སེར་པོར་འགྱུར། སྐོམ་དད་ཆེ། ལུས་ཚ། གཉིད་ཆུང་བ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་མཁྲིས་པའི་ནད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་གྱི་ནད་ནི་ཁོང་པའི་དྲོད་ཉམས། །བད་ཀན་དང་མཆིལ་མ་མང་། ཁོང་སྙོམ། ལུས་ལྕི། ལུས་ཀྱི་ཤ་ མདོག་དཀར་པོར་འགྱུར།ལུས་ལྕི་ལ་ལུས་ཤ་སླ་ཞིང་ཁོང་ལྷོད། དབུགས་མི་བདེ། ལུད་པ་ལུ། གཉིད་རབ་ཏུ་ཆེ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་བད་ཀན་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པར་བལྟའོ། །དེ་ལ་སྲོག་ཟུངས་བདུན་པོ་ལ་ཁ་ཟས་ཟོས་པའི་བཅུད་དངས་མ་ཁོང་ན་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་ པའི་དམིགས་ནི།བད་ཀན་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་བཤད་པ་དང་འདྲ་བར་བལྟའོ། །དེ་ལ་ཁྲག་ལུད་པ་ལས་ནད་དུ་བལྟ་བ་ནི་འབྲུམ་ཆེན་དང་། མཆེར་པའི་ནད་དང་། འབྲས་ནད་དང་། མཛེ་ནད་དང་། རླུང་དང་། ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་དྲེག་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། སྐྲན་ དང་།མིག་སེར་དང་། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་འདེགས་མི་ནུས་ཤིང་ལྷུང་སྟེ་ལས་བྱེད་པའི་ཚེ་བསྐྱོད་མི་ནུས་པ་དང་། ཁོང་པའི་མེའི་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། སྙིང་མི་དྲན་པར་མྱོ་མྱོ་པོར་བྱེད་པ་དང་། མིག་ཁྲག་གིས་རྒྱས་ཏེ་དམར། གཅིན་ཡང་དམར་པོ་ཁྲག་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་འདི་ལྟ་ བུ་ནི་ཁྲག་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པའོ།།དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་ཤ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ནི་ལུས་ཤ་ལྷག་པར་ཆེ་བ་དང་། ལུས་ལ་སྦ་བ་དང་། རྨེན་བུ་འབྱུང་། ཤའི་མདུད་པ་རྨ་དང་། བཙན་འདྲ་བར་འབྱུང་། མཁུར་ཚོས་ལྷག་པར་ཆེ། བརླ་དང་ལྟོའི་ཤ་ཆེ། མགུལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ ཤ་ཡང་ལྷག་པར་ཆེ་སྟེ།མཇིང་པ་སྦོམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཤ་ལྷག་པར་ཆེས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པར་བལྟའོ། །དེ་ལ་ཚིལ་ཧ་ཅང་ཆེས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་དམིགས་ནི། ཤ་ཆེས་པའི་ནད་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ལ་ལྷག་པར་ཅུང་ཟད་ཕན་ཚུན་བསྐྱོད་ན་ཡང་། དབུགས་ཀྱི་ རྔམ་པ་དྲག་ཏུ་འབྱུང་།རྐུ་བ་ཚོས་དང་ནུ་མ་དང་གསུས་པ་རྣམས་འཕྱང་བར་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཚིལ་ཆེས་པའི་ནད་ལས་གྱུར་པར་བལྟའོ། །རུས་པ་རགས་པའི་མི་ནི་རུས་པ་ལྷག་པར་སྦོམ་ཞིང་རགས་ཏེ་ལྷག་པར་ཆོ་ག་ཡིན་ནོ། །ལུས་ལ་རྐང་ཆེ་བ་ནི་མིག་ཕན་ཚུན་ལྟ་བ་ལ་ མིག་རྩ་གཡུང་ཞིང་ལྕི།ལུས་དང་རྐང་ལག་ལྕི། རུས་པའི་ཚིགས་ཀྱི་མགོ་རྣམས་སྦོམ། རུས་པའི་ཚིགས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་ཐོར་བུ་ཆེན་པོ་གསོ་དཀའ་བ་འབྱུང་བ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་རྐང་ཆེ་བའི་ནད་ཡིན་ནོ། །ཁུ་ཆུ་མང་བའི་མི་ནི་བུད་མེད་ལ་རབ་ཏུ་གདུ། ཁུ་ཆུ་ཉིད་ལ་རྡེའུ་ཆགས་ པའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།།བཤང་བ་ལྷག་པར་ན་ཞིང་ཆེ་བའི་ནད་ནི་ཁོང་སྦོ། ལྟོ་བའི་ནང་རྒྱུ་འཁྲུལ་ལུས་ལྕི། ལྟོ་བའི་ནང་ན་བ་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །གཅིན་མང་བའི་མི་ནི་ཆུ་སོར་ཟུག་ཅིང་ན། གཅིན་གཅིས་ཀྱང་མ་གཅིས་པ་ལྟར་གཅིན་སྙོམས་པར་བྱེད་དོ། །རྡུལ་ལྷག་ པར་ཆེ་བའི་མི་ནི།ལུས་ཀྱི་རྡུལ་རྟག་པར་འབྱུང་། ལུས་ཀྱི་དྲི་མི་ཞིམ་ལུས་ལ་གཡན་པ་འབྱུང་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ནད་དུ་བལྟའོ། །གཞན་ཡང་ཕལ་ཆེར་ལུས་ཀྱི་དྲི་མ་ལས་མིག་གི་རྡུ་མ་ལ་སོགས་པ་ཆགས་ན་མིག་གཡས་གཡོན་ལྕི་ཞིང་མི་བདེ་བར་ འགྱུར་རོ།།ནད་གཞི་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་དམིགས་ནི་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

怎么说呢？如果风病发作，身体会变得消瘦，肤色发黑，喜欢温热食物，身体颤抖，腹部胀满，大便向下凝结而出，体力减弱，视力迟钝，听力不清，睡眠减少，话多且多言。头晕，身体发红且萎靡，这些都是风病发作的症状。
胆病发作的症状是：眼睛、皮肤的颜色以及大小便都变成黄色，口渴严重，身体发热，睡眠减少，这些是胆病的症状。
痰病的症状是：体内温度下降，痰液和唾液增多，腹部不适，身体沉重，肤色变白，身体沉重且肌肉松软，腹部松弛，呼吸不畅，咳嗽，极度嗜睡，这些被视为痰病的症状。
关于七种身体要素中，由于食物精华在体内过多而引起的病症，其症状与上述痰病的症状相似。
关于血液过多引起的疾病症状是：大痘、脾病、癌症、麻风病、风病、血液引起的垢病、胆病、肿瘤、黄疸、肢体无力且下垂无法活动、体内火力减弱、心神不清而昏迷、眼睛充血发红、小便也呈现血红色，这些都是血液引起的疾病。
关于肌肉引起的疾病症状是：身体肌肉过度增长，身上长疮和淋巴结肿大，出现肉结节和类似疮的伤口，脸颊肿大，大腿和腹部肌肉增大，颈部等处的肌肉也过度增长，脖子变粗，这些都是由于肌肉过度增长引起的疾病症状。
关于脂肪过多引起的疾病症状与肌肉过多的症状相似，但特别的是，稍微活动就会出现剧烈的喘息，臀部、乳房和腹部下垂，这些是脂肪过多引起的疾病症状。
骨骼粗大的人，骨骼会特别粗壮，这是正常的。
关于骨髓过多的症状是：眼球转动迟缓且沉重，身体和四肢沉重，骨节头部粗大，在骨节处出现难以治愈的大疙瘩，这些是骨髓过多的病症。
精液过多的人会对女性产生强烈欲望，在精液中会形成结石病。
大便过多的病症是：腹部胀满，肠胃紊乱，身体沉重，腹部疼痛等症状。
小便过多的人会出现尿道疼痛，即使没有尿意也会不自主地排尿。
汗液过多的人会经常出汗，身体有异味，身上发痒，这些都被视为病症。
此外，大多数由于身体污垢引起的眼屎等堆积时，会导致左右眼沉重且不适。
以上就是关于风、痰、胆等病因引起疾病的症状说明。

།འོ་ན་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཟད་ན་དམིགས་ཅི་དང་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། རླུང་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་ཏེ་ཟང་ན་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡན་ ལག་མི་བདེ།ཚིག་གཅོམ་ཆུང་བར་སྨྲ་བ་དང་། སེམས་རྨོངས་བག་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་བད་ཀན་ཡང་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ། ཞིབ་ཏུ་ནི་གོང་དུ་རླུང་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལས་བཟློག་ནས་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡང་མཁྲིས་པ་ཆུང་ངུ་བྲི་སྟེ་ཟད་ན་ཁོང་པའི་ནང་གི་དྲོད་བྲི་ཞིང་ཉམས། བཞིན་གྱི་མདོག་དང་མདངས་ཀྱང་ཉམས་ཏེ་བཞིན་མདོག་མི་སྡུག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་བད་ཀན་བྲི་སྟེ་ཉམས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་དམིགས་ནི། མགོ་འཁོར། ནུ་འཇིང་ཡན་ཆད་ཀླད་པ་མན་ཆད་ཀྱི་བར་དེ་དག་བད་ཀན་གྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། བད་ཀན་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་ཟད་པས བད་ཀན་གྱིས་སྟོངས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཁོང་རྩུབ། སྙིང་ན། ལུས་ཀྱི་ཚིགས་དང་ཡན་ལག་གི་ཚིགས་རྣམས་ལྷོད་དེ་འཁྲུལ་ཞིང་འགྱུར་རོ། །ཁོང་ན་ཟས་ཀྱི་བཅུད་དངས་མ་ཟད་ན་ལུས་ཁོང་རྩུབ། ལུས་དང་དྲག་ཤུལ་ཆེན་པོ་བྱས་ན་ལུས་ཁོང་པ་ནང་གི་གློ་སྙིང་ལ་སོགས་པ་ ཀུན་སྐམ།ལུས་སྤྱིར་ན་ཞིང་མི་བདེ། སྐད་ཆེ་ཞིང་དྲག་པར་སྨྲ་མི་ནུས་སོ། །སྐད་དྲག་པོ་སྨྲ་བ་མི་བཟོད། ཁྲག་ཟད་པའི་ནད་དམིགས་ནི་ཟས་སྐྱུར་བག་དང་། བསིལ་ལ་སྲེད། རྩ་ཀུན་ལྷོད། ལུས་ཀྱི་ཁོང་རྩུབ་པོ། །ལུས་ཀྱི་ཤ་ཟད་པའི་ནད་དམིགས་ནི། མཁུར་ཚོས་ བྲི།མིག་ཕུག་ཏུ་བྲོས། རྐང་ལག་གི་ལྷུ་ཚིགས་ཀུན་ནའོ། །ཚིལ་ཟད་པའི་ནད་དམིགས་ནི་གཉིད་ཆེ། དབྱི་དང་རྐེད་པའི་རུས་པ་སྦོམ་བར་སྣང་། མཆེར་པ་ཆེ་བར་འགྱུར། ལུས་ཤ་སྐེམ་པོར་འགྱུར་རོ། །སོ་དང་སྐྲ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ཞིང་འབྱི། རྐང་འབྲི་ ཞིང་ཟད་པའི་ནད་དམིགས་ནི་རྐང་ཟད་པས།རྐང་གི་སྦུ་གུའི་ནང་སྟོང་། མགོ་འཁོར། མིག་རབ་རིབ་ཟའོ། །ཁུ་ཆུ་ཟད་པ་ནི་བུད་མེད་དང་ཉལ་བ་ན། ཁུ་བ་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་ནས་འབྱུང་བའམ། ཡང་ན་ཁུ་བ་ཁྲག་ཉིད་དུ་འབྱུང་། རླིག་པའི་འབྲས་བུ་གཉིས་རབ་ཏུ་ཟུག་ ཅིང་ན།ཕོ་མཚན་ཚིག་པ་སྙམ་དུ་ཚ་ཞིང་མི་བདེའོ། །བཤང་བ་བྲི་ཞིང་ཟད་པ་ནི། རྒྱུ་མའི་ནང་ཀུན་དུ་རླུང་སྒྲ་ཅན་དུ་འཁྲུལ་ཞིང་རྒྱུ་བ་ནི། རྒྱུ་མའི་ནང་དུ་འཁྱིལ་ཞིང་འཁོར་བ་སྙམ་བྱེད་དོ། །ལྟོ་བའི་ནང་ན་ཕན་ཚུན་རླུང་རྒྱུ་ལ། རླུང་དེ་གྱེན་དུ་རྒྱུ་ཞིང་སོང་ན། སྙིང་ག་དང་རྩིབ་ ལོགས་སུ་རབ་ཏུ་ན་ཞིང་ཟུག་གོ།།གཅིན་བྲི་ཞིང་ཟད་པའི་ནད་ཐབས་ནི་གཅིན་ཟད་ན་གཅིན་འབྱུང་བ་དཀའ། གཅིན་གྱི་མདོག་འགྱུར་ཏེ་སྐྱ་བའམ། རྩ་དམར་བའམ། ཁྲག་ཅན་ཉིད་དུ་འབྱུང་བའམ། ཁྲག་དང་འདྲེན་མར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྡུལ་ཟད་པའི་ནད་ དམིགས་ནི་སྤུ་འབྱི།སྤུ་ཀུན་ལངས་ཤིང་འགྲེང་བར་འགྱུར། པགས་པ་གས། བཤང་གཅི་དང་། རྡུལ་དང་། དྲི་མ་འདི་གསུམ་ནི་ཕྲ་བས་ན་བརྟག་དཀའ་སྟེ། ནད་གློ་གཅོང་ལྟ་བུ་ཟད་བྱེད་སྐམས་པའི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་ཚེ། གདོད་བཤང་གཅི་དང་རྡུལ་ཟད་པར་ གྱུར་པར་ཤེས་སོ།།དྲི་མ་བཤང་གཅི་རྡུལ་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གི་གནས་ན་ཟད་དེ་སྐམས་པ་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་ལ་རང་གི་གནས་ན་དྲི་མེད་ཅིང་སྟོང་པས་ཡང་བར་འདུག་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ཚེ་ནི། གློ་གཅོང་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

那么，如果风、胆汁和痰等耗竭时，会有什么样的症状呢？当风稍微产生并增长时，身体四肢不适，说话含糊不清，心神迷乱。此时痰也大量产生，详细情况可从上文所述风病症状相反来观察。
当胆汁稍微减少耗竭时，体内温度降低减弱，面色和光泽也减弱，容貌变得不悦人。
当痰减少衰退而成病时的症状是：头晕，从颈部以上到脑部以下这些部位是痰的所在处，由于柔滑的痰耗竭，痰变得空虚，体内干燥，心痛，身体关节和四肢关节松弛不稳。
当体内食物精华耗竭时，身体内部干燥。如果剧烈运动，身体内部的肺心等器官都会干枯，全身疼痛不适，无法大声有力地说话，不能忍受大声说话。
血液耗竭的症状是：渴望酸性和凉性食物，脉搏松弛，身体内部干燥。
身体肌肉耗竭的症状是：脸颊消瘦，眼睛凹陷，手脚关节都疼痛。
脂肪耗竭的症状是：嗜睡，髋部和腰部骨骼显得粗大，脾脏变大，身体肌肉消瘦。
牙齿、头发、指甲等脱落减少。骨髓减少耗竭的症状是：由于骨髓耗竭，骨管内空虚，头晕，眼睛昏花。
精液耗竭时，与女人同房时，精液需很久才能排出，或者精液呈血样，两个睾丸剧痛，阴茎发热不适。
大便减少耗竭时，肠道内到处有带响声的风游走，感觉肠道内盘旋转动。腹中风气四处游走，如果这风向上行走，心窝和肋部会剧烈疼痛。
小便减少耗竭的症状是：小便耗竭时排尿困难，尿液颜色改变呈灰白色，或者呈红色，或者带血，或者与血混合排出。
汗液耗竭的症状是：毛发脱落，所有毛发竖立，皮肤开裂。大小便、汗液和污垢这三种因为细微所以难以察觉，当患上像肺痨等消耗性疾病时，才知道大小便和汗液已经耗竭。
当大小便、汗液等各自在其处所耗竭干枯，疼痛，且在其处所无味而空虚轻浮时，应知这是肺痨等疾病的本质。

།རླུང་དང་བད་ ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་རང་རང་གི་ནད་དམིགས་སྐྱེས་པ་དང་།ནད་དེ་བྱང་སྟེ་ཟད་པར་གྱུར་པ་སྨན་པས་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་།དེ་ཡང་མིའི་ལུས་ལ་རླུང་ནད་ལྟ་བུ་གྲང་ཞིང་རྩུབ་པ་མེད་དེ་བདེ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་འདུག་པ་ལས། རླུང་ནད་དུ་གྱུར་ཏེ་ཁོང་གྲང་ཞིང་ རྩུབ་པས་ན་བ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་ཉམས་ཤིང་ཟད་པའི་ཚེ་ན་རླུང་ནད་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ།།རླུང་ནད་ཁོང་གྲང་ཞིང་རྩུབ་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁོང་པ་དྲོད་འབབས་ལ། ལུས་ཀྱི་ཁོང་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པར་གྱུར་པ་ན་བདེ་བའི་ཡོན་ཏན་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ཕན་ ཚུན་དུ་བཟློག་སྟེ་བལྟའོ།།ཡང་ལུས་ཀྱི་དྲི་མ་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་བཤང་གཅི་གཉིས་རན་པར་འོང་བ་ནི་ལུས་ལ་ཕན་ནོ། །བཤང་གཅི་གཉིས་ཧ་ཅང་བརྩལ་བ་དྲགས་ཏེ་དཔེར་ན་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་སམ། ཚད་པས་དྲག་ཏུ་འཁྲུ་སྟེ་ནང་གི་དྲི་མ་ཟད་ཅིང་སྟོང་ པར་གྱུར་ན།ལུས་ཀྱི་ཉམས་མཐུ་ཟད་དེ་གནོད། ལུས་འདི་ནི་དྲི་མ་བཤང་གཅིས་ཁོང་བརྟན་ཏེ་འདུག་པ་ཡིན། ལུས་དེའི་ཁོང་པ་ནང་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟན་ཏེ་འདུག་པ་དེ་ལ། དྲི་མ་ཀུན་ཕྱིར་ཕྱུང་སྟེ་སྟོང་པར་ཟད་པར་བྱས་ན་གནོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དྲི་མ་ཁོང་བརྟན་ཞིང་འདུག་ པ་གནོད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་རུས་པ་ལ་རླུང་གནས་ཤིང་ཞེན་པ་ལྟ་བུ་ལ་རུས་པ་ལ་ཕན་པའི་སྨན་བྱས་ན། རུས་པ་ལ་ཡང་ཕན་ལ་རླུང་ནད་ཀྱང་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །རུས་པ་ལ་གནོད་པའི་སྨན་ཟོས་ན་ཡང་རླུང་དེ་བཞིན་སྐྱེའོ། །ཡང་ན་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་རྡུལ་གསུམ་ཚུལ་ གཅིག་སྟེ།མཁྲིས་པ་སྐྱེ་བའི་སྨན་བྱས་ན་ཁྲག་ནད་ཞི་བའམ། ཁྲག་ནད་སྐྱེ་བའམ། རྡུལ་བྱུང་བའམ། རྡུལ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བད་ཀན་བྱང་བའི་སྨན་བཏང་ན། བཅུད་དངས་མ་དང་། ཚིལ་དང་། ཤ་དང་། རྐང་དང་། ཁུ་བ་རྣམས་ཀྱང་སྟོངས་ཏེ་ཟད་པར་བྱེད། བད་ཀན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་སྨན་དང་ཁ་ཟས་ཟོས་ན་ཁམས་འདི་ལྔ་ཡང་སྐྱེ་ཞིང་བརྟའོ། །དེ་བས་ན་རུས་པ་དང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་དང་བད་ཀན་དང་བཅུད་ཤ་ཆིལ་འདི་རྣམས་ཀུན་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་གསུམ་གང་ཡང རུང་བ་གཅིག་ལ་ཕན་པའི་ཟས་དང་།སྨན་བཏང་ན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་ལ་ཡང་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ལ་གནོད་པའི་ཟས་དང་སྨན་བཏང་ན། དེ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཡང་དེ་ལ་རླུང་རུས་པ་ལ་གནས་ཤིང་བརྟེན་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏེ། དེའི་ དཔྱད་རླུང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་རྩི་སྨན་བཏང་ན།རུས་པ་ལ་གནོད་ཀྱི་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །ལུས་ལ་ཕན་པའི་བད་ཀན་དང་འཕྲོད་པ་ཁ་ཟས་སྣུམ་ཞིང་བསོད་པའི་སྨན་བྱིན་ན། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཕལ་ཆེར་ལུས་བརྟན་ཏེ་ལུས་ལ་ཕན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་བཟློག་སྟེ་རླུང་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་གྲང་ཞིང་རྩུབ་པ་ལྟ་བུ་ཟོས་ན།རླུང་སྐྱེས་ལ་ཁོང་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་བག་ཟད་པས་ལུས་ལ་གནོད་ཅིང་ཉམས་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་གཅིག་ལ་གནོད་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་དཔྱད་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མི་རུང་སྟེ། ནད་གཉིས་ཀར་མི་འགྱུར་བའི་སྨན་དཔྱད་བྱའོ། ། དེ་ལ་ལུས་ཧ་ཅང་བརྟས་ཤིང་བདེ་བ་ལས་དྲགས་ཏེ། བད་ཀན་ནམ་མ་ཞུ་བ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་ལ་ཟས་འབྲི་ཞིང་འཇུ་སྨན་གྱིས་ནད་བསལ་དུ་རུང་བར་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། ལུས་ལ་ནད་ཀྱིས་ཉམས་སྨད་དེ་ཉམས་འཚག་ཟད་པ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟ་བར་བྱ་སྟེ། ནད་རྣམ་པ འདི་གཉིས་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ལ།ཐབས་འདི་འདྲ་བ་འདིའི་དཔྱད་མྱུར་དུ་བྱའོ།

对于风、胆和痰等各自的病症产生和病症消除，医生应当了解。比如说，人体中没有寒冷粗糙的风病，具有安乐的功德，但是当变成风病时，体内寒冷粗糙而疼痛，失去并耗尽了无病的功德，这就是风病产生了。
所谓风病体内寒冷粗糙的状态，当体内温暖，身体内部柔软滋润时，就称为产生了安乐的功德。这两种情况是相互对立的。
另外，身体的污垢向下排出，大小便适量排出对身体有益。如果大小便过度用力，比如用药物泻下或因热病剧烈腹泻，体内污垢耗尽成空，身体力量就会耗尽而受损。这个身体是靠污垢大小便来维持的。身体内部由这些污垢维持，如果将所有污垢排出耗尽成空就会受损。因此说污垢维持体内是有害的。
又如风住于骨头并依附时，如果使用对骨头有益的药物，不仅对骨头有益，风病也会平息。如果服用对骨头有害的药物，风病也会同样产生。
还有胆汁、痰和尘垢三者的情况相同。如果使用生胆汁的药物，血病会平息或产生，或者尘垢会出现或平息。同样，如果服用清除痰的药物，精华、脂肪、肉、骨髓和精液等也会空虚耗尽。如果服用能生痰的药物和食物，这五种体液也会生长稳固。
因此，骨头、风、胆汁、血液、痰和精华肉脂这些都是相互依存的。所以，对这三者中任何一个有益的食物和药物，也会因此而对其他方面有益。给予对一个有害的食物和药物，对依存于它的也会有害。
但是，比如风依附并住于骨头时，如果用会生风的草药治疗，就会伤害骨头，这样是不行的。如果给予对身体有益的、适合痰的滋润补益食物和药物，这样通常会使身体稳固而有益。
相反，如果吃了会生风的寒冷粗糙的食物，就会生风，体内柔软滋润消失，对身体有害并使其衰败。因此，对一个有害而对另一个有益的治疗是不行的，应当进行对两种病都不会产生的药物治疗。
对此，如果身体过于强健安乐而过度，变成痰或消化不良等情况时，应当减少饮食，用消化药物使病症成熟可以去除；对于身体被病症损害而元气耗尽的情况，应当补益。对于这两种病症状态，应当迅速采用这样的治疗方法。

།དེ་ལ་རླུང་ནད་ཀྱི་བག་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་ཟས་སྨྱུང་ཞིང་དབྲི་བའམ། སྨྱུང་བར་བྱ་བ་འདི་མི་རུང་སྟེ་མ་གཏོགས་སོ། །འདི་ལྟ་བུའི་བག་མ་ཡིན་པ་གཞི་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་ པའི་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ཅི་འདྲ་བ་ལས།དེའི་དཔྱད་བསྒྱུར་ཞིང་བཟློག་ཐབས་ཀྱི་བྱ་བར་སྦྱོར་ཅིག་།ཡང་དམིགས་ཀྱིས་ཕན་པར་བྱ་བའི་དཔྱད་ནི། ཁྲག་རྒྱས་པས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ལ་ནི། གཏར་ག་བཏབ་སྟེ་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ན་ཕན་ནོ། །ཤ་ཧ་ཅང་ཆེར་སྐྱེས་པ་ལས་ ནད་དུ་གྱུར་པ་ནི་གཏར་ག་དང་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་དང་།མེ་བཙའ་བཏབ་ན་ཕན་ནོ། །ཚིལ་ཧ་ཅང་ཆེས་ཏེ་ཚོན་པོར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་ལ། མི་སྦོམ་པོ་ལས་སྐེམ་པོར་བྱ་བའི་དཔྱད་དང་། རུས་པ་ཟད་ནས་རུས་པ་ཕྲ་མོར་གྱུར་པ་ནི་འོ་མ་བཏང་བ་དང་། སྨན་ཁ་བོ་དང་སྦྱར་བའི་ཞུན་ མར་དང་།ཉམས་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏང་བར་བྱའོ། །ལྟོ་ན་བཤང་བའི་དྲི་མ་ཆེར་ཡོད་པའི་ནད་ལ་ནི་རབ་ཏུ་འཁྲུ་བར་བྱ་བའི་དཔྱད་དོ། །ཁོང་ན་བཤང་བ་ཟད་དེ་མེད་པའི་ནད་ལ་ནི། ར་འམ་ལུག་གི་ཤའི་ནང་ཁྲོལ་ལས་གཡོས་སུ་བྱ་བ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། ཏིལ་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་དང་། རྩང་ཕྱེ་དང་། ནས་དང་མོན་སྲན་གྲེའུ་ལས་གཡོས་སུ་བྱས་པ་འདི་ལྟ་བུ་བྱིན་ན་ཁོང་པ་ནང་གི་བཤང་བ་སྐྱེ་ཞིང་མང་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཕན་ནོ། །གཅིན་མང་ཆེས་ན་ནི་གཅིན་འབྲི་ཞིང་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །གཅིན་ཟད་ཅིང་མེད་ན་ནི་གཅིན་སྙི་ཞིང མང་བའི་དཔྱད་བྱའོ།།རྡུལ་མི་འབྱུང་ཞིང་ཟད་པའི་ནད་ལ་ནི་ལུས་གསིག་ཅིང་བསྐྱོད་དེ་རྡུལ་དབྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། ལུས་ལ་མར་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། ལུས་བྱིབས་ཤིང་དུགས་བྱ་བ་དང་ཆང་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་པོ་ཀུན་ ལ་ལུས་ཀྱི་མེའི་དྲོད་རང་རང་གི་གནས་ན་རན་པར་འདུག་པ་དེ་ལྟ་བུ་མེའི་དྲོད་སྙོམས་པ་ནི།ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་ལ་བདེ་ཞིང་བརྟ་སྟེ་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་ལུས་ཀྱི་མེའི་དྲོད་ཧ་ཅང་འབར་ཆེས་ཏེ་ཆེ་བར་གྱུར་ན། ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་ཐམས་ཅད་ཚིག་ཅིང་ཟད་པར་བྱེད་དེ་གནོད་དོ། །དེ་ ལ་དང་པོར་ཟས་ཀྱི་བཅུད་དངས་མ་རྒྱས་ཤིང་རྟག་ན།དེ་བཞིན་སྲོག་ཟུངས་བདུན་པོ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ལེགས་པར་བརྟས་ཏེ་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དང་པོར་ཟས་ཀྱི་བཅུད་དངས་མ་ཉམས་ཏེ། གནོད་པར་གྱུར་ན་སྲོག་ཟུངས་བདུན་པོ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་གནོད་ཅིང་ ཟད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཟས་ཀྱི་བཅུད་དངས་མར་གྱུར་ཏེ་ཉམས་པ་དེས་ནི། རླུང་ལས་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་གང་ཡང་རུང་སྟེ་སློང་བར་བྱེད་དོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་གཡོས་པས་སྲོག་ཟུངས་བདུན་པོ་རྣམས་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །སྲོག་ ཟུངས་བདུན་པོ་མི་བདེ་བ་ལས་བཤང་གཅི་དྲི་མ་རྣམས་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ལ་གནོད་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།།ལུས་ཀྱི་དྲི་མའི་གནོད་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཀྱི་དྲི་མའི་ནད་ཀྱང་ཐུར་དུ་འབྱུང་བའི་དྲི་མ་རྣམ་གཉིས་ཀྱང་མགོ་ལ། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། མིག་དང་། ཁ་ནས་འབྱུང་ བའི་དྲི་མ་གཏོགས་པར་བདུན་ཏེ་འདི་དགུ་དང་ལུས་ལས་རྡུལ་འབྱུང་བ་རྣམས་དྲི་མ་སོ་སོ་རང་རང་གི་གནས་ནས་འབྱུང་བ་དེ་དག་ལ་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་སྲོག་ཟུངས་བདུན་པོ་ཁུ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནང་ན་ཟས་ཟོས་པ་ལས་ནང་ན་བཅུད་དངས་མར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་སྲོག་ ཟུངས་བདུན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ཡིན་ནོ།།མདངས་ཞེས་བྱ་བ་སྙིང་གི་ནང་ན་ཆུའི་ཐིགས་པ་ལྟར་དངས་ཤིང་གསལ་བར་འདུག་མོད་ཀྱི་ལུས་ལ་ཁྱབ་པ་དང་། ལུས་ལ་བརྟན་པར་གནས་པ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ།

对于有风病症状的人来说，减少饮食或禁食是不适合的。除此之外，对于没有这种症状，而是由胆、痰、风引起的各种疾病，应当根据其性质采取相应的治疗方法和对治措施。
具体的治疗方法是：对于因血液过盛而致病者，应当放血和服用泻药。
对于因肉体过度生长而致病者，应当放血、使用强效灰药和施以灸法。
对于因脂肪过多而肥胖者，应采用使肥胖者变瘦的治疗方法。对于骨质消耗而骨骼变细弱者，应当服用牛奶、与甜药配制的酥油，以及使用增强体力的灌肠药物。
对于腹中大便过多的病症，应当采用泻下的治疗方法。对于腹中大便枯竭的病症，应当食用羊或山羊的内脏汤，以及绿豆、芝麻混合的汤，还有青稞面、大麦和绿豆煮成的食物，这样可以增加体内粪便，有益康复。
如果小便过多，应当采用减少小便的治疗方法。如果小便枯竭，则应当采用增加小便的治疗方法。
对于汗液不出或枯竭的病症，应当摇动身体使出汗，并用油脂按摩身体，进行熏蒸治疗，饮用青稞酒。
此外，对于身体的七种基本要素，当各自处所的体热适中时，对身体的基本要素有益且稳固。
如果体热过度旺盛，会烧灼并损耗身体的所有基本要素，造成危害。
首先，如果食物的精华充盈稳定，那么七种基本要素会逐一得到良好的滋养而安康。
同样，如果最初食物的精华受损而有害，七种基本要素会逐一受损并枯竭。
因此，食物精华的损耗会引起风、胆和痰的任何一种疾病。
风、胆和痰病发作会损害七种基本要素。
七种基本要素不适会导致大小便等污物的病变。
身体的污物病症包括向下排出的两种污物，以及从头部、耳、鼻、眼、口排出的七种污物，共九种，再加上身体排出的汗液，这些污物从各自的部位排出时会产生病变。
在七种基本要素中，从精液等开始，体内由所食之物转化而成的精华，是七种基本要素中最重要的。
所谓光泽，是指如水滴般清澈存在于心中，遍布全身并稳固存在的物质。

།དེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མདངས་ཞེས་བྱ་བ་སྙིང་གི་ནང་ན་ཡོད་པའི་ཐིགས་ པ་དེ་ཞིག་སྟེ་ངེས་པར་འཆིའོ།།མདངས་དེ་སྙིང་གི་ནང་ན་ནི་མི་ཡང་མི་འཆི་སྟེ། མདངས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བརྟན་ན་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ལུས་ཀྱང་གནས་པར་འགྲུབ་བོ། །མདངས་དེ་ཟད་ཅིང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་སེམས་བཀྲེས་པ་དང་སེམས་ལ་མྱ་ངན་དང་། དུབ་ཅིང་ངལ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱས་པ་ལས་མདངས་དེ་ཟད་ཅིང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མདངས་དེ་ཁོང་ན་མེད་དེ་ཟད་པར་མངོན་པའི་རྟགས་ནི་སྔོན་པས་སྙིང་ཆང་སྟེ། ཅིས་ཀྱང་འཇིགས་ཤིང་སྡང་། ལུས་རད། སེམས་ཟགས་ཏེ་ཡང་དང་ཡང་སེམས་པར་བྱེད། མིག དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཉམས།བཞིན་མདོག་ཉམས་ཏེ་བསེང་བསེང་པོ་འོད་འོད་པོར་འདུག་།ལུས་ཀྱི་ཁོང་རྩུབ་ཅིང་ཁོང་སྙོམ། རྨྱ་བག་ཏུ་འདུག་ལ། སྙིང་མི་དགའ་ན་མདངས་ཟད་དེ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ལ་གསོ་པའི་ཐབས་ནི། སྨན་དང་ཁ་ ཟས་འོ་མ་དང་བཅུད་ལ་སོགས་པ་བཏང་ངོ་།།ཡང་ནད་དམིགས་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟས་བྱིན་པ་ལས། ཕན་པའི་ཟས་དེ་མི་འདོད་ཅིང་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་གཞན་འདོད་ཅིང་སློང་ན། སྨན་པས་དེ་ལ་ནད་དང་ཟས་སུ་མི་འཕྲོད་པ་ནི་མ་སྦྱིན་ཅིག་།ནད་ལ་ཟས་ཕན་ཞིང་མི་འཕྲོད་པ་མེད་ན་ནི་ འདོད་པ་བྱིན་ཅིག་།ཡང་ན་ནད་པའོ་ཅོག་གི་ནད་དང་མི་འཕྲོད་པའི་ཟས་ལྟ་བུ་ཡི་གར་འོང་ཞིང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད། ལ་ལ་ནི་ནད་ལ་ཕན་པའི་ཟས་འདོད་ཅིང་། ཡི་གར་འོང་བ་མཐུན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ལྟ་བུ་ནད་དང་ཁ་ཟས་འཕྲོད་དམ་མི་འཕྲོད། ནད་ཀྱི་ཚུལ་དང འཕྲོད་དམ་མི་འཕྲོད་པ་རྟགས་ལ་ཁ་ཟས་སྦྱིན་ནོ།།ཡང་ན་མི་མཁས་མི་ཤིས་པ་ཀུན། ལུས་ལ་ཕན་ཞིང་བརྟ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ནད་པས་ལུས་ལ་གནོད་ཅིང་ཟད་པར་བྱེད་པའི་དམིགས་མི་རྟོག་མི་སེམས་ཏེ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལྟ་བུའི་སོ་སོའི་ནད་དཀྱེལ་སྐྱེས་ནས་ ནད་ཀྱི་མཐུར་གྱུར་ན་ལུས་ལ་ནད་ཀྱིས་རྒྱས་ནས་ལུས་བདེ་བའི་ཉམས་འཚག་ནི་བྲི་ཞིང་ཟད།ནད་ཀྱི་དཀྱེལ་ནི་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་དུ་གྱུར་པ་ཡང་མེད་ལ། འདི་གསུམ་ནད་འཕྲོད་ཅིང་སྙོམས་པར་གྱུར་ན། གསུམ་པོ་རང་རང་གི་ ལས་ཉི་ཚེ་བྱེད་པར་ཟད་དེ།དེ་བས་ན་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་འཕྲོད་ཅིང་སྙོམས་པ་ནད་མེད་ཅིང་ལུས་ལ་ཕན་ཏེ་བདེ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཉམས་འཚག་བརྟས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་མ་འཕྲོད་ཅིང་མ་ སྙོམས་པའི་ནད་དམིགས་ཏེ་གསོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ལུས་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལུས་ལ་ནད་ཀྱི་གནོད་པས་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཕན་ཞིང་བདེ་བ་ལུས་རྟག་པར་འགྱུར་བའི་ཆོ་ག་རིམ་གྲོ་བྱ་ཞིང་ལུས་བསྲུང་བར་བྱ་ཞིང་། རླུང་དང་མཁྲིས་ པ་དང་བད་ཀན་ནང་མི་འཕྲོད་པ་ལས་ལུས་ལ་གནོད་ཅིང་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ནད་དང་།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ནང་འཕྲོད་ཅིང་སྙོམས་ན་ལུས་ལ་བདེ་ཞིང་ཕན་ནོ། །ནད་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པ་རྫོགས་སོ།། །།ལུས་ ལ་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་དང་རླུང་གང་དང་གང་ན་གནས་པ་དང་།རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལས་སའི་ནད་དམིགས་ཅིར་འགྱུར་བའི་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་བཤད་པར་བྱའོ།

那么怎样呢？所谓光泽，是指心脏内存在的精华，若其消失则必定死亡。光泽若在心中则不会死亡，如果光泽的生命力稳固，各种众生的身体也能维持。
光泽耗尽消失是由于心饥饿、心忧愁，以及疲惫劳累的行为导致光泽耗尽消失。
这种光泽在体内消失耗尽的征兆是：首先心脏萎缩，产生恐惧和厌恶，身体虚弱，心神不定而反复思虑，眼耳等感官衰退，面色改变呈现憔悴苍白，身体内部粗糙且不平衡，处于昏沉状态，心情不悦，这就是光泽耗尽消失的表现。
对于这种情况的治疗方法是：给予药物和食物、牛奶和营养等。
另外，根据病症给予食物时，如果病人不想要有益的食物而想要其他不适合的食物并索要，医生不要给予不适合病情的食物。如果对病情有益且无不适，则可给予所需。
又有些病人会喜欢对所有病症都不适合的食物，这是颠倒的。有些人则喜欢对病情有益且适合的食物。对于这种情况，要根据病情和食物是否相宜，病症的情况是否适合的征兆来给予食物。
另外，所有不懂不明白的人，都不思考不考虑什么对身体有益且能增强，什么对病人身体有害且会消耗。如风、胆和痰等各种病症发作时，如果病势加重，身体被病症充满，身体的健康状况就会减弱耗尽，病症就会侵入。
又如果没有风病、胆病和痰病，这三者适宜且平衡时，三者各自只做其本分工作。因此，风、胆和痰适宜且平衡时，就无病且对身体有益，能带来安乐，增强身体的健康状况。
风、胆和痰三者不适宜且不平衡时就会成为致命的病症。
因此，为了对身体有益，为了不让身体因病害而耗损，为了获得有益安乐且身体持久的状态，应当进行仪轨修持并护持身体。由于风、胆和痰内部不适宜而导致身体受害耗损的病症，以及风、胆和痰内部适宜平衡时身体安乐有益。
无病方法品第十一终。
身体中痰、胆和风各自的所在处，以及由风、痰和胆产生何种病症的第十二品将要宣说。

།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ལུས་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་ཤེ་ན། ཁ་ཟས་ཞུ་བའི་གནས་ ལོང་ཀ་དང་།རྒྱུ་མ་དང་། རྐེད་པ་དང་། དཔྱི་དང་། བརླ་དང་། རྣ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་རུས་པའོ་ཅོག་དང་། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་རླུང་གི་གནས་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་དམིགས་ཀྱིས་རླུང་གི་གནས་ནི་ཞུ་བའི་ས་སྟེ། རྒྱུ་ཞབས་ན་ རླུང་ཆེར་གནས་སོ།།མཁྲིས་པ་ནི་ཟས་མ་ཞུ་བའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟེ་བའི་ཐད་ཀ་ན་ཡོད་པ་ཕོ་བ་དང་རྡུལ་དང་མཐང་གི་ཆུ་སེར་དང་། ཁྲག་དང་ཟས་ཀྱི་བཅུད་དངས་མ་དང་། མིག་དང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་རེག་པ་དང་། འདི་རྣམས་ཀུན་ལ་མཁྲིས་པ་གནས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ ན་ཡང་དམིགས་ཀྱིས་ལྷག་པར་མཁྲིས་པ་ནི་ལྟེ་བའི་ཐད་ཀ་ན་གནས་སོ།།བད་ཀན་ནི་བྲང་དང་མགུལ་པ་དང་། མགོ་བོ་དང་། གློ་བ་དང་། རུས་པའི་ཚིགས་ཀུན་དང་། མ་ཞུ་བའི་གནས་ཕོ་བའི་ནང་དང་། ཟས་ཀྱི་བཅུད་དངས་མ་དང་། ཚིལ་དང་། སྣབས་དང་། ལྕེ་དང་ འདི་རྣམས་ལ་བད་ཀན་གནས་སོ།།འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་བད་ཀན་ནི་ལྷག་པར་བྲང་དང་ནམ་ཚོད་ན་རྟག་པར་གནས་སོ། །ཡང་དེ་ལ་རླུང་གི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དེ་ལ་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་དང་། སྟོད་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་དང་། ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་དང་། མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་ པའི་རླུང་དང་།ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་དང་ལྔའོ། །རླུང་འདི་ལྔ་ལ་ཡང་གནས་དང་། ཡུལ་དང་། ལས་དང་། རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་གི་གནས་ནི་སྤྱི་བོ་ན་འདུག་གོ། །རླུང་དེའི་ཡུལ་ནི་བྲང་དང་ནམ་ཚོང་དང་གྲེ་བ་ཡན་མན་རྒྱུ་ཞིང་ འགྲོའོ།།ལས་ནི་གློ་བ་དང་། སྙིང་དང་། དབང་པོ་དང་། སེམས་རྣམས་བརྟན་པ་དང་། མཆིལ་མ་འདོར་བ་དང་། སྦྲིད་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། འབད་ཅིང་སྒྲིམ་པར་གཏོང་བ་དང་། ཁ་ཟས་མིད་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སྟོད་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་ནི། བྲང་དང་ ནམ་ཚོང་ན་འདུག་གོ་དེའི་ཡུལ་ནི་སྣ་དང་།ལྕེ་དང་། གྲེ་བ་ཡན་མན་དུ་རྒྱུའོ། །དེའི་ལས་ནི་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། འབད་ཅིང་སྒྲིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། མདངས་བཟང་བ་དང་། སྟོབས་ཡོད་པ་དང་། བཞིན་མདོག་དང་ལྡན་པ་དང་། དྲན་པར་བྱ་བའི་ ལས་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་རླུང་ཁྱབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་གནས་ནི་སྙིང་ལ་བརྟེན་ཅིང་འདུག་གོ། །དེའི་ཡུལ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་ཅིང་འཇུག་གོ། །དེའི་ལས་ནི་གང་རབ་ཏུ་མགྱོགས་པ་དང་། ཕན་ཚུན་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་དང་། ལེན་ཅིང་འདེགས་པ་དང་། འཇོག་ཅིང་འདོར་བ་དང་། མིག་ འབྱེད་པ་དང་།འཛུམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ལུས་ཀྱི་ལས་སུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་རླུང་འདི་ལ་ཕལ་ཆེར་རག་ལུས་སོ། །དེ་ལ་མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པའི་རླུང་གི་གནས་ནི་ཕོ་བའི་མེའི་དྲོད་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་སོ། །དེའི་ཡུལ་ནི་ཁོང་པའི་ནང་ཁྲོལ་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་ནང་ན་འགྲོ་ཞིང་རྒྱུའོ།།ལས་ནི་ཁ་ཟས་ནང་དུ་ལེན་ཅིང་ཞུ་བར་བྱེད། དངས་སྙིགས་ཕྱེ་སྟེ་འདོར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་གི་གནས་ནི་གཞང་གི་ནང་ན་འདུག་གོ། །དེའི་ཡུལ་ནི་འདོང་མོའི་ནང་ན་ལྒང་པ་དང་། ཕོ་མཚན་དང་། བརླའི་ནང་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོའོ་ ལས་ནི་ཁུ་ཆུ་དང་།ཟླ་མཚན་འབྱུང་བ་དང་། མངལ་ནས་བྱིས་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། བཤང་གཅི་ཐུར་དུ་སེལ་བའི་ལས་བྱེད་དོ། །ཡང་མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འཇུ་བྱེད་དང་། དམར་སྒྱུར་དང་། སྒྲུབ་བྱེད་དང་། མཐོང་ བྱེད་དང་།མདོག་གསལ་དང་འདི་ལྔའོ།

如果问到风、胆和痰三者如何在身体中安住，食物消化之处、大肠、小肠、腰部、胯部、大腿、耳朵、身体所有骨骼以及身体的感知器官，这些都是风的所在处。在这些部位中，特别是风的所在处是消化之处，在小肠底部风大量安住。
胆汁则在未消化食物之处，即脐部正上方的胃部、尘垢、体液、血液、食物精华、眼睛和身体的触觉器官，这些都有胆汁安住。在这些部位中，胆汁特别安住在脐部正上方。
痰则安住在胸部、喉部、头部、肺部、所有骨节、未消化食物之处即胃内、食物精华、脂肪、鼻涕和舌头等处。在这些部位中，痰特别经常安住在胸部和胸腔处。
其中，风的自性有五种：即称为命风、上行风、遍行风、平等风和下行风五种。
这五种风又各有处所、范围和作用三个方面。其中，命风的处所在头顶。该风的范围是在胸部、胸腔和喉部上下运行。其作用是使肺、心、感官和心识稳固，并使人吐唾液、打喷嚏、用力紧张以及吞咽食物。
上行风的处所在胸部和胸腔。其范围是在鼻子、舌头和喉部上下运行。其作用是发出言语、使人用力紧张、使人容光焕发、有力量、面色红润以及使人记忆。
遍行风的处所是依靠心脏而住。其范围遍及全身。其作用是使人快速行动、来回走动、拿取举起、放下舍弃、睁眼闭眼等。或者说，身体的一切活动大多依赖于这种风。
平等风的处所是与胃中的火热同住。其范围是在内脏之中运行。作用是接纳食物并使之消化，分离精华和糟粕。
下行风的处所在肛门内。其范围是在大便道、膀胱、生殖器和大腿内侧来回运行。作用是使精液和月经排出、使胎儿从子宫中出生，以及向下排出大小便。
胆的自性也有五种：即消化胆、转赤胆、成就胆、见胆和明色胆这五种。

།འདི་ལ་མཁྲིས་པ་འཇུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དང་། གཞན་གྱི་གྲོགས་བྱེད་ཅིང་ཡུལ་རྒྱུ་བ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟའོ། །དེ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མཁྲིས་པ་ཡང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་མེའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྷག་པར་ལྡན་ལ། གཤེར་ཞིང་སླ་བ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། ཟས་ཆོས་ཤིང་ཞུ་བར་བྱེད་པའི་ལས་བྱེད་པས་ན། མཁྲིས་པ་དེ་ནི་མེ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །མཁྲིས་པ་དེའི་གནས་ནི་ཟས་ཞུ་བ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་འདུག་གོ། །དེའི་ལས་ནི ཁ་ཟས་ཚས་ཤིང་ཞུ་བར་བྱས་ཏེ་ཉམས་མཐུ་དང་ལྡན་པར་བྱེད།།ཟས་ཀྱི་སྙིང་ཁུའི་བཅུད་དང་། ཚིགས་མ་བཤང་གཅི་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སོ་སོར་བྱེད་དོ། །མཁྲིས་པ་དེ་ཞུ་མ་ཞུའི་བར་ན་འདུག་ནས། མཁྲིས་པ་ལྷག་མ་གཞན་དག་གི་གྲོགས་བྱེད་ཅིང་སྟོད་ལ། ཕན་འདོགས་ པ་དེ་ནི་ཡུལ་རྒྱུ་ཞིང་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དམར་སྒྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་དང་། ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་སྟེ། གནས་ནི་མ་ཞུ་བའི་སན་འདུག་གོ། །ལས་ནི་ཟས་ཀྱི་བཅུད་དངས་མ་ཕོ་བར་འོང་བ་དེ་མཚོན་དམར་པོར་སྒྱུར་བ་བཞིན་དམར་པོར་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ། ། མཁྲིས་པ་སྒྲུབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་གནས་ནི་སྙིང་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་སོ། །དེའི་ལས་ནི་སེམས་དཔའི་བློ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། སྙེམས་པའི་ང་རྒྱལ་དུ་སེམས་པ་ལ་སོགས་པས་སྙིང་ལ་བསམས་པའི་དོན་མཁྲིས་པ་དེ་ཡོད་དམ་སྒྲུབ་པའི་གྲོགས་དོན་སྒྲུབ་ཅེས་བྱའོ། །མཁྲིས པ་མཐོང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་གནས་ནི་མིག་ལ་བརྟེན་ནོ།།དེའི་ལས་ནི་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་མདོག་གསལ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་གནས་ནི་མིའི་པགས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་གནས་སོ། །ལས་ནི་པགས་པའི་མདོག་འཇམ་ཞིང་བཟང་ལ་མདོག་གསལ་བར་བྱེད་ དོ།།བད་ཀན་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། བད་ཀན་རྟེན་བྱེད་དང་། མྱགས་བྱེད་དང་། མྱོང་བྱེད་དང་། བརྟས་བྱེད་དང་། འབྱོར་བྱེད་དང་ལྔའོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་རྟེན་བྱེད་ཀྱི་གནས་ནི་བྲང་ལ་བརྟེན་ཏོ། །བད་ཀན་དེའི་ཕན་འདོགས་པའི་ཡུལ་ནི། བད་ཀན་དེའི་སྟོབས་ཀྱང་རྐེད་ པ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་དོ།།བད་ཀན་དེའི་ལས་ནི་ཁ་ཟས་ཟོས་པའི་མཐུ་དང་། བད་ཀན་སྙིང་ལ་བརྟེན་པ་ཆུའི་རང་བཞིན་བསིལ་བ་དེས། སྙིང་ལ་སང་ཞེས་བྱེད་པ་དེས་ཕན་པར་བྱེད་དོ། །བད་ཀན་དེ་ལ་བད་ཀན་ཕལ་ཀུན་ཀྱང་བརྟེན་ཅིང་གནས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་བད་ཀན་དེ་ནི་ རྟེན་བྱེད་ཅེས་བྱའོ།།བད་ཀན་མྱགས་བྱེད་ཀྱི་གནས་ནི་ཟས་མ་ཞུ་བའི་ཕོ་བ་ལ་བརྟེན་ཏོ། །དེའི་ལས་ནི་ཟས་མང་པོ་ཟོས་པ་ཀུན། བད་ཀན་དེས་བཞུ་ནས་འདག་འདག་པོར་མྱགས་པར་བྱེད་དོ། །བད་ཀན་མྱོང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྕེ་ལ་གནས་ཏེ། བད་ཀན་དེ་ལྕེ་ལ་འདུག་པས་ ཟས་ཀྱི་རོ་ཅི་བྲོ་བ་དེས་མྱོང་བར་བྱེད་དོ།།བད་ཀན་བརྟས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིའི་མགོ་བོ་ལ་གནས་ཏེ། བད་ཀན་དེ་ཡོད་པས། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་བད་ཀན་དེས་བརྟས་ཏེ། དབང་པོ་ཚིམ་ཞིང་མཐུ་དང་ལྡན་པར་བྱེད་དོ། །བད་ཀན་ འབྱོར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རུས་པའི་ཚིགས་ན་གནས་སོ།།དེའི་ལས་ནི་རུས་པའི་ཚིགས་བོག་རེ་རྣམས་འབྲེལ་ཅིང་འབྱོར་བར་བྱེད་པས་ན་འབྱོར་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་ཁྱབ་པར་གནས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདི་གསུམ་སོ་སོའི་ གནས་ན་འདུག་ཅིང་།དེ་གསུམ་ནད་ཅན་དུ་མ་གྱུར་ན། སོ་སོའི་ལས་རྣམས་བྱེད་ཅིང་ཕན་འདོགས་པར་བལྟའོ།

关于胆汁消化者，应当从三个方面来看：住处、对他者的辅助和运行区域以及作用。
对此，如何理解呢？虽然胆汁也是五大元素的本性，但是它特别具有火的性质，不是湿润柔软的本性，因为它具有消化食物的作用，所以说胆汁是火。
这个胆汁的位置是在两次消化之间。它的作用是使食物成熟消化并使之具有力量。
它将食物的精华和糟粕、大小便等分别开来。
胆汁位于消化与未消化之间，辅助其他剩余胆汁并向上输送，这就是它在区域中运行并发挥作用。
关于转赤胆汁，应从住处和作用两个方面来看。住处是在未消化的食物中。作用是将进入胃部的食物精华转变成红色，就像被染成红色一样。
成就胆汁的住处是依附于心脏而住。它的作用是通过勇敢的心智、正直的意志、骄傲的我慢等，作为实现心中所想之事的胆汁是否存在的助缘，称为成就义。
视觉胆汁的住处是依附于眼睛。它的作用是使人能够看见形色。
明色胆汁的住处是依附于人的皮肤而住。作用是使皮肤柔滑优良且色泽明亮。
痰也有五种：支撑痰、混合痰、感受痰、滋养痰和连接痰五种。
其中支撑痰的住处是依附于胸部。这种痰的作用范围是对腰部有益。
这种痰的作用是食用食物的力量，以及依附于心脏的痰具有水的清凉本性，对心脏起到冷却作用。
由于所有其他痰都依附并安住于这种痰，因此称之为支撑痰。
混合痰的住处是依附于未消化食物的胃部。它的作用是将所食用的众多食物消化后搅拌成糊状。
感受痰住于舌头上，由于这种痰位于舌头上，能感受到食物的各种味道。
滋养痰住于人的头部，由于有这种痰的存在，使眼、耳、鼻、舌等感官得到滋养，使感官满足并具有力量。
连接痰住于骨节中。它的作用是使骨节相互连接，因此称为连接痰。
如是，虽然风、胆和痰遍布全身，但是这三者各自安住于各自的处所，当这三者不成为病态时，应当了解它们各自发挥作用并起到帮助。

།དེ་ལ་ནད་དམིགས་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་གང་ལས་འདི་གསུམ་གྱི་ནད་དཀྱིལ་དུ་སྩོགས་པ་དང་། ཁ་ཟས་གང་མ་འཕྲོད་དེ་ནད་དཀྱིལ་དུ་ ཞུགས་པ་སློང་ཞིང་ལྡང་བ་དང་།ཟས་དང་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བུས་དེ་གསུམ་གྱི་ནད་གསོ་ཞིང་ཞི་བར་བྱ་བའི་རིམ་པ་བསྟན་པ། དེ་ལ་ཁ་ཟས་ཡང་བ་རྩུབ་ཅིང་སྣུམ་པ་བག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དྲོན་པོ་ཆེན་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཟ་བའི་རླུང་ནད་དུ་འགྱུར་བའི་དཀྱེལ་སྩོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། རླུང་ནད་ཀྱི་དཀྱིལ་དུ་ཞུགས་པར་བསྩགས་པ་དེ་ལ་ཁ་ཟས་བསིལ་བགྲང་མོ་དང་མ་འཕྲོད་ནས་རླུང་ནད་ལངས་ཏེ་ན་པར་བྱེད་དོ། །རླུང་ནད་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ལ་ཁ་ཟས་སྣུམ་བག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དྲོ་ཚ་བར་བྱེད་པ་ནི་རླུང་ནད་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། ། ཁ་ཟས་རོ་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་བསིལ་བག་དང་ལྷན་ཅིག་ཟོས་པ་ནི། མཁྲིས་པའི་ནད་དཀྱིལ་དུ་སྩོགས་སོ། །ཁ་ཟས་དྲོན་པོ་ཆེན་པོ་དང་། རོ་ཚ་བའི་བག་ཟོས་པས་ནི་མཁྲིས་པའི་དཀྱིལ་ཞུགས་ཏེ་སྩོགས་ཤིང་འདུག་པ་དེ། ཟས་མ་འཕྲོད་ནས་མཁྲིས་པའི་ནད་དེ་ལྡང་ཞིང་ན་བར་བྱེད དོ།།དེ་ལ་རོ་ལེགས་པར་བྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མངར་བག་དང་། ཁ་བ་དང་། ཟས་བསིལ་བག་ཏུ་སྦྱར་བས་ནི་མཁྲིས་པའི་ནད་དེ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཟས་སྣུམ་བག་ལ་སོགས་པ་གྲང་མོ་བསིལ་བག་ཏུ་ཟོས་པས་ནི་བད་ཀན་དཀྱེལ་དུ་སྩོགས་པར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་གྱི་ནད་ དཀྱིལ་དུ་ཞུགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཁ་ཟས་དྲོན་པོའི་བག་ཟས་ན་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལངས་ནས་ན་བར་བྱེད་དོ།།བད་ཀན་གྱི་ནད་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཁ་ཟས་སྣུམ་མེད་པ་རྩུབ་པ་ལ་སོགས་པས་ནད་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་གྱི་ནད་དཀྱེལ་སྩོགས་པ་དང་། དེ་གསུམ་ གྱི་ནད་དཀྱིལ་བསགས་པ་ལས་ནད་ལངས་པ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅི་འདྲ་ཞེ་ན།རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གསུམ་པོ་རང་གི་གནས་ན་དཀྱིལ་དུ་སྩོགས་ལ། དཔེར་རླུང་ནད་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཁ་ཟས་རྩུབ་པོ་དྲོན་པོ་ལྟ་བུ་མི་འདོད་པ་དང་། ཟས་སྣུམ་ཡོད་པའི་བག་ རླུང་དང་མི་མཐུན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཕྱིན་ཕྱོགས་སུ་འདོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ནད་རང་རང་གི་གནས་ན་འདུག་ཅིང་དཀྱེལ་དུ་བསགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ནད་ལངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནད་དཀྱེལ་དུ་ཞུགས་པ་འདི་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བའི་ནད་དཀྱེལ་ནི་ནད་ལངས་ན་རང་གི་གནས་ནས་ ལོག་པར་སོང་བ་དེ་ནི་སོ་སོ་རང་གི་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པ་ནི།ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་རྟགས་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་གྱི་ནད་དུས་གང་གི་ཚེ་ན་ནད་དཀྱེལ་སྩོགས་ནམ་ནད་ལྡང་། ཇི་ཙམ་ན་ནད་ཞི་ཞེ་ན། བཤད་པ་སོ་གའི་དབྱར་ཟླ་ར་བ་དང་། དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོའི་ངོ་ལ་རླུང་ནད་དཀྱེལ་དུ་སྩོགས་སོ། །དབྱར་ངོ་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་། སྟོན་ཟླ་ར་བའི་ཚེ་ནི་རླུང་ནད་ལངས་ཏེ་ནའོ། །སྟོན་ངོ་སྟོན་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་། སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ཀྱི་ཚེ་ནི་རླུང་ནད་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་སྟོན་ཟླ་ར་བའི་ཚེ་ནི་མཁྲིས་པའི་ནད དཀྱིལ་དུ་སྩོགས་སོ།།སྟོན་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་ཐ་ཆུངས་ཀྱི་ངོ་ལ་མཁྲིས་པའི་ནད་ལངས་ཏེ་ན་བར་འགྱུར་རོ། །དགུན་ཟླ་ར་བ་དང་དགུན་ཟླ་འབྲིང་པོའི་ངོ་ལ་མཁྲིས་པའི་ནད་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །དགུན་ཟླ་ར་བ་དང་དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་དང་བཞིའི་བར་དུ་དགུན་སྟོད་དང་དགུན་སྨད་འདྲ་སྟེ་ བད་ཀན་སྩོགས་སོ།།དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་དཔྱིད་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ལ་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལྡང་ངོ་། །དབྱར་ཟླ་ར་བ་དང་དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོ་ལ་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཟས་ཡང་ཞིང་རྩུབ་པ་དང་། སྨན་ཀྱང་ཡང་ཞིང་རྩུབ་པ་ལྟ་བུས་རླུང་སྩོགས་སོ།

关于病因，风、胆和痰三者中任何一种病积聚在中心，以及不适合的饮食进入病灶而引起发作，通过何种饮食和药物仪轨来治疗和平息这三种病的次第说明。其中，轻而粗糙、油腻无节制等与大热性食物一起食用会成为风病积聚的中心。
风病进入中心积聚后，与寒凉食物不相宜而引起风病发作疼痛。对于这种风病，食用具有油腻等功效的温热食物则会平息风病。
食用辛热等食物与寒性食物一起会积聚胆病于中心。食用大热性和辛味食物会使胆病进入中心积聚，与食物不相宜时胆病发作而疼痛。对此，食用味道不太浓郁、甜味、苦味和寒性调配的食物则会平息胆病。
食用油腻等寒凉食物会使痰病积聚于中心。对于这种进入中心的痰病，食用温热性食物会引起痰病发作而疼痛。对于这种痰病，食用无油粗糙等食物则会平息病症。
风、胆和痰三种病的积聚，以及由这三种病的积聚而引起的发作二者有何区别？风、痰和胆三者在自身位置积聚于中心，例如成为风病等的原因是不喜欢粗糙温热等食物，以及与风不相宜的油腻食物反而喜欢相反的食物，这种情况称为病在各自位置停留并积聚于中心。
所谓病发作是指这三种进入中心积聚的病中任何一种病从自身位置转移，这是各自病症发作的征兆。
关于风、胆和痰三种病在什么时候积聚于中心、何时发作、何时平息，解说如下：在初夏月和仲夏月期间风病积聚于中心。在夏末月和初秋月时风病发作而疼痛。在仲秋月和晚秋月时风病会平息。
在夏末月和初秋月时胆病积聚于中心。在仲秋月和晚秋月期间胆病发作而疼痛。在初冬月和仲冬月期间胆病会平息。
从初冬月到初春月之间的整个冬季上下相似，痰病会积聚。在仲春月和晚春月痰病会发作。在初夏月和仲夏月痰病会平息。
其中，轻而粗糙的食物和轻而粗糙的药物会积聚风病。

།དེ་ལ་ལུས་ཀྱང་ཁོང་རྩུབ་ཅིང་དྲོ། ཁ་ཟས་ཀྱང་རྩུབ་པ་དྲོན་བག་ཏུ་ཟོས་ཀྱང་དབྱར་ཟླ་ར་བ་དང་དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོའི་ཚེ་དྲོ་ཞིང་ཚ་བའི་དུས་ཡིན་པས་རླུང་མི་ལྡང་ངོ་། །དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་སྟོན་ཟླ་ར་བའི་ངོ་ལྟ་བུ་ལ་ཆར་ཆུ་རྒྱས་ལ་ཟས་སྐྱུར་བག་དེ་ཞུ་བའི་རྗེས་ཀྱང་སྐྱུར་བར་འགྱུར། །སྨན་སྐྱུར་བག་ཟོས་ཀྱང་རུང་སྟེ་དེའི མཁྲིས་པར་སྩོགས་ཏ།དབྱར་གྲང་ཞིང་བསིལ་བའི་དུས་ལ་བབ་པས་མཁྲིས་པའི་ནད་ལྡང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དགུན་སྟོད་དང་དགུན་སྨད་གྱི་ཟས་སྣུམ་བག་བསིལ་བ་དང་། ཆུ་དང་སྨན་བསིལ་བག་ཟོས་པས་ནི་བད་ཀན་དགུན་ཐོག་ཐག་ཏུ་སོགས་ཏེ། དེའི་ཚེ་དགུན་གྱི་དུས་གྲང་བ་ དང་།ཁ་ཟས་སྣུམ་པོ་གྲང་བག་ཟོས་ཀྱང་རུང་། །དེས་ན་ལུས་ཀྱང་གྲང་ལ་ཕྱོགས་སུ་འཁྲིགས་པའི་དུས་ལ་བབ་པས་བད་ཀན་སྩོགས་པར་ཟད་ཀྱི་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལྡང་ཞིང་ན་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་དུས་ཚིགས་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ལས་རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གསུམ་གྱི་ ནད་སྩོགས་པ་དང་ལྡང་བ་རིམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་བསགས་པ་དེ་ཡང་ཁ་ཟས་ཀྱི་གནོད་པ་མི་འཕྲོད་པའི་བག་ཟོས་ན་ནད་ལྡང་བའི་དུས་ལ་མ་བབ་ཀྱང་རུང་སྟེ་འཕྲལ་གྱི་ནད་ཀྱིས་འདེབས་པར་འགྱུར་རོ། །རླུང་ལ་སོགས་པ་དཀྱེལ་དུ་གྱུར་པ་ཡང་བསགས་ ལ།ནད་ལྡང་བའི་དུས་ལ་བབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ནད་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཟས་ཟོས་ན་ནད་མི་ལྡང་ངོ་། །གོང་མ་ལྟ་བུར་རླུང་ལ་སོགས་པ་ནད་དཀྱེལ་དུ་བསགས་པ་དེ་ལས་ནད་ལངས་ཏེ་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ནི། ཅིག་ཅར་ལུས་ཀྱི་མགོ་རྐང་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པར་ནད་ཀྱིས་ འདེབས་པར་བྱེད་དོ།།ནད་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཐིགས་ཏེ་སོས་པར་འགྱུར་བ་ནི། ཆུ་འབྲུབ་པ་ལས་ཁད་ཀྱིས་བྲི་སྟེ་སྐམས་པ་དང་འདྲའོ། །དེ་བས་ན་ནད་ཀྱི་ཚུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་གྲངས་མེད་པས། ལུས་འདི་ཀློང་དཀྲུགས་ནས་སྐམས་པ་འདི་ལ་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ཅི་འདྲ་བ་དང་། ནད་ ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་རྩི་སྨན་དང་།གསོ་བའི་ཐབས་སུ་སྦྱར་ཞིང་བྱའོ། །དེ་ཡང་ནད་ཚུལ་དུ་མ་རེ་རེ་ནས་བསྟན་མི་ནུས་ཏེ་དེ་ནི་འདོར་ཅོག་ཐབས་ཀྱི་ནད་དམིགས་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་དུ་འདུས་སོ། །དཔེར་ཉིན་ཐོག་ཐག་བྱ་ནམ་མཁའ་ལ་འཕུར་ཏེ་འགྲོ་སྟེ། རང་གི་ལུས་ཀྱི་ གྲིབ་མ་དང་འབྲལ་དུ་མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ།།སེམས་ཅན་ནོ་ཅོག་ནད་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ཆགས་པ་དང་རྡུལ་དང་། མུན་པ་དང་གསུམ་དུ་ལྡན་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་མི་འབྲལ་བ་དེ་ལྟར་རང་གི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་ནང་མ་སྙོམས་ཏེ་ནད་དུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཆགས་པ་དང་ རྡུལ་དང་མུན་པ་དང་གསུམ་གྱིས་འགྱུར་བས།རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གསུམ་ནང་མ་འཕྲོད་པ་དེས་སྲོག་ཟུངས་བདུན་པོ་མ་སྙོམས་ཏེ་འཁྲུགས་ན་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །ནད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཡང་མདོར་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡུལ་དང་དུས་དང་ ལས་ངན་པར་བྱེད་པ་དང་གསུམ་མོ།།འདི་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆུང་ངུ་བརྟེན་པ་དང་། རབ་ཏུ་བརྟེན་པ་དང་། ལོག་པར་བརྟེན་པ་དང་གསུམ་དུ་དབྱེའོ། །འདི་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་པོ་དང་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ན་དགུ་དགུར་རོ། །དེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མིག་གི་དབང་པོའི་ཡུལ་ནི་ གཟུགས་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ།ཡུལ་དེ་ལ་གང་བལྟར་ཡང་རུང་སྟེ། རང་གི་ཡུལ་ལ་མི་ལྟ་བའམ། ཡང་ན་ཞིབ་ཏུ་ལེགས་པར་མི་ལྟ་བར་ཅུང་ཟད་ཙམ་མམ། འོལ་ཇི་ཙམ་ཞིག་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི། གཟུགས་མིག་གིས་ལྟ་བ་ཆུང་བར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ།

对于这个问题，身体也变得粗糙而温热。即使食用粗糙温热的食物，在夏季第一月和夏季第二月时，因为是温热炎热的时节，所以风病不会发作。在夏季最后一月和秋季第一月期间，雨水丰沛，食用酸性食物，消化后也会变得酸性。即使服用酸性药物也是如此，其胆汁等，因为夏季寒冷凉爽的时节已到，胆病不会发作。在冬季初期和冬季末期食用油腻凉性的食物，以及饮用凉性的水和服用凉性的药物会导致痰病在整个冬季积累，因为此时是寒冷的冬季，即使食用油腻寒性的食物也是如此。因此身体也偏向寒性，到了凝结的时节，痰病虽然积累但不会发作和引起疼痛。
这样通过六个季节的自然规律，分别解释了风病、痰病和胆病三种疾病的积累和发作的次序。即使是积累的风等病，如果食用不适合的有害食物，即使不是病发的时节，也会立即引发疾病。即使风等病已经积累，即使到了发病的时节，如果食用不会引发疾病的食物，病也不会发作。如前所述，从积累的风等病发作而致病时，会同时遍及身体的头脚各处。
这种病痊愈的过程，就像水滴逐渐减少直至干涸一样。因此，由于病的形态种类无数，使这个身体受到搅动而消瘦，应当根据病的性质和病因配制药物并采取治疗方法。虽然无法一一说明众多病态，但所有治疗方法的病症都可归纳为风、胆和痰三种。比如白天飞鸟在空中飞行，也离不开自己的影子一样。
一切众生的三种疾病是由贪欲、嗔恚和愚痴三毒所生的各种疾病不相离，这样由于体内七种生命要素不平衡而致病的原因也是由贪欲、嗔恚和愚痴三者所致，风、痰和胆三者不调和，使七种生命要素不平衡紊乱就会致病。致病的原因简而言之有三种：环境、时节和不良行为三种。
这三种每一种又可分为轻微依赖、过度依赖和错误依赖三种。这三种每一种又可分为小、中、大三种，共分为九种。怎么说呢？眼根的对境是色相，对于这个对境，无论看什么，不看自己的对境，或者不仔细观察，只是稍微看一下或粗略地看，这种情况称为对色法观察不足。

།གཟུགས་ལ་མིག་ གིས་ཧ་ཅང་ཡུན་རིང་དུ་ལྟ་ན་དེ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་གཟུགས་ཆུང་ཆེས་པ་ལ་ལྟའམ། ཉི་མ་ལྟ་བུའི་ལྷང་ལྷང་པོའི་འཚེར་ཆེས་པ་ལ་མིག་ཚུགས་སུ་ལྟ་བའམ། གཟུགས་འཇིགས་པ་ལ་ལྟའམ། མིག་གི་དྲུང་ཉིད་དུ། གཟུགས་བཞག་པ་ལ་ལྟའམ། ཡང་ན་གཟུགས་ཧ་ཅང་ཐག་རིང་ཆེས་པ་ལ་རྒྱང་མར་མིག་ཚུགས་སུ་ལྟ་བའམ། གཟུགས་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་ལྟའམ། གཟུགས་མི་སྡུག་པ་ལ་མིག་གིས་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལོག་པར་ལྟ་བའི་རྟེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ་མི་རུང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་དུ་བལྟ་སྟེ། རྣ་བའི་ཡུལ་སྒྲ་ཆེན་པོ་དྲག་པོ་ལ་ཉན་པ་དང་། རུལ་པ་མནམ་པོ་ལ་སྣུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། སོ་སོའི་དབང་པོ་ཡུལ་གྱི་ཚུལ་དུ་སྦྱར་ལ། ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་དང་ལོག པ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བརྟེན་ཅིང་སྦྱོར་བ་ལས་གནོད་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་བའི་ཚུལ་གོང་མ་དང་འདྲ་བར་སྦྱར་རོ།།ལོ་གཅིག་ལ་དུས་ཀྱང་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། དགུན་ཟླ་བཞི། དཔྱིད་ཟླ་བཞི། དབྱར་ཟླ་བཞི་སྟེ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་དུས་འདི་གསུམ་ཚུལ་གྱིས་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་དང་། ལོག་པ་རྣམ་གསུམ་ལས། མི་དང་སྲོག་ཆགས་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྲུ་འབྲས་དང་། རྩི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བར་བལྟ་སྟེ། དགུན་གྲང་བའི་ཚེ་ལྷགས་པ་ཧ་ཅང་ཆུང་ཆེས་ན་ཡང་དུས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཆུང་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ཡང་མི་བཟང་ངོ་། །ཡང་ན་ལྷགས་པ་ཧ་ཅང་ཆེས་ན ཡང་གནོད་དེ་མི་རུང་ངོ་།།དགུན་གྱི་ཚུལ་ལ་མི་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་ནི་དུས་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུ་ཡང་ནད་དང་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་ལས་ལ་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་དང་ལོག་པར་སྦྱོར་བ་གསུམ་གསུམ་དུ་བལྟའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་ ལས་ཆུང་ངུ་བྱེད་པ་ནི་ཅི་བྱེད་ཀྱང་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཅིག་བྱེད་པ་ནི་ཆུང་ངུས་སྦྱོར་བའོ།།ཧ་ཅང་བརྟུན་ངས་པ་ནི་ཆེར་སྦྱོར་བའོ། །བཤང་གཅི་ལ་སོགས་པ་ཧ་ཅང་སྙོམས་ན་ལུས་ཀྱིས་བསྒྲིམས་ཏེ་བརྣག་པའམ། མི་བྲོ་བཞིན་དུ་བཙིར་བའམ། ཉམས་ཀྱིས་མི་ནུས་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱིས་ ལས་དྲག་ཤུལ་བྱེད་པ་དང་།ལུས་དང་རྐང་ལག་ཧ་ཅང་གཅུས་པ་དང་། རྡེག་འཆའ་བ་དང་། གོམ་པ་འཁྱོར་བཞིན་འཐུབ་པ་འདི་ནི་ལོག་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ལུས་ལ་གནོད་དོ། །ངག་གི་སྨྲ་བ་ཡང་ཚུལ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཁ་ནས་ཟས་ལྡད་བཞིན་དུ་ འབུག་པོར་སྨྲ་བ་སྟེ།།འདི་ཡང་གནོད་དེ་མི་རུང་ངོ་། །ཡིད་ཀྱི་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་པ་ནི་ལོག་པར་སྦྱོར་བའོ། །མི་དགེ་བའི་ལས་སྨིན་པའི་དངོས་པོ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ལོག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ་ལོག་པའི་སྦྱོར་ བ་དེ་ལྟ་བུ་ཐམས་ཅད་སྔོན་གྱི་ཚེ་ལ་བྱས་སམ།ཚེ་འདི་ལ་བྱས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་དག་གིས་ནི་ནད་དུ་འགྱུར་བའི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་རྣམས་མ་སྙོམས་ཏེ། འཁྲུས་ན་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ནང་ཁྲོལ་དང་། ལྷུ་ཚིགས་ཀྱི་མཚམས་ཀུན་ཏུ་ནད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འདེབས་ པར་བྱེད་དོ།

用眼睛过久地注视色相，这称为过度专注，这样也会成为疾病而不适宜。
又如注视过小的色相，或者注视如太阳般耀眼的光芒，或者注视可怕的色相，或者注视近在眼前的色相，或者注视过远的色相而目不转睛，或者注视悦意的色相，或者注视不悦意的色相，这些都称为错误观察的依据，这样也会成为疾病而不适宜。
同样，对于耳朵等感官所对应的声音等境界也要从三个方面来观察。比如耳朵听过大过强的声音，或者闻腐臭的气味等都是不适宜的。各个感官对境界的运用，从小、大、错误三个方面来依止和运用而导致有害的疾病，其方式与前述相同。
一年分为三个时期：冬季四个月，春季四个月，夏季四个月，共三季。这三个时期从小、大、错误三个方面来看，会对人、生物、外界的谷物、草木等造成危害。冬季寒冷时，如果风太小，这称为时节运行太小，这也不好。如果风太大，也会造成危害而不适宜。
冬季的特性如果发生异常，这称为时节错乱，这样也会导致疾病和危害。
对于身、语、意的行为也要从小、大、错误三个方面来观察。其中，身体行为太小是指做任何事都只做一点点，这是小的运用。过分勤勉则是大的运用。
在大小便等需要时过分忍耐，或者强行憋住，或者不愿意却强迫排出，或者在体力不支的情况下做剧烈运动，过分扭曲身体和四肢，打斗，走路踉跄不稳，这些称为错误的运用，会损害身体。
语言表达也是同样的道理，比如嘴里含着食物却大声说话，这也会造成危害而不适宜。
意的方面，思维贪欲、嗔恨、恐惧等是错误的运用。
杀生等十种不善业的成熟果报也是错误的运用，无论是前世所造还是今生所造这样的错误运用，都会导致风、胆汁、痰液失调，一旦发作就会在身体各个部位、内脏和关节处引发各种各样的疾病。

།དེ་ལ་ཡན་ལག་གི་ཁྲག་དང་། ཤ་དང་པགས་པ་འདི་དག་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ནད་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། ཨ་བ་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལག་པའམ། རྐང་པ་ལྷུང་བ་བཞིན་འགུལ་མི་ཤེས་པའི་ནད་དང་། ལྦ་བ་དང་། རྒྱབ་བམ་བྲང་དུ་འབྲུམ་བུ་སྔོན་པོ་འབྱུང་ བའི་ནད་དང་།རྨེན་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྲན་དང་གཞང་ཁའི་གཞང་འབྲུམ་དང་། སྣའམ་རྣ་བར་ཐུག་ཆེན་བྱུང་བ་ལས་ཁྲག་ཏུ་ཟད་པ་དང་། ཤ་དང་པགས་པའི་བར་གྱི་སྐྲན་དང་། ལུས་སྐྲང་བའི་འོར་ནད་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡན་ལག་གི་ནད་ཅེས་བྱའོ། ། ཁོང་པའི་ནང་ཁྲོལ་གྱི་ནད་ནི་རྩའི་རྒྱུན་ཆེན་པོ་བཅུ་དང་། མ་ཞུ་བའི་གནས་ཕོ་བ་དང་། ཞུ་བའི་ས་འདི་དག་ལ་ནང་ཁྲོལ་རྣམས་བརྟེན་ཏེ། ནང་ཁྲོལ་གྱི་ནད་དུ་སྐྱུགས་པ་འབྱུང་བ་ཚད་པར་འཁྲུ་བ། ལུད་པ་ལུ་བ། དབུགས་མི་བདེ་བ། དམུ་རྫིང་དང་། རིམས་ལ་སོགས་པ་དང་། ལུས་སྐྲང་པའི་འོར་དང་། ནང་གི་གཞང་འབྲུམ་དང་། ཁྲག་ཚད་དང་། སྐྲན་དང་། འབྲུམ་བུ་གཅིག་པའི་ནད་དང་། འབྲུམ་ཆེན་དང་འདི་རྣམས་ནི་ནང་གི་ནད་དུ་གཏོགས་སོ། །མགོ་བོ་དང་། སྙིང་དང་། ཆུ་སོ་དང་། གནད་རྣམས་དང་། རུས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནད་ནི་ཚིགས་ཀྱི་ནད ཅེས་བྱའོ།།ཚིགས་དེ་རྣམས་འབྲེལ་པའི་རྩ་དང་། ཆུ་བ་དང་། ཆུ་བ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་བར་གྱི་ནད་ཀྱི་ལམ་སྲང་ཞེས་བྱའོ། །བར་གྱི་ནད་ཀྱི་ལམ་སྲང་དེ་ལ་ནད་ནི་ཧ་ཅང་གསོ་དཀའ་བ་དང་། གཞོགས་ཕྱེད་ན་བ་དང་། མཇིང་པ་དང་། ཁ་ཡོན་པོར་ གྱུར་པའི་ནད་དང་།ཀླད་པ་ན་བ་དང་། རྣ་བ་ན་བ་དང་། སྣ་ལ་སོགས་པ་ན་བ་དང་། ཚིགས་ཐམས་ཅད་ན་བ་དང་། རུས་པ་ན་བ་དང་། དཔྱི་ན་བ་དང་། གནོད་ནད་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ནི་བར་ན་གནས་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ལུས་ལ་གནས་པའི་རླུང་གི་ལས་སྣ་ཚོགས་ བསྟན་པ།རླུང་གི་ལས་ནི་བཤང་གཅིའི་དྲི་མ་ཐུར་དུ་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ། རླུང་གིས་ནི་ལུས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད། སྣང་བ་སྙམ་དུ་ལྷང་ལྷང་བྱེད་པ་དང་། རེས་འགའ་རླུང་ཁོང་དུ་ཞི་ན། གཉིད་ལོག་པ་བཞིན་དུབ་པར་བྱེད། ལུས་ཀྱི་དྲོད་ཆུང་། ཡན་ལག་གཟུག་པ་བཞིན་དུ་ན་བ་དང་། སོ་ སོར་བྱེ་བ་སྙམ་དུ་བྱེད་ཅིང་ན་བ་དང་།ལུས་དང་ཡན་ལག་འབྱར་བ་སྙམ་དུ་བྱེད་ཅིང་ན་བ་དང་། ཤ་རུས་ཆག་བསྙམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། རྐང་ལག་འཁུམས་པ་དང་། འདུག་ལངས་ཀྱི་བསྐྱོད་པ་དང་། སོ་དང་ཤ་བརྩེ་བ་དང་། ལུས་བརྟས་པར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་དང་རྐང་ལག་འདར་བ་དང་། ལུས་རྩུབ་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྦུ་གུ་དོད་པ་དང་། ཤ་སྐེམ་པར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཤ་འགུལ་བ་དང་། ལུས་བྱ་རྨྱང་བྱེད་པ་དང་། རླུང་ནད་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ་ལུས་རེངས་པ་དང་། རླུང་ནད་དུ་ན་ཁའི་ནང་རོ་བསྐ་བར་བྲོའོ། །རླུང་ཆེ་བའི་བཞིན་མདོག་ནི་རྩ་གནག་གམ། ཐབས་འདི་རྣམས ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པར་བལྟའོ།།མིའི་ལུས་ལ་མཁྲིས་པའི་ལས་ཀྱི་འགྱུར་བ་བསྟན་པ། །ལུས་ལ་མཁྲིས་པ་རྒྱས་ན་ལུས་ཚ། །མདོག་དམར་པོར་འགྱུར། ལུས་ཀྱི་དྲོད་དང་ཟས་འཇུ་བར་བྱེད། ལུས་རྡུལ། ལུས་ཕྱི་ནང་རུལ་བག་ཏུ་མནམ། ཐོར་བུ་འབྱུང་ཞིང་རྣག་ཁྲག་ ཏུ་འཛག་།རྨ་རད་ཅིང་འདྲུལ། བརྒྱལ་ཞིང་མྱོས། །ཁའི་ནང་རོ་ཁ་བ་དང་། སྐྱུར་བར་བྲོ། བཞིན་མདོག་ནི་སེར་སྐྱར་འདུག་ལ་རྩ་དམར་བ་མ་ཡིན་ནོ།

关于肢体的血液、肉和皮肤，由此产生外部疾病：即所谓的'阿瓦齐'病，手或脚如同坠落般不能活动的病，瘿瘤，背部或胸部出现青色疱疮的病，淋巴结等病，外部肿瘤和痔疮，鼻子或耳朵出现大量出血而致衰竭，肉和皮肤之间的肿瘤，身体浮肿的水肿病等，这些称为外部肢体疾病。
内脏疾病是依靠十大脉管、未消化之处的胃和消化之处，这些内脏依附于此，内脏疾病表现为呕吐、热泻、咳嗽、呼吸不畅、痨病和发热等，身体浮肿的水肿，内痔，血热，肿瘤，单疱疮病，大疱疮，这些属于内部疾病。
头部、心脏、关节、要害和骨骼的疾病称为关节病。关节相连的脉、小管和大管等，这些称为中间疾病的通道。在这些中间疾病通道中的疾病是：极难治愈的病，半身疼痛，颈部和嘴歪斜的病，脑痛，耳痛，鼻等疼痛，所有关节疼痛，骨痛，髋部疼痛，损伤病等，这些称为中间存在的疾病。
关于身体中风的各种作用：风的作用是向下排出大小便污物，风遍布全身，使感觉清晰明亮，有时风在体内平息时，会像睡着一样疲惫，体温低，肢体如刺般疼痛，感觉分离般疼痛，身体和肢体感觉粘连般疼痛，感觉筋骨断裂，手脚蜷缩，站坐活动，牙齿和肉的咀嚼，使身体强壮，身体和手脚颤抖，身体粗糙，身体毛孔开张，使肉消瘦，身体肌肉抽动，身体伸展，被风病击中使身体僵硬，风病时口中有涩味。风重的面色是脉黑或如上述这些情况，应视为由风引起。
关于人体胆汁作用的变化：身体胆汁增盛时身体发热，面色发红，产生体温和消化食物，身体出汗，身体内外腐臭，出现疱疮并流脓血，伤口腐烂溃烂，昏迷和醉态，口中有苦味和酸味，面色呈黄白色而脉不红。

།བད་ཀན་གྱི་ལས་ཀྱི་ལུས་འགྱུར་བ་བསྟན་པ། ལུས་ལ་བད་ཀན་ཆེ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ཤ་མདོག་སྣུམ། ཤ་མཁྲང་། ལུས གཡའ།ཁོང་གྲང་། ལུས་ལྕི། ལུས་ཚིགས་ཐམས་ཅད་མི་འཁྲུལ་བར་དམ་པོར་འབྲེལ་བར་བྱེད། །ལུས་ཐམས་ཅད་ཤ་རྒྱས་པར་བྱེད། །བད་ཀན་ཆེན་སེམས་ནི་རྨོངས་པག་ཏུ་བྱེད། །ལུས་སྐྲངས། །ཟས་མི་འཇུ། གཉིད་རབ་ཏུ་ཆེ། །ལུས་དང་ བཞིན་གྱི་མདོག་ནི་དཀར་རོ།།རོ་ནི་མངར་དང་ལན་ཚྭ་བྲོའོ། །ལས་ཅི་བྱེད་དོ་ཅོག་ལ་འདམ་རིང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ནད་དོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་རང་བཞིན་ལས་གྱུར་ཅིང་དེས་ནད་ལ་ཁྱབ་པར་བལྟའོ། །ནད་པའི་ནད་བསྟན་པའི་ཐབས་བཤད་པ། ཅི་ན་བ་བརྟག་པ་ནི། བཞིན་མདོག་དང་། མིག་དང་། ལྕེ་དང་། སེན་མོ་ལ་བལྟ་བ་དང་། རྩ་ལ་ལག་པས་མྱངས་ཏེ་བལྟ་བ་དང་། ནང་པའི་ཐབས་དྲི་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ན་བ་དང་། ཇི་ཙམ་ན་ནད་ལྡང་བ་དང་། མིན་བའི་སྔ་རོལ་དུ་ཁ་ཟས་ཅི་ཟོས། །ལས་ཅི་དག་བྱས་པ་ཞིབ་ཏུ ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱས་ལ།རྩིང་པོ་ཡལ་བར་མི་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྨན་པས་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། ནད་ཚབས་ཆེ་ཞིང་དམ་ལ་བབ་པར་ཤེས་ཤིང་མཐོང་ནས་ཕྱི་བཤོལ་མ་བྱེད་ཅིག་།ཡོང་ནི་སྨན་སྦྱར་བའི་ཐབས་དང་། གཏང་བ་དང་། གསོ་བའི་ཐབས་འདི་ རྣམས་ཀྱི་ལས་མཐོང་སྟེ་ལོབས་པར་བྱ་བ་དང་།ལག་བསོད་པར་བྱ་བ་དང་། སྨན་པ་ལ་གཏམ་སྙན་པར་གྲགས་པར་བྱ་བ་འདི་རྣམས་ཀུན་ཀྱང་ལན་མང་དུ་གོམས་ན་གདོད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དཔེར་ན་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་མཆིང་བུ་ལྟ་བུ་བཟང་ངན་ལྟ་བ་དཔྱད་ཀྱི་ཡི་གེས་ཤེས་པར་མི་ འགྱུར་གྱི།མཐོང་བ་མང་བ་ལས་ལོབས་ཏེ་ཤེས་པ་དང་འདྲའོ། །མིའི་ནད་ཀྱང་མི་ཚུགས་ཏེ། ལ་ལ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་བཞིན་དུ་ནད་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ། །སྔོན་གྱི་ཉེས་སྡིག་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ནི། ནད་ལྡང་བའི་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ལྟ་བུ་མ་ཟོས་ བཞིན་དུ་ནད་ལྡང་ངོ་།།ནད་ལྡང་བའི་རྒྱུ་དང་སྔོན་གྱི་སྡིག་གཉིས་ཀ་འདྲེས་པ་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་བ་ནི། ནད་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་ཆུང་ངུ་ལས་ནད་ཚབས་དཀྱེལ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་ད་ལྟར་གྱི་ཚེ་འདིའི་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་ནི། ནད་དང་མི་མཐུན་པ་ལ་བསྟེན་ན་ཕན་ཏེ། དཔེར་ན་སྣུམ་ནང་ལ་ཁ་ཟས་སྣུམ་བག་དང་དྲོད་བག་ཕན་པ་ལྟ་བུ། མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་བསིལ་བ་དང་མངར་བག་ཕན་པ་ལྟ་བུ། བད་ཀན་ལ་ཁ་ཟས་རྩུབ་པ་དང་དྲོད་བག་བསྟེན་ན་ནད་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ཚེ་སྔ་མའི་ཉེས་སྡིག་གི་ལས ལས་བྱུང་བའི་ནད་ནི།།བསོད་ནམས་དང་། དགེ་བ་ཆེར་བྱས་ཏེ་ལས་བྱང་ན་ནད་འཚོའོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་གཞི་དང་། སྔོན་གྱི་ལས་གཉིས་ཀ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ནི། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་དེ་ཉིད་དང་སྡིག་པའི་ལས་དེ་བྱང་ཞིང་འཚོའོ། ནད་དོ་ཅོག་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ལྟ་བུ་རང་གི་གནས་ཉིད་ན་ནད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་རང་གི་གནས་ཀྱི་ནད་རང་དབང་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ལྟ་བུ་རང་རང་གི་ས་མ་ཡིན་པ། ཕ་རོལ་པོ་མཁྲིས་པའམ། བད་ཀན་གྱི་གནས་སུ་རླུང་ནད ཞུགས་པར་གྱུར་ན་དེ་ནི་གཞན་གྱི་གནས་སུ་ནད་ཞུགས་ཏེ་གཞན་ལ་རག་ལུས་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།རང་གི་གནས་དང་གཞན་གྱི་གནས་དེ་གཉིས་ལ་ཡང་ནད་རྣམ་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ནད་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་བཏབ་པ་ལས། སྔར་ནད་ གང་གི་ཚུལ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་དང་།ནད་དེ་ལས་དཀྱེལ་སྐྱེས་ཏེ། ལན་བོན་གྱི་གནོད་པའི་ནད་ཅི་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།

讲述痰病的身体变化。身体痰病重的人，其业力使肤色润泽，肉质坚实，身体发痒，体内寒冷，身体沉重，全身关节紧密相连不松动。使全身肌肉丰满。痰病重的人心智迟钝。身体浮肿。食物不消化。嗜睡。身体和面色呈白色。味觉偏甜和咸。做任何事情都拖沓。如是一切疾病都是由风、胆和痰的本性所转变，应当了知这些遍及所有疾病。
讲述诊察病人疾病的方法。诊察何种病症时，要观察面色、眼睛、舌头、指甲，用手触摸脉搏，询问病情，了解如何发病，何时发病，发病前吃了什么食物，做了什么事情，要仔细详查了解，不可粗心大意。因此医生了解并看到病症的差别和病情的严重程度后，不要拖延。还要熟练掌握配药方法、施药和治疗方法，要手法熟练，要让医生获得好名声，这些都要多次练习才能成就。
比如说，像青金石这样的珍宝，其好坏不能仅通过鉴定的文字来了解，而是要通过多次观察才能熟悉了解。人的疾病也是如此，有些是由今生不适当的饮食而引起病症发作。由前世罪业所致的疾病，即使没有食用引发疾病的不适饮食也会发病。由发病因缘和前世罪业二者混合而成的疾病，是指由微小病因而转变成重大疾病。
对于由现世不适饮食等引起的疾病，采用与病症相对的方法有益。例如，对风病有油性和温性食物有益，对胆病有凉性和甜味有益，对痰病服用粗糙和温性食物能平息疾病。由前世罪业所致的疾病，多行福德善业，业障清净则病愈。由风胆痰病基和前世业力二者所生的疾病，要使风胆等病基和罪业清净才能痊愈。
一切疾病有两种：如风病和胆病在自身位置上形成的疾病，称为自主性的本位疾病。如风病和胆病等不在各自位置上，而是风病进入他方如胆或痰的位置，这称为进入他位的依他性疾病。对这两种本位和他位的疾病，又各自应当了知两种情况。怎样理解呢？任何疾病发作时，要了知之前是何种病症，以及由该病发展所生的后续危害是什么样的病症，这是两种情况。

།ནད་འདི་གཉིས་ནི་རང་གི་གནས་རང་དབང་ཅན་དང་། གཞན་གྱི་གནས་རང་དབང་མེད་པ་གཉིས་ལས། དེ་ལྟར་ནད་ཀྱི་ཚུལ་གཉིས་ སུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པ་ལྟ་བུ་རང་གི་གནས་ཉིད་ནས་རང་གི་གནས་ཉིད་དུ་ནད་ལངས་པ་རང་དབང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ནད་ཀྱི་ཚུལ་མངོན་ཏེ་ཤེས་པར་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པའམ་བད་ཀན་ལྟ་བུའི་སར་རླུང་ནད་ཞུགས་ཏེ་ལངས་པ་དེ་ནི། གཞན་གྱི་ནད་ ཞུགས་པ་གཞན་དབང་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་མཁྲིས་པའམ་བད་ཀན་གང་གི་སར་ནད་ཞུགས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་ལ་ནི་མཁྲིས་པའམ་བད་ཀན་ལྟར་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བྱས་ན་རླུང་ནད་དེ་སོས་པར་འགྱུར་རོ། །དྲི་མ་བཤང་གཅི་དང་རྡུལ་བ་ལ་ཡང་ནད་རང་གིས་དང་། གཞན་གྱི་གནས་རྣམ་ པ་གཉིས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།རླུང་ནད་དམ་མཁྲིས་པའི་ནད་གང་ཡང་རུང་བ་རྒྱུན་དུ་ན་བ་ལས། ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཟོས་སམ། ཟས་མ་ཞུའམ། སྲོག་ཟུངས་བདུན་པོ་ཉམས་ཏེ་ནད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་ནད་གླང་ཐབས་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟ་བུར་ནད་གླང་ཐབས་ སུ་གྱུར་པ་ལ་སྨན་པ་མིག་མི་གཡེང་བར་ནན་ཏན་ཆེར་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལ་དང་པོ་ནད་ཀྱིས་བཏབ་ནས་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ཅི་ཡིན་པར་ཤེས་པ་དང་། དང་པོར་དེ་ཉིད་གསོས་ན་ནད་དེ་ལས་གྱུར་པའི་ལན་བོན་གྱི་ནད་གྱུར་པའི་ནད་དང་གཉི་ག་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ནད་དཔྱད་དེ་དེ་ལྟར་བྱས ཏེ་མ་བཏུབ་ན།ལན་བོན་གྱི་ནད་གྱུར་པའི་ནད་ཚབས་ཆེ་སྟེ། ལུས་ལ་གནོད་པའི་ནད་ངན་པ་དེ་གསོས་ལ། ཐག་གི་ནས་ནད་སྔ་མ་ནི་ཕྱིས་གསོས་ཤིག་།ལན་གྱི་ལན་བོན་དང་གླང་ཐབས་སུ་ན་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ནད་ཀྱི་མིང་ངེས་པ་མེད་དེ། ནད་དེ་ལྟ་བུའི་མིང་སྨན་པས་མི་ཤེས་ཞེས་ ངོ་ཚ་ནམས་ཀྱང་མ་བྱེད་པར་ནད་ཀྱི་ཚུལ་དང་སྦྱོར་ཏེ་དཔྱད་གྱིས་ཤིག་།རླུང་ནད་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་གང་ཡང་རུང་བ་ནད་ལངས་པའི་ནད་ཚབས་ཀྱི་དམིགས་དང་། ནད་དེ་རླུང་ངམ་མཁྲིས་པའི་གནས་གཞན་ལྟ་བུར་འཕོས་པ་ལས། ནད་དེ་སྔར་དང་མི་འདྲ་བར་མང་པོར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་ནད་བླ་བརྣན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་ནད་ཉིད་རླུང་ངམ་མཁྲིས་པའམ་བད་ཀན་གྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དང་ཡང་སྦྱར། ནད་དེ་ཡང་ནད་རང་གི་གནས་ན་འདུག་གམ། །ནད་དེ་གནས་གཞན་དུ་འཕོས་སམ། །ནད་དེ་གཞི་ཅི་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་སྨན་པས་ཤེས་པར་གྱིས་ལ་སྨན དཔྱད་མྱུར་དུ་གྱིས་ཤིག་།ནད་གསོ་བ་དེ་ཡང་སྲོག་ཟུངས་བདུན་པོ་ཅི་འདྲ་བ་དང་། ཡུལ་གྱི་གནས་སྐབས་དང་། ནད་པའི་ཉམས་སྟོབས་དང་། དབྱར་དགུན་ཅི་འདྲ་བའི་དུས་དང་སྦྱར་བ་དང་། ནད་པའི་ཁོང་ན་མེའི་དྲོད་ཆེ་ཆུང་དང་། ནད་པ་རླུང་ངམ་མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ཅི་ཡིན་པ་དང་། ནད་པའི་ན་ཚོད་དང་། ནད་པའི་སྙིང་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་དང་། གོམས་པ་རབ་འབྲིང་ཐ་མའི་དབྱེ་བ་དང་། ནད་པའི་ལུས་ཐོགས་ཁ་ཟས་གང་གིས་བསྐྱེད་བསྐྱེད་པ་དང་། ད་ལྟར་ཁ་ཟས་གང་ཅི་དང་ཅི་འཕྲོད་པ་དང་། ཚབས་ཆེ་ཆུང་དང་། ཚུལ་འདི་ལྟ་བུའི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པ་ཕྲ་ཞིང་ཆུང་ངུ་ཡན་ཆད་ཞིབ་ཏུ་བརྟགས་ལ། ནད་དང་། སྨན་གྱི་ཚུལ་དུ་སྦྱར་ཞིང་ནད་པ་གསོ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྨན་དཔྱད་རྣམས་ཀྱང་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

这两种病分为自身部位自主和他处部位非自主两种，应当如此了知病的两种情况。
其中，如风病和胆病从自身部位在自身部位发病称为自主，这种病情明显易于了知。
如在胆病或痰病处风病入侵而发作，这称为他病入侵的他主，无论是在胆病或痰病处入侵病发，若按照胆病或痰病的治疗仪轨进行治疗，那么风病就会痊愈。
对于粪尿污垢和尘埃也应了知有自身和他处两种情况。
风病或胆病任何一种经常发病时，由于食用不适宜的饮食，或食物未消化，或七种生命要素衰退而成病，这称为病上加病。
对于这种病上加病的情况，医生要专注认真地进行治疗。
首先要了知病发后的病情是什么，如果最初就治好了，那么由此病引起的继发病和原发病都会痊愈。
如果按此医治方法无效，继发病情况严重，应先治疗危害身体的恶性病，之后再治疗先前的病。
对于继发病和病上加病这类病的名称并不确定，医生即使不知道这类病的名称也不要感到羞愧，要根据病情进行治疗。
风病、胆病和痰病任何一种发病时的病情征候，以及该病转移到风或胆的其他部位时，病情会与先前不同而变得更多。
因此对于病情加重的情况，要配合了解该病本身是风、胆还是痰的性质，该病是在自身部位还是转移到他处，病是由什么基础而成病的细节，医生要了知后迅速进行医治。
治病时还要结合七种生命要素的状况、地域环境、病人的气力、夏冬等时节、病人体内火热的大小、病人是风性还是胆性、病人的年龄、病人的心力大小、习惯的上中下差别、病人身体所食用的饮食、现在什么饮食相宜、病情轻重等这些不同的细微差别，仔细观察后，配合病情和药物的性质来治疗病人，这样的医疗就称为无误的医治。

།ནད་པའི་ནད་དཀྱེལ་ཆེ་འམ། ཚབས་ཆུང་ངམ། སྐྲན་དང་འབྲུམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ནད་ཀྱི་དབྱིབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཚུལ་ཅི་འདྲ་བ་དང་། ནད་པའི་ཕོག་སྙ་ཆེ་ཆུང་དང་། ལུས་ཆེ་ཆུང་དང་། ནད་པའི་ཉམས་ཆེ་ཆུང་གི་ཚུལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱས་ལ། ནད་ཀྱང་རྣམ་པ་གཞན་དང་གཞན་དུ་གྱུར་པར་སྣང་ཡང་། དེའི་ཚེ་སྨན་པ་མ་ཡེངས་པར་ལེགས་པར་རྟོགས་ཤིག་།སྨན་པས་ནད་པ་ལྕི་ཡང་གི་དྲོད་ཚོད་ཟིན་ནས་གསོ་བའི་དཔྱད་སྨྲོས་ཤིག་།གལ་ཏེ་ཡང ནད་དམིགས་ཆུང་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ།ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཟར་བཅུག་གམ། ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཚོད་མ་ཟིན་ན་ནད་ཚབས་ཆེར་འགྱུར་རོ། །ནད་དཀྱེལ་ཆེ་བ་ཞིག་ལ། བཀྲུ་སྨན་ཉུང་ངམ། བཀྲུ་སྨན་གྱི་སྟོབས་ཆུང་ན། །དེ་ནི་སྨན་ཐུན་ཆུང་ངུར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ནད་སློངས་ལ་ འཁྱིལ་ཏེ་ནད་མི་ཕྱིན་མི་འབྱུང་ངོ་།།བཀྲུ་སྨན་གྱི་ཐུན་ཡང་ཆེ། །སྨན་རྣོ་སྟེ་མཐུ་དང་ཡང་དག་ལྡན་པར་བཏང་ན་དེ་ནི་སྨན་ཐུན་ཆེར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་ནད་ཕྱིན་ཅིང་འཁྲུ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་བཀྲུ་སྨན་ཧ་ཅང་རྣོ་ལ་དྲག་པོ་ཐུན་ཆེ་ཆེས་པར་བཏང་ན་དེ་ནི་ལོག་པར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བཤང་གཅིའི་དྲི་མ་ཐུར་དུ་འཁྲུས་པར་མ་ཟད་ཀྱི་ལུས་ཀྱང་མ་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨན་པས་ནད་གསོ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་བརྩོན་འགྲུས་བསྐྱེད་དེ། ནད་པའི་ནད་དང་། ནད་པའི་ཉམས་དྲོད་ཀྱི་ཚུལ་ཅི་འདྲ་བ་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་བརྟགས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱས་ལ། ནད་འབྱང་ཞིང་འཚོ་བའི ཚུལ་དུ་འཚོ་བའི་དཔྱད་རྟག་ཏུ་གྱིས་ཤིག་།ལུས་ལ་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། རླུང་གང་དང་གང་ན་གནས་པ་དང་། རླུང་དང་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་ལ་སོ་སོའི་ནད་དམིགས་ཅིར་གྱུར་པ་བསྟན་པའི་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །།རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི ནད་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་གསོ་ཐབས་བསྟན་པའི་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་བཤད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་པ་ལ་གསོ་བའི་ཐབས་ནི། མར་དང་། རྐང་དང་། ཚིལ་དང་། ཏིལ་མར་དང་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་སྣུམ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་དག་དང་ཡང་རླུང་འབྱིན་པ་ལུམས་དང་། དུགས་ དང་།གཏང་བའི་དུགས་དང་། བཀྲུ་སྨན་འཇམ་པོས་བཀྲུ་བ་དང་། ལུས་མཉེ་བ་དང་། ལག་པས་རྐང་ལག་དང་ལུས་ལ་གཅུ་ཞིང་སྐོར་བ་དང་། ཟས་མངར་བག་དང་། སྐྱུར་བག་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། དྲོད་བག་གི་ཁ་ཟས་དེ་ལྟ་བུར་སྦྱར་ཏེ་སྦྱིན་པ་དང་། ཐབས་ གཞན་ཡང་དངས་པར་བྱ་བ་དང་།སྨན་ཨེ་རཎྜ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། གཟེ་མ་ལ་སོགས་པ་བསྐོལ་བའི་ཆུས་ལུས་བཀྲུ་ཞིང་ཆུ་དྲོན་གྱི་ནང་དུ་གཞུག་པ་དང་། ཁ་ཟས་སྣུམ་བག་བསོད་པ་ཟོས་པའི་འཚལ་ནན་ནི་འབྲས་ཆང་དང་། བུ་རམ་ཆང་དང་། གྲོ་ཆང་བཟང་ངོ་། །རླུང་ནད་ལ་ ཕན་པའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་སྣུམ་བག་དྲོན་པོར་སྦྱར་ལ་བདེ་ཞིང་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་གཏང་ངོ་།།ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་ནི་ཤ་ཚོན་པོ་དང་། དྲོད་ཆེ་ཞིང་འཇུ་བའི་སྤོད་སྨན་དང་། སྣུམ་བག་སྣ་དུ་མར་སྦྱར་ཏེ་ཆོས་པར་གདུས་པའི་ཁུ་བའི་བཅུད་དེ་ལྟ་བུ་བཟའོ། །རླུང་ནད་ལ་ནི་ཏིལ་མར་དང་ སྦྱར་ཏེ་སྨན་བཅོས་པ་མས་བཏང་ན་མཆོག་ཏུ་ཕན་ནོ།།མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་མངར་ཞིང་བསིལ་བས་བཀྲུའོ། །ཁ་ཟས་ནི་མངར་ཞིང་ཁ་བ་དང་། བསྐ་བའི་ཁ་ཟས་སྨན་དེ་ལྟ་བུ་བཟའོ། །སྐོམ་ནི་འོ་མ་དང་མར་ཁུ་སྦྱར་བ་དང་། ཁ་རའི་ཆུ་སྐོམ་དུ་བཟང་ངོ་། །ག་པུར་དང་། ཙན་ དན་དང་།ལི་ཤི་ལ་སོགས་པ་ལ་བསིལ་ཞིང་དྲི་ཞིམ་པའི་སྤོས་བཟང་པོ་དང་། མེ་ཏོག་དེ་ལྟ་བུ་བསྣམ་ཞིང་ལུས་ལ་བྱུག་པ་དང་གདགས་པར་བྱའོ། །མགུལ་དོ་དོ་ཤལ་དང་། སེ་མོ་དོ་དང་། ནོར་བུ་རྣམས་མགུལ་དང་བྲང་ལ་བཅང་ཞིང་གདགས་སོ།

要了解病人的病情是大是小，病情轻重，以及肿瘤和疹子等各种病症的形态如何，病人的承受力大小，身体大小，病人的体力强弱等情况。即使病情表现出不同的变化，此时医生也要专注地仔细观察。
医生要掌握病人病情轻重的程度后再说治疗方法。如果认为病情轻微，让病人吃不适合的食物，或者没有掌握好饮食规律的分寸，病情就会加重。
对于病情严重的病人，如果泻药用量少或泻药的药力弱，这就叫做小剂量配药，这样会引起病情但不能使病情好转。如果泻药的剂量大，药性猛烈而且具有药力，这就叫做大剂量配药，这样能使病情好转并起到泻下的作用。
如果使用过于猛烈和强烈的泻药，剂量又太大，这就叫做错误配药，不仅会把大小便排出，身体也会受到损害。因此医生治病要经常精进，要很好地详细观察病人的病情和病人的体力状况如何，要经常采用能使病情痊愈的治疗方法。
身体中风、胆和痰在何处，以及风、胆、痰各自的病症变化的说明第十二章完。
现在讲解治疗风病、胆病和痰病方法的第十三章。其中治疗风病的方法是：酥油、骨髓、油脂、芝麻油这四种叫做油类。
用这些以及排风的热敷、熏蒸、施用熏蒸、用温和的泻药泻下、按摩身体、用手扭转手脚和身体、甜味、酸味、咸味和温热的食物配制后服用，其他方法还有提升、用蓖麻、柳树、艾草等煮水洗身体并浸泡在温水中，饮食要有油腻滋补的，饭后饮用米酒、糖酒、青稞酒最好。
对风病有益的药物灌肠要配制成油性温热的，为了舒适和有益要经常施用。饮食规律是生肉和温热易消化的调味药，配制多种油性煮成的汤汁要这样食用。对风病用芝麻油配制的药物灌肠最为有效。
对胆病要用甜味和凉性的泻药泻下。饮食要食用甜味、苦味和涩味的食物药物。饮品用牛奶和酥油调配的，糖水饮用最好。
要闻嗅樟脑、檀香、荔枝等凉性芳香的香料和花朵，并涂抹和佩戴在身上。要在脖子和胸前佩戴项链、珍珠和宝石。

།ཉིན་པར་ནི་རྟག་ཏུ་ག་པུར་དང་། ཙན་ དན་དང་།སྨན་ཨུ་ཤིར་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་འདེ་གུས་སྐད་ཅིག་ཅིང་ལུས་ལ་རྒྱུན་ཏུ་བསྐུའོ། །མཚན་མོ་ནི་སྔ་གང་ཞལ་ཞལ་དཀར་པོར་བྱས་ལ། །བསིལ་བའི་ནང་དུ་ཟླ་བའི་ཉི་ངོ་ལ་འདུག་ལ། དྲུང་དུ་གླུ་སྙན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལེན་དུ་བཅུག་ལ། སེར་བུ་ བསིལ་བའི་ངད་ལྡང་བ་ལུས་ལ་བབ་པར་བྱ་ཞིང་།གྲོགས་པོ་བདེ་བ་བག་ཕེབས་པ་དང་། ཉམས་རངས་སུ་འདུག་ཅིང་བུ་ལ་གཞོན་སྐད་ཀྱིས་ཚིག་ཉམས་རངས་སུ་སྨྲའོ། །བདག་གི་ཆུང་མ་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་ཡོན་ཏན་གྱིས་བརྒྱན་པ། ཁྱོའི་ཡིད་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུས་ རིམ་གྲོ་བྱ་ཞིང་།ཉིན་པར་ཚ་བའི་ཚེ་ཁང་པ་བསིལ་བ་ཁང་པ་ཉིས་རིམ་གྱི་ནང་ན་འདུག་ཅིང་། ཆུ་གྲང་མོ་བསིལ་བ་རྒྱུན་འབབ་དུ་བླུགས་པ་དང་། སྐྱེད་མོས་ཚལ་གྱི་ནང་ན་རྫིང་བུ་བཟང་པོ་རྒྱ་ཆེ་བ། ཆུ་བསིལ་བ་སྟེགས་ལེགས་པར་བཅས་པ་དང་། བྱེ་མའི་བསིལ་བ་ཡོད་པའི་དྲུང་དུ་འདུག་ཅིང་། ཆུ་འགྲམ་ན་པདྨོ་བཟང་པོ་འཁྲུངས་པའི་དྲུང་ན་རྒྱ་སབ་ཀྱི་བསིལ་ཁང་ཕུབ་པ། མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཤིང་གི་ཡལ་ག་མང་པོ་ཐིབ་པོར་ཆགས་པའི་གནས་བསིལ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ན་འདུག་ཅིང་། ཁ་ཟས་བསིལ་བ་འོ་མ་དང་མར་དག་བཟའོ། །ཡོང་ནི་ཚ་བའི་ནད་ལ་མཆོག་ཏུ བཀྲུ་སྨན་བསིལ་བས་སྦྲུས་པ་བཟའོ།།བད་ཀན་རྒྱས་པའི་ནད་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་རྣོན་པོས་སྒྱུག་ཅིང་བཀྲུའོ། །ཁ་ཟས་ནི་རྩུབ་པ་ཆུང་བ། །རྣོ་བ་དྲོད་ཆེ་བ། །ཚ་བ་དང་། བསྐ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཟས་དང་སྨན་སྦྱིན་ནོ། །འཚལ་ནན་ནི་ཡུན་རིང་པོར་གཞག་གཞག་པ་བཏུང་། མཚན་མོ་གཉིད་ཀྱིས་མི་ལོག་པ་དང་། བུད་མེད་དང་ཉེ་བར་བྱ། ལུས་བཅག་ཅིང་སྦྱང་བ་དང་། བསིལ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱ། ལུས་ལ་རྩུབ་པོས་མཉེ། སེམས་ལས་བསྐྱེད། བད་ཀན་རྒྱས་པ་ལ་ནི་མཆོག་ཏུ་སྐྱུག་སྨན་ཕན་ནོ། །ཆུ་ཚན་བསྐོལ་བ་ཚན་པོ་འཐུངས་ན བད་ཀན་འབྲི།སྦྲང་རྩི་དང་སྨན་རྩུབ་པོར་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་བད་ཀན་དང་ཚིལ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །ཟས་སྨྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། དུད་པས་བདུག་པ་དང་། སྨན་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་ཁར་གཞག་ཅིང་བོ་བ་དང་། ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་བྱས་ན་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཕྱིན་ཏེ་བདེ་བར་འགྱུར། རླུང་ ནད་དང་།མཁྲིས་པའི་ནད་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་བསལ་ཞིང་གསོ་བའི་ཐབས་ནི་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་རླུང་ནད་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་དུ་འདོམ་མམ། མཁྲིས་པ་དང་རླུང་ནད་དུ་འདོམ་མམ། རླུང་ནད་བད་ཀན་དུ་འདོམ་ཡང་རུང་། ནད་འདི་སྣ་གཉིས་ སུ་འདྲེས་པ་འདི་ལྟ་བུ་དང་།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ཆར་གྱི་ནད་འདྲེས་པར་གྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་འདྲེས་པའི་ནད་དང་། འདུས་པའི་ནད་སོ་སོར་ཚུལ་བཞིན་དུ་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་དོ། །དཔྱིད་དང་སོས་ཀ་དང་སྟོན་གྱི་ཆོ་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ ལངས་ན།གསོ་བའི་དཔྱད་བྱ་བ་དཔྱིད་ཀྱི་དུས་ན་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལངས་པའི་ཚེ། བད་ཀན་གྱི་ནད་ཟླ་ལ་རླུང་ནད་ཀྱང་གཡོས་ཏེ། དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དཔྱིད་བད་ཀན་གྱི་ནད་གསོས་ན་རླུང་ནད་ཀྱང་དའི་ཟླ་ལ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། ། སོས་ཀའི་ཚེ་ཚ་ཆེས་ཏེ་ཕལ་ཆེར་མཁྲིས་པའི་ནད་མང་དུ་ལྡང་སྟེ། དེའི་ཟླ་ལ་རླུང་ནད་ཀྱང་འབྱུང་མོད་ཀྱི་མཁྲིས་པའི་ནད་གསོས་ན་རླུང་ནད་ཀྱང་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །སྟོན་ཀ་མཁྲིས་པའི་ནད་ལྡང་བའི་དུས་ལ་བབ་སྟེ། དེའི་ཟླ་ལ་རླུང་ནད་ཀྱང་ལངས་ཏེ། གཉིས་ཀ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདོམ མོད་ཀྱི།མཁྲིས་པའི་ནད་གསོས་ན། རླུང་ནད་ཀྱང་ཞར་ལ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།

在白天要经常用樟脑、檀香和药草乌尸尔等磨成细粉，每时每刻涂抹在身上。夜晚要涂抹白色的粉，在凉爽处于月光下停留，让人在身边唱悦耳动听的歌曲，让凉爽的微风吹拂身体，与快乐自在的朋友一起，心情愉悦地用温柔的语气说话。
要让可爱且具有美德、能随顺丈夫心意的妻子来照料。白天炎热时要待在凉爽的二层楼房内，要经常注入凉爽的冷水，要待在花园中有清凉水池、设有良好台阶、有凉爽沙地的地方，要待在水边生长着美丽莲花、搭有丝绸凉亭、有许多枝繁叶茂的开花结果树木的凉爽之处，要食用凉爽的乳制品。
对于热病，最好服用凉性泻药。对于痰病增盛，要用猛烈的催吐药和泻药进行吐泻。饮食要粗糙少量、辛辣温热、具有热性和涩味，要给予这样的饮食和药物。要长期饮用陈酿，晚上不要睡觉，要亲近女人，要运动锻炼身体，要进行各种凉爽疗法，要用粗糙物按摩身体，要保持心情愉悦。
对于痰病增盛，催吐药最为有效。饮用热水可以减少痰病，食用蜂蜜和粗糙药物的混合物可以消除痰病和脂肪。要节食、熏香、含服煮过的药汁，用这样的方法可以治愈痰病而获得安乐。
这就是治疗风病、胆病和痰病的方法。若是风病和痰病混合，或胆病和风病混合，或风病和痰病混合，对于这种两种病混合的情况，以及风、胆、痰三种病混合的情况，要对混合病和聚集病分别进行如法观察和诊断。
在春季、初夏和秋季，如果痰病、胆病等病发作，要进行治疗。春季痰病发作时，与风病一起发作，虽然两者同时出现，但是春季治好痰病，风病也会随之平息。初夏时天气炎热，多数是胆病大量发作，虽然也会伴随风病出现，但是治好胆病，风病也会平息。秋季是胆病发作的时节，虽然也会伴随风病发作，两者同时混合，但是治好胆病，风病也会随之平息。

།ཡོང་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་གྱི་ནད་དང་པོ་ནད་དཀྱེལ་དུ་སྩོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ན། བསྩལ་ཏེ་ནད་ཞི་བར་བྱས་ན་བཟང་ངོ་། །གལ་ཏེ་སྔར་དེ་ལྟར་ནད་སེལ་མ་ནུས་ཡང་། རླུང་ དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་གང་ཡང་རུང་བ་ལངས་ཤིང་གཡོས་པའི་ཚེ།ནད་ནང་མ་འདོམ་ན་སོ་སོའི་ཐབས་བཞིན་དུ་གསོས་ཤིག་།གལ་ཏེ་རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་འདོམ་ཞིང་ན་སྟ་མི་བདེ་ན། རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ ནད་གང་ཚབས་ཆེ་བ་དེ་ལྟར་གསོ་ཞིང་།ནད་ཚབས་མི་ཆེ་བ་ལྷག་མ་གཞན་ལ་ཡང་མི་ལྡང་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཐབས་སུ་གསོའོ། །ནད་བསལ་ཞིང་གསོ་བའི་ཐབས་ནི་ནད་དམིགས་གང་མི་བདེ་བ་ཡང་གསོས་ཤིང་ཞི་བར་བྱེད་ལ། ནད་གཞན་ཡང་མི་ལྡང་བར་བྱའོ། །ཡང་ལ་ལ་ནད་ལངས་ པ་ནི་དུབ་ཅིང་གསོས་པར་མི་ནུས་ལ།ནད་གསར་ལྡང་ཐབས་སུ་སློང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་དཔྱད་ངན་པ་མི་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དཔྱད་མཁས་པ་ནི་ནད་གང་མི་བདེ་བ་དེ་ཡང་གསོས་པར་བྱེད་ལ། ནད་གཞན་ལྡང་བའི་ཉེན་དུ་མི་འགྱུར་བར་ནུས་པ་དེ་ནི་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རླུང་ ནད་ལ་གསོས་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ནི་ལས་དྲག་ཤུལ་ལྟ་བུ་བྱས་པ་དང་།ཟས་དྲོད་ཆེ་བ་ལྟ་བུའི་བག་ཟོས་པ་དང་། ཚ་བའི་བག་ཟོས་པ་དང་། གནོད་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་བྱས་པ། ནད་ལུས་ཀྱི་ཁོང་ན་ཡོད་པ་རྣམས་དཀྱེལ་སྐྱེས་ནས། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། རུས་པ་ དང་།གནས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་གྱི་ནད་དུ་རླུང་ནད་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་ཞིང་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རླུང་ནད་ལ་སོགས་ཞུགས་པར་གྱུར་ནས། ནད་དཀྱེལ་སྐྱེས་པ་ཡང་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་ལ་སོགས་པས་རྩ་སྒོ་ཐམས་ཅད་ནས་ནད་བཀྲུ་སྟེ། བསལ་ན་ནད་དཀྱེལ་སྐྱེས་ པ་དེ་བཀྲུས་ཤིང་གཟགས་པ་དང་།སྦྱངས་ཤིང་བསལ་དུ་རུང་བར་སྨིན་པར་བྱས་པ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱིས་ནད་རྩེ་གཞི་ལ་ཞིང་ནད་ཁོང་དུ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །རླུང་རྩེ་བཅིལ་ཏེ་ཁོང་ན་གནས་པ་དེ་ཡང་རང་གཏན་ནས་མ་ཕྱིན་ཅིང་འདུག་ན། ནད་དེ་ལྡང་བར་འདུག་པའི་རྒྱུ་ཁ་ཟས་མི། འཕྲོད་པ་དང་། ནམ་མ་འཕྲད་ཀྱི་བར་དུ་ཁོང་ན་སྣོད་ཅིང་ཐོགས་ཏེ། རླུང་ནད་ལ་སོགས་པ་སློང་བའི་གཞི་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་དང་། དཔྱིད་དང་། དབྱར་སྟོན་དང་། དགུན་ནད་ལ་སོགས་པ་ནད་སོ་སོའི་ལྡང་བའི་དུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན་ཡང་ནད་ལང་ངོ་། །ཡང་ན་སོ་སོའི་ནད ལྡང་བའི་དུས་སུ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཆེར་ཟོས་སམ།།དེ་བསྟེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དུས་ཀྱི་ནད་མ་ཡིན་པ་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གཞན་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལྡང་ངོ་། །གཞན་ཡང་ནད་ལྡང་བའི་རླུང་ངམ་མཁྲིས་པ་ལྟ་བུའི་ལན་བོན་གྱིས་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལྟ་བུ་ཡང་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ནས་ལྡང་ ངོ་།།དེ་ལ་ཡང་བད་ཀན་གྱི་སར་རླུང་ནད་ཞུགས་སམ། མཁྲིས་པའི་སར་རླུང་ནད་ཞུགས་སམ། རླུང་གི་སར་མཁྲིས་པའམ། །བད་ཀན་ཞུགས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ནད་གླང་ཐབས་སུ་ཞུགས་པ་ནི་མཐུ་ཆེ། སྔ་ན་གནས་པའི་སྙིང་ནི་སྟོབས་ཆུང་ཞིང་ཞན་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་བདེ་ན། དེ་ལ་གསོ་བའི་དཔྱད་ནི་སྔ་ན་གནས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་དེ་མཐུ་བསྐྱེད་ཅིང་གསོས་ན། གླང་ཐབས་སུ་ཞུགས་པ་ཞར་ལ་ཕྱིན་ཅིང་འབྱང་ངོ་། །ཡང་ན་ནད་གཞན་གྱི་སར་ནད་གླང་ཐབས་སུ་ཞུགས་པ་དེ་ཉིད་སྨན་དཔྱད་ཆོ་གའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནད་བསལ་ཏེ་ཞི་བར་བྱས་ན། བད་ཀན ནམ་མཁྲིས་པ་རང་གིས་ན་གནས་པ་དེ་ནི་གསོ་མི་དགོས་པར་རང་འཚོའོ།།རྩིབ་ལོགས་སམ། གློ་གཡས་གཡོན་ནམ། རྐང་ལག་གཡས་གཡོན་དུ་ནད་ཞུགས་པར་གྱུར་ན་དཀྱེལ་ཆེ་སྟེ། ནད་པ་ཡུན་རིངས་སུ་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ།

风、胆和痰三种病症在最初发病时，及时治疗使病痊愈是最好的。如果不能及早这样治疗，当风病、痰病和胆病任何一种发作时，如果病情不复杂，就要按照各自的方法医治。如果风病、胆病和痰病同时复杂发作而不适时，要按照风病和胆病中较为严重的那种进行治疗，对于病情不严重的其他剩余病症也要采用不会引起复发的方法进行治疗。治病的方法是要治愈并平息任何不适的病症，同时也要防止其他病症复发。
有些人对于发作的病症既无法治愈，还会引发新的病症，这样的医术被称为拙劣的不善医术。善医者不仅能治愈任何不适的病症，而且能够避免其他病症复发的危险，这样的人才称为善医。
风病发作的情况是由于剧烈运动，或食用过热的食物，或食用辛辣的食物，或做了有害的事情，体内的病症发作后，会进入身体的四肢、骨骼等各个部位。对于这样的风病等进入体内后，病症发作时要用催吐药和泻药等从所有脉门清除病症。通过清洗、排出、净化和清除使病症成熟，这些方法能使病症从表层回归根部并收敛于体内。
如果风病被压制在体内而未完全清除，在遇到不适食物等诱因之前，它会潜伏在体内，成为引发风病等的基础。当遇到不适食物，以及春、夏、秋、冬等各种病症易发的季节时，如果病势强盛就会复发。或者在各自病症易发的季节食用大量不适食物，由于这种因缘，即使不是季节性病症的胆病和痰病等也会发作。
此外，由于引发病症的风或胆等的感染，痰病等也会相互依存而发作。在这种情况下，无论是痰病位置进入风病，还是胆病位置进入风病，或者风病位置进入胆病或痰病，病症复杂交织时力量较大，原有病症的力量较弱而不适时，治疗的方法是增强原有病症的力量进行治疗，复杂交织的病症就会随之消除。或者通过医药仪轨的力量清除并平息复杂交织的病症，原有的痰病或胆病就会自行痊愈。
如果病症进入肋部、左右胸部或左右手脚，病情会加重，病人会长期遭受痛苦。

།དེ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ཡང་འཕྲལ་དུ་ རིངས་ཐབས་སུ་བྱས་ན།ལུས་དང་། ཁོང་པ་ནང་གི་མེའི་དྲོད་དང་ཉམས་མཐུ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་གྱིས། རིངས་ཐབས་སུ་ནི་མི་བྱའི། དེ་ནི་སྨན་དང་དཔྱད་ཀྱིས་རྩིབ་ལོགས་གཡས་གཡོན་དང་། ཡན་ལག་གཡས་ཀྱི་ནད་དེ་ལུས་ཀྱི་ཁོང་དུ་བསྡུ་ཞིང་ བརླན་ཏེ་བདེ་བར་ཞི་བར་བྱ་ཞིང་གསོའོ།།དེ་ལྟར་ན་ནད་ཀུན་ཁོང་དུ་འདུས་པ་ཤེས་ནས། ནད་གང་དུ་ཉེ་བར་འོངས་པ་བཞིན་དུ་གྱེན་དུ་སློན་པ་དང་། ཐུར་དུ་བཀྲུ་བ་དང་། སྨན་མས་གཏོང་བས་ནད་བསལ་བདེ་ལྟ་བུས་ནད་འབྱང་ངོ་། །ནད་པ་ཞིག་ན་ནི། རླུང་ངམ་མཁྲིས་ པའམ།བད་ཀན་གྱི་ནད་གང་ཡང་རུང་སྟེ། ནད་རྩེ་མ་གཞིལ་ན། ནད་ཚབས་ཆེ་སྟེ། ནད་མ་སྨིན་པའི་རྟགས་ནི། བུ་ག་དགུ་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་འགག་།ཉམས་སྟོབས་ཆུང་ཞིང་ཉམས་ལུས་ལྕི། ལྟོ་བའི་ནང་ན་རླུང་འཁྲུལ་ཞིང་འུ་རུ་རུ་ཟེར། ཁོང་སྙོམ། ཁ་ཟས་ མི་འཇུ།བད་ཀན་དང་མཆིལ་མ་མང་། བཤང་གཅི་སྲི་ཞིང་འགག་།ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། ཁོང་རྨྱ་སྟེ། འདི་ནི་ནད་དོ་ཅོག་གང་གིས་བཏབ་ཀྱང་རུང་སྟེ། རྩེ་མ་གཞི་ལ་ན། མ་ཐུབ་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ལས་བཟློག་ན་ནད་རྩེ་ཞིལ་ཏེ་སྨིན་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཁོང་པའི་དྲོད་ཆུང་། ཉམས་སྟོབས་ཆུང་། ཁམས་བདུན་པོ་ལ་དང་པོའི་ཁམས་བཅུད་ཅེས་བྱ་བ་ཁོང་དུ་མི་འཇུ། ནང་ཁོང་དུ་དྲོད་ཀྱིས་ཕོ་བའི་ནད་དུ་ཞུགས་ཏེ། དེ་ན་བཅུད་དངས་མ་ཡང་མ་ཞུ་བར་འདུག་པས་ན། དེའི་ཚེ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ནད་རྩེ་ཞིལ་ ཏེ་སྨིན་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ།།ནད་ཚབས་པོ་ཆེ་ཞིག་གིས་བཏབ་པའི་སྟེང་དུ་ནད་གླང་ཐབས་གཞན་ཞིག་ཀྱང་བཏབ་སྟེ། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདོམ་སྟེ་ན་བ་ནི་དཔེར་ཀོ་དྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཚེ་ལས་དུག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ནད་ཚབས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུར་ ནད་ཚབས་ཆེན་པོ་དང་འདྲེས་ཤིང་འདོམ་པའི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ།རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་འདྲེས་པར་གྱུར་ན། ཁམས་བདུན་ལ་ཡང་གནོད་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ནད་སྨིན་པ་བསྔོ་ཞིང་ཚབས་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ནད་ལས་ནད་གཞན་ཡང་ གསར་དུ་འབྱུང་སྟེ།ལུས་ཐོག་ཐག་ཏུ་ནད་ཞུགས་ཏེ་ན་ན། རྩེ་མ་ཞིལ་བར་དུ་བཀྲུ་སྨན་དང་། སྐྱུག་སྨན་ལྟ་བུ་མི་བཏང་ངོ་། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ནད་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ་ཕྱིར་མ་ཕྱུང་བ་ནི། དཔེ་ཤིང་ཐོག་མ་སྨིན་པ་ལས་ཁུ་བ་མི་འབྱུང་བ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་བཏང་ན་ ལུས་མ་རུང་བར་འགྱུར་ལ།ནད་ཀྱང་མི་ཕྱིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ནད་བསལ་དུ་རུང་བར་སྨིན་ཏེ། རྩེ་ཞིལ་བར་བྱ་བ་དང་། དྲོད་ཆེ་བའི་བྲས་ཀྱིས་དྲོད་བསྐྱེད་པ་དང་། རླུང་ནད་ལ་སྣུམ་བག་གིས་བརྟ་བ་དང་། དུགས་དང་ལུམས་པ་ལ་སོགས་པས་རྩེ་བཅིལ་ཏེ་ནད་བསལ་དུ་རུང་ བར་བྱའོ།།ནད་བསལ་དུ་རུང་བར་གྱུར་ནས་ནད་དམིགས་དང་སྦྱར་ལ་ནད་གང་དུ་ཉེ་བར་གྱུར་བ་ལས། གྱེན་དུ་སློན་པ་དང་། ཐུར་དུ་བཀྲུ་བ་ནད་པའི་ཉམས་སྟོབས་དང་སྦྱར་ལ། བཀྲུ་ཞིང་སློན་པར་འགྱུར་ན། ནད་འབྱུང་བ་ལ་རང་གིས་འབྱུང་དུ་མི་སྣང་བར་རང་གིས་མ་བཀག་ཤིག་། གནས་ཏེ་མ་སློན་མ་འཁྲུས་པར་བྱས་ན། དེ་ཉིད་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་སྟོད་སྨད་དུ་ནད་འཁྲུས་ཤིང་བྱུང་ནས། །ནད་ཕྱིན་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་ནི། ཅི་ནས་ཀྱང་འཁྲུ་ཞིང་སློན་ལ། ནད་ཕྱིན་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་བསྡད་དོ། །ནད་ཕྱིན་པར་གྱུར་ནས་གདོད་ཕན་པའི་ཁ་ཟས་བཟའོ།

对于这种治疗方法，如果操之过急，会损害身体和内部的暖气及体力，所以不要操之过急。应当用药物和治疗方法将右侧肋骨和左侧肋骨以及右侧肢体的病症收入体内，使之湿润并安然平息治愈。
如此，知道所有病症都集中于体内后，根据病症来源的不同，采用向上导出、向下清除、下部给药等方法来祛除病症。
如果有病人患有风病、胆病或痰病等任何一种，如果病症未被控制，病情就会严重。未成熟病症的征兆是：九窍闭塞，体力减弱，身体沉重，腹中气乱作响，腹部不适，食物难消化，痰液和唾液增多，大小便干涩阻塞，食欲不振，神志不清。这些是任何疾病发作时，如果未得到控制的征兆。
与这些症状相反时，则说明病症得到控制并成熟。具体表现为：体内温度降低，体力减弱，七种体素中的第一种精华无法在体内消化，内部热量进入胃部成为胃病，此时精华也未消化而停留，这些都是病症得到控制并成熟的征兆。
如果在一个严重疾病之上又患上另一种寒症，两种病症混合发作，就如同科德拉瓦这种随时可能变成毒药的情况一样，这就是所谓的重症。
如果这样的重症混合交织，风、痰、胆汁混合在一起，就会损害七种体素，这种情况被称为病症成熟但严重。
从这种病症中还会产生其他新的病症，如果病症深入体内发作，在未得到控制之前，不要使用泻药和催吐药。为什么呢？病症进入体内而未排出，就像未成熟的果实无法产生汁液一样，在这种情况下使用药物会损害身体，病症也不会痊愈。
因此，要等到病症可以祛除并成熟，得到控制后，用温热的食物增加体温，用油性物质调理风病，用热敷和沐浴等方法控制病症，使其适合祛除。
当病症适合祛除时，要根据病症的特点，针对病症的来源，采用向上导出或向下清除的方法，要根据病人的体力来决定清除和导出的方式。如果病症会自行排出，就不要阻止它自然排出。如果阻止不让其向上导出或向下清除，这本身就会成为病因。
这样从上下部位清除和排出病症后，要一直持续到病症完全清除为止。病症完全清除后，才可以食用有益的食物。

ཡང་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་ལས། སྨན་འཁྱིལ་ཏེ་མི་འཁྲུ་བར་གྱུར་ན། ནད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བརྩེ་གཞིལ་ཞིང་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྨན་གྱིས་བསལ་དུ་རུང་བར་བྱས་ལ། བློན་པའམ་བཀྲུ་བས་སྦྱང་ངོ་། །སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་སྦྱང་ཞིང་། བསལ་བའི དུས་ནི་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ཀྱི་ངོ་ལ་རླུང་ནད་བསལ་བའི་དུས་སོ།།སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ཀྱི་ངོ་ལ་མཁྲིས་པའི་ནད་བསལ་བའི་དུས་ཡིན་ནོ། །དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོ་ལ་བད་ཀན་གྱི་ནད་བསལ་བའི་དུས་ཡིན་ཏེ། ནད་སྦྱང་ཞིང་བསལ་བའི་རིམ་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ནད་དཀྱེལ་དུ་ སོགས་པའི་རིམ་པ་ནི་སོས་ཀའི་དུས་དབྱར་ཟླ་ར་བ་དང་།དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོ་ལ་ཚ་བའི་ནད་མཁྲིས་པ་ནི་ལངས་སོ། །རླུང་ནད་ནི་ཁོང་དུ་སྩོགས་སོ། །དབྱར་གྱི་དུས་ན་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་། སྟོན་ཟླ་ར་བའི་དོ་ལ་རླུང་ནད་ནི་ལངས་སོ། །མཁྲིས་པའི་ནད་ནི་སྩོགས་སོ། ། སྟོན་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ལ་ཚ་བའི་ནད་མཁྲིས་པའི་ནད་ནི་ལངས། གྲང་བའི་རླུང་ནད་ནི་སྩོགས་སོ། །དགུན་སྟོད་དང་དགུན་སྨད་ནི་རླུང་ནད་ནི་ལངས། བད་ཀན་གྱི་ནད་ནི་སོགས་སོ། །དཔྱིད་ནི་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལྡང་ངོ་། །དེ་ལྟར་དུས་རེ་རེ་ལ ནད་སྩོགས་པ་དང་།ལྡང་བའི་དམིགས་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་ལ་བད་ཀན་གྱི་ནད་ནི་སྟོད་དུ་སྐྱུག་ཅིང་དྲང་ངོ་། །མཁྲིས་པའི་ནད་ནི་ཐུར་དུ་བཀྲུའོ། །རླུང་ནད་ནི་སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་བསལ་ལོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སོས་ཀ་རབ་ཏུ་ཚ་བའི་དུས་དང་། དབྱར་ཟླ་རླུང་ནད་ལངས་པའི་དུས་དང་། དགུན་ གྲང་བའི་ཚེ།སོ་སོའི་ནད་ལངས་ཤིང་བསྔོ་བའི་དུས་སུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུ་ཞིང་སྒྱུག་ཅིང་དྲང་ངོ་། །དེ་བས་ན་དགུན་དང་དཔྱིད་ཀྱི་མཚམས། དཔྱིད་དང་སོས་ཀའི་མཚམས། སོས་ཀ་དང་དབྱར་གྱི་མཚམས། དབྱར་སྟོན་དང་དགུན་གྱི་མཚམས་འདི་ལྟ་བུ་སོ་སོའི་ནད་མ་ལངས། མ་བྱུང་བའི་སྐབས་སུ་བཀྲུ་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་ནད་སྦྱང་ཞིང་བསལ་ན་རྟག་ཏུ་ནད་ཞི་ཞིང་བདེ་བ་ཐ་མལ་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །རྟག་པར་མི་ན་བར་འདོད་ན་ཡང་ཐབས་འདི་ལྟར་གྱིས་ཤིག་།ནད་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་ཏེ་མི་བདེ་བ་ཞིག་ན་ཡང་ཐབས་འདི་ལྟ་བུར་བྱའོ། །སོས ཀ་དང་དབྱར་དང་དགུན་གྱི་སོ་སོའི་དཔྱད་དང་།ཆོ་ག་ཚུལ་བཞིན་དུ་ནད་དམིགས་རིམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་གྱིས་ཤིག་།སོ་སོའི་ཐབས་སྐབས་སུ་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་ལ་སོགས་པ་བཏང་བ་ཆོ་ག་བྱ་བའི་དུས་སུ་མ་བཤོལ་མ་ཡོལ་བར་གྱིས་ཤིག་།སྨན་བཏང་ཞིང་བཟའ་བའི་བྱེ་བྲག་ བཤད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ལ།ཁ་ཟས་མ་ཟོས་པར་ཁྱེའུ་སུས་ལ་སྨན་གཏང་བ་དང་། དྲོ་ཁར་སྨན་བཏང་བའི་རྗེས་ལ་ཟན་བཟའ་བ་དང་། ཟན་ཕྱེད་ཟོས་ནས་སྨན་བཟའ་བ་དང་། ཟན་ཟོས་སྐོམ་འཐུངས་ཟིན་པའི་རྗེས་ལ། སྨན་གྱིས་མནན་པ་དང་། ནང་པར་གྱི་ཁྱེའུ་སུས་ དང་།ཕྱི་འཕྲེད་ཀྱི་ཟས་ཀྱི་བར་ཉི་མའི་གུང་ལ་སྨན་བཏང་བ་དང་། ཟན་དང་སྨན་སྤག་ཅིང་བཟའ་བ་དང་། ཡང་དང་ཡང་ཚེག་པུར་བཟའ་བ་དང་། འབྲས་ཆན་ནམ་ཟན་དང་སྨན་ལྷན་ཅིག་བཙོས་ཏེ་བཟའ་བའམ། ཡང་ན་སོ་སོར་བཙོས་པ་ལས་བསྲེས་ཏེ་བཟའ་བའམ། སྔར་ སྨན་བཏང་ལ་དེའི་རྗེས་ལ་ཁ་ཟས་ཡང་བ་ཅུང་ཟད་ཟོས་ནས་སྨན་བཏང་བ་དང་།མཚན་མོ་ཉལ་ཀར་སྨན་བཏུང་བ་དང་རྣམ་པ་དེ་བཅུའོ།

如果服用催吐药和泻药后，药物凝滞不通泻时，应当用能够消除病症、缓解并使之成熟的药物使其可以清除，然后用浸润或泻下的方法清除。用催吐药和泻药清除的时间是：夏季最后一个月适合清除风病。秋季最后一个月适合清除胆病。春季中月适合清除痰病。这就是清除病症的次序。
关于病症发作等的次序是：在春末夏初和仲夏时节，热病胆病会发作，风病会积聚。在夏季的最后一个月和初秋时，风病会发作，胆病会积聚。在仲秋和晚秋时，热病胆病会发作，寒性风病会积聚。在冬季初期和末期，风病会发作，痰病会积聚。在春季，痰病会发作。
这样在每个季节，要结合病症的积聚和发作的特点：痰病要向上催吐引导，胆病要向下泻下，风病要用灌肠药物清除。因此，在春末极热时节、夏季风病发作时节、冬季寒冷时节，在各自病症发作和变化的时期，要用药物泻下、催吐和引导。
所以在冬春之交、春夏之交、夏秋之交、秋冬之交这些时节，在各种病症未发作、未出现的时候，如果用泻药和催吐药清除病症，就能常保安康，处于正常状态。如果想要永远不生病，也要用这种方法。如果已经受到病症影响而不适，也要采用这种方法。
在春季、夏季、冬季各自的治疗和仪轨中，要按照次第将病症特点和药物配合使用。在各自适当的时机使用催吐药和泻药等，进行治疗仪轨时不要拖延或错过。
关于服用药物和饮食的区别说明有十种：空腹服药、早晨服药后进食、吃一半饭后服药、饭后饮水后用药压制、早晨空腹和午间两餐之间服药、药食混合服用、反复少量服用、与米饭一起煮服或分别煮后混合服用、先服药后稍进清淡食物再服药、睡前服药，这就是十种方法。

།ཡང་སྨན་བཏང་ངོ་ཅོག་ཀྱང་ནད་པའི་ནད་དམིགས་དང་སྦྱར་ལ། སྨན་བཏང་བའི་དུས་ལས་མ་གྱུར་པར་བཏང་ངོ་། །དེ་ལ་ནང་པར་ཁྱེའུ་སུས་ ལ་ཁ་ཟས་མ་ཟོས་པར་སྨན་བཟའ་བ་ནི།ནད་པ་ཕོ་བའི་དྲོད་ཆེ་ལ་བེའུ་སྣབས་ཀྱང་མེད་ཕོ་བའི་རྩ་སྒོ་རྣམས་ཀྱང་མ་འགགས་ལ། ནད་པའི་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན། བད་ཀན་ཤས་ཀྱིས་ཆེ་བའི་མི་དེ་ལྟ་བུ་ལ། སྨན་ཁྱེའུ་སུས་ལ་བཏང་ན་སྨན་གྱི་མཐུ་རབ་ཏུ་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ ལ་དྲོ་ཁར་སྨན་བཏང་བའི་རྗེས་ལ་ཟན་བཟའ་བ་ནི།རླུང་ནད་ཨ་པ་ན་ཐུར་དུ་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་བསལ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཉམས་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཟན་ཕྱེད་ཟ་ཞིང་གྲིམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲོ་ཁར་སྨན་འཐུངས་པའི་རྗེས་ལ་ཟན་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཟན་ ཕྱེད་ཟོས་ནས་སྨན་བཟའ་བ་ནི་རླུང་ནད་ལས་མང་ན་མེའི་དྲོད་དང་མཉམ་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ།ཟན་ཕྱེད་ཟོས་ནས་སྨན་བཏང་ལ། མཇུག་ཀྱང་ཟན་དང་སྐོམ་གྱིས་མནན་ཏོ། །ཐབས་འདི་ལྟར་བཏང་ན་རླུང་ནད་དེ་ལྟ་བུའི་ནད་དང་། ཁོང་པའི་ནང་ གི་ནད་རྣམས་དང་།མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ནད་ལ་ཕན་ནོ། །ཟས་ཟོས་སྐོམ་འཐུངས་པའི་རྗེས་ལ་སྨན་གྱིས་མནན་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རླུང་ཁྱབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་ཏེ་མི་བདེ་བ་དང་། རླུང་ནད་ཨ་པན་ཞེས་ཐུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ནད་ཁྱེའུ་སུས་ལ་སྨན་བཏང་བས་ མ་ཕན་པ་དང་།མཚན་མོ་མི་བདེ་བའི་ནད་མ་ཞི་བ་ལ་ཕན་པར་བྱ་བ་དང་། རོ་སྟོད་ཡན་ཆད་ལ་བདེ་ཞིང་སྟོབས་མཐུ་བསྐྱེད་པ་དང་། བད་ཀན་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ལ་ཞི་བར་བྱ་བ་དང་། ཤ་འཚག་སྐྱེ་ཞིང་སྦོམ་པོར་བྱ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ། ཁ་ཟས་ཀྱི་མཇུག་ལ་སྨན་གྱིས་མནན་ཅིང་ བཟའ་སྟེ།དྲོ་ཁའི་ཟས་ཀྱི་མཇུག་དང་། དགོངས་ཀྱི་ཟན་གྱི་མཇུག་ལ་སྨན་བཟའ་ཞིང་མནན་ཏོ། །ནང་པར་གྱི་ཁྱེའུ་སུས་དང་། ཕྱི་འཕྲེད་ཀྱི་ཟས་ཀྱི་བར་ཉི་མའི་གུང་ལ་སྨན་བཏང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོད་ཆེས་པ་ལས་ཁྱབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་ན། ཁྱེའུ་སུས་ཟོས་ཏེ་ཞུ་བ་དང་། དྲོ་ཁར་སྨན་ཟོས་ལ། སྨན་དེ་ཞུན་ཕྱི་འཕྲེད་ནུབ་པར་ཟན་བཟའ་བཟའ་བ་ནི། མཚན་མོའི་ཆོ་ག་ཡང་འདི་ལས་ལྷག་པར་བྱ་བ་མེད་དེ་འདིར་འདུས་སོ། །ཟན་ཁམ་ར་དང་། སྨན་ཐུན་རེ་སྤེལ་ཞིང་བཟའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཕོ་བའི དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་།བུད་མེད་ལ་ཉལ་ཕོད་པར་བྱ་བ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། སྐྱུགས་པ་བཤད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཟན་ཁམ་རེ་ཟོས་ཤིང་སྨན་ཅུར་ནིས་ཕྱེ་བའམ། སྨན་འདེ་གུའམ། སྨན་རིལ་བུ་ཐུན་རེ་དང་སྤེལ་ཞིང་བཟའོ། །ཡང་དང་ཡང་ཚེག་བུར་བཟའ་བ་ནི་ཟན་ཟོས་ཀྱང་རུང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་ དང་ལུད་པ་ལུ་བ་དང་།སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པ་དང་། སྐོམ་གྱིས་གདུངས་པ་དང་། དུག་གིས་ཕོག་པ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྨན་ཙེག་པུར་ཡང་དང་ཡང་བཟའོ། །འབྲས་ཆན་ནམ་ཟན་དང་སྨན་ལྷན་ཅིག་བཙོས་ཏེ་བཟའ་བའམ། ཡང་ན་སོ་སོར་བཙོས་པ་ལ་བསྲེས་ཏེ་བཟའ་ བ་ནི།བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་སྨན་འཐུང་མི་ནུས་པ་དང་། སྨན་སྟོབས་ཆུང་ངུས་སྨན་འཐུངས་པ་ལ་ཞན་པ་དང་། སྨན་དང་ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་འདི་ལྟ་བུ་དང་། ལུས་དང་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ན་བ་ལ་ཁ་ཟས་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྣ་ཚོགས་དང་། སྨན་དུ་སྦྱར་ལ་ལྷན་ཅིག་བཙོས་སམ། སོ་སོ་ན་བཙོས་ པ་ལ་སྦྱར་ཏེ་བཟའོ།

凡是用药，都要与病人的病症相配合，不能在用药时间之外服用。对此，清晨空腹服用药物的情况是：病人胃火旺盛，没有痰涎，胃的经脉通道也未堵塞，病人体力充沛，痰湿偏重的人，对这样的人服用药物，药效会特别显著。
在上午服药后吃饭的情况是：为了治疗下行风病（阿帕那风）所引起的疾病，增强身体体力，以及为了能吃半餐并保持警醒，应在上午服药后进食。
吃半餐后服药的情况是：对于因风病过多而与火热并存的疾病，应在吃半餐后服药，最后也要用饭食和饮品压制。按这种方法服用，可以治疗这类风病、内脏疾病和胆病增盛的病症。
在饮食之后用药压制的情况是：对于遍行风引起的不适，以及下行风病用药无效的情况，夜间不适病症未平息的情况，为了使上半身舒适并增强力量，为了平息痰病，为了长肉使身体强壮等这些情况，应在饮食之后用药压制，即在午餐后和晚餐后服药压制。
清晨空腹和上午饭之间正午服药的情况是：因热过盛而引起遍行风病时，应在空腹时服药，待药物消化后，在上午服药，药物消化后到傍晚时用餐，这也是晚上的疗法，再没有比这更好的方法了。
每口饭配合一剂药服用的情况是：对于生命风引起的疾病，为了增强胃火，为了能与女人同房，心痛和呕吐等这类病症，应每吃一口饭就配合一剂粉末药、糊状药或丸药服用。
反复少量服用的情况是：无论是否进食，对于呼吸不畅、咳嗽、打嗝、口渴、中毒、想吐等这类病症，都应该反复少量服药。
与米饭或食物一起煮服或分开煮后混合服用的情况是：对于不能饮药的小儿，药力弱而服药效果不好的人，对药物和饮食没有胃口的人，以及全身和四肢疼痛的人，应将可口的各种食物和药物调配在一起煮，或分开煮后混合服用。

།སྔར་སྨན་བཏང་ལ་དེའི་རྗེས་ལ་ཁ་ཟས་ཡང་ཅུང་ཟད་ཟོས་ན། ཡང་སྨན་བཟའ་བ་ནི། སྐྱིགས་བུ་དང་། ལུས་འདར་བ་དང་། རྐང་ལག་འདར་བ་དང་། ལུས་སྟོད་སྨད་མི་བདེ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ནད་ལ། སྨན་སྔར་འཐུངས་པ་ཟས་ཡང་བ་དེའི་འོག་ཏུ་ཟོས་ཏེ། དེའི་རྗེས་ལ་སྨན་ འཐུངས་ན་ཕན་ནོ།།མཚན་མོ་ཉལ་ཁར་སྨན་བཏང་བ་ནི། མགུལ་པ་ཡན་ཆད་སྟོད་ཀྱི་ནད་ལ་མཚན་མོ་ཉལ་ཁར་སྨན་བཏང་ན་ཕན་ཏེ། དེ་ལ་སྐམ་མམ། ཡང་ན་ཆུ་འཐུངས་པར་མ་གྱུར་ཏམ། ཟས་མ་ཞུའམ། ཡང་ན་བཀྲེས་སམ། ལུས་རྒྱན། མཚན་མོ་ཉལ་ཁར་སྨན་བཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། ། རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་གསོ་བའི་ཐབས་བཤད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཡང་ནད་པའི་ཉམས་བརྟ་ཞིང་གསོ་བའི་ཐབས་དང་། ནད་ཡང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཟས་དབྲི་བ་དང་། སྨྱུང་བར་བྱ་བ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པ་བཤད་པར བྱའོ།།དཔྱད་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་པ་དེ་ལ་གཅིག་གིས་ལུས་ཀྱི་ཉམས་འཚག་བརྟས་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་གཉིས་པོས་ནི་ལུས་ཉམས་འཚག་སྨད་ཅིང་ཤད་པྲི་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཉམས་འཚག་བརྟས་པར་བྱ་བ་ནི་ཤ་འཚག་རྒྱས་པ་ཚོན་པོར་བྱའོ། །ཉམས་འཚག་སྨད་དེ་སྐེམ་པོར་བྱ་བ་ ནི་ཟས་དབྲི་ཞིང་བསྡམ་པ་སྨྱུང་བ་ལྟ་བུར་བྱས་པས།ལུས་ཤ་དབྲི་སྟེ་ཁོང་ཡང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཡོང་ནི་ཕལ་ཆེར་ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། འདི་རྣམ་པར་བསྐྱེད་པ་དང་དབྲི་བའོ། །ཆེན་པོ་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བ། ཁོང་སྣུམ་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁོང་རྩུབ་པར་བྱ་བའོ། །ལུས་དེ་ལ་ཡང་དུགས་དང་ལུམས་བྱ་བའི་ཆོ་གས་ནད་ཀྱི་རྩེ་གཞིལ་བར་བྱ་བའི་དཔྱད་ཀྱང་བྱའོ། །ཆེན་པོ་ལྔའི་ལུས་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ནད་བཀྲུ་ཞིང་སྦྱང་བ་དང་། ཞི་བར་བྱའོ། །བཀྲུ་ཞིང་སྦྱང་བ་ནི་ནད ཕྱིར་སེལ་བ་སྟེ།དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔའོ། །ལྔ་གང་ཞེ་ན། སྨན་མས་བཏང་སྟེ་ནད་བསལ་བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་བཏང་བ་དང་། ཁོང་པའི་ལུས་ནད་བཀྲུ་བ་དང་། མགོ་བོའི་ནད་རྣམས་སྨན་སྣ་ནས་བཏང་ཞིང་བསལ་བ་དང་། གཏར་ག་གདབ་ཅིང་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་ལྔའོ། །ནད་ཞི་བར་བྱེད་པ་ནི་ནད་ སེལ་ཅིང་འཁྲུ་བར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།འཕྲོད་ཅིང་སྙོམས་ཏེ་བདེ་བ་ལས་གནོད་པར་ཡང་མི་བྱེད། །རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་རྣམས་མ་སྙོམས་ཏེ་ནད་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་དུག་ཞི་ནས་ནང་འཕྲོད་ཅིང་སྙོམས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནད་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་དུ་བལྟའོ། །དེ་གང་ ཞེ་ན།དྲོད་ཆེ་བའི་འཇུ་སྨན་གྱིས་ནད་བསལ་དུ་རུང་བ་འཇུ་བར་བྱ་བ་དང་། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་བསྐྱེད་པ་དང་། བྲུ་བ་ཚ་བར་བྱ་བ་དང་། སྐོམ་པར་བྱ་བ་དང་། ལུས་བསིག་ཅིང་བཅག་པ་དང་། ཉི་མ་ཚ་བ་ལ་འདེ་བ་དང་། ཚ་བའི་ནད་ལ་སེར་བུ་བསིལ་བ་དང་སྦྱར་བ་འདི་དག་ནི་འཕྲལ་དུ་ནད་དུབ་ཅིང་ཞི་བར་བྱ་ བ་ཡིན་ནོ།།རླུང་ནད་དང་། མཁྲིས་པའི་ནད་གཉིས་ལ་ནི་བརྟ་བའི་ཆོ་ག་དང་། དུབ་ཅིང་ཞི་བར་བྱ་བའི་དཔྱད་བྱའོ།

先前服药后稍微吃了一些食物，再次服药的情况是：对于打嗝、身体颤抖、手脚颤抖、上下身不适等这类病症，先服药后吃些清淡的食物，之后再服药会有效果。
晚上睡前服药的情况是：对于喉咙以上的上部疾病，晚上睡前服药会有效果。但是如果身体干燥，或者喝了水，或者食物未消化，或者饥饿，或者身体疲惫，晚上睡前就不适合服药。
治疗风病、胆病和痰病方法的第十三章完毕。
接下来将讲述第十四章，关于观察病人的状态并进行治疗的方法，以及为减轻病情而减少饮食和禁食这两种方法。
治疗方法分为两种：一种是增强身体的状态，另一种是减弱身体状态并减轻体重。其中，增强身体状态是指增加肉体的丰满度。减弱身体状态使其消瘦是指通过减少饮食和禁食等方式，减少体重使身体变轻。
而且，身体的本质主要是由地、水、火、风、空五大元素构成，这些元素可以增加或减少。对这五大元素进行的治疗包括：使身体内部滋润和使身体内部干燥。对于身体还要通过热敷和沐浴等方法来消除病症。
对五大元素构成的身体的治疗分为两种：净化清洗身体的疾病和使疾病平息。净化清洗是指排除体内的病症，这又分为五种。哪五种呢？即通过下部给药排除病症、使用催吐药、清洗体内疾病、通过鼻腔给药清除头部疾病、放血疗法等五种。
使疾病平息是指既不排除也不清洗疾病，而是使其调和平衡，既不会感到舒适也不会造成伤害。风、痰、胆汁不平衡而成为疾病时，毒性平息后使其内部调和平衡，这就称为使疾病平息，这又可分为七种。
是哪七种呢？即用温热的消化药使可消化的病症得以消化、增强胃部的火力、使腹部发热、使其干渴、按摩身体、晒太阳取暖、对热症使用凉风治疗，这些都是立即使疾病疲弱并平息的方法。
对于风病和胆病这两种病，要进行增强和使其疲弱平息的治疗。

།ཟས་དང་སྨན་གྱིས་ལུས་བརྟ་བར་བྱ་བ་ནི་ཆང་ནད་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། བུད་མེད་ཀྱིས་དུབ་པ་དང་། མྱ་ངན་གྱིས་ཤ་ཟད་པ་དང་། ལུས་ཁུར་གྱིས་རྐེ་བ་དང་། ལམ་རིངས་ཀྱི་རྒྱུན་ གྱིས་ཆད་པ་དང་།གློ་རྡོལ་བ་དང་། ལུས་སྐེམ་ཞིང་རིད་པ་དང་། ཁོང་ན་སྣུམ་མེད་དེ་ལས་རྩུབ་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་། རླུང་གི་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ལྟོ་ན་བུ་ཡོད་དེ་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། བུ་བཙས་པ་དང་། བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། མི་རྒན་པོ་སྦབས་ཆུང་ངུ་འདི་ལྟ་བུ་དང་། སོས་ཀ་ཚ་བའི་དུས་འདི་ལྟ་ བུ་ལ་ལུས་བརྟ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ།།དེ་ལ་ལུས་བརྟ་བ་ནི་ཤ་དང་འོ་མ་དང་། མར་དང་། མངར་བག་དང་། སྣུམ་བག་དང་། ལི་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། སྨན་མས་གཏོང་བ་འདི་དག་གིས་ཁོང་བརྟ་ཞིང་ཉམས་འཚག་བསྐྱེད་ལ། ཡང་ལུས་ལ་ཕན་པ་མཚན་མོ་མལ་ན་གཉིད་བདེ་བར་ལོག་པར་བྱ། ལུས་ལ་ མར་གྱིས་བྱུག་ཅིང་མཉེས་ཏེ།ཆུ་དྲོན་པོས་ཁྲུས་བྱ་བ་དང་། ཉམས་བག་ཏུ་བདེ་བར་འདུག་པ་དང་། ཉམས་དགའ་བར་བྱ་བ་འདི་ལྟ་བུས་ལུས་བརྟའོ། །ཡང་ལུས་ཀྱི་ཤ་འཚག་ཉམས་སྨད་ཅིང་དབྲི་བར་བྱ་བ་ནི། གཅིན་སྙི་བའི་ནད་དང་། ཕོ་བའི་ནང་བེའུ་སྣབས་ཡོད་དེ་མཆིན་པ་ན་བ་དང་། ཟས་སྣུམ་བག་ ཧ་ཅང་ཟོས་སམ།ལུས་ཀྱི་ཁོང་སྣུམ་ཆེས་སམ། རིམས་ཀྱིས་བཏབ་བམ། བརླ་རེངས་པའི་ནད་ཡོད་དམ། མཛེས་བཏབ་བམ། ཤུ་ཆེན་མཆེད་པའམ། ཁོང་འབྲས་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། ཀླད་པ་ན་བ་དང་། ལྐོག་མ་ན་བ་དང་། མིག་ན་བ་དང་། ལུས་ཤ་བསྐྱེད་དེ་སྦོམ་པོར་འགྱུར་བ་དང་། འདི་ ལྟ་བུ་དང་།དགུན་སྟོད་ཀྱི་ཚེ་ལྟ་བུ་རྟག་ཏུ་ཟས་བསྣམས་ཤིང་ཁ་ཟས་དབྲི་བ་དང་། སྨྱུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྨན་གྱིས་རྟག་ཏུ་བཀྲུ་ཞིང་སྦྱང་བ་ནི་ལུས་ཧ་ཅང་ཤ་ཆེ་ཞིང་སྤོམ་པ་དང་། ཉམས་སྟོབས་ཆེ་བའི་མི་དང་། ཚ་བ་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་མི་དང་། བད་ཀན་རྒྱས་ཏེ་ཆེ་བ་དང་། ཕོ་བའི་ནང་ན་བེ+ེའུ་ སྣབས་ཡོད་པས་ཟས་མི་འཇུ་སྟེ་མཆིན་པ་ན་བ་དང་།རིམས་ན་བ་དང་། རྟག་ཏུ་སློན་ཞིང་སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། ཚད་པ་རབ་ཏུ་འཁྲུ་བའི་ནད་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། བཤང་གཅི་འགགས་པ་སྟེ་འོང་དུ་མི་རུང་བ་དང་། ལུས་དང་ཁོང་ལྕི་བ་དང་། སྒྲེགས་པ་རྟག་ཏུ་འོང་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་ཤིང་དོང་ག་མི་ བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།བཀྲུ་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་དྲག་ཏུ་ཆེར་བཏང་ངོ་། །སྨན་གྱིས་རན་པར་བཀྲུ་ཞིང་སྦྱང་བ་འབྲིང་ཙམ་དུ་བཏང་བའི་དམིགས་ནི། ཤ་ཆེ་ཆུང་རན་ཙམ་གྱི་མི་ལ་ནི་སྔར་ནད་བཞུ་བའི་སྨན་བཏང་དྲོད་བསྐྱེད་ལ། དེའི་རྗེས་ལ་ནད་ཀྱི་དམིགས་གོང་མ་ལྟར་མི་བདེ་ཞིང་ན་བ་གང་ ཡང་རུང་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་མི་དང་། ཡང་ལ་ལ་ཤ་ཆུང་ཞིང་སྐེམ་ལ་ནད་དམིགས་གོང་མ་ལྟར་ན་བ་དེ་རྣམས་ལ། བཀྲུ་ཞིང་སྦྱང་བའི་སྨན་དྲག་དལ་རན་པ་འབྲིང་ཙམ་དུ་བཏང་བ་དང་། ཉམ་ཆུང་ཞིང་རྐེ་བ་ལ་ཐུན་ཆུང་ཞིང་འཇམ་པོར་བཏང་ལ། དེའི་ཚེ་ན་ཁ་ཟས་བསྡམ་ཞིང་སྐོམ་ཐུབ་པར་བྱའོ། ། ཡོང་ནི་ནད་པའི་ཉམས་སྟོབས་འབྲིང་ཙམ་ཅིག་ལ་མི་བདེ་ན། དེ་ལ་དཔྱད་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུ་ཞིང་སྦྱང་མི་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ལུས་བསིག་ཅིང་བཅག་པ་དང་། ནད་དམིགས་དང་སྦྱར་ཏེ། རླུང་དང་སེར་བུ་ལས་བསང་བ་གར་ལེགས་པར་བྱའོ། །ཉམས་འཚག་འབྲིང་ལ་ཡང་བཀྲུ་སྨན ལ་སོགས་པ་མི་བཏང་ན།ནད་པ་ཉམ་ཆུང་བ་ལ་བཀྲུ་སྨན་འཇམ་པོ་ཡང་བཏང་དུ་མི་རུང་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་སོ།

关于用饮食和药物来增强体力：对于因酒病而体弱的人，因女色而疲惫的人，因忧愁而消瘦的人，因负重而疲劳的人，因长途跋涉而精疲力竭的人，肺部受损的人，身体消瘦的人，体内缺乏油脂而干燥的人，体弱的人，风气偏重的人，怀孕而体弱的人，产后的人，幼儿，体弱的老年人，以及在春季炎热时节等情况下，都应当进行增强体力的治疗。
关于增强体力的方法是：应当服用肉类、牛奶、酥油、甜味食物、油性食物、白糖，以及下部灌注药物等，这些可以增强体内力量并恢复体力。此外，对身体有益的是夜晚安睡，用酥油涂抹并按摩身体，用温水沐浴，保持舒适的姿势，保持愉悦的心情，通过这些方法来增强体力。
关于减轻体重和降低体力的情况是：对于患有糖尿病的人，胃中有粘液而肝脏疼痛的人，过度食用油腻食物或体内过于油腻的人，发烧的人，患有腿部僵硬病的人，患有麻风病的人，患有严重皮肤病的人，患有内痈的人，脾脏疼痛的人，头痛的人，喉咙疼痛的人，眼睛疼痛的人，以及身体肥胖的人，在这些情况下以及初冬时节，应当经常节制饮食并禁食。
关于经常使用药物清洗和净化的情况：对于身体过于肥胖的人，体力特别强壮的人，胆热旺盛的人，痰湿过重的人，胃中有粘液而消化不良且肝脏疼痛的人，发烧的人，经常呕吐恶心的人，热性腹泻的人，心脏疼痛的人，大小便阻塞不通的人，身体和内脏沉重的人，经常打嗝的人，食欲不振且胸闷不适的人等，应当使用强效泻药和催吐药。
关于适度使用药物清洗和净化的情况：对于体型适中的人，应先服用消化药物增加体温，之后如果出现上述任何不适和疼痛症状，以及对于一些消瘦而有上述疾病症状的人，应当使用适中强度的泻药和净化药。对于体弱疲惫的人应当使用小剂量温和的药物，同时要控制饮食并忍耐口渴。
此外，对于体力适中的病人如果感到不适，不需要使用医疗泻药进行清洗和净化，这种情况应当通过按摩和调理身体，根据病症采用适当的方法，通过调节风气和凉气来治疗。如果体力适中的人都不应使用泻药等，那么对于体弱的病人就更不用说使用温和的泻药了。

།ནད་པ་ལུས་ཀྱི་ཉམས་འཚག་སྨད་ཅིང་བྲི་བ་ལྟ་བུ་ཉམས་འཚག་གསོ་ཞིང་བརྟ་བར་བྱ་བའི་མི་ལ་ནི། ཟས་བསྡམས་པ་དང་། སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་བྱར་ རུང་ངོ་།།སྤྱིར་གསོ་ཞིང་ཉམས་འཚག་བརྟ་བའི་དཔྱད་བྱ་བ་དང་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་དང་སྨྱུང་བར་བྱས་ཏེ། ཉམས་འཚག་སྨད་པར་བྱ་བ་ཡང་ཡུལ་དང་སྟོབས་དང་། དུས་དང་། མིའི་ན་ཚོད་དང་། ཉམས་འཚག་དང་སྦྱར་ཏེ། ཧ་ཅང་ཉམས་འབྲི་བ་དང་། ཧ་ཅང་ཉམས་བརྟ་བ་ཡང་མི་བྱའོ། ། དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་ཉམས་འཚག་བརྟ་བའི་དཔྱད་བྱ་སྟེ། ཉམས་མཐུ་བརྟས་པར་འགྱུར་བར་མངོན་ཞིང་ཉམས་འཚག་བརྟས། ཤ་སྐྱེས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན། མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་གསལ། བཤང་གཅིའི་དྲི་མ་མི་སྲི་བར་འབྱུང་། ལུས་ཁོང་ཡང་ཞིང བཤོར།ཁ་ཟས་ཡི་གར་འོང་ན་དེ་ལྟ་བུ་ནད་མེད་པར་གསོ་ཞིང་ཆོ་ག་བྱར་རུང་ངོ་། །ཡང་ཁ་ཟས་བསྡམ་ཞིང་དབྲི་བ་དང་སྨྱུང་བར་བྱས་ན། ཕན་པར་མངོན་པའི་རྟགས་ནི་ཁ་ཟས་ཕྲ་ཞིང་བསྡམས་སམ། སྨྱུང་བར་བྱས་པ་ལས་ཁ་ཟས་ཞུ་སྟེ། བཀྲེས་ཤིང་སྐོམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཁོང་གསུད་པའི་ སྒྲེགས་པ་མནམ་པོ་མི་ཞིམ་པ་མེད་པ་ཐ་མལ་བར་འབྱུང་ལ་ཁོང་བའི་ནང་སང་སང་པོར་གྱུར་ལ་སེམས་ཀྱང་གསལ།དང་ག་དང་གྲེ་བ་ཡང་སང་སང་པོར་གྱུར་ལ། ན་བ་དང་མི་བདེ་བ་ཡང་རྩེ་ཞིལ་ལ། ཁོང་ཡང་ཞིང་ཅི་བྱའོ་ཅོག་ལ་སེམས་སྤྲོ་བ་ཡོད། མྱོ་མྱོ་པོ་སྙོམ་པའི་བག་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཁ་ཟས་ སྨྱུང་བ་བྱས་པས་ཕན་པར་མངོན་པ་ཡིན་ནོ།།ཉམས་འཚག་བརྟ་སྟེ་ཤ་བསྐྱེད་པའི་ཆོ་ག་ཚོད་མ་ཟིན་ཏེ་ཧ་ཅང་དྲགས་པས་ཤ་ཧ་ཅང་ཆེར་སྐྱེས་སམ། ཁ་ཟས་བྲི་ཞིང་སྨད་པ་དང་། སྨྱུང་བར་བྱས་པ་དྲགས་པས་ཧ་ཅང་སྐེམ་པོར་གྱུར་པ་འདི་གཉིས་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་ གར་བྱ་བ་ནི།ཤ་ཆེར་སྐྱེས་པ་དང་། ཁ་ཟས་སྨྱུང་བར་བྱས་པ་ལས་ནད་ཅིར་གྱུར་པའི་ཚུལ་མངོན་ཏེ། ལུས་ཤ་ཧ་ཅང་ཆེ་ཞིང་ཚོ་བ་ལས་ནི་ནད་འབྲུམ་བུ་དང་། གཅིན་སྙི་བའི་ནད་དང་། རིམས་ནད་དང་། དམུ་རྫིང་ལྟ་བུ་གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེས་པའི་ནད་དང་། བཤང་གཅི་འབྱུང་བའི་མཚམས་ སུ་མཚན་བར་རྡོལ་བའི་ནད་དང་།ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། རིམས་རྨོངས་བུས་འདེབས་པ་དང་། གཅིན་སྲི་བ་དང་ཕོ་བར་བེ+ེའུ་སྣབས་ཆགས་ཏེ་ཟས་མི་འཇུ་བ་དང་། མཛེ་ལ་སོགས་པའི་ནད་མི་བཟད་པ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་ཤ་ཆེ་ཞིང་ཚོན་པོ་ནི་ཚིལ་ཟད་པར་བྱ་བ་དང་། རླུང་དང་བད་ཀན་ བསལ་བར་བྱ་བ་ལྟ་བུའི་དཔྱང་ཐམས་ཅད་བཟང་ངོ་།།དེ་ལ་མི་ཚོན་པོ་སྐེམ་པོ་གྲིམས་པར་བྱ་བའི་ཁ་ཟས་ནི། རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལངྠ་དང་། ཛུར་ན་དང་། ཤ་མ་ཀ་ཁྲེ་རྒོད་དང་། ནས་དང་། སྲན་ཆུང་མོན་སྲན་རྡེའུ་དང་། འདི་རྣམས་གཡོས་སུ་བྱས་པ་བཟང་ཞིང་། སྐོམ་དུ་ནི་སྦྲང་རྩི་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་ དང་།ཞོ་ག་ཆུ་དང་། དར་བ་དང་འདི་རྣམས་བཏུང་ངོ་། །ཡང་སྨན་ཨ་རི་ཏའི་ཁུ་བ་སྐོམ་དུ་བསྣན་པ་བཏུང་ངོ་། །སེམས་ལས་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། ལུས་བསིག་ཅིང་བཅག་པ་དང་། མཚན་མོ་གདོད་མི་ཉལ་བར་བྱའོ། །སྨན་ནི་ཨ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་ བུ་གསུམ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ།སྦྲང་རྩིའི་འདེ་གུས་སྦྲུས་ཏེ་བཟའོ། །ཡང་སྨན་གུ་རུ་ཅེ་སླེ་ཏྲེས་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། གླ་སྒང་ཆེན་པོ་འདི་གསུམ་བཏགས་ཏེ་སྦྲང་རྩི་ལ་སྦྲུས་པ་བཟའོ། །ཡང་སྨན་ར་ཙན་ཛ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ས་ལ་པརྞི་དང་། ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། གཟེ་མ་དང་འདི་ལྔ་བཏང་ངོ་། །ཡང་གུ་གུལ་བཏང་བའི་དཔྱད་དང་། སྨན་བྲག་ཞུན་བཏང་བའི་དཔྱད་བྱའོ།

对于病人身体状况衰弱且消瘦，需要调养恢复体力的人，可以适当节制饮食和禁食等。
一般而言，为了调养恢复体力所进行的治疗、催吐药、泻药和禁食，以及减弱体力的措施，都要根据地域、体力、时节、年龄和身体状况来调整，不能过分减弱或过分增强体力。
关于增强体力的治疗方法，当体力明显增强，身体状况改善，长肉有力量时，眼耳等感官清晰，大小便气味正常，身体轻快，食欲良好，这样的无病状态就可以进行治疗。
另外，如果节制饮食、减少食量和禁食后，出现有益的征兆是：虽然饮食清淡节制或禁食，但能消化食物，会感到饥渴，腹中打嗝没有难闻的异味而是正常的，腹内感觉清爽，心智清晰，食道和喉咙也感觉清爽，疼痛和不适减轻，身体轻快，做任何事都有兴致，没有昏昏沉沉不清醒的感觉，这些都是禁食产生效果的表现。
如果调养恢复体力和增肉的方法没有把握好分寸，过度导致长太多肉，或者因为过度减少饮食、降低营养和禁食而变得太瘦，这两种情况的医疗处理方法是：因为长太多肉和过度禁食会导致各种疾病，身体过于肥胖会引起痘疮、糖尿病、发热病、腹水肿胀病、排泄处溃烂病、咳嗽、发烧昏迷、小便困难、胃部积痰不消化以及麻风等难以治愈的疾病。
对于肥胖的人要消除脂肪，清除风病和痰病等所有治疗方法都是有益的。
对于肥胖需要使其消瘦的饮食是：豆类、库兰塔豆、杂谷、野生小米、大麦、豌豆和绿豆等，这些煮熟后食用有益；饮品则是蜂蜜水、酸奶清水和乳清等。
还可以加入阿里特药汁作为饮品。要保持心情愉悦，使用催吐药和泻药，运动身体，晚上不要太早睡觉。
药物是诃子、余甘子、醋栗这三种果实磨成细粉，用蜂蜜调制后服用。
另外还可服用药物枳实、诃子、大蓝根这三味药磨粉后用蜂蜜调制。
还有一种叫做拉赞加那的药，即酸枣糖，以及五大根药，即沙拉帕尼、克里希那帕尼、布里哈提、坎达卡里和刺蒺藜这五种。
还可以进行古古尔治疗和沥青治疗。

།སྨན་ཨགྣི་མནྠའི་ཁུ་བ་ཡང་བཏང་ན་ཡང་ཤ་འབྲིའོ། །ཡང་སྨན་བྱི་དང་ཀ་དང་། སྒ་དང་། ཡ་བཀྵ་ར་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཚ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཆ་ཚ་ཕྱེ་མ་ནག་པོ་དང་། ནས་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། འདི་རྣམས་ཕྱེ་མར་བྱས་ལ། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ན། ཤ་ཆེ་ཞིང་ཚོ་བའི་ནད་སེལ་ཅིང་ཤ་གྲིམས་པར་འོང་ངོ་། །ཡང་ཚ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་བཅའ་སྒ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཀ་ཏི་ཏང་དང་། བ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་གསུམ་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། བོང་ང དང་།སྠིར་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ལན་ཚྭ་ནག་པོ་དང་། གོ་སྙོད་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། འུ་སུ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཆུ་རྩི་མོ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་དང་། སྔ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། པ་ཐ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཆུ་ལས་སྐྱེས་པ་ཀེའུ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ པའི་ཕྱེ་མ་ཆ་སྙོམས་པ་དང་།སྦྲང་རྩི་དང་། མར་དང་། ཏིལ་མར་གསུམ་མཉམ་པར་བྱས་ཏེ། སྨན་འདི་རྣམས་ལས་ནས་ཕྱེ་ཆ་བཅུ་དྲུག་གིས་བསྐྱེད་དེ་སྦྱར་བ་འདི་འཐུངས་ན་ལུས་ཤ་རབ་ཏུ་ཆེ་ཞིང་སྦོམ་པོ་དང་། ལུས་ཤ་ཆེན་པོ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ཐམས་ཅད་དང་། ནད་གཞན་ཡང་ འབྱང་ལ་ཤ་ཡང་གྲིམས་ཤིང་ཕྲ་བར་འོང་།གཞན་ཡང་སྙིང་ན་བ་དང་། མིག་སེར་དང་། ཤ་བཀྲ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། ལྐོག་མ་ན་བ་དང་འདི་རྣམས་སེལ་ཏེ་ཕན། ཡིད་རྣོ། ཡིད་གཞུངས་སེམས་དྲན་པ་ལ་ཕན། །ཁོང་པའི་དྲོད་སྐྱེ། ཟས་འཇུ་བ་ལ་ཕན་ ནོ།།ཧ་ཅང་ཁ་ཟས་བསྡམ་ཞིང་སྨྱུང་བ་བྱ་བ་དྲགས་པ་དང་། སྨན་གྱིས་བཀྲུ་ཞིང་སྦྱང་བ་དྲགས་པ་ན། ལུས་ཤ་རབ་ཏུ་སྐེམ། མགོ་འཁོར། ལུད་པ་སྐམ་པོར་འོང་། སྐོམ་དད་ཆེ། །ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁོང་ན་ཚིལ་དང་སྣུམ་བག་ཟད་པ་དང་། ཁོང་པའི་ནང་གི་དྲོད་ཉམས་ཏེ་ཟད། གཉིད་མེད། མིག་རྟུལ། རྣ་བ་མི་གསང་། ཁུ་ཆུ་ཟད། གཟི་དང་མདངས་ཉམས་ཏེ། ཟས་ཡི་གར་འོང་བ་མི་སྐྱེས། སྐད་འགག་།ཆུ་སོ་ཟུག་།སྙིང་ན། ཀླད་པ་ན། བྱིན་པ་དང་། བརླ་ན། དཀུ་དོ་དང་རྩིབ་ལོགས་ན། རླུང ནད་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་ཀྱིས་འདེབས།།སྨྲ་བའི་ཚིག་མང་། ལུས་ཀྱི་སྟོད་དུ་རླུང་ནད་འཇུག་སྐྱུག་བྲོ། རུས་པའི་ཚིགས་ཀུན་བཅག་པ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་ན། བཤང་གཅི་དྲི་མ་སྲི་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཁ་ཟས་བསྡམས་པ་དང་། སྨྱུང་བ་དང་། སྨན་གྱིས་བཀྲུ་ཞིང་སྦྱངས་ཏེ། སྐེམ་པོར་གྱུར་པ་ལས་ནད་དེ་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡོང་ནི་ལུས་ཤ་བརྟ་ཞིང་ཚོན་པོར་བྱ་བའམ། སྐེམ་པོར་བྱ་བ་ཡང་རུང་སྟེ། སྐེམ་པོར་ནི་ནད་དཀོན་ལ། སྨན་དཔྱད་སླ་སྟེ་རུང་ངོ་། །ཚོན་པོ་ན་བ་ནི་སྨན་དཔྱད་བྱར་མེད་དེ་མི་རུང་ངོ་། །ཧ་ཅང་ཚོ་ཆེས་པ་ནི ཚིལ་ཆེས་པས་ཁོང་པའི་མེའི་དྲོད་ཀྱང་འབྲི།།རླུང་ནད་ཀྱང་སེལ་ཏེ། ཟས་མངར་བག་དང་། ཟས་སྣུམ་བག་བཟའ་ཞིང་བསོད་པས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། བདེ་བ་ཉམས་བག་ཏུ་བྱེད་པས་ནི་ཤ་སྐེམ་པོ་ལས་ཚོན་པོར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ན་རྒ་བ་དང་། ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་ མི་མཐུན་པ་བཟའ་བས་ལུས་སྐེམ་ཞིང་རིད་པར་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ལུས་ཤ་སྐྱེས་ཤིང་བརྟས་པར་འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་སྐོམ་ཐམས་ཅད་དང་།སྨན་བཏང་ཞིང་སེམས་ལས་མེད་པ་ལ་རྟག་ཏུ་སྙིང་དགའ་བར་འདུག་པ་དང་། རྟག་ཏུ་སྐོམ་འཐུངས་ཤིང་ཉིན་པར་ཉལ་བ་ནི་ཕག་བཞིན་དུ་ ཚོན་པོར་འགྱུར་རོ།།ལུས་བརྟས་ཤིང་ཚོན་པོར་བྱ་བ་ནི་ཤ་ལས་ལྷག་པ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ།

如果服用阿格尼曼陀药汁，也会减肥。另外，将毕当嘎、萨嘎、雅巴克夏热炒的灰、铁屑黑粉、大麦、诃子等研成粉末，与蜂蜜调和服用，能治疗肥胖病，使身体结实。
另外，三种辛香料、荜茇、诃子、迦提当、毗黎勒、诃子三种、希克如、毕当嘎、洋葱、斯提尔、阿魏、黑盐、戈涅、拉拉普、乌苏、枳实、醋栗、水芹、两种勃利哈提、前面的果实、帕塔、胡椒根、水生的克乌嘎等，将这些研磨成细粉，等量混合，再与等量的蜂蜜、酥油、芝麻油调和。
这些药材中加入十六倍的大麦粉调配，服用后能使身体强壮肥胖，能治疗由肥胖引起的所有疾病和其他疾病，使身体结实匀称。
此外还能治疗心痛、黄眼病、白癜风、呼吸不畅、咳嗽、喉痛等症状。增强记忆力，使心智敏锐，增进消化，增强体内热量。
如果过分节制饮食而禁食，或过度服用泻药清洗肠胃，会导致身体极度消瘦、头晕、干咳、口渴、食欲不振、体内油脂耗尽、体内热量减弱、失眠、视力迟钝、听力不清、精液枯竭、失去光泽和气色、不思饮食、声音嘶哑、牙痛、心痛、头痛、小腿痛、大腿痛、腰部和肋骨疼痛，会引发风病导致的热病。
话多、上半身风病入侵而呕吐、感觉骨节都像断了一样疼痛、大小便干结等这些症状，都是由于节制饮食、禁食、服用泻药清洗而导致消瘦所致。
至于使身体强壮肥胖或消瘦，消瘦者病少易治疗为宜。肥胖者无法医治不宜。过于肥胖会因脂肪过多而减弱体内火力，也会引起风病。
食用甜味和油腻的食物，以及享受安逸舒适的生活会使消瘦的身体变得肥胖。因此，对于因衰老和饮食不当而导致身体消瘦的人，应当食用能增长体重的饮食，服用药物，保持愉快的心情，经常饮水，白天睡觉，就像猪一样会变得肥胖。
要使身体强壮肥胖，没有比肉更好的食物了。

།དེ་བས་ན་མི་ཚོན་པོ་ཤ་ཕལ་གྱིས་སྙིང་མི་ཚིམ་པ་དང་། ཤ་འཚག་བརྟ་ཞིང་ཚོན་པོར་བལྟ་བ་དང་། གཅན་གཟན་དང་། ཁྲ་ལྟ་བུས་ལུས་གསོས་ཤིང་བསྐྱེད་པའི་ཤ་ལྷག་པར་ བཟང་ངོ་།།སྐེམ་པོར་བྱ་བ་ལ་ཤ་ཡང་བ་ཕན་ནོ། །ནས་དང་གྲོ་ནི་ཚོན་པོ་དང་སྐེམ་པོ་གཉིས་ཀའི་དུས་སུ་བཟང་ངོ་། །ཡོང་ནི་ནད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མངས་པས་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། འཁྲུ་བ་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དཔྱད་མང་པོ་དུ་མ་ཡོད་ཀྱིས་ཀྱང་མདོར་ན་ནད་ པ་གསོ་ཞིང་བརྟས་པ་བྱ་བ་དང་།ཁ་ཟས་བསྡམ་ཞིང་ཤ་བྲི་བར་བྱ་བ་དང་། སྨན་གྱིས་བཀྲུ་ཞིང་བསལ་བ་དང་། ཞི་བར་བྱས་པ་གང་ཡང་རུང་དཔྱད་ཀྱི་མདོ་རྣམ་གཉིས་སུ་འདུས་ཏེ། དཔེར་ན་ནད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ཡོད་ཀྱིས་ཀྱང་། ནད་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་གཞི་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གསུམ་དུ་འདུས་པ་དང་འདྲའོ།།ནད་པ་བརྟ་ཞིང་གསོ་བའི་ཐབས་དང་། ནད་ཡང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཟས་དབྲི་བའམ་སྨྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། གསོ་བའི་ཐབས་རྣམ་པ་གཉིས་བཤད་པའི་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །། @#། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་རང་འགྲེལ་སྨད་དུམ་བཞུགས་སོ།། @##། །བཀྲུ་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་པ་ནད་སྦྱང་བའི་སྨན་སྡེ་སྣ་ཚོགས་འདུས་པར་བཤད་པའི་ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །སྐྱུག་སྨན་གྱི་སྡེ་ལ། སྨན་པོ་སོན་ཆ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཀ་ལམ་པ་དང་། ནིམ་པ་དང་། བིམ་པི་དང་། བི་ཤ་ལ་དང་། ག་གོན་རོ་ཁ་བའི་ཐོར་ཏོ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ཨིནྡྲ་ཡ་བ་དུག་མོ་ཡུངས་དང་། མུར་བ་དང་། དེ་བ་ཏ་ལི་དང་། ལྟོའི་སྲིན་བུ་གསོད་པའི་བྱི་ཏང་ག་དང་། བི་དུལ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ། ཀྲུ་དྲུག་ཏྲེས་དང་། བ་ཏོ་ལའི་ས་བོན་དང་། ཀ་རཉྫ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་། ཤུ་དག་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། འདི་རྣམས་ནི་སྐྱུག་སྨན་དུ་གཏོང་བའི་སྨན་གྱི་སྡེའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་སོ། །དེ ལ་བཀྲུ་སྨན་དུ་གཏོང་པའི་སྨན་ནི།ཏྲི་བི་ད། ཤིང་ཉེ་རོང་། དན་ཏི་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་པོ་ཨ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། བི་ཤ་ལའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་གི་ཁུ་བ་སྣུ་ཧག་ཤི་ར་དང་། མེ་ཏོག་ཤང་གི་རི་དང་། ནི་ལི་ དང་།རོ་དྷ་སེང་ཕྲོམ་དང་། དོང་ག་དང་། ཀི་བི་ལྱཀ་དང་། སུ་བརྞ་ཤི་ར་དང་། བྱར་ནུ་དང་། བ་གཅིན་དང་། འདི་རྣམས་ནི་བཀྲུ་སྨན་དུ་གཏོགས་སོ། །བཀྲུ་སྨན་མས་གཏོང་བའི་སྨན་གྱི་སྣ་གྲངས་ནི། པོ་སོན་ཆ་དང་། དུག་མོ་ ཡུངས་དང་།རུ་རྟ་དང་། དེ་བ་ཏ་ལི་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤུ་དག་དང་། རྩ་བའི་སྨན་སྣ་བཅུ་ལ། ས་ལ་པརྞི་དང་། ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། གཟེམ་ཐོག་དྲུང་རྩ་ཐོན་དང་། འདི་རྣམས་ནི་སྨན་གྱི་རྩ་བ་ཕྲ་མོ་ལྔ་ཞེས་བྱའོ། །བིལ་བའི་རྩ་བ་དང་། ཨག་ནི་མནྠ་དང་། སྱོ་ན་ཀ་དང་། ཏང་བལ་དང་། པ་ཏ་ལི་དང་། འདི་ལྔའི་རྩ་བ་ནི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྩ་བ་ཆེ་ཕྲ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་རྩ་བ་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བ་ད་རུ་ཐང་ཤིང་དང་། རསྣ་དང་། ཡ་བ་ནི་ལ་ལ་ཕུད་དང་། ཤ་ཏ་པུཥྤ་ཤ་ཏི་དང་། ཀྲི་ཏ་བེ་དྷ་ན་དང་། རྒྱ་སྲན་ནག་པོ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་འམ། རྒྱམ་ཚ་ཤིང་ཉེ་རོང་འདི་རྣམས་ནི་བཀྲུ་སྨན་མས་གཏོང་བའི་སྡེ་ཚན་དུ་གཏོགས་སོ།

因此，对于肥胖的人来说，普通的肉不能满足其心意，应当食用肥美的肉，以及被野兽和鹰等捕食而长养的肉更为优良。对于消瘦者，应食用瘦肉有益。大麦和小麦对于肥胖和消瘦两种情况都是有益的。
总之，虽然疾病种类繁多，需要使用泻药等诸多治疗方法，以及止泻等多种医疗手段，但简而言之，无论是治疗病人使其康复，还是节制饮食使其消瘦，或是用药物清洗排除，或是使其平息，所有这些治疗方法都可归纳为两类。就像虽然有一百二十种疾病，但所有疾病的根源都归结为风、胆和痰三种一样。
第十四章：论述治疗病人使其康复的方法，以及为减轻病情而减少饮食或禁食等两种治疗方法已完。
《八支医典精要》医疗论自释下部
现在开始讲述第十五章：关于泻药、吐药等各种净化疾病的药物种类汇集。
在吐药类中，包括：波森查、甘草、卡兰巴、楝树、毕姆比、毗沙拉、苦味葫芦果、因陀罗麦、芥子、木尔瓦、德瓦达利、除肠虫的必当嘎、毗杜勒、积哲嘎、枳椇、巴托拉种子、卡兰扎、胡椒、辣椒、白芷、豆蔻、芥末，这些都属于吐药类药物。
泻药类药物包括：哲毗达、木尼荣、丹提、三果（诃子、余甘子、醋栗）、毗沙拉根、树液斯努哈格西拉、香格日花、尼利、罗达桑仲、冬嘎、基毗利亚格、苏巴纳西拉、跋努、牛尿，这些都属于泻药类。
灌肠泻药的种类包括：波森查、芥子、茜草、德瓦达利、甘草、白芷、十种根药。其中，萨拉帕尼、克里希那帕尼、干达卡利、布里哈提、泽木托仲扎通这五种称为细根药。木苹果根、阿格尼曼塔、夏约那卡、棉花、帕塔利这五种称为大根药。大小根药合在一起称为十根药。此外还有德瓦达如檀香、拉斯那、亚瓦尼拉普、夏达普帕夏提、克里达韦达那、黑豆、蜂蜜、辣椒或岩盐、木尼荣，这些都属于灌肠泻药类。

།མགུལ་བ་ཡན་ཆད་མགོའི་ནད་དང་། མིག་ནད་དང་། སྣ་ནད་དང་། ལོག་ནད་ལ་སོགས་པ་ཅི་ན་ཡང་རུང་སྟེ། སྨན་སྣ་ནས་བཏང་ཞིང་ནད་སྦྱང་བའི་སྨན སྡེ་ལ།བེལ་ལ་དང་། ཨ་པ་མརྒ་དང་། ཚ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ན་ལེ་ཤམ་དང་། ལི་དོང་གྲ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སྐྱེར་བའི་རྩ་བ་དང་། སུ་ར་ལའི་ས་བོན་དང་། ཤི་རི་ཤའི་མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་དང་། རྩ་བ་དང་། པྲི་ཧ་ཏིའི་ལོ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་དང་། སྡོང་བུ་དང་། རྩ་བ་དང་སྣ་ལྔ་དང་། ཤི་ཀྲུའི་ལོ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་དང་། སྡོང་བུ་རྩ་བར་བཅས་པ་ལྔ་དང་། སེང་ལྡེང་དང་། ཤིང་མ་དུ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། མིག་སྨན་སྐྱེར་ཁཎ་དང་། ཕ་བོང་གི་དྲེག་པ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ལྡུམ་བུ་པྲིས་རྩི་ཀ་དང་། སྨན་སྡེ་འདི་རྣམས་ནི མགུལ་བ་ཡན་ཆད་ཀླད་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཞིང་སྦྱོང་པའི་སྨན་དུ་གཏོགས་སོ།།དེ་ལ་རླུང་ནད་སེལ་ཞིང་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྨན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ནི། དེ་བ་ད་རུ་ཐང་ཤིང་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། རུ་རྟ་དང་། སྨན་གྱི་རྩ་བ་བཅུ་རྣམས་དང་། བ་ལ་དང་། ཨ་ཏི་བ་ལ་དང་། སྨན་བི་ར་ཏ་རའི་ སྡེར་གཏོགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།སྨན་བི་ད་རའི་སྡེར་གཏོགས་པ་རྣམས་ནི་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །མཁྲིས་པའི་ནད་ཚ་བ་རྣམས་སེལ་བའི་སྨན་གྱི་སྡེ་ནི། རྩཝ་དཱུར་བ་དང་། པཱུརྞ་རྣ་བ་དང་། ནིམ་པ་དང་། སྨན་བ་ཤ་ཀའི་ལོ་མ་དང་། རྩ་བའི་བར་དུ་སྣ་ལྔ་དང་། ཨདྨ་ཀུབ་ཏ་ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་དང་། འོལ་མ་སེའི་རྩ་བ་དང་། ཉེའུ་ཤི་ལ་དང་། ཤི་ཏ་པ་ཀི་དང་། གནྡྷ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཤིང་ཤུག་པ་དང་། སྨན་ཐི་ར་རྣམ་གཉིས་དང་། པདྨའི་ཟེ་བ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ནི་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །བད་ཀན་གྱི་ནད་རྒྱས་པ་ལ་ནི་དོང ག་ལ་སོགས་པ་དང་།ཤིང་ཨརྐ་ལ་སོགས་པའི་ལོ་མ་མེ་ཏོག་སྣ་ལྔར་བཅས་པ་དང་། ཤིང་མུས་ཀ་ཀ་ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་དང་འབྲས་བུར་བཅས་པ་སྣ་ལྔར་བཅས་པ་དང་། ཤིང་ཨོ་ས་ན་ལ་སོགས་པའི་རྩ་བ་དང་། འབྲས་བུའི་བར་སྣ་ལྔ་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། གླ་སྒང་ ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་།ིནྡྲ་ཡ་བ་དུག་མོ་ཡུངས་ལ་སོགས་པ་སྨན་སྡེ་འདི་རྣམས་བད་ཀན་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྨན་ཛི་བན་ཏིའི་སྡེར་གཏོགས་པ་ལ། ཛི་བན་ཏི་དང་། རམ་ཉེ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། མེ་ད་དང་། མཧཱ་མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་མུངྒ་དང་། མོན་སྲན་ མ་ཤ་གཉིས་ཀྱི་ལོ་མ་དང་།ལྡུམ་བུ་རི་ཤ་བྷ་ག་ཟངས་རྩི་བ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། འདི་བཅུའི་མིང་ནི་འཚོ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ཁར་ཞིམ་ལ་ལུས་ཀྱི་ཤ་འཚག་ཚོན་པོར་བྱེད་ཅིང་རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ་བའི་སྨན་སྡེའི་རྣམ་གྲངས་ལ། བི་ད་ར་དང་། དོང་ག་དང་། འབྲི་ལྕི་ཀ་ལི་དང་། པུརྞ་རྣ་བ་དང་། དེ་བ་དང་། ས་ཧ་དེ་བ་དང་། བུ་བ་པར་ནྱ་དང་། ཁ་སྲལ་དང་། ཛི་བ་ཏི་ཙ་ཕྲ་མོ་སྣ་བཅུ་དང་། ཤིང་ཤ་རི་བ་ཐལ་ཏྲེས་ཀྱི་རྩ་བ་དང་། ལྕུག་མ་དང་། ཧང་ས་པ་ཏི་དང་། དེ་ལྟར་འདི་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིར་བི་ད་རིའི་གྲངས་སུ་གཏོགས ཏེ་སྙིང་ལ་ཕན།ཤ་ཚག་བརྟ། རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ། ལུས་སྐེམ་པ་ཤ་སྐྱེ། སྐྲན་དང་ལྷུ་ཚིགས་དང་། ཉཝ་གཞི་ན་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། འདི་རྣམས་སེལ་ཞིང་ཕན་པའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་སོ།

从颈部以上的头部疾病、眼病、鼻病、喉病等任何病症，都可以通过鼻腔给药并清除疾病的药物类别：贝拉和阿帕玛嘎，以及三种辛热药物那勒善、利东嘎、必必冷，以及酸刺根、苏拉拉种子、希日夏花、果实、根，以及布日哈提的叶、花、果实、茎、根五种，以及希杜的叶、花、果实、茎连根五种，以及紫檀、马度嘎花、岩盐、眼药斯杰康、岩石上的苔藓、苏格美、杜布布日孜嘎等这些药物，属于能清除和净化颈部以上所有脑部疾病的药物。
其中，能消除和平息风病的药物种类有：德瓦达如檀香、甘松香、如达，以及十种药根，以及巴拉、阿提巴拉，以及属于比拉达拉类的药物等，以及属于比达拉类的药物都能消除风病。
消除热性胆病的药物类别有：度日巴草、布日那巴、印度楝树，以及巴夏嘎的叶到根五种，以及阿玛格布达蛙类，以及乌木玛色根、涅乌希拉、希达巴基、甘达布日扬格，以及尼亚格若达等树，以及杜松树、两种提拉药、莲蕊，以及塔杰等，这些都能消除胆病。
对于扩散的痰病，有冬嘎等，以及阿尔嘎等树的叶花五种，以及木萨嘎嘎等连根带果五种，以及乌萨那等树的从根到果实五种，以及小茴香等，以及大甘松等，以及印德雅巴芥菜等药物类别都能消除痰病。
属于吉万提类的药物有：吉万提和两种染涅巴，以及美达和玛哈美达两种，以及绿豆蒙达和豆类玛夏两种的叶子，以及杜布日夏巴嘎藏孜巴，以及吉瓦嘎、甘草，这十种称为能维持生命的药物。
另外，味道香甜且能使身体肌肉丰满，并能消除风病和胆病的药物类别有：比达拉、冬嘎、布日其嘎利、布日那巴、德瓦、萨哈德瓦、布巴巴尼亚、蛙类、小型吉瓦提等十种，以及夏日巴塔杰根、竹子、杭萨巴提，如是这些都属于比达日类，对心脏有益，增强肌肉，消除风病和胆病，能使消瘦的身体长肉，并能消除肿瘤、关节痛、颈椎痛、呼吸不适、咳嗽等病症。

།ཡང་ལུས་ཚ་བ་དང་། ཁྲག་དང་ མཁྲིས་པ་རྒྱས་ཏེ་སྐོམ་དད་ཆེ་ཞིང་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པ་འདི་རྣམས་སེལ་བའི་སྨན་ནི།ཤིང་ཤ་རི་ར་བ་ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཨུ་ཤི་ར་དང་། ཀ་མ་རི་དང་པ་ལ། ཤིང་མ་དུ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། དམར་པོ་སྣ་གཉིས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ཚ་བའི་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་། ཁྲག་རྒྱས་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པ་ལ་ཕན་ནོ། །ཤིང་ཤུག་པ་དང་། ལི་ཁ་རའི་ཤིང་པུན་ཏྲ་གཉིས་དང་། རིད་དྷི་དང་། བྲིད་དྷི་དང་། རི་དགས་ཀར་ཀ་ཏའི་རྭ་ཤིང་གི་ཞེས་བྱ་བ་དང སླེ་ཏྲེས་དང་།ཛི་བ་ན་སྣ་བཅུ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་ནུ་ཞོ་སྐྱེ། རླུང་ནད་དང་། མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ། ལུས་ཉམ་ཆུང་ཞིང་ཁོང་པ་རྨྱ་བ་ལྟ་བུ་ལ། ཁོང་བརྟ། ཤ་ཆེར་སྐྱེ། ཚོ་བར་བྱེད། བུད་མེད་ལ་ཉལ་ཕོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་སྨན་པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་པོ་ཨ་རུ་ར་ དང་།བ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཤིང་ནི་རི་ཤི་ཀད་པ་ལའི་ཤུན་པ་དང་། ཤིང་ཀ་ཏའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་ཏོག་རཱ་ཛ་དང་། བལ་པོ་སེའུའི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱ་སྣེའུ་དང་འདི་རྣམས་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་ཆུ་སྲི་བ་དང་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ལིག་བུ་མིག་དང་། གན་དྷ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། མེ་ཏོག་པདྨ་དང་། མེ་ཏོག་ཨུཏྤ་ལ་དང་། སྐྱེར་ཁཎ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། འདི་རྣམས་ནི་དུག་ནད་སེལ། ལུས་ཚ་བ་དང་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །པ་ཏོ་ལ་དང་། ཀ་ཏུ་ཀ་རོ་ཧི་ནི་པུ་ཙེ་ཤེལ དང་།ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཤིང་པ་ཐ་དང་། འདི་རྣམས་ནི། བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། མཛེ་དང་། རིམས་དང་། དུག་དང་། རྟག་ཏུ་སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། མིག་སེར་གྱི་ནད་དང་འདི་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཡང་གུ་རུ་ ཙེ་སླེ་ཏྲེས་དང་།ཤུག་པ་དང་། ཤིང་ནིམ་པ་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་བུ་དང་། ཙནྡན་དམར་པོ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་རྒྱས་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ནད་འདི་རྣམས་ཀྱང་སེལ་ཏོ།

又，对于身体发热、血液和胆汁增盛、口渴严重以及发烧等症状的治疗药物是：沙利拉巴塔列和乌西拉、迦摩黎和帕拉、称为摩度迦的树木、白檀香和红檀香两种、甘草、婆卢沙迦，这些药物对热病、胆病、血液增盛、严重口渴和发烧有效。
松树和利卡拉树的普恩札两种、里迪和布里迪、称为鹿羯磨角木的药材和塔列、十种吉瓦那，这些能生乳汁，祛除风病和胆病，对体弱及腹部如麻痹般的症状，能固肠胃，大量生肉，令人肥胖，使女子能承受房事。
又，婆卢沙迦药和三果：诃子、毕力迦、余甘子，以及葡萄、尼利西迦得帕拉树皮、迦达果实、拉迦果实、尼泊尔无花果果实、印度枣，这些能治疗严重口渴、小便不利和风病。
又，利布密和甘达普利扬库、藏香、莲花、乌特帕拉花、酸枣、豆蔻、甘草、龙花蕊，这些能治疗中毒、身体发热和胆汁增盛的病。
帕托拉、葛德迦若黑尼普则谢勒、白檀香、甘草、塔列、帕塔树，这些能治疗痰病、胆病、麻风、发烧、中毒、经常呕吐、食欲不振、黄疸等疾病。
又，古鲁则塔列和松树、印度楝树、乌苏果实、红檀香，这些能治疗胆病、痰病增盛、发烧、呕吐、身体发热、严重口渴等疾病。

།ཟས་ འཇུ་ཕོ་བའི་དྲོད་སྐྱེ།དོང་ག་དང་། ཨིནྡྲ་ཡ་བདུག་མོ་ཡུངས་དང་། པ་ལིའི་མེ་ཏོག་དང་། ཀ་ཀ་ཏིག་ཏ་དང་། ནིམ་པ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། རྩཝ་དཱུར་བ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པ་ཐ་དང་། ཙིར་ཏིག་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་སྐྲིགས་དང་། ཤིང་ཤེརྒྱ་ཀ་ནཱི་ལ་པུཥྤ་དང་བ་ན་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། ཀ་ན་ཛ་རྣམ་གཉིས་དང་། སབ་ཏ་ཚ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཤིང་གི་འདབ་མ་རྣམ་བདུན་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། སུ་ཤ་བི་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། ཤི་བ་ན་དང་། གོན་ཏ་དང་། འདི་རྣམས་ཀུན་འདྲ་སྟེ་དོང་ག་ལ་སོགས་པས་སྐྱུགས་པ་གཅོད། མཛེ་དང་། དུག་དང་། རིམས་དང་། བད་ཀན་རྒྱས་པ་དང་། གཡན་པ་དང་། གཅིན་སྙི་བ་དང་། རྨ་དེ་བ་འབྱང་ངོ་། །ཡང་ན་སབ་ཏ་ཚ་དང་། ཤིང་ལོ་མ་བདུན་པ་དང་། ཤིང་ཏི་ནི་ཤ་དང་། གྲོ་བ་དང་། ཤྲེ་ཏ་བ་ཧ་དང་། སྲི་ཀི་ཡ་ཀ་དང་། ཤིང་སེང་ལྡེང་དང་། ཤིང་ཀ་ད་ར་དང་། བྷན་དྷི་དང་། ཤིང་ཤ་པ་དང་། མེ་ཤ་ཤྲཱི་ག་དང་། ཏྲི་ཧི་མ་དང་། ཏལ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཤིང་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། རྒྱ་སྣེའུ་དང་། ཤིང་སཱ་ལ་དང་། ཤིང་དྷ་བ་དང་། ཀ་བུ་ཀ་དང་། ཀ་ལང་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཨིནྡྲ་ཡ་བ་དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཚ་ག་ཀརྞ་དང་། ཨ་ཤྭ ཀརྞ་ཐ་རམ་དང་།དེ་ལྟར་ཨ་ས་ན་ལ་སོགས་པ་སྨན་འདི་རྣམས་ནི། ཤ་བཀྲ་དང་། མཛེ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་དང་། ཁོང་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་སེལ། ནད་སྐྱ་རྦབ་དང་། གཅིན་སྙི་བ་དང་། ཚོ་ཆེས་པའི་ཚིལ་ནད་འདི་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཤིང་བ་རའི་མེ་ཏོག་དཀར་པོ་དང་། ཤིང་ཤེ་རྒྱ་ཀའི་མེ་ཏོག་སྔོན་པོ་ལ་བ་ན་དང་། ཉེའུ་ཤིང་པ་དང་། ཙིཏྲ་ཀ་དང་། མོ་ར་ཏ་དང་། ཤིང་བིལ་བ་དང་། ཨ་ཟ་ཤྭ་གི་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་ཀ་རཉྫ་རྣམ་གཉིས། ཛ་ཡ་རྣམ་གཉིས་ལ། ཨག་ནི་མན་ཐ་སྣ་གཉིས་དང་། ཤིང་ཤི་ཀྲུའི་འདབ་མ། བོའུ་པ་ལ་པ དང་།རྩཝ་ཀུ་ཤ་དང་། རུ་རྟ་འདི་རྣམས་ནི་ཤིང་བར་ན་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བད་ཀན་གྱི་ནད་དང་། ཚོ་ཆེས་ཏེ་ཚིལ་སྐྱེས་པའི་ནད་དང་། ཟས་མི་འཇུ་སྟེ་དྲོད་ཆུང་བ་ལས། རླུང་ནད་ཆེར་སྐྱེས་པ་སེལ། ཀླད་པ་ན་བ་ལ་ཕན། སྐྲན་དང་། ཨན་ཏ་བིད་ཏྲ་བྷི་ཁོང་འབྲས་འདི་རྣམས་ སེལ་ཏོ།།ཡང་སྨན་བྲི་ཤ་ཀ་དང་། སྤངས་མ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ནག་ཚུར་རྣམ་གཉིས་ཏེ། ནག་ཚུར་དང་། ནག་ཚུར་བྱ་བལ་མ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཤི་ལ་ཛ་ཏུ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་ཆུ་སྲི་བ་དང་། རྡེའུ་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་ན་སྐྲན་ཡོད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཚིལ་ཆེས་ པ་དང་།བད་ཀན་སེལ་ཏོ། །སྨན་བེ་ལན་ཏར་དང་། ཨ་རན་ནི་དང་། སུ་ག་དང་། བྲི་ཤ་དང་། ཨ་ཤམ་བེ་ཏ་སྲུ་སྲུ་དང་། གོ་ཀན་ཏ་གཟེ་མ་དང་། ཀ་ཏ་དང་། ས་ཧ་ར་ཛ་དང་། བ་ན་ནཱི་ལ་པུཥྤ་དང་། རྩཝ་དཱུར་བ་དང་། བྲྀཀྵ་ད་ནི་དང་། ན་ལ་ཀུ་ཤ་རྣམ་ གཉིས་དང་།ཀུན་ཐ་དང་། གུན་དྲ་དང་། བ་ལུ་ཀ་དང་། མོར་ཏ་དང་། ཀ་རུ་ཀ་ཏ་དང་། ཤིང་རམ་པ་དང་། པརྟ་དང་། སྨན་སྡེ་འདི་རྣམས་ནི། རླུང་ནད་དུ་གྱུར་པ་སེལ། ཆུ་སོན་རྡེའུ་ཡོད་པ་དང་། གཅིན་སྲི་སྟེ་འོང་དུ་མི་རུང་བ་དང་། འདི་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཡང་སྨན་ཤ་བ་རཀ་རོ་ སེང་ཕྲོམ་དང་།བད་ཐིཀ་རོ་དྷཱ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཤིང་དང་། ཛི་ན་ཛི་ནི་དང་། ཐང་ཤིང་པར་ལ་དང་། ཤིང་ཀད་པ་ལའི་ཤུན་པ་དང་། ཀུད་ཙི་ཏམ་པ་དང་། ལྡུམ་བུ་ཆུ་སྐྱེས་ཀྱི་མེ་ཏོག་དང་། མེ་ཏོག་གི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་ཨ་ཤྭ་ཀ་དང་། ཤིང་བིཏ་ཤོ་ཀ་དང་། ཨེ་ལ་བ་ལུ་ཀ་ དང་།ས་རི་པེལ་བ་དང་། མོ་ཚ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྨན་རོདྷཱ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་ཚིལ་ཆེ་བ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ་བར་བྱེད། བུད་མེད་ཀྱི་མངལ་ན་བ་ལ་ཕན། འཁྲུ་བ་གཅོད། ཤ་མདོག་བཟང་བར་འགྱུར་རོ།

消化食物，生胃火。冬瓜和印度芥子，以及帕利花，卡卡苦胆，楝树，列得日，草杜若，甘草，帕他，奇尔苦胆等配制，以及木质谢尔加尼拉普什帕也称巴那，帕托拉，两种卡那扎，称为萨布塔查，七种树叶，奇特拉卡，苦豆，苏沙比，波松查，希瓦那，贡塔，这些都相似，冬瓜等能止呕吐。能治疗麻风病，毒，热病，痰增盛，瘙痒，糖尿病，伤口等。
或者萨布塔查，七叶树，提尼沙树，槐树，希列塔巴哈，斯日基亚卡，紫檀树，卡达拉树，班迪，沙帕树，美沙希日嘎，特日希玛，椰子，红花树，沉香，印度榕，娑罗树，达瓦树，卡布卡，称为卡朗卡，印度芥子，查嘎卡纳，阿希瓦卡纳塔然，如是阿萨那等这些药物，能治疗白癜风，麻风病，痰病，腹内虫病。能治疗癫痫病，糖尿病，过度肥胖的脂肪病。
白色巴拉花，蓝色谢尔加花巴那，小树帕，奇特拉卡，莫拉塔，木榴树，阿扎希瓦格，两种布日哈提，两种卡然扎，两种扎亚，两种阿格尼曼塔，希克如树叶，波乌帕拉帕，草库沙，如达，这些称为巴拉那等，能治疗痰病，过度肥胖的脂肪病，消化不良导致的体温低引起的大风病。对头痛有效，能治疗肿瘤和肠痈肿。
又有布日沙卡药，海绵，树脂，两种黑姜即黑姜和黑姜鸟羽，岩盐，石油沥青，这些能治疗小便不利，结石，腹内肿瘤，身体过度肥胖和痰病。
贝兰塔尔药，阿然尼，苏嘎，布日沙，阿衫贝塔斯如斯如，果康塔刺，卡塔，萨哈拉扎，巴那尼拉普什帕，草杜若，布日克沙达尼，两种那拉库沙，昆塔，贡德拉，巴鲁卡，莫尔塔，卡如卡塔，染帕树，帕尔塔，这些药类能治疗风病，小便结石，小便不通等病。
又有沙巴拉卡罗森普龙药，巴提卡罗达，红花树，吉那吉尼，塘树帕拉，卡帕拉树皮，库奇坦帕，水生花草，花根，阿希瓦卡树，比特首卡树，额拉巴鲁卡，萨日佩尔巴，莫查等，如是罗达等这些药物能治疗肥胖和痰病。对女性子宫痛有效，能止泻，使肤色变好。

།དུག་ནད་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ཨར་ཀའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་ཨ་ལར་ཀ་དང་། ནག་དན་ཏི་དང་། བིལ་ཤལ་ཡ་དང་། བྷར་གི་དང་། རསྣ་དང་། པྲིས་རྩི་ཀ་ལི་དང་། སྲི་ཀི་རྒྱ་དང་། ཤིང་ཨ་པ་མརྒའི་མེ་ཏོག་དང་། པི་ཏ་ཏེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཀ་ཀ་ད་ནི་དང་། ཨུད་ཀིར་ཡང་དང་། མཧཱ་ཤེ་ད་དང་། ཤིང་ཨིང་གུ་དང་། དེ་ལྟར་ཨར་ཀའི སྡེར་གཏོགས་པ་སྨན་འདི་རྣམས་ནི་བད་ཀན་རྒྱས་པ་དང་།ཚིལ་ཆེས་པ་དང་། དུག་ནད་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། མཛེ་ནད་ཞི་བར་བྱེད། ལྷག་པར་ནི་རྨ་རེད་པར་འབྱང་སྟེ་འཚོའོ། །བྱེའུ་རུག་པ་རྣམ་གཉིས་ཏེ་ནག་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། ཀུ་ཐེ་རག་ཞིམ་ཐིག་ལེ་ དང་།ཀ་ལམ་ལ་དང་། སྲིན་བུ་སེལ་བའི་སྨན་བྱི་ཏང་ག་དང་། ཁར་པད་ཏྲ་དང་། བྲི་ཤ་ཀརྞི་དང་། ཀད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རོ་ཧི་ནི་དང་། ཀ་སམ་མར་དཀ་དང་། ཤ་བཀ་དང་། ཤིང་ཀ་པི་ཏའི་ལོ་མ་དང་། བྷར་གྱི་ཀ་སྲའི་རྩ་བ་དང་། རཀྟ་མཉྫ་རི་དང་། ཀ་ཀ་མ་རྩི་མོན་སྣེའུ་ དང་།ཀུ་ལ་ཧར་དང་། བི་ཤ་མུསྠི་དང་། བུ་སྲིན་དང་། བུཏ་ཀེ་ཤི་འབམ་པོ་དང་། སྨན་འདི་རྣམས་ནི་བྱེའུ་རུག་པ་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་ཏེ། བད་ཀན་རྒྱས་པ་དང་། ཚིལ་ཆེ་བ་དང་། ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། འདི་རྣམས་སེལ། ཆམ་པ་ན་བ་དང་། ཟས་ཡི་ གར་མི་འོང་བ་དང་།དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ཏེ་རྨ་རིད་པ་འབྱང་། མུས་ཀ་ཀ་དང་། སུདྷ་ཤི་རི་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་སྟེ། ཨ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་དང་། ཤིང་དྷ་བ་དང་། ཤིང་ ཤ་བ་དང་།འདི་རྣམས་ནི་སྐྲན་དང་། གཅིན་སྲི་བ་དང་། ཆུ་སོན་རྡེའུ་ཡོད་པ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། ཚིལ་ཆེ་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། བད་ཀན་དང་། ཁུ་ཆུ་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཤིང་མུར་བ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཨལ་བི་ཤ་དང་། གན་དྷི་ར་ཆུ་སྒོག་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། བ་ཐ་སྣ་གཉིས་དང་། ཟིར་དང་། ཤིང་ཨར་ལའི་འབྲས་བུ་དང་། ཨ་ཟ་མོ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཟི་ར་ནག་པོ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། སྲིན་བུའི་སྨན་བྱི་ཏང་ག་དང་། པ་ཤུ་གནྡྷ་དང་། པཉྩ་ཀོ་ལ་ཞེས་བྱ བ་ལ།པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་ལ་རྩེ་ལག་དང་། དབྱི་མོའི་ལོ་མ་དང་། ཙིཏྲ་ཀ་དང་། ལི་དོང་གྲ་འདི་ལྔ་དང་། སྨན་དེ་རྣམས་ནི་རླུང་དང་། བད་ཀན་དང་། ཚིལ་ཆེས་པ་དང་། ཆམ་པ་དང་། སྐྲན་དང་། རིམས་ན་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་འདི་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། ། ཤུ་དག་དང་། གླ་སྒང་ཆེན་པོ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སྒྲོན་ཤིང་དང་། ལི་དོང་གྲ་དང་། བོང་ང་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཡུང་བ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། སྨན་འདི་རྣམས་ནི་ཤུ་དག་དང་སྐྱེར་པ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་སྡེའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་ཏེ། ཟས་མ་ཞུ་བའི་བེའུ་སྣབས་དང་། རབ་ཏུ་འཁྲུ་བའི་ནད་རྣམས་ཞུ་ཞིང་གཅོད་དོ། །ཚིལ་ཆེས་པ་དང་བད་ཀན་རྒྱས་པ་དང་། རླུང་ནད་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་མ་ན་བ་འདི་རྣམས་སེལ་ཏོ།

能治疗中毒疾病。阿尔卡树根和阿拉尔卡树和黑丹提和比勒夏拉和巴尔吉和拉斯那和普日孜提卡利和斯日吉加和阿帕玛尔嘎树花和比塔特拉即卡卡达尼和乌德吉尔扬和玛哈谢达和英果树，如是属于阿尔卡类的这些药物能治疗痰病增盛和肥胖和中毒疾病。能治疗腹中有虫和麻风病。尤其能治愈溃疡。
两种苦荞即黑色和黄色，和库特拉克仁提克列和卡蓝拉和驱虫药比当嘎和卡尔巴德特拉和比夏卡尔尼和卡德巴拉即罗希尼和卡桑玛尔达卡和夏巴卡和卡比塔树叶和巴尔吉卡斯拉根和拉克特曼扎日和卡卡玛孜莫涅乌和库拉哈尔和比夏姆提和布斯日和布特克西班波，这些药物属于苦荞等类，能治疗痰病增盛和肥胖和腹中有虫等病。能治疗感冒和食欲不振和呼吸不畅和咳嗽等病，且能治愈溃疡。
姆斯卡卡和苏德西日和三果即訶子和余甘子和毕力勒果和赤特拉卡和红花树和达巴树和夏巴树，这些能治疗瘤块和小便闭塞和膀胱结石和痢疾和肥胖和痔疮病和痰病和精液等病。
黑芥子和姆尔巴树和普切谢勒和那列夏姆和阿尔比夏和甘地拉水蒜和肉桂和两种巴塔和孜拉和阿尔拉树果和阿扎莫和白芥子和白芷和黑孜拉和阿魏和驱虫药比当嘎和帕舒甘达和般遮科拉即：胡椒和胡椒根和拉则拉克和毕摩叶和赤特拉卡和利东嘎这五种，这些药物能治疗风病和痰病和肥胖和感冒和瘤块和发热和痔疮等病。
白芷和大甘松和松木和灯树和利东嘎和独活和訶子和醋栗和姜黄和甘草和克日希那巴尔尼和黑芥子，这些药物属于白芷和醋栗等药类，能消化未消化的粘液和能止泻。能治疗肥胖和痰病增盛和风病和妇女乳房疼痛等病。

།གནྡྷ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། མིག་སྨན་ར་གན་གྱི་དུད་པ་དང་། ལིག་བུ་མིག་དང་། སྟང་ཟིལ་དང་། མེ་ཏོག་པདྨའི་ཟེ་བ་དང་། ལྕིམ་རྩ་དང་། བཙོད་དང་། ཡ་བ་ཤ་ཀ་དང་། ཤིང་ཤལ་མ་ཤི་ལི་དང་། ཤིང་ཤལ་མ་ལིའི་ཁུ་བ་དང་། པུ་ན་ནཱ་ག་དང་། ས་མང་ག་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། མེ་ཏོག་དྷ་ཏ་ཀི་དང་། ཨམ་པ་ཤྠ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ནམ་སྐ་རི དང་།ནམ་ཏི་བྲི་ག་ཤ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་དང་། རོ་དྷཱ་སེང་ཕྲོམ་དང་། ད་ཏ་ཀི་དང་། ཤིང་བིལ་བ་དང་། པེ་ཤིང་ཀ་དང་། ཀ་ཏང་ག་དང་། པདྨའི་གེ་སར་ཟེ་བ་དང་། སྨན་འདི་རྣམས་ནི་སྨན་སྡེ་རྣམ་གཉིས་ཏེ། གནྡྷ་པྲི་ཡཾ་ཧང་བུའི་སྡེ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། སྨན་ཨམ་ བཤྠ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ནི་ཁ་ཟས་ཞུ་བའི་ཚད་པར་འཁྲུ་བ་གཅོད་དོ།།སྨན་འདི་དག་ནི་འཁྲུ་བ་ཡང་གཅོད། ནང་གི་ཤ་ཆད་དང་པགས་པའི་ཤ་བྱུང་བ་སླར་འཕྲོས་པ་འབྱོར་བར་བྱེད་དེ་ཕན། མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་ལ་ཕན། རྨ་རེད་པ་ཡང་འཚོ་བར་བྱེད་དོ། །གླ་སྒང་དང་། ཤུ་ དག་དང་།ཙི་ཏྲ་ཀ། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཡུང་བ་གཉིས། ཁ་བ་རྣམ་གཉིས་ལ། ཀ་ཏུ་ཀ་རོ་ཧི་ནི་པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཀ་ཀ་ཏིག་ཏ་དང་། གོ་བྱེ་དང་། པ་ཐ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་པོ་ཨ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། བོང་ང་ནག་ པོ་དང་།ཁྲ་བོ་དང་། རུ་རྟ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཤུ་དག་དང་། འདི་རྣམས་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་མངལ་ན་བ་དང་། ནུ་མ་ན་བ་དང་། དྲི་མ་བཤང་གཅི་བ་དང་། རྔུལ་དང་། རྔུ་མ་དང་། རྣ་སྤབས་པ་ལ་སོགས་པ་སེལ་ཅིང་འབྱང་ངོ་། །ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། ཤིང་ཨ་ཤྭཏྠ་དང་། ཤིང་ཨུ་ དུམྦཱ་ར་དང་།པཊྚི་ཀ་རོ་དྷ་སྣ་གཉིས། འཛམ་བུ་གཉིས་ལ། བྲི་ཧད་ཕ་ལ་དང་། དྷས་སྭ་ཕ་ལ་གཉིས། ཤིང་ཨརྫུ་ན་དང་། ཤིང་སོམ་བལ་ཀ་དང་། ཤིང་པྤཀྴ་དང་། ཤིང་ཨམྲ་དང་། ཤིང་མ་བཉྫུ་ལ་དང་། ཤིང་པི་ལ་ཡ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་དང་། ཤིང་ནན་ཏི་ཀེ་ལི་དང་། ཤིང་བིར་ལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤིང་མ་དུ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་ཤིང་ནྱ་གྲོ་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་ཏེ། རྨ་འཚོ་སྟེ་ཕན། འཁྲུ་བ་གཅོད། ཆག་ཐུར་བྱུང་ན་འབྱོར། ཚོ་སྟེ་ཚིལ་ཆེས་པ་དང་། མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་དང་། ཁྲག་རྒྱས་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ལུས ཀྱི་ཁོང་ཚ་བ་དང་།བུད་མེད་ཀྱི་མངལ་ན་བ་དང་། འདི་རྣམས་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། །སུག་སྨེལ་དང་། མ་ཧེ་ལ་དང་། ཏུ་རུསྐ་དང་། རུ་རྟ་དང་། གནྡྷ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། བ་ལང་བྷྱ་མ་ཀ་དང་། སྤྲིག་ཀ་འབུག་སུག་དང་། ཞོག་ཏང་ཀུ་དང་། ཙོ་ཙ་དང་། གནྡྷ་བྷ་དྲ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། སྟི་ནི་ཡ་དང་། སྤུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་སྲི་ཤིང་གི་མེ་ཏོག་གི་ཁུ་བ་དང་། ཉ་ཕྱིས་དང་། རྒྱ་མཚོ་ནས་བྱུང་བའི་ཆུ་སྲིན་གྱི་སེན་མོ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཤྲི་བས་ག་དང་། གུར་ཀུམ་དང་། ཙནྡན་དང་། གུ་གུལ་དང་། ས་ཙི་རས་དང་། པོག་དཀར་པོ་ནུ་མ་ཀ་དང་། སུན་ན་མ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། འདི་རྣམས་ནི་སུག་སྨེལ་ལ་སོགས་ཏེ་འདི་དག་དྲི་ཞིམ་པོའི་སྡེར་གཏོགས་ཏེ། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་རྒྱས་པའི་ནད་སེལ། དུག་ཐུབ། པགས་པའི་ཤ་མདོག་བཟང་པོ་སྡུག་གུར་འགྱུར། གཡན་པ་དང་། ཐོར་བུ་དང་། བས་ལྡག་པའི་ནད་འདི་རྣམས་ཀུན་སེལ་ཏོ།

甘松香和眼药、铜烟、蜥蜴眼、露珠、莲花蕊、酢浆草、红花、药草雅巴夏卡、沙勒玛希利树、沙勒玛利树汁、布那那嘎、萨曼嘎、白檀香、达塔基花、阿姆巴夏塔、甘草、南卡日、南提比嘎夏、红花树、罗达森彭、达塔基、木榴、贝兴卡、卡当嘎、莲花蕊芯，这些药物分为两类：甘松香等属于香料类，阿姆巴夏塔等这些能止消化热引起的腹泻。这些药物不仅能止泻，还能愈合内部肉裂和皮肉外伤，对胆病有效，也能治愈伤口。
伽蓝香、白芷、吉特拉卡、胡椒、醋栗、两种姜黄、两种苦味、卡图卡罗希尼水晶、卡卡提克塔、戈杰、帕塔、三果（诃子、余甘子、毕力勒果）、白附子、黑附子、花斑附子、茜草、豆蔻、白芷，这些能治疗女性子宫病、乳房痛，并能清除大小便、汗液、鼻涕、耳垢等污物。
尼亚格罗达树、阿湿波他树、乌东巴拉树、帕提卡罗达两种、两种蒲桃、大果和小果两种、阿尔朱那树、索姆巴尔卡树、帕克夏树、芒果树、曼殊拉树、毕拉雅树、红花树、南提克利树、比尔拉树、甘草、马度卡树，这些属于尼亚格罗达等类，能治愈伤口、止泻、接骨，对肥胖、胆病、血病、口渴、体内发热、女性子宫病等都有疗效。
豆蔻、马黑拉、土耳其香、茜草、甘松香、藏香、巴朗加玛卡、香附子、若克当库、措擦、甘达巴扎、檀香、斯提尼雅、称为布玛的丝绸花树汁、鱼鳞、海生鳄鱼爪、冬青、沉香、希日巴萨嘎、姜黄、檀香、安息香、萨吉惹斯、白色波克努玛卡、孙那玛、龙花蕊，这些属于豆蔻等香料类，能治疗风病和痰病，能解毒，使皮肤色泽美好，能治疗瘙痒、疹子、疥疮等疾病。

། ཤྱ་མ་དང་། དན་དི་དང་། དྲ་བན་ཏི་དང་། ཀ་མུ་ཀ་དང་། དྲི་བིད་ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། ཤང་ཁྲི་ནི་དང་། པ་ཏལ་དང་། སུ་བརྞ་ཤི་རི་དང་། གབ་ག་ཤི་དང་། ཤི་ཁ་རི་དང་། ཀམ་པི་ལྱཀ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཤིང་ཀ་རཉྫ་དང་། བ་སྟད་ཏྲི་དང་། བྱ་དྷི་ག་ཏ་དང་། བྷ་ལ་དང་། བ་ཧུ་ར ས་དང་།ཤིང་རོ་ཚ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྨན་ཤ་མ་ལ་སོགས་པའི་སྡེར་གཏོགས་ཏེ། སྐྲན་དང་། དུག་འཐུངས་པ་དང་། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། བད་ཀན་རྒྱས་པ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། ཆུ་འགགས་པ་དང་། ནད་འདི་རྣམས་སེལ་ཏོ། །དེ་ལྟར་སྨན་གྱི་གྲངས་སུམ་ཅུ་རྩ་ གསུམ་བཤད་པ་ལ།དེ་དག་གི་ནང་ནས་སྨན་ལ་ལ་མ་རྙེད་ན་ཡང་། སྨན་གྱི་རོ་དང་། མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་འདྲ་བ་ལས་སྨན་སྣ་སྦྱོར་ཅིག་།བཀྲུ་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་པ་ནད་སྦྱངས་པའི་སྨན་སྣ་ཚོགས་འདུས་པར་བཤད་པ། སྨན་སྡེའི་རྣམ་གྲངས་བཤད་པའི་ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པ་ རྫོགས་སོ།། །།སྣུམ་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་གར་བྱ་བ་བཤད་པའི་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་བཤད་པར་བྱའོ། །སྣུམ་གྱི་ནང་ན་མཆོག་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཞུན་མར་དང་། རྐང་དང་། ཚིལ་དང་། ཏིལ་མར་དང་བཞིའོ། །དེ་ལྟར་སྣུམ་དེ་དག་ནི་སྤྱིར་ནི་འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི། བསིལ། ཁོང་འཁྲུ། ལུས་ཀྱི་ཁོང་སྣུམ་པར་བྱེད། འཇམ་པར་བྱེད་རྩ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བས་ན་ཞིབ་མཉེན། ལུས་ཀྱི་ཁོང་རླན་པར་བྱེད་དོ། །ཟས་སྣུམ་བག་འདི་དང་འདྲ་བའི་སྨན་སྣུམ་བག་ཅན་དུ་གཏོགས་པ་ཕལ་ཆེར་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སྣུམ་དང་སྨན་དེ་དང་མི་འདྲ་བ གཞན་ནི་རྩུབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡང་སྣུམ་དེ་དག་གི་ནང་ན་ཡང་ཞུན་མར་སྨན་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙོས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སྦྱར་བ་བཞིན་དུ་ཕན་ནོ། །རྐང་དང་ཚིལ་དང་ཏིལ་མར་གསུམ་ནི་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ་ཏོ། །དེ་ལ་ཞུན་མར་བས་ནི་ཏིལ་མར་འཇུ་དཀའོ། །ཏིལ་མར་བས་ནི་ ཚིལ་འཇུ་དཀའོ།།དེ་ལ་སྣུམ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུན་མར་དང་ཏིལ་མར་རོ། །སྣུམ་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུན་མར་དང་ཏིལ་མར་དང་རྐང་མར་གསུམ་མོ། །སྣུམ་རྣམ་བཞི་ནི་ཞུན་མར་དང་རྐང་དང་ཚིལ་དང་ཏིལ་མར་བཞི་ལ་སྣུམ་ཆེན་པོ་བཞི་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྣུམ་གྱི་སྨན་དཔྱད་བྱ་བའི་ ནད་དམིགས་ནི།ཆང་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་། བུད་མེད་ཀྱིས་དུབ་པ་དང་། དྲག་ཤུལ་དང་། ངལ་བའི་ལས་བྱས་པ་དང་། སེམས་ལས་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། མི་རྒན་པོ་དང་། བྱིས་པ་དང་། ཉམས་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། སྐེམ་པོ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁོང་ན་སྣུམ་མེད་དེ། རྩུབ་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཁྲག་ཟད་པ་དང་། ཁུ་ཆུ་ཟད་པ་དང་། རླུང་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་དང་། མིག་རབ་རིབ་ཁྱེར་ཏེ་རྟུལ་བ་དང་། རྣ་བ་མི་གསང་སྟེ་ལེགས་པར་མི་ཐོས་པ་དང་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ། སྣུམ་གྱི་བཅུད་ཀྱིས་ལུས་བརྟ་བར་བྱའོ། །བརྟ་བར་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡང་ཐོག་མར་དུགས་བྱས་ལ་ཕྱིས་བཀྲུ་སྨན གྱིས་བཀྲུས་ཏེ།སྦྱངས་ནས་དེའི་རྗེས་ལ་སྣུམ་གྱི་དཔྱད་བྱའོ།

夏玛、丹帝、德拉万帝、迦目迦、德里维德新内荣、香赤尼、巴塔勒、苏瓦尔纳西里、嘎巴西、西卡里、康皮利亚卡、列特列、卡兰加树、瓦斯塔德里、比亚迪嘎塔、巴拉、巴胡拉斯和辛热擦瓦等树的果实属于夏玛等药物类别。它们能治疗肿瘤、中毒、食欲不振、痰湿增盛、心痛、小便不通等疾病。
如上所述已经讲解了三十三种药物，其中如果有些药物无法获得，可以根据药物的味道、功效和性质相似的原则进行配伍。关于泻药、吐药等各种净化疾病的药物组合的讲解，第十五章药物分类品已经完毕。
现在开始讲解第十六章油疗法仪轨。油中最殊胜的有四种：酥油、骨髓油、脂肪油和芝麻油。一般而言，这些油都难以消化且性重，具有清凉、泻下、滋润体内、柔软、遍行一切脉道而细腻柔软、使身体保持湿润等特性。大多数具有油性的食物和药物都具有类似的特性。与这些油和药物不同的其他物质称为粗糙性物质。
其中，酥油与药物煎煮后，能按照配制方法发挥相应功效。骨髓油、脂肪油和芝麻油三种分别能祛除胆、痰和风。其中芝麻油比酥油更难消化，脂肪油比芝麻油更难消化。所谓两种油是指酥油和芝麻油。三种油是指酥油、芝麻油和骨髓油。四种油是指酥油、骨髓油、脂肪油和芝麻油，这四种被称为四大油。
油疗适用的病症包括：酒病、女色劳损、剧烈运动、疲劳过度、精神压力大、老年人、儿童、体弱、消瘦、体内缺乏油润而变得粗糙、失血、精液耗损、风病折磨、视力模糊迟钝、听力不清等情况，应当用油的精华来滋养身体。在进行滋养之前，应当先做热敷，然后用泻药清洁体内，净化之后再进行油疗。

།ཧ་ཅང་ཁོང་པ་མེའི་དྲོད་ཆེས་པ་དང་། ལུས་སྦོམ་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་ཞིང་རིད་པ་དང་། བརླ་རེངས་པ་དང་། ཚད་པས་རབ་ཏུ་འཁྲུ་བ་དང་། མ་ཞུ་བེའུ་སྣབས་ཡོད་དེ་མཆིན་པ་ན་བ་དང་། ལྐོག་མ་ན་བ་དང་། དབྱིག་དུག་གིས་ཕོག་པ་དང་། ལྟོ་བའི་ནང་དམུ་རྫིང་ལྟ་བུ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་སྐྱུགས་པ་དང་། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་ཡོད་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཆང་གིས་ཕོག་སྟེ་ར་རོ་བ་དང་། བུད་མེད་བུ་བཙས་པ་དང་། སྨན་སྣ་ནས་བཏང་བ་དང་། བཀྲུ སྨན་གྱིས་བཀྲུས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སྣུམ་གྱི་དཔྱད་བྱ་ཞིང་སྦྱིན་དུ་མི་རུང་ངོ་།།དེ་ལ་ཞུན་མར་གྱི་ཡོན་ཏན་ནི་སེམས་རྣོ་མི་བརྗེད་ཅིང་དྲན་པ་དང་། ཡིད་གཞུངས། ལུས་སྐེམ་ཞིང་རིད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཕན་ནོ། །ཏིལ་མར་ནི་ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། ཚིལ་ཆེས་པ་དང་། རླུང་ནད་ཅན་དུ་གྱུར་ པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཏིལ་མར་ཕན་ནོ།།ལུས་ཁོང་ཡང་བ་དང་། ལུས་ཁོང་གྲིམས་ཤིང་ཤ་མཁྲང་བ་དང་། ལྟོ་སྲ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་རྐང་ཟོས་ན་ཕན་ནོ། །ལུས་ལ་རླུང་དང་ཉི་ཚན་གྱིས་གདུངས་པ་དང་། ལམ་རིང་པོར་བགྲོད་པས་ཁོང་དུབ་པ་དང་། སྨྲ་མངས་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་ དྲགས་པ་དང་།དྲག་ཤུལ་དང་། ལས་ཆེས་པ་དང་། སྲོག་ཟུངས་བདུན་ལྟ་བུ་ཟད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁོང་ན་སྣུམ་མེད་དེ། རྩུབ་པོར་གྱུར་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་བྱས་པས་ལུས་རིད་པ་དང་། ཕོ་བའི་དྲོད་ཧ་ཅང་ཆེས་ཏེ་ཟས་ཧ་ཅང་འཇུ་བ་དང་། རྩ་སྒོ་ཀུན་རླུང་གིས་འགགས་ ཤིང་འཚངས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཚིལ་ཟོས་ན་ཕན་ནོ།།དེ་ལ་ཚིལ་ནི་ལྷག་པར་རུས་པའི་ཚིགས་ཁ་བྱེ་བ་དང་། རུས་པ་ཆག་པ་དང་གནད་སྣད་པ་དང་། ལྟོ་བའི་ནང་གྲོལ་ན་བ་དང་། མེས་ཚིག་པ་དང་། ལུས་རྨས་ཏེ་རྨ་བྱུང་བ་དང་། རྐང་ལག་གི་ཚིགས་བུར་བ་དང་། མོ་མཚན་ ན་བ་དང་།རྣ་བ་ན་བ་དང་། ཀླད་པ་ན་བ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཚིལ་ཕན་ནོ། །ཏིལ་མར་ནི་ལྷག་པར་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་། སྟོན་ཟླ་ར་བའི་ངོ་ལ་ཕན་ནོ། །ཞུན་མར་ནི་སྟོན་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་། ཐ་ཆུངས་ཀྱི་ངོ་ལ་ཕན་ནོ། །རྐང་དང་ཚིལ་ནི་དཔྱིད་ཀ་ཕན་ནོ། །སྣུམ་འདི་རྣམས་གང་ཡང་ རུང་དུས་ཚིགས་དང་མི་སྦྱོར་བར་འཕྲལ་གང་བབ་དུ་གཏོང་ན།ཚེས་གྲངས་ཀྱི་ཉི་མ་བཟང་བ་དང་། སྲིན་དང་ཡུལ་ངན་མེད་ཅིང་ཡུལ་བཟང་བའི་ཚེ་ཐོང་ཤིག་།ཏིལ་མར་ནི་དགུན་ཟླ་གྲང་ལྷགས་ཆེ་བའི་ཚེ་བཏང་ན་ཕན་ནོ། །ཞུན་མར་ནི་དབྱར་ཟླ་ར་བ་དང་། འབྲིང་པོ་ཚ་བའི་དུས་ ན་མཚན་མོ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ།།མཁྲིས་པ་དང་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་ན་ཞུན་མར་ནི་མཚན་མོ་ཡང་གཏང་དུ་རུང་ངོ་། །ཡང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལྟ་བུ་ནད་སྣ་གཉིས་འདྲེས་པར་ན་ན། ཏིལ་མར་དང་ཞུན་མར་མཚན་མོ་གཏང་བར་རུང་ངོ་། །རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་དུ་གྱུར་ན། ཞུན་མར་ དང་སྨན་དང་སྦྱར་བ་ཉིན་པར་ཐོང་ཤིག་།དེ་བས་ན་སྨན་ཞུན་མར་དང་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་ཏིལ་དང་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། སྨན་མས་གཏོང་བ་དང་། སྨན་སྣ་ནས་གཏང་བ་དང་། ལུས་མར་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཁར་བླུགས་ཤིང་དབོ བ་དང་།མགོ་དང་རྣ་བ་དང་མིག་ཏུ་སྨན་བསྐུ་ཞིང་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་རན་པ་ཙམ་དུ་གཏང་ངོ་། །རོ་རྣམ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སྣ་རེ་རེ་བ་དང་། རོ་སྣ་གཉིས་པ་དང་། རོ་སྣ་གསུམ་པ་དང་། སྣ་བཞི་ས་དང་། སྣ་ལྔ་པ་ལ་སོགས་པ་སྨན་སྦྱར་བའི་རོ་བྲོ་བའི་སྣ་གྲངས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ལ་ སོགས་པར་ཕྱེ་བ་དེ་ལས།སྣུམ་གྱི་དངོས་པོ་མར་ལ་སོགས་པ་རོ་ལོགས་ཤིག་ན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨན་མར་སྦྱོར་བ་ཡང་། སྨན་སྣ་མང་པོ་སོགས་ལ། མར་ཉུང་ངུ་བྱས་པས་ན། མར་གྱི་རོ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ།

对于以下情况不宜使用油疗法：房间温度过高，身体肥胖，体弱消瘦，腿部僵硬，热症引起的严重腹泻，消化不良有痰涎且肝病，喉咙疼痛，中金属毒，腹中如有积水，昏厥，经常呕吐，食欲不振，痰病，口渴严重，醉酒，产妇，鼻腔用药，泻药导致的腹泻。
酥油的功效是：使头脑敏锐不忘失且记忆力好，心智稳定，对身体消瘦等症状有益。
芝麻油对腹中有虫、过度肥胖、风病等症状有益。
对于身体内部轻盈、身体紧绷肌肉僵硬、腹部坚硬等症状，食用骨髓有益。
对于身体受风和阳热所苦，长途跋涉疲劳，过度言语，纵欲过度，剧烈运动，过度劳累，七种生命精华耗尽，体内无油脂而变得粗糙，因烦恼而消瘦，胃火过旺导致消化过快，风堵塞所有脉道等症状，食用脂肪有益。
脂肪特别对骨节开裂、骨折、筋脉损伤、腹内肠痛、烧伤、身体受伤出现创口、手脚关节肿胀、女阴疼痛、耳痛、脑痛等症状有益。
芝麻油特别在夏季最后一月和秋季第一月使用有益。
酥油在秋季中月和末月使用有益。
骨髓和脂肪在春季使用有益。
这些油类若不考虑季节而随时使用，应在日期良好、无虫害且地理环境良好时使用。
芝麻油在冬季寒冷大时服用有益。
酥油在夏季首月和中月炎热时夜间饮用有益。
若患胆病和风病，酥油可在夜间服用。
若患风病和胆病两种病症混合，芝麻油和酥油可在夜间服用。
若患风病和痰病，应在白天服用酥油和药物的混合物。
因此，药物与酥油混合、药物与芝麻油混合的食物等，以及下部给药、鼻腔给药、身体涂油、药物煎煮液含漱漱口，在头部、耳部和眼部涂抹药物等，都应适量使用。
六味等单味、二味、三味、四味、五味等药物配制的味道种类有六十四种等，其中油类物质如酥油等的味道并非完全不同。为什么呢？因为药油配制时，多种药材配以少量酥油，所以酥油的味道会被压制。

།ལྷག་པར་བྲོ་བ་མེད་པས་ན་རོ་དྲུག་ཅུ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་ འདུས་སོ།།དཔེར་ན་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ། སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་དངས་མ་བཏུང་བའི་རོ་དེ་ཡང་ཆུའི་རོ་ཅི་བྲོ་བ་ལ་སོགས་ཤིག་ན་རྒྱུ་ལྷག་པ་མེད་དེ། རོ་དྲུག་ཅུ་ཉིད་ཀྱི་ནད་དུ་འདུས་སོ། །ཡང་ནི་སྨན་མར་མྱུར་དུ་གང་ཕན་པ་དེ་བཟང་སྟེ། དེ་ལ་ཐུན་ཆུང་ངུ་ཟོས་ན་ཐུན་གཉིས་ཀྱིས་ འཇུའོ།།ཚོད་འབྲིང་དུ་ཟོས་ན་ཐུན་བཞིས་འཇུའོ། །ཚོད་ཆེར་ཟོས་ན་ཉིན་ཞག་གཅིག་གིས་འཇུའོ། །དེ་ལྟར་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་ཏིལ་མར་རམ། སྨན་མར་གང་ཟ་ཡང་རུང་སྟེ། མིའི་ཉམས་དང་ནད་ཀྱི་དམིགས་ལ་སྦྱོར་ལ། སྔར་ནི་ཚོད་ཆུང་ངུ་ནས་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཡང་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་ བཀྲུ་བར་འདོད་ན་ཁར་རྩང་ལྟ་བུ་ཟས་ཟོས་ལ།ད་ནང་ལྟ་བུ་ཞུ་སྟེ་ཁོང་ན་ཡང་། ཞུན་མར་དང་དངས་མ་འབའ་ཞིག་ཚོད་ཆེར་མང་དུ་བཟའོ། །མར་འཐུངས་པས་ནད་ཞི་བར་བྱས་པ་ཞིག་ལ་ཟས་ཀྱང་ཆེར་མ་ཟོས་ཏེ་ཁོང་བཀྲེས་ན་མར་འབྲིང་ཙམ་དུ་ཟོས་ན་ཕན་ནོ། །སྨན་མར་གྱིས་ ཉམས་བཙག་བརྟ་ཞིང་ཤ་སྐྱེ་བར་བྱ་ན།དྲོ་ཁར་སྨན་མར་ཉུང་ཟད་བཞུ་སྟེ། ཤ་ཁུ་གདུས་ལ་དྲོ་ཚ་ཙམ་གྱི་ནང་དུ་བླུགས་ལ་འཐུངས་ནས། དེའི་རྗེས་ཁ་ཟས་སྣུམ་བག་ཟོས་ལ་ཆང་གིས་མནན་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་བྱིས་པ་གཞོན་ནུ་ལྟ་བུ་དང་། མི་རྒན་པོ་དང་། རྟག་ཏུ་སྐོམ་དད་ཆེ་ བ་དང་།མར་ཟ་བའམ། འཐུང་མི་ཕོད་པ་དང་། ཆང་དད་ཆེ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་བུད་མེད་དང་ཕྲད་དེ། རྟག་ཏུ་ཁ་ཟས་སྣུམ་བག་ཟ་བ་ལྟ་བུ་དང་། དྲོད་ཆུང་དེ་ཁ་ཟས་མི་འཇུ་བ་ལྟ་བུ་དང་། སྐྱིད་དེ་བདེ་བར་འདུག་འདུག་པའི་མི་དང་། སྨན་སྟོབས་ཆུང་བའི་མི་ཉོན་མོངས་པས་ འཇིགས་པ་ལྟ་བུ་དང་།ལྟོ་སྙི་བ་དང་། ནད་དཀྱེལ་མི་ཆེ་བ་ལྟ་བུ་དང་། སོ་ག་ཚ་བའི་དུས་དང་། ནད་ཀྱིས་རིད་པར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་མར་གཏང་བ་ནི། དྲོ་བ་སྨན་མར་ཉུང་ཤས་བཞུ་སྟེ་གཅིག་ཏུ་འཐུང་ངམ། ཁུ་བ་དྲོན་པོས་ཕུལ་ཏེ་འཐུངས་པའི་རྗེས་ལ། ཁ་ཟས་ སྣུམ་བག་དང་ཆང་འཐུང་ཤིག་།དེ་ལ་ནད་དམིགས་ཀྱི་རིམ་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་སྨན་མར་གཏང་བའི་ཐབས་ནི། ལུས་ཀྱི་སྟོད་ན་ནད་ཡོད་ན་ནི་ཁ་ཟས་ཟོས་པའི་རྗེས་ལ་མར་ཕྱིས་བཏུང་ངོ་། །ཁོང་པའི་ནང་ལུས་ཀྱི་བར་ན་ནད་ཡོད་པ་ནི་ཁ་ཟས་ཕྱེད་ཟོས་ནས་སྨན་མར་བཏུང་ངོ་། །ལུས ཀྱི་སྨད་ན་ནད་ཡོད་ན་ནི།དྲོ་ཁར་ལྟོ་སྟོང་ལ་སྨན་མར་བཏང་ན། རྗེས་ལ་ཁ་ཟས་དང་ཚིལ་ནན་འཐུངས་ན་ནད་སེལ་ཏོ། །སྨན་མར་གཏང་བའི་ཐབས་རིམ་པ་འདི་ལྟར་བྱས་ན་ཕན་པའི་སྟོབས་མཐུ་ཡང་། ལུས་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར་སྨན་མར་འཐུངས་པ་ལས་མར་ཅུང་ ཟད་མ་ཞུ་ན།ཆུ་ཚན་གདུ་གདུ་བའི་དངས་མ་ཁ་ཟས་བཟོད་ཙམ་འཐུངས་ན། མར་བདེ་བླག་ཏུ་འཇུ་བར་འགྱུར་རོ། །སྨན་མར་ལ་སོགས་པ་ཟོས་ཏེ། སྣུམ་ཁའི་ནང་དུ་ཆགས་ན། ཆུ་ཚན་གདུས་པ་ཁས་བཟོད་ཙམ་གྱིས་ཁ་བཀྲུའོ། །ེ་རཎྜའི་ཁུ་བ་གདུས་པ་དང་། བ་ལ་ཏ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་གོ་བེ་དང་། འདི་གཉིས་སུ་གདུས་པའི་ཁུ་བ་ནི་བཏུང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཁར་རྩང་ངམ། ཁར་ཉིན་ལྟ་བུ་སྨན་མར་འཐུངས་པ་ལས་ཞུ་འམ་མ་ཞུ་གཏོལ་མེད་དེ་ཐེ་ཙོམ་ཟ་ན། ཆུ་ཚན་གདུ་གདུ་བ་ཡང་འཐུང་ཤིག་།དེ་འཐུངས་པར་ཁོང་དུ་མ་ཞུ ལ།མ་ཞུ་བའི་གདུང་སྒྲེགས་མནན་པོ་མ་ཡིན་སྒྲེགས་པ་ཡང་ཐ་མལ་པར་འོང་། ཁོང་ཡང་ཞིང་ཟས་ཡི་གར་འོང་བར་གྱུར་ན། ཁ་ཟས་རན་ཙམ་དུ་བཟའ་ཞིང་འཚལ་ནན་ཀྱང་ཅི་རན་དུ་འཐུང་ཤིག་།དེ་ལྟར་སྨན་མར་འཐུངས་ནས་ཞུ་བའི་རྗེས་ལ། ཁ་ཟས་བཟའ་བ་ ནི་ཁུ་བ་དྲོ་བག་དང་།ཟས་བད་ཀན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཧ་ཅང་ཟས་སྣུམ་བག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་། ཁ་ཟས་གྲང་དྲོ་མ་འདྲེས་པར་བཟའོ།

由于没有多余的味道，所以包含在六十种味道之中。例如如所说，煮药的汤汁和精华饮用的味道，也就是水的味道等，没有多余的成分，包含在六十种味道之中。
另外，药酥油对于迅速有益的即为良好，对此，如果服用小剂量，两个时辰就能消化。如果服用中等剂量，四个时辰能消化。如果服用大剂量，一昼夜能消化。
如此，无论是服用与药物调配的芝麻油还是药酥油，都要根据人的体质和病症来使用，一开始要从小剂量开始服用。
另外，如果想用泻药来泻下，要像昨天那样进食，像今天早上那样消化后腹中还有，要大量服用纯净的熔化酥油和精华。服用酥油使病情平息后，如果没有吃太多食物而肚子饿了，服用适量酥油会有益处。
如果要用药酥油来增强体力并长肉，早上将少许药酥油融化，熬煮肉汤后倒入温热的汤中饮用，之后吃油腻的食物并用酒压制会有益处。
另外，对于婴儿、老年人、经常口渴的人、不能吃喝酥油的人、嗜酒的人、经常与女人接触的人、经常吃油腻食物的人、体温低而不能消化食物的人、安逸舒适的人、药力弱的人、害怕烦恼的人、胃部虚弱的人、病情不严重的人、夏季炎热时节的人、因病消瘦的人等，给予药酥油时，要将温热的少量药酥油融化后一次性饮用，或用温热汤水送服，之后要吃油腻的食物并饮酒。
对此，根据病症次第使用药酥油的方法是：如果病在上身，要在进食后服用酥油。如果病在身体中部，要在吃一半食物时服用药酥油。如果病在下身，早上空腹服用药酥油，之后吃食物并饮用油脂压制，就能祛除疾病。
按照这样的次第使用药酥油，其有益的力量也会按照身体的次第产生。如此服用药酥油后如果有少许酥油未消化，饮用适量反复煮沸的热水精华，酥油就会容易消化。
服用药酥油等后，如果停留在油腻处，要用适温的热水漱口。煮熬的鹅掌楸汤和名为'ba la ta ka'的果实，这两种煮熬的汤汁是不能饮用的。
如果像昨天或今天早上那样服用药酥油后，不知是否消化而产生疑虑，也要饮用反复煮沸的热水。饮用后如果腹中未消化，未消化的胀痛不是很重，胀痛也很正常，腹部轻松且有食欲时，要适量进食并适量饮用压制品。
如此服用药酥油并消化后，食用的食物应当是温热的汤汁，不会转化为痰湿的食物，不是过于油腻的食物，以及不混合冷热的食物。

།སྨན་མར་འཐུངས་པ་ལྟ་བུ་ཁ་ལག་ཀྱང་ཆུ་དྲོན་པོས་བཀྲུ། བུད་མེད་དང་འཕྲད་དུ་མི་རུང་། མཚན་མོ་ཡང་གཉིད་ ཉལ།བཤང་གཅི་འོངས་ན་མི་དགག་།དྲག་ཤུལ་གྱི་ལས་མི་བྱ། ཁྲོ་ཞིང་ཚིག་པ་ཟ་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། གྲང་བའམ། ཉི་ཚན་ལ་འདུག་པའམ། རླུང་དྲག་པོ་ལངས་པའི་ཁར་འགྲོ་བའམ། རྟ་ཞོན་ཏེ་ཕན་ཚུན་འཁྱམས་པའམ། ལམ་དུ་ཞུགས་པ་དང་། མང་དུ་སྨྲ་ བ་དང་།སྟན་ཧ་ཅང་མཐོ་བ་ལ་འདུག་པ་དང་། སྔས་ཧ་ཅང་མཐོ་བ་འམ། དམའ་བ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་མི་བྱའོ། །ཉིན་པར་ཉལ་བ་དང་། དུད་པ་དཀུ་བའི་ནང་ན་འདུག་པ་དང་། རྡུལ་ཁྲོད་ན་འདུག་པ་འདི་རྣམས་ཀྱང་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྨན་མར་ཅི་སྲིད་འཐུངས་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་ བར་དུ།ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱ་ཞིང་མི་རུང་བ་རྣམས་སྤང་ངོ་། །སྨན་མར་དང་འདྲ་བར་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། སྣ་ནས་བཏང་བ་དང་། སྨན་མས་གཏོང་བ་རྣམས་ཀྱང་ཚུལ་དེ་དང་འདྲ་བར་ནད་བྱང་གི་བར་དུ་ཆོ་ག་ཡུན་དེ་སྲིད་དུ་བསྲུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ནད་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྨན་ མར་གཏང་བའི་ཆོ་ག་ནི་བཀྲུ་སྨན་དང་འདྲ་སྟེ།སྨན་མར་གྱི་ཆོ་ག་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྟོ་སྙི་ན་ནི་སྨན་མར་ཉི་མ་གསུམ་དུ་གཏང་ངོ་། །ལྟོ་སྲན་ནི་ཉི་མ་བདུན་དུ་གཏང་ངོ་། །སྨན་མར་བཏང་བས་ནད་རྩེ་ཞིལ་ཏེ། ཁོང་ལེགས་པར་སྣུམ་པར་གྱུར་ན། དེ་ཕན་ཆད་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་ བྱའོ།།དེ་ལྟར་སྨན་མར་བཏང་བས་ནད་རྩེ་ཞིལ་བར་གྱུར་ན། སྟོད་སྨད་དུ་དབུགས་དབྱུང་བ་ཐ་མལ་པར་འོང་། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཆེས་ཏེ་འབར། བཤང་བ་སྣུམ་ལ་མི་སྲི་བ་འབྱུང་། མར་དང་སྣུམ་བག་མི་འདོད་དེ་སྐྱོ། ལུས་སྙོམས་ཏེ་འདི་ལྟར་གྱུར་ན། ནད་རྩེ་ཞིལ་ཞིང་ལུས་ཀྱི་ཁོང་ ལེགས་པར་སྣུམ་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།ལུས་ཀྱི་ཁོང་རྩུབ་ན་ནི་ཚུལ་འདི་དང་འདྲ་སྟེ། འདི་ལས་བཟློག་སྟེ་བལྟའོ། །གལ་ཏེ་སྨན་མར་དང་སྣུམ་གྱི་ཚོད་མ་ཟིན་ཏམ། ཕན་པ་མ་ཡིན་པར་ཟོས་སམ། གཏང་བའི་དུས་མ་ཡིན་པར་འཐུངས་སམ། ཁ་ཟས་ལོག་པ་ཧ་ཅང་སྣུམ་ཆེས་ པའམ།བསིལ་ཞིང་རྩུབ་པའམ། ཟས་མ་ཞུ་བཞིན་དུ་ཟོས་པའམ། མཚན་མོ་མི་ཉལ་ཞིང་ཉིན་པར་ཕན་ཚུན་འཁྱམ་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་ལོག་པ་བྱས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལས་སྨན་མར་མ་ཞུ་སྟེ། སྣུམ་དྲགས་པར་གྱུར་ན། གདོང་པ་དང་ལུས་ཀྱི་ཤ་མདོག་སེར། སྣབས་དང་མཆིལ་མ་ མང་།ཐུར་དུ་ཚད་པར་འཁྲུ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ལས་ནད་ནི་ལུས་སྐྲངས་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་དུ་འོང་ངོ་། །ཁོང་རྨྱ་ལུས་དགྱེ་སྒུ་མི་ཤེས་ཏེ། རེངས་བག་ཏུ་འདུག། སེམས་མྱོས་ཏེ་བློང་བག་ཏུ་འདུག་།གཡན་བ་དང་། མཛེ་དང་རིམས་ནད་རྟག་ཏུ་སྐྱུགས་པ་ དང་།ཁོང་ན་ལྟོ་སྦོ། མགོ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་དཔྱད་བྱ་བ་ནི་ཟས་དང་སྐོམ་དབྲི་ཞིང་བསྡམ་པ་དང་། སྐྱུག་སྨན་གཏང་། དུགས་བྱ། ཟས་དང་སྐོམ་རྣམས་རྩུབ་པའི་བག་གཏང་། འཚལ་ནན་དར་བ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་དང་། འདི་ལྟ་བུ་མནན་པའི་ཁུ་བ་དང་། དར་བ་བསྐོལ་བ་དང་། ནས་དང་། ཙི་ཙེ་རྒོད་དང་། ཁྲེ་རྒོད་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་པོ་ཨ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་གསུམ། སྦྲང་རྩི་ལ་སྦྱར་ཏེ་བཏང་པའམ། ཡང་ན་ཨ རུ་ར་བཏགས་པ་དང་།བ་གཅིན་དང་གུ་གུལ་བསྲེས་ནས་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། །མདོར་ན་ནད་དམིགས་ཇི་ལྟར་མི་བདེ་བ་དང་སྦྱར་ལ་དཔྱད་བྱས་ན། མར་དྲགས་པའི་ནད་འབྱང་ངོ་། །ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཟས་མི་བཟའ་བ་ནི་བཟའ་བར་སྨྱུང་བ་མི་ནུས་ན་ཡང་། ཁ་ཟས་རྩུབ་པོ་བཟའ་བའི་དཔྱད་བྱས་ན་སྨྱུང་བ་བྱས་པ་དང་འདྲའོ།

如同服用药酥一般，应用温水漱口洗手。不可与女人相见。夜晚应睡眠。大小便来时不可憋住。不可做剧烈运动。不可发怒生气和忧愁，不可在寒冷或烈日下停留，不可在大风中行走，不可骑马四处游荡，不可远行，不可多言，不可坐在过高的座位上，不可使用过高或过低的枕头。
白天不可睡眠，不可在烟熏之处停留，不可在尘土中停留，这些都是不允许的。因此，在服用药酥期间，应当遵守这些规矩并避免不当行为。如同服用药酥一样，服用泻药、鼻药和灌肠药时，也应当遵守相同的规矩直到病愈为止。
为了治愈疾病，服用药酥的规矩与服用泻药相同，药酥的规矩也应如此遵守。若是腹部柔软，则服用药酥三天。若是腹部坚硬，则服用七天。服用药酥后，若病情减轻，体内充分润滑，此后即可按饮食规矩进行。
如此服用药酥后，若病情减轻，上下呼吸恢复正常，胃火旺盛，大便润滑不干燥，对油腻食物感到厌倦，身体平衡，若出现这些情况，说明病情减轻且体内充分润滑。若身体内部干燥，则与此相反。
若是药酥和油腻食物未把握好分寸，或食用了不当之物，或在不当时候饮用，或食用过于油腻或寒冷粗糙的食物，或在未消化时就进食，或夜不安寝白天四处游荡，或做出这些不当行为，会导致药酥不消化而过于油腻，面部和身体呈现黄色，鼻涕和唾液增多，下泻发热。
由此会引发身体浮肿、痔疮和血热等疾病。身体僵硬不能伸展，意识迷乱行为散乱，瘙痒、麻风、持续呕吐、腹痛胀满、头晕等疾病。
对于这种情况的治疗方法是：减少饮食并加以节制，服用催吐药，进行热敷，食用粗糙性质的饮食，食用酸奶、诃子、余甘子等煎煮的汁液，以及煮沸的酸奶、大麦、野生小豆、野生豌豆、胡椒、三果（诃子、余甘子、醋栗）配合蜂蜜服用，或者服用研磨的诃子配合牛尿和安息香，这些都有效果。
总之，根据具体病症采取相应治疗方法，就能治愈过度服用药酥引起的疾病。另外，对于这种情况的治疗，如果无法完全禁食，食用粗糙的食物也能达到禁食的效果。

།གལ་ཏེ་མར་དྲགས་པའི་ནད་ལས་བཀྲུ་སྨན་གཏང་དགོས་པར་གྱུར་ན། ཉི་མ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཁ་ཟས་སྣུམ་པ་ཁུ་བ་དྲོད་བག་དང་། ཡུལ་སྐམས་ནས་བྱུང་བའི་ཤ་ལས་ཁུ་བ་དྲོད་པག་ཏུ་བྱས་པ་དང་། ཁ་ཟས་དྲོད་བག་ཟོས་ལ་ནང་ནུབ་ཏུ་དུགས་བྱ་ཞིང་། ཉི་མ་གསུམ་དུ་སྣུམ་བག་གི་དྲོད་དང་། དུགས་དེ་ལྟར་བྱས་ནས། དེའི་རྗེས་ལ་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་། །སྐྱུག་སྨན་གཏང་བ་ནི་མི་ཤ་དང་ཚིལ་ཆེས། བད་ཀན་མང་། དྲོད་མ་སྙོམས་ཏེ། ཟས་རེས་འགའ་འཇུ། རེས་འགའ་མི་འཇུ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཉིན་ཞག་གཅིག་བད་ཀན་སྐྱེ་བའི་ཁ་ཟས་སྦྱིན་ལ། ཕྱི་དེ་ཉིན་སྐྱུག་སྨན་ཐོང་ཤིག་།ཡང་ཟས་སྣུམ་བག་གིས་བསྐྱེད་བསྐྱེད་པ། བད་ཀན་ཅན་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སྔར་ཟས་རྩུབ་པོ་བྱིན་ཏེ། དེའི་རྗེས་ལ་ཁ་ཟས་སྣུམ་བག་གིས་ཁོང་སྣུམ པར་བྱས་ནས་བཀྲུ་སྨན་ཐོང་ཤིག་།དཔྱད་དེ་ལྟར་བྱས་ན་མར་དང་སྣུམ་བག་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ། །མར་དང་སྣུམ་ལྟ་བུར་མ་འཕྲོད་དེ་ནད་དུ་གྱུར་པ་ཁ་ཟས་ཀྱི་དཔྱད་བྱས་པས་མ་བྱང་ན། སྨན་བཏང་བའི་དཔྱད་བྱས་པས་ནད་ཀྱི་དྲི་མ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །བྱིས པ་ཆུང་ངུ་དང་།རྒན་པོ་ལ་སོགས་པ་མར་དང་སྣུམ་བག་སྤོང་མི་ནུས་ལ། ཆོ་ག་དཀའ་ན་འཕྲལ་དུ་སྣུམ་གྱི་དཔྱད་འདི་སྐྱོ་ཞིང་གནོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་གྱི་གྱིས་ཤིག་།བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མར་བརྔོས་ལ་ཤ་ཁུ་ལས་བཏང་ངམ། ཐུག་པའི་ནང་དུ་བཏབ་ལ་བླུད་དོ། །ཡང་ ན་ཏིལ་བཏགས་པའི་ནང་དུ་མར་བཏབ་ལ།བུ་རམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་བཏང་སྟེ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་འབྲས་དང་ཏིལ་མར་དང་སྲན་མ་ཤ་དང་། སྣ་གསུམ་གྱི་ཐུག་པ་ནང་དུ་ཡང་མར་འདི་བཞིན་དུ་བཏབ་ལ་བཏུང་ངོ་། །འོ་མ་བསྐོལ་བ་དྲོན་མོའི་ནང་དུ་མར་བཏབ་པའི་ ཐུག་པའམ་ཞོ་མངལ་མ་ཞོག་ཆུ་བོར་ལ།བུ་རམ་གྱིས་བཏབ་སྟེ་བླུད་པའི་ཐུག་པ་དེ་ལྟ་བུ་རྣམ་པ་དྲུག་དང་། མར་རྐང་ཚིལ་དང་ཏིལ་དང་སྣ་བཞི་འབྲས་དང་སྣ་ལྔའི་ཐུག་པ་དང་། སྤྱིར་དྲུག་དང་། ཡང་ཐུག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་དང་། ཐུག་པ་སྣ་བདུན་པོ་འདི་རྣམས་ནི་འཕྲལ་ དུ་ལུས་ཀྱི་ཁོང་སྣུམ་པར་འགྱུར་ཏེ།ལན་ཚྭ་ཆེར་གདབ་བོ། ཐུག་པ་འདི་དག་ནི་བད་ཀན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ལུས་རྩུབ་པར་མི་འགྱུར། ཡང་མཛེ་ནད་ལུས་སྐྲང་བག་དང་། གཅིན་རྟག་ཏུ་འོང་ཞིང་སྙི་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ། བུ་རམ་ཡུལ་གཤེར་ས་ནས་བྱུང་བའི་ཤ་དང་། ལོ་མ་དང་ཏིལ་དང་། སྲན་མ་ཤ་དང་། ཆང་དང་ཞོ་རྣམས་བཟར་མི་རུང་ངོ་། །སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་དང་། དཔྱད་བྱས་ནས་གནོད་པར་མ་གྱུར་ན། སྨན་འབྲས་བུ་གསུམ་པོ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། གུ་གུལ་ལ་སོགས་པ་བསྐོལ་ལ་ཐོང་ཤིག་།དེ་ལྟར་བཏང་ན ནད་རྙིང་ལ་ཡང་འབྱང་ལ།ལུས་ཀྱི་ཁོང་ནས་དྲོད་སྐྱེ། ཁོང་པ་ནང་གི་ནད་ཀུན་འབྱང་། སྲོག་ཟུངས་བདུན་འཕྲལ་དུ་བརྟ། ཉམས་སྟོབས་དང་བཞིན་མདོག་བཟང་པོར་འགྱུར། དབང་པོ་རྣམས་བརྟན། རྒན་སྲ། ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། མར་རྟག་ཏུ་བཟའ་བའི་ཡོན་ ཏན་དེ་ནི་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ།།སྣུམ་ལ་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་གར་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་དུགས་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དུགས་བྱ་བ་དང་། བག་ཟན་དང་སྨན་དུ་སྦྱར་བས་ལུས་ལ་བཅིང་ཞིང་ དུགས་བྱ་བ་དང་།དུགས་ཐ་མལ་པ་དང་། ཆུ་ལུམས་དང་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་ལ་དུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལ་བསྲོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མེ་མདག་ལ་གོས་སམ། ཐོང་ལྕགས་སམ་ལག་པའི་ཐལ་མོ་མེ་ལ་བསྲོས་པ་ལ་སོགས་པས་དུགས་བྱའོ།

如果因为油脂过度而需要使用泻药，应在三天内食用油腻、有汤汁且温热的食物，以及干燥地区所产的肉类熬制的温热汤汁，食用温热食物，并在早晚进行热敷。这样用油性食物和热敷持续三天后，再使用泻药。
关于使用催吐药，对于食用人肉和油脂过多、痰液过多、消化不均衡，有时能消化有时不能消化的情况，应该在一天内给予能生成痰液的食物，第二天使用催吐药。
另外，对于因油腻食物而引起的痰液过多的情况，应先给予粗糙的食物，之后用油腻食物使体内润滑，然后使用泻药。如此治疗，就能清除因油脂和油腻引起的疾病。
如果因为不适应油脂等而生病，仅用饮食调理无法治愈，那么使用药物治疗就能清除病邪。
对于幼儿和老人等无法戒除油脂，且治疗方法困难的情况，可以暂时使用这种油性治疗方法，这样既不会感到疲劳也不会造成伤害。
治疗方法是：可以用炒酥油加入肉汤中服用，或者加入稀粥中服用。也可以将芝麻磨碎，加入酥油和熬制的糖浆一起服用。或者将酥油加入到米、芝麻油、豆类、肉类三种材料熬制的粥中服用。
还可以在煮热的牛奶中加入酥油制成的粥，或者将酸奶去除上层和水分，加入糖制成的粥，这六种方法，以及单独的酥油、动物油脂、芝麻和四种材料、大米和五种材料的粥，总共六种，再加上这五种粥和七种粥，都能立即使身体内部润滑，要多加盐分。这些粥不会转化为痰液，身体也不会变得粗糙。
另外，对于麻风病、身体浮肿，以及小便经常排出且稀薄的情况，不能食用糖、潮湿地区的肉类、叶类、芝麻、豆类、酒和酸奶。
在进行油性治疗后如果没有不良反应，就可以服用三果（诃子、余甘子、胡椒）、胡椒、诃子、安息香等煎煮的药物。这样服用能治愈久病，体内生热，清除体内所有疾病，迅速增强七种身体要素，增进体力和容颜，感官稳固，延年益寿，能活到百岁，这就是经常食用酥油的功效。
油性治疗方法章第十六终。
下面讲解热敷疗法章。其中热敷分为四种：热敷、用糊状物和药物调制后敷于身体进行热敷、普通热敷和温水浴四种。其中所谓热敷是指用火加热，具体来说，是用火炭加热布料、铁器或手掌等进行热敷。

།བག་ ཟན་དང་སྨན་དུ་སྦྱར་བའི་དུགས་ལུས་ལ་གླན་ཅིང་བཅིང་བ་ནི་བག་ཕྱེ་འམ་འབྲུ་སྣ་ཚོགས་བཏགས་ལ་སྨན་ཤིང་ཚ་དང་ཕབས་དང་ཉེའུ་ཤིང་དང་ཐང་ཤིང་དང་གུ་གུལ་དང་། རུ་ར་དང་། ལྡུམ་བུ་ར་སྣ་དང་། ཨེ་རཎྜའི་རྩ་བ་དང་། ཡུལ་གཤེར་ས་ནས་བྱུང་བའི་ཤ་དང་། ཚྭ་དང་། དར་བ་དང་། འོ་མ་དང་། ཞོ་དང་། མར་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱིས་སླ་མོར་སྦྲུས་ལ་ལན་ཚྭ་ཆེར་བཏབ་སྟེ་བཙོས་ལ་རས་ཀྱི་སྟེང་དུ་བདལ་ཏེ། ལུས་གར་ན་སར་གླན་ཞིང་བཅིངས་ན་དུགས་འདིས་ནི་རླུང་ནད་འབྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བད་ཀན་དང་འདྲེས་པའི་ནང དུ་གྱུར་ན་ནི་དུགས་དེའི་ནང་དུ་བྱེའུ་རུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་ལ་དུགས་བྱའོ།།མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་ནི་ཤིང་ཤུག་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དུགས་གླན་ཏེ་དེ་ལྟར་སྦྱར་བ་ལས། གལ་ཏེ་སླ་བས་ལུས་ལ་མི་ཆགས་ཤིང་རས་ཀྱིས་མི་ཐུབ་ན་མར་དང་ཏིལ་མར་ལ་སོགས་པ་སྣུམ་གྱིས་ བསྣན་ཏེ།ཡང་དང་ཡང་བསྭོ་ཞིང་པགས་པ་མ་རུལ་བ་དྲི་མི་ཞིམ་པ་མ་ཡིན་པས་ཕྱི་རོལ་ནས་དུགས་བྱའོ། །ཕགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་མ་རྙེད་ན་སྨན་རླུང་སེལ་བའི་ལོ་མ་ཨ་ཤྭ་གནྡྷའམ། ཨེ་རཎྜའམ། དར་རམ་བལ་སྣམ་མམ་རས་ཀྱིས་གཡོགས་ཤིང་དཀྲིས་ལ་མཚན་མོ་དུགས་བྱས་ ན་ནི་ཉིན་པར་མི་དགོས་ཀྱི་ཁྲོལ་ཅིག་།ཉིན་པར་དུགས་བྱས་ན་ནི་མཚན་མོ་མི་དགོས་ཀྱི་ཁྲོལ་ཅིག་།དེ་ལ་དུགས་ཐ་མལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཕྱེ་དང་མར་དང་ཆུར་སྦྱར་ཏེ། བཙོས་པའི་བག་ཟན་སླ་མོས། གང་ན་བའི་ཐོག་ཏུ་གླན་ཅིང་བདུགས་པ་དང་། གྱོ་མོའི དུམ་བུ་དང་།ཕག་དུམ་དང་། རྡོ་བ་དང་། ས་ཕྱེ་མ་དང་། གསོ་མའི་ལོ་མ་དང་། འབྲས་ལ་སོགས་པ་འབྲུ་རྣམས་དང་། ལུག་གི་རིལ་མ་དང་བྱེ་མ་དང་། ཕུབ་མ་ལ་སོགས་པ་ཐབས་དུ་མས་བཙོས་སམ། བརྔོས་པའི་དུགས་ཀྱིས་ཡུལ་གྱི་རྣམས་དང་དུས་དང་སྦྱར་ཞིང་དུགས་བྱའོ། ། དེ་ལ་སྨན་ཁུའི་ལུམས་བྱ་བའི་དཔྱད་ནི། ཤིང་ཤི་ཀྲུ་དང་། ཤི་ཀྲུའི་རྩ་བ་དང་། ལོ་མ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྙེད་པ་དང་། ཤིང་ཨེ་རཎྜའི་རྩ་བ་དང་། ལོ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཀ་རཉྫ་དང་། བྱིའུ་རུག་པ་དང་། ཀརྫ་ཀ་དང་། ཤིང་ཤི་རི་ཤ་དང་། ལྡུམ་བུ་བ་ཤ དང་།འོད་མ་དང་། ཤིང་ཨརྐ་དང་། མ་ལི་ཏི་དང་། དིརྒྷ་བིན་ཏ་དང་། གསོ་མའི་ལོ་མ་དང་། ཤུ་དག་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡུལ་གཤེར་ས་ནས་བྱུང་བའི་ཤ་དང་། ཉ་དང་། ངང་ངུར་ལ་སོགས་པའི་ཤ་དང་། སྨན་གྱི་རྩ་བ་སྣ་བཅུ་པ་དང་འདི་རྣམས་ལ་སོགས་པ་ནད་དམིགས་ དང་སྦྱར་ལ་ནད་ལྕི་ན་སྨན་འདི་ཀུན་སྣ་ཚང་བར་བསོགས་ཏེ་བརྡུངས་ལ་ཆང་དང་ཚྭ་དང་འོ་མ་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙོས་ལ་བུམ་པའི་ནང་དུ་བླུགས་ལ་གང་ན་བར་སྨན་གྱི་རླངས་པ་དྲོན་མོས་གར་ན་བའི་དམིགས་སུ་བདུག་ཅིང་ལུམས་བྱའོ།།ཡང་ན་རླངས་པས་མི་བདུག་པར་སྨན་བཙོ་ བཙོ་བའི་ཁུ་བ་དྲོ་ཚ་ཙམ་བུམ་པའི་ཁ་ཕྲ་མོར་བཏོད་པའམ།སྦུ་གུ་རིང་པོར་བཏོད་པའི། བླུགས་པའི་ཁ་ནས་སྨན་གྱི་ཁུ་བའི་རྒྱུན་བྱུང་ནས་ནད་ཀྱི་སྟེང་དུ་བླུགས་ཤིང་སྨན་ཁུའི་ལུམས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྨན་ཁུའི་ལུམས་བྱེད་པའི་ཚེ་ལུས་ལ་གོས་ཀྱིས་ཀྱང་གཡོགས་ལ་དེའི་སྟེང་དུ་སྨན་ ཁུའི་ཆུ་ལུམས་ཀྱིས་ལུས་ལ་བདེ་བ་རན་པར་བླུགས་ཤིང་ལུམས་བྱའོ།།ཡང་ན་སྨན་ཁུ་དྲོན་མོ་དེ་གཞོང་ཁུང་ལུས་ཚད་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་གང་བར་བླུགས་ལ་དེའི་ནང་དུ་ལུས་ཞུགས་ན་རླུང་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །ནད་པ་ཆུ་ལུམས་དེ་ལྟ་བུའི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ་འདུག་ ན་གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་དུ་འོང་བ་དང་ཆུ་འགགས་ཏེ་གཅིན་སྲི་བ་དང་།རླུང་ནད་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ལུམས་བྱ་ཞིང་འཇུག་པ་ལ་ཁ་ཟས་སྣུམ་བག་བཟའ་ཞིང་ཟས་ཞུ་ནས་སྔ་དྲོ་ཆུ་ལུམས་བྱའོ།

将糊状食物和药物调配成热敷剂涂敷并包扎身体时，应将面粉或各种谷物磨碎，与药木、辛香料、酵母、小茴香、檀香、安息香、诃子、各种药草、蓖麻根、湿地所产的肉、盐、酸奶清、牛奶、酸奶、酥油等调和成糊状，加入较多盐后煮熟，摊在布上，涂敷并包扎在身体疼痛处，这种热敷可以祛除风病。
如果与痰病混合在内部形成，则在热敷剂中加入莽草等配制热敷。对胆病则配以柏树。热敷涂抹如此配制后，如果因太稀而不能附着在身体上且布料无法承载，则加入酥油、芝麻油等油脂，反复加热，用未腐烂且无异味的皮革从外部热敷。
如果找不到这样的皮革，则用祛风药草的叶子，如假马齿苋或蓖麻，或用丝绸、毛毡或布包裹缠绕，晚上热敷则白天可以解开，白天热敷则晚上可以解开。
其中普通热敷是指将面粉、酥油和水调和，煮成稀糊，涂敷在疼痛处并熏蒸，或用砖块、猪肉块、石头、土粉、青稞叶、大米等谷物、羊粪、沙子、谷壳等多种方法煮熟或烤热，根据地方和时令配制热敷。
关于药液浴疗法，取诃子树及其根、叶、果实等所有部分，蓖麻树根、叶等，油柑、莽草、卡加卡、合欢树、毒根、芦苇、牛角瓜、马利提、长藤、青稞叶、白芷等，以及湿地所产的肉、鱼、鸭等肉类，十种药根等，这些都要根据病症配制，如果病重则将这些药物全部收集磨碎，与酒、盐、牛奶、水等调和煮熟，倒入瓶中，用温热的药气熏蒸疼痛部位进行浴疗。
或者不用蒸气熏蒸，而是将煮好的药液温热后从细口瓶或长管中注入，让药液流注在病处进行药液浴疗。进行药液浴疗时，要用衣服遮盖身体，在上面注入适量舒适的药液进行浴疗。
或者将温热药液倒满与身体等大的浴盆中，身体浸入其中可治疗一切风病。病人浸入这样的浴池中，可以治疗痔疮出血、小便不通和风病等。进行这样的浴疗时，应食用油腻食物，待食物消化后在上午进行浴疗。

།དེ་ལྟར་ལུམས་བྱ་བའི་ཚད་ནི་ནད་པའི་ནད་དམིགས་ཆེ་ཆུང་དང་། ཡུལ་རྣམས་དང་དབྱར་དགུན་གྱི་དུས་དང་སྦྱར་ལ་ལུམས་ཆེ་ཆུང་འབྲིང་གང་རན་པ་ཚོད་དེ་ལས་དཔག་སྟེ་བྱའོ། །དེ་ལས་བད་ཀན་གྱི་ནད་དམིགས་ཤས་ཆེ་ན་ནི་སྨན་ཁོང་རྩུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་སྦྱར་ལ་ཆུ་ལུམས་བྱའོ། །མི་རང་བཞིན་རླུང་དང་བད་ཀན་ཅན་ཞིག་ལ་རླུང་ནད་སྐྱེས་ཏེ རྩུབ་པར་གྱུར་ན།སྨན་རྩུབ་པ་དང་སྣུམ་བག་ཡོད་པ་གཉི་ག་དང་སྦྱར་བའི་ཆུ་ལུམས་བྱའོ། །ཡང་ནད་པ་ཕོ་བའི་ནང་དུ་རླུང་ནད་ཞུགས་པ་ལ། ལོང་ཀའི་ནང་དུ་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ནི་སྔར་ཕོ་བའི་གནས་ལ་ཕན་པའི་ལུམས་རྩུབ་མོའི་ལུམས་བྱའོ། ། ལོང་ཀའི་ནང་ན་བད་ཀན་ཡོད་པ་ནི་སོ་སོའི་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་སྦྱར་ཏེ་སྣུམ་བག་ཡོད་པའི་ལུམས་བྱའོ། །དེ་ལ་དུགས་དང་ལུམས་གང་བྱེད་ཀྱང་རུང་སྟེ། སྟ་ཟུར་དང་ཆུ་སོའི་བར་དང་། མིག་དང་རླིག་པའི་འབྲས་བུ་དང་། སྙིང་དང་འདི་རྣམས་ལ་དུགས་ཆུང་དུ་བྱའོ། །ཡང ན་ནི་མ་བྱེད་ཅིག་།ལུམས་ལེགས་པར་བྱས་པའི་ཚུལ་ནི་ཁོང་གྲང་ཞིང་བསིལ་བ་ཀུན་མེད། ཟུག་ཅིང་ན་བ་བྱང་། ལུས་དང་རྐང་ལག་འཇམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་ན་ལུམས་ལེགས་པ་ཡིན་ཏེ་ལུམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལུས་དལ་གྱིས་མཉེ་ཞིང་དེའི་རྗེས་ལ་ཆུ་དྲོན་པོས་ལུས་ཁྲུས་བྱས་ནས དེའི་འོག་ཏུ་སྣུམ་གཏོང་བའི་ཆོ་ག་གྱིས་ཤིག་།ཡང་ལུམས་ཧ་ཅང་དྲགས་ན་ཉེན་དུ་གྱུར་པའི་ནད་དམིགས་ནི། མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་རྒྱས་ཏེ་ཚ་བའི་ནད་སྐྱེ། སྐོམ་དད་ཆེ། མྱོས་ཤིང་བརྒྱལ་བའམ། བོག་པར་འགྱུར། སྐད་འགགས། རྐང་ལག་ན། མགོ འཁོར།རྐང་ལག་གི་ཚིགས་ཀུན་ན། རིམས་ཚ་བས་འདེབས། ལུས་ཀྱི་ཤ་ཚིག་སྟེ་ནག་པོ་དང་དམར་པོ་ཐིག་ཐིག་པོར་སྣང་། ལུམས་ཧ་ཅང་དྲགས་ན་སྐྱུག་བྲོ་བ་འདི་ལྟ་བུའི་ཉེན་དུ་འགྱུར་རོ། །ལུམས་དེ་ལྟར་ཧ་ཅང་དྲགས་ཏེ། ཚ་བ་དང་མགོ་འཁོར་བ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་ བ་ལ་སོགས་པ་དང་།གཞན་ཡང་དུག་གིས་ཕོག་པ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཚ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་བཏང་ངམ། མེ་བཙའ་བཏབ་བམ། མེས་ཚིག་གམ། ཚད་པས་བཏབ་བམ། སྐྱུག་བྲོ་འམ། སྙིང་མི་དྲན་ཏེ་མྱོས་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ། ལུམས་ རྩི་ཨེཎྜ་དང་།ཉེའུ་ཤིང་ལྟ་བུ་དང་། ཉ་དང་ཆུ་བྱ་སྣ་ཚོགས་ལྟ་བུ་ནི། བསིལ་ཞིང་ལྕི་བའོ། །ཚ་ཞིང་རྣོ་བ་ན་ལེ་ཤམ་ལྟ་བུ་དང་། དྲོད་ཆེ་བའི་སྨན་ཚིད་ཀ་དང་། དབྱི་མོའི་ལོ་མ་འདི་ལྟ་བུ་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་སོ་སོའི་ནད་དམིགས་ལ་ལུམས་ཅི་རིགས་པར་བྱས་ན་ནད་དམིགས་ཀྱི་ཉེན་དེ་ལྟ་ བུར་མི་འགྱུར་རོ།།ལུམས་རྩིར་བཟང་བ་ནི་རློན་ཞིང་ཞུ་བ་ཡོད་པ་སྲ་སྟེ་ཚོས་དཀའ་བ་སྤྱི་བག་དང་། འབྱར་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། སྣུམ་བག་དང་། རྩུབ་པའི་བག་དང་། རྩ་བའི་ནང་དུ་འགྲོར་རུང་བ། ཞིབ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སྨན་ནི་ལུམས་རྩིར་བཟང་ངོ་། །ལུམས་ཀྱིས་ནད་དང་། ཉེན་ དུ་མི་འགྱུར་བའི་སྨན་རྩི་ནི་འཇམ་པ་དང་།རྩུབ་པ་དང་། ཞིབ་པ་དང་། འབྱར་བ་སྤྱི་བག་འདུག་པ་དང་། ཞུ་བ་གཤེར་བག་ཅན་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སྦྱར་ན་ལུམས་མ་ལེགས་ཏེ་ནད་དུ་གྱུར་པ་ལས་རྩེ་ཞིལ་ཏེ་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །མདོར་ན་སྨན་ཁ་བ་དང་། བསྐ་བ་དང་། མངར་བག་འདི་ གསུམ་ཡོད་པ་ཕལ་ཆེར་སྦྱར་ན་ལུམས་ཉེས་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་རྩེ་ཞིལ་ཞིང་ཕན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ལུམས་ཧ་ཅང་དྲགས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་དེ་སླར་བཅོས་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ནད་རྩེ་ཞིལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཕན་པའི་རྟགས་ནི་གང་དུ་ལུམས་དྲགས་པའི་ཉེན་སྨོས་པའི་ནད་རྣམས་ བྱང་ལ།ཉམས་སྟོབས་སྐྱེ་བར་ཚོར་ན་དེ་ནི་ལུམས་དྲགས་པའི་ནད་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།

如此，关于沐浴疗法的标准，应当根据病人病症的大小、地域、夏冬季节等因素，权衡考虑采用大中小规模的沐浴疗法。
其中，如果痰病症状较重，则应配合内服干燥性药物进行水浴。
如果一个体质本来就有风病和痰病的人又生了风病而变得干燥，就应当同时配合干燥性和油性两种药物进行水浴。
另外，对于病人胃中有风病，而结肠中有痰病的这种情况，应当先对胃部进行干燥性沐浴疗法。
对于结肠中的痰病，则要根据各个部位的特点配合油性沐浴疗法。
无论是进行热敷还是沐浴，对于人中与水沟之间、眼睛和睾丸、心脏等部位都要减轻程度，或者干脆不做。
沐浴疗法做得好的表现是：体内寒凉感消失，疼痛消除，身体和四肢变得柔软，出现这些情况就是沐浴做得好。沐浴之后要轻轻按摩身体，然后用温水洗浴，之后再进行涂油仪式。
如果沐浴过度，会出现以下危险症状：胆汁和血液增盛而生热病，口渴严重，昏迷或虚脱，声音嘶哑，手脚疼痛，头晕，四肢关节疼痛，发热，身体肌肉出现黑色和红色斑点，沐浴过度会出现恶心等这些危险。
对于这样过度沐浴而导致发热、头晕、恶心等症状，以及其他中毒、烫伤、服用热性药物、施以灸法、烧伤、发热、恶心、神志不清等情况，
应当使用蓖麻、芦苇等，以及鱼类和各种水鸟等凉性重质药物。
对于辛辣热性的辣椒等，以及热性较强的药物如莴苣和艾叶等，要根据各种病症适当使用沐浴疗法，这样就不会出现上述危险症状。
适合做沐浴药材的特点是：湿润有汁液、坚实不易煮烂、有粘性、有油性、有干燥性、能渗入根部、细腻，具有这些特性的药材适合用作沐浴药材。
能够防止沐浴引起病症和危险的药材应当柔和、干燥、细腻、有粘性和湿润性，用这些配制的沐浴药材即使沐浴不当产生病症也能逐渐消除而获得疗效。
总之，药材具有苦、涩、甜这三种味道的大多配伍使用，就能消除沐浴不当引起的所有病症而获得疗效。
这样，因过度沐浴而致病后，通过治疗方法使病症逐渐消除，痊愈的征兆是：前面所说的过度沐浴的各种危险症状消失，感觉体力恢复，这就叫做过度沐浴的病症痊愈了。

།ཡང་ལུམས་དྲགས་ཆེས་ཏེ་ནད་དུ་གྱུར་པ་དེ་རྩེ་ཞིལ་བའི་ཐབས་ཧ་ཅང་དྲགས་ཆེས་ན་ཡང་། ཤ་མདངས་ཀྱི་པགས་པ་དང་། ཆུ་བ་དང་། རྐང་ལག་རྣམས་འཁུམས་པར་འགྱུར། སྙིང་ འཕར་ཞིང་ན།སྨྲ་མི་ནུས། འགྲམས་པའི་ཉ་བྱུང་སྟེ་ལྟུང་། མཆུ་དང་། ལག་པ་དང་། རྐང་པ་དང་། པགས་པ་རྣམས་ནག་པོར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཧ་ཅང་རྩེ་ཞིལ་དྲགས་པའི་ནད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དུགས་བྱར་མི་རུང་བའི་དམིགས་ནི་ཧ་ཅང་ཚོན་པོ་སྦོམ་པོ་དང་། རླུང་ཆེས་ ཏེ་ཁོང་རྩུབ་པ་དང་།རིད་པར་གྱུར་ཏེ་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་སྔར་ལུམས་དྲགས་པ་ལས་སླར་གསོ་ཞིང་དཔྱད་བྱ་དགོས་པ་དང་། གློ་ན་བ་དང་། གློ་རྡོལ་བ་དང་། སྲོག་ཟུངས་བདུན་པོ་ཟད་དེ་ལུས་སྐམ་པོར་སོང་བ་དང་། ལུས་ཁུར་རམ་ལས་ཀྱིས་དུབ་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཆང་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་དང་། མིག་རབ་རིབ་ཟ་བ་དང་། དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་ཏེ་ལྟོ་ཆེར་སྐྱེས་པ་དང་། ཤུ་བ་མཆེད་པ་དང་། མཛེ་ནད་དང་། འོར་ནད་སྐྲང་བག་དང་། ཚ་བ་མཁྲིས་པའི་ནད་ཡོད་པ་དང་། འོ་མ་དང་། ཞོ་དང་མར་འཐུངས་པ་དང་། སྦྲང་རྩི་འཐུངས པ་དང་།བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། ལུས་སྣད་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་འོང་བ་དང་། སེམས་འཁྲུགས་པ་དང་། མྱ་ངན་གྱིས་བཏབ་པ་དང་། འཇིགས་ཤིང་བག་ཚ་བ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པའམ་མིག་སེར་གྱིས་བཏབ་པ་འམ། སྐྱ་རྦབ་ ཀྱི་ནད་ཡོད་པ་འམ་གཅིན་སྙི་སྟེ་རྟག་ཏུ་འོང་བ་འདི་ལྟ་བུ་དང་།སྤྱིར་མཁྲིས་པའི་ནད་ཡོད་པས་ཚ་བའི་ནད་ཆེ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ལུམས་བྱར་མི་རུང་། བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་དང་། ཟླ་མཚན་ཟག་པ་དང་། བུ་བཙས་པ་ལྟ་བུ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་ལ་ལུམས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ སྦྲུམ་མ་འམ་ཟླ་མཚན་ཟག་པ་དང་བུ་བཙས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ལུམས་བྱར་མི་རུང་བ་འམ།དུག་གིས་ཕོག་སྟེ་ལུམས་བྱ་དགོས་ན་ཡང་ལུམས་མི་དྲགས་པ་འཇམ་པོར་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལ་ལུམས་བྱ་བའི་ནད་ཀྱི་དམིགས་ནི་བད་ཀན་ཆེས་ཏེ་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་ བ་དང་།ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པ་དང་། ལྟོ་སྦོས་པ་དང་། བཤང་གཅི་གཉིས་ཀ་འགགས་ཏེ་དབྱུང་དུ་མི་རུང་བ་དང་། མགུལ་སུབས་ཤིང་སྐད་འགགས་པ་དང་། རླུང་ནད་ཀྱིས་བག་ཏུ་མི་བདེ་བ་དང་། བད་ཀན་རྒྱས་པ་དང་། བེའུ་སྣབས་ ཡོད་དེ་མཆིན་པ་ན་བ་དང་།ལུས་དགྱེ་སྒུ་མི་ཤེས་ཏེ་ཁོང་རེངས་པ་དང་། ལུས་ལྕི་བ་དང་། རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་ཡོད་པ་དང་། མཚན་བར་རྡོལ་བའི་ནད་དང་། ད་རྒན་ལུས་ནང་དུ་སྒུ་བ་འམ། ཕྱིར་དགྱེ་བའི་ནད་ཀྱང་རུང་རླུང་ནད་ཀྱིས་ཟུག་ཐབས་སུ་ན་བ་དང་། ཆུ་ འགགས་པ་དང་།ཐོར་བུ་ཆེན་པོ་བྱུང་བའམ། རྨེན་བུ་སྐྲངས་པའམ་པགས་པའི་ནང་དུ་ཐོར་བུ་འབྱུང་ལ་ཕྱིར་རྡོལ་དུ་མི་རུང་བ་ལྟ་བུ་དང་། སྐྱེས་པ་ཁུ་བ་འགགས་ཏེ་འོང་དུ་མི་རུང་བ་དང་རླུང་ནད་ཆེ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སོ་སོའི་ནད་དམིགས་དང་ མཐུན་པར་སྨན་སྦྱར་ལ་ལུམས་དང་དུགས་བྱའོ།།ཡང་མི་ལ་རླུང་ནད་ཡོད་པའམ་ཚོ་སྟེ་ཚིལ་ཆེས་པའམ། བད་ཀན་རྒྱས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ལུམས་བཙོས་ཤིང་གདུ་གདུ་བ་མི་དགོས་པར་ཁང་པ་རླུང་མེད་པ་དྲོན་པོའི་ནང་དུ་གོས་བསྲོས་ལ་དྲོན་པོ་གྱོན་ཏེ་རྔུལ་དབྱུང་བ་དང་གོས་ལྕི་བར་གྱོན་ ཅིང་རྔུལ་བར་བྱ་བ་དང་།དངང་བར་བྱ་ཞིང་རྔུལ་གདོན་པར་བྱས་ན་ལུམས་བྱ་མི་དགོས་པར་ཕན་ནོ།

另外，如果过度出汗而成为疾病，采用过度强烈的发汗疗法，会导致皮肤、脂肪、四肢收缩。心脏跳动并疼痛，无法说话，牙龈肿胀并脱落。嘴唇、手、脚和皮肤变黑，这种情况是过度发汗导致的疾病。
对于不适合热敷疗法的症状是：过于肥胖的人，风大而内部干燥的人，消瘦虚弱的人，昏厥的人，之前因过度出汗而需要恢复治疗的人，咳嗽的人，肺部破损的人，七种身体要素耗尽而身体干枯的人，身体疲惫或劳累的人，因饮酒而生病的人，眼睛模糊的人，腹水肿胀的人，疥疮蔓延的人，麻风病人，肿瘤水肿的人，热性胆病的人，饮用牛奶、酸奶和酥油的人，饮用蜂蜜的人，服用泻药的人，身体受伤的人，痔疮出血的人，精神错乱的人，悲伤的人，恐惧不安的人，饥饿的人，口渴的人，黄疸病人，关节炎病人，小便频繁的人，以及一般有胆病导致发热严重的此类病人都不适合进行发汗疗法。
孕妇、月经期间的妇女、产后妇女等这类人也不适合进行发汗疗法。如果孕妇、月经期间的妇女、产后妇女这类人或中毒而必须进行发汗治疗时，也要采用温和的发汗疗法。
适合进行发汗疗法的病症是：痰多导致呼吸不畅的人，咳嗽的人，感冒的人，打嗝的人，腹胀的人，大小便阻塞无法排出的人，喉咙堵塞声音嘶哑的人，风病导致不适的人，痰病严重的人，鼻涕多且肝脏疼痛的人，身体僵硬无法伸展的人，身体沉重的人，阴囊下垂病的人，生殖器破损病的人，关节内弯或外伸的病人，风病引起剧痛的人，小便阻塞的人，长大疮的人，淋巴结肿大的人，皮下长疮而无法外溃的人，男性精液阻塞无法排出的人，风病严重的人，对这些病症要根据各自的病情配制药物进行发汗和热敷治疗。
另外，对于有风病的人、肥胖多脂的人、痰病严重的人，不需要煮药发汗和熏蒸，只需在无风的温暖房间内穿着暖和的衣服出汗，或穿着厚重的衣服出汗，或通过惊吓使其出汗，这样就能达到治疗效果，不需要进行发汗疗法。

།ཡང་མེ་ལ་བཙོ་བའི་ལུས་བཙན་པོ་ཆེ་མ་ཡིན་པར་ཐ་མལ་པར་ཟན་དང་། སྨན་དུ་སྦྱར་བས་བཙོས་པས་ལུས་ལ་དཀྲི་ཞིང་བདུགས་པ་དང་། ཆང་མང་དུ་བླུད་ལ་དུགས་བྱས་ན་ཕན་ ནོ།།རྔུལ་མང་དུ་དབྱུང་བའི་ཐབས་དང་། ཁྲོ་བར་བཅས་པས་རྔུལ་དབྱུང་བ་དང་། བཀྲེས་པར་བྱ་བ་དང་། སྐོམ་པར་བྱ་བ་དང་། ཉི་ཚན་ལ་གཞག་པ་འདི་ལྟ་བུས་ཀྱང་བད་ཀན་ལ་སོགས་པའི་ནད་ལུམས་བྱ་མི་དགོས་པར་ཕྱིན་པར་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་ལུས་དང་ཁོང་པ་ནང་གི་ ནད་ཡོད་པ་ལ་མར་དང་ཏིལ་ལ་སོགས་པ་སྣུམ་གྱི་དཔྱད་ཀྱིས་ནི་ནད་བསྲུལ་ལོ།།ནད་བསྲུལ་དེ་ཁོང་པ་ནང་ཁྲོལ་གྱི་ནང་དུ་སོང་ཡང་རུང་། སྲོག་ཟུངས་བདུན་གྱི་ནང་དུ་སོང་ངམ། རྩའི་ནང་དུ་སོང་ངམ། རྐང་ལག་གི་ནང་དུ་སོང་ངམ། ནད་རུང་བའི་ནང་དུ་ཞེན་ཀྱང་རུང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་ལུམས་སམ་དུགས་བྱས་ན་སྣུམ་གྱིས་བསྲུལ་བའི་ནད་དེ་སྙི་ཞིང་སླ་བར་གྱུར་ནས་ཁོང་དུ་སྡུད་དོ། །ཁོང་དུ་ནད་ལུས་པ་དང་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་ཏེ་ནད་ཀྱི་དཔྱིས་དབྱུང་ངོ་། །དུགས་དང་ལུམས་ཀྱི་ཆོ་ག་སྟེ་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྐྱུག་སྨན་དང བཀྲུ་སྨན་གཏང་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ་བཤད་པར་བྱའོ།།བད་ཀན་རྒྱས་པའི་ནད་དམ་བད་ཀན་རྒྱས་པ་རླུང་ངམ་མཁྲིས་པ་དང་འདྲེས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་སྨན་ལ་སྐྱུག་སྨན་ཐོང་ཤིག་།ཚུལ་འདི་དང་འདྲ་བར་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ནད་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་ཐོང་ཤིག་། ཡང་རིམས་གསར་པ་དང་། ཚད་པས་འཁྲུ་བ་དང་། ཐུར་དུ་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ཏུ་འཁྲུ་བ་དང་། གློ་གཅོང་ཆེན་པོ་སྐེམ་བྱེད་དང་། མཛེ་དང་གཅིན་སྙི་བ་དང་། འབྲུམ་ཆེན་དང་ཐོར་བུ་འབྱུང་བའི་ནད་དང་། རྐང་པ་ཆེར་སྐྲངས་པའི་ནད་དང་སྙིང་མི་དྲན་ཏེ་མྱོས་པར་གྱུར་པ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྙིང་འཕར་བ་དང་། བུད་མེད་ནུ་མ་ན་བ་དང་། རོ་སྟོད་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་མི་བདེ་བ་འདི་རྣམས་དང་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ན་ཕན་ནོ།

再者，对于身体不是很强壮而是普通的人，用饮食和药物调配煮制后涂抹在身上并熏蒸，多饮用酒并进行热敷则有益。
大量出汗的方法，以及伴随愤怒出汗，使其饥饿，使其口渴，置于阳光下暴晒等这些方法，也可以不必进行热敷疗法就能治愈痰病等疾病。
因此，对于身体和内脏有病的人，用酥油和芝麻等油脂疗法来软化病症。
软化的病症无论是进入内脏之中，还是进入七种身体要素之中，或者进入脉中，或者进入手脚之中，或者粘附在病灶处，对于这样的情况进行热敷或熏蒸，则被油脂软化的病症会变得柔软易治，随后收敛到体内。
对于残留在体内的病症，用泻药清洗以彻底清除病根。
热敷和熏蒸疗法第十七章完。
现在讲解第十八章催吐药和泻药施用仪轨。
对于痰病增盛或痰病与风或胆病混合的病症，对于这样的病症要服用催吐药。
同样的方式，对于胆病增盛的病症则要服用泻药。
此外，对于新发热病、热性腹泻、向下流胆汁和血性腹泻、重度肺痨消瘦病、麻风病和糖尿病、大痘和疹子病、脚部严重浮肿病和神志不清醉酒状态、咳嗽、呼吸不畅、心悸、妇女乳房疼痛，以及上半身的不适等这些病症和一切疾病，服用催吐药都有益处。

།དེ་ལ་སྐྱུག་སྨན་གཏང་དུ་མི་རུང་བའི་ནད་དམིགས་ནི་བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་དང་། རླུང ནད་ཡོད་དེ་ཁོང་རྩུབ་པ་དང་།བཀྲེས་པ་དང་རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། མི་རྒན་པོ་དང་སྐེམ་པོ་དང་ཚོ་སྟེ་སྦོམ་པོ་དང་། གློ་སྐམ་ན་བ་དང་། མཚོན་གྱིས་རྨས་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་། རྟག་ཏུ་སློན་པ་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། མིག་རབ་རིབ་ ཁྱེར་བ་དང་།ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། ཁར་ཁྲག་དང་། རླུང་དུ་འདྲེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། སོ་ན་བ་དང་། སྐད་འཛེར་བ་དང་། ཆུ་སྲི་བ་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། སྐྲན་དང་། སྨན་བཏང་བ་ཡང་སློན་དུ་མི་རུང་བ་དང་། ཧ་ཅང་དྲོད་ཆེ་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། རྟུག་སྐམ་གྱིས་བཏབ་པ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་རྡོ་བཞིན་དུ་སྲ་བས་རེམ་རེམ་པོར་ནད་དཀྱེལ་ཆགས་པ་དང་གློ་ན་སྟེ་རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པ་དང་། རླུང་ནད་ཀྱི་བག་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སྐྱུག་སྨན་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ཁྲག་སྨན་གཏང་དུ་མི་རུང་བ་ནི་བཙན་དུག འཐུངས་སམ།དབྱིག་དུག་འཐུངས་སམ་ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བ་འམ་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཟོས་པའམ། བེའུ་སྣབས་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་ཏམ། རྟག་ཏུ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ཡང་སྐྱུག་ཏུ་མི་རུང་བ་ལ་སྐྱུག་སྨན་མི་གཏང་བར། གོང་དུ་སྨོས་ཀྱང་དུག་འཐུངས་སམ། སྐྱུག་སྨན་མི་བཏང་ དུ་མི་རུང་བའི་ནད་དམིགས་ཞིག་ཡིན་ན་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སྐྱུག་སྨན་ཐོང་ཤིག་།ནད་དམིགས་གཞན་དང་སྦྱར་ཏེ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་བའི་རྗེས་ལ་སྨན་གྱི་དུད་པ་སྦུ་གུ་ནས་བཏང་སྟེ་བདུག་ཏུ་རུང་ངོ་། །བཙན་དུག་དང་དབྱིག་དུག་གིས་ཕོག་པ་དང་། ཟས་མ་ཞུ་བ་འམ། ཁ་ཟས་མི འཕྲོད་པ་ཟོས་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་བའི་རྗེས་ལ་དུད་པ་སྦུ་གུ་ནས་བཏང་ཞིང་བདུག་པ་དང་།ཟས་ཀྱི་ཆོ་གས་བསྟན་པ་འདི་རྣམས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུ་ཞིང་གསོར་རུང་བའི་ནད་ནི་སྐྲན་དང་གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་དང་འབྲུམ་བུ་ དང་གཞོགས་ཕྱེད་ན་སྟེ་བསྐྱོད་མི་ནུས་པ་དང་།མིག་སེར་དང་། རིམས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་ཏེ་བྱིང་བ་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། དབྱིག་དུག་དང་། རྟག་ཏུ་སྐྱུག་པ་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། ཤ་མདོག་སེར་པོར་གྱུར་པའི་ནད་དང་། མིག་རབ་རིབ་ཟ་བ་དང་། མིག་སྔོན་པོར་གྱུར་པ་དང་། མིག་རྩི་བོར་ཟ་བ་དང་། ལོང་ཀ་ན་སྟེ་ལྟེ་བའི་འོག་ཏུ་ན་བ་དང་། མོ་མཚན་ན་བ་དང་། ཕོ་མཚན་ན་བ་དང་། ཁོང་པའི་ནང་ཀུན་ན་བ་དང་། ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། རྨ་རེད་པ་དང་། དྲེག་གམ། ཁར་ཁྲག་དང་རླུང་འདྲེས་པར་སྐྱུག་གམ། མགོ་བོ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་དང་། ཁྲག་རྒྱས པ་དང་།གཅིན་འགག་ཅིང་སྲི་བ་དང་། རྟུག་སྐམ་གྱིས་བཏབ་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་ན་ཕན་ནོ། །མཛེ་ནད་དང་། གཅིན་སྙི་སྟེ་ཟ་ཁུར་བྱུང་བ་ལ་ནི། སྐྱུག་སྨན་བཏང་ན་ཕན་ནོ།

关于不适合服用催吐药的病症：孕妇、患有风病且体内干燥者、饥饿者、长期痛苦者、幼儿、老年人、消瘦者、肥胖者、干咳病人、被兵器所伤者、体弱者、经常呕吐者、脾病患者、眼睛模糊者、腹中有虫者、口中吐血和风气混合者、牙痛者、声音嘶哑者、水肿者、淋巴肿大者、肿瘤者、服药后也不能呕吐者、体温过高者、痔疮病人、便秘者、头晕者、肋骨像石头一样坚硬而僵硬的病症、胸痛即肋部疼痛者、具有这些风病症状者不适合服用催吐药。
另外，不适合服用催吐药的情况是：服用了剧毒或砒霜，或食物未消化，或食用了不适合的食物，或因鼻涕而发烧，或经常服用催吐药却不能呕吐者不应服用催吐药。如上所述，若服毒或有不能服用催吐药的病症，像这些情况就要服用催吐药。与其他病症配合使用催吐药后，可以通过管子输送药物烟熏进行熏蒸。
对于服用剧毒和砒霜中毒者，以及食物未消化或食用了不适合食物的这些情况，在服用催吐药后，不能通过管子输送烟熏进行熏蒸，也不能按照饮食规则进行治疗。
关于适合用泻药治疗的疾病：肿瘤、痔疮、血热病、天花、半身疼痛无法行动、黄疸、长期发烧而昏迷、淋巴肿大、砒霜中毒、经常呕吐、脾病、肤色发黄、眼睛模糊、眼睛发青、眼睑发痒、脐下疼痛、女阴疼痛、男阴疼痛、腹内全部疼痛、腹中有虫、伤口感染、污垢或口中吐血和风气混合、头部以上的病症、血气旺盛、小便阻塞水肿、便秘等这些病症使用泻药治疗有效。
对于麻风病和糖尿病即尿中有糖分者，服用催吐药有效。

།རིམས་སར་པ་དང་། ཕོ་བའི་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་ཚད་ བྱུང་བ་དང་།གློ་རྡོལ་ཏམ། ལུས་རྨས་སམ། གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་འོང་བ་འམ། ཚད་པས་འཁྲུ་བའམ། ཁོང་དུ་མཚོན་ལུས་ཏེ་མ་ཕྱིན་པ་དག་ལྟོ་སྲ་སྟེ་འཁྲུར་མི་རུང་བ་དང་། ལུས་ཚོ་སྟེ་ཚིལ་ཆེ་བ་དང་། སྐེམ་པོ་དང་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ཞིང་བཀྲུར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་ སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་གཉིས་གང་ཡང་རུང་བའི་དུས་ནི་གྲང་དྲོ་རན་པའི་དུས་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་། སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་ཟླ་བ་འདི་རྣམས་ལ་བཀྲུ་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་གང་ཡང་རུང་བ་གཏང་དུ་རུང་ངོ་། །དུས་འདིའི་ཚེ་སྣུམ་གཏང་བའི་ ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ཡང་བྱས།དུགས་དང་ལུམས་ཀྱང་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བསལ། སང་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ན་དེང་བད་ཀན་སློང་བའི་ཁ་ཟས་ཉ་དང་ཏིལ་དང་། མ་ཤ་མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་བད་ཀན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཟས་རྣམས་ཟོས་ལ། མཚན་མོ་གཉིད་ལོག་པར་བྱས་ནས་ཁ་ཟས་ ལེགས་པར་ཞུ་བ་དང་།ནང་པར་ལུས་བསྲུང་བའི་བཀྲ་ཤིས་བྱས་ལ་ཁ་ཟས་གཞན་མི་ཟ་བར་སྐྱུག་སྨན་གཏང་། མི་རྒན་པོ་དང་། བྱིས་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་ངུ་སྐྱེ་བ་དང་། སྨན་སྟོབས་ཆུང་ཞིང་ཞན་པ་འདི་རྣམས་སོ་སོའི་རིགས་པར་གཏང་བའི་ཐབས་ནི་མཁྲིས་པ་རྒྱས་ཤིང་ཚབ་ཆེ་ན་ འོ་མ་དང་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་འམ།བུ་རམ་གྱི་ཁུ་བ་ལས་ཐོང་ཤིག་།རླུང་ནད་ལ་ནི་ཤ་ཁུ་འམ། མར་ཁུའམ། ཐུག་པ་དང་། སྣུམ་བག་ལས་ཐོང་ཤིག་།བད་ཀན་རྒྱས་པ་ལ་ནི་སྦྲང་རྩིའི་ཁུ་བ་དང་། ཆང་དང་ཆུ་དྲོན་པོ་ལས་གཏང་ངོ་། །རྒན་གཞོན་དང་ཉམས་ཆེ་ཆུང་གི་ ཐབས་ཀྱང་ཚུལ་འདི་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།སྐྱུག་སྨན་བཏང་བ་ཡང་བབས་ཆེར་འཐུངས་ཏེ་གྲེ་བ་མན་ཆད་གང་བར་གྱིས་ལ་སློན་ནོ། །སོ་སོའི་ནད་དམིགས་དང་སྦྱར་ཏེ། སྐྱུག་སྨན་དུ་གཏོང་བ་གང་ཡང་རུང་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་ཡང་བཏབ་ལ་མིའི་ ཚོད་དང་།སྐྱུག་པ་སྲ་སྙིའི་དྲོད་དུ་སྦྱོར་ལ་སྨན་ཐོང་ཤིག་།སྨན་གཏོང་བའི་ཚེ་ནད་པ་ཁ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་བལྟས་ལ་སྨན་བླུད་དོ། །སྔགས་ཀྱིས་ཀྱང་གདབ་པར་བྱའོ། །བྲ་ཧྨ་དཀྵ་ཤི་བེ། བུད་དྷེན་དྲ། བྷཱ་ཙནྡྲ་ཨརྐ་ནཱི་ལ་ན་ལ། རི་དིར་སུ་མ་བྷཱུ་ཏ་སངྒྷས་ཙ་ པན་ཏུ་པ།ས་ར་ཡེ་ན་མེ་བ་རི་ཥི་ན་མ་དེ་བཱ་ན་མེ་བཱ་མེ་མེར་ཏ་མ་སུ་དྷེ་བོཏྟ་མ་ནཱ་ག་ནཱན་བྷེ་ཥྱ་ཛྱམ་ན་མསྟུ་སྟེ། སྐྱུག་སྨན་འཐུངས་ལ་སྐད་ཅིག་ཅི་རན་དུ་བསྡད་ལ་དེ་ནས་སློན་བྲོ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་ལ། དོང་གར་འཁྱིལ་ཞིང་ཁར་མཆིལ་མ་མང་པོ་འོང་བར་གྱུར་ན་བྱ་སྒྲོ་འཇམ་པོའམ། ཆུ་བ་སྙི་བ་འཇམ་པོ་བཀུག་ཅིང་དྲང་ངོ་། །བཀུག་ཅིང་སློན་པ་ནི་གྲེ་བ་དང་ལྕེ་ཁྱི་བའི་དྲུང་མ་སྨད་པར་སློན་ཏོ། །དེ་ལ་སྐྱུག་མི་བྲོ་བཞིན་དུ་ཡང་ནན་གྱིས་སྐྱུགས་ཤིང་སློན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །སྐྱུག་བྲོ་བཞིན་སློན་པར་གྱུར་ན་ཡང་མ་འགེགས་པར་སློན་ཅིག་།དེ་ལྟར་སློན་པའི་ཚེ་ན་སྟན་མཐོན པོ་པུས་མོའི་ཐད་ཀ་ཙམ་དུ་མཐོ་བའི་སྟེང་དུ་ཙོག་པུར་འདུག་ལ་དཔྲལ་བ་དང་།གློ་གཡས་གཡོན་མིས་བརྟེན་ནས་སློན་ཏོ། །དེའི་ཚེ་སློན་པ་དེ་ལྟེ་བའི་ཐད་ཀར་བཙིར། རྒྱབ་ནས་བཙིར་ཞིང་གྱེན་དུ་ཕུལ་ལ་སློན་ཅིག་།དེ་ལ་བད་ཀན་རྒྱས་པའི་སྐྱུག་སྨན་རྣོ་བའི་བག་ལ་ན་ལེ་ཤམ་ལྟ་ བུ་དང་།བསིལ་བག་ཏུ་ཨུ་ཤི་རའམ། ཙནྡན་ནམ། ག་པུར་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་རོ།

新发热病、胃部温度低、胆病、血热病、肺病或身体受伤、痔疮血热、热性腹泻、体内有未取出的武器而腹部僵硬不宜泻下、身体肥胖多脂、消瘦等这些情况不宜使用泻药和泻下。
关于催吐药和泻药两者使用的时间，应在温度适中的时候，即春季中月、夏季末月、秋季末月等这些月份可以使用泻药和催吐药。
在这期间，应按照涂油仪轨进行，也要按照仪轨进行热敷和沐浴。明天要服用催吐药的话，今天应食用能增生痰湿的食物如鱼、芝麻、豆类等容易产生痰湿的食物，晚上睡眠，等食物充分消化后。
第二天早上做好护身吉祥仪式，不吃其他食物，服用催吐药。对于老年人、儿童、体弱者和药力弱小的人，应根据各自情况使用的方法是：如果胆病严重，应用牛奶和甘蔗汁或糖浆服用；对风病应用肉汤、酥油或汤和油脂服用；对痰湿病盛者应用蜂蜜汁、酒和温水服用。
老幼和体质强弱的用药方法也要按照这样配制。服用催吐药时要多喝，使其充满喉部以下，然后催吐。根据各自的病症，在任何催吐药中都要加入蜂蜜、岩盐和食盐，根据人的情况和呕吐的难易程度调配温度后服药。
服药时病人面向东方服药。也要念诵咒语：བྲ་ཧྨ་དཀྵ་ཤི་བེ། བུད་དྷེན་དྲ། བྷཱ་ཙནྡྲ་ཨརྐ་ནཱི་ལ་ན་ལ། རི་དིར་སུ་མ་བྷཱུ་ཏ་སངྒྷས་ཙ་ པན་ཏུ་པ།ས་ར་ཡེ་ན་མེ་བ་རི་ཥི་ན་མ་དེ་བཱ་ན་མེ་བཱ་མེ་མེར་ཏ་མ་སུ་དྷེ་བོཏྟ་མ་ནཱ་ག་ནཱན་བྷེ་ཥྱ་ཛྱམ་ན་མསྟུ་སྟེ།
服用催吐药后稍坐片刻，然后生起想吐的念头，当口中涌出大量唾液并在胸中翻腾时，用柔软的羽毛或柔软的布条刺激催吐。刺激催吐时不要伤及喉咙和舌根部位。
如果不想吐也不能强迫催吐。如果想吐就不要阻止。催吐时应坐在与膝盖等高的高座上，以蹲姿，由他人扶住额头和两肋催吐。
这时要按压脐部位置，从背部按压向上推动催吐。对于痰湿病盛的催吐药，应在辛热性的药如诃子等，或清凉性的药如香附子、檀香或樟脑等类药物中调配。

།དྲོད་ཆེ་བའི་བར་ལ་ཙི་ཏྲ་ཀ་།པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཚ་བར་གཏོགས་པ་ཚ་བ་རྣམ་གསུམ་དང་། ཤི་ཀྲུ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལས་སྐྱུག་ སྨན་དུ་སྦྱར་ཏེ་གཏང་ངོ་།།མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་སྐྱུག་སྨན་ནི་རོ་མངར་བག་ཤིང་མངར་འོ་མ་འམ་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་འམ། ཁ་ར་འམ། རྒུན་འབྲུ་ལྟ་བུ་དང་། བསིལ་བག་ཏུ་ཨུ་ཤི་ར་འམ། ཙནྡན་ནམ། ག་པུར་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་རོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་དུ་འདྲེས་པའི་ནད་ལ་ནི་ མངར་བག་དང་སྐྱུར་བ་དང་ལན་ཚྭ་ལས་སྦྱར་ལ་གཏང་ངོ་།།དེ་ལྟར་སྐྱུག་སྨན་དུ་སྦྱར་ཏེ་གྱེན་དུ་ཕུལ་ནས་ནད་ཕྱིན་པའི་ཚད་ནི་བད་ཀན་འབྱུང་བ་ཟད་ནས་མཁྲིས་པ་སྣང་གི་བར་དུ་སློན་ཅིང་སྐྱུགས་ཤིག་།གལ་ཏེ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་བ་ལས་སྨན་གྱི་མཐུ་ཤུགས་ཞན་ཏེ། བབས་ཆེར་མི་ སློན་ཏམ་སྨན་འགའ་ཞིག་སླར་བརྒལ་ན་བསྣན་པའི་དཔྱད་ནི།པི་པི་ལིང་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཡུངས་ཀར་རྣམས་ཤེལ་ཚ་དཀར་པོའམ་ལྕེ་མྱང་ཚའི་ཆུར་སྦྱོར་ལ། ཡང་ཡང་སློན་ཅིག་།སྨན་གྱིས་དེ་ལྟར་བསྣན་ཀྱང་སློན་དུ་མི་རུང་ན། སྐྱུག་སྨན་ཉེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཉེན་ནི་ མཆིལ་མ་མང་།གཡན་པར་འགྱུར། ཐོར་བུ་མང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱུག་སྨན་བཏང་ལེགས་ན་དང་པོར་བད་ཀན་འབྱུང་། དེའི་རྗེས་ལ་མཁྲིས་པར་སློན། མཇུག་ཏུ་རླུང་གི་ཚུལ་དབུ་བ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱུག་སྨན་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ཧ་ཅང་སྐྱུག་སྨན་དྲགས་པ་འམ་ནད་དཀྱེལ་ཆེ་ན་མང་དུ་སློན་པའི་རྗེས་ལ་དབུ་བ་དང་ཁྲག་ཚོན་བག་ཅན་དུ་བྱུང་ན་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྨན་དྲགས་ཏེ་མ་ལེགས་སམ་ནད་དཀྱེལ་ཆེས་ཏེ་ཉམ་ཆུང་ལ་སློན་དྲགས་ན་ཁོང་རྨྱ། ལུས་ཚ། གྲེ་བ་སྐམ། མིག་གིས་མི་མཐོང་སྟེ་མུན པར་སྣང་།རླུང་ནད་ཡང་བ་ལྡང་། ཁོང་ནས་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཁྲག་ཡོད་པ་དེ་སློན་ཅིང་འབྱུང་ན་མི་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྱུག་སྨན་བཏང་ལེགས་ན་དེའི་རྗེས་ལ་ཅི་རན་ཅིག་ངལ་བསོ་སྟེ། དེ་ནས་ནད་དམིགས་དང་སྦྱར་ལ། དུད་པ་རྣམ་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་གིས་བདུགས་ལ་ དེའི་འོག་ཏུ་སྣུམ་བག་གཏང་བ་ཡང་གོང་མ་དང་འདྲ་བར་བྱའོ།།དེ་ནས་ཁ་ཟས་བཟའ་བ་ནི་ཕྱི་འཕྲེད་ནུབ་ཀའམ། ཡང་ན་སྨན་ལེགས་པར་མ་ཞུ་འམ། རྗེས་མ་ཆད་ན་ཕྱི་དེ་ནང་པར་ཙམ་ན་གདོད་ཁ་ཟས་ཡི་གར་འོང་ཞིང་བཀྲེས་ན་ཆུ་དྲོན་པོ་རན་པས་ཁྲུས་བྱས་ལ་ཁ་ཟས་ཀྱི་རིམ་པ་ འབྲས་ཐུག་རྐྱང་རྐྱང་པོ་ལ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བཟའ་བར་བྱའོ།།བཟའ་བའི་རིམ་པ་དེ་ཡང་དང་པོ་འབྲས་བརྔོས་པའི་ཐུག་པ་རྐྱང་རྐྱང་པོ་བླུད་དོ། །དེ་ནས་འབྲས་བརྔོས་པའི་ཐུག་པ་ཕྱར་ལངས་ཙམ་དུ་བྱས་ལ་བླུད་དོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ཐུག་པ་ཁ་གཟར་གྱིས་བཅུ་རུང་བ་བླུད་དོ། །དེའི་ རྗེས་ལ་སྲན་ཚོད་ཡུ་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་བལ་པོ་སེའུ་འབྲུ་དང་སྲན་བུ་དཀར་སྦྱར་བའི་ཚོད་མ་དང་འབྲས་ཆན་དུ་སྤགས་ཤིང་བཟའ།དེ་ནས་སྲན་མུངྒ་དང་། བལ་པོ་སེའུ་འབྲུ་དང་སྤོད་སྣ་ཚོགས་སུ་སྦྱར་བའི་ཚོད་མ་དང་འབྲས་ཆན་དུ་སྤགས་ཤིང་བཟའ། མཇུག་ཏུ་ནི་ཁུ་ཤ་དང་འབྲས་ཆན་ དུ་སྤགས་ཤིང་བཟའོ།།དེ་ལྟར་སློན་པའི་རྗེས་ལ་ཁ་ཟས་ཚོད་ཆེ་ཆུང་བཟའ་བའི་ཚད་སྐྱུག་སྨན་ལེགས་ཏེ། ལེགས་པར་སློན་ལ་དང་ག་སང་སང་པོར་བྱས་ན་ཐུག་པ་དང་། སྲན་ཚོད་ཡུ་ཤ་དང་ཁུ་ཤ་གསུམ་ཆར་ཟོས་ཀྱང་རུང་ངོ་། །འབྲིང་ཙམ་དུ་སློན་ན་ནི་འབྲས་ཐུག་དང་། སྲན་ཚོད་ཡུ་ཤ་དང་། རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་བཟར་རུང་ངོ་། །སློན་པའི་བབས་ཆུང་སྟེ། ཆེན་པོར་མ་སློན་ན་ནི་ཁུ་ཤ་དང་ཁ་ཟས་འབྲས་དང་སྦྱར་ཞིང་སྩལ་ལོ།

对于热性较大的情况，应以细叶芹、长胡椒根等为例，以及属于热性的三种热药、酸模等这样的药物配制成催吐药来使用。
对于胆病增盛的催吐药，应以甜味为主，如甘蔗、甘蔗汁、白糖或葡萄等，以及略带凉性的香附子、檀香或樟脑等配制。
对于风病和痰病混合的病症，则应以甜味、酸味和盐味配制使用。
如此配制催吐药向上催吐，病症痊愈的标准是：痰液排出殆尽后直到胆汁出现为止继续催吐。
如果使用催吐药后，药力较弱，不能充分催吐或有些药物反而倒流，则补充治疗方法是：将长胡椒、诃子和芥子用白矾或舌尝盐的水调配，反复催吐。
如果用药这样补充后仍然不能催吐，则是催吐药的过失，其危害是：唾液增多，发痒，出现许多疹子，发烧等症状。
催吐药使用得当时，首先排出痰液，之后排出胆汁，最后以泡沫状排出风气，这是催吐药效果良好的表现。
对此，如果催吐药过强或病情严重，大量催吐后出现泡沫和带血色的物质时，则难以治愈。
如此药力过强而不当，或因病情严重而对体弱者催吐过度时，会出现腹部疼痛，身体发热，喉咙干燥，目不能视而昏暗，风病轻动，从腹中吐出所谓的命血，如果出现这种情况就会致命。
催吐药使用得当后，应适当休息，然后根据病症，用三种熏法中任何一种进行熏制，之后像前面所说的那样使用油性药物。
之后进食时间应在当天傍晚或者如果药物未完全消化或后遗症未消除，则应在第二天早晨当感到饥饿且食欲好转时，用适量温水沐浴后，按顺序食用单纯的粥。
进食顺序是：首先喝煮熟的米汤。然后喝稍稠的米汤。之后喝可以用勺子舀起的稠粥。
之后食用豆类汤'玉沙'，即用尼泊尔豆和白豆配制的菜汤拌米饭。然后食用绿豆、尼泊尔豆和各种调味料配制的菜汤拌米饭。最后食用肉汤拌米饭。
这样催吐后饮食量的标准是：如果催吐效果好，完全吐净且食欲恢复良好，则粥、豆汤'玉沙'和肉汤三者都可以食用。如果催吐程度中等，则可以食用米粥和豆汤'玉沙'两种。如果催吐程度小，没有充分催吐，则给予肉汤和米饭调配食用。

།དཔེར་ན་མེ་ཕྱུང་སྟེ་གསོ་བ་ནི་ལྕི་བ་དང་། རྟ་རྟུག་དང་། རྩཝ་ལ་སོགས་པས་བགས་ཀྱིས་གསོ་ཞིང་མེ་ཁད་ཀྱིས སྦར་ན་མེ་ཆེ་བ་བརྟན་པ་དང་།ཐམས་ཅད་ཚོས་པར་བྱེད་ནུས་པ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། སྐྱུག་སྨན་གྱིས་ནད་བསལ་ཏེ། དང་ག་སལ་སལ་པོར་བྱ་བ་ལ་ཐོག་མར་ཁ་ཟས་དྲགས་ན་མི་རུང་སྟེ། འབྲས་ཐུག་སླ་མོ་ལ་སོགས་པ་རན་པར་སྦྱིན་ཞིང་དྲོད་ཆེར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་ལན་ བཞི་བཞི་སློན་ན་ཕབས་ཆུང་བའི་ཚད་དོ།།ལན་དྲུག་སློན་ན་སློན་པའི་འབྲིང་ཚད་དོ། །ལན་བརྒྱད་དུ་སློན་ན་སྐྱུག་སྨན་ལེགས་པའི་ཚད་དོ། །དེ་ལ་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་པའི་ཆུང་ཐང་ནི། ལན་བཅུ་འཁྲུས་པའོ། །འབྲིང་ཚད་ནི་བཅུ་གསུམ་མོ། །ཆེ་ཐང་ནི་ལན་ བཅུ་བདུན་ནོ།།དེ་ལས་འཁྲུས་པའི་བབས་ཆུང་ཐང་ནི་དྲུག་ཕུལ་གང་གི་ཚད་དོ། །འབྲིང་ནི་དྲུག་ཕུལ་དོའི་ཚད་དོ། །འཁྲུས་པའི་ཆེ་ཐང་ནི་དྲུག་ཕུལ་བཞི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་སློན་ཏེ་ཆོ་གའི་ཚད་ནི་འཁྲུས་པའི་ཕྱེད་ཙམ་སྟེ། མཇུག་ཏུ་ མཁྲིས་པ་བྱུང་ན་ཆོག་ཅིང་རན་པའི་ཚད་དོ།།དེ་ལ་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུ་སྟེ། བཀྲུས་པའི་མཇུག་ཏུ་བད་ཀན་བྱུང་ན་རན་ཏེ་ཆོག་གོ། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་བའི་ཚེ་དང་པོ་ལ་ཐུར་དུ་ལན་གཉིས་གསུམ་ཙམ་བྱུང་བ་ནི་ཁོང་པའི་དྲི་མ་བཤང་བ་ནི་འཁྲུས་པའི་གྲངས་སུ་མི་བརྩིའོ། །སྐྱུག་ སྨན་བཏང་བ་ནི་སྐྱུག་སྨན་འཐུངས་ནས་བཀྲུས་ཏེ་སློན་པ་དང་།མཇུག་ཏུ་མཁྲིས་པ་འབྱུང་བའི་ཚད་ཀྱིས་གཟུང་ངོ་། །སྐྱུག་སྨན་གྱིས་སློན་པའི་འོག་ཏུ་སྣུམ་བག་བཏང་བ་དང་། དུགས་བྱ་བ་ཡང་ཞག་གསུམ་མམ་ལྔའམ་བདུན་ཆོ་ག་བྱས་ནས་དེའི་རྗེས་ལ་གདོད་བཀྲུ་སྨན་ བཏང་སྟེ།དེ་ཡང་ནང་པར་བད་ཀན་གྱི་དུས་ཡོལ་ཏེ། ལྟོ་སྲ་སྙིའི་ཚོད་བཟུང་ལ་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་། །དེ་ལ་མིའི་རང་བཞིན་མཁྲིས་པ་ཆེ་ཞིང་མང་ལ་ལྟོ་སྙི་སྟེ་འོ་མས་ཀྱང་འཁྲུ་བར་འགྱུར་རོ། །མིའི་རང་བཞིན་རླུང་གི་ཤས་ཆེ་ན་ལྟོ་སྲ་སྟེ་བཀྲུ་སྨན་དྲི་བོང་དང་དན་ཏི་ལ་སོགས་ པས་ཀྱང་བཀྲུ་དཀའོ།།དེ་ལ་མཁྲིས་པ་ཆེ་བ་ལ་སྨན་བཀྲུ་སྨན་རོ་བསྐ་བ་དང་མངར་བ་ལས་གཏང་ངོ་། །བད་ཀན་ཆེ་བ་ལ་སྨན་ཚ་བ་ལས་གཏང་ངོ་། །རླུང་ཆེ་ན་སྣུམ་པ་དང་དྲོད་ཆེ་བ་དང་ལན་ཚྭ་ལས་གཏང་ངོ་། །སྨན་བཏང་ཡང་འཁྲུར་མི་རུང་ན་ཆུ་བསྐོལ་བ་དྲོན་མོ་བླུད་དོ། ། ལག་པའི་ཐལ་མོ་མེ་ལ་བསྲོས་པའམ། གོས་མེ་ལ་བསྲོས་བསྲོས་པས་དུགས་བྱའོ། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་ལས་དེ་ཉིན་པར་ཆེན་པོ་མི་འཁྲུ་ན་ཐོང་དེ་ཟན་བྱིན་ལ་ཕྱི་དེ་ཉིན་བཀྲུ་སྨན་ཐོང་ཤིག་།གལ་ཏེ་ནད་པ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་སྟེ་ཁ་ཟས་མི་ཚུད་དམ་ལྟོ་སྲ་བ་ཞིག་ན་སྣུམ་གཏང བའི་ཆོ་ག་ཞག་གསུམ་མམ་ལྔའམ་བདུན་དུ་གཏང་བར་བཤད་པ་དེ་བས་ཞག་གྲངས་བསྐྱེད་དེ་ཞག་བཅུའི་བར་དུ་སྣུམ་བག་ཐོང་ཤིག་།དེའི་རྗེས་ལ་ལུས་ལ་དུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་གདོད་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དེ་ཡང་སྔར་ལན་ཅིག་འཁྲུས་པའི་ཚེ། བཀྲུར་མ་བཏུབ་པ་དེ་དམིགས་ཀྱིས་ཉེས་པ་དང་། ཅི་ལས་གྱུར་པ་ལེགས་པར་བལྟས་ཏེ། སྔར་ཅིས་ཉེས་པ་དྲན་པར་བྱས་ལ་དེ་ལས་ཐབས་ཇི་ལྟར་ལེགས་པར་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་ལས་མ་ལེགས་པའི་ནད་དམིགས་སྙིང་ན། ལྟོ་བ་ན། ཟས་མི་འཇུ སྟེ།གསུད་སྒྲེགས་མནམ་པོར་འབྱུང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། བད་ཀན་མཁྲིས་པ་གཉིས་རྒྱས་པ་སློན་པར་འགྱུར། གཡན་པས་འདེབས། ཚ་བ་སྐྱེ། ལུས་ལ་ཐོར་བུ་འབྱུང་། ཆམ་པས་འདེབས། ཐུར་དུ་དབུགས་མི་འབྱུང་། བཤང་བ་འབྱུང་སྲ་བ་འདི་ ལྟ་བུ་བྱུང་བར་གྱུར་ན་བཀྲུ་སྨན་མ་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ།

例如，生火养护时，用牛粪、马粪和草等慢慢养护，逐渐添火，火就会变大而稳定，能把一切都烤熟，与此相似，用催吐药去除病症，使食欲恢复时，开始不宜食用太重的食物，应当适量给予稀粥等食物并保暖。
其中，用催吐药吐四次是较小剂量的标准。吐六次是中等剂量的标准。吐八次是催吐药良好的标准。
其中，用泻药泻下的小剂量是泻十次。中等剂量是十三次。大剂量是十七次。
其中，泻下的量小剂量是六升的量。中等是六升二倍的量。泻下的大剂量是六升四倍。
其中，催吐药吐出的量的标准是泻下量的一半，最后出现胆汁时就足够，是适量的标准。
其中，用泻药泻下，泻下最后出现痰液时适量即可。
服用泻药时，开始向下泻出二三次的大便污物不计入泻下的次数。
服用催吐药是指服用催吐药后泻出、呕吐，最后以胆汁出现的标准来衡量。
催吐药吐出后，服用油性药物和热敷也要做三天或五天或七天的疗程，然后才能服用泻药。
而且要在早晨痰液的时间过后，掌握胃的软硬程度后服用泻药。
其中，人的体质胆汁多而且多，胃软，即使喝牛奶也会泻下。
人的体质风气分大时胃硬，即使用阿魏和旃檀等泻药也难以泻下。
其中，胆汁大的要服用涩味和甜味的泻药。痰液大的要服用辛热药。风气大时要服用油性、大热和咸味的药。
服药后不能泻下时，要喝温开水。
用手掌在火上烤热，或用衣服在火上烤热来热敷。
服用泻药后当天不大便时，暂停给饭，第二天再服用泻药。
如果病人没有食欲不能进食或胃硬时，按说要进行三天或五天或七天的服用油性药物的疗程，要比这更多延长天数，服用油性药物到十天。之后对身体进行热敷疗法，然后才能服用泻药。
服用泻药时，也要观察之前一次泻下时，不能泻下的具体过失和由什么引起的，回忆之前因何而错，从而采用更好的方法服用泻药。
服用泻药后不好的病症表现是：心痛、腹痛、食物不消化而打嗝臭气外出、没有食欲、痰液胆汁两者增长而呕吐、发痒、发热、身上出现疹子、感冒、向下呼吸不出、大便干硬，出现这样的情况是泻药不好。

།དེ་ལས་བཀྲུ་སྨན་ལེགས་པའི་ཚུལ་ནི་མ་ལེགས་པའི་གནད་བཤད་པ་ལས་བཟློག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དང་པོར་ནི་ཁོང་པའི་དྲི་མ་བཤང་བ་ཇེ་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་རྗེས་ལ་མཁྲིས་པ་དེ་ནས་བད་ཀན་ཐ་མ་རླུང་འབྱུང་ཞིང་དེ་ལྟར་འཁྲུ་ བ་ནི་ལེགས་པར་བལྟའོ།།དེ་ལ་བཀྲུ་སྨན་བབས་ཆེ་སྟེ་ཧ་ཅང་དྲགས་པ་ནི་བད་ཀན་ཟད་དེ་མེད་པ་དང་། མཁྲིས་པ་ཡང་ཟད་དེ་མེད། ཆུ་སྐྱ་བོར་འཁྲུ། ཆུ་ནག་པོར་འོང་། ཡང་ན་ཤ་བཀྲུས་པ་འདྲ་བ་རྩ་སྣར་བག་ཅན་ནམ་ཆུ་སེར་ལྟ་བུར་འབྱུང་། ཚིལ་ལྟ་བུའི་ནར་ནར་པོའམ། རུས་བུ་ལྟ་བུ་འབྱུང་། གཞང་ཕྱིར་འབྱུང་ཞིང་ལྟོགས། ཁ་སྐོམ། ཀླད་པ་འཁོར། མིག་ཚགས་ཏེ་ཕུགས་སུ་བྲོས་པ་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ན་བཀྲུ་སྨན་ཧ་ཅང་དྲགས་པའི་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །བཀྲུ་སྨན་དྲགས་པ་དང་སྐྱུག་སྨན་གཏང་བའི་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་འདྲ་བར་བྱའོ། །སྐྱུག་སྨན་ལྟར་གཏང་བའི ཆོ་ག་ལས་དུད་པས་གཏང་བའི་ཆོ་ག་མི་དགོས་སོ།།བཀྲུ་སྨན་གྱི་རྗེས་ལ་ཁ་ཟས་བཟའ་བའི་རིམ་པ་ཡང་སྐྱུག་སྨན་གྱི་ཆོ་གར་བཤད་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ཁ་ཟས་རིམ་པས་བཟའ་ཞིང་བགས་ཀྱིས་ཁ་ཟས་ནར་མ་ཡང་ཕྱི་ནས་བཟའོ། །གལ་ཏེ་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་ལས་དྲོད་ཆུང་བས་བཀྲུ་སྨན་མ་ ཞུ་ཞིང་ནད་མ་ཕྱིན་ལ་ལོང་བརྙས་པ་ནི་མེད།ནད་དཀྱེལ་ནི་ཆེ་བ་ཙམ་མ་ཡིན་ན་སྨན་ཁོང་དུ་མ་ཞུ་བའི་ཚུལ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་འདི་ལྟ་བུ་ལ་དཔྱད་དུ་བགྱི་བ་ནི། བཀྲུ་སྨན་འཐུང་བའི་ཉིན་ཐོག་ཐག་ཟན་མི་ཟ་བར་མཚན་ཡལ་ནས་ནམ་ཞུ་ཞུ་བའི་བར་དུ་བསྡད་ཅིང་ཁ་ཟས་མི་ཟའོ། །ཡང་ན་སྔར་ སྣུམ་དང་དུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱས་ལ་ཕྱིས་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་ནད་གཅུང་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།བཀྲུ་སྨན་བཏང་སྟེ་བཀྲུས་པ་དང་གཏར་ག་བཏབ་པ་དང་། སྣུམ་གྱི་ཆོ་གར་སྦྱར་ཏེ་བཏང་བ་དང་། ཟས་མི་ཟ་བར་སྨྱུང་བར་བྱས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དྲོད་ཆུང་ཞིང་ ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་འདི་ལྟ་བུ་ལ་དཔྱད་དུ་བགྱི་བ་ནི་འབྲས་ཐུག་རྐྱང་རྐྱང་པོ་དང་འབྲས་ཐུག་སླ་བ་ལ་སོགས་པ་བླུད་ཅིང་བགས་ཀྱིས་གཏང་ངོ་། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་བས་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་བྲི་སྟེ་ཆུང་ངུར་གྱུར་པ་དང་། རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་ཆེ་བའི་མི་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་མི་ ལ་ནི་ཐུག་པ་བླུད་དུ་མི་རུང་སྟེ་དེ་དག་ལ་ཁ་ཟས་བསོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཁད་ཀྱིས་བརྟ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ།།ནད་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་གཏང་ངོ་། །ནད་སྨིན་པར་གྱུར་ཏེ་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བའི་དུས་ལ་བབ་ན་བཀྲུ་སྨན་བཏང་སྟེ་ནད་བསལ་བར་བྱའོ། །སྐྱུག་སྨན་གཏང་བ་ནི་བཀྲུ་ སྨན་ལྟར་གཏང་བའི་དུས་ལ་མ་བབ་པར་ནད་སྨིན་པ་ལ་བསྡད་མི་དགོས་པར་རུང་ངོ་།།ཡང་མི་ཉམ་ཆུང་ཞིང་ནད་མང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་ནད་ཉིད་སྨིན་ཅིང་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བའི་དུས་ལ་བབ་ན་བཀྲུ་སྨན་གཏང་མི་དགོས་པར་འཁྲུ་བར་འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱས་ན་འཁྲུ་བར་འགྱུར་རོ། ། སྔར་བཀྲུ་སྨན་བཏང་སྟེ་ཉམ་ཆུང་བ་དང་ནད་ཀྱང་བྲི་སྟེ་ཆུང་དུ་གྱུར་པ་དང་། མི་ཤ་ཆུང་སྟེ་སྐེམ་པ་དང་། ལྟོ་སྲ་སྙི་ཚོད་མ་ཟིན་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་ཐུན་ཆུང་བ་དང་སྨན་འཇམ་པོ་ཐོང་ཤིག་།དེ་ལྟ་བས་ན་ཆེས་སྨན་ལན་མང་དུ་འཐུངས་པ་བླའོ། །དོགས་ཤིང་བག་ཚ་བར་གྱུར་པའི སྨན་ཐུན་ཆེར་ནི་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་།།ནད་པ་ཉམ་ཆུང་བ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་སྨན་འཇམ་ཞིང་ཐུན་ཆུང་བས་ནད་ཞི་བར་བྱའོ། །ནད་པ་ཉམ་ཆུང་བ་ལ་དེ་ལྟར་དཔྱད་བྱ་སྟེ། ནད་མང་པོ་ཅུང་ཟད་ཁད་ཀྱིས་བྲི་ན་དེ་ཡང་སྨན་བགས་ཀྱིས་བཏང་ཞིང་ནད་ཁད་ཀྱིས་བསྩལ་ལོ།

关于清洗药物的正确方法，应与不正确的要点相反。首先，腹中污物粪便会排出。之后胆汁，然后痰液，最后风气排出，这样的排泄方式是正确的。
关于清洗药物，如果药力过强，痰液耗尽，胆汁也耗尽，会排出灰白色的水，排出黑色的水，或者像洗肉水一样带有血丝或像黄水一样的液体，或者像油脂一样粘稠，或者像骨头一样的物质排出。肛门外翻，饥饿，口渴，头晕，眼窝凹陷，如果出现这些情况，就是清洗药物过强的表现。
清洗药物过强时的饮食规则与催吐药相同。但不同于催吐药的规则，不需要熏烟的仪式。清洗药物之后的饮食顺序也与催吐药的规则相同，应该逐步进食，慢慢恢复正常饮食。
如果因体温低而导致清洗药物未消化，病未痊愈，没有得到休息，病情不仅仅是严重的程度，药物在体内未消化的情况下，应该这样处理：服用清洗药物的当天不吃饭，等到天亮后直到药物消化为止都要等待而不进食。或者先进行油疗和热敷治疗，之后服用清洗药物就不会伤害身体。
服用清洗药物后排泄、放血、进行油疗以及禁食这些方法会导致体温降低和虚弱。因此，对于这种情况的处理方法是：给予单纯的粥汤和稀粥等，要慢慢服用。
服用清洗药物后，胆汁和痰液减少变小，对于风病、胆病严重且口渴欲望强的人，不适合喝粥，对这些人应该逐渐增加营养丰富的食物等。
对于病情未成熟的要使用催吐药。当病情成熟且到了使用清洗药物的时机时，就用清洗药物来清除疾病。使用催吐药不像清洗药物那样需要等待时机，病情成熟就可以使用。
对于体弱多病的人，即使病情成熟到了使用清洗药物的时候，也不必使用清洗药物，只要采用能引起腹泻的饮食方法就可以达到排泄的效果。
之前使用过清洗药物而变得虚弱、病情减轻、身体消瘦、肠胃软硬度难以把握的人，应该使用小剂量和温和的药物。因此，多次服用较小剂量的药物更好，不应该使用令人担忧和恐惧的大剂量药物。
对于体弱的病人，应该用温和的小剂量药物来治愈疾病。对体弱的病人要这样治疗：如果多种病症逐渐减轻，也要慢慢服药，逐步清除疾病。

།ནད་དཀྱེལ་ཆེ་བས་ཕྱིན་ཕྱིན་ པས་ནད་པ་ཡུན་རིང་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དྲོད་ཆུང་།ལྟོ་སྲ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་ནི་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོས་གཤའ་ར་དང་། ཆེ་ཚ་དང་མར་དུ་སྦྱར་བ་བཏང་ན་ཁོང་པའི་མེ་དྲོད་སྐྱེ་སྟེ། ཟས་འཇུ་རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱང་ཞི་ནས་དེ་ནས་འཁྲུ་སྨན་ཐོང་ཤིག་།ནད་པའི་ ཉམས་ཆེ་ལ་ཁོང་རྩུབ།རླུང་གི་ཤས་ཆེ། ལྟོ་སྲ་ལ་རྟག་ཏུ་རྩོལ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན། ཁོང་པའི་དྲོད་ཆེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་ཡང་སྨན་ཞུ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་སྔར་སྨན་མ་བཏང་བ་ལ་ཉམས་བརྟས་ནས་ཕྱིས་བཀྲུ་སྨན་འཇམ་པོ་ཐོང་ཤིག་།གལ་ཏེ་འཁྲུར་ མི་རུང་ངམ་ལན་འགའ་ཞིག་འཁྲུས་ནས་སྨན་རྣོན་པོ་ཅུང་ཟད་སྦྱར་བའི་སྨན་རེང་རེང་པོར་མས་བཅུག་ནས།ནད་ཐུར་དུ་འཁྲུས་ཏེ་མ་ཕྱིན་པས་ཁོང་ཡང་འཇམ་ལ་བཀྲུ་སྨན་ལེགས་པ་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །གོང་དུ་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ནས་སྔར་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་བྱ་བར་བཤད་པ་དེ་ཡང་དུག་ གིས་ཕོག་པའི་མི་དང་།མཚོན་གྱིས་རྨས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཐོར་བུ་བྱུང་བ་དང་། མཛེ་ནད་དང་། འོར་ནད་དང་། མེ་དབལ་དང་། མིག་སེར་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། ཟ་ཁུའི་ནད་ཡོད་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་རྣམས་ལ་ནི་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་ཧ་ཅང་ཆེར་མི་བྱ་བ་དང་བཀྲུ་སྨན་ ཐོང་ཤིག་།དེ་ལ་སྣུམ་བག་གི་ཆོ་ག་བྱ་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་ཐམས་ཅད་ལ་ནད་མེད་པའི་ཁོང་སྣུམ་པ་ལ་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་བྱ་སྟེ་བརྟས་ལ་སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱ་ཞིང་གང་བཏང་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་གི་བར་དང་། སྐབས་སྐབས་སུ་སྣུམ གྱི་ཆོ་ག་དང་དུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱའོ།།དེ་ལྟར་སྣུམ་བག་གི་ཆོ་ག་བྱས་པའི་རྗེས་ལ་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཉམས་འཚག་བརྟས་ནས་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་ནད་བསལ་བ་ནི་དཔེར་ན་གོས་དྲི་མ་ཅན་སྦངས་ལ་བཀྲུ་བ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་དང་དུགས་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་པར་རང་གར་བཀྲུ་སྨན་ གཏོང་བ་དེ་ནི་ཤིང་སྐམ་པོ་དགུག་ཏུ་མི་རུང་བ་བཞིན་དུ་ལུས་མ་རུང་བའི་ཉེན་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ཆོ་ག་ཚུལ་བཞིན་དུ་བྱས་པའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བ་ལེགས་པར་བྱ་བ་ནི་སེམས་གསལ་བ་དང་དབང་པོ་རྣམས་དང་། སྲོག་ཟུངས་རྣམས་བརྟན་པ་དང་ཁོང་དུ་དྲོད་ཆེ། མེ་འབར། ཟས་མྱུར་དུ་འཇུ། རྒས་སྲ་བར་འོང་སྟེ། བཀྲུ་སྨན་བཏང་ལེགས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྨན་མས་གཏོང་བ་ཉམས་བརྟ་བར་བྱ་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཅུ་དགུ་བཤད་པར་བྱའོ། །རླུང་ནད ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་བརྟ་སྟེ།ལུས་ཀྱི་ཁོང་སྣུམ་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་བཟང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་ཁོང་སྣུམ་ཞིང་ཉམས་བརྟ་བར་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔྱད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་ནད་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ནད་འཁྲུར་རུང་པ་ཁོང་དུ་བསྡུ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏོང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་དང་། རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཆོ་ག་འདི་གསུམ་གྱིས་སྐྲན་དང་ལྟོ་སྦོས་པ་དང་། རྐང་པ་ན་སྟེ་འཐེང་བ་དང་། མཆེར་པ་ན བ་དང་།རླུང་ནད་ཀྱིས་ལྟོ་འཁྲུ་བ་དང་། ལྟོ་ན་བ་དང་། རིམས་བྱིང་བ་དང་། ཆམ་པ་ན་བ་དང་། རླུང་ནད་ཀྱིས་ཁུ་ཆུ་འགགས་པ་དང་། རླུང་ནད་ལས་རྟུག་སྐམ་དུ་གྱུར་ཏེ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་བ་དང་། རླིག་རླུགས་དང་། རྡེའུ་ནད་དང་། ཁུ་ཆུ་ལ་ནད་ཡོད་པ་དང་། རླུང་ནད་དཀྱེལ་ ཆེན་པོར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་མས་གཏོང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནད་ཀུན་བསལ་བར་བྱའོ།

由于病情严重，病人长期受苦，这种情况下体温低，腹部坚硬，对此应当采取治疗：用强效碱性药物与硝石、大盐和酥油调配服用，则能生起腹中暖气，食物消化，风病和痰病也会平息，然后服用泻药。
病人体力强大而腹部粗糙，风气偏重，腹部坚硬且经常处于紧张状态，腹中暖气大的这种情况，即使服用泻药也会消化药物，对这种情况，应先不服药，等体力恢复后再服用温和泻药。
如果不适合泻下或已泻过几次，则用稍加强效药物调配的硬药剂做灌肠，病向下泻而未尽时，腹部柔软且泻药效果良好。
上文说过先服泻药后进行油疗，这种疗法对中毒者、被兵器所伤者、出现疹子者、麻风病、痔疮病、热病、黄疸病、风湿病、糖尿病等这些病症，不宜过度进行油疗，应服用泻药。
对此，进行油疗和服用泻药时，所有无病而腹部油润者要进行油疗，待身体强健后再进行催吐、泻下等治疗都可以，在这些治疗的间隔期要进行油疗和热敷疗法。
这样进行油疗后，待饮食营养恢复，再用泻药去除疾病，就如同清洗有污垢的衣服一样。
对此，若不进行油疗和热敷等治疗而直接服用泻药，就如同弯折干枯的木头一样会损害身体。
对此，按规矩正确服用泻药的好处是：心清明，诸根和精力稳固，腹中暖气大，火力旺盛，食物快速消化，身体强健，这就是泻药服用得当的表现。
催吐药和泻药服用规则第十八章完。
现在讲解灌肠治疗增强体力规则第十九章。
对于风病偏重的这种情况，应当进行灌肠治疗和强身，进行使身体内部油润的良好疗法。
因此，在所有医疗方法中，灌肠治疗使腹部油润和增强体力这一方法是最殊胜的。
这又分三种病：适合泻下的病用收敛性灌肠药、用强效泻药灌肠、用温和软膏灌肠，共三种。
这三种灌肠疗法可以治愈瘤子、腹胀、腿痛致跛行、脾病、风病引起的腹泻、腹痛、沉重型发烧、感冒、风病导致的小便不通、风病导致大便干燥而难以排出、阴囊下垂、结石病、小便疾病、风病严重等这些病症。

།དེ་ལ་སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་བཀྲུར་མི་རུང་བའི་ནད་དམིགས་ནི་སྣུམ་བག་བཏང་ཧ་ཅང་དྲགས་པ་དང་གློ་རྡོལ་བ་དང་ལུས་ཧ་ཅང་སྐེམ་ཆེ་སྟེ་ཉམ་ཆུང་བ་ལྟ་བུ་དང་། མཆིན་པ་ན་སྟེ་བེའུ་ སྣབས་སུ་འཁྲུ་བ་དང་།རྟག་ཏུ་སློན་བྲོ་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་ཟིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། སྣ་ནས་སྨན་བཏང་ཟིན་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་སྟེ་རྔམ་པ་དྲག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་མཆིལ་མ་མང་སྟེ་རྟག་ཏུ་འདོར་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པ་དང་། ལྟོ་སྦོས་པ་དང་། དྲོད་ཆུང་སྟེ་ཟས་འཇུར་མི་རུང་བ་ལྟ་བུ་དང་། གཞང་ཁ་སྐྲངས་ཏེ་ན་བས་སྨན་མས་གཏོང་དུ་མི་རུང་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཁ་ཟས་ཟོས་ཟིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། དམུ་རྫིང་གི་ནད་ཀྱིས་རྩ་སྒོ་ཀུན་འགགས་པ་དང་། མཛེ་ནད་དང་ཟ་ཁུ་ཅན དུ་གྱུར་ཏེ་གཅིན་སྦྲང་རྩིའི་མདོག་ཏུ་འོང་བ་དང་།བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་ཟླ་བ་བདུན་ལས་མ་ལོན་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་ནི་སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་ཉམས་བརྟས་ཏེ་ཁོང་སྣུམ་པར་བྱ་བ་དང་། སྨན་མས་གཏོང་བའི་བཀྲུར་རུང་བའི་ནད་ དམིགས་ནི་དྲོད་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་དང་།ཁོང་རྩུབ་པ་དང་། རླུང་ནད་འབའ་ཞིག་ན་བ་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། ཧ་ཅང་སྦོམ་ཆེས་པ་དང་། ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། རླུང་ནད་ཀྱི་ཤས་ཧ་ཅང་ཆེས་པ་དང་། དབྱིག་དུག་འཐུངས་པ་དང་། འབྲུམ་བུས་ བཏབ་པ་དང་།རྐང་བམ་གྱི་ནད་དང་། ལྦ་བ་ཅན་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུའི་ནད་ལ་སྨན་མས་གཏང་ཞིང་བཀྲུར་རུང་ངོ་། །སྨན་མས་གཏོང་བ་དེ་དག་གི་ཆ་སྤྱད་སྦུ་གུ་ནི་གསེར་ལ་སོགས་པ་དང་། ཤིང་དང་། རུས་པ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱིས་གཅེའུ་མ་གས་པ་དྲང་ལ་འཇམ་པ་ཁ་ཟླུམ་ པོར་བྱས་ཏེ།ཚད་ནི་བྱིས་པ་ན་གཞོན་ཏེ་ལོ་གཅིག་མ་ལོན་ན་སྲིད་སོར་ལྔའོ། །ལོ་བདུན་མ་ལོན་ན་སྲིད་སོར་དྲུག་གོ། །ལོ་བདུན་ལོན་ན་སྲིད་སོར་བདུན་ནོ། །ལོ་བཅུ་གཉིས་ལོན་ན་སོར་དགུའོ། །ལོ་ཉི་ཤུ་ལོན་པ་ཕན་ཆད་ལ་སོར་བཅུ་གཉིས་སོ། །དེ་ཡན་ཆད་ལོ་གྲངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ དང་།ན་ཚོད་དང་། ཉམས་སྟོབས་དང་། ལུས་བོང་ལས་སྦུ་གུའི་ཚད་བསྐྱེད་དོ། །སྦུ་གུའི་ཚད་ཀྱི་སྦོམ་ནི་མཐེ་བོང་ཤོང་བའི་ཚད་དུ་བྱའོ། །རྩེ་མོའི་སྦོམ་ནི་མཐེའུ་ཆུང་གི་ཚད་དུ་བྱའོ། །བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་ལོ་གཅིག་ལོན་པ་མན་ཆད་སོར་མོའི་ཚད་ལས་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱིས་དེ་ བསྐྱེད་དེ་ཞབས་ཀྱི་བུ་གའི་སྦོམ་རབ་ཏུ་ཆེ་བ་དང་།སོར་མོ་གསུམ་གྱི་རྩེ་མོ་ནང་དུ་ཤོང་བ་ཙམ་དུ་བྱའོ། །གཅེའུའི་རྩེ་མོའི་བུ་གའི་ཚད་ནི་མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། སྲན་ཆུང་དང་། སྲན་མ་འདི་རྣམས་བཙོས་པ་ཤོང་བ་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་ཤོང་བའི་ཚད་ཆེ་ཆུང་གི་རིམ་པ་ དེ་ལྟར་བྱའོ།།གཅེའུའི་རྩེ་མོའི་གོང་དུ་ཁོག་པ་གདགས་པའི་ཚད་ནི་གཅེའུའི་བུ་ག་སྦོམ་པའི་ཚད་དང་མཉམ་པར་བྱའོ། །གཅེའུ་ནས་སྨན་གཏོང་བའི་ཚེ་གཅེའུའི་རྩེ་མོའི་ཁ་བཀབ་པའམ། པགས་པས་བཅད་དེ་མ་བོ་བར་བྱས་ནས་གཏང་ངོ་། །གཅེའུའི་ཞབས་སྦོམ་ པོའི་ཁ་ནས་ཡང་སོར་གཉིས་སུ་གཞལ་བར་ཁོག་པ་ཅན་དེ་ནས་མར་རིམ་པ་གཉིས་སུ་བཏགས་ལ།བུག་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་སྨན་བླུགས་པའི་སྣོད་ལུག་དང་ར་དང་མ་ཧེ་ལ་སོགས་པའི་ལྒང་པ་ལེགས་པར་མཉེས་པ་ཚོན་གྱིས་དམར་པོར་བཙོས་པ་སྲ་བ་ཕུར་མ་ཐག་ཐུག་དང་དྲི་ང་ བ་དང་རྩའི་རི་མོ་འདི་རྣམས་མེད་ཅིང་འཇམ་ལ་སྲ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་གཅེའུ་དང་སྦྱར་ཏེ་སྲད་བུས་ལེགས་པར་བཅིངས་ལ་སྨན་བླུགས་ནས་བདེ་བར་བྱའོ།

关于不适合用灌肠药和导泻的病症：过度使用油腻药物、肺部破损、身体极度消瘦虚弱等情况；肝病导致的鼻涕样腹泻、经常腹泻、已经使用过导泻药、已经使用过鼻腔给药、呼吸困难且剧烈喘息、咳嗽和经常吐痰、痔疮引起的出血热症、打嗝、腹胀、消化能力差而不能消化食物、肛门肿痛而不能灌肠、刚进食后、慢性浮肿病导致所有脉道堵塞、麻风病和皮肤病导致小便呈蜂蜜色、孕妇未满七个月等，这些情况都不适合使用灌肠药和导泻。
关于适合使用灌肠药和导泻以增强体力和滋润肠道的病症：体内过热、肠道干燥、单纯风病发展成慢性浮肿、感冒、过度肥胖、腹中有虫、风病症状严重、服用金属中毒、天花、脚气病、甲状腺肿等这些病症适合使用灌肠药和导泻。
灌肠用具中的导管可用金等金属、木材、骨头等制成，要完好无裂缝、笔直光滑且开口圆润。尺寸规格：一岁以下婴儿用五指宽，七岁以下用六指宽，七岁用七指宽，十二岁用九指宽，二十岁以上用十二指宽。此后根据年龄、体格、体力、身材大小来增加导管尺寸。
导管粗细应与拇指相当，尖端粗细应与小指相当。一岁以下婴儿的尺寸要在手指标准上减半，底部开口要较大，能容纳三指尖。导管尖端开口大小应能容纳煮熟的豌豆、小豆、豆子，或能容纳枣核大小。
导管尖端上方连接囊袋处的尺寸应与导管开口粗细相同。灌药时，导管尖端要用盖子或皮革封住以防漏出。从导管底部粗端量起两指宽处安装两层囊袋，在两个开口之间放置盛药的容器，用经过良好揉制、染成红色、煮制坚韧、无毛、无异味、无脉络纹路的羊、山羊或水牛等动物的膀胱制成柔韧的囊袋，将其与导管连接并用线绳牢固绑缚后装入药物即可使用。

།གལ་ཏེ་ལྒང་པའི་རྐྱལ་བུ་མེད་ན་རྒྱལ་པའི་དཔུང་པའམ། བྱིན་པའི་བགས་པའམ། རས་སྟུག་པོ་ཐགས་ བཟང་བ་སྤྲ་ཚིལ་གྱིས་བྱུགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སྣོད་དུ་བྱའོ།།དེ་ལ་སྨན་མས་གཏོང་སྟེ་བཀྲུ་བའི་ཚད་ནི་བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་ལོ་གཅིག་ལ་སྲང་གཅིག་གཏང་ངོ་། །བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་དེ་ལྟ་བུ་ལས་ལོ་རེ་རེ་ལོན་ཞིང་སྨན་སྲང་རེ་རེ་བསྐྱེད་དེ། ལོ་དྲུག་ལོན་ནས་སྲང་བཅུ་གཉིས་གཏང་ངོ་། ། དེ་ཡན་ཆད་ཀྱང་ལོ་གྲངས་ལས་སྲང་གཉིས་གཉིས་སུ་བསྐྱེད་དེ་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལོན་པ་དང་། ལོ་བཅོ་བརྒྱད་ལོན་པ་ནས་ལོ་བདུན་ཅུ་ལོན་པ་མན་ཆད་ལ་སྤྱིར་སྨན་གཏང་བའི་ཚུལ་ནི་ཐུན་རབ་ཏུ་ཆེ་ན་ཡང་སྲང་ཉི་ཤུ་གཏང་ངོ་། །སྨན་མས་གཏོང་སྟེ་བཀྲུ་བའི་ཐུན་སྲང་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཏང བ་དེ་ལས་དཔགས་ཏེ་ཉམས་བརྟ་ཞིང་ཁོང་སྣུམ་པར་བྱས་པའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་བཞི་ཆ་གཅིག་གི་ཚད་དུ་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཉམས་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་དུ་རུང་བའི་སྣུམ་བག་བཏང་བ་དང་། དུགས་བྱ་བའི་ཆོ་ག་ཡང་བྱས། བཀྲུ་སྨན་བཏང་སྟེ་ནང་གི་ནད་ཀྱང་བསལ། འབྲས་ཐུག་སླ་མོ་དང་གར་པོ་ལ་སོགས་པས་ཉམས་འཚག་ཀྱང་བརྟས་ནས་ཉམས་བརྟ་བའི་སྨན་གཏང་དུ་རུང་བར་ཤེས་ན་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཉམས་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏང་བར་བྱའོ། །ཉམས་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ཡང་དགུན་ཟླ་བཞི་དང་དཔྱིད་ཟླ་གཉིས་ཀྱི་ཚེ་ནི་ཉིན་པར་ཐོང་ཤིག་། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཟླ་བ་འདི་དྲུག་གི་ཚེ་མཚན་མོ་ཡང་གཏང་དུ་རུང་ཞེས་ཟེར་རོ། །སོ་ག་དང་དབྱར་དང་སྟོན་གྱི་ཚེ་ནི་མཚན་མོ་ཐོང་ཤིག་།དེ་ལ་ཁོང་སྣུམ་ཞིང་ཉམས་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏང་བར་བྱ་ན། ཆོ་ག་སྔར་བྱ་བ་ལ་ལུས་མར་གྱིས་བསྐུ་ཞིང་ལྡེ་གུས་དྲིལ་ལ་ཆུ་དྲོན་པོས་ལུས དག་པར་བཀྲུ།དྲོའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚད་སྔ་ན་ཅི་ཟ་བའི་ཐང་ལས་བཞི་གསུམ་ནི་བཟའ་བཞི་ཆ་ཅིག་ནི་མི་བཟའ། ཁ་ཟས་ཅི་ཟ་བ་ཡར་ཕན་པ་ཡང་བ་སྣུམ་ཆེས་པ་ཡང་མ་ཡིན། རྩུབ་ཆེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཟོས་ལ་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐོམ་གྱི་གོར་བཏུང་བ་དང་། ཚལ་ནན་ཡང་བཏུང་ངོ་། ། ཁ་ཟས་ཟོས་པའི་རྗེས་ལ་བཅག་པར་བྱས་ན་བཤང་གཅི་བསྩལ་ལ་མལ་བདེ་བར་འདུག་ན་སྔས་སྨད་ནས་རོ་སྨད་བསྟོད་དེ། གློ་གཡོན་གྱིས་ཕབ་ནས་རྐང་པ་གཡས་པ་བསྐུམ་རྐང་པ་གཡོན་པ་ནི་རྐྱོང་ཤིག་།དེ་ནས་གཅེའུའི་ནང་ནས་སྨན་མས་གཏོང་སྟེ་གཅེའུའི་ཁ་དང་གཞང་ཁ་ཡང སྣུམ་གྱིས་བསྐུའོ།།གཅེའུའི་ལྒང་པ་ནང་དུ་སྨན་བླུགས་ལ་དབུགས་ཕྱིར་ཕྱུང་ནས་ཁ་བཅིངས་པ། སྨན་པ་ནད་པའི་རྒྱབ་ལོགས་སུ་འདུག་ནས། རྟབས་བག་ཏུ་སྨན་མྱུར་དུ་བཏང་བའམ། དལ་ཞིང་ཐོགས་པ་མ་ཡིན་པར་བྱ་ཞིང་གཅེའུའི་ནང་ནས་སྨན་ནང་དུ་བཏང་ཞིང་བཙིར་བའི་ ཤུགས་ཧ་ཅང་དྲགས་པའམ།དལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་རན་པར་ཅིག་ཅར་ལན་ཅིག་ཏུ་བཙིར་ཅིང་ཐོང་ཤིག་།ལྒང་པའི་ཞབས་ན་རླུང་ལུས་པ་ཡོད་ཀྱི་སྨན་གྱི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་གྱིས་ཤིག་།སྨན་བཏང་ཟིན་ནས་བརླ་དང་རྐུབ་ཙོས་ལ་ཐལ་མོས་བརྡབ་ཅིང་གན་རྐྱལ་དུ་བཞག་ ལ་ནད་པ་ཉིད་རང་གི་ལམ་ལ་རྐང་པའི་རྟིང་པས་བརྡུང་བར་བྱའོ།།སྨན་པའམ། ནད་གཡོག་གིས་ནད་པའི་རྐང་པ་ནས་བཏེག་སྟེ་ལན་གསུམ་གསིགས་ཤིག་།དེ་ནས་ནད་པ་སྔས་བཅུག་ནས་བརྐྱང་སྟེ། ཉལ་ལ་རྐང་པའི་རྟིང་པར་ནད་གཡོག་གིས་ཁུ་ཚུར་གྱིས་བརྡུང་ བའམ།བརླ་དང་བྱིན་པ་ལ་ཡང་ཁུ་ཚུར་གྱིས་བརྡུང་ཞིང་ལུས་སྣུམ་གྱིས་བསྐུས་ལ་མཉེ་བར་བྱའོ།

如果没有皮囊制成的灌肠袋，可以用国王的臂膀或小腿皮，或者用厚实的优质布料涂抹獐子油来作为容器。
关于灌肠药物的剂量标准，一岁的小儿使用一两。
从这样的小儿开始，每增加一岁就增加一两药量，到六岁时使用十二两。
此后每增加一岁增加两两，从十二岁到十八岁，直至七十岁以下，一般用药方法是最大剂量也不超过二十两。
根据灌肠药物使用的剂量多少，在测试体质并使肠道润滑时，药物剂量应为灌肠药物的四分之一。
因此，当确认可以使用测试体质的灌肠药物时，应先涂抹油脂，进行热敷治疗，使用导泻药清除体内疾病，用稀粥和浓粥等增强体力，确认可以使用测试体质的药物后，才能首先使用测试体质的灌肠药。
关于测试体质的灌肠时间，在冬季四个月和春季两个月期间应在白天进行。有人说在这六个月期间晚上也可以进行。在夏初、夏季和秋季时应在夜间进行。
在进行润肠和测试体质的灌肠时，前期准备工作是用油脂涂抹身体，用药膏按摩，用温水彻底清洗身体。
早餐的量要比平常食量的四分之三，剩下四分之一不吃。所吃的食物要适中有益，不能太油腻也不能太粗糙，这样进食后要喝汤等饮品，也要喝菜汤。
饭后散步，大小便后，舒适躺下，垫高臀部，左侧卧，右腿弯曲，左腿伸直。
然后从导管内灌药，用油脂涂抹导管口和肛门。
将药物装入导管的皮囊内，排出空气后系紧，医生坐在病人背后，要适度地注入药物，不能太快也不能太慢，从导管内注入药物时的挤压力度不能太强也不能太弱，要适中地一次性挤压注入。
皮囊底部可能留有空气，要确保药物完全用尽。
注药完毕后，用手掌拍打大腿和臀部，仰卧，让病人自己用脚跟敲打自己的会阴部位。
医生或护理人员要抬起病人的双脚摇动三次。
然后让病人枕着枕头伸直躺下，护理人员用拳头敲打脚跟，也要用拳头敲打大腿和小腿，并用油脂涂抹身体进行按摩。

།ལུས་ལ་བརྡུང་ཞིང་མཉེས་ལ་མི་བདེ་བར་བྱས་པ་དེས། སྨན་སླར་མྱུར་དུ་ཕྱིར་མི་དབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་སྨན་སླར་མྱུར་དུ་ཕྱིར་བྱུང་བས་ཕན་མི་བྱེད་པར་གྱུར་ན། སྨན་མར་ཕྱི་ མ་གཞན་ཡང་སྦྱར་ལ་གཏང་ངོ་།།ཁོང་པའི་དྲོད་ཆེ་བས་སྨན་མས་གཏོང་བ་ཞུ་ན་ནུབ་ཀར་ཁ་ཟས་ཀྱང་བཟའོ། །ཟས་ཟོས་ནས་དེ་ཕན་ཆད་མཚོན་ཐོག་ཐག་ཏུ་ཅི་ཡང་མི་བཟའ་མི་བཏུང་བར་ཉོལ་ཅིག་།གལ་ཏེ་སྨན་ཕྱིར་འབྱུང་དུ་མ་རུང་ན་སྨན་སྦྱར་བའི་སྟར་བུའམ། སྨན་རྣོན་པོ་ ལྒང་པ་ནས་མས་གཏོང་ཞིང་ཁོང་ན་སྨན་མར་ལུས་པ་ཕྱིར་དབྱུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་ཁོང་པའི་ནང་ན་ཧ་ཅང་རྩུབ་ཆེས་པས་སྨན་མ་ཞུ་སྟེ་ཕྱིར་མ་བྱུང་བ་དང་། ཁོང་པའི་དྲོད་ཆུང་བས་སྨན་མ་ཞུ་སྟེ། ཕྱིར་མ་བྱུང་ལ་ནད་དུ་གྱུར་པ་མེད་ན་བསྡད་པར་བྱ་ཞིང་མཚན་མོ་དེ་བཞིན་དུ་ འདུག་པར་བྱའོ།།ནང་པར་ལི་དོང་གྲ་དང་། འུ་སུ་བསྐོལ་བའི་ཆུ་འམ་ཡང་ན་ཆུ་འབའ་ཞིག་གདུས་པ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཉམས་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་ན་ཉི་མ་གསུམ་མམ། ཉི་མ་ལྔ་ལོན་ན་ཡང་ཐོང་ཤིག་།གལ་ཏེ་འཇུ་བའི་དྲོད་ཆེ་བས་སྨན་ ཞུ་བའམ།ཡང་ན་རླུང་གི་ཤས་ཧ་ཅང་ཆེས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་རྩོལ་ཞིང་བཅག་པར་བྱེད་པ་དང་། མེའི་དྲོད་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་དང་། ཁོང་པའི་ནང་རྩུབ་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཉི་མ་རེ་རེ་གཏང་དུ་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཁོང་སྣུམ་ཞིང་ཉམས་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ ལན་གསུམ་ལན་བཞི་བཏང་ནས་ལུས་ཀྱི་ཁོང་དང་རྩ་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པར་གྱུར་ནས་ནད་དབྱུང་ཞིང་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བཀྲུ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྔ་ན་ལུས་ཀྱི་ཁོང་རྩུབ་པ་ལས་སྣུམ་པར་བྱ་བའི་འོག་ཏུ་ཉི་མ་ལྔ་ལོན་ན་ཚེས་གྲངས་བཟང་པོའི་ཉི་མ་ ཅུང་ཟད་ཕྱེད་ཡོལ་ཙམ་ན་སྨན་པས་གཏོར་མ་དང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་ཚིག་བྱས་ལ་ནད་པ་ལུས་ཏིལ་མར་གྱིས་བྱུགས།དུགས་བྱས། བཤང་གཅིའི་དྲི་མ་བསྩལ་ལ། ཧ་ཅང་བཀྲེས་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་འདུག་ལ་ནད་ཀྱི་དམིགས་དང་སྨན་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་པའི་མི་དང་། གང་དེ་ ལ་མཁས་པ་མང་པོ་དང་།ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྲོ་ཞིང་སྨན་མས་གཏོང་བའི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་དེ་ལ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་སྦངས་པ་ཆུ་སྲང་བརྒྱད་ཅུའི་བཞི་ཆ་གཅིག་སྟེ་སྲང་ཉི་ཤུ་དང་། པོ་སོན་ཆའི་འབྲས་བུ་འབྲུམ་བུ་བརྒྱད་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙོ་ཞིང་དེའི་ནང་དུ་མར་ནི་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་སྲང་ཉི་ཤུའི་བཞི་ཆ་ གཅིག་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ་བཙོ་མ་འདི་ནི་རླུང་ནད་ལ་བཏང་ན་ཐབས་དེ་ལྟར་སྦྱར་རོ།།མཁྲིས་པ་ན་བ་ལ་བཏང་བ་དང་། ན་བ་མེད་པ་ཉམས་ཐ་མལ་པ་ལ་བཏང་ན་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་སྲང་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་ཆ་གཅིག་གི་ཐང་དུ་བླུགས་ཏེ་བཙོ་བར་བྱའོ། །བད་ཀན་གྱི་ནད་ཆེ་བ་ལ་བཏང་ན་སྨན་ གྱི་ཁུ་བ་སྲང་ཉི་ཤུའི་བརྒྱད་ཆ་གཅིག་གི་ཐང་དུ་མར་བླུགས་ཏེ་བཙོ་བར་བྱའོ།།ཡང་ན་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་སྨན་གྱི་ཁུ་བའི་བརྒྱད་ཆ་གཅིག་གི་ཐང་དུ་མར་བླུགས་ཏེ་བཙའོ། །བཀྲུ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་བཙོ་བ་དེ་ཡང་ཧ་ཅང་མི་སྐ་མི་སླ་བར་སྦྱར་ཞིང་བཙོའོ།

对身体进行按摩揉捏而使其不适后，药物不应迅速排出。如果药物迅速排出而不起作用，则应再配制其他药油灌肠。
如果由于腹部温度过高导致灌肠药物融化，傍晚时也可以进食。进食后直到天亮之前不要吃喝任何东西，应该躺下休息。
如果药物不能排出，应使用配制的导管或用强效药物从膀胱灌注，以排出留在体内的药油。
如果由于腹部过于粗糙导致药物未消化而未排出，或由于腹部温度过低导致药物未消化而未排出，且没有形成病症，应保持原状并在夜间保持这种状态。
次日早晨应饮用煮过的李东格和乌苏的水，或者单纯的温开水。
如果是为了增强体力而进行灌肠，可在三天或五天后再次进行。
如果是由于消化之火过旺导致药物融化，或者风气过重，或经常活动运动，或火热过盛，或腹部粗糙等情况，可以每天进行一次灌肠。
这样进行三四次润肠和增强体力的灌肠后，身体内部和脉络变得柔软润滑，为了祛除病症，应配制并施用导泻灌肠药。
在之前使身体内部从粗糙变得润滑之后，过了五天，在良辰吉日稍过正午时分，医生应做好供品并说吉祥语，然后用芝麻油涂抹病人身体，进行热敷，清除大小便污秽。
在不太饥饿的情况下，与精通病症要点和药物等的人，以及诸多专家一起进行。对于这种强效导泻灌肠药，应将药液浓缩至八十两的四分之一即二十两，加入八颗婆萨那茶果，煮制。
其中加入相当于二十两药液四分之一的药油煮制，这是治疗风病的配方。
对于胆病患者和无病的正常体质者，应加入相当于二十六两药液六分之一的药油煮制。
对于严重痰病，应加入相当于二十两药液八分之一的药油煮制。
或者对于所有疾病，都可以加入相当于药液八分之一的药油煮制。
煮制导泻灌肠药时，不要太稠也不要太稀。

།དེའི་ནང་དུ་བུ་རམ་ སྲང་གཅིག་ཙམ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་།ལྕེ་ཚ་ལ་སོགས་པ་ནད་དམིགས་དང་སྦྱར་ཞིང་ཅི་རིགས་པར་སྦགས་ཏེ། སྨན་ལྷག་མ་སྦྱར་ཏེ། སྨན་དེ་ཐམས་ཅད་སྣོད་ཅིག་ཏུ་བླུགས་ལ། བུམ་པ་ཆུ་ཚན་བསྐོལ་བའི་རླངས་པའི་ཁར་བསྲོ་ཞིང་། སྨན་དཀྲུགས་ལ་གཏོང་བའི་གཅེའུ་རྐྱལ་ པའི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ།ཧ་ཅང་མི་ཚ་མི་གྲང་། ཧ་ཅང་མི་སྣུམ་མི་རྩུབ། ཧ་ཅང་མི་རྣོ་མི་འཇམ། ཧ་ཅང་མི་གར་མི་སླ། ཧ་ཅང་མི་ཉུང་མི་མང་། ཇེ་ཚ་མེད་པའམ་ཚ་བར་ཡང་མི་བྱ། དེ་དང་འདྲ་བར་འབྲས་ཙམ་ཡང་མི་མང་མི་ཉུང་བར་སྦྱར་ཏེ། སྨན་མས་གཏོང་ཞེས་མཁས་ པ་ཁ་ཅིག་ནི་དེ་སྐད་ཟེར་རོ།།ཡང་སྨན་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་གཉིས་ཀྱི་ཚད་སོ་སོར་སྲང་གསུམ་གསུམ་དང་ན་བ་མེད་ཅིང་ཉམས་ཐ་མལ་པ་ཞིག་ལ་བཏང་ན་ལྕེ་ཚ་ཞོ་གཉིས་པོ་སོན་ཆ་དང་ཤུ་ཏི་ལ་སོགས་པ་སྲང་གཉིས་སྦངས་པའི་ཁུ་བ་དང་ལྷག་མའི་ཁུ་བ་སྲང་བཅུར་ སྦྱར་ཏེ་སྨན་ཁུ་སྦངས་སྦངས་པ་མར་དང་བཙོས་ལ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྕེ་ཚར་སྦྱར་ཏེ།རིམ་པ་འདི་ལྟར་བྱས་ལ་སྨན་གཏང་བའི་རྐྱལ་བུར་བླུགས་ལ། བཀྲུ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་སེལ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་བཀྲུ་བར་སྦྱར་ན་ཤིང་ཉེ་རོང་ དང་ལྕེ་ཚ་སེ་ན་བ་དང་ཉེའུ་ཤིང་པ་དང་། ཤྭ་གནྡྷ་དང་། ཨེ་རཎྜའི་ལོ་མ་སྨན་དང་ས་ཤིང་འཇམ་པ་དང་སྐྱུར་བ་དང་དྲོ་བའི་ཁུ་བ་དང་ལྡན་པ་འདི་ལྟ་བུའི་སྨན་རྣམས་ནི་རླུང་ནད་སེལ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བར་བཟང་ངོ་། །མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་བཀྲུ་ བའི་རྣམ་གྲངས་ལ་གཏོགས་པ་ལ་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་།ཤིང་ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་། ཤིང་པླག་ཤ་དང་། ཤ་པ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། འོ་མ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། འབྲི་མར་དང་། རོ་མངར་ཞིང་བསིལ་བ་རྣམས་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་འདི་རྣམས་མཁྲིས་པའི་ནད་ སེལ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་བཀྲུ་བར་བཟང་ངོ་།།བད་ཀན་རྒྱས་པའི་ནད་སེལ་བ་ནི་དོང་ག་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། པ་ཏ་ལི་ག་དང་། ཆིས་ཁྲིམས་དང་། ཤིང་ནིམ་པ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། པ་ཊ་དང་། ཀ་ཏུ་ཧ་རོ་ཧ་ནི་དང་། ཤིང་གི་ཁུ་བ་ཤེ་ལེ་ཡ་ཁ་དང་། པུ་ཏི་ཀ་རཉྫ་དང་། རཀྟ་ཀ་རཉྫ་དང་། སཔྟ་པརྞི་ཞེས་བྱ་བ་ཚིགས་རེ་ལ་ལོ་མ་བདུན་ཡོད་པ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་བ་གཅིན་དང་། སྨན་རོ་ཚ་ཞིང་རྣོ་བ་དང་དྲོད་ཆེ་བ་རྣམས་དང་ཚ་བ་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་བཙོས་ལ་སྨན་མས་གཏོང་ཞིང་བཀྲུས་ན། བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་དང མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ཆར་གྱི་ནད་འདུས་པར་གྱུར་ན་ཡང་།དེ་གསུམ་གྱི་སྨན་གོང་དུ་བཤད་པ་ལས་ནད་སོ་སོའི་སྨན་ཅི་རན་དུ་ཤས་ཤས་ཀྱིས་གདུས་པ་བཙོས་པའི་ཐུན་སྤྱིར་མི་ཆེ་བ་རན་པར་མས་གཏོང་བའི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་གཏང་ངོ་། །རྟས་བཀྲུ་བའི་སྨན་མས་བཏང་ ནས་སྔས་ཀྱིས་བརྟེན་ཏེ་གན་རྐྱལ་དུ་སེམས་གུད་དུ་མི་གཡེངས་པར་སྨན་བཏང་བ་དེ་ལ་ཡིད་གཞག་པར་བྱའོ།།དེ་ནས་ཐུར་དུ་བཀྲུ་ཞིང་འོང་བར་གྱུར་ན་ལངས་ཏེ་ཙོག་པུར་འདུག་ལ་བཤང་བར་གྱིས་ཤིག་།གལ་ཏེ་འཁྱིམས་ན་སྐད་ཅིག་ཐོགས་ཏེ་ཕོལ་དུ་མ་རུང་ན་སྨན་འདི་ཉེན་ཆེ་ སྟེ་འཆི་བར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟ་བུ་ཉེན་དུ་གྱུར་པ་ལ་སླར་བཙོས་ཤིང་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་ལ་མར་དང་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་དང་། བ་གཅིན་དང་འབྲས་ཀྱི་རྩབས་ཀྱི་ཁུ་བ་སྐྱུར་མོ་དང་སྦྱར་ལ་བཙོས་པ་འཇམ་ཞིང་རྣོ་ལ་དྲོ་བར་སྦྱར་ཏེ། སྨན་མས་གཏོང་བའི་རྐྱལ་བུ་གཞན་ དུ་བླུགས་ཏེ་བཤམས་ལ་མས་གཏོང་ཞིང་ཚིར་ཅིག་།ཡང་ན་པོ་སོན་ཆ་ལས་སྦྱར་བའི་སྨན་གྱིས་གདབ་མུ་ལས་གཞུག་པ་བྱ་ཞིང་སྡང་བ་ཡང་བྱའོ།

在其中放入约一两糖和蜂蜜，以及胡椒等，根据病情适当调配。配制剩余的药物，将所有这些药物倒入一个容器中，放在盛有热水的瓦罐蒸汽上方加热，搅拌药物后倒入灌肠袋中。
不能太热也不能太冷，不能太油腻也不能太粗糙，不能太锐利也不能太柔和，不能太稀也不能太稠，不能太少也不能太多，不要让它变得越来越热或者发热。同样地，药量要适中，不能太多也不能太少来配制灌肠药，一些专家是这样说的。
又有一些医生说，酥油和蜂蜜各三两，对于没有病症且体质正常的人，如果施用胡椒二钱，加入生姜等二两浸泡的汁液和其余药汁十两调配。将药汁和酥油煎煮，加入蜂蜜和胡椒，按这个次序做好后倒入灌肠袋中，这就是灌肠药的施用方法。
其中，用于治疗风病的灌肠药配制时，木尼容、胡椒、细辛、小茴香、睡茄、蓖麻叶药和柔软的土木、酸性和温性的药汁等这些药物，都是治疗风病的良好灌肠药。
属于治疗胆病的灌肠药类别中，有榕树、优昙钵罗树、波罗叶树、娑罗树、甘草、牛奶、小茴香、牦牛油、甘甜清凉类药物，以及甘蔗汁、蜂蜜等，这些都是治疗胆病的良好灌肠药。
治疗痰病的药物有：冬瓜、芥子、木天蓼、香附子、楝树、白芷、巴塔、卡图哈罗哈尼、木汁舍利亚卡、普提卡兰加、红卡兰加、七叶树（每节有七片叶子的树）、蜂蜜、牛尿，以及味辛辣锐利且温性的药物和热性药物等配制煎煮后用于灌肠，可以治疗痰病。
如果风病、胆病和痰病三种病症同时发生，也要从上述三种病症的药物中，按照各种病症所需适量配比煎煮，总量要适中，用这种猛烈的灌肠药进行治疗。
施用灌肠药后，病人要靠枕头仰卧，不要分心，要专注于所施用的药物。然后如果开始向下清洗排出时，要起身蹲着大便。如果堵塞，稍等片刻仍然不通，这种药物就很危险，可能会导致死亡。
对于这种危险情况，要重新煎煮处理：用酥油和炒焦大麦的灰分制成的猛烈药物，加入牛尿和酸性稻米发酵液调配煎煮，使其柔和、锐利而温热，倒入另一个灌肠袋中准备好后进行灌肠并挤压。或者用生姜配制的药物涂抹肛门并进行按摩。

།ཡང་ན་འདི་ལྟར་མ་གྱུར་ཏེ་སྨན་མས་གཏོང་ཡང་འོང་བར་གྱུར་ན་སྨན་ཕྱི་མ་སྦྱར་ཏེ། རྐྱལ་བུར་བླུགས་ལ་ལན་གསུམ་ལན་བཞིའི བར་དུ་ཡང་སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏོང་ཞིང་ལེགས་པར་བཏང་ནས་དེའི་རྗེས་ལ་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་ནི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བའི་ཆོ་ག་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱས་ལ་ཁ་ཟས་མ་ཟོས་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་ཆུ་དྲོན་པོས་ཁྲུས་བྱས་ནས་ཁ་ཟས་བཟའ་བའི་ཐབས་ནི་འབྲས་ཐུག་རྐྱང་རྐྱང་པོ་དང་།འབྲས་ཐུག་སླ་མོ་ བཏུང་།ཤ་ཁུ་སླ་མོ་དང་འབྲས་ཆན་དུ་སྦྱར་ཏེ་བཟའ། སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏོང་སྟེ་བཀྲུས་པས་ཁོང་པའི་དྲི་མ་ནད་ཀུན་ཕྱིན་ན། ཁོང་པ་ནང་འཕྱང་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་སྟེ་ཁོང་རྨྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ཆུ་དྲོན་པོ་བདེ་བས་ཁྲུས་བྱས་ནས་ཁ་ཟས་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ཟོས་ན་ ལུས་ཞིག་ཅིང་རྨྱ་བ་ལ་ཕན་ཏེ།ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་སྨན་དེ་ལྟར་མས་གཏོང་སྟེ། བཀྲུས་པ་ལས་རླུང་ནད་ཀྱི་བར་དུ་ཁོང་པ་སྦོ་བས་གྲང་བར་འགྱུར་ཏེ། མི་བདེ་ན་ཡང་དེའི་མོད་ལ་འཕྲལ་དུ་རླུང་ཞི་བར་འགྱུར་བའི་སྨན་བཙོས་ཏེ་མས་གཏོང་ཞིང་ཁོང་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པར་འགྱུར་ བར་བྱའོ།།སྨན་མས་གཏོང་སྟེ་བཀྲུས་པ་ལེགས་པའི་ཚུལ་དང་། ཧ་ཅང་དྲགས་པ་དང་ཐུན་ཆུང་སྟེ་མ་འཁྲུས་པར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་སྔར་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་བྱ་ཞིང་བཏང་བ་ལེགས། མ་ལེགས་པར་བཤད་པ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྨན་མས་གཏོང་སྟེ་ བཀྲུས་པའི་རྗེས་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་པ་ལ་ཁོང་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པར་གྱུར་པའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཞིག་བསྡད་ན་ཁོང་པའི་དྲི་མ་བཤང་བ་དང་བཅས་ཏེ་སྨན་མར་དང་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཐུར་དུ་དབུག་པ་ཡང་སྨན་མར་ལྷན་ཅིག་འོང་བར་གྱུར་ན། ཁོང་སྣུམ་ཞིང་ འཇམ་པར་འགྱུར་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་བད་ཀན་གྱི་བག་ཆེ་ན་དེ་ལ་ཁོང་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ལན་གཅིག་གམ་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཐོང་ཤིག་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ཤས་ཆེ་ན། བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ལན་ལྔ་འམ་ལན་བདུན་གྱིས་ཤིག་། རླུང་ནད་ལ་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ལན་དགུ་འམ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་ཐོང་ཤིག་།དེ་ལྟར་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བའི་ལན་གྲངས་ཟུང་དུ་མ་གྱུར་པར་བྱས་ནས་གལ་ཏེ་དེའི་རྗེས་ལ་བཀྲུ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བར་འདོད་ན་ཡང་ཐོང་ཤིག་།དེ་ལྟར་སྨན་མས་གཏོང་བའི་རྗེས་ལ བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་དང་།རླུང་ནད་སེལ་བའི་ཁ་ཟས་མོན་སྲན་སྡེའུའི་ཚོད་མ་ཁུ་བ་ཅན་དང་། འོ་མ་དང་ཁུ་ཤ་འདི་གསུམ་ཟོས་ན་ནད་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཕན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་སེལ་བའི་སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏོང་ཞིང་ཁོང་སྣུམ་ལ་བརྟ་བར་བྱ་ན། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་ལྕེ་ ཚ་སྣེ་བདའ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་སྣུམ་དང་།མངར་དང་འབྲས་རྩབས་སྐྱུར་བ་དང་། ཤ་ཁུ་དང་དྲོད་ཆེ་བའི་བག་སྦྱར་ཏེ་བསྐོལ་ལ་རྐྱལ་བུར་བླུགས་ཏེ་བཏང་བ་འདི་ནི་རླུང་ནད་གཅིག་པུ་ལ་ཕན་ནོ། །མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་ནི་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་སྡེའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ཤུག་པ་དང་ཁ་ར་དང་། མངར་བག་བསིལ་བག་དང་མར་དང་འོ་མ་དང་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་འདི་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་གདུས་ལ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ། སྨན་མས་གཏོང་ན་མཁྲིས་པའི་ནད་འབྱང་ཞིང་མེའི་ཁོང་བརྟ་ལ་སྣུམ་པར་འགྱུར་རོ།

或者，如果不是这样而是要进行灌肠治疗，则应配制后续的药物，装入灌肠袋中，进行三到四次强效灌肠治疗。充分治疗后，饮食规则与服用泻药后的规则相同。在进食之前，应先用温水沐浴，然后食用单纯的粥汤、稀粥，以及稀肉汤和米饭。
如果通过强效灌肠治疗清除了腹中的所有病垢，而腹部感觉下坠无力、虚弱或昏沉时，应先用温和的温水沐浴，然后按规定进食，这样可以帮助恢复身体的虚弱和昏沉，使其平复。
如果在这样灌肠治疗后，由于风病导致腹部胀满变冷而不适，应立即煎煮能平息风病的药物进行灌肠，使肠道变得柔软润滑。
关于灌肠治疗是否适当、过度或不足的判断方法，与前面所述油疗是否适当的判断方法相同。
在灌肠治疗后出现风病时，如果稍微停留一会儿使用润滑柔和的灌肠药物，腹中的污垢和粪便会与药油一起排出。如果向下排气也与药油一起出现，说明润滑柔和的灌肠治疗是成功的。
另外，如果痰病较重，应进行一次或三次通便灌肠治疗。如果胆病严重，应进行五次或七次通便灌肠治疗。对于风病，应进行九次或十一次通便灌肠治疗。这样进行奇数次通便灌肠治疗后，如果想要进行泻下灌肠治疗也可以。
在这样的灌肠治疗之后，对于痰病、胆病和风病，分别食用豆类蔬菜汤、牛奶和肉汤这三种食物，能够依次治愈这些疾病。
如果要用强效药物灌肠治疗风病并使肠道润滑通畅，应将木尼容和辣椒与油、甜味物、米醋、肉汤以及具有温热性的成分混合煎煮，装入灌肠袋中使用，这专门用于治疗单纯的风病。
对于胆病，应将尼拘陀树等药物类、杜松、糖和具有甜味清凉性的成分，以及酥油、牛奶、甘蔗汁等混合加热，再加入蜂蜜进行灌肠，这样可以清除胆病，使消化之火调和并变得润滑。

།བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་དོང ག་ལ་སོགས་པ་དང་།དུག་མོ་ཡུངས་ལ་སོགས་པ་དང་། སྨན་རྩུབ་པ་རྣམས་དང་། བ་གཅིན་དང་སྨན་རྣོ་བ་དང་། དྲོད་ཆེ་བ་དང་། རོ་ཚ་བ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ། མས་གཏོང་ན་བད་ཀན་གྱི་ནད་འབྱང་ངོ་། །དེ་ལ་རླུང་ནད་ལ་ནི་ལན་གཅིག་གཏང་ངོ་། ། མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་ལན་གཉིས་གཏང་ངོ་། །བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་ལན་གསུམ་གཏང་བར་བྱའོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་མཁྲིས་པ་གསུམ་འདུས་པའི་ནད་ལ་ཡང་སྨན་དཔྱད་དེ་གསུམ་རིམ་པས་བཏང་ན་འདུས་པའི་ནད་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ། །སྨན་དཔྱད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་སྤྱོད་པ་ཅན་ན་རེ། ཡང་མིའི་ནད་གཞི་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་གསུམ་དུ་ཟད་དེ་ནད་འདི་གསུམ་བསྩལ་བའི་དཔྱད་བཀྲུ་བའི་མས་གཏོང་བ་ལས་གུད་ན་དཔྱད་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སྨན་མས་གཏང་བར་བྱའོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད། ཁོང་ནས་བསྐྱོད ཅིང་སྡུད་པ་དང་།ནད་བཀྲུ་སྟེ་བྱང་བར་བྱ་བ་དང་། ནད་ཞི་བར་བྱས་ཏེ། འདི་ལྟ་བུ་ཡང་རིམ་གྱིས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ནད་རྣམ་པ་གསུམ་བཀྲུ་བའི་དཔྱད་མས་གཏོང་ཞིང་བཀྲུ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་སྨན་བཏང་བ་ཡང་ནད་དམིགས་དང་སྨན་ལ་སོགས་པའི་མཐུ་དང་། ནད་པའི་ཉམས་སྟོབས་དང་། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོད་ཟིན་པར་བྱས་ལ་སྨན་གཏང་ངོ་། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་ལེགས་པའི་ཚུལ་མཐོང་། མ་དཔགས་ཀྱི་བར་དུ་བཀྲུ་བའི་སྨན་བཏང་བའི་རྗེས་གཅད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ཁོང་སྣུམ་ཞིང་འཇམ་པ་བདའ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་དང་། བཀྲུ བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་གང་ཡང་རུང་སྟེ།ལན་གཅིག་གཏང་ཡང་མི་རུང་ལན་མང་དུ་གཏང་བ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་ཁོང་བརྟ་ཞིང་སྣུམ་པའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ནི་ནད་ཁོང་ནས་བསྐྱོད་ཅིང་བསྡུ་བ་དང་། ཁོང་པའི་དྲོད་ནི་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ། །བཀྲུ་བའི་སྨན་བཏང་བ་ལ་འཇིག་པའི་ རྟེན་ནི་རླུང་ནད་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ།།སྨན་མས་གཏོང་བའི་རིམ་པ་ནི་སྔར་ལུས་ཀྱི་ཁོང་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པར་བྱ་བའི་སྨན་དེ་གཏང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་བཀྲུ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་ངོ་། །དེའི་རྗེས་ལ་ཁོང་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏང་བར་བྱའོ། །སྨན་མས་གཏོང་བའི་དཔྱད་བྱས་ པ་ནི་རླུང་ནད་དང་།བད་ཀན་མཁྲིས་པའི་ནད་གསུམ་ཆར་སེལ་ཏེ་ཁོང་སྣུམ་ཞིང་བརྟ་བར་བྱ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་དང་། བཀྲུ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཆོ་ག་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྨན་མར་ཐུན་ཆུང་ངུའི་ཐང་དུ་ཚོད་བཟུང་སྟེ། བཏུང་བ་དང་ཁོང་འཇམ་ཞིང་ བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ཐུན་ཆུང་ངུའི་ཐང་དུ་ཚོད་བཟུང་སྟེ་རྟག་ཏུ་གཏང་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་སྨན་མར་ཐུན་ཆུང་ངུའི་ཐང་དུ་བཏུང་ན། ནད་པའི་དྲོད་དང་ཉམས་ལས་ཀྱང་དཔགས་ཏེ་སྲང་གཅིག་ཙམ་བཏུང་ངོ་། །བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ནི་སྲང་གཉིས་ཙམ་ཐོང་ཤིག་། དེ་ལ་སྨན་མར་ཐུན་ཆུང་ངུར་བཏང་བའི་མི་ནི་བྱིས་པ་དང་རྒན་པོ་དང་། ལམ་རིངས་ཀྱིས་དུབ་པའི་མི་དང་། ཁུར་གྱིས་དུབ་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་བརྟེན་དྲགས་པའི་ལྟ་བུ་དང་། དྲག་ཤུལ་བྱས་པ་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་ལས་ཆེ་བ་དང་། རླུང་ནད་ཀྱིས་ལུས་ཞོམ་པ་དང་། རིད་པ དང་།དྲོད་ཆུང་བ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་ཕྱུག་པོ་ལྟ་བུ་བདེ་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་མར་ཐུན་ཆུང་ངུ་གཏང་དགོས་ཏེ། ཐུན་ཆུང་ངུ་རྟག་ཏུ་འཐུངས་ན་ནད་ཀུན་སེལ། ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་ལ་སོགས་པ་བསྲུང་ཞིང་སྤང་བ་མེད་པ་ལ་ཤ་སྐྱེ། བཤང་གཅི་དྲི་མ་ སྙི་སྟེ་བདེ་བླག་ཏུ་འོང་སྟེ་བདེ་བར་འགྱུར་རོ།

对于痰病，使用冬瓜等药物，毒芥子等药物，以及粗糙的药物，牛尿和锐利的药物，温热的药物，辛辣的药物，将这些煮沸后与蜂蜜调配，若进行灌肠则能治愈痰病。
其中，对于风病要灌注一次。
对于胆病要灌注两次。
对于痰病要灌注三次。
对于风、痰、胆三病俱发的病症，若按顺序使用这三种药物治疗，则能治愈三病俱发的疾病。
医术老师实践者说：'人的病根就是风、痰、胆这三种，除了用来治疗这三种疾病的灌肠疗法外，没有所谓的四种疗法，因此要进行药物灌注。'
对于风病、痰病和胆病，要从体内调动并聚集，清除病症使之痊愈，使病症平息，这些都要循序渐进地进行，因此要对这三种病症进行灌肠清除治疗。
如此用药时，也要根据病症特点和药物等的效力，病人的体力状况，要把握所有这些的程度来用药。
要观察泻药使用是否得当，在未测量之前不能停止使用泻药。
另外，无论是滋润柔和的追逐药物灌肠，还是泻药灌肠，一次使用都不行，多次使用也不行。
其中，体内滋润柔和的药物灌肠是为了从体内调动并聚集病症，会使体内温度降低。
使用泻药会导致风病升起。
药物灌注的顺序是：首先使用让身体内部柔和滋润的药物。
之后使用泻药灌肠。
随后使用加强体力的药物灌肠。
进行药物灌肠治疗能祛除风病、痰病和胆病这三种病，要了解滋润强壮药物灌肠和泻药灌肠的仪轨就是如此。
另外，要把握小剂量药油的分量来饮用，以及柔和强壮的药物灌肠要把握小剂量的分量来经常使用。
其中，若饮用小剂量药油，要根据病人的体温和体力来衡量，饮用约一两。
强壮药物灌肠要用约两两。
其中，需要小剂量用药的人包括：儿童、老人、长途跋涉疲劳的人、负重疲劳的人、过度亲近女色的人、剧烈运动的人、忧虑过度的人、被风病折磨的人、消瘦的人、体温低的人、国王和富人等安逸享乐的人，对这些人要使用小剂量药油，经常饮用小剂量能祛除一切病症，不用禁忌饮食等规矩就能长肉，大小便污秽柔软容易排出，身体健康。

།བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་ནད་མོ་མཚན་ན་བ་དང་། མངལ་གྱི་གནས་ན་བ་དང་། སྨན་མས་གཏོང་བའི་རིམ་པ་ནི་དང་པོར་ཁོང་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པར་གྱུར་པའི་སྨན་མས་ཇེ་བཏང་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་བཀྲུ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ལན་གཉིས་སམ་ གསུམ་ཐོང་ཤིག་།མཇུག་ཏུ་ནི་ཉམས་འཚག་བརྟ་བའི་སྨན་མས་གཏང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་པ་ཆུ་སོ་ན་རྡེའུ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང་ཆུ་འགགས་པ་ལྟ་བུ་ལ་ཕོ་མཚན་ནས་སྨན་མས་གཏོང་ནས་གཅེའུའི་སྲིད་ཚད་ནི་ནད་པ་ཉིད་ཀྱི་སོར་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚད་དུ་གསེར་དངུལ་ལ་སོགས་པ་ལས བརྡུང་ས་པའི་ཟླུམ་པོ་བ་མཇུག་ལྟ་བུ་ཞབས་དང་བར་གཉིས་ཀའི་རྣ་བ་བཏགས་ལ་རྩེ་མོའི་བུ་ག་ནི་ཡུངས་ཀར་བཙོས་པ་ཤོང་བ་ཙམ་དུ་བཏོད་ལ།།འཇམ་པར་བྱས་ཏེ། གཅེའུའི་རྩེ་མོ་མེ་ཏོག་ཀུན་དའམ། སྲི་ཤིང་གི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་རྩེ་མོ་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་ཞིང་སྲ་ བར་བྱ་ཞིང་།སྨན་གཏོང་བའི་སྣོད་རྐྱལ་བུ་ནི་འཇམ་ཞིང་ཡང་བར་བྱའོ། །ཚད་ནི་ཕོ་རུ་གང་ཤོང་བ་ཙམ་ལས་ཆེ་ཆུང་གང་རིགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྨན་མས་གཏོང་བར་བྱེད་པ་སྔར་ཁྲུས་ལ་ཁ་ཟས་འཇུ་སླ་ཞིང་ཡང་བར་ན་པར་ཟོས་ནས་ཁོང་སྣུམ་ཞིང་འཇམ་པའི་སྨན་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ཕོ་ མཚན་ནས་ཐོང་ཤིག་།དེ་ལྟར་སྨན་གཏང་བའི་ཐབས་ནི་ཁྲིའུའི་འཕང་པུས་མོ་ཙམ་ལ་དྲང་པོ་བདེ་བར་འདུག་ནས་ཕོ་མཚན་བརྟགས་ལ་དྲང་པོར་བྱས་ནས་ཕོ་མཚན་གྱི་སྦུ་གུའི་ནང་བསྩལ་ཏེ། སྨན་གཏང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕོ་མཚན་བུ་ག་ནས་སྲུབས་ཀྱི་ཐད་ཀའི་ནང་ཐོག་ཐག རླིག་པའི་མགོ་ཙམ་དུ་ཐུར་མ་འཇམ་པོ་ཕྲའུ་བཏང་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་རྐྱལ་བུའི་གཅེའུ་ལག་པ་མི་འདར་བས་སྨན་མས་གཏོང་བ་བཞིན་དུ་ཐོང་ཤིག་།དེ་ལྟར་སྨན་བཏང་ནས་དེའི་རྗེས་བདའ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་བ་ཡང་། རིམ་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །དེ་ཡང་ན་ལན་གསུམ་ཡང་ན་ལན་བཞིའི བར་དུ་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པའི་སྨན་ཐོང་ཤིག་།འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པའི་སྨན་གཏང་བའི་ཆོ་ག་རྒྱས་པར་ནི་སྔར་ཐམས་ཅད་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །བུད་མེད་རྣམས་ཟླ་མཚན་དབྱུང་བའི་ཚེ་མངལ་གྱི་ཁ་ཕྱེ་བ་བུ་ཆགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་སྣུམ་ཞིང་བརྟ་བར་བྱ་བར་འགྱུར་བའི་སྨན ཐོང་ཤིག་།ན་ན་ནི་ཟླ་མཚན་འབྱུང་བའི་དུས་ལ་མ་བབ་པར་སྨན་གཏང་དགོས་སོ། །མོ་མཚན་གྱི་ནང་གི་མོ་མཚན་ཉམས་པ་དང་། མོ་མཚན་ན་བ་དང་། མོ་མཚན་མ་རུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཁྲག་འབྱུང་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་མས་གཏོང་ན་ཕན་ཏེ། གཅེའུའི་སྲིད་ནི་སོར བཅུའོ།།རྩེ་མོའི་བུ་ག་ནི་མོན་སྲན་བཙོས་པ་ཤོང་བར་བྱའོ། །སྨན་གྱི་གཅེའུ་ནི་བུ་འཆག་པའི་མངལ་གྱི་མངལ་དུ་སོར་བཞི་གཏང་ངོ་། །ཆུས་འགགས་ཏེ་ན་ན་གཅིག་གི་ལམ་དུ་སོར་གཉིས་གཏང་ངོ་། །བུ་མོ་ཆུང་ངུ་དང་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ནི་སོར་གཅིག་གོ་།ཐུན་འབྲིང་ ནི་སྲང་གཅིག་གོ་།བུ་མོ་རྣམས་ལ་ནི་ཕུ་རུམ་གང་གི་ཚད་ཞོ་གཉིས་སོ། །སྨན་གཏང་བའི་ཐབས་ནི་མལ་དུ་གནས་ཏེ་འདུག་ལ་རྐང་པ་དང་བརླ་བསྐུམ་ལ། པུས་མོ་གྱེན་དུ་བསྟོད་ལ་ཉིན་ཞག་གཅིག་ལ་མལ་ལན་གསུམ་མམ་ལན་བཞིར་ཤ་འཚག་བརྟས་པར་གྱུར་པའི་སྨན གཏང་སྟེ།དེ་ལྟར་ཞག་གསུམ་དུ་ཐོང་ཤིག་།སྨན་མས་གཏོང་བ་དེ་ཡང་བགས་ཀྱིས་ཐུན་ཆུང་ངུ་ནས་བསྐྱེད་ཅིང་གཏང་ངོ་། །སྨན་བཏང་ནས་ཞག་གསུམ་ངལ་བསོས་ལ་དེ་ནས་ཞག་གསུམ་དུ་སྨན་ཐོང་ཤིག་།སྨན་དེ་ལྟར་གཏང་ན་སྔར་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ནས་ཟླ་བ་ཕྱེད་ ལོན་པ་དང་།བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་ལ་ཡང་ཟླ་བ་ཕྱེད་ལོན་པ་དང་། བཀྲུ་བའི་སྨན་མས་གཏོང་ངོ་། །དཔེར་ན་རས་ཀྱི་ཚོན་ལེབ་རྒན་ཅན་ཆུའི་ནང་དུ་བཀྲུས་ན་དམར་བ་ཕྱིན་ཅིང་མེད་པ་བཞིན་ནོ།

关于妇女的病症，如女性生殖器疼痛，子宫部位疼痛，以及灌肠疗法的步骤，首先要用温和滋润的药物灌肠，之后进行两三次清洗性灌肠。最后要用能增强体力的药物灌肠。
对于男性泌尿系统结石和尿闭等症状，要从生殖器灌药。导管的长度应与病人十二指宽相当，用金银等材料制成圆形管状，形如鸟尾，两端都有耳状物，顶端开口大小以能容纳煮熟的芥子为度，要做得光滑。导管顶端要如昆陀花或锡利树花般，顶端要渐细而坚固。
灌药用的囊袋要柔软轻便。容量要适中，大约能容纳一普卢量。进行灌肠时，病人应先沐浴，食用易消化的清淡食物，然后按规定从生殖器灌入温和滋润的药物。
灌药的方法是：让病人坐在膝盖高的椅子上，端正舒适地坐着，检查并调直生殖器，将导管插入尿道，为使灌药顺利，先用细而光滑的探针从尿道口插入至睾丸头部位置，然后用稳定的手将囊袋中的药物灌入。灌药后，还要按顺序进行后续灌药。要进行三到四次温和滋润的灌药。
温和滋润灌药的详细步骤如前所述。对于妇女在月经期间，子宫口开启易于受孕时，要灌入滋润强壮的药物。如果有病，则需在非经期灌药。
对于阴道内部损伤、疼痛、异常和出血等症状，灌药治疗有效。导管长度为十指宽，顶端开口要能容纳煮熟的豌豆。药物导管要插入产妇子宫内四指宽。如果是尿闭疼痛，则插入二指宽。对于年幼女童，则插入一指宽。
一般剂量为一两。对于少女则为一普卢量即二钱。灌药方法是：病人卧床，屈膝抬腿，每天进行三到四次强壮滋养的灌药，持续三天。灌药要从小剂量逐渐增加。灌药后休息三天，再进行三天灌药。
这样灌药时，应在服用催吐药半月后，泻药半月后，再进行清洗性灌肠。就像将染过的旧布在水中洗净褪色一样。

།དེ་དང་འདྲ་བར་སྣུམ་པའི་སྨན་མས་གཏོང་བས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁོང་སྣུམ་གྱིས་བརླན་ ཅིང་བངས་པར་གྱུར་པ་དང་།ནད་ཐམས་ཅད་འབྱིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཁོང་པའི་ནང་གྲོལ་དང་གནད་དང་། མགོ་བོ་མན་ཆད་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནད་དང་། རླུང་དང་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པའི་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་གཞི་སེལ་ བའི་སྨན་དཔྱད་འདི་ལས་ལོང་ཤིག་།གཞན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཁོང་དུ་སོང་ཤིང་དཀྱིལ་སྐྱེས་པ་དང་བཤང་གཅི་དྲི་མ་ཁོང་དུ་བསྩགས་ཏེ་སྐྱེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་སེལ་ཞིང་འབྱིན་པའི་ནད་རྐྱལ་བུ་ནས་མས་གཏོང་བ་མེད་ན་སྨན་དཔྱད་དེ་ལས གཞན་མེད་དོ།།དེ་བས་ན་སྨན་རྐྱལ་བུ་ནས་མས་གཏོང་བའི་ཚིག་གཅིག་པུའི་ནང་དུ་དཔྱད་ཐམས་ཅད་འདུས་སོ། །སྨན་དཔྱད་གཞན་ནི་སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཕྱེད་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །གཞན་ཡང་ནད་རྙིང་དང་། ནད་གསར་པ་དང་གཏར་ག་གདབ་ཅིང་ཁྲག་དབྱུང་བ་ལ་ཡང་སྨན་རྐྱལ་བུ་ ནས་མས་གཏོང་ན་ཕན་པར་འགྱུར་རོ།།སྨན་མས་གཏོང་སྟེ། ཉམས་བརྟ་བར་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དགུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྨན་སྣ་ནས་གཏང་བའི་ཆོ་ག་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཐོང་ཀ་ཡན་ཆད་ཀླད་པའི་ནད་ལ་སྨན་སྣ་ནས་བཏང་ན་ལྷག་པར་ཕན་ནོ། །སྣ་ནི་ཀླད་ པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་ཀླད་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་སྣ་ནས་བཏང་སྟེ་བཀྲུས་ཤིང་བསལ་ན་ནད་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ནད་དམིགས་ནི་ཀླད་པ་ན་བ་དང་། ལུས་བློང་བག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཁ་དང་སྣ་ནས་བད་ཀན་མང་དུ་འབྱུང་བ་དང་། ལྐོག་མ་ན་བ་དང་། ཁ་གདོང་དང་ཀླད་པ་སྐྲངས་པ་དང་། ཐོར་བུ་བྱུང་བ་དང་། ལུས་ལ་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། རྩ་མདུད་བྱེར་བ་དང་། མཛེ་དང་སྨྱོ་བག་དང་། ཆམ་པ་ན་བ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་སྨན་སྣ་ནས་བཏང་ན་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །མགུལ་པ་ཡན་ཆད་ཀླད་པ་རླུང་གི་བག་ལ་མི་བདེ་བ་ལ་སྨན མར་སྣ་ནས་བཏང་ན་ཕན་ཏེ་བརྟ་བར་འགྱུར་རོ།།ནང་པར་ཉི་མ་ཤར་ནས་ཉི་མ་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་ཀླད་པ་གཞོགས་ཕྱེད་ན་བ་དང་། སྐད་འགགས་པ་དང་། ཁ་སྣ་བསྐམས་པ་དང་། སྐད་མི་ཕྱིན་པ་དང་། མི་གསལ་ཏེ་གོ་དཀའ་བ་དང་། དཔུང་པ་ལྟུང་བ་སྙམ་དུ་བྱེད་ཅིང་བསྐྱོད་མི་ ནུས་པ་དང་།འདི་རྣམས་ལྟར་མི་བདེ་བ་ལ་སྨན་སྣ་ནས་བཏང་ན་ཕན་ཏེ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །མིག་གི་འབྲས་བུ་སྔོན་པོར་གྱུར་པ་དང་། དཔུང་པ་བེམ་བེམ་པོར་གྱུར་ཏེ་ཚོར་བ་མེད་ཅིང་བསྐྱོད་མི་ནུས་པ་དང་། སྐྲའི་ནད་དང་། མིག་དམར་པོར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་ མགུལ་པ་ཡན་ཆད་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་ཏེ་ན་བ་ལ་བཙོད་དང་།ཤིང་མངར་དང་། པྲ་པུཎྜ་རི་ཀ་སྟག་ཚེར་བ་དང་། ཛི་བ་ཀ་རི་ཤ་ཕ་ཀ་དང་། རམ་ཉེ་དང་། བུ་ཚང་རྡོ་དང་། ཤ་རི་བ་དང་། པུརྞ་རྣ་བ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཀ་ཀ་ན་ས་དང་། སྒྲོན་ཤིང་ དང་།འདི་རྣམས་ཆ་མཉམ་པར་བྱས་ཏེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ་ཏིལ་མར་སྲང་བརྒྱད་ལ་བཙོན་ནི་སྨན་འདི་རྣམས་སྲང་གཉིས་གཉིས་ཀྱི་ཐང་དུ་བྱ། ཏིལ་མར་སྲང་བཅུ་དྲུག་ལ་བཙོན་སྨན་སྲང་བཞི་བཞིའི་ཐང་དུ་སྦྱར་རོ། །སྨན་བཙོ་བའི་ཆུ་ནི་ཏིལ་མར་ལས་བཅུ་འགྱུར་དུ་བསྐྱེད་དོ། །འོ་མ་ནི་ཏིལ་ མར་དང་ཐང་མཉམ་པར་བྱས་ལ་ཆུ་དང་འོ་མ་དུ་བའི་བར་དུ་བཙོས་ཏེ།ཚོས་པའི་ཚོད་ནི་ཚིགས་མ་དྲིལ་དུ་བཏུབ་ཅིང་དབུ་བ་ཆེར་བྱུང་ན་ཚོས་པའི་ཚད་ཡིན་ཏེ། དེ་ནས་སྨན་མར་བཙགས་ཏེ་བཙིར་ལ་སྣོད་བཟང་པོར་ལུགས་ཤིག་།སྨན་འདིའི་མིང་ནི་བཙོད་ལ་སོགས་པ་ལས་སྦྱར་ བའི་ཏིལ་མར་ཞེས་བྱའོ།

同样地，通过油性药物灌肠，能使身体内部润滑并充满油性，并能排出一切疾病。从头部以下身体的肢节、内脏、要害部位以及所有大小肢体的疾病，以及风、痰、胆的病症，这些病根的医疗方法就在此处，其他的一点也没有。
对于痰病、胆病等病症深入体内并在中部生长，以及大小便污垢积聚体内而生长的这类病症，若没有通过药囊灌肠来清除和排出的医疗方法，就没有其他方法了。
因此，药囊灌肠这一方法中包含了所有的医疗方法。其他医疗方法仅相当于灌肠疗法的一半而已。
此外，对于旧病、新病以及放血疗法，如果使用药囊灌肠也会有益处。
灌肠治疗和调养身体的第十九章完毕。
现在讲解鼻腔给药方法的第二十章。
从额头以上的脑部疾病，通过鼻腔给药特别有效。鼻子被称为脑部之门，因此对于所有脑部疾病，通过鼻腔给药清洗和治疗，病症就会痊愈。
其适应症为：头痛、身体沉重、口鼻分泌大量痰液、喉咙疼痛、面部和头部肿胀、出现疹子、身体有虫、经络散乱、麻风病、精神错乱、感冒等，对这些疾病通过鼻腔给药会有效果。
对于颈部以上脑部受风影响而不适的症状，用药油从鼻腔给药会有效，能使身体强健。
从早晨日出到中午期间，对于半边头痛、声音嘶哑、口鼻干燥、声音发不出、不清晰难以理解、感觉肩膀下垂且无法活动等这些不适症状，通过鼻腔给药会有效，能使症状平息。
对于眼球发青、肩膀麻木失去知觉无法活动、头发疾病、眼睛发红等这些症状，以及颈部以上的风病，应使用红花、甘草、莲花、蒺藜、吉瓦卡利沙法卡、蓍草、布仓朵、夏利瓦、布尔纳纳瓦、酸枣、毕达嘎、独活、卡卡那萨、灯芯等药物。
将这些药物等量混合后细细研磨，在八两芝麻油中熬制，每种药物用量为二两。如果用十六两芝麻油，则每种药物用量为四两。
熬药用水量是芝麻油的十倍。牛奶量与芝麻油相等，将水和牛奶煮至冒烟为止。
熟制的标准是：能够揉成团状且产生大量泡沫时就是熟了。然后将药油过滤并挤压，倒入优质容器中。
这种药物名叫'以红花等配制的芝麻油'。

།གལ་ཏེ་མགུལ་པ་ཡན་ཆད་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ནད་དུ་གྱུར་ན་བཙོད་ལ་སོགས་པ་སྨན་འདི་རྣམས་སྔ་མ་དང་འདྲ་བ་འབྲི་མར་རམ་བ་མར་ལས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཙོས་པའི་ཚད་ནི་ཏིལ་མར་དང་མི་འདྲ་བར་དྲིལ་དུ་བཏུ་ན་ཚོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་བཙགས་ཏེ་བཙིར་ ལ་སྨན་མར་སྣོད་བཟང་པོར་བཞག་ལ་མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་སྣ་ནས་གཏང་ངོ་།།དེ་ལ་མགུལ་པ་ཡན་ཆད་བད་ཀན་དུ་གྱུར་ཏེ་ན་བའི་སྨན་སྣ་ནས་གཏང་བ་སྦྱར་བ་ནི་སྨན་སྦྱོར་བ་ཕལ་ནི་སྔ་མ་དང་འདྲ་སྟེ། བཙོད་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་བ་གཅིན་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་དང་། ། ཆང་རྣམས་ཀྱིས་བསྣན་ཏེ། སྔ་མ་དང་འདྲ་བར་ཏིལ་མར་ནང་དུ་བཙོས་ལ་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་སྣ་ནས་ཐོང་ཤིག་།དེ་ལྟར་སྨན་འདི་རྣམས་ཀྱིས་རླུང་ནད་དང་། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་སོ་སོར་བཏང་ཞིང་ཁ་ནས་བད་ཀན་ལ་སོགས་པ་དྲང་ཞིང་བཀྲུ་བར་བྱའོ། །སྣ་ནས བཏང་བའི་རྗེས་ལ་མགུལ་པ་ཡན་ཆད་བརྟས་ཤིང་བདེ་བར་བྱ་བའི་དཔྱད་སྣ་ནས་གཏང་བ་འུ་སུ་དང་ཤ་ཁུ་དང་ཤ་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་དང་འོ་མ་དང་ཆུ་དང་མར་འདི་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཙོས་ལ།ཚོས་པ་དང་བཙགས་པའི་སྨན་མར་སྣ་གཡས་གཡོན་གྱི་བུ་ག་ནས་བཏང་སྟེ་སྣ་ ནས་གཏང་ངོ་།།ཆོག་ཚད་ནི་མར་གྱི་ནང་དུ་མཛུབ་མོའི་རྩེ་མོ་ནས་མཛུབ་མོའི་ཚིགས་སུ་དབུ་མ་མན་ཆད་ནུབ་པར་བཅུག་པ་ལ་སྨན་མར་ཇི་ཙམ་ཆགས་པའི་ཐུན་དེ་ཙམ་རེ་རེ་སྣ་གཡས་གཡོན་ནས་བཏང་ཞིང་བཀྲུའོ། །ཡང་ཀླད་པ་ན་བ་ལ་ལི་དོང་གྲ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་ དང་།པི་པི་ལིང་དང་འདི་རྣམས་ལ་སོགས་པ་བརྡུངས་ཏེ་ཆུ་དང་འོ་མ་དང་ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་མཉེས་ཏེ། བཙགས་ཤིང་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་སྣ་ནས་གཏང་ངོ་། །ཡང་ཀླད་པ་ན་བ་ལ་ལི་དོང་གྲ་དང་། པི་པི་ལིང་ལ་སོགས་པ་ཚ་བ་རོ་རྣོ་བ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ། སྦུ་གུ་སོར་དྲུག་པ་ཁ་ གཉིས་བཏོད་པའི་ནང་དུ་སྨན་ཕྱེ་མ་བླུགས་ལ།སྣ་གཡས་གཡོན་གྱི་བུ་ག་གཉིས་ཀའི་ནང་དུ་ཁའི་དབུགས་ཀྱིས་བུས་ན་བད་ཀན་ལ་སོགས་པའི་ཀླད་པའི་ནད་རྣམས་འབྱིན་ཅིང་བྱང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་སྨན་ཕྱེ་མ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པ་སྣ་ནས་བུས་ཏེ་བཏང་བས་ནི་ཀླད་པའི་ནད་ཕལ་ཆེར་སེལ་ ཅིང་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ།།སྤྱིར་སྨན་མར་ལྟ་བུ་སྣ་ནས་བཏང་བའི་ཚད་ནི་མཛུབ་མོའི་ཚིགས་གཉིས་མན་ཆད་མར་གྱི་ནང་དུ་ནུབ་པར་སྨྱུགས་ཏེ་ཕྱིར་ཕྱུང་བ་ལ་མར་ཐིགས་པ་བཅུའམ་བརྒྱད་དམ་དྲུག་ཆགས་པ་དང་། འདི་རྣམས་གསུམ་ནི་ཐུན་ཆེ་ཐང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ། དེ་ལ་སྨན་མར་ཞིག་སྣ་ནས་བཏང་སྟེ་ཆེ་ན་ཐིགས་པ་བཅུ། འབྲིང་ན་ཐིགས་པ་བརྒྱད། ཆུང་ན་ཐིགས་པ་དྲུག་གོ།

如果颈部以上出现胆病增盛的病症，应以茜草等这些药物，如前所述用獐子油或牛油，其煮制程度与芝麻油不同，搓揉成团即为熟透。
然后过滤压榨，将药油置于良器中，用于胆病的鼻腔给药。
对于颈部以上痰病所致的疼痛，其鼻腔给药的配方，大部分药物配制与前相同，在茜草等药物之上，加入蜂蜜、牛尿、岩盐和酒，如前一样在芝麻油中煮制，用于痰病的鼻腔给药。
如此，用这些药物分别对风病、胆病和痰病进行给药，并从口中引出痰等进行清洗。
鼻腔给药之后，为了加强和安抚颈部以上，其鼻腔给药疗法是：将乌苏、肉汤、煮肉汤、牛奶、水和酥油这些配合，如前一样煮制，熟透后过滤的药油从左右鼻孔给药。
剂量是将手指尖至中节浸入油中，所沾附的药油量作为一剂，分别从左右鼻孔给药并清洗。
又对头痛，将蓖麻子、诃子、岩盐、胡椒等这些捣碎，在水、牛奶和芝麻油中揉搓，过滤压榨后的汁液从鼻腔给药。
又对头痛，将蓖麻子、胡椒等辛味药物细细研磨，装入两端开口的六指长管中，从左右鼻孔用口气吹入，能够排出并清除痰等头部疾病。
如此，将细磨的药粉从鼻腔吹入给药，能够祛除并清理大部分头部疾病。
一般而言，药油类鼻腔给药的剂量是将手指二节浸入油中取出，所沾附的油滴十滴或八滴或六滴，这三种称为大中小剂量，即药油鼻腔给药时，大剂量十滴，中等剂量八滴，小剂量六滴。

།ཡང་སྨན་མར་མ་ཡིན་པ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་བཙིར་ཏེ་སྣ་ནས་གཏང་བ་ཆེ་ཐང་གི་རིམ་པ་ནི་ཐིགས་པ་བཅུ་ལས་གཉིས་ཕྲི་སྟེ་བརྒྱད་གཏང་ངོ་། །ཐུན་འབྲིང་ཐིགས་པ་བརྒྱད་ལས གཉིས་ཕྲི་སྟེ་དྲུག་གཏང་།ཐུན་ཆུང་ངུ་ཐིགས་པ་དྲུག་གཏོང་བ་ལ་ཐིགས་པ་གཉིས་ཕྲི་སྟེ་ཐིགས་པ་བཞི་བཏང་སྟེ། ཐུན་ཆེ་ཐང་གི་བྱེ་བྲག་རིམ་པ་ནི་འདི་ལྟར་སྦྱོར་ཅིག་།ཡང་དེ་ལ་སྨན་སྣ་ནས་གཏང་དུ་མི་རུང་བའི་དམིགས་ནི་ཆུ་འཐུངས་པ་དང་། ཆང་འཐུངས་པ་དང་། དུག་ འཐུངས་པ་དང་།མར་འཐུངས་པ་རྣམས་དང་། འཕྲལ་དུ་འཐུང་བར་འདོད་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཟོས་པ་དང་། མགོ་བཀྲུ་བ་དང་། ཁྲུས་བྱེད་འདོད་པ་དང་། གཏར་ག་གདབ་པ་དང་། ཆམ་པ་སར་པ་དང་། བཤང་གཅི་འོང་བར་འགྱུར་ཏེ། མི་བདེ་བ་དང་། བུད་མེད་བུ་བཙས་ མ་ཐག་པ་ལྟ་བུ་དང་།དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པས་བཀར་བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་པ་དང་། རྐྱལ་བུ་ནས་སྨན་མས་གཏོང་བ་རྣམས་དང་། དུས་མ་ཡིན་པར་ཆར་འབབ་པ་ལྟ་བུའི་ཚེ་དང་ཡུལ་ངན་འབྱུང་བ་དང་། དུས་འདི་ལྟ་བུའི་ཚེ་སྨན་སྣ་ནས་ གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་ན་བའི་དམིགས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སྨན་སྣ་ནས་མི་གཏང་དུ་མི་རུང་བར་གྱུར་ན་ནི་ཉེན་འདི་རྣམས་བསྲུང་མི་དགོས་ཏེ། སྨན་སྣ་ནས་གཏང་བའི་ཆོ་ག་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལ་མགུལ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་ཀྱི་བད་ཀན་གྱི་ཚུལ་དུ་ན་ན་བད་ཀན་གྱི་དུས་ནི་ནད་པར་ཡིན་ཏེ། ནད་པར་ཐོང་ཤིག་།མཁྲིས་པ་ན་ན་དུས་ཉིན་ཕྱེད་ཡིན་ཏེ་ཕྱེད་ན་ཐོང་ཤིག་།རླུང་ནད་ཀྱི་བག་ཏུ་ན་ན་ཕྱི་འཕྲེད་དང་སྲོད་ལ་གཏང་བར་བྱའོ།

另外，非药膏的药汁榨取后从鼻腔灌注的大剂量次第是从十滴中减去两滴而灌注八滴。
中等剂量从八滴中减去两滴而灌注六滴。
小剂量从六滴中减去两滴而灌注四滴，大剂量的差别次第就是如此配制。
另外，对此不适合从鼻腔灌注药物的情况是：饮水者、饮酒者、服毒者、饮用酥油者、即将饮用者、进食者、洗头者、想沐浴者、放血者、新患感冒者、将要大小便者、不适者、刚生产的妇女、呼吸不畅者、咳嗽者、服用催吐药者、服用泻药者、从肛门灌药者、非时下雨时、发生地方灾难时，这些时候不适合从鼻腔灌注药物。
如果因病情需要而不得不从鼻腔灌注药物时，则不必顾虑这些禁忌，可以进行鼻腔灌注药物的仪轨。
对此，喉部以上的病若为痰病性质，则痰病的时间是凌晨，应在凌晨灌注。
胆病则在正午时分灌注。
若为风病性质，则应在傍晚和初夜时分灌注。

།ན་བ་མེད་ཅིང་ཉམས་ཐ་མལ་པ་ཞིག་ལ་སྨན་སྣ་ནས་བཏང་ན་སྟོན་དང་དཔྱིད་ཀྱི་ཚེ་ནི་སྔ་དྲོ་ནས་གཏང་ངོ་། །དགུན་ནི་ཉི་མ་གུང་གི་ཚེ་ན ཐོང་ཤིག་།སོ་ག་ན་ན་ཕྱི་འཕྲེད་ཀྱི་ཚེ་ན་ཐོང་ཤིག་།དབྱར་གྱི་ཚེ་ན་ཉི་མ་དྲོན་པོའི་ཚེ་ན་ཐོང་ཤིག་།ཀླད་པ་རླུང་ནད་ཀྱིས་ཐིབས་ཏེ་ཆེར་ན་ན་སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པ་དང་། མགོ་འདམ་པ་དང་། གཉེའུ་རེངས་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། སྐད་འགགས་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ བུའི་ནད་ལ་ནང་པར་ཉི་མ་ཤར་སྒབ་ཀྱི་འོག་ཙམ་དང་།ནུབ་ཀ་དང་དུས་གཉིས་སུ་ཞག་བདུན་བར་དུ་ཉིན་གཅིག་བཞིན་ཐོང་ཤིག་།ནད་འདི་རྣམས་ལྟར་ན་བ་མེད་པ་ལ་སྣ་ནས་བཏང་ན་ནི་ཉིན་གཅིག་བཏང་ལ་ཉིན་གཅིག་བར་བཅད་མི་གཏང་ངོ་། །དེ་ལ་སྨན་སྣ་ནས་གཏང་བའི་ ཆོ་གའི་ཐབས་ནི་སྔར་བཤང་གཅིའི་དྲི་མ་བསལ་ལ་མགོ་བོ་མར་གྱིས་བསྐུ།དུགས་རན་པ་ཙམ་དུ་བྱས་ལ་མལ་རླུང་མེད་པར་དྲོན་པོར་འདུག་ནས། མགུལ་བ་ཡན་ཆད་དུགས་རན་པ་ཙམ་བྱས་ལ། དེ་ནས་ལུས་གན་རྐྱལ་དྲང་པོར་བརྐྱང་ལ་རྐང་ལག་བརྐྱང་། རྐང་པ་ཅུང་ ཟད་ཙམ་བསྟོད་ལ།མགོ་བོའི་སྔས་ཅུང་ཟད་ཅིག་སྨད་ལ་སྣའི་བུ་ག་ཡ་གཅིག་ནས་སྨན་མར་བཏང་སྟེ། དེ་ཡང་སྔར་བཏང་བའི་སྨན་མར་དེ། སྣར་གཏོང་བའི་སྦུ་གུ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ་ཆུ་དྲོན་པོའི་ནང་དུ་བསྲོས་ལ་གཏང་ངོ་། །སྣར་བླུགས་པ་ནི་སྣོད་མཆུ་ཅན་དུ་བཏོད་པའམ་ ཡང་ན་རས་མས་བླངས་ཏེ་སྣར་གཏིགས་ཤིག་།སྣར་བླུགས་ཟིན་ནས་རྐང་མཐིལ་དང་ཕྲག་པ་དང་ལག་པ་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་ཤིག་།སྨན་སྣར་བཏང་བ་དེ་མཚུལ་པ་ནས་སྣའི་ནང་དུ་བརྔུབས་ལ་མཆིལ་མ་གློ་གཡས་གཡོན་དུ་བོར་ཅིག་།དེ་བཞིན་སྨན་སྣོད་མཆུ་ཅན་གྱི ནང་ན་ཡོད་པ་དེ་ཅུང་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་སྣ་གཡས་གཡོན་དུ་རེས་ཀྱིས་ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་དུ་ཐོང་ཤིག་།གལ་ཏེ་སྨན་རྣོ་དྲགས་པས་བརྒྱལ་བར་གྱུར་ན་གདོང་པ་དང་བྲང་དུ་ཆུས་གཏོར་ཅིག་།མགོ་བོར་ནི་ཆུས་མ་འདེབས་ཤིག་།དེ་ལྟར་སྨན་སྣ་ནས་བཏང་སྟེ་བཀྲུས་པའི་རྗེས་ལ་ནད་ཀྱི ཚུལ་དང་ཡང་སྦྱར་ཏེ།རླུང་ནད་དུ་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྨན་མར་སྣུམ་བག་ཏུ་འགྱུར་བ་སྣ་ནས་ཐོང་ཤིག་།སྣར་སྣུམ་བཏང་ནས་གྲངས་བརྒྱའི་བར་དུ་གན་རྐྱལ་དུ་འདུག་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་དེའི་རྗེས་ལ་སྦུ་གུའི་དུད་པ་ཁ་གསུམ་ཁ་སྣར་བཏང་ཞིང་ཁོང་དུ་བརྔུབས་ནས་གྲེ་བ་ མཚུལ་པ་བདེ་ཞིང་དག་པ་སང་སང་པོར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཆུ་དྲོན་པོས་མཁུར་བ་བཀང་ལ་བསྡད་ཅིང་དབོའོ། །དེ་ལྟར་སྣ་ནས་བཏང་ལེགས་པར་གྱུར་ན་དབུགས་བདེ། གཉིད་ལེགས་པར་འོང་། སེམས་གསལ། མིག་གསལ་ལ་རྣོ་བར་འོང་ངོ་། །གལ་ཏེ་སྨན་ སྣ་ནས་བཏང་མ་ལེགས་ན་མིག་རྩུབ།སྐྱ་བོ་ཧར་ཧར་པོར་སྣང་། ཁ་སྣ་སྐམ། ཀླད་པའི་ནང་སྟོང་པར་གྱུར་པ་སྙེམ་བྱེད། གལ་ཏེ་སྣུམ་ཧ་ཅང་བཏང་དྲགས་ན་གཡན་པར་འགྱུར། མགོ་དང་ལུས་ལྕི། སྣབས་དང་མཆིལ་མ་མང་། ཡི་ག་འཆུ། ཆམ་པས་འདེབས་པ་ཉེན་འདི་ལྟ་བུ་ འབྱུང་ངོ་།།སྨན་སྣ་ནས་བཏང་ཞིང་བཀྲུ་ལེགས་ན་མིག་གསལ་ཞིང་རྣོ་ལ་ཡང་ཁའི་ནང་དག་སྟེ་སང་བག་ཅན་དུ་འགྱུར། སྐད་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྨན་སྣ་ནས་བཏང་ཞིང་བཀྲུ་མ་ལེགས་ན་མགུལ་པ་ཡན་ཆད་དང་ཀླད་པའི་ནད་སྔ་བས་དཀྱིལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བཀྲུ་བའི་སྨན་ སྣ་ནས་བཏང་དྲགས་ཏེ།ཧ་ཅང་ཆེར་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ན་ཁོང་རྨྱ་བར་འགྱུར་རོ།

如果是没有病症的正常人使用鼻腔给药，在秋季和春季应在早晨服用。冬季要在正午时服用。四月时要在下午时分服用。夏季要在太阳温暖时服用。
如果脑部被风病侵袭而剧痛，打嗝，头昏沉，颈部僵硬，声音嘶哑等这些病症，应在早晨太阳刚升起时和傍晚时分，连续七天每天服用两次。
如果没有这些病症而从鼻腔给药，则隔天服用一次。
关于从鼻腔给药的方法是：首先清除大小便污物，用油涂抹头部，适度热敷，在无风温暖的地方，从颈部以上适度热敷。然后身体平躺伸直，手脚伸展，脚稍微抬高，头部稍微放低，从一个鼻孔注入药油。之前准备的药油要放入带有鼻管的容器中，在温水中加热后使用。
往鼻子里注入时，可以用带嘴的容器注入或用布吸取后滴入鼻中。注入完毕后，要按摩脚底、肩膀、手、耳朵等部位。将注入鼻中的药物从喉部吸入鼻腔内，将痰液吐向左右两侧。
同样，将带嘴容器中剩余的药物分别从左右鼻孔各注入两三次。如果药物太烈导致晕厥，要向面部和胸部洒水，但不要向头部泼水。
这样从鼻腔给药清洗后，要根据病情，为了预防风病，要从鼻腔注入润滑的药油。注入鼻油后要仰卧到数到一百为止。然后在之后要用三孔管吸入烟气从口鼻进入，为了使喉咙和咽部舒适清爽，要含温水漱口并吐出。
如果这样从鼻腔给药效果好，呼吸会顺畅，睡眠良好，心清明，眼睛明亮敏锐。
如果从鼻腔给药效果不好，眼睛会干涩，呈现灰白色，口鼻干燥，脑内感觉空虚。如果油性药物使用过量，会发痒，头身沉重，鼻涕和唾液增多，没有食欲，容易感冒等这些症状会出现。
如果从鼻腔给药清洗效果好，眼睛会明亮敏锐，口腔清爽，声音清晰。如果从鼻腔给药清洗效果不好，颈部以上和脑部的病症会比之前更加严重。如果从鼻腔过度给药清洗，过分搅动，会导致神志不清。

།དེ་ལ་གལ་ཏེ་ནད་པ་གློ་རྡོལ་བ་དང་ཉམ་ཆུང་སྟེ། ཁོང་རྨྱ་བ་དང་བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། མི་རྒན་པོ་དང་། སྐྱིད་ཅིང་ལོངས་པའི་མི་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་ནི་གོང་དུ་སྣ་ནས་སྨན་པས་ཐང་ཆུང་ངུར་བཤད་ པ་དེ་ལྟར་ཐོང་ཤིག་།ནད་དམིགས་དང་སྦྱར་ནས་སྨན་སྣ་ནས་གཏང་དགོས་པར་གྱུར་ན་དབྱར་སྨན་སྣ་ནས་གཏང་བའི་དུས་མ་ཡིན་པར་ཡང་རུང་སྟེ། སྨན་སྣ་ནས་གཏང་བར་བྱའོ། །ཡང་ཆམ་པ་དྲག་པོ་བཏབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆང་འཐུངས་པ་དང་། རྣ་བ་མི་གསང་བ་དང་། ཀླད་རྒྱས་ཀྱི་ནང་དུ་སྲིན་བུ་ཞུགས་པ་དང་། ནད་ཁོང་ནས་བསྡུས་ལ་ཕྱིར་མ་ཕྱིན་པར་གྱུར་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་ནི་སྨན་སྣར་གཏང་བ་ཐུན་ཆུང་བའི་ཐང་དུ་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །སྣར་སྨན་གཏང་བའི་ཆུང་ཐང་ནི་ཡང་ན་བ་མེད་ཅིང་ཉམས་ཐ་མལ་པར་འདུག་པས་སྨན་མར་ཉུང་ཤས རྟག་ཏུ་སྣར་གཏང་ངོ་།།དེའི་ཐབས་ནི་ཉིན་པར་ཟས་ཟོས་པའི་རྗེས་དང་སློན་པའི་རྗེས་དང་། ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་པའི་རྗེས་ལ་དང་། ལམ་རིངས་འགྲོན་དུ་སོང་བས་དུབ་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་དྲགས་པ་དང་། མགོ་བོ་མར་གྱིས་བྱུགས་པ་དང་། ཆུ་དྲོན་པོས་མཁུར་བ་བཀང་ ཞིང་བོར་བའི་རྗེས་དང་།བཤང་གཅིའི་དྲི་མ་བསལ་བའི་རྗེས་དང་། སོ་ཤིང་གིས་བཀྲུས་པ་དང་། གད་མོ་དགོད་པའི་རྗེས་དང་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་མར་ཐིགས་པ་རེ་རེ་སྣའི་ནང་དུ་བསྐུས་ན་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ཀུན་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་སྣ་ནས་བཏང་བའི་འདི་ནི་ཆུང་ཐང་ཞེས་ བྱའོ།།སྨན་མར་སྣ་ནས་ལན་ལྔ་བཏང་ན་རྣ་བ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་ནང་གི་བུ་ག་ཀུན་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །སྨན་མར་སྣ་ནས་ལན་གསུམ་བཏང་ན་ངལ་ཞིང་དུབ་པ་རྣམས་མེད་དེ་བརྟས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ཡང་སྣར་ལན་ལྔ་བཏང་ན་མིག་རྣོ་ཞིང་གསལ་བའི་མཐུ་སྐྱེའོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་མར་སྣ་ནས་བཏང་ན་སོ་བརྟན་ལ་སྟོད་ཀྱི་རླུང་ནད་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །བྱིས་པ་ལོ་བདུན་མ་ལོན་པ་ལ་སྨན་སྣ་ནས་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ལོ་བརྒྱད་ཅུ་འདས་པའི་རྒན་པོ་ལ་ཡང་སྨན་སྣ་ནས་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ལོ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་མ་ཚང་བ་ལ་དུད་པ་ཁ་སྣ་ནས་གཏང དུ་མི་རུང་ངོ་།།བྱིས་པ་ལོ་བཅོ་ལྔ་མ་ལོན་པ་ལ་ཆུ་དྲོན་པོས་མཐུར་བ་བཀང་ཞིང་འདོར་བ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །གཞོན་ནུ་ལོ་བཅུ་མ་ལོན་པ་ལ་བཀྲུ་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་པ་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ལོ་བདུན་ཅུ་འདས་པའི་རྒན་པོ་ལ་ཡང་བཀྲུ་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་པ་གཏང་དུ་ མི་རུང་ངོ་།།སྨན་སྣར་བཏང་བ་ཐང་ཆུང་དུ་གོང་དུ་དམིགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་བཞིན་སྣར་བསྐུས་ཏེ་ཡང་ཐུན་ཆེ་ཆུང་རྣམ་པ་བཞིར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཐུན་ཆུང་ངུའི་ཆེ་ཐང་ནི་ཐིགས་པ་གཉིས་སྣར་གཏང་ངོ་། །ཐུན་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་ཐང་ནི་ཐིགས་པ་རེ་རེ་བས་ཀྱང་ཆུང་བ་ཙམ་ཞིག་སྣ་གཡས་གཡོན་ གྱི་ནང་དུ་བསྐུས་ན་ཀླད་པ་ལྟ་བུ་ནད་དམིགས་ཅི་ཡོད་པ་སྔ་མ་ལངས་པ་ལྡང་བར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཐུན་ཆུང་ངུའི་རབ་ནི་སྣའི་ནང་དུ་ནད་དམིགས་བསྐུས་ཏེ་སྣབས་མཚུལ་བ་ནས་སྣར་བརྔུབས་ལ་ཕྱིར་བོར་བའི་ནང་ན་མར་མངོན་དུ་སྣང་བར་བྱེད་པ་ནི་ཐུན་ཆུང་ངུའི་ཐང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཐུན་ཆུང་ ངུ་རྣམས་ལས་གང་རན་པ་ཙམ་ནམ་འཚོ་བའི་བར་དུ་ཚེ་གཅིག་ལ་རྟག་པར་བསྐུ་ཞིང་བཏང་ན་སྣུམ་བརྔུབ་པར་བྱ་བའི་སྨན་མས་གཏང་བ་དང་འདྲ།སྣ་ནས་གཏང་བའི་ཐུན་ཆེ་ཆུང་བསྟན་པ་དང་འདྲ་སྟེ་སྟོད་ཀྱི་ནད་ཅི་ལ་ཡང་ཕན་ཞིང་བདེ་བའི་ཡོན་ཏན་དུ་འགྱུར་རོ། །སྣ་ནས་གཏང་བའི་སྨན་ཆུང་ ངུ་རྟག་ཏུ་གཏང་བ་ལ།ཆོ་ག་སྲུང་ཞིང་སྤང་བ་ཡང་མེད། ཉེན་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱི་འཇིགས་པ་ཡང་མེད་དོ།

对于患者如果是胸腔破裂、体弱、神志不清、幼儿、老年人以及富贵安逸之人等，应当按照前文所述从鼻腔给予少量药物。如果根据病症需要从鼻腔给药，即使不是夏季给鼻药的时节也应当从鼻腔给药。
另外，对于重感冒、饮酒、耳聋、脑部有虫、病症内聚而未外泄等情况，不宜以少量方式从鼻腔给药。从鼻腔给药的少量方式是对无病且体质正常者，经常给予少量药油。
其方法是在白天进食后、饥饿后、白天睡眠后、长途跋涉疲劳后、房事后、头部涂油后、用温水漱口后、大小便后、用牙刷刷牙后、大笑后等情况下，在鼻腔内涂抹一滴药油，这些情况下都会有益处。这就是所谓的从鼻腔给药的少量方式。
从鼻腔给予药油五次可以有益于耳朵、眼睛等所有内腔。从鼻腔给予药油三次可以消除疲劳并增强体力。之后再从鼻腔给予五次可以使眼睛锐利明亮。之后从鼻腔给予药油可以使牙齿坚固并平息上部风病。
不满七岁的儿童不宜从鼻腔给药。超过八十岁的老人也不宜从鼻腔给药。不满十八岁者不宜从口鼻给予熏烟。不满十五岁的儿童不宜用温水漱口。不满十岁的少年不宜给予泻药和催吐药等。超过七十岁的老人也不宜给予泻药和催吐药等。
从鼻腔给药的少量方式如前所述涂抹于鼻腔，剂量分为四种。其中少量的大剂量是两滴给入鼻腔。少量的中等剂量是每次少于一滴涂抹于左右鼻腔内，这样对于脑部等任何病症都不会使原有症状加重。
少量的最大剂量是在鼻腔内涂抹病处，从鼻涕通道吸入鼻腔后再排出，其中能看到药油，这就是所谓的少量剂量。如此从少量剂量中选择适量，终生经常涂抹给予，效果与吸入滋润药物和从下部给药相似。
这与从鼻腔给药的剂量大小说明相同，对任何上部疾病都有益处且能带来安乐的功德。对于经常给予少量鼻药，既不需要遵守仪轨和禁忌，也没有疾病恶化的危险。

།དེ་ནས་སྨན་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དམིགས་ཀྱིས་ཏིལ་མར་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ་ཏིལ་མར་རྟག་ཏུ་བཏང་ན་ཕན་ཏེ་དགེའོ། །ཡང་མགོ་བོ་ནི་བད་ཀན་གྱི་གནས་ཡིན་ པས་ན་ན་བ་མེད་ཅིང་ཉམས་ཐ་མལ་པ་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་མར་ཐོང་ཤིག་།དེ་ལ་སྣ་ནས་གཏང་བའི་སྨན་མར་སྦྱར་བ་ནི་ཛི་བན་ཏི་དང་། ཛ་ལ་དང་། སྒྲོན་ཤིང་དང་། གླ་སྒང་ཆེན་པོ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། གོ་ཡུ་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། སྐྱེར་བའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་མངར དང་།གླ་བ་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། པུན་ད་དང་། བིལ་བ་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། དྷ་བན་ཏི་དང་། ཨུ་ར་བྷི་དང་། ཐི་ར་དང་། བྱི་དང་ག་ཞེས་བྱ་བ་སྲིན་བུ་གསོད་པ་དང་། གནྡྷ་བྷ་དྲ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། པདྨའི་ཟེ་བ་གེ་སར་དང་། བ་ལ་དང་། སྨན་ འདི་རྣམས་སྣ་ཚང་བར་ཅི་སྙེད་དུ་སྦྱར་ཏེ་ཆ་སྙོམས་ལ་ཏིལ་མར་ཅི་ཙམ་བཙོ་བ་དེ་ལས་ཆུ་ནི་ཆར་པའི་ཆུ་བརྒྱ་འགྱུར་དུ་བསྐྱེད་པའི་ནང་དུ་སྨན་བརྡུངས་ལ་བཙོས་ཏེ་ཆུའི་ཁུ་བ་སྲང་དགུ་བཅུ་ནི་དུ།ཕྱི་ན་སྲང་བཅུ་ཙམ་ཞིག་ལུས་པ་དང་། བཙགས་པ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་ཕྱིན་བརྒྱའི་བཅུ་ཆ་གཅིག་ལུས་ པ་དེ་ལ་ཏིལ་མར་དང་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་བཅུ་ཆ་གཅིག་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙོས་ལ་ཚོས་པ་དང་།བཙགས་ལ་ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་ཕྱི་མས་ཀྱང་བསྣན་ལ་བཙོའོ། །འདི་བཞིན་དུ་ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་ནས་ལན་དགུའི་བར་དུ་བསྣན་ཅིང་བཙགས་ལ་མཇུག་ཏུ་ལྷག་མ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་བཅུ་ ཆ་དང་ཏིལ་མར་ཅི་ཙམ་ཡོད་པའི་རའི་འོ་མ་དེ་ཙམ་དང་སྙོམས་ཏེ་བཙོས་ལ་ཚོས་པའི་རྟགས་དབུ་བ་བྱུང་བ་དང་བཙགས་པར་བྱའོ།།སྨན་མར་འདིའི་མིང་ནི་ཏིལ་མར་གྱི་འབྲུ་མར་ཐིགས་ཕྲན་ཞེས་བྱའོ། །སྨན་མར་འདི་རྟག་ཏུ་སྣ་ནས་བཏང་བའི་ཕན་ཡོན་ནི་ལུས་བརྟན་ཞིང་དྲང་། པགས་པའི་ཤ་མདོག་བཟང་ཞིང་གསལ། ཕྲག་པ་དང་མཇིང་པ་དང་། དཔུང་མགོ་དང་འདི་རྣམས་བརྟན་ཞིང་མཁྲེགས་ལ་མ་ཞུམ་པར་མཐོ་བར་འགྱུར། བཞིན་དང་ཁའི་ནང་གསལ་བར་འགྱུར། དབང་པོ་རྣམས་གསལ་ཞིང་བརྟན། སྐྲ་དཀར་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྨན་སྣ ནས་གཏང་བའི་ཆོ་ག་སྟེ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྨན་གྱི་དུད་པ་གཏང་བའི་ཆོ་ག་སྟེ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །མགུལ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་ནི་ཀླད་པ་ན་བ་དང་། རྣ་བ་ན་བ་དང་། ཁ་སྣ་ནས་བད་ཀན་དང་མཆིལ་མ་མང་བ་དང་། མགོ་བོ་ལྕི་བ་དང་། ཀླད་པ གཞོགས་ཕྱེད་ན་བ་དང་།ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཅི་ཟོས་ཀྱང་རོ་བྲོ་བར་མི་ཚོར་བ་དང་། ཁ་ནས་བད་ཀན་དང་མཆིལ་མ་ཧ་ཅང་མང་དུ་འོང་བ་དང་། སྐད་འཛེར་ཞིང་འགགས་པ་དང་། སྣ་ནས་རྣག་ཟག་པ་དང་། ཁ་ནས་རྣག་ འོང་བ་དང་།སྐྱིགས་བུས་བཏབ་ནས་མགུལ་པ་ན་བ་དང་། སོ་ན་བ་དང་། ཉམ་ཆུང་ཞིང་རིད་པ་དང་། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། འགྲམ་པ་ན་བ་དང་། གཉེའུ་རེངས་སུ་གྱུར་པ་དང་། སོ་དང་སྐྲ་དང་ཀླད་པའི་ནང་དུ་སྲིན་བུ་ཞུགས་པ་དང་། མགུལ་པ་ཡན་ཆད་དང་། མགོ་ བོ་གཡའ་བ་དང་།སྐྱ་རྦབ་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། སྐྲ་ལ་གཟའ་ཞུགས་པ་དང་། འབྱི་བ་དང་། སྦྲིད་པ་འབྱུང་དུ་མི་བཏུབ་པ་འམ། སྦྲིད་པ་ཧ་ཅང་མངས་སམ། མགོ་ཡང་ཁྱེར་བ་དང་། གཉིད་ཆེ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཀུན་ནི་གཞི་རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ མ་ཞུ་བར་གྱུར་ཏེ།མི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ།

其次，所谓药酥油者，特指芝麻油，若经常服用芝麻油则有益处而善。又因头部是痰湿之处，即使无病且状态如常人时也要服用药酥油。
其中从鼻孔灌注的药酥油配制方法是：取吉瓦提、佳拉、灯木、大甘松、桂皮、普谢子、古由、白檀、醋栗根、甘草、麝香、沉香、小茴香、普达、木苹果、青莲花、达瓦提、乌拉比、提拉、灭虫用的毕达嘎、甘达巴札、肉豆蔻、哈热努嘎、莲花蕊、巴拉等药材。
将这些药材齐全配制，按比例均匀，煮入芝麻油中。其中用雨水增至百倍，将药材捣碎后煮入其中，水汁从九十两煮至剩余约十两，过滤后药汁剩余原量的十分之一。将此与芝麻油和药汁十分之一混合煮熟，过滤后再在芝麻油中加入后续药汁继续熬煮。
如此重复二次、三次乃至九次，不断添加并过滤，最后将剩余的药汁十分之一与等量的芝麻油和山羊奶混合煮熟，出现泡沫为熟透标志，然后过滤。
此药酥油名为'芝麻油之微滴'。经常从鼻孔灌注此药酥油的益处是：身体稳固正直，皮肤色泽优良明亮，肩膀、颈部和肩头等部位稳固坚实而不萎缩高耸，面容和口腔内部明亮，诸根清明稳固，不会出现白发。
鼻灌药酥油仪轨第二十章终。
今说药熏仪轨第二十一章。颈部以上诸病，即：脑部疼痛、耳痛、口鼻有痰涎过多、头重、偏头痛、感冒、咳嗽、呼吸不畅、食物无味觉、口中痰涎过多、声音嘶哑阻塞、鼻流脓、口出脓、打嗝致咽痛、牙痛、虚弱消瘦、食欲不振、腮痛、颈项僵硬、牙齿发髓内有虫、颈部以上和头部发痒、白癜风、头发生虱、脱发、打喷嚏不能或过多、头晕、嗜睡等，这些病症都是由风和痰湿引起的未消化病症，令人不适。

།དེ་ལྟ་བུའི་ནད་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དུད་པ་རྣམ་གསུམ་རྔུབ་ཅིང་བཏུང་ངོ་། །རྣམ་གསུམ་ཇི་ལྟར་གཏང་ཞེ་ན་མགུལ་པ་ཡན་ཆད་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་ན་སྨན་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པའི་དུད་པ་གཏང་ངོ་། །རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དུ་འདྲེས་པའི་ནད་ལ་སྨན་ གྱི་དུད་པ་མི་འཇམ་མི་རྣོ་བ་རན་པར་གཏང་ངོ་།།བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་ནི་སྨན་རྣོན་པོའི་དུད་པ་གཏང་ངོ་། །དེ་ལ་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་དང་། ཁྲག་རྒྱས་པའི་ནད་ལ་བཀྲུ་སྨན་བཏང་སྟེ་བཀྲུས་པ་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། ཟ་ཁུ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ལ་ནི་སྨན་གྱི་དུད་པ་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། ། མིག་རབ་རིབ་ཁྱེར་བ་དང་མགུལ་པ་ཡན་ཆད་ཀླད་པའི་བར་དུ་རླུང་ཞུགས་པའི་ནད་དང་སྨན་མས་གཏོང་བར་གྱུར་པ་དང་། ལྟོ་སྦོས་པ་དང་། ཉ་ཟོས་པ་དང་། ཆང་འཐུངས་པ་དང་། ཞོ་དང་བུ་རམ་དང་འོ་མ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་། མར་འཐུངས་པ་དང་། དུག་འཐུངས་པ་དང་། མགོ བོ་སྣད་པ་དང་།སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་མཚན་མོ་གཉིད་མ་ལོག་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་གྱི་དུད་པ་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་འདི་རྣམས་ལྟར་མི་བདེ་བ་ལ་སྨན་གྱི་དུད་པ་བཏང་ན་ཉེན་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་། མིག་ལོང་རྣ་བ་འོན་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་ བརྒྱལ་བ་དང་རྨོངས་ཤིང་མྱོས་པར་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་དུས་མ་ཡིན་པར་དུད་པ་བཏང་ངམ། དུད་པ་ཧ་ཅང་ཆེར་བཏང་དྲགས་ན་དེ་ལ་ནད་དཔྱད་དུ་བྱ་བའི་ཆོ་ག་ནི་སྨན་བསིལ་བས་འཕྲལ་བ་དང་མགོ་བསྐུ། བསིལ་བའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །དེ་ལ་སྨན་གྱི་དུད་པ་གཏང་ བའི་དུས་དང་།དམིགས་ནི་བཀྲེས་པ་དང་། གླལ་བྱུང་བ་དང་། བཤང་གཅི་དྲི་མ་བསལ་བ་དང་། བུད་མེད་ལ་བརྟེན་པ་དང་། གཏར་ག་གདབ་པ་དང་། གད་མོ་དགོད་པ་དང་། སོ་ཤིང་གིས་སོ་དྲུད་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་དུད་པ་མི་དྲག་པ་འཇམ་པོ་ཆུང་ངུ་ ཞིག་ཐོང་ཤིག་།ཡང་བཀྲེས་པ་དང་། གླལ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་དུས་འདི་ལྟ་བུའི་ཚེ་མཚན་མོ་ཁ་ཟས་ཟོས་པ་དང་། སྨན་མར་སྣར་བཏང་བའི་རྗེས་ལ་ཡང་དུད་པ་འབྲིང་ཙམ་སྣ་ནས་གཏང་ངོ་། །ཡང་གཉིད་ལོག་པ་དང་སྨན་མས་གཏང་བ་དང་། མིག་སྨན་གྱིས་བསྐུས་པ་དང་། ལུས་ཁྲུས་བྱས་པ་དང་། སྐྱུག་སྨན་བཏང་བ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུའི་རྗེས་ལ་དུད་པ་སྣར་བཏང་སྟེ་བཀྲུ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །དུད་པ་ཁ་སྣར་གཏང་བའི་དཔྱད་ནི་མས་གཏོང་བ་རྐྱལ་བུ་གསེར་དངུལ་ལ་སོགས་པ་ལས་བརྡུངས་པ་དང་འདྲ་བར་བྱས་ཏེ། དེ་ཡང་གཅེའུ་ཁ་གསུམ་པ་དང་དྲང་བ ཞབས་ཀྱི་དྲུང་ནི་སྦོམ་མཐེ་བོང་ཤོང་ཙམ་རྩེ་མོའི་སྦོམ་ནི་རྒྱ་ཤུག་གི་ཚི་གུ་ཤོང་ཙམ་དུ་བྱའོ།།གཅེའུ་སྲིད་ནི་སོར་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ་དང་། སོར་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་པ་དང་། སོར་བཞི་བཅུ་པ་དང་། དེ་ལྟར་ཆེ་ཆུང་རྣམ་གསུམ་དུ་བྱའོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་དུད་པའི་སྨན་རྣོན་པོ་བཏང་ ན།གཅེའུ་སོར་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ་ལས་གཏང་ངོ་། །རླུང་ནད་ལ་སྨན་གྱི་དུད་པ་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པ་བཏང་ན་གཅེའུ་སོར་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་ལས་གཏང་ངོ་། །རླུང་དང་བད་ཀན་འདྲེས་པའི་ནད་ལ་སྨན་གྱི་དུད་པ་རྣོ་འཇམ་རན་པ་གཅེའུ་སོར་བཞི་བཅུ་པ་ལས་གཏང་ངོ་། །སྣར་དུད་པ་ གཏང་བའི་ཐབས་ནི་དྲང་པོ་ཙོག་པུར་འདུག་ལ་སེམས་གུད་དུ་མི་གཡེང་བར་དུད་པ་གཏང་བ་ལ་བསམས་ཏེ་ཁ་གདངས་ལ་ཁར་དུད་པ་ལན་གསུམ་གཏང་ངོ་།།དེ་ནས་སྣའི་བུ་ག་ཡ་གཅིག་བཀག་ལ་བུ་ག་ཡ་གཅིག་ནས་དུད་པ་བཏང་ཞིང་རྔུབ་བོ། །སྣའི་མཚུལ་པའི་ནད་དང་། ཀླད་ པའི་ནད་དམིགས་ལ་དུད་པ་ཁ་ནས་བཏང་བས་ནད་བསྐྱོད་ཅིང་བསྡུས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་སྣ་ནས་དུད་པ་བརྔུབས་ན་ནད་དེ་ཕྱིན་ཅིང་སེལ་བར་འགྱུར་རོ།

为了治疗这样的疾病，应当吸入并饮用三种烟熏。如何使用这三种烟熏呢？当喉咙以上部位出现风病时，应当使用温和滋润的药物烟熏。
对于风病和痰病混合的疾病，应当使用不温和不猛烈的适中药物烟熏。对于痰病，则应当使用猛烈的药物烟熏。
对于胆汁增盛和血液增盛的疾病，应当使用泻药进行清洗，对于淋巴肿块和疥疮等这些疾病，不宜使用药物烟熏。
对于眼睛模糊、喉咙以上直至脑部进入风病、需要下部治疗、腹胀、食用鱼肉、饮酒、食用酸奶、糖、牛奶、蜂蜜、饮用酥油、服用毒药、头部受伤、中风病以及夜晚未睡觉等这些情况，都不宜使用药物烟熏。
如果在这些不适症状时使用药物烟熏，会导致危险的血病和胆病，以及失明、耳聋、极度口渴、昏厥、昏迷和醉酒般的状态。
如果在不当时候使用烟熏或过度使用烟熏，其治疗方法是立即使用清凉药物涂抹额头，使用清凉饮食疗法即可见效。
关于药物烟熏的使用时机和要点：在饥饿、打哈欠、大小便后、与女性交往后、放血后、大笑后、用牙签刷牙后，这些情况下使用温和轻微的烟熏。
另外，在饥饿和打哈欠等这些时候，以及夜晚进食后、鼻部使用药油后，也要从鼻子使用适量烟熏。
此外，在睡眠后、下部治疗后、涂抹眼药后、沐浴后、使用催吐药后这些情况下，要从鼻子使用烟熏并进行清洗。
口鼻烟熏器具的制作方法是：像制作金银等材质的下部治疗器具一样，要制作三个开口，器具要直，底部粗细要能容纳拇指，顶端粗细要能容纳杜松果。
器具长度分别为二十四指宽、三十四指宽、四十指宽三种规格。
其中，对于痰病使用猛烈药物烟熏时，要用二十四指宽的器具。对于风病使用温和滋润的药物烟熏时，要用三十二指宽的器具。对于风痰混合病使用适中药物烟熏时，要用四十指宽的器具。
鼻部烟熏的方法是：端正跏趺而坐，心不散乱，专注于烟熏，张开口部向口中送入三次烟熏。
然后堵住一个鼻孔，从另一个鼻孔吸入烟熏。对于鼻腔疾病和脑部疾病，先从口部吸入烟熏使病情发动并聚集，然后从鼻子吸入烟熏，这样疾病就会消除。

།ཁ་ནས་དུད་པ་བརྔུབས་ན་ནི་སློང་ཞིང་བསྐྱོད་པར་བྱེད་དོ། །ཁ་ནས་གྲེ་བའི་ནང་དུ་སླེབས་པར་དུད་པ་བརྔུབས་ན་ནད་ཞི་བར་བྱེད་ དོ།།དུད་པ་ཁ་ནས་རྔུབ་ཅིང་ཕྱིར་སློན་པའི་ཐབས་སུ་དབྱུང་ངོ་། །སྣར་རྔུབ་ཅིང་ཕྱིར་དབྱུང་བ་ལྟར་བྱས་ན་མིག་ལ་གནོད་དེ་མི་རུང་ངོ་། །ཁར་རྔུབ་ཅིང་སློན་པའི་ཐབས་ནི་ཁར་ལན་ཅིག་གྲེ་བའི་བར་དུ་བརྔུབས་ཏེ་དེ་ནས་ཕྱིར་སློན་པའི་ཐབས་སུ་ཕྱུང་ཤིག་དེ་ལྟར་ལན་གསུམ་གསུམ་ བྱའོ།།སྨན་གྱི་དུད་པ་འཇམ་པོ་ཉིན་པར་སྣར་ལན་ཅིག་གཏང་ངོ་། །རླུང་དང་བད་ཀན་འདྲེས་པ་ལ་སྨན་གྱི་དུད་པ་རྣོ་འཇམ་རན་པ་ནི་ལན་གཉིས་ཐོང་ཤིག་།བད་ཀན་སེལ་བར་སྨན་གྱི་དུད་པ་རྣོན་པོ་ནི་ལན་གསུམ་མམ་ལན་བཞིར་ཐོང་ཤིག་།དེ་ལ་སྣར་དུད་པ་གཏང་བའི་སྨན་འཇམ་པོ་ནི་ ཨ་ཀ་རུ་དང་།གུ་གུལ་དང་། གླ་སྒང་ཆེན་པོ་དང་། སྠོ་ནེ་ཡ་དང་། ཕ་བོང་གི་དྲེག་པ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། བ་ལེ་ཀ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། མེ་ཏོག་བནྡྷུ་ཀ་དང་། ཤིང་བིལ་བ་རྐང་དང་། ཨེ་ལ་བ་ལུ་ཀ་དང་། ཤི་རེ་བེ་སྟ་ཀ་དང་། པོག་ས་ཙི་ རས་དང་།རྒྱ་མ་ཀ་དང་། མ་ཙ་ན་དང་། གླ་བ་དང་། པོག་ནག་པོ་ཤ་ལ་ཡ་ཀི་དང་། གུར་ཀུམ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། ནས་དང་། པོག་དཀར་པོ་ནུ་མ་ཀ་དང་། ཏིལ་དང་། ཤིང་ཏོག་བཟང་པོ་མར་ཡོད་པ་དང་། སྟར་ག་ཨུརྦ་ནི་ཀ་དང་། སྣུམ་བག་ཚིལ་དང་། རྐང་དང་། ལྟོ་ ཚིལ་དང་།མར་དང་། རྐང་དང་འདི་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ནད་ཞི་བར་བྱ་བའི་དུད་པའི་སྨན་ནི་པོག་ནག་པོ་ཤ་ལ་ཡ་ཀི་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། ཕྲི་ཐིར་ཀ་དང་། མེ་ཏོག་པདྨ་དང་། མེ་ཏོག་ཨུཏྤལ་དང་། ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། ཤིང་ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་། ཤིང་ཨ་ཤྭངྠ་དང་། ཤིང་པླག་ཤ་ དང་།སེང་ཕྲོམ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། ལི་ཀར་དཀར་པོ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། རྔུབ་རྣ་ཤི་རིའི་ཤུན་པ་དང་། ཤུག་པ་དང་། བཙོད་དང་། སྤོད་རུ་རྟ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། བད་ཀན་ལ་སྨན་རྣོན་པོའི་དུད་པ་བཏང་བ་ནི་ཛོ་ཏི་སྨ་ཏི་དང་། སྐྱེར་བ་དང་། ཡུང་བ་སྨན་གྱི་རྩ་བ་བཅུ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། བ་བླ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སྨན་སྤོས་དྲི་ཞིམ་པོའི་ནང་ན་རོ་རྣོ་བའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་དུད་པ་སྣ་ནས་བཏང་ཞིང་མགོ་བོའི་ནད་བཀྲུ་བར་བྱའོ།

从口中吸入烟气时会引起呕吐和震动。从口中吸入烟气到达喉咙时能平息疾病。
应当以从口中吸入烟气并向外吐出的方式进行。如果像从鼻子吸入并向外呼出那样做的话会伤害眼睛而不适合。
从口中吸入并吐出的方法是：从口中一次吸入到喉咙处，然后以吐出的方式呼出，如此反复三次。
温和的药用烟气白天从鼻子进行一次。对于风和痰混合的病症，适度强度的药用烟气要进行两次。为了去除痰病，强烈的药用烟气要进行三次或四次。
其中从鼻子施用的温和药用烟气是：沉香、安息香、大豆蔻、蜂蜜、岩石上的苔藓、藏香、补骨脂、婆罗迦、桂皮、哈利努卡、班度卡花、木苹果茎、艾拉瓦卢卡、希热韦斯塔卡、波格萨齐染料、吉玛卡、马札那、麝香、黑波格沙拉亚基、姜黄、豌豆、大麦、白波格努玛卡、芝麻、含有油脂的优质果实、斯塔尔嘎乌尔巴尼卡、油脂、骨髓、腹部脂肪、酥油和骨髓等这些。
用于平息疾病的熏药是：黑波格沙拉亚基、五味子、普里提卡、莲花、乌特帕拉花、尼亚格罗陀树、优昙钵罗树、阿湿缚他树、钵罗叉树、藏红花、桂皮、白色利卡尔、甘草、希里树皮、柏树、蓝靛、车前草、檀香。
对痰病使用强烈的熏药是：觉底斯玛帝、醋栗、药用根类十种、没药、婆罗、五味子、白檀香、三果（诃子、毗黎勒、余甘子）以及在芳香药物中属于辛辣类的药物，用这些药物的烟气从鼻子施用并清洗头部疾病。

།སྨན གྱི་དུད་པ་གཏང་བ་སྦྱར་བའི་ཐབས་ནི་སྨན་རྣམས་ཞག་གཅིག་ཆུའི་ནང་དུ་སྤངས་ཏེ་ཆུ་དགས་སུ་ཞིབ་པར་བཏགས་ལ་ཤིང་བུ་དྲང་ཞིང་འཇམ་པོ་སྲ་མོ་སོར་བཅུ་གཉིས་པ་ལ་དུད་པའི་སྨན་ལྡེ་གུ་བཏགས་བཏགས་པ་ལན་ལྔའི་བར་དུ་བྱུགས་ཤིང་གྲིབ་མ་ལ་བསྐམས་ལ་སྨན་གྱི་གདར་བུ སྦོམ་མཐེབ་མོ་ཙམ་ཐོག་དྲུང་ཕྲལ།དབུས་སྦོམ་སྟེ་ནས་འདྲ་བར་བྱས་ལ། བསྐམས་པ་དང་རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་སོ་སོའི་ནད་ལ་ཕན་པའི་རླུང་གིས་ཀྱང་བྱུགས་ནས་ནང་གི་ཤིང་བུ་ནི་དྲོངས་ལ་ཕྱུང་ཤིག་།དེ་ནས་སྨན་གྱི་གདར་བུའི་དྲུང་མེས་བསྲེགས་ལ་ཁམ་ཕོར་ ཁ་སྦྱར་ལ་དབུས་སུ་བུ་ག་ཕུག་པའི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་དུད་སྨན་གྱི་གདར་བུའི་རྩེ་མོ་གཅེའུ་བུ་གའི་ནང་དུ་བཅུག་ལ་དུད་པ་ཁར་བརྔུབས་ཏེ་ལུད་པ་ལུ་ཞིང་མི་བདེན་བརྡུངས་ཏེ་སོར་བཅུའམ་སོར་བརྒྱད་པ་བྱས་ལ་དུད་པ་བརྔུབས་ན་ལུད་པ་ལུ་བ་དང་།དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་ཆམ་ པས་བཏབ་པ་དང་།སྐད་འགགས་པ་དང་། ཁ་སྣ་ནས་རྣག་མནམ་པ་དང་། ཁ་གདོང་ལ་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཡོད་པ་དང་། སྐྲ་ལ་གཟའ་ཞུགས་པའམ། བྱིའམ། རྣ་བ་ན་བ་དང་། མིག་རྫི་བོར་ལྡོངས་ཏེ། མཆི་མ་མང་བ་དང་། མགུལ་བ་ཡན་ཆད་མགོ་བོ་གཡའ་ཞིང་ ཟ་སྟེ།འཕྲུག་འདོད་པ་དང་སློང་བག་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། མགོ་ཡུང་ཁྱེར་བ་དང་། སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་གྱི་དུད་པ་འཐུངས་ན་ནད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་སོ། །སྣ་ནས་གཏང་བའི་ཆོ་ག་སྟེ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྨན་གྱི་ ཁུ་བས་མཁུར་བ་བཀང་ལ་མི་བསྐྱོད་པར་མགོ་བསྐྱོད་དེ་བསྡད་པ་དང་སྨན་གྱི་ཁུ་བས་མཁུར་བ་བཀང་སྟེ།འགྲམ་པ་གཡས་གཡོན་དུ་སྤོ་ཞིང་བད་ཀན་ལ་སོགས་པའི་ནད་དྲང་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །སྨན་གྱི་ཁུ་བས་མཁུར་བ་བཀང་བ་རྣམ་པ་ བཞི་སྟེ།ཏིལ་གྱི་འབྲུ་མར་དང་། ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། ཁ་བཀྲུ་ཞིང་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། རྨ་འཚོ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཏིལ་གྱི་འབྲུ་མར་དང་། ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུ་ཞིང་བསྩལ་བ་དང་། འདི་གསུམ་གྱིས་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ ནད་བསལ་ལོ།།མཐའ་མའི་རྨའི་ནད་གསོ་བས་ནི་རྨའི་ནད་སེལ་ཏོ། །དེ་ལ་ཏིལ་གྱི་འབྲུ་མར་རམ། མར་ལས་སྨན་མར་སྦྱར་བ་ནི་མངར་དང་སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་དང་། སྨན་དྲོད་ཆེ་བ་རྣམས་བརྡུངས་ལ་བཏགས་ཏེ། ཆུ་དང་སྦྱར་བའི་ཁུ་བ་འམ་འོ་མ་ཡང་རུང་ཤ་ ཁུ་ཡང་རུང་སྟེ་འདི་རྣམས་དང་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་དང་ཏིལ་མར་རམ་འབྲི་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙོས་ལ་ཚོས་ཏེ་བཙིར་བའི་སྨན་མར་དེ་དྲོན་པོ་ཁས་བཟོད་ཙམ་མཁུར་བ་བཀང་ཞིང་རླུང་ནད་ཞི་བར་བྱའོ།།དེ་ཞི་བར་བྱ་བའི་སྨན་མར་སྦྱར་བ་ནི་སྨན་རོ་ཁ་བ་དང་། བསྐ་བ་དང་། མངར་བ་ དང་།བསིལ་བ་རྣམས་དང་། པ་ཏི་ལ་ཤིང་འཛམ་བུའི་ཤིང་ཐོག་དང་། མེ་ཏོག་མ་ལ་ཏའི་ཡལ་གའི་ལོ་མ་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཁར་དཀར་པོ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། འོ་མ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་མར་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་བཙོས་པའི་མར་ གྱིས་ནི་མཁྲིས་པའི་ནད་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ་བ་ནི་སྨན་ཚ་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་སྨན་དྲོད་ཆེ་བ་རྣམས་ཀླད་ནད་བཀྲུ་བ་སྣ་ནས་གཏང་བའི་སྨན་རྣམས། ཚྭ་དང་ཆང་དང་འབྲས་རྩབས་དང་། བ་གཅིན་དང་། གཞན་ཡང་ཚ་བ་དང་སྐྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་ རྣམས་ཀྱི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ།བཙགས་པའི་དངས་མས་མཁུར་བ་དགང་ཞིང་བོར་ན་བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ་ཞིང་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ།

关于熏药的配制方法：将药材浸泡在水中一天，然后磨成细粉，取一根长十二指宽、直而光滑坚硬的木棍，涂抹五次药膏并在阴凉处晾干。制作药棒时要使其粗细如拇指，中间粗两端细如麦秆。晾干后，还要涂抹对风病和痰病有益的药物，然后抽出内部的木棍。
接着用火点燃药棒的一端，放入一个中间开孔的碗中，将药棒的顶端插入孔中，用嘴吸入烟气，咳嗽时要用力。药棒长度应为十指或八指。吸入烟气可治疗咳嗽、呼吸不畅、感冒、声音嘶哑、口鼻有脓臭、面部白癜风、头发脱落或变白、耳痛、眼睛浮肿流泪、头部以上瘙痒想抓、头晕目眩以及打嗝等症状。
鼻腔给药法第二十一章完。
含药汁漱口法：含满药汁不动，摇头坐着，或含满药汁左右晃动脸颊，用以治疗痰病等，这是第二十二章。含药汁漱口法分四种：芝麻油类、安神类、漱口清洁类和疗伤类。其中芝麻油类、安神类和漱口清洁类这三种可治疗风、胆和痰病，最后的疗伤类则用于治疗伤病。
其中，用芝麻油或酥油调配的药油，要用甜、酸、咸味和温性的药材捣碎研磨，与水调配的药汁或牛奶或肉汤混合，再与芝麻油或牦牛油一起熬制，熬好后过滤，趁温热适口时含服，可以平息风病。
安神类药油的配制：用苦、涩、甜、凉性的药材，以及帕提拉树、蒲桃果、茉莉花枝叶、莲花、甘草、白糖、蜂蜜、牛奶、甘蔗汁和酥油等混合熬制的药油可以平息胆病。
治疗痰病的药方是：用温热、酸、咸味和大热性的药材，以及用于通过鼻腔清除头部疾病的药物，再加入盐、酒、米醋、牛尿，以及其他温热和酸性药材的药汁调配，过滤后用其清液含服漱口，可以清除痰病。

།ཁའི་ནང་དུ་རྙིལ་དང་མཁུར་བའི་ནང་གི་རྨ་གསོ་བའི་དཔྱད་ནི་སྨན་རོ་བསྐ་བ་ཨ་རུ་ར་ལྟ་བུ་དང་། གླ་གོར་ཞོ་ཤ་དང་། མངར་བག་ལ་ཤིང་མངར་དང་། སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུ་དང་། བསིལ་བག་ལ་ཙནྡན་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། གླ་སྒང་ཆེན་པོ་དང་། ཅི་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་སྨན་སོ་སོར་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྣན་ལ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་ཁར་བླུགས་སོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ལ་ཏིལ་འབྲུའི་མར་ལ་སྦྱར་ཏེ མཁུར་བ་དགང་བ་ནི།ཏིལ་མར་དང་འོ་མ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་དང་། ཚྭ་དང་ཆང་དང་ཤ་ཁུ་དང་བ་གཅིན་དང་། འབྲས་རྩབས་ཀྱི་ཁུ་བ་དང་། འདི་རྣམས་གང་འབྱོར་བ་དང་ནད་སེལ་བའི་དམིགས་སུ་གང་བབ་པ་དེ་ལྟར་སྨན་བཏགས་པའི་ཁུ་བ་ཡང་རུང་། བཙོས་ པའི་ཏིལ་མར་ཡང་རུང་།དྲོན་པོ་ཁ་བཟོད་པ་ཙམ་མཁུར་བ་བཀང་ནས་སོ་བརྩེ་བ་དང་། སོ་འགུལ་བ་དང་རླུང་ནད་ཀྱིས་ཁའི་ནང་ན་བར་གྱུར་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་དྲོན་པོ་ཁས་བཟོད་ཙམ་མཁུར་བ་བཀང་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་དྲོད་ཆེར་གྱུར་ལ། རྩུབ་པ་དང་། ཚ་བར་གྱུར་པ་ དང་།ཁའི་ནང་ཚོས་པ་དང་། ཁའི་ནང་དུ་རྨ་བྱུང་བ་དང་། ཁའི་ནང་གློ་བུར་དུ་འཕྲལ་ལ་སྣད་པ་དང་། ཁའི་ནང་དུ་དུག་རེག་པ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཚེ་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོས་ཁའི་ནང་ཚིག་པ་དང་། ཁའི་ནང་མེས་བསྲེགས་ཏེ་ཚིག་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་ཞུན་མར་ འཁྱགས་པ་དང་།ལོ་མ་གྲང་མོས་ཁའི་ནང་དུ་དགང་ངོ་། །ཁའི་ནང་ཚིག་པའམ་རྨ་བྱུང་བ་ལས་ཚོར་བ་མེད་ཅིང་ཟས་ཀྱི་རོ་བྲོ་བ་མི་ཚོར་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཁའི་ནང་གི་རྨ་བྱུང་བ་ཡང་འདི་ལྟ་བུ་ལས་ཀྱང་མར་དང་འོ་མས་ཁ་བཀང་ན་ཁའི་ནང་ཡང་བག་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། རྨ་འཚོ་ བར་འགྱུར་རོ།།སྦྲང་རྩི་དང་ཆུ་སྦྱར་ཏེ། མཁུར་བ་བཀང་ན་ཁའི་ནང་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཟས་རོ་བྲོ་བ་མི་ཚོར་བ་དང་། ཁ་མནམ་པ་དང་། ཁའི་དྲི་མ་ཆེ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་འབྲས་རྩབས་མཁུར་བ་བཀང་ཞིང་ཡོན་ཏན་གྱིས་སྐྱོན་སེལ་ཏོ། །འབྲས་ རྩབས་དེ་ཉིད་དང་།རྒྱམ་ཚྭ་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་བ་གྲང་མོས་མཁུར་བ་བཀང་ཞིང་ཕོ་ན་ཁ་སྐོམ་པའི་ནད་ལ་རབ་ཏུ་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་གྱི་དཀྱེལ་སོགས་ཤིང་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ལ་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཚྭའམ་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་དང་། ཆུར་སྦྱར་ཏེ་ མཁུར་བ་བཀང་ཞིང་ཕོ་ན་བད་ཀན་མྱུར་དུ་སེལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཁའི་ནང་ལྕི་ཞིང་ལྡག་ལྡག་པོར་གྱུར་པ་ལ་ཆུ་དྲོན་པོ་ཁས་བཟོད་ཙམ་མཁུར་བ་བཀང་ཞིང་བོར་ན་ཁའི་ནང་ཡང་ཞིང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །མཁུར་བའི་ནང་དུ་སྨན་ཞུ་འམ་དྲོན་པོས་བཀང་བའི་ཆོ་ག་བྱས་ན་སྔར་རླུང་མེད་པ་ ཉི་མ་དྲོན་པོའི་སར་འདུག་ལ།འཕྲག་སོ་དང་སྐེ་གཡས་གཡོན་དུ་དུགས་བྱ་ཞིང་མཉེས་ལ། དེ་ནས་སྨན་གྱི་ཁུ་བའམ་ཆུ་དྲོན་པོས་མཁུར་བ་བཀང་སྟེ་གདོང་པ་ཕྱིར་བསྐྱེད་དེ་བསྟོད་ལ་འདུག་ཤིག་།བསྡད་པའི་ཚེ་ནི་ཁའི་ནང་བད་ཀན་ནམ་གང་གི་བར་དུའམ་ཡང་ན་སྣའི་ནང་ སྣབས་ཀྱིས་གང་ལ་མིག་མཆི་མས་གང་བའི་བར་དུ་བསྡད་དོ།།བད་ཀན་གྱི་ནད་ནི་ལན་གསུམ་ལན་ལྔའམ་ལན་བདུན་དུ་མཁུར་བ་དགང་ངོ་། །མཁྲིས་པའི་ནད་རླུང་ནད་ལ་ནི་དེ་ལྟར་ཁ་དགང་བར་བྱ་བའི་དཔྱད་མི་དགོས་སོ། །དེ་ལ་སྨན་གྱི་ཁུ་བས་ཁར་དགང་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་ཁར་བླུགས་ལ་མཁུར་བ་གཡས་གཡོན་དུ་སྤོ་བ་མེད་པར་གཞག་གོ།།སྨན་ཁུའམ་ཆུ་དྲོན་པོ་ཁར་རྔུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁར་བརྔུབས་ལ་མཁུར་བ་གཡས་སུ་སྤོའོ།

口腔内的脓液和腮部内的伤口治疗方法是：使用苦涩味的药物如诃子等，以及诃子果肉、甘味如甘草和蜂蜜等，凉性药如檀香、水晶和大甘松，以及根据各种病因所述的相应药物调配后，将药液注入口中。对于风病引起的疾病，用芝麻油调配后填充腮部，即用芝麻油、牛奶、蜂蜜和水调配，或用盐、酒、肉汤、牛尿、米汤等液体，这些任何可获得的和适合治疗疾病的药物研磨成的药液或煮沸的芝麻油，温热适口地填充腮部。对于牙齿松动、牙齿摇晃和风病引起的口腔疼痛等症状，用温热适口的药物填充腮部有效。
另外，对于热重、粗糙、发热、口腔灼热、口腔溃疡、口腔突然麻木、口腔接触毒物、被烈性碱性药物灼伤口腔、口腔被火烧伤等情况，应用凝固的酥油和凉性叶子填充口腔。对于口腔烧伤或溃疡后失去感觉且尝不出食物味道，以及口腔溃疡等情况，用酥油和牛奶填充口腔可使口腔变得柔软，伤口得以愈合。
用蜂蜜和水调配后填充腮部可以缓解口腔发热和口渴。对于尝不出食物味道、口臭和口腔异味重等症状，用米汤填充腮部可以通过其功效去除这些缺陷。将米汤与岩盐或任何一种辛辣调味料调配后，用冷的液体填充腮部，对口渴病特别有效。对于痰病引起的肿胀等症状，用炒麦子的碱或烈性碱性药物与水调配后填充腮部，可以快速消除痰病。
对于口腔沉重和粘稠的症状，用温热适口的水填充腮部后吐出，可使口腔轻松舒适。进行腮部药物浸润或温热填充疗法时，应先在没有风的温暖阳光下坐着，按摩肩部和颈部两侧，然后用药液或温水填充腮部，将脸向外伸展后保持坐姿。坐着时要等到口腔内的痰或鼻腔内的鼻涕充满，或者直到眼睛充满泪水为止。
痰病应该进行三次、五次或七次腮部填充。对于胆病和风病，不需要这样的腮部填充治疗。所谓用药液填充口腔，是指将药液倒入口中，不要在左右腮部移动。所谓吸入药液或温水，是指吸入口中后移向右腮。

།དེ་ལ་སྨན་ཁུའམ་ཆུ་དྲོན་མོ་མར་བརྔུབས་ལ་མཁུར་བ་གཡས་གཡོན་དུ་སྤོ་བ་བྱས་ན། གཉེའུ་ རེངས་པ་དང་ཀླད་པ་ན་བ་དང་།རྣ་བ་ན་བ་དང་། ཁ་ན་བ་དང་། མིག་ན་བ་དང་། བད་ཀན་རྒྱས་ཏེ་སྣབས་དང་མཆིལ་མ་མང་བ་དང་། གྲེ་བའི་ནང་ན་བ་དང་ཁ་སྐམས་པ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། གློ་བག་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། ཆམ་པས་བཏབ་ པ་དང་།འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ཏེ་གསོ་སླ་བར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་སྨན་ལྡེ་གུ་དང་། སྨན་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་དང་། སྨན་རྣམ་གསུམ་ཁར་གཞིབ་ཅིང་མུར་ལ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་ཁར་བླུགས་པ་དང་འདྲ་སྟེ་ཕན་ནོ། །སྨན་གྱིས་གདོང་བྱུགས་པ་ཡང་རྣམ་གསུམ་སྟེ། རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་ནི་དྲོན་པོས་བཀྲུས་ན་དགེའོ། །མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་རྒྱས་པའི་ནད་ལ་ནི་བསིལ་སྨན་བག་གདོང་ལ་བསྐུའོ། །གདོང་བསྐུ་བའི་སྨན་གྱི་ཡོན་ཏན་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ། དུག་ནད་སེལ་བ་བཞིན་མདོག་བཟང་པོར་འགྱུར་རོ། ། སྨན་ལྡེ་གདོང་པ་བསྐུ་བའི་ཚད་ནི་རྣམ་གསུམ་སྟེ་སོར་བཞི་ཆའམ་སུམ་ཆའམ་སོར་གྱི་ཆ་གཉིས་ཙམ་གྱིས་སྟུག་རྔམས་དེ་ཙམ་དུ་བསྐུའོ། །གདོང་སྨན་མ་སྐམས་ཀྱི་བར་དུ་གདོང་ལ་ཆགས་ཏེ་ཕན་ནོ། །སྐམས་ན་པགས་པའི་ཤ་མཐང་ལ་གནོད་ཀྱིས་ཆུས་སྦངས ལ་ཁྲུས་ཤིག་།བརྐུས་པའི་རྗེས་ལ་མར་རམ་ཏིལ་མར་གྱིས་གདོང་བསྐུས་ལ། ལྡེ་གུས་དྲིལ་ལ་ཕྱིས་ཤིག་།གདོང་སྨན་ལྡེ་གུ་དེ་ལྟར་བྱུགས་ན་ཉིན་པར་ཉལ་བ་དང་དྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་སྨྲ་བ་མང་བ་དང་། མེ་ཚ་བའམ་ཉི་མ་འདེ་བའམ་བུད་མེད་ལ་ཉལ་བ་འམ་འགྲོ་བའི་བག་ཏུ་མི རུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་གདོང་ལ་སྨན་གྱིས་བསྐུ་ལེགས་ན་དུས་ལ་མ་བབ་པར་སྐྲ་དཀར་པོར་གྱུར་པ་འམ་དཔུང་པ་ལྷུང་སྟེ་བསྐྱོད་མི་ནུས་པ་དང་གཉེར་མ་མང་བ་དང་། མིག་རབ་རིབ་ཀྱིས་ཁྱེར་བ་དང་། གདོང་པ་ཁབས་ཡོད་པ་དང་། མིག་ནད་སྔོན་པོར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། ། སྨན་ལྡེ་གུས་བྱུག་ཏུ་མི་རུང་བའི་དམིགས་ནི་ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བ་དང་། སྨན་སྣར་བཏང་བ་ལྟ་བུ་དང་། རྙིལ་བ་དང་འགྲམ་པ་ན་བ་དང་། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། མཚན་མོ་གཉིད་མ་ལོག་པར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་བསྐུར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ གདོང་བསྐུ་བའི་སྨན་ལྡེ་གུ་ནི་རྒྱ་ཤུག་གི་ནང་རྐང་དང་བ་ཤ་ཀའི་རྩ་བ་དང་ཤ་བ་རའི་སེང་ཕྲོམ་དང་།ཡུངས་ཀར་འདི་རྣམས་ནི་དགུན་གྱི་ལྡེ་གུས་བྱུག་པའོ། །ཀཎྜ་ཀ་རིའི་རྩ་བ་དང་། ཏིལ་ནག་པོ་དང་། སྐྱེར་པའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། ནས་རྨེའུ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་དགུན་ སྨད་ཀྱི་ལྡེ་གུས་བསྐུ་བའོ།།རྩཝ་དཱུར་བའི་རྩ་བ་དང་། ཙནྡན་དང་། ཨུ་ཤི་ར་དང་། ཤིང་ཤི་རི་ཤ་དང་། ཤ་ཏ་པུཥྤ་དང་། འབྲས་དང་འདི་རྣམས་དཔྱིད་ཀྱིའོ། །མེ་ཏོག་ཀུ་མུ་ད་དང་ཨུཏྤ་ལ་དང་། ཀ་ལྷ་ར་དང་། རྩཝ་དཱུར་བ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཙནྡན་དང་འདི་རྣམས་ནི་ སོས་ཀའི་ཚེ་བསྐུའོ།།ཀ་ལི་མ་ཀ་དང་། ཏིལ་དང་། ཨུ་ཤི་ར་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཤུག་པ་དང་། འདི་རྣམས་དབྱར་གྱི་ཚེ་བསྐུའོ། །བལ་བུ་དང་། ཀུན་ཏྲ་པུན་ཏྲ་ཧ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སཔྟ་པརྞི་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། འདི་རྣམས་ནི་སྟོན་གྱི་ལྡེ་གུ་བསྐུ་ བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་དུས་ཚིགས་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་དང་སྦྱར་ཏེ་གདོང་བསྐུ་བའི་དཔྱད་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྟག་ཏུ་གདོང་བཀྲུས་ན་མིག་ལ་ཡང་ཕན་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་བརྟན་པར་མཐོང་བ་དང་བཞིན་འཇམ་ཞིང་གཉེར་མ་མེད་པ་དང་བཞིན་མདོག་བཟང་པོ་པདྨའི་ལོ་མ་དང་འདྲ་བར་ འགྱུར་རོ།

对此，用药汁或温水漱口，在左右腮帮子里晃动，可以治疗：颈部僵硬、头痛、耳痛、口痛、眼痛、痰增盛而鼻涕口水增多、喉咙内痛、口干、心痛、易咳嗽、食欲不振、感冒等症状，这些都容易治愈。
对痰病，用药膏、煮药的汁液、药物三种含在口中，并将药汁含在口中，都有疗效。
药物涂面有三种：对风病和痰病，用温水洗脸有益。对胆病和血病，要用凉药涂抹面部。涂面药的功效是：能祛除风、胆、痰病，如同解毒一般，还能使肤色变好。
涂抹面药的厚度有三种：四分之一指、三分之一指或三分之二指厚度涂抹。药物未干之前留在脸上有益。如果干了会伤害皮肤，应该用水洗掉。洗完后用酥油或芝麻油涂脸，再用药膏擦拭。
这样涂抹面药时，不宜白天睡觉、大声说话、话多、靠近火或晒太阳、与女人同寝或行走。
如此正确涂抹面药，可以治疗：未到年龄白发、肩膀脱臼不能活动、皱纹多、眼花、脸色暗沉、眼睛发青等症状。
不适合涂药膏的情况是：感冒、食物未消化、如同用过鼻药、疲劳、腮帮疼痛、没有食欲、晚上失眠等这些情况不宜涂药。
其中，涂面药膏：冬季用红柳内茎、婆罗门参根、沙巴拉香附和芥子。
冬末用刺天茄根、黑芝麻、醋栗根、桂皮、炒麦芽等涂抹。
春季用香茅根、檀香、香附子、合欢树、茴香和稻米等。
初夏时用睡莲花、青莲、白莲、香茅、甘草、檀香等涂抹。
夏季用迦梨摩迦、芝麻、香附子、藏香、丁香、柏树等涂抹。
秋季用芭拉布、昆达普恩达哈、甘草、七叶树、丁香等药膏涂抹。
这样要了解与六个季节相配的涂面疗法。如此经常洗脸对眼睛也有益处：视力稳定、面容柔和无皱纹、面色好像莲花叶一样美好。

།ཏིལ་དང་མར་གྱིས་ལུས་བསྐུ་བ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་མར་དང་འབྲུ་མར་གྱིས་ལུས་བསྐུ་བ་ཡང་མར་བླུགས་པ་དང་། རས་སམ་ཤིང་བལ་མར་ལ་བསྒྲེས་ཏེ། ཀླད་པར་གཞག་པ་འམ་ཀླད་པར་མར་རམ་ཏིལ་གྱི་འབྲུ་མར་གྱིས་བྱུགས་ལ་སྐྱི་དར་གྱིས་གཡོགས་པ་དང་ བཞིའོ།།དེ་ལྟར་མགོ་བོ་ལ་བསྐུ་བ་རྣམ་པ་འདི་བཞི་ཡང་ལྷག་མ་བས་འོག་མའི་ཡོན་ཏན་ཆེ་ཞིང་མང་སྟེ། གོང་མ་བས་འོག་མ་བཟང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མར་གྱིས་བྱུག་ཅིང་བསྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་དང་ལུས་རྩུབ་པ་དང་། མགོ་དང་ལུས་གཡའ་བ་དང་པགས་པ་ཤ་ མདོག་མི་སྡུག་ཅིང་དྲི་མ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་བུར་མར་བྱུག་ཅིང་བསྐུར་བར་བྱའོ།།མགོ་ལ་གློག་པ་ཞུགས་པ་དང་། ཀླད་པ་ཟུག་ཐབས་སུ་ན་བ་དང་། ཀླད་པ་ཚ་བ་དང་། རྨ་རྣགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ནི་མར་བླུགས་པའི་དཔྱད་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྲ་བྱི་བ་དང་། སྐྲ་ལ་གཟའ་ ཞུགས་པ་དང་།བདུག་པ་བྱས་པའི་རྗེས་དང་མིག་ཧར་ཧར་པོར་གྱུར་པའི་ནད་འདི་ལྟ་བུའི་ནད་པ་ནི་རས་སམ་རས་བལ་མར་གྱི་ནང་དུ་བསྲེས་ཏེ་སྤྱི་བོར་གླན་ནོ། །མགོ་ལ་ཚོར་བའི་བག་མེད་དེ་བེམ་བག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཁ་ཡོན་པོར་གྱུར་པ་དང་། གཉིད་མེད་པ་དང་། ཁ་སྣ་ སྐམས་པ་དང་།མིག་རབ་རིབ་ཀྱིས་ཁྱེར་བ་དང་། ཀླད་པ་མི་བཟོད་པར་ན་བ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཀླད་པ་ལ་མར་ཆེར་བྱུགས་ཏེ་མར་མི་དབོ་བར་པགས་པས་གཡོགས་པ་འགབ་ཆིངས་ཤིག་།དེ་ལྟར་བྱས་པའི་ཆོ་ག་ནི་ལུས་སྣུམ་གྱིས་བྱུགས་ཏེ་ལྡེ་གུས་ཕྱིས་ལ་ཁྲུས་བྱས་ནས་ནུབ་ཀར་ པུས་མོའི་འཕང་ཙམ་གྱི་སྟན་ཁྲིའུ་སྟན་རློན་ཅན་འཇམ་པོ་ལ་འདུག་ནས་མ་ཧེའམ་བ་ལང་གི་ཀོ་བ་སྲིད་ཀླད་པ་འཁོར་བ་ཞེང་སོར་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུར་བྱས་པ་དཔྲལ་བའི་སྐྲ་མཚམས་ནས་རྣ་དྲུང་ཙམ་དུ་ཕྱིན་པར་བྱས་ཏེ་འགབ་བཅིང་ངོ་།།འགབ་བཅིང་བ་ནི་རས་སམ་རང་གི་སྐྲས་འགབ་ བཅིངས་ཀྱང་རུང་ངོ་།།མར་མི་ཟག་པར་སྲན་མ་ཤའི་ལྡེ་གུས་ཀྱང་འགབ་གླན་ཅིང་བསྐུའོ། །དེ་ནས་ནད་ཀྱི་དམིགས་ཅི་འདྲ་བ་ལས་མར་རམ་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་ཏིལ་གྱི་འབྲུ་མར་དྲོ་འཇམ་ཙམ་ཀླད་པ་ཁོར་ཡུག་དང་སྤྱི་བོ་མན་ཆད་སྐྲ་དྲུང་སོར་གཅིག་ནུབ་པ་ཙམ་དུ་བླུགས་ ལ་ཁའི་ནང་དང་སྣ་དང་མཚུལ་པར་མར་གྱི་རོ་ནམ་བྲོའི་བར་དུ་བཞག་སྟེ།དེའི་ཚད་ཀྱང་རླུང་ནད་ལ་ནི་སེ་གོལ་བསྐོར་ཞིང་གཏོགས་པ་ལན་ཁྲིའི་བར་དུ་གཞག་གོ། །མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་ནི་སེ་གོལ་བརྒྱ་སྟོང་གི་ཡུན་ཚུན་ཆད་དུ་གཞག་གོ། །བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་ནི་སེ་གོལ་དྲུག་སྟོང་ཙམ་གྱི་ བར་དུ་ཞོག་ཤིག་།ཡང་སྨན་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ནད་ནམ་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་མར་གཞག་ཅེས་འཆད་དོ། །མར་ཟག་པའམ་ལྷག་མས་ནི་ཕྲག་པ་དང་རོ་སྟོད་བསྐུ་ཞིང་མཉེའོ། །ཆོ་ག་འདི་འདྲ་བར་བྱ་བ་ལན་གྲངས་རབ་ཏུ་མང་ན་ཞག་བདུན་བྱའོ། །རྣ་བ་ན་བ་ལ་ཏིལ་མར་ལས་སྦྱར་བའི་སྨན རྣ་བའི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ་བཀང་ལ་རྣ་དྲུང་མཉེ་ཞིང་འགྲམ་སོ་བསྐྱོད་དོ།།བཞག་པའི་ཡུན་ནི་ནམ་ནད་རྩེ་ཞིལ་གྱི་བར་དུ་གཞག་གོ། །རྣ་བ་མིན་པ་ལ་མར་བླུགས་ན་སེ་གོལ་བརྒྱའི་ཡུན་གྱི་བར་དུ་གཞག་གོ། །རྣ་བ་ལ་མར་བླུགས་ན་དེ་ལྟར་བགྲང་བའི་ཡུན་གྱི་ཚད་ནི་ལག་པ་གཡས་ཀྱི་ ཐལ་མོ་པུས་མོ་གཡས་པའི་ལྷ་ང་ལ་རྡོ་བ་ལྟ་བུ་དང་།མིག་འབྱེད་ཅིང་འཛུམས་པ་ལྟ་ཙམ་དང་མཉམ་པའི་ཡུན་དེ་ཙམ་གྱིས་བགྲང་ངོ་། །ཀླད་པ་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་ཏིལ་མར་གྱིས་བྱུགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་སྐྲ་འབྱི་བ་དང་། སྐྲ་དཀར་དང་། སྐྲ་ཁམ་པ་དམར་སེར་དུ་གྱུར་པ་ དང་།སྐྲ་ལ་གཟའ་ཞུགས་པ་དང་། ཀླད་པའི་ནང་དུ་རླུང་ཞུགས་པ་དང་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་ཕན་ནོ།

涂抹芝麻和酥油于身体有四种方式：用酥油和芝麻油涂抹身体时，一是注入酥油，二是将布或棉花浸入酥油后置于头顶，三是在头顶涂抹酥油或芝麻油后用丝绸覆盖，以上四种。
这四种头部涂抹方式，后者比前者功效更大更多，应当知道后者比前者更好。
其中，用酥油涂抹是指当头部和身体粗糙、头部和身体发痒、皮肤色泽不美且有污垢时，应当涂抹酥油。
当头部受雷击、脑部疼痛、脑部发热、伤口化脓等情况时，应当采用注入酥油的治疗方法。
当头发脱落、头发受邪气侵袭、熏香后以及眼睛昏花等病症时，应当将布或棉花浸入酥油后敷于头顶。
当头部失去知觉变得麻木、口歪、失眠、口鼻干燥、眼睛模糊、脑部剧痛难忍等情况时，应当在头顶大量涂抹酥油，并用皮革包裹使酥油不流失。
这样治疗的仪轨是：先用油脂涂抹身体，再用药膏擦拭，沐浴后，在傍晚时分坐在膝盖高度的柔软潮湿的座椅上，用水牛或牛皮制成的长十二指宽的皮带，从额头发际线延伸到耳边进行包扎。
包扎可以用布或自己的头发都可以。为防止酥油流失，也可以用豆类和肉类制成的药膏涂抹包扎。
然后根据病症的不同，将温和的酥油或药物调配的芝麻油倒入头顶周围和头顶以下发根一指深处，并将酥油放入口腔、鼻子和喉咙直到能尝到酥油味道为止。
其时间长短：对风病，应保持弹指声一万次的时间；对胆病，应保持弹指声一百或一千次的时间；对痰病，应保持弹指声六千次的时间。
有些医生说要等到病好为止才能取出酥油。流出的或剩余的酥油可用来涂抹按摩肩部和上身。这样的治疗方法最多可持续七天。
对耳痛，应将用芝麻油调配的药物注满耳内，按摩耳周并活动下颌。停留时间应持续到病情缓解为止。
非耳部注入酥油时，应保持弹指声一百次的时间。向耳内注入酥油时，计时的标准是右手掌拍打右膝盖骨的时间，或睁眼闭眼的时间。
用药物调配的芝麻油涂抹头顶的功效是：对治疗脱发、白发、头发变成红黄色、头发受邪气侵袭、脑部进风等症状有效。

།དབང་པོ་རྣམས་གསལ་བར་འགྱུར་ལ། སྐད་ཀྱི་གདངས་དང་མགྲིན་པ་སྙན་པ་དང་འགྲམ་པ་ན་བ་དང་ཀླད་པ་ན་བ་ལ་ཕན་ལ། ཉམས་སྟོབས་སྐྱེ་ཞིང་ཉམས་ འཚག་བརྟའོ།།སྨན་གྱི་ཁུ་བས་མཁུར་བ་དགང་བའི་དཔྱད་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྨན་གྱི་ཐིགས་པས་མིག་ཏུ་བླུགས་པ་དང་། སྨན་གྱིས་མིག་བསྐུ་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པའི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །མིག་ ནད་ཐམས་ཅད་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་ནི་མིག་ནད་གསར་པ་ལ་དང་པོར་སྨན་གྱི་ཐིགས་པ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན་མིག་རྡོལ་ལ་ཐུག་པ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་ན་བ་དང་།མིག་ཏུ་ཟུག་སྟེ་ན་བ་དང་། མིག་གཡའ་བ་དང་། མིག་ལ་དྲུད་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། རྫི་བོར་གྱུར་ཏེ་མཆི་མ་ཟག་པ་དང་། མིག་ཚ་བ་དང་། མིག་དམར་པོར་གྱུར་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུའི་ནད་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། །མིག་རླུང་ནད་ཀྱི་བག་ཏུ་ན་བ་ལ་ནི་སྨན་ཐིགས་དྲོན་པོ་ལྡུགས་ཤིག་།བད་ཀན་ལས་མིག་ནད་དུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་འཇམ་ཙམ་ལྡུགས་ཤིག་།ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ལྟ་བུ་ཚ་བའི་བག་ལ་ནི་སྨན་ཐིགས་ཀྱི་ཆུ་དེ་བསིལ བར་གྱིས་ལ་ལྡུགས་ཤིག་།སྨན་ཐིགས་བླུགས་པའི་ཆོ་ག་ནི་རླུང་མེད་པའི་གནས་སུ་འདུག་ལ་སྔས་སྨད་དེ་ཉ་ཕྱིས་ཀྱི་ནང་དུ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་སྦྱར་ལ་རས་བལ་ལམ་སྲིན་བལ་ལྟ་བུ་བསྙད་པ་སོར་གསུམ་ཙམ་དྲི་མ་མེད་པ་བཀྲུས། བསྐམས་པ་དེས་ཉ་ཕྱིས་ཀྱི་ནང་ནས་མིག་ཕུགས་ཀྱི་གྲཝ སྣ་དྲུང་དུ་ཐིགས་པ་བཅུ་གཉིས་སམ་བཅུ་རས་བལ་ལས་གཏིག་ཅིང་བླུགས་ཏེ་མིག་ཏུ་བླུགས་པའི་འཕང་ནི་སོར་གཉིས་ཙམ་ལས་གཏིག་ཅིང་བླུགས་སོ།།ཁད་ལངས་ཤིང་བསྡད་ལ་སྨན་ཁུ་དེ་མིག་འགྲམ་ནས་མུར་འགྲམ་ལོགས་སུ་ཕོ་ལ་དེ་ནས་གོས་འཇམ་པོས་ཕྱིས་ཤིག་།བད་ཀན་ ནམ་རླུང་ནད་ལྟ་བུ་ལ་ནི་མིག་ཕྱིས་པའི་རྗེས་ལ་རས་མ་འཇམ་པོ་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་གྱི་ནང་དུ་བཅུག་ལ་མིག་ལ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དུ་དུགས་གྱིས་ཤིག་།མིག་ཏུ་སྨན་གྱི་ཆུ་བླུགས་པ་དེ་ཧ་ཅང་དྲོ་ཆེ་སྟེ་ཚའམ་རོ་ཚ་བའི་སྨན་དྲོན་པོའམ་འདི་ལྟ་བུའི་བག་བཏང་ན་མིག་རྡོལ་ལ་ཐུག་པ་ཙམ་དུ་ན་བ་དང་། མིག་དམར་པོར་འགྱུར་བ་དང་། མིག་རྡུལ་འདི་ལྟ་བུའི་བག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །མིག་སྨན་ཧ་ཅང་དྲགས་ཆེས་པ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན་མིག་ཏུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། མིག་འཛུམས་མི་ཤེས་ཏེ་ཧར་ཧར་པོར་འགྱུར་བའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །མིག་ཏུ་སྨན་གྱི་ཐིགས་པ་བླུགས་པའི་ཐུན་མོང་སྟེ དྲགས་ན་མིག་གི་མཆུ་སྡུད་པ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་རྩུབ་པ་དང་།མིག་འབྱེད་མི་ནུས་ཤིང་དཀའ་བར་འགྱུར་རོ། །མིག་སྨན་བླུགས་པ་ཧ་ཅང་ཐུན་ཆུང་ན་མིག་ནད་ཀྱི་དཀྱེལ་སྐྱེས་ཏེ་མི་ཕན་ནོ། །མིག་ཏུ་སྨན་བླུགས་པ་ལས་མ་ཕོ་ན་མིག་ནད་ཀྱི་དཀྱེལ་སྐྱེས་ཏེ་སླར་ན་བར་འགྱུར་རོ། ། མིག་སྨན་བསྐུ་ལེགས་པ་ནི་ཀླད་པའི་ཡུལ་དང་། སྲུབས་དང་། རྩ་དང་། ཁ་སྣ་དང་། རྩའི་ནང་དང་། མགོ་ཀུན་དུ་སྨན་གྱིས་ཁྱབ་ནས་མིག་གི་ནད་ཀུན་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་མིག་སྨན་གྱིས་མིག་ཏུ་བསྐུ་བའི་དཔྱད་ནི་སྔར་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་ནད སྦྱངས་ལ་མིག་བཀྲུ་བའི་སྨན་ནི་མིག་ཡོག་པ་ཙམ་གྱི་ཚོད་ཀྱིས་མིག་ལ་བསྐུའོ།

诸根将变得明净，对声音和喉咙悦耳，对腮部疼痛和头痛有益，生气力而增强体力。
第二十二章：讲述以药汁充填腮部等医疗方法已完。
第二十三章：将讲述滴药入眼和药物涂眼的仪轨。
对一切眼病所施行的医疗，对于新发眼病，首先滴药入眼时，会感觉眼睛要破裂般疼痛，眼中刺痛，眼痒，眼中似有摩擦感，眼睑肿胀流泪，眼热，眼睛发红，能治愈此类疾病。
对于风病性眼痛，应滴入温热的药液。对于痰病所致的眼病，应滴入温和的药液。对于血病和胆病等热性病症，应将药液冷却后滴入。
滴药入眼的仪轨是：在无风处坐下，垫低枕头，在鱼皮内调配药液，用洗净的三指长无尘的棉花或丝绵，从鱼皮内向眼窝的鼻侧滴入十二滴或十滴，从棉花滴入眼中的高度应约为二指。
稍坐起后，让药液从眼角流向脸颊一侧，然后用柔软的布擦拭。
对于痰病或风病等，擦拭眼睛后，将柔软的布浸入温和的温水中，对眼部进行温和的热敷。
若滴入眼中的药液过热，或味道辛辣的药物过热，或类似情况，会导致眼睛疼痛如破裂，眼睛发红，眼睛混浊等症状。
若将过于猛烈的眼药滴入眼中，会导致眼中刺痛，无法闭眼而呈瞪目状的病症。
滴药入眼的一般过量症状是：感觉眼睑收缩且粗糙，无法睁眼且困难。
眼药滴入过少则病情会加重而无益。
眼药滴入未到位则病情会加重而复发。
良好的眼药涂抹能遍及脑部区域、关节、脉络、口鼻、脉内和整个头部，从而治愈一切眼病。
另外，涂抹眼药的医疗方法是：先用催吐药和泻药清除病邪，然后以能覆盖眼睛的量涂抹眼药。

།དེ་ལྟར་བསྐུ་བའི་མིག་ནད་ཀྱི་དམིགས་ནི་མིག་ནད་རྙིང་པ་ལྟ་བུའི་བག་ཏུ་གྱུར་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་སྐྲངས་པ་དང་། མིག་རབ་རིབ་ཏུ་གཡའ་བ་དང་། མིག་འབྱར་བག་དང་། མིག་གི་གྲཝར་རྔུལ་མ་ཆགས་ པ་དང་།མིག་རབ་རིབ་ཏུ་རྩུབ་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཆི་མ་ཟག་པ་དང་། མིག་དམར་པོར་གྱུར་པ་དང་འདི་ལྟ་བུ་ནི་མིག་ནད་རྙིང་པར་གྱུར་པའི་རྟགས་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་མིག་ཏུ་སྐུས་ཤིག་།མིག་ནད་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་མིག་ནད་དུ་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ དམིགས་ཀྱིས་བསྐུ་བའི་དཔྱད་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།མིག་གི་ནད་ཕྱི་ཞིང་བསལ་བ་དང་། མིག་ནང་རྨ་ལྟ་བུ་གསོ་བ་དང་། མིག་གསལ་བར་མཐོང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་མིག་ནད་བསལ་ཞིང་ཕྱི་བའི་སྨན་གྱིས་བྱུགས་པ་ནི་རོ་བསྐ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་ན་ལེ་ཤམ་དང་ འདི་རྣམས་སོ།།མིག་གི་རྨ་གསོ་བའི་སྨན་ནི་རོ་ཁ་བས་བསྐུའོ། །མིག་རྣོ་ཞིང་གསལ་བར་བྱ་བའི་སྨན་གྱིས་བསྐུའོ། །སྨན་བསྐུ་བའི་ཐུར་མའི་སྲིད་ནི་སོར་བཅུ་པ་དབུས་ནི་ཕྲ་བའོ། །ཐུར་མའི་ཐོར་ཏོ་ནི་སྲི་ཤིང་གི་མེ་ཏོག་ཁ་འབུས་པ་ལྟ་བུའོ། །མིག་ནད་བསལ་ཞིང་ཕྱི་བའི་ཐུར་ མ་ནི་ཟངས་ལས་བརྡུངས་པ་ནི་བཟང་ངོ་།།མིག་གི་རྨ་གསོ་བའི་ཐུར་མ་ནི་ལྕགས་ནག་པོ་ལས་བརྡུངས་པའི་ཐུར་མ་དང་མཛུབ་མོས་ཕྱི་བ་བཟང་ངོ་། །མིག་རྣོ་ཞིང་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཐུར་མ་ནི་གསེར་དངུལ་ལས་བྱའོ། །ཡང་མིག་སྨན་སྐྱེར་ཁཎྜ་ལྟ་བུའི་གདང་བུ་ལྟ་བུ་དང་། སྨན་དང་སྦྱར་བའི་ཟན་གྱི་ཆང་བུ་དང་། སྨན་དང་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་ལྟ་བུའི་ལྡེ་གུ་དང་། མིག་སྨན་ཕྱེ་མ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དོ། །དེ་ཡང་མིག་ནད་ལྕི་བ་དང་ཡང་བ་དང་ལྕི་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཡང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་འདི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་ལས་དཔགས་ཏེ་སྨན་རིམ་པ་བཞིན དུ་གཏང་ངོ་།།སྨན་དེ་གཏང་བ་ནི་ནུབ་མོ་ཉལ་བའི་ཚེ་དང་མཚན་མོ་དང་། ཉིན་གུང་དང་ཉིན་མཚན་དང་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །མིག་སྨན་བླུགས་སམ་བསྐུས་ནས་སླར་བཀྲུ་བ་དྲགས་སམ། བཙིར་ན་མིག་ནད་ཀྱི་དཀྱེལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་སྨན་གཏང་ བའི་དུས་ནི་ནང་པར་དང་ཕྱི་འཕྲེད་ཀྱི་སྲིད་དང་།ལ་ཡུལ་དྲང་བའི་ཚེ་འདི་ལྟ་བུའི་དུས་ལ་མིག་སྨན་གྱིས་རྟག་པར་བསྐུའོ། །སྨན་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྨན་ཚ་བའི་བག་རྣོན་པོས་ནི་ཉིན་པར་མིག་བསྐུར་མི་རུང་ཞེས་ཟེར་རོ། །མིག་སྨན་བཏང་བས་མིག་གི་དྲི་མ་དང་། མཆི་མ་ཕལ་ཆེར་བྱུང་ བས་མིག་བཀྲུས་ཏེ།མིག་ལེགས་པར་ལྟ་བའི་མཐུ་ཆུང་བས་འདི་ལྟ་བུའི་ཚེ་ཉི་མ་ལ་བལྟས་ན་མིག་ལ་གནོད་དེ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་སྨན་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཉིན་པར་ནི་ཉི་མའི་འོད་ཚ་བའི་དུས་ལ་བབ་པས་ཚ་བའི་ཚེ་ཚ་སྨན་བཏང་ཡང་གནོད་དེ་མི་རུང་ངོ་། །མཚན་མོ་ནི་ཟླ་བའི་དུས་ཏེ་བསིལ་ བས་མིག་ལ་ཕན་ཏེ་དེ་བས་ན་ནུབ་མོ་ཉལ་ཀ་དང་།མཚན་མོའི་དུས་སུ་མིག་སྨན་བཏང་ན་མིག་ལ་ཕན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་མིག་ནི་མེའི་རང་བཞིན་ཡིན། མིག་སྨན་ནི་བསིལ་བ་དང་འཕྲོད་དེ་དཔྱད་འདི་ལྟར་བྱས་ན་མིག་རྣོ་ཞིང་བརྟན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བད་ཀན་རབ་ཏུ་ སྐྱེས་སམ་མིག་ནད་བསལ་ཞིང་ཕྱི་བའི་དཔྱད་དགོས་པར་གྱུར་ན།འདི་ལྟ་བུའི་དཔྱད་ནི་ཉིན་པར་ཡང་རུང་སྟེ། ཡུལ་རབ་ཏུ་ཚ་བའི་དུས་ལ་མ་བབ་ན་མིག་སྨན་རྣོན་པོས་མིག་བྱུག་པར་བྱའོ། །དཔེར་ན་ལྕགས་ནི་རྡོ་བ་ལས་འབྱུང་མོད་ཀྱི་ལྕགས་པས་རྡོ་བ་དེ་ཉིད་རྣོ་སྟེ་རྡོ་བ་དེས་ ལྕགས་ལ་གནོད་པར་བྱ་ནུས་སོ།

如此涂抹眼药的症状是：如同旧眼疾般有些微肿胀，眼睛模糊发痒，眼睛粘连，眼角有汗液凝结，眼睛不仅仅是模糊粗糙，流泪，眼睛发红，这些是旧眼疾的症状，对于这种情况要在眼睛上涂抹药物。
对于由胆汁、痰液和风引起的眼疾，有三种涂抹治疗方法：清除眼病，治疗眼内类似伤口的病症，使眼睛明亮。
其中，清除眼病的涂药是涩味的、酸味的、岩盐和石盐等。治疗眼伤的药物要用苦味药涂抹。使眼睛锐利明亮的药物要涂抹。
涂药用的针管长度为十指宽，中间要细。针管的顶端要如同丝绵花开放一样。清除眼病的针管用铜打制最好。
治疗眼伤的针管用黑铁打制的针管和手指擦拭都好。使眼睛锐利明亮的针管要用金银制作。
另外，眼药有如酸枣糊状的条状物，药物调和的饭团，药物和蜂蜜调和的膏状物，眼药粉末等三种。
根据眼病的轻重程度，分为重、轻、不重不轻三种情况，据此依次使用药物。
用药时，晚上睡觉时、夜间、正午、昼夜等这些时候都不适合用药。滴入或涂抹眼药后，如果过度清洗或挤压，会引起眼病扩散。
因此，用药的时间应该在早晨、午后和傍晚时分，这些时候要经常涂抹眼药。有些医生说，带有强烈热性的药物白天不宜涂眼。
使用眼药后，眼睛的污垢和泪水大多流出后要清洗眼睛。因为此时视力较弱，这种情况下看太阳会伤害眼睛，所以不适合。
有些医生说，白天是太阳光炎热的时候，在炎热时使用热性药物也会有害，所以不适合。夜晚是月亮的时候，凉爽对眼睛有益，因此在晚上睡前和夜间使用眼药对眼睛有益。
为什么呢？因为眼睛是火的本性，眼药是凉性的相配，这样治疗能使眼睛锐利稳固。
如果痰液过度生长或需要清除眼病的治疗，这种治疗白天也可以，但在非常炎热的时候不要用强烈的眼药涂抹。
比如说，铁虽然来自石头，但铁却能磨石头变锋利，那块石头能够伤害到铁。

།དེ་བཞིན་དུ་མིག་ཀྱང་མེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་མེ་ལྟ་བུ་ཚ་བ་རྣམས་མིག་ལ་གནོད་དེ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ན་དགུན་ལྟ་བུ་ལྷགས་པ་རབ་ཏུ་ཆེ་ན་མཚན་མོ་ཡང་མིག་སྨན་ཚ་བ་རྣོན་པོས་མིག་བསྐུས་ན་གནོད་དེ་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དགུན་ཧ་ཅང་ ལྷགས་པ་ཆེ་བའི་ཚེ་ནི།མིག་སྨན་གྱིས་བསྐུས་ཀྱང་མིག་གི་ནད་མཆི་མར་དབྱུང་དུ་མི་རུང་ལ་མིག་འབྱེད་ཅིང་འཛུམས་མི་ཤེས་པ་ཧར་ཧར་པོར་འདུག་གམ་མིག་གཡའ་ལ་མི་གསལ་མི་རྣོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་མིག་སྨན་གྱིས་བྱུག་ཏུ་མི་རུང་བའི་དམིགས་ནི་ སྐྲག་པར་འགྱུར་བ་དང་།སྐྱུག་སྨན་བཏང་བ་འམ། བཀྲུ་སྨན་བཏང་ལ་ཁ་ཟས་མ་ཟོས་པ་དང་། བཤང་གཅི་འོང་བར་གྱུར་པའི་དུས་དང་། ཁྲོ་སྟེ་རྔམ་པ་དང་། རིམས་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། མིག་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་འམ། མིག་ཕྱིར་ཕྱུང་སྟེ་རློ་ རློ་བོར་སོང་བ་དང་།ཀླད་པ་ན་བ་དང་། མྱ་ངན་གྱིས་བཏབ་པ་དང་། མཚན་མོ་གཉིད་མ་ལོག་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཉི་མ་མཐོང་བ་དང་། མགོ་བོ་བཀྲུས་པ་དང་། སྨན་གྱི་དུད་པ་སྦུ་གུ་ནས་བརྔུབས་པ་དང་། ཆང་འཐུང་འཐུང་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བ་དང་། ཉི་ཚན་ ནམ་མེ་ཚན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་ལ་འདུག་འདུག་པ་དང་།ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་པ་དང་། སྐོམ་གྱིས་གདུངས་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་ལ་མིག་སྨན་བསྐུ་ཞིང་བྱུག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །མིག་སྨན་ཧ་ཅང་ཚ་ཞིང་རྣོ་བ་དང་། ཧ་ཅང་འཇམ་པ་དང་། ཧ་ཅང་ཐུན་ཆུང་སྟེ་ཉུང་བ་དང་། ཐུན་ཧ་ཅང་ ཆེ་སྟེ་མང་བ་དང་།ཧ་ཅང་སླ་བ་དང་། ཧ་ཅང་སྐ་བ་དང་། ཧ་ཅང་རྩུབ་པ་དང་། ཧ་ཅང་གྲང་སྟེ་བསིལ་བ་དང་། ཧ་ཅང་དྲོད་ཆེས་པར་བྱས་པའི་སྨན་འདི་ལྟ་བུའི་བག་མིག་ལ་བསྐུ་ཞིང་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །མིག་སྨན་བསྐུ་ཞིང་བྱུག་པའི་ཐབས་ནི་མིག་ཅུང་ཟད་ཕྱེ་ལ་སྨན་ཕྱེ་ལ་སྨན་ཕྱེ་མ་ཐུར་ མས་བཅུས་ཏེ་སྣ་དྲུང་གི་མིག་སྒོ་ནས་མིག་འགྲམ་ལོགས་སུ་དལ་གྱིས་བསྐུ་ཞིང་མིག་གི་མཆུའི་ནང་དུ་སྨན་གྱིས་བྱུགས་ཟིན་པ་དང་།མིག་ཅུང་ཟད་བསྐུལ་ཞིང་བསྐྱོད་ན་མིག་སྨན་རྣོན་པོ་དེས་མིག་གི་ནང་ཀུན་དུ་སླེབ་ཅིང་ཁྱབ་པར་འགྱུར་རོ། །མིག་སྨན་གྱིས་བསྐུས་ནས་མིག་ཧ་ཅང་ ཕྱེ་ཞིང་བཙུམ་པའམ།མིག་བཙུམ་སྟེ་མིག་མཆུའི་པགས་པ་བསྡམ་ཞིང་གཟིར་བའི་ཐབས་སུ་བཙུམ་པ་འམ། མིག་ཆུས་བཀྲུ་བའི་བག་འདི་ལྟ་བུ་མ་བྱེད་ཅིག་།མིག་སྨན་གྱིས་བྱུགས་པ་ལས་བཀྲུ་བའི་དུས་ཚོད་ནི་མིག་ཏུ་སྨན་གྱིས་བྱུགས་ཤིང་བསྐུས་པ་རྣམས་མིག་གི་ནང་ དུ་སྨན་བསྐུས་པ་བག་ལ་ཞུ་སྟེ་ན་ཞིང་གནོད་པ་ཡང་མེད་དེ།བདེ་བ་དེའི་ཚེ་ནད་གཞི་ནད་དམིགས་དང་དུས་ཚིགས་ཀྱི་ཚུལ་དང་སྦྱར་ལ་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་ཚ་གྲང་གང་རིགས་པས་བཀྲུ་བར་གྱིས་ཤིག་།བཀྲུས་ནས་དར་འཇམ་པོས་ཕྱིའོ། །ཕྱི་བའི་ཐབས་ནི་ལག་པ་གཡས་ ཀྱི་མཛུབ་མོ་དང་མཐེ་བོས་མིག་ཅི་རན་དུ་ཕྱེ་ལ་ལག་པ་གཡོན་པས་གོས་འཇམ་པོ་ཐོགས་ལ་ཕྱིས་ཤིག་།མིག་གཡས་གཡོན་གཉིས་ཀ་ཡང་ཚུལ་དེ་ལྟར་བྱའོ། །མིག་གཡའ་འམ་རྟུལ་ཏེ་གསལ་བར་མི་མཐོང་བ་ལ་མིག་སྨན་ཚ་བ་རྣོན་པོས་བསྐུས་ལ་དེའི་རྗེས་ལ་མིག་ཚ་བའི གནོད་པར་མ་གྱུར་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་སྨན་བསིལ་བས་མིག་ལ་བསྐུ་ཞིང་བྱུགས་པར་གྱིས་ཤིག་།སྨན་གྱི་ཐིགས་པ་མིག་ཏུ་བླུགས་པ་དང་སྨན་གྱིས་མིག་བསྐུ་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།མིག་བརྟ་བའི་ཆོ་ག་ཞུན་མར་མིག་ཏུ་བླུགས་པ་དང་། སྨན་གྱི་ཕུར་མ་བསྲེགས་ཤིང་བཅོས་པའི་ཁུ་བའི་ཐིགས་པ་མིག་ཏུ་བླུགས་པའི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ་བཤད་པར་བྱའོ།

同样地，眼睛也是火的本性，因此如火一般的热性之物对眼睛有害而不宜。或者，如在冬季寒气极重时，夜晚也不宜用热性猛烈的眼药涂抹眼睛，会造成伤害。
怎么说呢？在冬季寒气极重时，即使涂抹眼药，也不宜让眼病引起流泪，眼睛会睁不开闭不上变得僵硬，或者眼睛发痒不清晰不敏锐等危险情况。
另外，不宜使用眼药的情况是：受到惊吓时，服用催吐药后，服用泻药后未进食时，大小便将至时，愤怒暴躁时，患热病时，患眼病时，眼球突出而变得松弛时，头痛时，悲伤时，夜晚未睡眠时，见到阳光时，洗头后，从管子吸入药烟时，饮酒时，食物未消化时，在日光或大火旁停留时，白天睡觉后，口渴难耐时，这些情况下都不宜涂抹使用眼药。
眼药太热太猛烈的，太柔和的，剂量太小的，剂量太大的，太稀的，太稠的，太粗糙的，太冷凉的，太温热的，这些性质的药都不宜涂抹使用。
涂抹眼药的方法是：稍微张开眼睛，用药粉棒蘸取药粉，从鼻旁的眼角开始向眼睛侧面缓缓涂抹，涂抹到眼睑内侧后，稍微转动眼球，这样猛烈的眼药就能遍及眼内各处。
涂抹眼药后，不要过分张开或闭合眼睛，不要闭眼时挤压眼睑，也不要用水冲洗。
涂抹眼药后清洗的时机是：当眼内涂抹的药物溶化后，既无疼痛也无不适而感到舒适时，这时要根据病因、病症和季节情况，用适度温热或冷凉的水清洗。洗后用柔软的布擦拭。
擦拭的方法是：用右手的食指和拇指适度张开眼睛，左手拿着柔软的布进行擦拭。左右眼都要这样处理。
对于眼睛发痒或迟钝而视物不清的情况，用热性猛烈的眼药涂抹后，为了防止眼睛受到热性伤害，要用凉性药物涂抹眼睛。
滴眼药水和涂抹眼药仪轨的第二十三章完毕。
眼部护理仪轨、向眼内滴入油脂以及煎煮药物木棒制成的药液滴眼的第二十四章将要讲解。

།མིག་འཛུམས་མི་ཤེས་ཏེ་ཧར་བག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། མིག་སྐམ་བག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། མིག་གི་ནང་རྩུབ་པོར་གྱུར་པ་དང་། མིག་སྣད་པ་དང་། མིག་རླུང་དང་མཁྲིས པའི་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་།མིག་ཞུམ་བག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། མིག་གི་རྫི་མ་བྱི་བ་དང་། མིག་རབ་རིབ་ཁྱེར་ཏེ་སྔོན་དམར་དུ་མཐོང་བ་དང་། མིག་ལེགས་པར་འབྱེད་མི་ནུས་པ་དང་། མིག་གི་རྩ་རྣམས་བརྩེ་བ་དང་། མིག་གིས་མི་མཐོང་བ་དང་། མིག་གི་སྤྲིན་ཁྲག་གིས་རྒྱས་ཏེ་དམར་ པོར་གྱུར་པ་དང་།མིག་རྫི་བོར་ཅན་མཆི་མ་རབ་ཏུ་མང་བ་དང་། རྫི་བོར་གྱི་དཀྱེལ་སྐྱེས་པ་ལས་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་དང་། གནོད་པའི་བག་བརྟེན་པ་ལས་ཀླད་པ་ན་ཞིང་མིག་གི་ཕྱེད་དང་། མགོ་བོའི་ཕྱེད་ན་སྟེ་དཀྲུགས་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། མིག་ལིང་ཏོག་བྱུང་བས་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་པ་ དང་།རླུང་ནད་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ནད་དང་། མིག་ལིང་ཏོག་བྱུང་བ་དང་། འདི་ལྟ་བུའི་མིག་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་རྣམས་ལ་མིག་ནད་དམར་པོར་གྱུར་པ་དང་། མིག་རྫི་བོར་ན་སྟེ་མཆི་མ་འཛག་པ་དང་མིག་ན་ཞིང་མིག་སྒོར་རྔུ་མ་ཆགས་ལ་ཅུང་ཟད་རྩེ་ཞིལ་ན། དེ་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཀྲུ་ སྨན་དང་།སྐྱུག་སྨན་སྣ་ནས་བཏང་སྟེ། མགུལ་པ་ཡན་ཆད་སྟོད་ཀྱི་ནད་བཀྲུས་ཏེ་བསྩལ་ལ། རླུང་ནད་ཀྱི་དུས་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ལྟ་བུའི་ངོ་དང་། སྟོན་ཟླ་འབྲིང་པོ་ལ་མཁྲིས་པའི་ནད་ལྡང་བའི་དུས་དང་བད་ཀན་ལྡང་བའི་དུས་དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོའི་ངོ་ལ་བབ་སྟེ་དུས་འདི་དག་གི་ཚེ་ སོ་སོའི་ནད་དམིགས་ཀྱི་ཚུལ་དང་སྦྱར་ལ་དེའི་ཚེ་གན་རྐྱལ་དུ་ཉལ།དེ་ནས་སྲན་མ་ཤ་བཏགས་ཏེ་སྦྲུས་པའི་ཆང་བུས་མིག་གི་མཐའ་མ་བསྐོར་ལ། འཕང་སོར་གཉིས་ཙམ་དུ་མཐོ་བ་བརྟན་པོར་བྱས་ན་མིག་ནད་རླུང་ངམ་མཁྲིས་པའམ། བད་ཀན་ཅི་ལས་ གྱུར་པའི་དམིགས་དང་སྦྱར་ཏེ་སྨན་མར་བཙོས་ལ་སྨན་མར་དེ་ལྟ་བུས་མིག་གི་ནང་དུ་ལྡུགས་ལ་ཁོང་ཤིག་།མིག་ཏུ་མར་བླུགས་པ་དེ་ནི་མེ་ལ་མི་བསྲོ་བར་ཆུ་ཚན་པོས་སྲོས་ཤིག་།ཡང་མཚན་མོ་མིག་གིས་མི་མཐོང་བ་དང་། རླུང་ནད་ལས་གྱུར་ཏེ་མིག་རབ་རིབ་ཁྱེར་བ་དང་། རྣ་བ མི་གསང་སྟེ་གོ་དཀའ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ནི་ནང་གི་ལྟོ་ཚིལ་ལས་སྦྱར་བའི་སྨན་གོང་མའི་སྨན་མར་བཏང་བ་དང་འདྲ་བར་མིག་གི་རྫི་མ་མན་ཆད་ནུབ་པར་བཀང་ལ།དེ་ནས་མིག་བསྐྱོད་ཅིང་དབྱེ་བ་དང་འཛུམས་པ་ཡང་བྱས་ལ་སེ་གོལ་གྱི་གྲངས་བགྲང་ཞིང་ཚོད་ཟུང་ཤིག་།ཚད་གཟུང་ བའི་དམིགས་ནི་མིག་གི་མཆུའི་པགས་པ་ན་བ་ལ་ནི་གྲངས་བརྒྱའི་བར་དུ་ཞོག་ཤིག་།མིག་འགྲམ་གཉིས་ན་ན་གྲངས་སུམ་བརྒྱའི་བར་དུ་གཞག་གོ། །མིག་སྤྲིན་ལ་ནད་ཡོད་ན་གྲངས་ལྔ་བརྒྱའི་བར་དུ་ཞོག་ཤིག་།མིག་གི་འབྲས་བུ་ནག་པོར་ནད་ཡོད་ན་གྲངས་བདུན བརྒྱའི་བར་དུ་གཞག་གོ།།མིག་གི་འབྲས་བུ་ནག་པོའི་ནང་གི་འབྲས་བུ་ནག་གུ་མཐོང་བར་བྱེད་པ་ལ་ནད་ཡོད་ན་བརྒྱད་བརྒྱའི་བར་དུ་ཞོག་ཤིག་།མིག་གི་ཕྱེད་དང་ཀླད་པའི་གཞོགས་ཕྱེད་དཀྲུགས་པ་སྙམ་དུ་བྱེད་ཅིང་ན་བ་ལ་གྲངས་སྟོང་གི་བར་དུ་གཞག་གོ། །རླུང་ནད་ལས་གྱུར་ པའི་མིག་ནད་ལ་གྲངས་སྟོང་གི་བར་དུ་གཞག་གོ།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ལ་གྲངས་དྲུག་བརྒྱར་གཞག་གོ། །ན་བ་མེད་ཅིང་ཉམས་ཐ་མལ་པ་ཞིག་ལ་མིག་སྨན་བླུགས་ན་ཡང་གྲངས་དྲུག་བརྒྱར་གཞག་གོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ལ་གྲངས་ལྔ་བརྒྱར་ གཞག་གོ།།དེ་ནས་སོ་སོའི་གྲངས་ཚང་བ་དང་། གླན་པ་བྱོ་སྟེ་མིག་འགྲམ་ལོགས་སུ་བཟུར་ཏེ། སྨན་མར་དེ་གཟག་ཅིང་སྣོད་ཀྱིས་བཟེད་དོ།

不会眨眼而呆滞，眼睛干涩，眼内粗糙，眼睛疼痛，眼睛患有风病和胆病，
眼睛萎缩，眼睫毛脱落，眼睛模糊看到蓝红色，不能很好地睁开眼睛，眼部血管交错，眼睛看不见，眼睛云翳充血变红，
眼睑肿胀泪水过多，眼睑肿胀处生疮而不适饮食，因受损而依赖导致脑痛和半边眼睛及半边头痛，感觉昏乱，眼睛生翳成为风病，
遍行风病，眼睛生翳，对于这些眼病所侵之人，眼病变红，眼睑肿痛而流泪，眼睛疼痛且眼眶长疮略微溃烂时，
对此的治疗方法是先用泻药和鼻导通药，清除上半身颈部以上的病，风病在夏季最后一个月等时节，秋季中月胆病发作时和痰病发作的春季中月时，
结合各自病症的情况，此时仰卧，然后用磨碎的豌豆制成药丸环绕眼周，高度约两指宽要稳固，根据眼病是由风或胆或痰引起的具体情况，
配制药油注入眼内并搅拌。注入眼中的药油不要用火加热而要用热水加热。又对于夜盲症，因风病引起的眼花，耳朵不清听力困难等这样的病，
要用内脏油脂配制的上述药油，注满至睫毛以下，然后转动眼睛并开合，同时数弹指次数掌握时间。
计时的标准是：眼睑皮肤疼痛要停留到一百次，两眼角疼痛要停留到三百次，眼翳有病要停留到五百次，
眼球黑色部位有病要停留到七百次，眼球黑色内部能见的黑色瞳孔有病要停留到八百次，半边眼睛和脑部半边感觉昏乱疼痛要停留到一千次，
风病引起的眼病要停留到一千次，胆病引起的眼病要停留到六百次，对没有病的正常人注入眼药也要停留到六百次，痰病引起的眼病要停留到五百次，
然后到达各自的次数后，擦拭并向眼角侧倾斜，使药油流出并用容器接住。

།དེའི་རྗེས་ལ་སྨན་གྱི་དུད་པ་སྦུ་གུ་ནས་ཁར་རྔུབས་ཤིག་།སྨན་དེ་ལྟར་བཏང་ནས་ནམ་མཁའ་ལ་མི་ལྟ། གཟུགས་འོད་ཅན་ ལྷང་ལྷང་པོ་ལ་ལྟར་མི་རུང་ངོ་།།རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ལྟ་བུ་ལ་ནི་ཆོ་གའི་ཚུལ་དང་འདྲ་བར་ཉིན་གཅིག་བཞིན་གྱིས་ཤིག་།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ལ་ནི་སྨན་ཉིན་གཅིག་བླུགས་ལ་ཉིན་གཅིག་མི་བླུགས། བར་དུ་གཅོད་དོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ དང་མིག་ན་བ་མེད་དེ།ཉམས་ཐ་མལ་པ་ལ་གཏོང་བ་འདྲ་སྟེ། སྨན་ཉིན་གཅིག་བཏང་བ་དེ་ཕན་ཆད་ཉི་མ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་བཅད་དེ། མི་གཏང་བར་བྱས་ལ་ཉི་མ་བཞི་ལོན་པ་དང་ཡང་གཏོང་བར་སྦྱར་རོ། །མིག་ཏུ་མིག་སྨན་བླུགས་ཤིང་བཏང་བ་ལན་གྲངས་སུ་བཏང་ན་ ཆོག་པའི་ཚད་ནི་མིག་གིས་གསལ་བར་མཐོང་ཤིང་རྟོགས་ནུས་ལ་མིག་ན་བ་མེད་ཅིང་མིག་གི་ནད་སྐྱོན་གྱི་དྲི་མ་མེད་ཅིང་གསལ་བ།མིག་ཡང་བར་ནམ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་སྨན་བཏང་བ་དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་ཚེ་ན་སྨན་གཏང་མི་དགོས་ཏེ་ཆོག་པའི་ཚད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་ནི་ སྨན་བཏང་བས་མི་ཆོག་པར་བལྟའོ།།མིག་ཏུ་སྨན་བཏང་ཞིང་བླུགས་པ་ཧ་ཅང་དྲགས་ན་ནི་བད་ཀན་གྱི་མིག་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མིག་ཏུ་བླུགས་ཏེ་བཏང་བ་དེ་ཡང་དཔེར་ན་མར་འཐུངས་ནས་ལུས་སྙོམ་ཞིང་ལྕི་བ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། མིག་དེ་ཡང་ཅུང་ཞིག་མི་གསལ་བར་འགྱུར་ རོ།།དེ་ལྟར་མིག་ན་བ་ལ་སྨན་མར་བླུགས་ཏེ་མིག་ཏུ་གདབ་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་བྱས་པའི་རྗེས་ལ་མིག་གིས་མཐོང་བར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་བྱ་དགོས་ཏེ། གོང་དུ་སྨོས་པའི་མིག་ནད་མིག་གི་གྲཝ་དང་། མིག་གི་སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལྟ་བུ་ལ། སྨན་གྱི་ཆུས་མ་བཙོས་པའི་ཐིགས་པ་བཙིར་ ཏེ་མིག་ཏུ་བླུགས་པར་བྱའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ལ་ནི་མར་ལྟ་བུ་སྣུམ་བག་སྨན་ལ་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་ཐོང་ཤིག་།རླུང་དང་བད་ཀན་དུ་བཅས་པའི་མིག་ནད་ལ་ནི་སྨན་ཚ་ཞིང་རྣོ་བ་ལས་སྦྱར་བས་མིག་ནད་སྲབ་ཅིང་སྦྱང་བ་བྱས་ན་ཕན་ནོ། ། མིག་མཐོང་བའི་མཐུ་ཆུང་བ་དང་། མིག་ལ་རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཡོད་པ་དང་། ཁྲག་ནད་ཀྱིས་མིག་དམར་པོར་གྱུར་པ་དང་། མིག་ན་བ་མེད་པའི་ཉམས་ཐ་མལ་དང་འདི་རྣམས་འདྲ་སྟེ། མིག་རྣོ་ཞིང་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །དེ་ལ་མིག་སྨན་སྣུམ་བག་ལས་སྦྱར་བ་ནི་ཁུང དང་ཕུག་ན་ཉལ་བ་སྦྲུལ་དང་གཅན་གཟན་རྣམས་དང་།ཕྱི་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། བྱ་ཁྲ་རྣམས་དང་། ཡུལ་སེར་ཆེ་བའི་ཚིལ་དང་། རྐང་དང་། ལྟོ་ཚིལ་དང་། ཤ་རྣམས་ནི་སྣུམ་བག་ཏུ་སྦྱར་བའི་སྨན་ཡིན་ཏེ། འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་ལ་སྨན་ཛི་བནྟིའི་སྡེར་གཏོགས་པའི་ སྣ་བཅུ་ཡང་བརྡུངས།བཏགས་ལ་འདི་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་ཏེ་ཨེ་རཎྜའི་ལོ་མ་འམ་ཤིང་འབའ་ཏིའི་འདབ་མའམ་པདྨའི་འཇམ་པོས་དཀྲིས་ལ་འཇིམ་པ་བསྐུས་ཏེ། ཤིང་འདབ་པ་དང་། ལྕི་བའི་མེས་བསྲེགས་ལ་དེའི་ཁུ་བ་བཙིར་བའི་ཐིགས་པ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་མིག་ཏུ་བླུགས་ ཤིང་དགང་བ་ནི་གོང་དུ་མིག་བརྟ་བའི་སྨན་བཏང་བ་དང་འདྲ་སྟེ་ཕུར་མའི་ཐིགས་པ་བླུགས་ལ་གྲངས་ཉིས་བརྒྱའམ་སུམ་བརྒྱའི་བར་དུ་སྡོད་ཅིག་།འདི་ནི་སྣུམ་བག་ཕུར་མའི་སྨན་དཔྱད་ཡིན་ནོ། །མིག་ནད་དང་། སྲབ་ཅིང་སྦྱང་བའི་དཔྱད་ནི་རི་དགས་དང་། བྱའི་མཆེར་པ དང་།ཤ་དང་། ནོར་བུ་མུ་ཏིག་དང་། ལྕགས་དང་། ཟངས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ལིག་བུ་མིག་དང་། དུང་དང་། རྒྱ་མཚོའི་དབུ་བ་དང་། བ་བླ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་ཏེ་ཞོ་ག་ཆུ་དང་སྦྱར་ལ་གོང་མ་བཞིན་དུ་ཕུར་མར་བྱས་ཏེ་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་བཙིར་ཏེ་མིག་ཏུ་ བླུགས་ན་མིག་ནད་ཀྱི་སྐྱོན་སྲབ་ཅིང་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ།

之后从管子中将药烟吸入口中。服用药物后不要看天空，不要看发光明亮的形体。
对于风病引起的眼病等，应当按照仪轨每天进行。对于胆病引起的眼病，则一天点药一天不点，中间间断。对于痰病引起的眼病和无眼痛的正常状态，用药方法相同，即用药一天后间隔两天不用药，到第四天再用药。
眼睛点用眼药的次数标准是：眼睛能够清晰看见并辨识，无眼痛，无眼病瑕疵污垢而清明，眼睛变得轻快时，就不需要再用药，这就是足够的标准。在未达到这种状态之前，用药都是不够的。
眼睛点药过度的话会转变成痰病的眼病。这样点用眼药后，就像喝了酥油身体平和沉重一样，眼睛也会稍微变得不清晰。
这样对眼痛用药油点眼的仪轨之后，需要进行使眼睛看见的仪轨。对于上述眼病、眼角病、眼翳等五种病，应当用未煮过的药汁滴入眼中。
这又分三种：对于风病引起的眼病，要用类似酥油般油性药物煮成的汁液滴入。对于风病和痰病引起的眼病，用辛热药物配制使眼病减轻并清净则有益。
对于视力微弱、眼有风病和胆病、血病导致眼睛发红，以及无眼痛的正常状态这些类似情况，要进行使眼睛锐利清明的仪轨。
其中油性眼药是用洞穴中栖息的蛇和野兽们、鼠类等、鹰类，以及黄色地区的脂肪、腿肉、腹部脂肪和肉类作为油性药物，与牛奶混合，再加入属于续命类的十味药捣碎研磨，将这些一起调配，用蓖麻叶或木槿叶或柔软的莲叶包裹，涂上泥巴，用树叶和牛粪火烧制，将其汁液挤出滴入眼中温和地灌注，如同前面眼部强化药物使用方法一样，滴入药滴停留二百或三百次。这是油性滴眼医疗方法。
眼病减轻清净的医疗方法是：用野兽和鸟类的脾脏、肉、珍珠宝石、铁和铜的粉末、岩盐、螺壳眼、海螺、海泡沫、牛黄等这些研磨后与酸奶清水调配，如前所述制成滴剂煮沸，将其汁液挤出滴入眼中，眼病的瑕疵就会减轻并清净。

།མིག་རྣོ་ཞིང་གསལ་བར་བྱ་བའི་དཔྱད་ནི། རི་དགས་དང་བྱའི་མཆེར་པ་དང་། རྐང་དང་། ལྟོ་ཚིལ་དང་། རྒྱུ་མ་དང་། སྙིང་དང་། ཤ་རྣམས་དང་། སྨན་མངར་བག་དང་། མར་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོ་དང་སྦྱར་ ཏེ་བཏགས་ལ་གོང་མ་བཞིན་དུ་བྱུག་པ་བྱས་ཏེ་དཀྲིས་ལ་བཅིངས་ཏེ་འཇིམ་པས་གཡོགས་ནས་ཁམ་ཕོར་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ།ཁམ་ཕོར་གྱི་ཕྱི་རོལ་ཆོས་པའི་ཚད་དུ་བསྲེགས་ལ་ཚོས་པ་དང་། འཇིམ་པ་དང་ཕྱི་ཤུན་བོར་བ་ལ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་བཙིར་ཏེ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་ མིག་ཏུ་བླུགས་ལ་ཇི་ཙམ་དུ་བསྡད་པའི་ཡུན་ཀྱང་སེ་གོལ་གྱི་གྲངས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གཟུང་ངོ་།།ཕུར་མ་བསྲེགས་པའི་དཔྱད་དེ་ལྟ་བུ་གང་འབྱོར་ཀྱང་རུང་སྟེ་ཤ་དང་སྨན་ལྟ་བུ་སྣ་རེ་ཡང་སྲང་རེའི་ཐང་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མིག་ནད་ཀྱི་སྐྱོན་བྱང་ཞིང་བསྲབ་པར་བྱ་བ་དང་། རླུང་ནད་ ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ལ་སྣུམ་བག་གི་སྨན་མིག་ཏུ་བླུགས་པ་ནི་སྔར་འཇམ་ཙམ་དུ་བྱས་ཏེ་བླུགས་ལ་ཕྱི་ནས་བསིལ་བར་བླུགས་སོ།།སྨན་དེ་གཉིས་བཏང་བའི་རྗེས་ལ་དུད་པ་སྦུ་གུ་ནས་བརྔུབ་པར་གྱིས་ཤིག་།མིག་རྣོ་ཞིང་གསལ་བར་བྱ་བ་ལ་ནི་དུད་པ་བརྔུབ་མི་དགོས་སོ། ། མིག་བརྟ་བའི་སྨན་དཔྱད་གོང་དུ་བཤད་པ་དང་འདྲ་བར་འདིར་ཡང་མིག་མཐོང་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་ཆོ་ག་མི་ལྟ་བ་དང་། ཕུར་མ་བསྲེག་ཅིང་བཙོ་བའི་དཔྱད་བྱ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སྨན་སྣ་ནས་བཏང་དུ་མི་རུང་བ་ལ་མིག་བརྟ་བ་དང་། ཕུར་མ་བསྲེགས་པའི་དཔྱད་ཀྱང་བྱར་མི་རུང ངོ་།།དེ་ལྟར་མིག་སྨན་འདི་ལྟ་བུ་བཏང་བའི་ཚེ་སྨན་ཞག་གྲངས་སུ་བཏང་བ་དེ་ལས་ཁ་ཟས་བསྡམས་པའི་ཆོ་གའི་གྲངས་ཀྱང་ཉིས་འགྱུར་དུ་བསྐྱེད་དེ་བསྡོམས་ཤིག་།མིག་སྨན་དེ་ལྟ་བུ་བཏང་བའི་ཚེ་མེ་ཏོག་དྲི་ཞིམ་པོ་དང་། སྤོས་དྲི་ཞིམ་པོ་ཉིན་མཚན་དུ་ལུས་དང་མགུལ་དུ་ཐོགས་ ཤིག་།དེ་ལྟ་བས་ན་མིག་མཐོང་བ་འདི་ཉམས་ཏེ་མ་རུང་བར་གྱུར་ན་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་མུན་པ་དང་འདྲ་བར་ཚུལ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་མཐོང་བ་མེད་ཀྱིས་དེའི་ཕྱིར་མིག་གི་མཐུ་བསྐྱེད་པའི་དཔྱད་སྣ་ནས་གཏོང་བ་དང་། སྨན་གྱིས་མིག་བསྐུ་བ་དང་། སྨན་མར་གྱིས་མིག་ཏུ་བླུགས་ཏེ་བརྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དཔྱད་ལ་ནན་ཏན་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཆེར་གྱིས་ཤིག་།མིག་བརྟ་བའི་ཆོ་ག་ཞུན་མར་མིག་ཏུ་བླུགས་པ་དང་། སྨན་གྱི་ཐུམ་པོ་བསྲེག་ཅིང་བཙོས་པའི་ཁུ་བའི་ཐིགས་པ་མིག་ཏུ་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་སྟེ ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །།གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་ལ་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་གཏང་བའི་དཔྱད་དང་། མཚན་པར་རྡོལ་ལ་སྨན་གཏང་བའི་དཔྱད་དང་། ཁོང་དུ་མཚོན་ལུས་པ་ལ་སོགས་པ་དྲང་བའི་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཤད་པའི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་ལྔ་པ་བཤད་པར་བྱའོ།

使眼睛锐利明亮的医疗方法是：将野兽和鸟类的脾脏、腿、腹部脂肪、肠、心脏和肉，以及甜味药材、酥油、女人的乳汁混合研磨，如前所述涂抹后包扎，外面用泥土包裹，放入对合的陶碗中。
将陶碗外部烧至熟透程度，熟后去除泥土和外皮，挤出药液，温热适度地滴入眼中，停留时间也如前所述以弹指计数。
这种烧制药包的疗法，无论用什么材料，肉类和药材等每种成分都要按一两的比例配制。
为了消除眼病的缺陷使其减轻，对于风病引起的眼病，滴入油性眼药时，先要温热后滴入，之后再滴入凉的。
使用这两种药后，要从管子中吸入烟气。但为了使眼睛锐利明亮则不需要吸入烟气。
这里的强化眼睛的医疗方法与前面所说的相似，增强视力的仪式也相同，烧制和煮制药包的方法也一样。
不适合用鼻药的人也不适合强化眼睛和烧制药包的治疗。
这样使用眼药时，用药的天数要比饮食控制的天数增加一倍来计算。
使用这种眼药时，要日夜在身上和颈部佩戴香花和香料。
因此，如果视力衰退变得不好，各种事物和众生就会如同在黑暗中一样，成为一样的状态而看不见，所以对于增强眼力的鼻药治疗、药物涂眼、药油滴眼强化等治疗方法要特别用心和精进。
关于强化眼睛的仪轨、滴入融化的酥油、烧煮药包后滴入药液等仪轨的第二十四章完。
下面将讲述第二十五章：对痔疮血热使用猛烈粉药的治疗方法、生殖器溃烂的用药方法、以及体内残留武器等的取出方法的仪轨。

།དཔྱད རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།ནད་དམིགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུན་པ་ལ་དཔྱད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ནད་དམིགས་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་བབ་པ་ནང་དུ་བཏང་ལ་ནད་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་དེ་ནི་དཔྱད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་མཚན་པར་རྡོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ལ་ ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་མེ་དང་འདྲ་བ་བཏང་བའི་ཚེ་ནད་དམིགས་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་དང་སྨན་པ་དེ་ལུས་ཀྱི་ཤ་གཞན་ལ་མི་གནོད་པའི་དཔྱད་རྣམས་དང་།སྨན་བཏང་བ་དེ་ལུས་ཀྱི་ཤ་གཞན་ལ་མི་གནོད་པའི་བསྲུང་བའི་དཔྱད་དང་། རྐྱལ་བུ་ནས་སྨན་མས་གཏོང་ བའི་ཆ་བྱད་དང་།བུམ་བུ་དང་། ཀུ་བ་དང་། རྭ་དང་ཛམ་པ་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆ་བྱད་ཀྱི་ཚུལ་རྣམ་པ་དུ་མ་སྣ་ཚོགས་བློས་རྣམ་པར་བརྟགས་ཏེ་མདོ་ཅི་རན་ཙམ་དུ་བསྟན་ཏེ། ཆ་བྱད་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྩེ་མོ་བྱ་དང་སེང་གེ་དང་དོམ་དང་བྱ་རོག་དང་རི་དགས་ལ་སོགས་པའི་ཁ་མཚུལ་འདྲ་ བར་ཆ་བྱད་བརྡུང་ཞིང་བྱས་ལ་མིང་ཡང་དེ་རྣམས་ལ་གདགས་སོ།།སྤྱད་ནི་ཕལ་ཆེར་ལྕགས་ལས་བརྡུངས་ཏེ་སྲིད་སོར་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །ཆ་བྱད་དེ་རྣམས་སྐམ་པ་ལྟ་བུ་བྱས་ལ་གཉིས་ཀྱི་མགུལ་པའི་སྦྲེལ་མཚམས་ཀྱི་གཟེར་བུ་སྲན་ཆུང་གི་དབྱིབས་ དང་ཚད་ཙམ་གདབ་སྟེ།སྐམ་པའི་རྩ་བ་གཉིས་ནི་ལྕགས་ཀྱུ་ལྟར་ཡང་དགུག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་མིང་ནི་བདེ་ལེགས་ཀྱི་ཆ་བྱད་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྤྱད་དེས་ནི་རུས་པ་ལ་ཟུག་རྔུ་བརྟན་པར་ཟུག་པ་དེ་འབྱིན་པ་ལ་སྦྱར་རོ། །ཡང་སྐམ་པ་གོང་མ་དང་འདྲ་བ་གཉིས་བྱས་ལ་གཅིག་ནི་ལྷག་ མ་ལྟར་ལྕགས་ཀྱི་གཟེར་བུས་གདབ།གཅིག་གི་གཟེར་ནི་རྩིག་པའི་སྐུད་པའི་གཟུངས་གདབ་སྟེ། དེ་ནི་རྩེ་མོ་བསྒུལ་པར་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་སྲིད་དུ་སོར་བཅུ་དྲུག་བྱ་སྟེ་དེས་ནི་པགས་པ་དང་། རྩ་དང་། རྒྱུས་པ་དང་། ཤ་ལས་ཟུག་རྔུ་ཟུག་པ་ལ་སྤྱད་ དོ།།ཡང་སྐམ་པ་སྲིད་དུ་སོར་བཅུ་དྲུག་པ་བྱས་ལ་རྩེ་མོ་རྟ་སྦྲུལ་གྱི་མགོ་འདྲ་བ་བྱས་པ་འགྱེད་ཅིང་གཞུམ་དུ་རུང་བར་བྱས་ཏེ། དེས་ནི་ཟུག་རྔུ་ཕྲ་མོ་དང་མིག་ལ་ཟུག་རྔུ་ཕྲ་མོ་ཟུག་པ་དང་། རྫི་མ་མ་རུངས་པ་འབྱིན་པ་ལ་སྤྱད་དོ། །ཡང་སྐམ་པ་རྩ་བ་གདུ་བུ་ལྟ་བུ་ཟླུམ་པོ་ལ་རྩ་མོ་ཤིན་ཏུ་ ཕྲ་བར་བྱས་པ་དེ་ནི་སྤྱད་མུ་ཙི་ཏྲི་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེས་ནི་ཤའི་ནང་དུ་མཚོན་གཏིང་ཟུག་པ་དང་། མིག་མཛེར་སྐྱེས་པ་འབྱིན་པ་ལ་སྦྱར་རོ། །ཡང་ཉིས་ཁ་ལྟ་བུ་ཆ་བྱད་གཉིས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ཆ་བྱད་བཞིན་དུ་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་སྣ་ནང་གི་འབྲུམ་བུ་དང་། ཐོར་བུ་བཅད་པ་ལ་སྦྱར་རོ། །སྨན་པ་ནད་པའི་ཁ་དང་ལྐོག་མའི་ནང་དུ་སྤྱད་པ་ན་སྨན་པའི་མཛུབ་མོ་སོའམ་ཤིང་ལས་ནང་སྦུབས་སུ་བྱས་ཏེ། དེ་ཡང་དབྱིབས་པའི་ནུ་སོར་འདྲ་བ་སོར་བཞི་པར་བྱས་ཏེ། བུ་ག་གཉིས་པ་བྱས་ལ་སྨན་པའི་མཛུབ་མོ་བཅུག་སྟེ། གཟན་དུ་བྱས་ལ་དེ་ནས་སྐུད པ་གཉིས་ཀྱིས་བཏགས་ཏེ་མཁྲིག་མ་ལ་བརྟོད་ཅིང་བཅིང་ངོ་།།མོ་མཚན་གྱི་ནང་གི་ནད་བརྟག་པའི་ཆ་བྱད་ཐུར་མ་བཞི། སྲིད་དུ་སོར་བཅུ་དྲུག་པ་བྱས་ཏེ། གདུ་བུ་རན་པ་ཞིག་ཀྱང་བྱས་ལ་དེའི་ཕྱོགས་བཞི་ནས་ཐུར་མའི་དཀྱིལ་དམ་དུ་བཅིངས་ན། རྩེ་མོ་པདྨ་ཁ་འཛུམས་པ་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། འཛུམས་ཕྱོགས་དེ་མོ་མཚན་གྱི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་ནང་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཐུར་མའི་རྩ་བ་བཞི་པོ་ཕྱི་རོལ་ན་ཡོད་པ་ལག་པས་བསྡམས་ཏེ་བཅངས་ན་ནང་གི་རྩེ་མོ་ཁ་གྱེད་པར་གྱུར་ཏེ། ཆ་བྱད་དེ་ནི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་བལྟ་བ་ལ་སྦྱར་རོ།

现在要讲述各种手术方法。对于各种病灶的治疗，要采用各种手术方法对准病灶进行内部治疗以及引导病邪的方法，这就是所谓的手术。其中，对于痔疮病和肛门溃烂等疾病，当使用如火般猛烈的腐蚀性药物时，要观察病灶并进行手术和用药，使其不伤及身体其他部位的肉，这是保护性手术。
灌肠用的器具有皮囊、瓶子、管子、牛角和铜管等多种不同的器具，要用智慧详细观察，适当地说明。这些器具的顶端要制作成鸟、狮子、熊、乌鸦和野兽等的嘴形，并以此命名。
器具多用铁打造，长度要有十八指宽等。将这些器具做成钳子形状，在两个颈部连接处安装一个如小豆形状大小的铆钉。钳子的两个底部要做成钩状，这种器具称为'吉祥器'，用于取出牢固嵌入骨头中的异物。
再做两个与上述相似的钳子，一个用铁钉固定，另一个用线绳固定，这是为了使顶端便于活动。这两个长度要做成十六指宽，用于取出嵌在皮肤、脉络、筋腱和肉中的异物。
又制作长十六指宽的钳子，顶端做成马蛇头形状，可开合自如，用于取出细小异物、眼中的细小异物和不正常的睫毛。
再制作底部圆柱形如手镯而顶端极细的钳子，称为'穆吉特里器'，用于取出深深刺入肉中的武器和去除眼睑肿块。
还要制作两个类似双头的器具，其余部分如痔疮手术器具一样制作，用于切除鼻内肿块和疙瘩。
医生在病人口腔和喉咙内施术时，要用骨头或木头制作中空的指套，形状如牛乳头般，长四指宽，做成双孔，医生的手指伸入其中作为保护，然后用两根线系住，绑在手腕上。
检查女阴内部疾病的器具要制作四个探针，长十六指宽，还要制作一个适中的环，从四个方向将探针中部紧紧绑在环上，顶端就会如莲花闭合般。将闭合的一端伸入女阴内部，用手握住外面的四个探针底部并用力时，内部的顶端就会张开，这种器具用于观察女阴疾病。

།ཡང་ཆ་བྱད་འཇམ་རྩི་སྦུ་གུའི་དབྱིབས་འདྲ་བ་སྲིད་དུ་སོར དྲུག་པར་བྱས་ལ་རྩེ་མོའི་བུ་ག་ནི་སྲན་མ་ཤོང་བ་ཙམ་བྱ།རྩ་བ་ལྒང་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བུ་ག་ནི་མཐེ་བོང་ཤོང་བ་ཙམ་དུ་བྱ་སྟེ། པགས་པ་འཇམ་པོའི་ནང་དུ་སྨན་ཁུ་དང་བཀྲུ་བའི་ཆུ་དང་སྣུམ་དང་བཅས་པ་བཅུག་སྟེ། གག་པའི་རྩ་བར་བཅིངས་ལ་འཇམ་རྩི་ཐབས་སུ་བཏང་བ་དེ་ནི་རྨ་བུག་ འཆོས་ཤིང་འཁྱམས་པ་དང་།རྨ་དག་པའི་ཕྱིར་བཀྲུ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆ་བྱད་དུ་སྦྱར་རོ། །ཡང་ཆ་བྱད་འོ་མ་ལ་སོགས་པའི་སྦུ་གུའམ། རྨ་བྱ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲོ་རྩའི་སྦུ་གུ་གོང་མ་གཉིས་ཀ་ནས་ཁ་ཡོད་པ་འདི་ནི་དམུ་ཆུ་དབྱུང་ཞིང་ཟག་པའི་ཆེད་དུ་སྤྱད་དོ། །ཡང་དུ་བ་བརྔུབ་པ་དང་། མེས་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆ་བྱད་རྣམས་ནི་རང་རང་གི་ནད་གསོ་བ་ལས་ལྟོས་ཤིག་།དེ་ལས་རྔབས་རུ་ནི་དམའ་ལ་གདབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁའི་ཞེང་ནི་སོར་གསུམ་ལ་སྲིད་དུ་སོར་བཅུའམ་བརྒྱད་ཡོད་པ། གཞིབ་པའི་བུ་ག་ནི་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུ་ཤོང་བ་ཙམ་བྱས་ཏེ། བུ་ག་དེའི་ཕྱི་ཁྱོན་ནི ནུ་སོར་གྱི་ཚད་ཙམ་དུ་བྱས་ཏེ།རྭའི་ཕྱི་རོལ་ནས་པགས་པ་སྲབ་མོས་ལེགས་པར་གཡོགས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རྔབས་རུའི་ཚད་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཆ་སྤྱད་ཀུ་བ་ནི་སྲིད་དུ་སོར་བཅུ་གཉིས་ལ་ཁྱུད་འཁོར་དུ་ནི་སོར་བཅོ་བརྒྱད་པ་ལ་དེའི་ཁ་ནི་ཟླུམ་པོ་ཞེང་དུ་སོར་གསུམ་མམ། བཞི་པ་ བྱས་ཏེ་དེའི་ནང་དུ་རྩཝ་ཀུ་ཤ་འམ་རས་བལ་ལམ།གྲོ་ག་གང་ཡང་རུང་བ་བསྲེགས་པའི་དུད་པས་བཀང་ལ་དུ་བས་གང་མ་ཐག་ཏུ་དབྱུང་ལོང་མེད་པར་ཡན་ལག་གར་ན་བར་ཁ་སྦུབ་སྟེ་དུ་བ་དང་བཅས་པར་བཞག་ན། བད་ཀན་དང་ཁྲག་ནད་མང་དུ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་ཡང་སྲིད་དུ་སོར་བཅུ་ཡོད་པར་བྱས་པ་དེ་ནི་ཉ་མགོ་ལྟ་བུའི་ཆ་བྱད་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་རྣ་བའི་ནང་དུ་མཚོན་ཟུག་པ་དབྱུང་བར་སྤྱད་དོ། །དེ་ལ་སྦུ་གུའི་ཆ་བྱད་ནི་ནང་ཁོང་སྟོང་སྦུ་གུ་ཅན་རྩེ་མོ་གཅིག་གམ་ཡང་ན་དུ་མར་བྱས་ཏེ། སྲིད་ཇི་ཙམ་པར་ཁྱུད་འཁོར་བར་ཡང་དེ་ཙམ དུ་བྱས་ཏེ།དེ་ནི་བུ་ག་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཟུག་རྔུ་ཟུག་ཅིང་ཞུགས་པ་དང་། ནང་ན་ནད་ཡོད་པ་རྣམས་བལྟ་ཞིང་ནང་ན་ཡོད་པའི་མཚོན་དང་མེ་དང་ཐལ་སྨན་གྱི་ལས་རྣམས་ཀྱང་ཆ་བྱད་འདི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ནི་བུ་གའི་འཛག་པ་འགགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །ཡང་ཆ་བྱད་སྲིད་དུ་ སོར་བཅུ་པའི་ཐུར་མ་བཞི་བྱས་ལ་ཡུ་བ་གཅིག་པར་བྱས་ཏེ།རྩེ་མོ་བཞི་ལ་གདུ་བུ་ལྟ་བུས་སྤྱི་མདུད་དུ་བྱས་ཏེ། ཞེང་དུ་ཁྱུད་པར་སོར་ལྔས་འཁོར་བར་བྱས་པ་ནི་ཁ་ལྔ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆ་བྱད་དེ་ནི་གྲེ་བ་དང་མགྲིན་པའི་ཟུག་རྔུ་ཚེར་མ་དང་གྲ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཟུག་རྔུ་བལྟ་བ་དག་འབྱིན་ པ་ལ་སྦྱར་རོ།།ཆ་སྤྱད་སྲིད་དང་ཞེང་གི་ཚད་གོང་མ་དང་མཉམ་པ་ལ་འདིར་ཐུར་མ་གཉིས་པ་རྩེ་མོ་གདུ་བུས་བསྐོར་བ་དབྱིབས་གོང་མ་དང་འདྲ་བར་བྱས་ཏེ། འདིས་ཀྱང་མགྲིན་པའི་ཟུག་རྔུ་རུས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆ་བྱད་ཁ་གཅིག་པ་འམ་ཁ་མང་དུ་ ཡང་རུང་སྟེ།ནང་སྟོང་པ་སྦུབས་ཅན་དུ་བྱས་པས་མགུལ་པའི་ཟུག་རྔུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡང་ཆ་བྱད་རྩེ་མོ་པདྨའི་སྙིང་པོ་འདྲ་བའི་སྲིད་སོར་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པར་བྱས་ལ། རྩེ་མོ་ཕྱོགས་བཞི་ཆ་ཁོང་སྟོང་དུ་བྱས་པ་དེས་ནི་ཟུག་རྔུ་མི་འགུལ་བ་དེ་ལ་ཕུལ་ཞིང་འབྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ ཡང་ཆ་བྱད་རྒུན་འབྲུ་འགོ་རྟ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དབྱིབས་འདྲ་བ་སྲིད་དུ་སོར་བཞི་ཞེང་དུ་ཁྱུད་པ་སོར་ལྔ་པ་བྱའོ།།བུད་མེད་ལ་ནི་ཁྱུད་པ་སོར་དྲུག་པ་བྱས་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱང་ནང་ཁོང་སྟོང་སྦུབས་ཅན་ལ་སྦུ་གུ་གཉིས་པ་བྱའོ། །དེས་ནི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་བལྟ་བར་བྱའོ།

又制作形如软膏注射器形状的医疗器具，长六指宽，顶端孔径能容纳豌豆大小，根部朝向膀胱方向的孔径能容纳拇指大小。将药液、清洗用水和油脂放入柔软的皮囊中，系于阴部根部，以软膏方式使用，这是用于治疗伤口、清洗伤口等医疗器具。
又制作乳汁等注射器，或孔雀等禽类羽管，两端皆有开口的器具，这是用于引流脓水和渗液之用。
又吸烟和施灸等器具，请参看各自疾病的治疗方法。其中吸角要制作低矮，开口处宽三指，长十指或八指，细孔能容纳芥子粒大小，孔的外围约拇指大小，用薄皮从角的外部包裹，这是吸角的尺寸说明。
其中医疗器具灸筒长十二指，周长十八指，其口呈圆形，宽三指或四指，其内装入燃烧的茅草或棉花或纸草等所产生的烟，充满烟雾后立即倒扣在患处，能大量引出痰液和血液疾病。
同样，瓶状器具长十指，称为鱼头形器具，这用于取出耳内刺入的异物。
其中管状器具为中空带管，一端或多端，长度与周长相等，这用于观察孔道内的刺痛和进入物，以及观察内部疾病，内部的手术、灸治和粉末药物等治疗都需要这种器具。这也用于治疗孔道分泌物阻塞。
又制作长十指的四支探针，做成一个把手，四个尖端用环状物扎成一束，宽度周长五指，称为五口器，这种器具用于观察和取出喉咙和咽部的刺痛、荆棘和鱼刺等异物。
医疗器具长度和宽度与上述相同，这里用两支探针，尖端用环状物包围，形状与上述相同，这也用于观察咽部的骨片等异物。
同样，可以制作单口或多口的医疗器具，做成中空管状，用于观察喉部异物。
又制作尖端如莲芯形状的医疗器具，长十二指，四面做成中空，用于推出不能移动的异物。
另外制作形如葡萄'阿戈达纳'形状的医疗器具，长四指，周长五指。女性用的周长六指，这两种都做成中空双管。这用于观察痔疮病。

།ཡང་ཆ་བྱད་སྦུབས་ ཅན་སྲིད་དུ་སོར་གསུམ་པ་ནང་གི་སྦུབས་སྟོང་པས་མཐེ་བོང་ཤོང་ཙམ་བྱས་ཏེ།དེ་ཡང་ནང་དུ་བཅུག་པའི་རྩེ་མོའི་སོར་ཕྱེད་དང་ཕྱིར་ལུས་པའི་རྒྱུས་སོར་ཕྱེད་པའི་པདྨའི་སྙིང་པོ་ལྟ་བུའོ། །ཆ་བྱད་ནང་ཁོང་སྟོང་ལ་གཡས་གཡོན་ནས་བུ་ག་མེད་པ་ཁར་དཀྲོལ་ལྟ་བུར་བྱས་པས་ནི་གཞང་ འབྲུམ་མནན་ཅིང་བཙིར་བ་ལ་སྦྱར་རོ།།མཚན་བར་རྡོལ་བའི་ནད་ནི་པདྨའི་སྙིང་པོ་ལྟ་བུའི་ནད་རྨའི་ཐན་འཁོར་དང་སྟེང་དུ་རྨའི་བུ་ག་མང་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁར་དཀྲོལ་ལྟ་བུའི་ཆ་བྱད་ཀྱིས་དབྱུང་ཞིང་ཞི་བར་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་གྱིས་ནི་མི་ནུས་སོ། །ཡང་ཆ་བྱད་ སྦུབས་ཅན་བུ་ག་གཅིག་པ་སྲིད་དུ་སོར་གཉིས་ཞེང་དུ་ཁྱུད་པར་མཛུབ་མོའི་ཚད་ཙམ་གཉིས་པ་ཞེང་དུ་འཁོར་བར་སོར་བཅོ་བརྒྱད་པ་ཁ་ཟླུམ་པོ་སོར་གསུམ་མམ་སོར་བཞིར་བྱས་ཏེ།གོང་མའི་རས་བལ་ལ་སོགས་པའི་དུད་པས་བཀང་ལ་གར་ན་བ་གླན་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མའི་སྟེང་དུ་སྐྲན་ འཇུ་བར་བྱེད་དོ།།མཚོན་གྱི་ལས་ཀྱི་ཆ་བྱད་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་དེ་ཡང་ཚད་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆ་བྱད་དེ་རྣམས་ལ་རྨ་ཚོལ་ནི་གཉིས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སྲིན་བུ་གན་རྒྱ་པ་དའི་དབྱིབས་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ཆ་བྱད་སྲན་མ་ཆུང་ངུའི་ལོ་མ་ལྟ་བུའི་སོ་ཡོད་པ་ གཉིས་བྱ་སྟེ་དེ་ཡང་གཅིག་གི་སྲིད་ནི་སོར་བརྒྱད་པར་བྱ།ཅིག་ཤོས་ནི་སོར་དགུ་པར་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་བུ་གའི་ནང་དུ་ཟུག་རྔུ་ཟུག་པ་གཟུང་ཞིང་གསལ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ་ཕུར་མ་ལྟ་བུའི་ཆ་བྱད་སྲིད་དུ་སོར་བཅུ་དྲུག་པ་དང་། སོར་བཅུ་གཉིས་པ་དང་ གཉིས་བྱའོ།།སྦྲུལ་གྱི་ཁ་ལྟ་བུ་ཐལ་སྨན་གཏང་བའི་ཆ་བྱད་སྲིད་དུ་སོར་བཅུ་གཉིས་པ་དང་སོར་བཅུ་པ་གཉིས་བྱའོ། །ཡང་མདའ་ལྟོང་འདྲ་བའི་ཆ་བྱད་གཉིས་བྱ་སྟེ། གཅིག་གི་སྲིད་སོར་བཅུ་གཉིས་པ་དང་། གཅིག་གི་སྲིད་སོར་བཅུ་པར་བྱ་སྟེ། ཆ་བྱད་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ ཟུག་རྔུ་བསྒུལ་ཞིང་བསྐྱོད་པར་བྱའོ།།ཡང་ཆ་བྱད་ཕུར་པ་གཉིས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རྩེ་མོ་ལྕགས་ཀྱུ་གུག་པར་བྱས་པ་དེས་ནི་ཟུག་རྔུ་དྲང་ཞིང་འབྱིན་པ་ལ་སྦྱར་རོ། །ཡང་ཕུར་བུ་སྲིད་དུ་སོར་བརྒྱད་པ་རྩེ་མོ་གུག་པ་དེ་ནི་མངལ་གྱི་ཆ་བྱད་ཀྱི་ཕུར་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་བུ་མངལ་ནང་དུ་ཤི་ བ་དྲང་ཞིང་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་ཆ་བྱད་སྦྲུལ་གྱི་མགོ་བོ་གདེངས་པ་བཞིན་དུ་རྩེ་མོ་གུག་པར་བྱས་པ་འདིས་ནི་རྡེའུ་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ཆ་བྱད་མདའ་ལྟོང་ལྟ་བུ་སྦོམ་ཞིང་རྩེ་མོ་ཟླུམ་པ་སྲིད་སོར་བཞི་པ་བྱས་པ་དེས་ནི་སོ་དྲང་ཞིང་དབྱུང་བར་སྦྱར་རོ། །ཡང་ཆ་བྱད་ དྲུག་བྱས་པ་དེའི་རྩེ་མོ་ཀུན་རས་བལ་གྱིས་དཀྲིས་ཏེ་དེ་ལས་ཀྱང་སྲིད་དུ་སོར་བཞི་དང་བཅུ་གཉིས་པར་བྱས་པ་འཇམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གཞང་གི་ནང་དུ་ནད་ཉེ་རིང་གང་ན་ཡོད་ཀྱང་རུང་སྟེ།ཐལ་སྨན་དང་སྣགས་པ་ལས་སྦྱང་ཞིང་བསལ་བའི་ལས་བྱའོ། །ཡང་སྲིད་དུ་སོར་དྲུག་པ་དང་། བདུན་ པར་བྱས་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྣའི་བུ་གའི་ནང་དུ་སྣགས་པ་དང་།ཐལ་སྨན་གྱི་ལས་དང་སྦྱར་བ་ལ་སྦྱར་རོ། །ཡང་ཆ་བྱད་སྲིད་དུ་སོར་བརྒྱད་པ་དང་། སོར་དགུ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རྣ་བའི་ནད་སྣགས་པ་དང་ཐལ་སྨན་གྱི་ལས་དང་སྦྱར་བ་ལ་སྦྱར་རོ། །ཡང་ཆ་བྱད་ཨ་ཤྭདྠའི་ལོ་མའི་རྩེ་མོ་ལྟ་ བུའམ།བླུགས་གཟར་གྱི་ཁ་ལྟ་བུའི་ཆ་བྱད་དེས་ནི་རྣ་སྤབས་དང་། དྲི་མ་སྦྱང་ཞིང་བསལ་བ་ལ་སྦྱར་རོ། །ཡང་ཆ་བྱད་སོར་རེ་བ་གསུམ་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་རྨའི་ཐན་འཁོར་འཛམ་བུ་ལྟར་དམར་བ་ལ་གཙགས་པ་དང་། ཐལ་སྨན་དང་། མེའི་ལས་རེ་རེ་ལ་སྦྱར་རོ།

又有管状器具，长三指，内部中空可容纳拇指，其中插入一半指长，外露一半指长，形如莲蕊。
器具内部中空，左右无孔，形如铃铛状，用于按压挤压痔疮。
生殖器溃烂病，如莲蕊状的病疮周围及上方出现多个疮孔，必须用铃铛状器具取出治愈，其他方法无效。
又有单孔管状器具，长二指，宽度如食指粗细，周长十八指，圆口三指或四指，内填上等棉花等烟熏物，涂抹患处有效，且能消除肿块。
各种手术器具的规格应当如理说明。其中探伤器具有两种，形状如蜈蚣甘蔗。
又有如小豆叶状带齿器具两件，其中一件长八指，另一件长九指，用于抓取并清理孔内异物。
其中又分六种：锥状器具长十六指和十二指各一件。
蛇口状撒药器具长十二指和十指各一件。
又制箭杆状器具两件，一件长十二指，一件长十指，这两件器具用于搅动异物。
又制锥子两件，其尖端做成钩状，用于牵引取出异物。
又有长八指尖端弯曲的锥子，称为产科锥，用于牵引取出死胎。
又有器具如蛇头昂起状，尖端弯曲，用于取出结石。
又有箭杆状粗圆头器具，长四指，用于拔牙。
又制六件器具，尖端都缠绕棉花，其中长四指和十二指的柔软器具两件，无论肛门内部病灶远近，都用于涂抹药粉和清洗。
又制长六指和七指的两件，用于鼻腔内涂药和撒粉。
又有长八指和九指的两件器具，用于耳病涂药和撒粉。
又有如菩提树叶尖状或如勺状的器具，用于清除耳垢污物。
又制三件各长一指的器具，用于刺破如蒲桃般红色的疮周，以及撒粉和灼烧。

།ཡང་ཆ་བྱད་ཁར་བ་ལྟ་ བུའི་དབྱིབས་ལ་རྩེ་མོ་དང་དབུས་ཟླུམ་པོ་རྩ་བ་ཕྱེད་པ་ལྟར་བྱས་པ་དེས་ནི་མིག་མཛེར་དང་།རྒྱུ་མ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་ལ་རྨ་བྱུང་བ་ལ་སྦྱར་རོ། །རྒྱ་ཤུག་གི་ཚི་གུ་ཕྱེད་བཀས་ལྟ་བུ་ལ། སོ་དང་བཅས་པའི་ཆ་བྱད་ཀྱིས་ནི་སྣའི་ཐོར་བུ་དང་འབྲུམ་བུ་གཅད་པར་བྱའོ། །ཡང་ཆ་བྱད་སྲིད་ དུ་སོར་བརྒྱད་དང་།རྒྱབ་སྒུར་ཞིང་སོར་ཅུང་ཟད་གུག་པ་གསུམ་བྱས་ཏེ། དེའི་སོ་ཡང་མཐེའུ་ཆུང་དང་གུང་མོའི་སེན་མོ་ལྟ་བུའི་སོ་བྱས་པ་དེ་ནི་ཐལ་སྨན་དང་། སྨན་གྱི་བྱུག་པ་དང་། བསྐུ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་རོ། །ཕོ་མཚན་དང་མིག་སྨན་ལ་སོགས་པའི་ཆ་བྱད་ནི་རང་རང་གི་ལེའུ་ལས་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཉེ་བའི་ཆ་བྱད་ཅེས་བྱ་བ་རྡོ་ཁབ་ལེན་དང་། རྩ་མུན་ཛ་ལ་སོགས་པའི་ཐག་པ་དང་། རས་དང་རྡོ་དང་། ཐོ་བ་དང་། པགས་པ་དང་། སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་དང་། ལྕེ་དང་རྟ་རྔ་དང་། ཤིང་གི་ཡལ་ག་དང་། སེན་མོ་དང་། སོ་དང་། ཉེ་བའི་སྤྱད་དེ་དག་གིས་ཀྱང་། ཕྱི་ནང་དང་། སྨིན་མ་སྨིན་དང་། དུས་དང་། ཡུད་ཙམ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་རིང་དང་། སྙིང་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ནད་པ་དག་ལ་ཐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། སྦྱོར་བ་ལ་མཁས་པའི་སྨན་པས་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ཇི་ལྟར་འོས་ཤིང་རིགས་པར་སྦྱར་ཞིང་དཔྱད་བྱའོ། །ཆ་བྱད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་བརྡུང་བ་དང་། བསྲུབ པ་དང་།དགང་བ་དང་། རྒྱུན་སྲད་དག་པར་བྱ་བ་དང་། ཐལ་སྨན་ལ་སོགས་པ་གདབ་པ་དང་། མཚོན་དབྱུང་བ་དང་། བཅིང་བ་དང་། བཙིར་བ་དང་། གཞིབ་པ་དང་། སྨད་པ་དང་། བསྟོད་པ་དང་། རྨ་བཙལ་བ་དང་། དྲང་པོར་བྱ་བ་དང་། དེ་དག་གི་གོང་དུ་བསྟན་པའི་ཆ་བྱད་ཀྱི་ལས་མདོར་ བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།བྱ་ཀང་ཀའི་མཆུ་ལྟ་བུའི་ཆ་བྱད་ནི་ཆ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་དང་ལུས་དང་གནས་གང་དུ་ཡང་ནད་མེད་ཅིང་འཇུག་པར་བདེ་བ་དང་། ལེགས་པར་ཟུག་རྔུ་འབྱིན་ཅིང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་ལས་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་གཏོང་ བའི་དཔྱད་དང་།མཚན་པར་རྡོལ་བ་ལ་སྨན་གཏོང་བའི་དཔྱད་དང་། ཁོང་དུ་མཚོན་ལུས་པ་ལ་སོགས་པའི་དྲང་བའི་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་གའི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།། །།གཏར་སྤྱད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་བཤད་པའི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །གཏར་སྤྱད་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་ ཡོད་དེ་མགར་བ་མཁས་པས་དཔྱད་བཞིན་དུ་བརྡུངས་ལ།རྣོ་ཁྱད་ནི་སྤུ་ཆོད་པ། གཏར་སྤྱད་ཀྱི་ཚད་ནི་ཕལ་ཆེར་ནི་སོར་དྲུག་པ་ཤ་སྟག་བྱས་ལ། ཚུལ་ལེགས་ཤིང་ངར་གདགས་ལེགས་པ། ཡུ་བ་གཟུང་བདེ་བ་དེ་ལྟ་བུར་བྱའོ། །སོ་ལ་མཐོ་དམན་གྱི་ཡ་ཡོ་མེད་ཅིང་ལྕགས་ཁོང་དུ་ མཁྲེགས་ཤིང་འཐར་ལེགས་པ་རབ་ཏུ་རྣོ་བར་བྱས་པ་མདོག་འཇམ་ཁྱད་མེ་ཏོག་ཨུཏྤལ་དང་འདྲ་བ་དེ་དག་གི་མིང་ཡང་མིང་ཉིད་དང་འདྲ་བར་ཆ་སྤྱད་ཀྱི་ཚུལ་གཟུགས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་བྱའོ།།གཏར་སྤྱད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཡུ་བ་མ་གཏོགས་པར་འབྲས་ཀྱི་ཚད་ནི་སོར་ཕྱེད་དང་བཞི་པར་ བྱའོ།།གཏར་སྤྱད་ཀྱི་འབྲས་ཀྱི་ཚད་ཕལ་ཆེར་སོར་གཉིས་པ་དང་སོར་གསུམ་པར་བྱའོ། །དེ་དག་གི་སོ་སོའི་དབྱིབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་རྩེ་མོའི་དབྱིབས་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲ་ལ་སོ་ནི་མཛུབ་མོའི་སེན་མོའི་ཁའི་དབྱིབས་འདྲ་བར་བྱའོ། །འདིས་ནི་བཞར་ཅིང་གཅོད་པར་བྱེད་དེ། མིག་གི་ མཆུའི་ཤ་དང་།རྙིལ་སྐྱེས་པ་དང་། རྙིལ་སྐྲངས་པ་དང་། ཁ་དང་གྲེ་བར་ཤ་ལྷག་སྐྱེས་པ་དང་། ལྕེའུ་ཆུང་བཅད་པ་དང་། ཤ་ལྷག་དང་ཤ་རྨེན་བཞར་བའོ། །འཕེལ་གཙགས་ཞེས་བྱ་བའི་དབྱིབས་ནི་སྤུ་གྲི་འདྲ་སྟེ། དེས་ནི་གཅོད་པ་དང་དྲལ་བ་དང་བརྟོལ་བར་ བྱའོ།

又如铲形器具，其形状顶端和中部圆形，底部如分开状，用此治疗眼疮、大小肠生疮。如半开的松子形器具，带齿的器具用于切除鼻部疖肿和疱疹。
又有器具长八指，背弯且稍弯三指，其齿如小指和中指指甲形状，此用于敷药、涂药、擦药等。阳具和眼药等器具，在各自的章节中已经说明。
所谓辅助器具，即磁石、文札草等绳索、布、石头、锤子、皮革、动物肠子、舌头、马尾、树枝、指甲、牙齿等辅助用具。这些器具也要根据内外、成熟未成熟、时间、短暂等远近情况，以及病人的体力状况，由精通医术的医生根据病情的不同适当地使用和处理。
器具的作用包括捣、搅、填充、净化、敷药、取出利器、包扎、挤压、摩擦、贬低、赞扬、寻找伤口、矫直等，这些是前面所说器具作用的概要。
乌鸦嘴形器具是所有器具中最重要的，因为它可以进入任何肢体、身体和部位而无害且方便，能够很好地拔除痛处并固定。
痔疮血热症用于施放强烈粉药的处置、阴部溃烂施药的处置、体内留有利器等拔除处置的仪轨第二十五章完。
现在开始解说各种放血器具的第二十六章。放血器具有二十六种，由精通的铁匠锻造，锋利到能割断毛发。放血器具的尺寸大多为六指长，做工精良且淬火良好，手柄便于握持。
刃口平整无高低不平，铁质内部坚硬且淬火良好，做得极其锋利，色泽光滑如乌巴拉花，这些器具的名称要与其形状相符。
放血器具除去手柄外的刃部长度应为四指半。放血器具的刃部大多为二指或三指长。其各自形状的特点是：顶端形状如圆，刃如中指指甲口形状。
此器用于剃除和切割，如眼睑肉、生疣、疣肿胀、口腔和喉部多余肉生长、切除小舌、剃除赘肉和肉瘤。所谓增长刀形状如剃刀，用于切割、撕裂和穿孔。

།གཙགས་རྩེ་དྲང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོར་ནད་དང་སྐྲངས་པ་ལ་གདབ་པོ། །སྐྲངས་པའི་རྔམས་སྟུག་ན་ནི་གཙགས་བུ་དེ་ལས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་རོ། །གཙགས་བུ་རྩེ་གུག་ཅེས་བྱ་བ་ལྟག་པ་ནི་རིང་། སོ་ནི་ཐུང་སྟེ་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ཅི་འདྲ་ལས་བྱའོ། །གཙགས་བུ་དབྱིབས་མེ་ཏོག་ཨུཏྤ་ལ་འདྲ་ བ།སོའི་སྲིད་ལ་སོར་གཉིས་ཡོད་པ་འདིས་དྲལ་བ་དང་གཅད་པར་བྱའོ། །གཙགས་བུ་ཁ་དབྲག་སྦྲུལ་གྱི་ཁ་ལྟར་འདུག་པ། སོ་ཉི་ཚེ་ལས་སོར་གཉིས་འདུག་པ་འདི་ནི། སྣ་དང་རྣ་བ་ལ་ཐོར་བུ་བྱུང་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གཅད་པའོ། །ནད་དམིགས་བཙལ་བའི་ཆ་བྱད་རྟ་བླ་བའི་མགོ་བོ་ འདྲ་བར་བྱས་པ་དེས་ནི་བཅལ་ཅིང་དྲལ་བའི་སྔ་རོལ་དུ་བརྟག་པར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་ཁབ་རྩེ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་པ། ཡུ་བ་ཕུག་སྟེ་ཐགས་གཟུངས་བཏགས་ལ་འདིས་ནི་དྲལ་བར་བྱའོ། །སྟར་བུའི་ལོ་མ་འདྲ་བའི་གཙགས་བུས་ནི་དབུག་པར་བྱའོ། །ཁྲག་གཟག་པར་བྱ་བ་མདའི་ བུ་གའི་ཁ་འདྲ་བ་གསུམ་དུ་བྱས་པ་དང་།འཇག་མ་ཀུ་ཤ་དང་། རྩ་ཨ་ཊའི་རྩེ་མོ་འདྲ་བར་བྱས་པ་འབྲས་གཉིས་ཀ་ལ་སོར་གཉིས་ཡོད་པ་དེས་ནི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ལ་གདབ་བོ། །གཙགས་བུའི་འབྲས་ཟླ་བ་ཁམ་པ་འདྲ་བར་བྱས་པ་སོ་ནང་དུ་ལྟ་བ། གཙགས་བུའི་ནང་གི་འབྲས་ཀྱི་ སོ་ལ་སོར་ཕྱེད་ཡོད་པ་འདིས་ནི་རྣ་བ་ན་བ་དབུག་པ་དང་།འོར་དུ་སྐྲངས་པ་སྨིན་པ་དང་། མ་སྨིན་པ་གཉིས་ཀ་ལ་གདབ་པར་བྱའོ། །རྩ་དང་ལྟ་བ་ལ་གདབ་པའི་གཙགས་བུའི་དབྱིབས་རྩེ་འབྲས་འདྲ་བ། སོའི་འབྲས་ལ་སོར་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཡོད་པ་དེས་གདབ་པོ། །འཕྲལ་རྩ་རུས་ པའི་སྟེང་ན་སྦོམ་པོ་སྣང་བ་ལ་གདབ་པའི་གཙགས་བུ་སྟེ་ར་བ་ལང་གི་མདུན་སོ་འདྲ་བར་བྱས་པ་དེའི་ཡུ་བ་གྱེན་དུ་བསྟན་ལ།འཕྲལ་རྩར་བེམ་ཏོལ་གྱིས་གདབ་པོ། །མོ་མཚན་མ་རུངས་པར་གྱུར་པ་ལ་ཟངས་མའི་ཐུར་མ་ཡ་ཐོག་མ་ཐོག་གི་ཐོར་ཏོའི་དབྱིབས་མེ་ཏོག་ཁ་འདུས་པ་འདྲ་ བར་བྱས་པ་དེས།ཕོ་མཚན་གྱི་བུ་ག་ནས་གསུལ་ཏེ་བསལ་ལོ། །ལྕེ་ཁྱི་བ་སྐྲངས་ཏེ་ན་བ་ལ་མཚོན་རྒྱ་འདྲ་བའི་ཐ་མ་ལྷག་པར་ཕྱིར་བྱུང་བར་བྱས་ལ། སོར་ཕྱེད་ཡོད་པ་དེས་རྩེ་མོའི་ཁོར་ཡུག་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲ་བ་འམ། ཡང་ན་ཞལ་ཞལ་འདྲ་བའི་ལྕགས་བུ་འདྲ་བར་བྱས་པས། ལྕེ་ཁྱི་བའི་ཐོར་ཏོ་ལ་རྨ་བྱུང་ངམ། ཡང་ན་བཀས་ཏེ། ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །གྲེ་བ་དང་མགུལ་པ་སྐྲངས་པ་དང་། འབྲུམ་བུ་བྱུང་བ་ལ་མགུལ་རྒྱ་ཡུ་བ་ཅན་དུ་བྱས་ཏེ་སྲད་བུས་བཏགས་ཏེ་མཛུབ་མོའི་ཐོར་ཏོ་ལ་བཏགས་ལ་དྲིལ་ལོ། །ལྕེ་ཁྱི་བ་སྐྲངས་པ་དང་། ཁའི་ནང་དུ་ཤ་ལྷག་གམ ཐོར་བུ་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་གཟུང་ཞིང་གཅད་པའི་ལྕགས་ཀྱོ་རབ་ཏུ་གུག་པར་བྱས་ལ་དྲང་ཞིང་གཅད་དོ།།རུས་པ་ལྷག་པ་གཅད་པའི་སོག་ལེ་སྲིད་སོར་བཅུ། ཞེང་སོར་གཉིས། སོག་ལེའི་སོ་རབ་ཏུ་ཕྲ་བ་ལས་ཡུ་བ་དམ་པོར་བྱས་པ་དེས་རུས་པ་གཅད་དོ། །རྨ་དང་ཆུ་བ་དང་རྒྱུས་པ་གཅད་པ་ དང་།སྐྲ་བྲེག་པའི་ཆན་པ་བྱའོ། །ཆན་པ་འདྲ་བ་ཡོན་པོ་སོ་དྲང་བ་སོ་གཉིས་པར་འདོད་པའི་སེན་མོ་བྲེག་པ་ལ་མཚོན་སྲིད་སོར་དགུ་པར་བྱས་ལ་དེས་ནི་ཤིང་གི་ཚལ་པ་ཟུག་པ་དབྱུང་བ་དང་། གཅད་པ་དང་། གཟལ་བ་དང་། དྲུད་པ་དག་བྱའོ། །ཕྱི་ཞིང་བདར་བའི་སྤྱད་གྲུ་བཞི་ ལ་སོ་ཡ་གཅིག་བཏོད་ལ་ཁ་ཟླུམ་པོར་བྱས་པ་དེ་ནི་སོ་ཕྱི་ཞིང་བརྡར་བ་དང་།སོའི་དྲེག་པ་ཕྱི་བར་བྱའོ། །ཁབ་ཀྱི་སྲིད་སོར་གསུམ་པ་ལ་མགོ་ཟླུམ་པོ་མིག་གི་ཟབས་ཆེར་བཏོད་པ་ཁ་སྲབ་པར་བྱས་པ་དེ་ལྟ་བུ་གསུམ་དགོས་ཏེ་མི་ཤ་ཆེན་པོ་སར་ནི་མགོ་ཟུར་གསུམ་པ་སྲིད་སོར་གསུམ་ ཡོད་པར་བྱའོ།།ཤ་ཆུང་བ་དང་། རུས་པ་དང་ཚིགས་ཀྱི་བར་ན་རྨ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་སྲིད་སོར་གཉིས་པར་བྱའོ།

直头针是用于治疗肿瘤和肿胀。如果肿胀严重，则需要改用其他针具。
弯头针是指后部较长，刃部较短，要根据病情使用。
形如乌巴拉花的针具，刃长二指，用于切开和割除。
如蛇口般开裂的针具，仅刃部长二指，用于治疗鼻部和耳部的疮疡以及痔疮的切除。
检查病灶的工具形如马鼻，用于在切开和割除之前进行检查。
还有一种称为针尖的工具，穿孔柄部并系上线，用于切开。
用形如芭蕉叶的针具进行穿刺。
放血用的工具形如箭孔，分三种，以及形如茅草和阿塔草尖的工具，两种长度均为二指，用于治疗生殖器疾病。
针具刃部形如弯月，刃向内，内刃长半指，用于治疗耳痛和穿刺，以及用于成熟或未成熟的肿瘤。
用于血管和观察的针具形如尖果，刃长二指半，用于穿刺。
用于额部血管在骨上显现肿大处的针具，形如牛前齿，柄向上，用力刺入额部血管。
治疗女性生殖器异常的铜针，上下端形如花蕾般聚拢，从男性生殖器孔道插入清除。
治疗舌下肿胀疼痛，用如剑形且末端突出的工具，长半指，其尖端周围如圆形或波浪状的铁具，用于舌下肿块出现创伤时，或者切开放血。
颈部肿胀和疮疡，用带柄的颈环，系上线绑在手指肿块上旋转。
舌下肿胀和口腔内多余肉或大疮疡的抓取切除用的铁钩，做成极弯曲状用于拉直切除。
切除多余骨头的锯子长十指，宽二指，锯齿极细，柄部做得结实，用于切骨。
用于切割伤口、水泡和筋腱，以及剃发的剪刀。
类似剪刀但歪斜，直刃双刃的指甲剪长九指，用于取出木刺、切割、剥离和摩擦。
磨牙工具为方形单齿且口部圆形，用于磨牙和清除牙垢。
针长三指，圆头深孔细口，需要三种这样的针；对于肉多的部位，要用三角头长三指的针。对于肉少处和骨节间有伤的部位，要用长二指的针。

།ཕོ་བ་དང་ལོང་ཀའི་གནས་ཀྱི་ཕྱིའི་པགས་པ་རྡོལ་ན་འདྲུབ་པའི་ཁབ་རྩེ་ནས་ཀྱི་དབྱིབས་འདྲ་བ་གཞུ་འདྲ་བའི་དབྱིབས་དགུའོ། །སྲིད་སོར་ཕྱེད་དང་གསུམ་པར་ བྱས་པ་དེས་དྲུབ་པོ།།བརྩན་སྔོན་པོ་འམ། སྨུག་པོ་ལྟ་བུའམ་ལག་པ་བུར་ཏེ་བསྐྱོད་མི་ནུས་པ་དང་། སྐྲ་འབྱི་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཁབ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་ཀུན་ཀྱང་ཟླུམ་པོར་བྱས་པ་སྲིད་ལ་སོར་བཞི་ཡོད་པ་གཅིག་པུ་སྦམས་ཏེ་ཁྲིའུ་ལ་རྩ་བ་བཙུགས་ལ་དེས་གཙག་ཅིང་ཞལ་ཞལ་བྱས་ཏེ་ ཁྲག་ནད་དབྱུང་ངོ་།།ཁབ་བརྒྱད་ཀྱི་སོ་ཟླུམ་པོ་སོར་ཕྱེད་པར་བྱས་ལ། སྦམས་ཏེ་སྣའི་བུ་གར་བཅུག་ལ་ལག་པས་གཙུབ་སྟེ་སྣའི་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །རྣ་ཤལ་དབུག་པའི་སྨྱུང་བུའི་རྩེ་མོ་ཟླུམ་པོ་མེ་ཏོག་ཡུ་ཏི་ཀ་དང་། མུ་ཁུ་ལ་ཁ་འབུས་པ་འདྲ་བ་སོར་ཕྱེད་པར་བྱས་པ་ དེས་རྣ་བའི་དྲུང་དབུག་གོ་།སྨྱུང་བུ་དེའི་ཞབས་སོར་བཞི་པ་བྱའོ། །རྨ་སྐྲངས་པ་གསར་རྙིང་གི་བག་བཙལ་བ་ཡང་འདི་ལས་བྱའོ། །རྨ་དྲུང་གི་ཤ་སྟུག་པོ་ལ་དབུག་པའི་སྨྱུང་བུའི་རྩེ་མོ་ཁ་སྦོམ་ལ་སུམ་ཆ་སྦུ་གུ་ཡོད་པར་བྱས་ཏེ། སྲིད་སོར་གསུམ་པ་དེས་རྣ་བ་ཕུག་ཤིག་།གཞན ཡང་གཏར་སྤྱད་ཀྱི་མཚོན་མ་ཡིན་པ་སྲིན་བུ་ཛ་ལུ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཆུ་ནང་ན་གནས་པ་དང་།ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་གཤའ་ར་དང་། མེ་བཙའ་གདབ་པ་དང་། མེ་ཤེལ་མཆིང་བུའི་དུམ་བུ་དང་། ནོར་བུ་ཀུན་པིན་ཏ་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་དང་། རྡོ་བ་དང་། ལྕི་བ་སྐམ་པོ་དང་། སེན་མོ་ གདབ་པ་འདི་རྣམས་ནི།གཏར་གས་གདབ་པའི་མཚོན་གཙགས་བུ་འདྲ་སྟེ། ནད་ཀྱི་དམིགས་དང་སྦྱོར་ལ་གྱིས་ཤིག་།གཞན་ཡང་འཁྲུལ་འཁོར་གྱི་ཆ་བྱད་མཁོ་བས་ནད་ཐབས་ཀྱི་དམིགས་དང་སྦྱོར་བ་བྱེད་པས་འདྲེན་ཅིང་འབྱིན་པ་དང་། དྲལ་བ་དང་། དྲུབ་པ་དང་། ནད་ དམིགས་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དང་།ཕྱི་ཞིང་སྣིགས་བྱ་བ་དང་། ཞལ་ཞལ་གདབ་པ་དང་། གཙགས་པ་དང་། གཅད་པ་དང་། གཤེགས་པ་དང་། དབུག་པ་དང་། གཙུབས་པ་དང་། སྐམ་བུས་གཟུང་བ་དང་། མེ་བཙས་གདབ་པའི་ཐབས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་གཏར་སྤྱད་ ཀྱིས་མཚོན་གཅད་པ་དང་།དྲལ་བ་དང་། ཕྱི་བརྡར་བྱ་བ་ཐོར་ཏོའི་འབྲས་དང་། རྩ་བའི་བར་དུ་མཛུབ་མོ་དང་། གུང་མོ་དང་། མཐེ་བོང་གསུམ་གྱིས་ལེགས་པར་བཟུང་ལ་གཅད་པ་དང་དྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །ཁྲག་དབྱུང་བའི་གཙགས་བུའི་རྩེ་མོའི་སོ་འབྲས་འདྲ་བ་དེ་ རྩེ་མོའི་དྲུང་དུ་མཛུབ་མོ་དང་གུང་མོ་དང་མཐེ་བོང་གསུམ་གྱིས་བཟུང་ལ་ཡུ་བ་ཆད་པའི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་གཏར་ཞིང་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་།།གཏར་ཞིང་དབྱུང་བ་ཞིག་ཡོད་ན། ཡུ་བ་ནས་བཟུང་ལ་གདབ་པོ། །གཏར་སྤྱད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྣོད་ནི་གསོ་རས་སམ་བལ་གྱི་སྣམ་བུ་འམ་མེན་ཏྲི་འམ། དུ་ཀུ་ལའམ། པགས་པ་འཇམ་པ་རབ་ཏུ་སྟུག་པོར་བྱས་པ་ཞེང་སོར་དགུ་སྲིད་སོར་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པ། ནང་སྣམ་བུས་བར་ཚང་ཅན་དུ་བྱས་པའི་བར་དུ་གཙགས་སྤྱད་མ་སྣད་པར་བཞག་ལ། ཁ་དྲུབས་པ་སྒྲོ་གུ་ཅན་དུ་བྱས་ཏེ་དྲུབ་ཏུ་རུང་བར་བྱས་ལ་དེའི་ནང་དུ་གཏར་སྤྱད སྩོགས་ཤིག་།ཁྲག་དབྱུང་སླ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆུའི་ནང་ན་གནས་པའི་སྲིན་བུ་པད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེས། ཁྲག་གང་དུ་དབྱུང་བའི་སར་ཁྲག་འཇིབ་ཏུ་གཞུག་གོ།

如果胃部和肺部位置的外皮破裂，缝合用的针要像针尖形状，像弓一样的形状有九种。
长度为二指半，用这个来缝合。
对于青筋或者暗色的，或者像手臂一样不能活动，以及脱发这样的情况，要用七根或八根针，都要做成圆形，长度有四指宽的单独粗针，将根部插入座上，用它来刺破并摩擦，放出血液疾病。
八根针的尖要做成圆形半指宽，加粗后插入鼻孔，用手旋转以放出鼻血。
穿耳洞用的管子尖端要圆，像优提迦花和木库拉花开放一样，做成半指宽，用它来穿耳朵周围。这个管子的底部要做成四指宽。
新旧伤口肿胀的检查也要用这个来做。
对于伤口周围厚实的肉要用穿刺管，尖端要粗大，三分之一要有孔，长度三指宽，用这个来穿耳朵。
其他非放血工具的器具有水蛭虫，称为遮卢迦，生活在水中，还有锐利的矿物药石青，以及施灸法，蓝宝石碎片，昆频陀宝石，海泡石，石头，干粪便，以及指甲划痕等，这些都类似放血用的针刺工具，要根据病症对应使用。
其他还需要机械装置的工具，要根据病症方法对应使用来牵引取出，切开，缝合，寻找病灶，擦拭过滤，摩擦，刺破，切断，劈开，穿刺，旋转，用夹子夹住，以及施灸法。
其他放血工具中用于切断和切开、摩擦的，要用拇指、中指和食指三指好好握住荆棘果实和根部之间，进行切断和切开等操作。
放血用的针刺工具尖端要像稻谷一样，在尖端附近用食指、中指和拇指三指握住，插入断柄内部进行放血。
如果要放血，就要握住柄部来刺入。
各种放血工具的容器要用医用布或者毛织布，或者棉布，或者细绢，或者柔软的皮革做得很厚实，宽九指长十二指，内部用布填充，中间放置未损坏的针刺工具，缝合口要有绳子，做成可以缝合的样子，把放血工具等放在里面。
为了容易放血，要让生活在水中的称为帕德帕的虫子在要放血的地方吸血。

།སྲིན་བུ་པད་པ་དེ་ཆུ་ངན་པའི་ནང་དུ་འདུག་གམ། ཉ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་སམ། སྦལ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། མི རོ་དང་ཆུ་རྙོག་མ་ཅན་གྱི་ནང་ནས་བྱུང་བ་པད་པའི་ཁ་དོག་དམར་པོ་དང་དཀར་པོ་དང་།སྲིན་བུ་རབ་ཏུ་གནག་ལ་རོ་རྒོད་ཅིང་སྦོམ་པ་འབྱིལ་བ་དང་འཇའ་ཚོན་ལྟར་འདུག་པ་དང་། རོ་སྟོད་ཚོན་སྣ་ཚོགས་སུ་བཀྲ་བ་དང་པད་པའི་ལུས་ལ་སྤུ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ནི་དུག་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ་བོར་ ཅིག་།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བུས་ཁྲག་གཞིབས་ན་གཡན་པ་དང་། རྨ་ཁ་སྐྲངས་ཏེ་རྣག་ཟག་པ་དང་། རིམས་དང་མགོ་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་ན་དུག་བསལ་བའི་སྨན་དཔྱད་དང་། མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ནད་བསལ་བའི་དཔྱད་ཆོ་ག་བྱའོ། །སྲིན་བུ་པད་པ གདུག་པ་མ་ཡིན་པ་ཁྲག་འཇིབ་ཏུ་རུང་བའི་གནས་ཆུ་མདོག་གསལ་བ།ཉ་ལྕིབས་ཡོད་པའི་ནང་ནས་བྱུང་བ་མི་གདུག་པ་མདོག་རྩ་སྣར་བ། ལུས་གཟུགས་ཟླུམ་པ། པད་པའི་ལུས་ཀྱི་སྟོད་སྔོ་བཀྲར་འདུག་པ་རྒྱབ་ངུར་སྨྲིག་གི་ཁ་དོག་ལྟ་བུ་ལ། ལུས་ཕྲ་བ། ལྟོ་ན་ཅུང་ཟད་ ཙམ་སེར་བ་ནི་རུང་ངོ་།།དེ་ཡང་སྔར་ཁྲག་འཐུངས་ཏེ་ལེགས་པར་ཁྲག་མ་སྐྱུགས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་ཁྲག་འཐུང་དུ་གཞུག་གཞུག་པ་དང་། ཁྲག་འཐུངས་དྲགས་ཏེ་མྱོས་པ་དང་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མི་རུང་གི་བོར་ཅིག་།སྲིན་བུ་པད་པ་གདུག་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་རྙེད་ནས། ཡུང་བ་བཏགས་ པ་དང་ཆུ་སྦྱར་བ་འམ་འབྲས་རྩབས་ཀྱི་ནང་ངམ་དར་བའི་ནང་དུ་སྲིན་བུ་པད་པ་དེ་དག་དབུགས་ཕྱུང་སྟེ།དེ་ནས་གང་དུ་ན་བའི་དམིགས་དེར་ཁྲག་འཇིབ་ཏུ་གཞུག་ན། མར་རམ། ལྡེ་གུ་འམ། བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོ་འམ། གཞན་གྱི་ཁྲག་བྱུང་བའི་ཐིགས་པས་བསྐུས་པ་དེ་ལ་སྲིན་བུ་པད་པའི་ཁ་ གླན་ཏེ་ཁྲག་འཐུང་དུ་བཅུག་ལ་ཁྲག་འཐུངས་པའི་ཚེ་ན་རོ་སྟོད་མཐོ་བར་གྱུར་ན་ཁྲག་ལེགས་པར་འཐུངས་པ་ཡིན་གྱིས་སྟེང་དུ་རས་སྲབ་མོ་ཞིག་གིས་གཡོགས་ཤིག་།སྲིན་བུ་པད་པ་དེ་ནད་ཁྲག་དང་ཁྲག་བཟང་པོ་འདྲེས་པར་འདུག་པ་ལ་དང་པོར་ནད་ཁྲག་འཐུང་བར བྱེད་དོ།།དཔེར་ན་ཆུ་དང་འོ་མ་བསྲེས་པ་ལ་ངང་པས་འོ་མ་དང་ཆུ་ཕྱེད་དེ་འོ་མ་འབའ་ཞིག་འཐུང་བ་དང་འདྲའོ། །སྲིན་བུ་པད་པས་ཁྲག་འཐུངས་པ་ལས། ཅི་ཙམ་ན་སྲིན་བུའི་སོས་འདེབས་པས་ནའམ་གཡའ་བར་གྱུར་ན་ཕྱུང་ལ་སྲིན་བུ་དེ་སླར་སྐྱུགས་པ་བྱས་ལ། ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་ ཏིལ་མར་དུ་སྦྱར་ལ་སྲིན་བུའི་ཁ་བསྐུས་ཏེ།འབྲས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་འཇམ་པོས་སྲིན་བུའི་རྒྱབ་ཏུ་གཏོར་ལ། ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་སྲིན་བུ་དེ་ཁྲག་གིས་མྱོས་པར་མ་གྱུར་པར་གཞག་གོ། །དེ་ནས་སྲིན་བུ་དེ་ཁྲག་ལེགས་པར་སྐྱུགས་ནས། ལུས་ཕྲ་མོ་གྲིམས་པ་ཡང་བ་སྔ་མཁོ་བཞིན་གྲིམས་ པར་བྱའོ།།སྲིན་བུ་པད་པ་དེ་ཁྲག་ཀྱང་མང་དུ་འཐུངས་དྲགས་ན། སྲིན་བུའི་ལུས་ལྕི་སྟེ་སྙོམ་པའམ་ཡང་ན་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །སྲིན་བུ་པད་པ་སྐྱུགས་མ་ལེགས་པར་གྱུར་ན་སྲིན་བུའི་ལུས་རེང་རེང་པོར་འདུག་པ་ལ་མྱོས་པར་འགྱུར་རོ། །ནད་ཁྲག་འཐུང་དུ་གཞུག་པ་མེད་པའི་ཚེ་ན་ནི། བུམ་པའི་ ནང་དུ་ཆུ་དངས་བླུགས་ལ།དེའི་ནང་དུ་སྲིན་བུ་བླུགས་ཏེ་དུས་དུས་སུ་བུམ་པ་དང་ཆུ་བརྗེས་ཤིག་།དེ་ལྟར་བྱས་ན་སྲིན་བུའི་ཁ་ཆུ་དང་སྲིན་བུའི་རྡུལ་བག་བྱང་སྟེ་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ནད་དམིགས་ཀྱི་ནད་ཁྲག་ངན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་སྲིན་བུས་ཁྲག་འཐུངས་རྨ་སྐྲངས་ཤིང་བཙན་ཅན་དུ་གྱུར་ཏམ། གཡའ་ འམ་ཁྲག་ལེགས་པར་མི་འབྱུང་ན་སྐྱེར་བ་དང་བུ་རམ་དང་།སྦྲང་རྩི་སྦྱར་ལ་རྨ་ཁར་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ།

那种水蛭是否生活在污浊的水中？是否与鱼类共处？是否与青蛙等一起生存？从尸体和浑浊的水中出现的水蛭，其颜色为红色和白色，
水蛭极黑且气味腥臭，身体粗壮蠕动，如彩虹般色彩斑斓，上身有各种颜色，水蛭身上有毛的，这些都是有毒的，应当丢弃。
如果被这样的水蛭吸血，会引起瘙痒，伤口肿胀流脓，发烧和头晕。如果被这种病症所困，应当进行解毒治疗，以及治疗胆病和血病的医疗程序。
无毒且适合吸血的水蛭所在的水域水色清澈，有鱼鳞的水中所产，无毒性，颜色鲜艳，身形圆润，水蛭上身呈青色斑纹，背部如暗红色，身体纤细，腹部略带黄色的是可用的。
那些曾经吸过血但未好好吐出血的，经常让其吸血的，因吸血过多而醉的，这些都不适用，应当丢弃。
找到这样无毒的水蛭后，将姜黄磨成粉与水调和，或放入米汤中或酸奶中，使这些水蛭呼吸，然后在病痛部位让其吸血。
在涂抹了酥油或软膏或妇女乳汁或他人流血的血滴的部位，让水蛭的嘴贴上去吸血，当其吸血时，如果上身变高，说明吸血良好，应当用薄布遮盖。
水蛭对于病血和好血混合的情况，首先会吸取病血。就像鹅从混合的水和牛奶中分辨出牛奶只喝牛奶一样。
当水蛭吸血时，如果因水蛭咬合而疼痛或发痒，就将其取下，让水蛭吐出血液，用甘草和芝麻油调和涂抹水蛭的嘴，用细米粉撒在水蛭背上，七天之内不要让水蛭因血而醉。
然后当水蛭很好地吐出血液，身体变得纤细紧实轻盈时，就像之前那样继续使用。
如果水蛭吸血过多，水蛭的身体会变重而昏迷，或者会死亡。如果水蛭吐血不好，水蛭的身体会变得僵硬而醉。
在不需要吸病血时，将清水倒入瓶中，把水蛭放入其中，要经常更换瓶子和水。这样做可以清洁水蛭的口水和尘垢，会有益处。
另外，如果病灶处有不好的病血，被水蛭吸血后伤口肿胀发炎，或发痒，或血液不能很好地流出，用醋酸枣和糖及蜂蜜调和涂抹伤口会有效果。

།མར་བཞུ་ཞིང་ཆབ་བྲོམ་གྱི་ཐོག་ཏུ་བླུགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལན་བརྒྱར་བྱས་པ་དེ་ནི་ལན་བརྒྱར་བཀྲུས་པའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་རྨ་ཁར་རས་མ་འམ་ཡེའུས་བྱུགས་ལ་དེ་ནས་སྨན་བསིལ་བའི་ལྡེ་གུས་ཐོག་ཐག་ ཏུ་བསྐུས་ན་ཆུ་སེར་ངན་པ་ཕྱིན་ལ་བཙན་པོར་འདུག་པ་དང་ན་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།སྲིན་བུ་པད་པས་ནད་ཁྲག་གཞིབས་པས་ནད་ཁྲག་ངན་པ་ཁོང་ནས་བརྔུབས་ལ་ཕྱིར་ལ་ཕྱིན་ཏེ། རྨ་ཁ་ན་འདུག་པ་ཞག་ལོན་པ་དང་རྣགས་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་ཡང་སྲིན་བུ་པད་པ་དེ་ནད་ཁྲག་དང་ནད་ཕྱིར་ཡང་འཇིབ་ཏུ་ ཆུག་ཤིག་།ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ནད་ལ་ཞལ་ཞལ་བྱས་ཏེ་སྒྲོན་མ་དང་ཀུ་བའི་བུམ་པར་སྦྱར་ཏེ། ཁྲག་འདྲེན་པའི་ནད་ལ་ན་བར་འགྱུར་གྱི་མི་རུང་ངོ་། །བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ལ་ནི་ཕན་ཏེ་རུང་ངོ་། །བད་ཀན་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཁྲག་རྔབས་རུས་གཞིབས་ན་ཁྲག བརྔུབ་པར་འགྱུར་བས་གཞིབ་ཏུ་མི་རུང་ངོ་།།རླུང་མཁྲིས་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཁྲག་ནི་རྔབས་རུས་གཞིབས་ན་ཕན་ནོ། །ཞལ་ཞལ་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་ཞལ་ཞལ་གང་བྱ་བའི་གོང་དུ་སྲད་བུ་འམ་དར་རམ་རས་ཀྱིས་དམ་པར་མཉམ་པོར་བཅིངས་ལ། ཆུ་བ་དང་། ཚིགས་རུས་པ་དང་གནད་ རྣམས་ནི་དབབ་པར་ཞལ་ཞལ་གདབ་པོ།ཞལ་ཞལ་གདབ་པའི་ཐབས་ནི་ཐུར་དུ་དྲང་པོར་ཤར་ཤར་པོར་ཐོབ་ཤིག་།ཞལ་ཞལ་བྱ་བའི་ས་ནི་ནད་དམིགས་གར་འདུས་པའི་ཐོག་ཏུ་གདབ་པོ། །ནད་ཁྲག་རྩ་མདུད་ཅན་དུ་སྣང་ན་སྲིན་བུ་པད་པས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །ཁྲག་ནད་ལུས་པ་ ལས་བེམ་བེམ་པར་གྱུར་ན་རྔབས་རུས་ཐོབ་ཤིག་།ཁྲག་ནད་ལུས་ཀུན་དུ་མཆེད་དེ་ཁྱབ་ན་རྩར་བཏབ་སྟེ་དྲང་ངོ་། །ཁྲག་ནད་འདུས་པས་ཞལ་ཞལ་གདབ་བོ། །ནད་ཁྲག་ཤའི་ཕྱིའི་པགས་པའི་བར་ན་འདུག་པ་མ་ཡིན་པ་ཤའི་ཁོང་ན་ཡོད་པའི་ནད་ཁྲག་ནི་སྲིན་བུ་པད་པས་དབྱུང་ངོ་། །ནད་ཁྲག པགས་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ཀུ་བ་དང་།རྗེའུ་དང་། རྔབས་རུས་དབྱུང་ངོ་། །ཁྲག་ནད་ཀྱིས་ལུས་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པ་ལ་ནི་རྩར་བཏབ་སྟེ་དྲང་ངོ་། །རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཁྲག་དྲང་བ་ནི་རྔབས་རུ་བཟང་ངོ་། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཁྲག་ལ་ནི་ཀུ་བས་བྱའོ། །དེ་རྣམས་གཏར་གའམ་ཞལ་ཞལ་གདབ་ པའི་རྨ་ཁར་སྨན་བསིལ་བས་བསྐུ་བ་ལས་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་པ་སྟེ།རྨ་ཁ་ན་ཞིང་གཡའ་ལ་སྐྲངས་ན་རྨ་ཁར་ཞུན་མར་དྲོན་པོས་སྐུས་ཤིག་།གཏར་སྤྱད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་གཏར་ག་གདབ་པ་དང་ཞལ་ཞལ་ལ་སོགས་པ་གདབ་པ་བཤད་པའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །།གཏར་ག་ གདབ་པའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་བདུན་པ་བཤད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་མིའི་ཁོང་ན་ནད་མེད་པའི་ཁྲག་བཟང་པོར་བལྟ་བ་ན་ཅུང་ཟད་མངར་ལ་ཆ་བྲོ། ཁྲག་དེ་གྲང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཁྲག་དེ་སྐ་བ་བསྡུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཁྲག་གི་མདོག་མེ་ཏོག་པདྨ་ལེ་བརྒན་གྱི་ཁ་དོག་ལྟ་བུ་དང་། སྲིན་བུ་ལྷམ་བུ་ཆུ་ གཤེར་གྱི་མདོག་ལྟ་བུར་སྣང་བ།གསེར་དང་ལུག་དང་རི་བོང་གི་ཁྲག་ལྟ་བུར་མདོག་བཟང་བ་དེ་ནི་ནད་ཁྲག་མེད་དེ་ཁྲག་བཟང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཁྲག་འདི་འདྲ་བར་བཟང་པོར་འདུག་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཟུངས་དང་རྟེན་ཡིན་ཏེ་ལུས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ལ་གནས་སོ།

将酥油融化后倒在冷水上，如此反复百次，这就是所谓的百次洗涤的酥油。用布或棉花蘸取此油涂抹在伤口上，然后立即涂上清凉的药膏，就能排出不良的浆液，伤口会变得坚实且不再疼痛。
蚂蟥吸取病血时，会从体内吸出不良的病血排出体外。如果伤口处留存多日后化脓，也要让蚂蟥再次吸取病血和病症。
对于血液和胆汁增盛的病症，不宜用火罐和拔罐法治疗，因为会引起血液牵引的疼痛。但对于痰病和风病引起的病症则有效且适用。对于痰病引起的病血，用角制吸角会导致出血，因此不宜使用。对于风胆引起的病血，用角制吸角则有效。
火罐治疗的方法是：在进行火罐之前，要用线、绸缎或布匹紧密均匀地包扎，对于肌肉、关节骨骼和要害部位要施以火罐。
施行火罐的方法是要向下垂直地快速拔起。火罐要施于病灶聚集处。
如果病血呈现结节状，要用蚂蟥放血。如果病血残留导致身体僵硬，要用吸角。如果血病遍布全身，要在脉上施治并牵引。血病聚集时要施以火罐。
对于不是在肉与外皮之间而是在肉内的病血，要用蚂蟥吸出。对于停留在皮肤上的病血，要用火罐、小罐和吸角吸出。对于遍布全身的血病，要在脉上施治并牵引。
对于风病引起的病血，用吸角较好。对于痰病引起的病血，要用火罐治疗。
对于这些放血或火罐后的伤口，要涂抹清凉药物，如果变成风病，伤口疼痛发痒肿胀时，要用温热的酥油涂抹伤口。
这是讲述各种放血工具、放血方法和火罐等治疗的第二十六章。
现在开始讲述第二十七章放血仪轨。
关于人体内无病的良好血液，观察时略带甜味且有点咸。这种血液既不寒冷，也不浓稠凝结，血色如同莲花或红花的颜色，或如水蛭体液的颜色，如同金子、绵羊和兔子的血液那样色泽鲜艳，这就是没有病血的良好血液。这种良好的血液是身体的精华和依托，身体就依赖于这样的血液而存在。

།དེ་ལྟར་ལུས་ལ་ཁྲག་བཟང་ པོར་འདུག་པ་ལ།མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱིས་གནོད་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་ན། དེའི་ནད་དམིགས་ནི་མེ་དབལ་དང་འབྲས་དང་མཆེར་པ་ན་བ་དང་། སྐྲན་དང་ཁོང་པ་ནང་གི་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། ཁའི་ནང་ཁ་བ་དང་། མིག་ན་བ་དང་། ཀླད་པ་ན་བ་དང་། མི་དྲན་ཏེ་མྱོས་ པ་དང་།སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཁའི་ནང་ལན་ཚྭ་བྲོ་བ་དང་། མཛེ་ནད་དང་རླུང་དང་ཁྲག་ལས་བྱུང་བའི་དྲེག་ནད་དང་། མཁྲིས་པ་དང་སྒྲེགས་པ་ཚ་ཞིང་སྐྱུར་བར་འབྱུང་བ་དང་། ཀླད་པ་འཁོར་བ་འདི་ལྟ་བུའི་ནང་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནད་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་ག་བསིལ་བ་དང་ཚ་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། རྩུབ་ པ་ལ་སོགས་པ་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ།གསོ་སླ་བ་འདྲ་བ་ལས་ཀྱང་མ་ཕན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་བུའི་ཁྲག་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཁྲག་ལུད་པ་ཡིན་པས་རྩ་གཏར་ཏེ་ཁྲག་དྲངས་ན་ཕན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་ན་གཞོན་ཏེ་ལོ་བཅུ་དྲུག་མ་ཚང་བ་དང་། རྒས་པ་ལོ་བདུན་ཅུ་ལོན་པ་ལ་ནི་གཏར་ག་གདབ་ ཏུ་མི་རུང་ངོ་།།མི་ཉམ་ཆུང་སྟེ་ཁོང་ན་སྣུམ་མེད་པ་དང་། དུགས་སམ་ལུམས་བྱས་ཏེ་དྲགས་པ་དང་། རླུང་ནད་ཅན་ལ་དུགས་དང་ལུམས་བྱས་པ་ལྟ་བུ་དང་། བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་དང་བུ་བྱུང་བ་དང་། ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བ་ལྟ་བུ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་ནད་དུ་གྱུར་ཏེ་ཐུར་དུ་འཁྲུ་བ་དང་། ཁ་སྣ་ནས་ཁྲག་འོང་ བ་ལྟ་བུ་དང་།དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པས་བཀར་བ་དང་། ཚད་པ་དྲག་པོས་བཏབ་བཏབ་པ་དང་། དམུ་རྫིང་ལྟ་བུ་དང་། རྟག་ཏུ་སློན་པ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། འོར་ནད་ལུས་ཐམས་ཅད་སྐྲངས་པ་དང་། མར་འཐུངས་པ་དང་། སྔར་སྐྱུག་སྨན་ནམ་བཀྲུ་སྨན་ནམ། སྨན་མས་གཏོང་ངམ། སྨན་སྣ་ ནས་གཏོང་ངམ།གཏར་ག་བཏབ་པ་འདི་ལྟ་བུ་བྱས་པར་གྱུར་པ་ལ་གཏར་ག་གདབ་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །གཏར་ག་གདབ་པའི་ཐབས་ནི་དབང་བུའི་ཕྲག་ཏུ་རྩ་བ་བཙིར་བ་དྲག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །དབང་བུའི་ཕྲག་ཏུ་རྩ་བཙིར་བ་ཡོན་པོར་གྱུར་པ་འམ། ཡོན་པོར་གདབ་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །རྩ་སྣང་བར་མ་བྱུང་བ་ལ་གདབ་ ཏུ་མི་རུང་ངོ་།།ནད་དམིགས་དང་སྦྱར་ན་མྱུང་དུ་གཏར་ག་མི་གདབ་ཏུ་མི་རུང་བ་ལ་གཏོགས་པར་ཧ་ཅང་གྲང་ལྷགས་ཆེ་བའི་ཚེ་དང་རླུང་ཆེ་བའི་ཚེ་དང་། ཚ་བའི་དུས་དང་ནམ་རྨུགས་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུའི་དུས་སུ་གཏར་ག་གདབ་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །ཀླད་པ་དང་མིག་ན་བ་ལ་ནི་དཔྲལ་བའི་ རྩ་གཏར་ན་ཕན་ནོ།།མིག་ན་བ་ལ་ནི་མིག་འགྲམ་གྱི་རྩ་དང་། མིག་སྒོ་སྣ་དྲུང་གི་མཆན་ན་ཡོད་པའི་རྩར་ཐོབ་ཤིག་།རྣ་བ་ན་ན་ནི་རྣ་བའི་རྒྱབ་བཤལ་ཀའི་མཚན་བུར་ཐོབ་ཤིག་།སྣ་ན་ན་སྣའི་རྩེ་མོར་ཐོབ་ཤིག་།ཆམ་པ་ན་ན་སྣའི་རྩེ་མོ་དང་དཔྲལ་བའི་དབྱེས་ཀྱི་རྩར་ཐོབ་ཤིག་།ཁ་ན་ན་ལྕེའི་ འོག་གི་རྩ་དང་།མ་མཆུའི་ནང་གི་རྩ་དང་། ཡ་མགལ་མ་མགལ་གྱི་རྩ་དང་། རྐན་རྩར་གདབ་བོ། །མགུལ་པ་ཡན་ཆད་ན་སྟེ་མཁུར་བའི་རྩ་མདུད་ཡོད་པ་དང་། མགུལ་པ་དང་རྣ་བ་དང་མུར་འགྲམ་དང་ཀླད་པ་མན་ཆད་ན་བ་ལ་རྩ་མདུད་དང་ནད་དམིགས་སྦྱར་ཏེ་གདབ་བོ། །སྨྱོ་བྱེད་དང་བརྗེད་བྱེད་ ཀྱི་ནད་ལ་བྲང་དང་མིག་འགྲམ་དང་དཔྲལ་བའི་རྩ་དང་།འགྲམ་པའི་མཚམས་སུ་གཏར་ག་ཐོབ་ཤིག་།ལུས་ཀུན་ན་བ་ལ་སྨིན་མཚམས་སུ་བྱུང་བའི་རྩར་ཐོབ་ཤིག་།འབྲས་དང་རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པ་ལ་རྩིབ་ལོགས་དང་མཆན་ཁུང་དང་ནུ་མའི་བར་གྱི་རྩར་གདབ་བོ། །རིམས་ནད་ཞག་ གསུམ་པ་ལ་ཕྲག་པའི་མཚམས་སུ་གདབ་བོ།།ཞག་བཞི་པའི་རིམས་ནད་ལ་ལྟག་པའི་འོག་ཏུ་གདབ་བོ།

如此身体中有好的血液时，若因胆和痰产生危害而成为疾病，其病症为：火热病、痔疮、脾病、瘤、腹内温度下降、发烧、口腔干燥、眼痛、头痛、神志不清如醉、口渴严重、口中咸味、麻风病、以及由风和血引起的皮肤病、胆汁和呕吐物发热且酸性、头晕等症状。
对于这类病症，虽然采用了冷热、油性、粗糙等治疗方法，看似容易治愈却未见效果时，这就是所谓的血液病变。这是吐血症状，放血治疗会有效果。
但是，对于年轻未满十六岁者和年老七十岁以上者，不宜放血。对于体弱内无油润者、已经做过热敷或温浴痊愈者、风病患者做过热敷和温浴者、孕妇和产妇、食物未消化者、胆病和血病引起的下泻者、口鼻出血者、呼吸困难者、咳嗽者、重度发热者、水肿者、经常湿润者、关节病者、浮肿全身者、饮用酥油者、之前服用过催吐药或泻药或肛门给药或鼻腔给药或已放血者，这些情况都不宜放血。
放血的方法是：不宜过度挤压肩胛部的血管。不宜斜着挤压肩胛部的血管或斜着放血。对于血管不明显者不宜放血。
即使是必须立即放血的病症，在天气过冷、大风、炎热、阴天等时候也不宜放血。
对于头痛和眼痛，放额部血管有效。眼痛时应放眼角和鼻孔旁眼窝处的血管。耳痛时应放耳后发际线处。鼻痛时应放鼻尖处。感冒时应放鼻尖和额部中间的血管。
口腔疼痛时应放舌下血管、下唇内侧血管、上下颚血管和上颚血管。颈部以上疼痛时，应根据面部血管结和颈部、耳部、下颌和头部以下疼痛的部位结合放血。
对于癫狂和健忘病，应在胸部、眼角、额部血管和太阳穴处放血。全身疼痛时应放眉心处的血管。对于痔疮和肋部疼痛，应放肋部、腋下和乳房之间的血管。
三日热病应在肩部交界处放血。四日热病应在后颈下方放血。

།ཚད་པ་བད་ཀན་ཀུན་འཁྲུ་ན་མཇུག་ཏོའི་གོང་སོར་གཉིས་ཙམ་དུ་གཏར་ག་ཐོབ་ཤིག་།ཁུ་བའི་ནད་དམ་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ལ་ནི་ཕོ་མཚན་གྱི་རྩ་ལ་གཏར་ག་གདབ་བོ། །མགུལ་པ་ན་ བ་འམ་ལྦ་བ་བྱུང་བ་དང་བརླན་ན་བརླའི་རྩར་གདབ་བོ།།བརླའི་ཆུ་སུལ་དུ་རླུང་ཞུགས་ཏེ་འགྲོ་མི་ཤེས་ནས་རྐང་ཟུག་འཁུམས་པ་ལ་པུས་མོའི་ལྷ་ང་ན་མར་སོར་བཞི་འམ་ལྷ་ང་ནས་གོང་དུ་སོར་བཞི་བཅལ་ཏེ་གདབ་བོ། །བྱིན་པ་ན་བ་ལ་བྱིན་པའི་ཉཝ་འབུར་འབུར་པོའི་འོག་སོར་གཉིས་སུ་བཅལ་ཏེ་ གདབ་བོ།།རྐུབ་ཙོས་ནས་བརླའི་འོག་ཐོག་ཐག་བྱིན་བའི་བར་དུ་ན་ན་ལོང་བུའི་ནང་རོལ་ན་ཡར་གོང་དུ་སོར་བཞི་བཅལ་ཏེ་གདབ་བོ། །པུས་མོའི་ལྷ་ངའི་འཁོར་སྐྲང་ཞིང་ན་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ལོང་བུའི་གོང་སོར་བཞིར་ཐོབ་ཤིག་།རྐང་པ་ཚ་བ་དང་། རྐང་པ་འཐེང་བ་དང་། རྐང་པ་སྦྲིད་པ་དང་། རྟིང་ པ་སྣད་དེ་རྡོལ་བ་དང་།མཐེ་བོའི་ཚིགས་ཀྱི་དྲུང་དུ་ཤ་རྨེན་བྱུང་བ་དང་། རྐང་པའི་ཤ་ནང་གི་སྣམ་བུ་ཆད་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་ལ་རྐང་པའི་བོལ་གྱི་ཚིགས་ནས་གོང་དུ་སོར་གཉིས་སུ་བཅལ་ལ་གདབ་བོ། རྐང་ཟུག་འཁུམས་པའི་ནད་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་གདབ་བོ། །ནད་ དམིགས་སོ་སོར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ན་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་ནད་དམིགས་མ་མཐུན་པར་སྣང་ན་ཡང་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ནད་ཞོག་ལ།ནད་དམིགས་གར་བྱུང་ཞིང་གང་དུ་ན་བའི་རྩར་ཐོབ་ཤིག་།གཏར་ག་གདབ་པའི་ཆོ་ག་ནི། སྔར་བས་ཁ་ཟས་སྣུམ་བག་དང་དུགས་ཀྱི་དཔྱད་བྱ་སྟེ། ། ལུས་འཇམ་ཞིང་ཡང་བར་བྱས་ནས་གཏར་གའི་ཡོ་བྱད་དང་། གཏོར་མ་གཏང་བ་བྱས་ལ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱས་ནས་ཁ་ཟས་སྣུམ་བག་དང་ཁུ་ཤ་ལ་སོགས་པ་ཟོས་ལ་མེ་འདེ་བ་དང་། ཉི་མ་དྲོན་པོ་ལ་འདུག་སྟེ། ལུས་དྲོས་པར་བྱས་ནས་ཁྲིའུའི་སྟེང་དུ་ཙོག་ཙོག་པོར་འདུག་ལ། མགུལ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི ནང་རྩར་གདབ་ན་དར་རམ་རས་ཀྱིས་བཅིངས་ལ་སྐྲ་ཡང་གྱེན་དུ་བརྫེས་ཏེ་བཅིངས་ལ་པུས་མོའི་ལྷ་ང་གཉིས་ཐོག་ཏུ་ལག་ངར་གྱི་གྲུ་མོས་བརྟེན་ནས་ཆང་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་ནང་དུ་ཤིང་བལ་ལྟ་བུའི་རློང་བཅུག་སྟེ་བཅིངས་ལ།མགུལ་པ་ཡང་དར་རམ་རས་འཇམ་པོས་བཅིངས་ལ་ལག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ རང་གི་གཉའ་བ་ནས་འཁྱུད་དེ་བཙིར་ཅིག་།འགྲམ་སོ་ཡང་སྡོམས་ལ་མཁུར་བ་གཉིས་གང་བར་བུས་ཏེ་ལུད་པ་ཅི་ལུར་ཚིར་ལ་མི་གཞན་གྱིས་རྒྱབ་ནས་ཀྱང་ཚིར་ཅིག་།མགུལ་པ་དར་རམ་རས་ཀྱིས་བཅིངས་པའི་ཕྲག་ཏུ་རང་གི་མཛུབ་མོ་གཡོན་པ་བཅུག་སྟེ། མ་འགགས་པ་ཙམ་དུ་བྱའོ། ། ཁོང་པའི་ནང་གི་རྩ་མ་གཏོགས་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྩ་རྣམས་བསྡམ་ཞིང་གདབ་པའི་ཆོ་ག་ནི་དེ་ལྟར་བྱའོ།

热病、痰病、痢疾时，在尾椎骨上方二指处放血。精液病或阳具病，则在阳具脉上放血。
颈部疼痛或生淋巴结肿块及大腿疼痛时，在大腿脉上放血。大腿筋脉中风入侵而不能行走，腿部抽痛时，在膝盖骨下方四指处或膝盖骨上方四指处放血。
小腿疼痛时，在小腿肚隆起处下方二指处放血。从臀部到大腿下部直至小腿之间疼痛时，在踝骨内侧上方四指处放血。膝盖骨周围肿胀疼痛时，也同样在踝骨上方四指处放血。
脚部发热、跛足、脚麻木、脚跟破裂、大拇指关节处生肉瘤、脚内筋断裂等情况，在脚掌关节上方二指处放血。腿部抽痛的病症也同样如此放血。
对于各种病症，如果不是按照前述方法所指示的部位疼痛，而病症表现不一致时，也要考虑可能造成危害的病症，在病症出现及疼痛处的脉上放血。
放血的仪轨是：先用油腻饮食和热敷疗法，使身体柔软轻盈后，准备放血工具和供品，做吉祥仪式，食用油腻饮食和肉汤等，在火边或温暖的阳光下坐着，使身体暖和，然后盘腿坐在座椅上。
如果要在颈部以上的内脉放血，用丝绸或布条系紧，头发也要向上梳拢系好，两膝相对，手肘支撑，两腿之间放入棉絮般的软垫并系紧。
颈部也用柔软的丝绸或布条系紧，双手从自己的后颈抱住并挤压。咬紧牙关，鼓起双颊，尽量咳出痰液，他人也要从背后挤压。
在用丝绸或布条系紧的颈部一侧放入自己的左手食指，使其不至于完全阻塞。
除了体内的脉以外，束缚和放血外部脉络的仪轨就是这样。

།དེ་ལྟར་བསྡམས་པས་འཕྲལ་རྩ་བྱུང་སྟེ་སྣང་ན་སྨན་པའི་ལག་པ་གཡས་པའི་མཐེ་བོས་བརྟག་ཅིང་མནམས་ལ་སྨན་པའི་ལག་པ་གཡོན་པས་འཕྲལ་གཙགས་སྟ་རེ་ཁ་བཟུང་ལ་རྩའི་དབུས་སུ གཏད་དེ།སྨན་པའི་ལག་པ་གཡས་པའི་གུང་མོའི་བེམ་ཏོལ་མ་ཡོ་བ་དང་། གཙགས་བུ་མ་ཡོ་མ་འགུལ་བར་འཕྲལ་རྩ་ཐོབ་ལ་ཁྲག་ཕྱུང་ཤིག་།སྣའི་ཐོར་ཏོ་དང་མིག་སྒོ་སྣ་དྲུང་གི་མཚན་གྱི་རྩར་གདབ་ན། གཙགས་བུ་འབྲས་འདྲ་བས་གདབ་ཅིང་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །ལྕེ་ལྐོག་གི་རྩར་ གདབ་ན་ལྕེ་བཏེག་སྟེ་བཟློག་ལ་སོས་མནན་ཏེ།ལྕེའི་འོག་ན་ཡོད་པའི་རྩར་ཐོབ་ཤིག་།ནུ་མ་གཉིས་ཀྱི་བར་དང་། མགུལ་པ་ཡན་ཆད་ན་ཡོད་པའི་རྩར་གདབ་ན་ཡང་མཆན་ཁུང་རམ་མགུལ་པ་བསྡམས་ཏེ་རྩར་ཐོབ་ཤིག་།ལྟོ་བའི་རྩར་བཏབ་ན་ལྟོ་བ་ཐོག་ཏུ་མཉེས་ལ་ལྟོ་བའི་གོང་མཆན་ཁུང་ དུ་དར་རམ་རས་ཀྱིས་བཅིངས་ཏེ།ལག་པ་གཉིས་ཀྱི་ཆང་པར་རྡོ་བ་ཆོངས་ལ་ལག་པ་བཅངས་ནས་གསུམ་པའི་རྩར་ཐོབ་ཤིག་།ལག་ངར་གྱི་གྲུ་མོ་ནང་གི་རྩར་གདབ་ན་བདེ་བར་འདུག་སྟེ། ལག་ངར་མི་བསྐུམ་པར་བརྐྱང་ལ། མཐེ་བོང་ཆང་པར་བཅུག་ལ་རྩར་ཐོབ་ཤིག་།གདབ་ པའི་ས་ནས་གོང་དུ་སོར་བཞི་བཅལ་ཏེ་དར་རམ་རས་ཀྱིས་ཆིངས་ཤིག་།རྩིབ་ལོགས་གཉིས་ཀྱི་རྩར་གདབ་ན་དཔུང་པ་གཉིས་ཐུར་དུ་བརྐྱང་སྟེ། ཁུ་ཚུར་བཅངས་ལ་རྩར་ཐོབ་ཤིག་།ཕོ་མཚན་གྱི་རྩར་གདབ་ན་ཕོ་མཚན་གྱེན་དུ་ཐེག་ལ་ཐོབ་ཤིག་།བྱིན་པའི་རྩར་གདབ་ན་བརླ་མན ཆད་རྐང་པའི་བར་དུ་མཉེས་ལ་སྒབ་མ་ཅུང་ཟད་བསྐུམས་ཏེ།རྐང་པའི་བོལ་གྱི་ཐོག་ཏུ་རྐང་པ་ཡ་གཅིག་གིས་ཀྱང་མནན་ལ། པུས་མོའི་གོང་དུ་དར་རམ་རས་ཀྱིས་བཅིངས་ལ་ལག་པས་ཀྱང་མནན་ཏེ་རྩར་ཐོབ་ཤིག་།ཐབས་འདི་དང་འདྲ་བར་ནད་དམིགས་ཀྱི་གཏར་ག་གདབ་པའི་དམིགས་ མིང་གི་བཤད་པ་གཞན་ལ་ཡང་ནད་གང་དུ་གཏར་ག་གདབ་པའི་དམིགས་ཡོད་པ་དེ་དག་ཏུ་བཅིང་བའི་ཐབས་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས་ལ་ཐོབ་ཤིག་།ཤ་སྣག་བུ་ཆེ་བའི་ཐོག་ཏུ་གཏར་ག་གདབ་པའི་མིང་གིས་མ་བཤད་པ་གཞན་ལ་ཡང་གང་དང་གང་དུ་གཏར་ག་གདབ་པའི་དམིགས་ཡོད་པ དེ་དག་ཏུ་བཅིང་བའི་ཐབས་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས་ལ་ཐོབ་ཤིག་།ཤ་སྣག་བུ་ཆེ་བའི་ཐོག་ཏུ་གཏར་ག་འདེབས་ན། གཙགས་བུ་འབྲས་ཀྱི་སྲིད་ཀྱི་ཟབས་ཙམ་དུ་ཐོབ་ཤིག་།འཕྲལ་རྩ་བ་རུས་པའི་ཐོག་ལྟ་བུར་གཙགས་བུ་སྟ་རེ་ཁས་འདེབས་ན་ནས་ཀྱི་ཕྱེད་ཙམ་གདབ་བོ། །རྩར ལེགས་པར་ཐེབས་ནས་ཁྲག་གཟོགས་ཤིག་།རས་སམ་དར་གྱིས་བཅིངས་ལ་ཁྲོལ་ཕན་ཆད་ནི་ཁྲག་མ་གཟགས་ཤིག་།གཏར་ག་གདབ་པ་ཉེས་ན་ཁྲག་ཟག་པའི་ཡུན་ཡང་ཐུང་ཁྲག་མང་པོ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་རྨ་ཁར་ཏིལ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པས་གདབ་བོ།

如此捆扎后，如果额脉出现并且可见，医生用右手拇指检查并按压，医生左手持斧形针对准脉的中央。医生右手中指稳定不动，针也要保持稳定不动，找准额脉后放血。
如果要在鼻部肿块和眼眶鼻旁的标志脉上放针，应当用稻谷形针刺入放血。
如果要在舌根脉上放针，应抬起舌头翻转，用牙齿固定，找准舌下的脉。
如果要在两乳之间和颈部以上的脉上放针，也要捆扎腋下或颈部后找准脉。
如果要在腹部脉上放针，应当按摩腹部，用丝绸或布条在腹部上方腋下处捆扎，双手掌心放置石块握紧后，找准第三条脉。
如果要在前臂肘内侧的脉上放针，应当舒适坐好，手臂伸直不要弯曲，拇指放入掌心，找准脉。
从放针处向上量四指宽，用丝绸或布条捆扎。
如果要在两肋部的脉上放针，应当将双臂向下伸展，握紧拳头后找准脉。
如果要在男根脉上放针，应当将男根向上提起后找准。
如果要在小腿脉上放针，应当按摩大腿以下至脚部，稍微弯曲膝盖，用另一只脚踩在脚背上，在膝盖上方用丝绸或布条捆扎，用手按压后找准脉。
与这种方法类似，对于其他病症放血点的名称解释中，无论在何处放血，都应当按照相应部位的捆扎方法来找准脉。
对于在较大肌肉上放血而未说明名称的其他部位，无论在何处放血，都应当按照相应部位的捆扎方法来找准脉。
如果在较大肌肉上放血，针应刺入稻谷长度那么深。
如果用斧形针在额脉骨面上放血，应刺入半粒青稞那么深。
准确找到脉后放血。用布或丝绸捆扎，松开后就不要再放血了。
如果放血处理不当，放血时间会短且血量少。这种情况下，应当在伤口上敷上磨细的芝麻。

།གཙགས་བུ ཧ་ཅང་གདབ་དྲགས་ན་ཁྲག་ཐོར་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་།སྒྲ་ཡོད་པར་འབྱུང་སྟེ། ཁྲག་གཅད་ཀྱང་དཀའ་བར་འགྱུར་ལ། སྡང་བ་དང་། འབོག་པ་དང་། ཡང་ན་བསྡམས་པ་ལྷོད་དམ། མཚོན་རྟུལ་ལམ་ཟས་སྐོམ་འགྲངས་ཤིང་ངོམས་ཆེས་སམ། ཡང་ན་ཁོང་རྨྱ་བའམ། བཤང་གཅིའི་ཤུགས་འོང་བར་གྱུར་ཏམ། དུགས་ལྟ་བུ་དྲགས་ན་ཡང་ཁྲག་དབྱུང་ངུ་མི་རུང་ངོ་། །ཁྲག་དེ་ལྟར་འོང་དུ་མི་རུང་ན། སུག་སྨེལ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ལི་དོང་གྲ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཁང་པའི་ཀ་གདུང་ལ་ཆགས་པའི་དུད་པ་དང་། ལྕེ་མྱང ཚ་འདི་རྣམས་བཏགས་ཏེ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ལ་རྨ་ཁར་སྐུས་ཤིག་།ཁྲག་ལེགས་པར་བྱུང་ན་རྨ་ཁར་ཏིལ་མར་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་སྐུས་ཤིག་།གཏར་ག་གདབ་པ་ལ་དང་པོར་ནད་ཁྲག་ཆུ་སེར་ལེ་བརྒན་རྩི་འཁུས་པ་འདྲ་བར་འབྱུང་ངོ་། །ནད་ཁྲག་ལེགས་པར་བྱུང་ནས་ཁྲག་རང་འཆད དོ།།ཡང་ན་ཁྲག་བཟང་པོ་བྱུང་ན་དེས་ཆོག་གིས་བཅིངས་པ་ཁྲོལ་ཅིག་།གལ་ཏེ་འབོག་སྟེ་བརྒྱལ་ན་བཅིངས་པ་ཁྲོལ་ལ་བསིལ་ཡབ་ཀྱིས་གཡོབས་ཏེ་བརྟས་པ་དང་ཁྲག་སླར་ཡང་ཕྱུང་ཤིག་།ཡང་འབོག་པར་གྱུར་ན་ཉི་མ་གཉིས་གསུམ་ངལ་སོས་ལ་ཐོབ་ཤིག་།དེ་ལ་རླུང་ནད་ཀྱི་ཁྲག་ནི་གནག་ ལ་རྩ་དམར་བ་དང་།ཁྲག་མདོག་རྩུབ་པ་ཁྲག་དབྱུང་བའི་ཤུགས་དྲག་།མདོག་གསལ་ལ་དབུ་པ་ཅན་དུ་འདུག་གོ་།མཁྲིས་པའི་ནད་ཁྲག་ནི་བསིལ་ཞིང་སེར་ལ་རྩ་གནག་མནམ་ལ་སྤྱི་བག་ཅན་ཁྲག་སྐ་སྟེ་མྱུར་དུ་མི་འབྱུང་། ཁྲག་དྲོད་ཆེ་སྟེ་ཚ་ལ་ཁ་དོག་ཚོན་ཅན་དུ་སྣང་ངོ་། །བད་ཀན་གྱི་ཁྲག་ ནད་ནི་འཇམ་ལ་ཅུང་ཟད་རྩ་དཀར་ལ་དྲངས་ན་ནལ་ནལ་བྱེད།ལག་པས་མྱངས་ན་འབྱིལ་བའི་འབྱར་བག་ཏུ་བྱེད་པ་སྐའོ། །རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གསུམ་ཆར་འདྲེས་པའི་ནད་ཁྲག་ནི་ངན་ཞིང་དེ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་འདྲེས་པར་ཡོད་ལ། ཁྲག་མདོག་གནག་ཅིང་ཀུན་འདྲེས་པར་འདུག་པའོ། ། ནད་པའི་ཁྲག་ངན་ན་ཉམས་ཆེ་ཡང་རུང་ཁྲག་སྲང་བཞི་བཅུ་རྩ་བདུན་ཙམ་ལས་དབྱུང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཁྲག་ཧ་ཅང་དབྱུང་དྲགས་ན་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ཁྲག་དབྱུང་དྲགས་ན་རླུང་ནད་ཀྱི་དཀྱེལ་མི་བཟད་པ་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་ལྟག་ཁྲག་དབྱུང་དྲགས་པ་ལས་ལུས་མར་གྱིས་བྱུག་ཅིང་མཉེས་ཏེ། བཅུད་དང་འོ་མ་དང་ཁྲག་བཅུད་དང་ཁ་ཟས་བསོད་པ་བཟའ། རླུང་ནད་ལ་ཕན་པའི་སྨན་གཏང་ངོ་། །གཏར་ག་བཏབ་སྟེ་ཁྲག་ཆོད་པ་དང་ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་རས་འཇམ་པོ་འམ། བལ་གྱི་ཡེའུ་སྨྱུགས་ལ་རྨ་ཁར་བསྐུས་ལ། དབང་བུ་འམ། རས་སམ། དར་གྱིས་བཅིངས་པ་དལ་གྱིས་གློད་ལ ཆུ་བསིལ་བས་ཁྲུས་ཤིག་།ནད་ཁྲག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་ཁྲག་ངན་ན་ནི་ཕྱེ་མ་འཕྲེད་བསྐྱར་རོ། །ཡང་ན་ཕྱི་དེ་ཉིན་སྐྱོར་ཅིག་།ནད་པ་སྔར་ཉམས་བརྟས་ཏེ་སྣུམ་བག་གི་ཆོ་ག་བྱས་པ་ཞིག་ན་ནི་ཉམས་ཀྱིས་ཐུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོ་ག་བྱས་ནས་ཞག་གཉིས་ནས་གཏར་ག་ཐོབ་ཤིག་།ནད་པ་ཉམ་ཆུང་ན་ནི་ཟླ་བ་ཕྱེད ཙམ་དུ་སྣུམ་བག་གིས་བརྟས་ཏེ།དེ་ནས་གཏར་ག་ཐོབ་ཤིག་།གཏར་ག་བཏབ་སྟེ། ནད་ཁྲག་གི་འཕྲོ་ལུས་ཀྱང་ཅུང་ཟད་ཐེ་གེ་བ་ལྟར་བྱེད་ན་ནི་ཁྲག་གི་འཕྲོ་ལྷག་མ་མ་གཏར་ཀྱང་སླ་སྟེ། ཧ་ཅང་དབྱུང་དྲགས་པར་མི་བྱའོ། །གལ་ཏེ་རྔབས་རུས་ཉི་ཚེར་གཞིབས་པའི་དམིགས་ཤིག་ཡོད་ན་ནི་ རྔབས་རུས་ཐོབ་ཤིག་།ཡང་ན་ནི་ནད་དབྱུང་ལ། ནད་ཁྲག་ངན་པ་འབྱུང་ཞིང་བསྩལ་བར་འགྱུར་བའི་སྨན་ཐོང་ཤིག་སྨན་གཏང་བའི་དམིགས་ནི་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་ལས་ཁྲག་ལུད་དེ་ན་བར་འགྱུར་རོ།

如果放血过重会出现血液飞溅，并且会有声响，血液也难以止住，会产生愤怒、昏厥，或者绑带松弛，或者刀钝，或者饮食过饱，或者内部混乱，或者大小便急迫，或者热敷过度时都不宜放血。
如果血液不应该这样流出，就把肉豆蔻、胡椒、诃子、丁香、酸枣、檀香、房梁上的烟灰和岩盐这些研磨后与芝麻油调和涂抹在伤口上。
如果血液流出良好，就在伤口上涂抹温和的芝麻油和岩盐。
放血时，首先会流出如葡萄汁般的病血和黄水。
病血流出良好后血液自然会止住。
或者如果流出了好的血液就足够了，解开绑带。
如果昏厥晕倒，就解开绑带，用扇子扇风，等恢复后再次放血。
如果再次昏厥，就休息两三天再放血。
其中风病的血液是黑色带红色血管，血色粗糙，放血时力道强，颜色明亮有泡沫。
胆病的血液是凉而发黄带黑色血管，有异味带粘性，血液稠厚不易流出，血液温度高且热，颜色鲜艳。
痰病的血液柔软略带白色血管，抽出时缓慢，用手触摸有凝结粘稠的感觉，很稠。
风、胆、痰三者混合的病血是不好的，具有这三种特征混合的状态，血色发黑且混杂。
病人的血液不好时，即使体力充沛也只能放出四十七两左右的血液。
如果放血过多会导致死亡。
因此，放血过多会产生难以忍受的风病痛苦。
对于放血过多的情况，要用油涂抹按摩身体，食用营养品、牛奶、血制品和有营养的食物，服用对风病有益的药物。
放血后血液止住时，要将柔软的布或棉花蘸取芝麻油涂抹在伤口上，用布带或丝绸轻轻包扎，然后用凉水清洗。
如果变成病血且血液不好，就要重新放血。或者第二天再放一次。
如果病人之前体力恢复且进行了滋润疗法，那么就能承受，做完疗法两天后再放血。
如果病人体弱，就要用滋润疗法调养半个月左右，然后再放血。
放血后，如果剩余的病血稍微停滞，即使不放完剩余的血也可以，不要放得太过。
如果有专门针对肋骨的部位，就要放肋骨血。
否则就要放出病血，服用能使不好的病血流出并清除的药物。服药的目标是治疗因胆病增长而导致的咳血疼痛。

།དེ་ལྟ་བུ་ལ་དམིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བ་ནི། བཀྲུ་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་ལ མཁྲིས་པ་ཚ་བའི་ནད་ལ་ཕན་པའི་སྨན་བསིལ་བག་ཐོང་ཤིག་།ནད་ཁྲག་ངན་པ་ཡིན་གྱིས་ཀྱང་ཁྲག་རྒྱས་པ་ཙམ་དུ་མ་གྱུར་ན་ནད་ཁྲག་འབྱང་ཞིང་བགས་ཀྱིས་དབྱུང་བའི་སྨན་གཏང་བའི་ཐབས་ནི་དེ་ལྟར་བྱའོ། །གཏར་ག་གདབ་པ་ཞིག་ལ་ཁྲག་མི་ཆོད་ན་གཅོད་པའི་སྨན་ནི་རོ་དྲ་སེང་ཕྲོམ་དང་། གནྡྷ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་རྨ་ཤིང་དང་། མོན་སྲན་མ་ཤ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་། ས་ནག་པོ་སྤྱི་བ་དང་། གྱོ་མོའི་དུམ་བུ་དང་། ཟར་མ་དང་། སྣག་ཚ་དང་། ཅུག་ཧང་དང་། ཁྲེ་དང་འདི་རྣམས་ཆ་སྙོམས་ཏེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ་རྨ་ཁར་ཐོབ་ཤིག་།བསིལ་བའི་སྨན་ཤུག་པ་ལ་སོགས པ་བཏགས་ཏེ་ཆུ་དང་སྦྱར་ལ་བླུད་དོ།།ཡང་ན་དེ་ལྟར་ཁྲག་མི་ཆོད་པ་དང་། རྩ་དེ་གཉིས་ཀྱི་གོང་དུ་གཏར་ག་གདབ་བོ། །ཡང་ན་ཐུར་མ་བསྲེགས་པས་རྨ་ཁར་སྲེགས་ཤིག་།གཏར་ག་གདབ་པའི་བཅིང་བ་མ་ལེགས་སམ། དབང་བུ་ལ་གདབ་པ་མ་ལེགས་ཏེ། ཡོ་བས་ནད་ཁྲག་མ་ཕྱིན་ཏམ། ཁྲག་མངས་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པས་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་རྒྱས་པས་ནད་ཁྲག་ངན་པར་གྱུར་པས་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་རང་གི་གནས་སུ་མ་ཕེབས་མ་ལོན་གྱི་བར་དུ་ཁ་ཟས་ཕན་ཞིང་འཕྲོད་པ་དང་། བྱེད་ཅིང་བསྐྱོད་པ་ཡང་ཕན་པའི་ཚུལ་དུ་བྱ་ཞིང་བསྟེན་ཏོ། ། ཁ་ཟས་ནི་ཧ་ཅང་ཚ་བ་དང་བསིལ་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཡང་ལ་འཇུ་སླ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཟས་སྐོམ་བཟང་སྟེ། དེ་ལྟར་གཏར་ག་གདབ་པས་དྲོད་ཀྱང་ལྷག་པར་ཆུང་ལ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་རང་གི་གནས་སུ་བབས་པ་ན་ཕན་པའི་ཆོ་ག་བྱ་ཞིང་དེ་ལྟར་བསྲུང་དགོས་སོ། །གཏར་ག་ལེགས པ་ནི་བཞིན་མདོག་དང་དབང་པོ་རྣམས་དང་ཞིང་གསལ་བ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པར་མོས་ལ་ཁ་ཟས་འཇུ་བའི་དྲོད་ཀྱང་མ་ཉམས་ཤིང་འཇུ་ལ་བཤང་གཅི་ཡང་ཐ་མལ་པར་འོང་ཉམས་བདེ་ལ་ཉམས་འཚག་བརྟས་ཤིང་།སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ ཁྲག་ནད་བྱང་སྟེ་ཁྲག་བཟང་པོར་འགྱུར་ཞེས་བྱའོ།།གཏར་ག་གདབ་པའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཁོང་དུ་མཚོན་ལུས་པ་དབྱུང་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །མཚོན་ཟུག་རྔུ་ལུས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཁོང་ན་ཡོན་པོར་ འདུག་པ་དང་།དྲང་པོར་འདུག་པ་དང་། གྱེན་དུ་འདུག་པ་དང་། ཐུར་དུ་འདུག་པ་དང་རྣམ་པ་ལྔའོ། །དེ་ལ་མདོར་མཚོན་ཁོང་དུ་ལུས་པའི་ཐབས་ནི། སྤྱིར་ནད་དམིགས་ཀྱི་ཐད་ཀར་ཤ་མདོག་ནག་པོར་འདུག་ལ་སྐྲངས་ཤིང་ནད་ཁྲག་ཡང་དང་ཡང་ཟག་།སྐྲངས་ཤིང་གློ་ བར་འདུག་པའི་རྨ་ཁ་ཉེན་ཀོར་དུ་ཆུ་བུར་འདྲ་བའི་ཐོར་བུ་ཡོད།ཤ་མཐང་དེ་འཁོར་འཇམ་པོར་གྱུར་ན་དེ་ནི་མདོར་མཚོན་ཁོང་དུ་ལུས་པ་ཞེས་བྱའོ། །པགས་པའི་བར་ན་མཚོན་ནམ་ཤིང་ཚལ་དུམ་བུ་ཡོད་ན་ནི། པགས་པའི་མདོག་གནག་ལ་སྲ་བར་འགྱུར་རོ། །ཤའི་ནང་ན་མཚོན་ནམ་ཤིང་ཚལ་པ་ལུས་ ན་ནི་སྐྲངས་པར་འགྱུར་ཏེ།རྨ་ཁ་ལྷང་ལྷང་བྱེད་ཅིང་སྐྲངས་པའི་ཚབས་ལྷག་པར་ཆེ་སྟེ། བཅིར་བས་མི་བཟོད་ལ་གནག་སྟེ་རྨ་འཚོར་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཉའི་ནང་དུ་མཚོན་ནམ་ཤིང་ཚལ་ལུས་ན་ཤའི་ནང་དུ་མཚོན་ལུས་པ་དང་འདྲ་སྟེ་སྐྲང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆུ་བ་མང་པོ་དྲང་བའི་ནང་དུ་མཚོན་ནམ་ཤིང་ཚལ་ ལུས་ན་འགུལ་ཞིང་བསྐྱོད་པའི་ཚེ་རབ་ཏུ་ན་ལ་ནང་བུ་གའི་སྦུབས་ལ་གནོད་པས་སྦུབས་ཀྱི་རང་རང་གི་ལས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་གནོད་དེ་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ་མཚོན་ནམ་ཤིང་ཚལ་དེ་དབྱུང་ཡང་དཀའོ།

对于这种情况的具体治疗方法是：用泻药和催吐药清洗后，对胆热病有益的药物要稍凉一些。如果是血液病变，但还未发展到血液过度充盈的程度，那么清除病血并逐渐排出的药物治疗方法就这样进行。
如果放血时血液不止，止血的药物是：罗得拉草、甘地普里央古、伤药树、豌豆、甘草、红土布、黑土、野韭菜段、荞麦、墨汁、醋、小麦，这些药物等量研细后敷在伤口上。
将凉性药物如柏树等研磨后与水调和服用。或者，如果血还是不止，就在那两条脉的上方放血。或者用烧热的针灸针烫伤口。
如果放血时绑扎不当，或者放血部位不当，歪斜导致病血未流出，或者看似血液过多，导致风、胆、痰三病加重，病血变坏，在风、胆、痰未回到各自位置之前，要食用有益适宜的饮食，活动也要适度有益。
饮食不要太热也不要太凉，要清淡易消化，这样的饮食最好。这样放血后，体温会明显降低，当风、胆、痰三者回到各自位置时，就要进行有益的治疗并按此方法护理。
放血成功的标志是：面色和感官清晰明亮，感官功能正常，消化功能未受损害且正常，大小便也正常，身体舒适，体力充沛，这样就说明血病已除，血液变好了。
放血疗法第二十七章完。
现在讲解体内留存兵器取出疗法第二十八章。
兵器伤口留存有五种：斜插、直插、向上、向下等五种。
简要来说，兵器留在体内的症状是：一般在病灶正上方皮肤发黑、肿胀，病血反复流出，肿胀处有如水泡般的疙瘩，肉质周围变软，这就是兵器留在体内的症状。
如果兵器或木片在皮下，皮肤会发黑变硬。如果兵器或木片留在肉里，会肿胀，伤口会跳动，肿胀程度更大，按压时疼痛难忍，发黑，伤口无法愈合。
如果兵器或木片留在筋里，症状与留在肉里相似，但不会肿胀。如果兵器或木片留在脉管里，活动时剧痛，因为损害内腔，会影响各自的功能而退化，兵器或木片也难以取出。

།མཚོན་ནམ་ཤིང་ཚལ་རྩལ་བབ་པ་ནི་རྩ་སྐྲངས་པར་སྣང་ངོ་། །སྣའི་སྦུ་གུ་ལ་སོགས་ཏེ་སྦུ་གུ་ ལྟ་བུའི་ནང་ན་མཚོན་ལུས་ན་སྦུ་གུ་སོ་སོ་རང་གི་ལས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཉམས་ཏེ་གནོད་དོ།།རྩ་ཆེན་པོ་བཅུ་ལ་མཚོན་ནམ་ཤིང་ཚལ་བབ་སྟེ་ལུས་ན་རླུང་དང་ཁྲག་དང་དབུ་བར་འདྲེས་ཏེ། རླུང་བྱུང་བ་ནི་དབུགས་སྒྲ་ཅན་དུ་བྱུང་བ་དང་སྙིང་ན། རྐང་ལག་གི་ཡན་ལག་ནའོ། །རུས་པའི་ཚིགས་ཀྱི་མཚམས་ བོག་རེའི་ནང་དུ་མཚོན་ལུས་ན་རུས་པ་བརྩེ་ལ་ན་བའི་ཚབས་ཆེའོ།།མཚོན་རུས་པ་ལ་བབ་སྟེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ན་བའི་ཚུལ་དང་ཐབས་རུས་པ་གཅིག་པུ་ན་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རུས་པ་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པར་ན་ལ་སྐྲངས་པར་འགྱུར་རོ། །རུས་པའི་ཚིགས་ལ་མཚོན་ཡོད་པ་དང་འདྲ་བར་རུས་པ་ལ་མཚོན་བབ་ན་ ཡང་བསྐྱོད་ཅིང་འགུལ་བ་མི་ཤེས་ཤིང་གནོད་པ་ཡིན་ནོ།།ནང་གྲོལ་གྱི་རྒྱུ་མ་དང་ལོང་ཀ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཚོན་བབ་ན། ཁ་ཟས་དང་ངན་སྐྱུགས་རྨ་ཁར་སྣང་ལ་རྨ་ཕྱིར་སྐྲང་ངོ་། །མཚོན་གནད་ལ་བབ་པར་གྱུར་པ་ནི་ནད་ལ་ཟུག་པའི་ཚུལ་བརྟགས་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཤའི་སུལ་དུ་མཚོན་ འཚེབས་ཤིང་འདུག་ན་ནི་ལུས་ལ་རྨ་དང་།སྐྲང་གློའི་བག་ཏུ་མི་མངོན་པར་མདོག་བཟང་པོར་འདུག་གོ་།གལ་ཏེ་དེ་ལ་རླུང་ངམ་མཁྲིས་པ་འམ་བད་ཀན་གྱི་ནད་བསླང་ངམ། དྲག་ཤུལ་ལས་སྣད་པར་གྱུར་ན་ནད་ལངས་ཏེ་ན་བར་འགྱུར་རོ། །མཚོན་ནམ་ཤིང་ཚལ་ཟུག་རྔུ་ཕྱིན་པར་གྱུར་ན་རྨ་ཁ་ པགས་པའི་ཤ་མདོག་བཙན་ཅན་མ་རུངས་པར་གྱུར་ན།རྨའི་འཁོར་ན་ཞིང་དམར་ལ་ཚ་བ་དེར་མར་བཞག་ན་འཇུའམ། སྨན་ལྡེ་གུས་བྱུགས་ནས་སྐམས་པར་གྱུར་པ་དེར་མར་གྱིས་བྱུགས་ལ་དུགས་བྱ་ཞིང་མཉེ་སྟེ། མཚོན་ཟུག་རྔུ་ཁོང་དུ་ལུས་པའི་ཆོ་ག་དང་འདྲ་བར་གྱིས་ཤིག་།མཚོན་ཟུག་རྔུ་ཁོང་ ན་ལུས་ཏེ་ཤ་མ་རུངས་པར་གྱུར་ན་བཀྲུ་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་ཏེ་ཤ་བྲི་བ་དང་ཟུག་རྔུ་ཡོད་པའི་འཁོར་ན་ཤ་སྙེ་བར་གྱུར་ནས་བསྒུལ་ཞིང་བསྐྱོད་པ་དང་།བཙན་དམར་པོ་ལ་སོགས་པས་ནང་གི་ཟུག་རྔུ་ཐབས་ཇི་ལྟར་འདུག་པ་རྟོགས་ཤིག་།དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་ཆུ་བ་ཕྲེའུ་དང་། རུས་པའི་ཚིགས་ཀྱི་ བོག་རེ་དང་།ནང་གྲོལ་རྣམས་ལ་ཟུག་རྔུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྟོགས་ཤིག་།མཚོན་ཟུག་རྔུས་རུས་པ་མ་རུངས་པར་གྱུར་པ་བརྟག་པ་ནི། རུས་པ་ལ་མར་རམ་ཏིལ་གྱི་འབྲུ་མར་གྱིས་བྱུག་ཅིང་དུགས་བྱ། བསྡམ་ཞིང་བཙིར་བ་དང་མཉེ་བ་དང་རྐང་ལག་བརྐྱང་བསྐུམ་བྱས་པས་ བརྟག་པར་བྱའོ།།རུས་པའི་ཚིགས་བོག་རེ་བརྟག་པ་ཡང་རུས་པ་དང་འདྲའོ། །ཆུ་བ་དང་རྩ་དང་ལུས་ཀྱི་ལྦུ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྩ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཟུག་རྔུ་ཡོད་ན་ཡང་བརྟག་པའི་ཐབས་ནི་ལམ་མཐོན་དམན་མི་མཉམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་དང་། ཤིང་རྟ་འགྲུམ་ཞིང་འཆག་པའི་སྟེང་དུ་ཞོན་ལ་དྲག་ཏུ་ སོང་སྟེ་བསྐྱོད་པས་གར་ཟུག་ཅིང་ན་བའི་དམིགས་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ།།མཚོན་ཟུག་རྔུ་གནད་དུ་བབ་པ་བརྟག་པ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བཤད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་ཤ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པས་སྤྱི་ནི་རྐང་ལག་བརྐྱང་བསྐུམ་དང་། གསིག་ཅིང་བསྐྱོད་པའི་ཚེ་གར་ཟུག་ཅིང་ན་བའི་ དམིགས་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ།།མཚོན་ཁོང་དུ་ལུས་པའི་དབྱིབས་ཟླུམ་པོ་འམ། ཟུར་བཞི་པ་འམ། ཟུར་གསུམ་པ་འམ། ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་མདོར་རྨ་ཁའི་དབྱིབས་ལས་བརྟག་པར་གྱིས་ཤིག་།མཚོན་ཟུག་རྔུ་དེ་ལྟ་བུ་ཟུག་པ་དབྱུང་བ་ཡང་ཕྱིར་དྲང་བ་དང་། མདུན་ནས་དྲང་བ་དང་། མཚོན་ཟུག་པའི་རྩ་བ་ནས་དྲང་བ་དང་། མཚོན་གྱི་རྩེ་མོ་ནས་དབྱུང་ཞིང་དྲང་ངོ་། །ཡང་ན་ཐབས་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་མཚོན་གང་ན་ཡོད་པའི་ཐད་ཀར་གློར་དྲལ་ཏེ་དྲངས་ནས་བདེ་བླག་ཏུ་ཕྱིན་ནོ།

武器或木刺刺入时筋脉会肿胀。如果武器留在鼻孔等管道内，各管道自身的功能会受损。
如果武器或木刺刺入十大脉，留在体内时，会与气、血和水液混合。气出现时会伴有呼吸声，心部和四肢会疼痛。
如果武器留在骨节关节腔内，骨头会剧烈疼痛。如果武器刺入骨头并留在其中，疼痛的情况和症状不仅仅局限于单个骨头，而是会遍及全身骨骼并引起肿胀。
如同武器留在骨节中一样，如果武器刺入骨头，也会导致无法活动和行动，造成伤害。
如果武器刺入内脏的肠子和大肠等处，食物和呕吐物会从伤口处流出，伤口外部会肿胀。
武器刺入要害时，应通过观察疼痛的情况来判断。
如果武器卡在肌肉缝隙中，身体会有伤口，但肿胀不明显，外表看起来颜色正常。如果因此引起气、胆汁或痰液的病症，或因剧烈活动而受到刺激，病症会发作并产生疼痛。
如果武器或木刺的伤痛深入，伤口处皮肉颜色变得不正常时，伤口周围会发红发热，此时可以涂抹油脂让其软化，或涂抹药膏后变干时再涂抹油脂，进行热敷按摩，按照武器伤痛留在体内的治疗方法来处理。
如果武器伤痛留在体内导致肌肉变坏，应用泻药和催吐药清洗，当肌肉消瘦且伤痛处周围的肌肉变软时，可以活动，并用赤铜等方法探查内部伤痛的具体情况。
同样要探查内部的筋膜、骨节腔和内脏中的伤痛情况。
检查因武器伤痛导致骨头损坏的方法是：用油或芝麻油涂抹骨头并热敷，通过按压、挤压、按摩和伸缩四肢来检查。
骨节腔的检查方法与骨头相同。
如果筋膜、脉管、体内水液和身体的大脉中有伤痛，检查的方法是：在高低不平的路上行走，或骑在颠簸行进的马车上，通过剧烈运动来观察哪里疼痛。
武器伤痛刺入要害的检查方法没有单独说明，因为这些都是存在于肌肉等处，总的来说可以通过伸缩四肢和摇动身体时观察哪里疼痛来判断。
应从伤口的形状来判断留在体内的武器是圆形、方形、三角形还是较大的形状。
取出这类武器伤痛时，可以向外拉，向前拉，从武器刺入的根部拉，或从武器的尖端拔出。或者采用不同的方法，在武器所在位置的对应处切开后拉出，这样容易取出。

།མཚོན་བྲང་གི་གནད་ལ་བབ་པ་དང་། མཆན་ཁུང་དང་། བརླ་དྲུང་ཆུ་སོའི་བར་དང་། རྩིབ ལོགས་ལྟ་བུར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་སྟེ་ཟུག་རྔུ་ལུས་པ་ནི་ཕྱིར་དྲང་ཞིང་དབྱུང་དུ་མི་རུང་ངོ་།།མཚོན་གྱི་རྩེ་མོ་མི་མངོན་ནམ་མཚོན་ཆེའམ་གཅད་དུ་རུང་བར་སྣང་ཡང་གནོད་པའི་ནད་ཡིན་ན་ཕྱིར་དྲང་ཞིང་གཅད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །མདེའུ་སྣ་སྦྲང་ལྟ་བུས་ཟུག་པ་ཡང་དབྱུང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ན་མདེའུ་ནང་ དུ་ལུས་ཏེ་གནོད་པ་མེད་ན་ཞོག་ཅིག་།ཡང་ན་མདེའུ་ལག་གིས་ཟུང་ལ་དྲོངས་ཤིག་།མཚོན་སྣང་ལ་ལག་གིས་དྲང་དུ་མི་རུང་ན། དྲང་བའི་སྤྱད་འཁྲུལ་འཁོར་གྱི་མིང་སེང་གེའི་ཁ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཆུ་སྲིན་གྱི་ཁ་ལྟ་བུ་དང་། སྲོག་ཆགས་འབར་མི་དང་། སྲིན་བུ་ཀར་ཀ་དའི་མཆུ་འདྲ བས་མཚོན་ཅི་འདྲ་བའི་གཟུགས་བལྟར་མི་སྣང་ཡང་རྨ་ཁའི་དབྱིབས་དང་སྦྱར་ལ་དྲང་བའི་ཆ་བྱད་ཀྱི་འཁྲུལ་འཁོར་གྱིས་དྲངས་ན་ཕྱིན་ཏེ།པགས་པའི་བར་ན་མཚོན་ཡོད་པ་ནི་སྐམ་བུ་བྱ་ཀང་ཀ་དང་། བྱ་བྷྲིང་ག་དང་། བྱ་ཀུ་ར་རིའི་མཆུ་འདྲ་བ་དང་། མདའ་འདྲ་བ་དང་། སྨྱུང་བུ་འདྲ་བ་དང་། བྱ་རོག་གི་ མཆུ་འདྲ་བར་བྱས་པའི་སྐམ་བུས་དྲོངས་ཤིག་།གསང་དང་སྦུ་གུ་ལྟ་བུར་མཚོན་ཟུག་པ་ལ་དྲང་བའི་འཁྲུལ་འཁོར་སྒོ་ལྕགས་ལྟ་བུས་དབྱུང་ངོ་། །ཡང་སྦུ་གུ་དང་། གསང་མ་ཕོག་པའི་མཚོན་འདམ་བུའི་སྦུ་གུ་ལྟ་བུས་དབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་མཚོན་ཟུག་རྔུ་ཁོང་དུ་ལུས་པ་གཞན་ཡང་སོ་སོའི་མཚོན དབྱིབས་ཇི་འདྲ་བའི་ཚུལ་དང་སྦྱོར་ལ་ལེགས་པར་དབྱུང་ངོ་།།མཚོན་ཟུག་པ་ལག་གིས་དྲང་དུ་མི་རུང་སྐམ་པས་ཀྱང་མི་ཕྱིན་པ་དེ་ནི་རྨ་ཁའི་ཆུ་སེར་དང་ཁྲག་བཙན་ཇི་ཡོད་པ་ལེགས་པར་ཕྱི་ཞིང་བསལ་ལ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་ལ་རྨ་ཁར་བསྐུས་ལ་དུགས་བྱས་ནས་རྨ་ཁ་གཡོགས་ཤིང་གླན་པའམ། བཅིང་བ་ཅི་ལེགས་པར་བྱས་ན། སྣགས་པ་མཚོན་དུ་དབྱུང་བ་སླ་བར་འགྱུར་རོ། །རྩ་དང་ཆུའི་ནང་དུ་མཚོན་ལུས་པ་ནི་ཐུར་མས་བསྐྱོད་ཅིང་བསྒུལ་ཏེ་དྲོངས་ཤིག་།སྙིང་གའི་རུས་པ་ལ་མཚོན་བབ་པ་ནི་ཆུ་གྲང་མོས་གདོང་དུ་བཏབ་སྟེ་སྡངས་པ་དང་། མཚོན་འགུལ་ཏེ་འཕགས་པར་གྱུར་པ ལས་ཐབས་ཇི་ལེགས་པར་བྱ་ཞིང་དབྱུང་ངོ་།།མཚོན་ཇི་ལྟར་ཟུག་པ་དེའི་རྨ་ཁའི་བུ་ག་ནས་དབྱུང་དཀའ་བ་ལྟ་བུ་དང་། གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་དབྱུང་ངོ་། །རུས་པ་ལ་མཚོན་ཟུག་པ་དྲང་བ་ནི་རྐང་པས་བརྟེན་ལ་ཕྱུང་ཤིག་།དེ་ལྟར་དྲངས་ཏེ་མ་ཕྱིན་ན་མི་སྟོབས་ཆེ་ལ་སྙིང་ཆེ་ཞིང་བརྟན་ པས་ལེགས་པར་དྲོངས་ཤིག་།དེ་ལྟར་དྲངས་ཏེ་ཡང་མ་ཕྱིན་ན་མདེའུའི་རྩ་བ་བཀུག་ལ་གཞུ་རྒྱུད་ཀྱིས་ལེགས་པར་བརྟགས་ལ་རྟ་གཡུང་བརྟན་གྱི་རྐང་ལག་དང་མཐུན་ནས་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ། གཞུ་རྒྱུད་དེ་སྲབ་ཀྱི་ཡང་མིག་ལ་བཏགས་ལ་རྟ་ལྕག་གིས་གཞུས་ཏེ་མགོ་དྲག་ཏུ་བཏེག ན་ཕྱིན་ཏོ།།ཡང་ན་ཤིང་ཆེན་པོའི་ཡལ་ག་ཐུར་དུ་བཀུག་པ་ལ་གཞུ་རྒྱུད་ཐོགས་ལ་ཤིང་གི་ཡལ་ག་བཏང་ན་ཕྱིན་ཏོ།

当武器刺中要害部位时，以及腋下、大腿内侧水道之间、肋部等处被武器击中而留有创伤时，不可向外拉出。
武器尖端不可见或武器较大或看似可切断时，如果是有害的病症，不可向外拉出或切断。
被如蜂针般的箭头刺中时也不可拔出。
或者，如果箭头留在体内而无害，就让它留着。
或者，用手抓住箭头拉出。
如果武器可见但不能用手拉出，那么用名为'狮子口'的拔出工具、或像鳄鱼口那样的、或像火蚁那样的、或像螃蟹钳那样的工具，虽然看不见武器的形状，但要根据伤口的形状来配合使用拔出工具进行拉出。
皮肤之间有武器时，要用像乌鸦嘴、像bhṛṅga鸟嘴、像kurarī鸟嘴那样的、像箭一样的、像笔一样的、像乌鸦嘴那样制成的工具拉出。
对于像窍穴和管道那样被武器刺中的，要用类似门锁的拔出工具取出。
另外，未伤及管道和窍穴的武器，要用芦苇管那样的工具取出。
同样，其他留在体内的武器创伤，也要根据各自武器形状的特点相配合来妥善取出。
对于不能用手拉出也不能用工具取出的武器创伤，要先将伤口的浆液和血尽量擦拭清除，然后涂抹混合了蜂蜜的酥油，进行热敷，包扎伤口或适当缠绕，这样脓液就容易排出武器。
留在脉管和水道内的武器，要用探针拨动摇晃后拉出。
武器击中心窝骨时，要用冷水泼洒面部使其惊醒，当武器移动翘起时，要采取适当方法取出。
武器无论如何刺入，从伤口处难以取出的情况，以及其他类似情况也要这样取出。
武器刺入骨头时的拔出方法是：用脚支撑后拔出。
这样拉也未能取出时，要由力气大、勇敢且稳重的人来妥善拉出。
如果这样拉仍未取出，就将箭尾弯曲，用弓弦仔细检查后，配合驯马师的手脚，仔细检查后，将弓弦系在马鞍的环上，用马鞭抽打，猛地抬头就能取出。
或者，将大树的枝条向下弯曲，系上弓弦，放开树枝就能取出。

།གཞུ་རྒྱུད་ངན་ཏེ་ཆད་དུ་དོགས་ན་སྣོན་ཐག་པ་བཟང་པོ་ཐོགས་ཤིག་།རྨ་ཁ་སྐྲངས་མདེའུ་མི་སྣང་ན་སྦུ་གུ་དོང་བུ་ལྟར་འདུག་པས་རྨ་ཁ་ནས་མར་བཙིར་ལ་མཐེའུས་ཅུང་ ཟད་རྡོབས་ལ་མདེའུ་རྩ་བ་སྣང་ན་རྩ་བ་ནས་ཟུང་ལ་དེ་བཞིན་དྲོངས་ཤིག་།སྦུ་གུ་ཅན་གྱིས་བཙིར་ཞིང་མདེའུའི་རྩ་བ་བཏགས་ལ་མདེའུའི་ཁར་སྣང་དུ་མི་རུང་ན་ཡང་སྦུ་གུ་རྨའི་བུ་གར་མདེའུ་རྩ་གཏད་ཅིང་སྣང་བར་བྱས་ན་མདེའུ་ཟུར་ཁ་ཚོན་ཆེ་སྟེ། དྲུང་དུ་མི་བདེ་ན མདེའུ་ཟུར་གྱི་རྣ་བ་གཡས་གཡོན་སྐམ་པས་གཏམས་ལ་ཆུང་ངུར་བྱས་ཏེ་ཕྱུང་ཤིག་།མདེའུ་རྣ་བ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ལྟ་བུ་ནི་ཁབ་ལོང་ཐོགས་ཏེ་རྨ་ཁ་ཕྱེ་ལ་མདེའུ་དང་ཁབ་ལོང་གཏུག་ཅིང་བསྟན་ན་རང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ལོང་ཀ་དང་རྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ནང་དུ་མཚོན་ལུས་ན་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་ཁོང དུ་ཁྲུས་ལ་ཕྱུང་ཤིག་།མཚོན་གྱིས་རྨས་པའི་རྨའམ། སྣད་དེ་རྨ་བྱུང་བ་ལ་རླུང་གིས་ཕོག་གམ། དུག་རེག་གམ། ནུ་མ་ལ་འབྲས་ལྟ་བུ་བྱུང་སྟེ་གནག་ཅིང་ཆུ་སེར་ཟག་པ་དང་། རྨ་ཁ་ན་རྣག་དང་ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་ཡོད་པ་དང་། ཆུ་ཤོར་བ་རྣམས་ལ་རྔབས་རུས་གཞིབ་ཅིང་བསལ་ལོ། །གྲེ བའི་ནང་དུ་མདེའུའམ་གྲ་མའམ་ཉ་རུས་ལྟ་བུ་ཟུག་ན་པདྨའི་རྩ་བ་ཕྲེའུ་དང་།ཁ་ཟས་ལྷན་ཅིག་ལ་བལྡད་དེ། པདྨའི་རྩ་བའི་ཐོར་ཏོ་ལ་ལག་གིས་བཟུང་ལ་ཐུར་དུ་མིད་པ་དང་མདེའུ་ལ་འཁྲིས་ཏེ་ཐོགས་པ་ལ་ཕྱིར་དྲངས་ན་མདེའུ་ཕྱིན་ཏོ། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཤིང་གི་ཚིགས་མཁར་བཅུག་པ་ལས་གྲེ་བར་ སོང་སྟེ་ཐོགས་ན་ལྕགས་ཐུར་བསྲེགས་ཏེ།སྨྱིག་གུའི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་གྲེ་བའི་ནང་དུ་བཏང་ལ་ལྕགས་ཐུར་ཚན་པོས་རྒྱ་སྐྱེགས་ལ་ཟུག་སྟེ་དམ་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཆུ་གྲང་འཐུངས་པའི་ཕྱིར་དྲངས་ན་ཕྱིན་ནོ། །གྲེ་བར་རྒྱ་སྐྱེགས་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཞིག་ཐོགས་ན། རྒྱ་སྐྱེགས་བཞུས་པ་སྦུ་གུ་ནས་ བཏང་སྟེ་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་འབྱར་བར་བྱོས་ལ་དྲོངས་ཤིག་།གྲེ་བར་སྐྲ་ཤད་ལྟ་བུ་དང་། གྲ་མ་དང་། ཚེར་མ་དང་། ཉ་རུས་ལ་སོགས་པ་གྲེ་བར་ཐོགས་ན་འཕྲལ་ལ་སྲང་བུ་འཇམ་པོ་དང་། ཟས་སུ་བསྲེས་ལ་མིད་ལ་སླར་དྲངས་ན་ཕྱིན་ནོ། །ཁ་སྣར་དྲང་དུ་མི་རུང་ན་སོག་དབྲག་ཏུ་བརྡེག ཅིང་ཆུ་བཏུང་ངམ་ཁ་ཟས་ཟོས་ལ་ཐུར་དུ་མིད་པར་གྱིས་ཤིག་།མིག་གི་ནང་དུ་སྦུར་མ་སོང་ངམ་རྨ་ཁར་སྦུར་མ་སོང་སྟེ་ན་ན། རྨ་ཁའམ་མིག་ཏུ་ཆུ་ལྡུགས་ལ་སྐྲའམ་བལ་འཇམ་པོས་སོལ་ཅིག་།ལྟོར་ཆུ་དྲགས་སམ་ཆུའི་ནང་དུ་སོང་སྟེ་ཁ་སྣ་ཆུས་གང་ན་ཁ་བུབ་ཏུ་བཙིར་ཞིང་སློན་ཏོ། །ཡང ན་སྐེ་མན་ཆད་ཐལ་བའི་ནང་དུ་ནུབ་པར་བཅུག་ན་ཕན་ནོ།།རྣ་བའི་ནང་ཆུས་གང་ན་ཏིལ་མར་གྱི་འབྲུ་མར་དང་ཆུར་བསྲེས་ཏེ། ལག་པས་དཀྲུགས་ལ་རྣ་བར་བླུགས་ན་དེ་ནས་རྣ་བའི་བུ་གར་ཐུར་དུ་བཏོན་ལ་རྣ་དྲུང་དུ་ལག་པ་བསྡམ་པ་འམ། ཡང་ན་གཞིབ་པར་གྱིས་ཤིག་།རྣ་བའི་ནང་དུ་སྡིག་སྦུར་རམ་ སྲིན་བུ་སོང་ན་རྣ་བའི་ནང་དུ་ཚ་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་མམ་ལན་ཚྭ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་གྱིས་དགང་བར་བྱའོ།།སྲིན་བུ་རྣ་བའི་ནང་དུ་ཤི་ན་སྲིན་བུའི་ཁོག་པ་དབྱུང་བའི་ཆོ་ག་གྱིས་ཤིག་།རྒྱ་སྐྱེགས་ལྟོར་སོང་བ་དང་། གསེར་དངུལ་ལ་སོགས་པ་ལྟོར་སོང་ངམ། ཁོང་དུ་ལུས་པ་ནི་ཡུན་རིང་དུ་འདུག་གོ་།མདེའུ་ལ་སོགས་པ་ མཚོན་དང་ཟུག་རྔུ་གཞན་ཁོང་དུ་ལུས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་དྲོད་གྱིས་འཇུ་བར་འགྱུར་རོ།

如果弓弦不好可能会断，要带上好的备用绳子。
如果伤口肿胀看不见箭头，像管子洞口一样，要从伤口向下挤压，用拇指轻轻按压，如果看到箭头根部就从根部抓住这样拔出。
用管子挤压并抓住箭头根部，如果箭头前端看不见，也要将管子对准伤口的孔洞，使箭头根部显现出来，如果箭头边缘太大，不容易取出，就用干草塞住箭头两边的耳朵，使其变小后取出。
如果箭头耳朵像是没有阻碍的样子，就拿针钩打开伤口，箭头和针钩接触并显露出来就会自然出来。
如果武器留在肠子等内脏里面，要用灌洗药物清洗后取出。
对于被武器所伤的伤口，或者擦伤产生的伤口被风吹到，或者碰到毒，或者乳房长了像疮一样的东西变黑并流出浆液，以及伤口有脓血和浆液的，还有漏水的，都要用骨锉磨掉清除。
如果喉咙里卡住箭头或鱼刺之类的东西，要把莲花根茎和食物一起嚼，用手抓住莲花根茎的头部向下咽，当它缠住箭头时往外拉就能把箭头取出。
如果竹节进入喉咙卡住，要把铁棒烧热，放在竹管里伸进喉咙，用热铁棒刺入竹节使其紧固，喝冷水后往外拉就能取出。
如果喉咙里卡住的不是竹节而是其他东西，要把融化的竹节通过管子送入，使其粘住后拉出。
如果喉咙里卡住头发丝之类的东西、鱼刺、刺或鱼骨等，要立即和柔软的线以及食物混合吞下后再拉出就能取出。
如果不能从口鼻直接拉出，就敲打锁骨处，喝水或吃食物后向下咽。
如果眼睛里进了虫子或伤口进了虫子而疼痛，要往伤口或眼睛里倒水，用头发或柔软的棉花擦拭。
如果腹中水太多或进入水中时口鼻充满水，要俯卧挤压并倒出。或者把脖子以下埋在灰中也会有帮助。
如果耳朵里充满水，要把芝麻油和水混合，用手搅拌后倒入耳朵，然后从耳孔向下倒出，在耳边用手按压或者擦拭。
如果耳朵里进了蝎子或虫子，要往耳朵里灌入温热的水或温热的盐水。
如果虫子在耳朵里死了，要进行取出虫子尸体的仪式。
竹节进入腹中，以及金银等进入腹中或留在体内的，会长期存在。
箭头等武器和其他尖锐物留在体内的，会被身体的热量消化掉。

།ཁོང་པའི་ནང་དུ་ས་དང་། འོད་མའི་ཚལ་པ་དང་། ཤིང་ཚལ་དང་། རྭ་དང་། རུས་པ་དང་། སོ་དང་། སྐྲ་དང་། རྡོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོང་བ་ནི་འཇུར་མི་རུང་ངོ་། །རྭ་དང་། འོད་མའི་ཚལ་པ་དང་། ལྕགས་དང་། ཤིང་ཏ་ལའི་ ལོ་མ་དང་།ཤིང་ཚལ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡུན་རིང་དུ་ཡང་མི་འཇུ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཤ་དང་ཁྲག་ནི་ཟུག་རྔུའི་དྲོད་ཀྱིས་ཚོས་པར་འགྱུར་གྱི་ཟུག་རྔུས་འཇུ་བ་མེད་ན་སྒུ་བོ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །མཚོན་ནས་ཟུག་རྔུའི་ཤའི་ནང་དུ་ཚབས་ཆེར་ཟུག་པས་རྨའི་འཁོར་ཚ་ཞིང་ན་བའང་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་མཉེ་ཞིང་དུགས་བྱས་ ལ།བཀྲུ་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་སྦྱངས་ཏེ་ཤ་དབྲིའོ། །ཤ་དབྲི་དྲགས་ན་ཅུང་ཟད་སླར་བརྟས་ལ། སྨན་ཚ་བ་རྣོན་པོ་དང་སྦྱར་ལ་ཕུར་མའི་དུགས་བྱ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཀྱང་བྱིན། སྐོམ་ཡང་བླུད་ལ། དེ་ལ་ཞལ་ཞལ་བཏབ་སྟེ་ནད་ཁྲག་ཕྱུང་ཤིག་།ཕུར་མའི་དུགས་བྱས་ཏེ་ནད་ཁྲག་ཕྱིན་པ་དང་། རྨ་དང་བཙན་རྣམས་སྨིན་ཏེ་དུས་ལ་བབ་པ་དང་། རྨ་ཁ་དྲལ་ལ་མཚོན་ནམ། ཟུག་རྔུ་གང་ལ་འདུག་པ་བཙལ་ཞིང་བརྟགས་ལ། རྨ་ཁ་བསལ་ཞིང་ཕྱེ་ལ་ཟུག་རྔུ་ཕྱུང་ཤིག་།ཁོང་དུ་མཚོན་དང་ཟུག་རྔུ་ལུས་པ་དེ་ཅི་འདྲ་བ་གང་ན་ཡོད། ཇི་ལྟར་འདུག་པ་བརྟགས་ལ། དེའི་ཚུལ་དུ་མཚོན་དབྱུང་བའི་ཆ་སྤྱད འཁྲུལ་འཁོར་ཡང་སྣ་མང་པོར་སྦྱོར་ཏེ།སོ་སོའི་ཐབས་དང་སྦྱོར་བ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གྱིས་ལ་མཚོན་ཟུག་རྔུའི་དམིགས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱིས་ཏེ་མཚོན་ཟུག་རྔུ་ཕྱུང་ཤིག་།ཁོང་དུ་མཚོན་དང་ཟུག་རྔུ་ལུས་པ་དབྱུང་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པ་རྫོགས་སོ།། །། ཐོར་བུ་ལ་སོགས་པ་སྐྲངས་པ་དང་སྨིན་པ་དང་རྣགས་པ་ལ་གཏར་ག་གདབ་པའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་དགུ་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཐོར་བུ་ལྟ་བུ་དང་པོ་སྐྲངས་པ་ལས་སྨིན་ཏེ་རྣགས་པ་དང་བཏོན་ཏེ་རྨ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་དེའི་ཆོ་ག་ནི་སྐྲངས་པ་དེ་མ་སྨིན་མ་རྣགས་པར། སྨན་བསིལ་བའི་ལྡེ་གུ་དང་ཆུས་གདབ་ཅིང་གཏར་ག་གདབ་ལ་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་ལ་སོགས་པ་བཏང་བས་འཁྲུ་ཞིང་རྨ་དེ་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་བར་སྲུངས་ཤིག་།ཐོར་བུ་དེ་མ་སྨིན་པ་ནི་སྐྲངས་པ་ཆུང་ངུ་བྲི་བ་དང་། ཚ་བའི་དྲོད་བྲི་བ་དང་། ཐོར་བུ་མ་སྨིན་པ་དེའི་མདོག་དམར པོར་ཡང་མ་གྱུར་ལ་སྲ་ཞིང་བརྟན་པར་འདུག་གོ།།ཐོར་བུ་དེ་སྨིན་པ་ནི་མདོག་འགྱུར་ལ་ནག་པོར་སྣང་། རྐྱལ་བུ་གང་བ་བཞིན་དུ་འདུག་སྟེ། ན་ཞིང་ཟུག་ལ་གྲམ་ཞིང་འཕྲོ། །ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་བརྡུང་བ་སྙམ་བྱེད་ལ་གླལ་འབྱུང་ཞིང་ན། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། ལུས་ཚ། རིམས་ཀྱིས་འདེབས། གཉིད་ཆེ། ཐོར་བུ་སྐྲངས་པ་དེ་ཚ་ཁྱད་ནི་མར་གཞག་ན་འཇུ་བ་སྟེ། རྨ་དང་འདྲ་བར་རེག་ན་མི་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྨ་དེ་རྣགས་པ་ལས་ཅུང་ཟད་རྩེ་གཞིལ་བ་ནི་ཐོར་བུ་སྨིན་པ་དེ་ན་བའི་ཤུགས་འབྲི་ལ་རྙིས་བག་ཏུ་འདུག་།ཐོར་བུ་དཀར་ལ་གཉེར་མ་ཆུམ་ཆུམ བྱེད།ཐོར་བུ་དེའི་ཐ་མ་ནི་ཞུམ་ཞིང་གོང་དབུས་ནི་མཐོ། གཡའ་བ་དང་སྐྲངས་པ་ལ་སོགས་པ་འཇམ་པར་འགྱུར་རོ། །ཐོར་བུ་སྨིན་པ་དེ་ལས་རྣགས་པར་གྱུར་ན་ལག་གིས་མྱངས་ན། རྐྱལ་པའི་ནང་ན་ཆུ་ཡོད་པ་ལྟར་ཕན་ཚུན་རྒྱུར་རུང་ངོ་། །དེ་རླུང་གི་ཤས་ཆེན་ནའོ། །མཁྲིས་པའི་ ཤས་ཆེ་ན་ཚའོ།།བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆེ་ན་སྐྲང་ངོ་། །ཁྲག་གི་ཤས་ཆེ་ན་དམར་པོར་འགྱུར་རོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མེད་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ། །རླུང་དང་། བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་རྣམས་རྒྱས་པ་ལ་ཐོར་བུ་དེ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ།

房屋内的土、草茎碎片、木屑、角、骨头、牙齿、毛发、石块等进入体内是不能消化的。角、草茎碎片、铁、多罗树叶、木屑等即使长时间也不能消化，因此肉和血是被异物的热量煮熟的，如果异物不能消化就会形成肿块。
武器或异物深深刺入肉中，伤口周围发热疼痛时，应当按摩并热敷，用泻药和催吐药清除后减肉。如果减肉过度，应稍微补充，并配合强烈的热性药物进行热敷，同时给予饮食和饮品，对其进行按摩以排出病血。
热敷后病血排出，伤口和脓肿成熟到时候时，应切开伤口，寻找并检查武器或异物所在，清理并打开伤口取出异物。
体内残留的武器和异物是什么样的，在哪里，如何存在，要检查清楚，按照其情况准备多种取出武器的工具和机械，由熟悉各种方法和配合的专家们掌握武器异物的位置后取出武器异物。
这是体内残留武器和异物取出方法的第二十八章。
现在讲解第二十九章关于疖子等肿胀、成熟、化脓时放血的方法。
疖子等首先从肿胀发展到成熟化脓后切开就会形成伤口。因此其方法是在肿胀未成熟未化脓时，涂抹凉性药膏和水并放血，服用泻药等使其排出，防止伤口成熟。
未成熟的疖子表现为肿胀减小，热度降低，疖子未成熟时呈红色且坚硬稳固。
成熟的疖子颜色改变呈黑色，如同囊袋充满，疼痛刺痛并扩散，感觉身体四肢被打，打哈欠并疼痛，食欲不振，身体发热，发烧，嗜睡，肿胀的疖子热度如同放置黄油般消退，像伤口一样触摸时难以忍受。
伤口化脓后稍微消退时，成熟的疖子疼痛减轻并变软。
疖子呈白色并出现皱纹。疖子最后凹陷而中央隆起，瘙痒和肿胀等变得柔软。
成熟的疖子化脓后，用手触摸时，如同囊中有水一样可以流动。这是风气份大的表现。胆汁份大时发热。痰份大时肿胀。血份大时发红。
如果没有风、胆汁、痰等就会如此变化。风、痰、胆汁、血这些增盛时疖子就会成熟。

། རྨ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་དེ་མ་བརྟོལ་གྱི་བར་དུ་རྣག་གིས་ཕག་འཆའ་སྟེ། པགས་པ་སྲབ་པོར་འགྱུར་ལ། ནད་ཀྱིས་ཟོས་ནས་རྡོལ་ལ་ཐུག་སྟེ། གཉེར་མས་གང་བ་དང་། མདོག་ནག་པོར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཤ་ཡང་འདྲུལ་བ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་སྨིན་ཅིང་རྣགས་པ་དེ་ཁོང་དུ ཟབས་ཆེར་ལྷུང་ལ་རྣག་ཁྲག་གིས་གང་བ་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ནི་ཐོར་བུ་རྣགས་ཤིང་སྨིན་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ།།ཁྲག་གི་ཤས་ཆེ་བའི་སྨིན་ཅིང་རྣགས་པ་ནི་སྐྲང་པ་བསིལ་བར་གྱུར་ཅིང་། པགས་པའི་མདོག་སྔ་མ་བཞིན་མ་གྱུར་ལ། རེག་ན་རྡོ་བ་བཞིན་སྲ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཁྲག་གིས་སྨིན་ པ་ཡིན་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པས་མཁས་པས་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་།མི་སྙིང་སྟོབས་ཆུང་སྟེ་ཕོག་སྙ་མེད་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་། བྱིས་པ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་ཐོར་བུ་སྨིན་ཏེ་རྣག་འཕྱོ་བའི་ཚེ་ན་ཚབས་ལྷག་པར་ཆེའོ། །ནད་དང་རུས་པའི་ཚིགས་བོག་རེ་ལ་སོགས་པའི་མཚམས་སུ་ཐོར་བུ བྱུང་བ་ནི་ཉེན་ཆེ་སྟེ་མཚོན་གྱིས་བརྟོལ་དུ་མི་རུང་།དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་རྡོལ་བར་འགྱུར་བའི་རྩི་སྨན་གྱིས་བསྐུའོ། །ནད་ཀྱིས་ཉེན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ལ་ནི་མཚོན་གྱིས་བརྟོལ་ཞིང་དྲལ་དུ་རུང་ངོ་། །ཐོར་བུ་མ་སྨིན་པར་དྲལ་བ་དང་། རྩ་ཆད་པ་དང་། ཆུ་བ་ཆད་པ་ལས་ཁྲག་ཧ་ཅང་ མང་དུ་འབྱུང་བ་ནི་འཆི་བའི་ཉེན་དུ་འགྱུར་བའམ།ཡང་ན་ནད་ཚབས་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་མཚོན་གྱིས་དྲལ་བའི་རྨའི་འཁོར་དུ་ཐོར་དུ་སྐྲངས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཐོར་བུ་མ་སྨིན་པར་རྡོལ་ན་རྨའི་ཐ་མ་དང་། རྩ་དང་། རྒྱུས་པ་དང་། ཤ་ལ་རྣག་དང་ཁྲག་གིས་བཀང་སྟེ། རྩ་ལ་མེ་མཆེད་པ་བཞིན་རྣག་གི་དཀྱེལ་སྐྱེས་ནས་ཚ་བས་སྲེག་གོ། །མི་བླུན་པོ་མི་ཤེས་པ་ཐོར་བུ་མ་སྨིན་པ་རྡོལ་བ་དང་། ཐོར་བུ་སྨིན་ཏེ་རྣགས་པར་གྱུར་ན་ཡང་མ་རྡོལ་བ་ནི་ཕན་གནོད་ཀྱི་དམིགས་མི་ཕྱེད་པའི་མི་རིགས་ངན་ཁྱི་ཤ་ཟ་བ་དང་འདྲ་བར་བལྟའོ། །རྨ་བརྟོལ་བའི་དཔྱད་ནི། སྔར་ཁ་ཟས ཡི་གར་མི་འོང་བ་ཟོས་ལ་འཚལ་ནན་ནི་ཕོག་སྙ་ལ་ཕན་པར་ཆང་བླུད་དོ།།དེ་ལྟར་སྔར་ཐོས་པས་ནི་མི་བརྒྱལ་མི་འབོག་པར་འགྱུར་རོ། །ཆང་འཐུང་བས་ནི་བཟི་སྟེ་ཕོག་སྙ་ཆེ་བ་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་བུ་བརྟོལ་བ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་བུད་མེད་ཀྱི་རུམ་དུ་བུ་ཤི་བ་དང་། མདེའུ་ དབྱུང་བ་དང་།ཁ་ལྕེ་སྐྲངས་པ་བརྟོལ་བ་དང་། དམུ་རྫིང་བརྟོལ་བ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་སྔར་ནད་པ་ལ་ཟས་སྐོམ་མི་སྦྱིན་ཞིང་མི་བླུད་པར་བརྟོལ་ལོ། །རྣག་བརྟོལ་ན་སྨན་པས་ཆ་སྤྱད་སྟ་གོན་བྱས་ལ་ནད་པ་ཁ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་ཏེ། མི་སྟོབས་པོ་ཆེས་ནད་པའི་ལུས་དང་རྐང་ལག་མི་འགུལ་བར་ བསྡམ་སྟེ།སྨན་པ་མདུན་དུ་འདུག་ལ་གནད་ལ་སོགས་པ་ཉེན་རྣམས་བཞག་སྟེ་བརྟོལ་བའི་སར་ཤའི་ཤུགས་བཞིན་དུ་གཙགས་བུ་རྣོན་པོས་རྣགས་པའི་དཀྱེལ་ཆེ་ཡང་རུང་། རྣག་ཀུན་ཕྱིན་པར་ཅིག་ཅར་ལྷན་ཅིག་ཐོབ་ཤིག་།གདབ་པའི་ཚད་ནི་རྨ་ཁ་སོར་ གཉིས་དྲལ་ལ།ཟབས་སུ་ནི་སོར་གསུམ་བཏབ་ལ་དེ་ནས་ཕག་ཅི་ཡོད་པ་ཡང་མཛུབ་མོའམ། པད་མའི་ཆུབ་འམ། ཕག་ཟེའམ་རྟ་རྔ་ཡང་རུང་ཐོག་ཐག་ཏུ་ཕག་གི་ཡང་ཅི་ཡོད་པ་ཚོལ་ཅིག་།ཕག་བཙལ་ཏེ་གང་དུ་ཕག་བྱུང་བའི་དམིགས་སུ་ཡང་བཏབ་ལ་རྣག་གི་དཀྱེལ་ཆེ་བ་དང་། རིང་དུ་ མ་མཆེད་ཅིང་ནད་དམིགས་སུ་མ་གྱུར་པར་རྣག་གི་དཔྱིས་ཕྱིན་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བུ་བརྟོལ་ཞིང་དབྲལ་བའི་སྨན་པ་ནི་ལ་གོར་མྱུར་ཞིང་མཚོན་རྣོ་བ་མི་གཏར་མི་རྡུལ་ལ་མ་རྨོངས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་སྨན་པ་གཙགས་ཀྱིས་འདེབས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།

当脓肿成熟时，在未刺破之前，脓液会腐蚀皮肤，使皮肤变薄，被病症侵蚀后直至破裂，布满皱纹，颜色变黑，身体肌肉也会腐烂。痰液占主导的成熟脓肿会深深陷入体内，充满脓血，这就是脓肿成熟的征兆。
血液占主导的成熟脓肿，其肿胀会变凉，皮肤颜色不同于之前，触摸时像石头一样坚硬，这种情况无疑是血液引起的成熟，智者应当了解。
对于意志薄弱、没有忍耐力、体弱的人和儿童来说，脓肿成熟流脓时病情特别严重。在病症和骨节断裂等部位出现的脓肿非常危险，不能用器械刺破。对这种情况要涂抹能使其自行破溃的药膏。对其他没有危险的病症可以用器械刺破切开。
未成熟就切开脓肿，或切断血管，或切断筋脉而导致大量出血，会有致命危险或病情会变得非常严重。或者在用器械切开的伤口周围会出现肿胀。
脓肿未成熟就破溃，会使伤口边缘、血管、筋脉和肌肉充满脓血，就像血管着火一样，脓液扩散并产生灼热感。
愚昧无知的人不懂得未成熟的脓肿破溃，或脓肿成熟化脓却不破溃的利弊，应当视为如同吃狗肉的低贱之人。
关于刺破伤口的治疗方法：先让病人吃些不可口的食物，为了增强忍耐力可以让其喝酒。这样事先知道就不会昏厥或虚脱。喝酒会使人醉酒，有助于增强忍耐力。
除此类刺破外，对于其他如妇女胎儿死亡、取出箭头、口舌肿胀的刺破和淋巴结肿块的刺破等情况，应当在不给病人饮食的情况下进行刺破。
脓肿刺破时，医生要准备好工具，让病人面向东方，由强壮的人固定病人的身体和四肢使其不能动弹，医生坐在前面，避开要害等危险部位，用锋利的手术刀按照肌肉的走向，不论脓液范围大小，都要一次性完全刺破。
切开的标准是伤口宽度两指，深度三指，然后用手指或莲花茎或脓勺或马尾等工具，彻底寻找脓液。
寻找脓液后，在发现脓液的部位也要切开，要使脓液范围不扩大，不成为病灶，要彻底清除脓液。
这样进行刺破切开的医生应当动作敏捷，刀具锋利，不颤抖不迟钝且不糊涂，具备这些就是合格的施行手术的医生。

།དཔྲལ་རྩ་དང་། སྨིན་མཚམས་ དང་།སྙིང་ག་དང་། སྐེ་རྩ་དང་། ལྟོ་བ་དང་། མཆན་ཁུང་དང་། མིག་རྩ་དང་། མིག་ཕུགས་དང་། མཆུ་དང་། མཁུར་ཚོས་དང་། བརླ་དྲུང་དང་ཆུ་སོའི་བར་འདི་རྣམས་སུ་གདབ་པ་ནི་འདྲ་སྟེ། དྲང་པོར་མ་བཏབ་ན་རྩ་དང་ཆུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆད་དེ་མ་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །གཙགས་ཀྱིས་ བཏབ་ནས་གལ་ཏེ་འབོག་གམ་བརྒྱལ་ན།ཆུ་གྲང་མོས་ནད་པ་ལ་གདབ་ཅིང་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་། ངག་སྙན་པས་ཡིད་བཞོའོ། །གཙགས་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ་རྣག་ཁྲག་ཟག་ནས་རྨའི་མཐའ་ཐོག་ཐག་ཏུ་ལག་སོར་གྱིས་རྣག་ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་བཙིར་ལ། ཆུ་སེར་ཡན་ཆད་མ་ལུས་པར་བཙིར་ ཏེ།དེ་ནས་ཤིང་མངར་གྱི་ཆུས་བཀྲུ་ཞིང་རྭ་དང་འཇམ་པོའི་ཤིང་ཆུའི་ནང་དུ་བཅུག་པས་ཀྱང་ཕྱིས་ཤིག་།དེ་ནས་གདོན་ལ་སོགས་པས་མི་ཚུགས་ཤིང་བསྲུང་བའི་བདུག་པ་དང་། གུ་གུལ་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ས་ཅི་རས་འདི་རྣམས་སྦྱར་བས་རྨ་ཁར་ བདུག་གོ།།དེ་ནས་རྨ་ཁར་སྨན་གདབ་ཅིང་གཡོགས་པ་ནི་ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཤིང་ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང་། ཏིལ་བཏགས་པ་དང་། ཤིང་མངར་ཕྱེ་དང་། རླུང་ངམ། བད་ཀན་ནམ། མཁྲིས་པ་ཅི་ལས་གྱུར་པའི་སྨན་དང་ཡང་སྦྱར་ལ། མར་དང་བརྫིས་ཏེ་ཆང་བུ་བྱས་པ་རྨའི་ནང་དུ་བཅུག་ ཅིང་རྨ་ཁར་སྨན་འདི་བསྐུ།རྨ་ཁ་དང་བཙན་ཀུན་གྱི་སྟེང་དུ་ཡང་སྨན་འདི་ཉིད་ཀྱི་ལྡེ་གུ་མར་དང་ཕྱེར་སྦྱར་བས་བསྐུ་བར་བྱ་སྟེ། སྟུག་ཏུ་གཡོགས་པ་དེའི་ཐོག་ཏུ་གློད་འཇམ་པོས་གཡོག་།དེའི་ཐོག་ཏུ་ཡང་ཤིང་བུ་ཕྲ་མོས་གཏམས་ཏེ་གཤིབས་ལ། སྲད་བུའམ་རས་ཀྱིས་རན་པར་ ལེགས་པར་ཆིངས་ཤིག་།བཅིངས་པ་དེ་ཡང་གློ་དང་གཡས་གཡོན་དུ་མ་ཡོ། །སྟེང་འོག་ཏུ་མ་སོང་བར་བཅིང་བ་དང་། སྟེང་ཐུར་མ་སྲ་མོས་མནན་པ་ཡང་ཕྲ་ཞིང་སྲབ་བརྟན་པ་འཇམ་པ་མཉེན་པ་མ་འཁུམས་པར་རྨ་ལ་ཕན་པར་གྱིས་ཏེ་ཆིངས་ཤིག་།ཞག་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ནི་རྨ་དེ་བག བྱ་ཞིང་མཚན་མོ་བསྲུང་ངོ་།།གཏོར་མ་ཡང་གཏོར་ཅིག་།འདྲེ་གདོན་ཐུབ་པར་བྱ་ཞིང་བསྲུང་བའི་སྨན་སྤྱི་བོ་ལ་གདགས་པའི་སྨི་དང་། གུ་ཧང་མ་ཏི་དང་། གུ་ཧ་དང་། ཛཱ་ཏི་ཕ་ལ་དང་། བྲཧྨ་ཙ་རི་ནི་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཚད་དྲ་མ་ཏི་དང་། ཚད་དྲ་དང་། རྩཝ་དཱུར་བ་དང་། ཡུངས་ཀར་ དང་།འདི་རྣམས་སྤྱི་བོར་ཡང་གདགས། བསྲེགས་པའི་དུད་པས་ཀྱང་བདུགས་ཤིག་།ཟས་སྐོམ་བསྡམ་པའི་ཆོ་ག་དང་འདྲ་སྟེ། ཁ་ཟས་དང་སྐོམ་བསྡམ། བུད་མེད་དང་མི་འཕྲད། ཉིན་པར་ཉལ་དུ་མི་རུང་ངོ་། །བུད་མེད་དང་མ་འཕྲད་ཀྱང་དྲན་ནམ་རེག་གམ་མཐོང་སྟེ་ཁུ་བ་བྱུང་ ན་ཡང་རྨ་ཁ་གཡའ།རྨ་ཁ་དམར་ཞིང་སྣུམ་པོར་འབྱུང་། ན་ཞིང་སྐྲང་། རྣག་འཁྱིམས་ཏེ་བུད་མེད་དང་མ་འཕྲད་ཀྱང་གནོད་པའི་ཉིན་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཟས་ནི་ཅི་དང་ཅི་འཕྲོད་པ་ཟ་སྟེ། ནས་དང་། གྲོ་དང་། འབྲས་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་པ་དང་། སྲན་ཆུང་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། ཏུ་བ་རི་དང་། ཛི་བན་ཏི་དང་། ནི་ཤན་ནཱ་ག་དང་། ལ་ཕུག་གཞོན་ནུ་དང་། བརྟག་དང་། ཏཎྜུ་ལི་ཡ་ག་དང་། རྒྱ་སྣེའུ་དང་། ཀ་ར་བེལ་ལ་ཀ་དང་། ཀར་ཀོ་ཏ་དང་། པ་ཏོ་ལའི་འབྲས་བུ་དང་། ལྕེ་ཚ་དང་། བལ་པོ་སེའུ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། འདི་རྣམས་གཡོས་སྦྱར་བ་ཞུན་མར་ལ་བརྔོས ཏེ།བཙོས་ལ་བསྒྲངས་པ་དང་། འབྲས་དང་འབྲུ་བག་རྙིང་པའི་ཟས་དང་། ཡུལ་སྐམ་སའི་བྱ་ཤ་ཟོས་ན་རྨ་དེ་མྱུར་དུ་འཚོ། ཁ་ཟས་ཚོད་བཟུང་སྟེ་ཆུང་ངུ་བཟའ། ཟས་ཕན་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཟོས་ན་འཇུ་སྟེ་བདེའོ། །ཁ་ཟས་མ་ཞུ་ན་རླུང་ནད་ལ་སོགས་པ་ལངས་ཏེ། ནད་ཕྱིར་ ན་ཞིང་སྐྲངས་པ་དང་།རྣགས་པ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཕྱིར་སྐྲང་བར་འགྱུར་རོ།

在额脉、眉间、心口、颈脉、腹部、腋下、眼脉、眼窝、嘴唇、脸颊、大腿内侧和牙龈之间这些部位施针时都是相同的，如果不正确施针，会导致脉络和血管等断裂而受损。
用针刺后，如果出现昏厥或晕倒，应当用冷水泼洒病人并帮助呼吸，用温和的语言安慰。
用针刺后，脓血流出时，应当用手指在伤口周围完全挤压出脓血和浆液，直到浆液完全挤出。然后用甘草水清洗，并用浸泡在水中的角和柔软的木头擦拭。
之后，为了防止鬼魅等的侵扰和保护，要用熏香，包括安息香、沉香、芥子、诃子和萨支拉斯等配制的香料熏烤伤口。
然后在伤口上敷药并包扎，药物包括岩盐、白芷、楝树叶、磨碎的芝麻、甘草粉，以及根据是否由风、痰或胆引起的相应药物，与酥油调制成药饼放入伤口内，并在伤口上涂抹此药。
在伤口和所有创面上也要涂抹这些药物与酥油调制的药膏，厚厚地包裹后，用柔软的布包扎。在其上再用细小的木条支撑固定，用线或布适当地包扎好。
包扎时不要偏左偏右，不要上下移动，要用细薄坚固、柔软、不紧缩的方式包扎以利于伤口愈合。
两天之内要照看伤口，夜间要保护。也要献供品。
为了抵御和防护鬼魅，要在头顶涂抹药物，包括斯米、古杭玛蒂、古哈、豆蔻、婆罗摩遮利尼、白芷、旃达玛蒂、旃达、杜尔瓦草根和芥子等，这些也要涂抹在头顶上，还要用烟熏。
饮食控制的规则与前相同，要控制饮食，不要与女人接触，白天不可睡觉。
即使没有与女人接触，但如果想到、触摸或看见而出现精液，伤口也会发痒、发红发亮、疼痛肿胀、积脓，即使没有与女人接触，在这样的日子里也会产生这些危害。
饮食要吃适合的食物，如大麦、小麦、六十天成熟的稻米、小豆、豌豆、土婆利、吉万提、尼山那迦、嫩萝卜、巴塔克、檀杜利亚迦、芹菜、卡拉贝拉卡、卡尔科塔、波托拉果实、辣椒、尼泊尔柿子、诃子等，这些要用熟酥油烹饪。
煮熟后冷却，以及米饭和陈年面食，干燥地区的鸟肉食用后伤口会快速愈合。饮食要适量少食，有益的食物一次食用容易消化舒适。
如果食物不消化会引起风病等，导致疼痛、肿胀、化脓、发热和外部肿胀。

།ཁ་ཟས་དམིགས་ཀྱི་མི་རུང་བ་ནི་འབྲུ་བག་གསར་པ་དང་། ཏིལ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། ཆང་དང་། ཡུལ་སེར་ཆེ་བའི་ཤ་དང་། འོ་མ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་དང་། བུ་རམ་ཆང་ དང་།སྐྱུར་བག་དང་། ལན་ཚྭ་ཚ་བའི་བག་དང་། འདི་རྣམས་མི་རུང་སྟེ་སྤང་ངོ་། །ཁ་ཟས་གཞན་ཡང་རྟུག་སྐམ་གྱིས་འདོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཚ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཟས་ལྕི་བ་དང་། ཟས་བསིལ་བ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུའི་བག་མི་རུང་ངོ་། །འབྲུ་སར་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྨ་རེད་ པར་འགྱུར།ནད་ཐམས་ཅད་སློང་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ལྕི་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཚ་བ་དང་། ཁ་ཟས་རྩུབ་པ་དང་། སྐྱུར་བག་རྣམས་ཀྱིས་རྨ་མྱུར་དུ་རེད་ཅིང་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །མི་བྱིབ་པར་བསིལ་ཞིང་སྨན་པ་ལ་དང་། ཨུ་ཤི་རའི་བསིལ་ཡབ་ཀྱིས་གཡོབས་ཤིག་།རྨ་ཁར་དྲག་ ཤུལ་གཟུགས་པ་དང་།ཕྲུག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱའོ། །བསྐྱོད་ཅིང་འགུལ་བ་ལ་བག་བྱ། བྲམ་ཟེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གཏམ་བྱ་ཞིང་རྨ་འཚོ་བའི་གཏམ་གྱིས་ཤིག་།དེ་ནས་ཉི་མ་གསུམ་ལོན་པ་དང་། དཔྱད་སྔ་མ་དང་འདྲ་བར་རྨ་ཁ་ཕྲོལ་ཏེ་སྨན་གྱི་ཁུ་བས་བཀྲུ་ཞིང་བཙིར་ལ་ སྔ་མ་བཞིན་དུ་གྱིས་ཤིག་།ཐོག་མར་རྣག་བརྟོལ་ཏེ། རྣག་ཁྲག་བཙིར། རྩི་སྨན་གྱིས་བྱུགས་ནས་རྨ་ཁ་གླན་ནས་བྱུག་པ་ཞག་གསུམ་མ་ཚང་བར་ཞག་གཉིས་ལོན་པ་དང་། རྨ་ཁ་དབྱེ་ཞིང་བཅོས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཡོང་ནི་རྨ་ཁ་གླན་པ་དང་བཅིང་བ་མ་ལེགས་ན་རྨ་རབ་ཏུ་ན་ལ་རྨ་ཡུན རིང་དུ་མི་འཚོའོ།།རྣག་གི་ཕག་མི་འཆའ་བར་བྱ་བའི་དཔྱད་རས་ཀྱི་ཁ་ཚར་འཇམ་པོ་ལ་མར་དང་སྦྲང་རྩིས་བྱུགས་ལ་རྨ་ཁའི་བུ་ག་ནང་དུ་བཞག་པ་དེ་མར་ཧ་ཅང་ཆེས་སམ། སྦྲང་རྩི་ཆེ་ན་ཡང་མི་རུང་། བཅིངས་པ་ལྷོད་དམ་དམ་མམ། ཡ་ཡོ་ཁྱེར་ཏེ་དེ་མ་ལེགས་ན་ཡང་མི་རུང་། རྨ་ཁར་སྨན་ལྡེ་གུས་གློན་པ་དྲགས་སམ། ཞུན་མར་དང་ཏིལ་མར་དྲགས་ན་ཡང་རྨ་ཆེར་འདྲུལ་ཞིང་རེད་པར་འོང་ངོ་། །བཅིང་བ་ཧ་ཅང་དམ་ན་ཡང་ཤ་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། །སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུ་དྲགས་ན་རྨ་ཁ་རལ་ཏེ་ཁྲག་འོང་བར་འགྱུར་རོ། །བཅིང་བ་ལྷོད་དམ་ཧ་ཅང་དམ་མམ་མ ལེགས་ཏེ།ཡ་ཡོ་ཁྱེར་ན་རྨ་ཁ་འདྲུལ་ཏེ་འཇིག་གོ། །བག་ཆས་པའི་ནང་དུ་ཁ་ཚར་འཇམ་པོ་མར་དང་སྦྲང་རྩིས་བསྐུས་ཏེ་བཅུག་པ་ནི་ཤ་རུལ་པ་དང་། ཤ་སྐྲངས་པ་དང་། རྣག་ཕྱིས་པ་དང་། ཕག་རིང་དུ་འཆས་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་མྱུར་དུ་སེལ་ཞིང་འབྱར་བར་བྱེད་དེ་ཕན་ནོ། །ཐོར་བུ་ མ་སྨིན་པར་དྲལ་ཏམ།རྡོལ་ན་སྐྲངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ལྟ་རྨ་སྨིན་ཅིང་རྣགས་པར་འགྱུར་བའི་སྨན་དང་། ཁ་ཟས་དང་། སྨན་དང་བག་ཟན་དུ་སྦྱར་བའི་དུགས་གླན་ཅིང་བཅིངས་ཏེ་རྨ་ལ་མི་གནོད་པར་བྱའོ།

不适宜的食物是新鲜谷物、芝麻、豌豆、酒、大块肉、牛奶、甘蔗、甘蔗酒、酸性食物、咸辣食物，这些都不适宜应当避免。
其他食物中，容易引起便秘的、发热的、难消化的、寒凉的这些类型的食物也都不适宜。
新鲜谷物等所有这些会使伤口恶化，引发所有疾病。
另外，难消化的、辛辣的、粗糙的、酸性的食物都会使伤口迅速恶化并造成伤害。
不要闷热，要保持凉爽并服用药物，用香根草扇子扇风。
伤口处不要用力按压，不要抓挠等。
要小心活动和移动，要和婆罗门等人交谈，谈论有助于伤口愈合的话题。
然后过了三天，像之前的治疗一样打开伤口，用药液清洗并挤压，按照之前的方法处理。
首先要排出脓液，挤出脓血，涂抹药膏后包扎伤口，涂药未满三天即两天后，不宜打开伤口处理。
如此，若伤口包扎不当，伤口会剧痛且长期不愈。
为了防止脓液积聚，要用柔软的医用布条涂抹酥油和蜂蜜放入伤口孔中，但酥油或蜂蜜不能太多。
包扎不能太松或太紧，也不能歪斜，这样都不行。
伤口上药膏涂抹过多，或者酥油和芝麻油过多，都会使伤口严重腐烂恶化。
包扎过紧也会割伤肉。
蜂蜜等涂抹过多会使伤口裂开出血。
包扎太松或太紧都不好，若歪斜会使伤口腐烂损坏。
在包扎物内放入涂有酥油和蜂蜜的柔软布条，能迅速消除腐肉、肿胀、脓液和长期积脓等症状，促进愈合有益处。
如果未成熟的脓包被划开或破裂会引起肿胀，这时要用使伤口成熟化脓的药物、食物，以及药物和面团调制的敷料包扎，避免伤口受损。

།དྲག་ཤུལ་ལྟ་བུས་སྣད་དེ་རྨ་གསར་དུ་བྱུང་སྟེ་རལ་བ་དྲུབས་པར་ འོས་པ་ལྟ་བུ་དང་།རྨེན་བུ་ཆེན་པོ་བཀས་ཏེ་བྱུང་བའི་རྨ་ལྟ་བུ་དང་། རྣ་བའི་བུ་ག་ཆེ་ཆུང་ཁྱེར་ན་བརྒྱངས་པ་ལས་ཆད་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་དྲུབས་ཤིག་།སྣད་དེ་རྨ་བྱུང་བ་ལ་དྲུབ་ཏུ་རུང་བའི་དམིགས་ནི། མགོ་བོ་དང་། མིག་ཕུགས་དང་། སྣ་དང་། མཆུ་དང་། མཁུར་ཚོས་དང་། རྣ་བ་དང་། བརླ་དང་། དཔུང་པ་དང་། མགུལ་པ་དང་། འཕྲལ་བ་དང་། མུར་འགྲམ་དང་། དཔྱི་དང་། དབུ་དོ་དང་། ཕོ་མཚན་དང་། གཞང་ལ་སོགས་པ་ཤ་རྣག་ཆེ་བ་དང་། མི་འགུལ་མི་གཡོ་ཞིང་བརྟན་པའི་བག་དང་། བུ་ག་ཟབས་ཆེ་བ་འདི་ལྟ་བུའི་བག་ནི་དྲུབས་ན་བཟང་ངོ་། ། དྲུབ་ཏུ་མི་རུང་བའི་དམིགས་ནི། དཔྱི་ཟུར་དང་། ཆུ་སོའི་མདོམས་དབྲག་དང་། མཆན་ཁུང་དང་། ཤ་ཆུང་ཞིང་བསྐྱོད་པར་འགྱུར་བའི་རྨ་འདི་ལྟ་བུ་དང་། ནང་ནས་དབུགས་འོང་བའི་རྨ་དང་། ཤིང་ཚལ་ལམ་མདེའུ་ཁོང་དུ་ལུས་པ་ལྟ་བུ་དང་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་ཤ་ཀ་རས་རྨ་བྱུང་བ དང་།དུག་གམ་མེས་ཚིག་པའི་རྨར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ནི་དྲུབ་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །རྨ་དྲུབ་པའི་ཐབས་ནི་རུས་པའི་དུམ་བུ་འཕགས་ཏེ་འགུལ་བ་ཡོད་པ་དང་། ཁྲག་སྐམ་དང་། རྩ་དང་། སྤུའི་བག་རྨའི་ནང་ན་ཅི་ཡོད་པ་ཡལ་ལ་ཤ་བཅད་པའི་དུམ་བུ་འཕྱང་བ་ཡང་རང་གི་སར་གླན་ པ་དང་།རུས་པའི་ཚིགས་བྱུང་བ་ཡང་རྨ་མིག་ཏུ་བཅུག་ལ་ཁྲག་ཟགས་ཏེ་ཆད་པ་དང་། རྒྱུས་པའམ་རས་བལ་གྱི་སྐུད་པ་འམ། ཤིང་ཤུན་གྱི་ཆུ་བ་ཤད་ཤད་པོས་དྲུབས་ཤིག་།སྲུབས་ནི་ཁམ་ཆེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཁམ་ཞིབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཕལ་ཆེར་དྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཉུང་ངུ་དྲུབ་ པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རྨ་དྲུབ་པའི་ཚེ། ནད་པའི་ཕོག་སྙ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྤྲོ་བསྲིང་བར་བྱས་ཏེ། དེ་ནས་རྨ་ཁར་སྦྲང་རྩི་དང་ཞུན་མར་སྦྱར་བ་དང་། མིག་སྨན་སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ཟར་མའི་མར་མེ་མར་དུ་བུས་པའི་དུད་པ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་གསུམ་འདི་རྣམས་བཏགས་ཏེ་ལྡེ་གུ་བྱས་ལ་བསྐུས་ནས་ཆོ་ག་གོང་མ་དང་འདྲ་བར་ཆིངས་ཤིག་།རྨ་ཁ་སྐམས་ཏེ་ཁྲག་མེད་པས་འབྱོར་དུ་མི་རུང་ན་ཅུང་ཟད་རྨ་ཁ་དྲུད་དེ། ཁྲག་ཕྱུང་ལ་དྲུབ་ན་འབྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །རྨ་ཁ་གླན་བཅིང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི ཡུལ་རྣམས་དང་དབྱར་དགུན་གྱི་དུས་དང་སྦྱར་ཏེ་གར་ལེགས་པར་བྱའོ།།རྨ་ཁ་གླན་པའི་རྒྱུ་ནི། ལུག་ལྤགས་དང་། རི་དགས་ཀྲྀཥྞ་ས་ར་དང་། དར་དང་། འདི་དག་ནི་དྲོད་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཟར་མའི་རས་ནི་བསིལ་ལོ། །བསིལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་དྲོད་ཆེ་བའང་མ་ཡིན་པའི་ གཡོགས་མ་ནི་རས་བལ་གྱི་སྣམ་བུ་དང་།ཀར་པ་སའི་སྣམ་བུ་དང་། རྒྱུས་པ་དང་། ཤིང་ཤུན་དང་འདི་རྣམས་ནི་ཚ་གྲང་མེད་དེ་རན་པའོ། །ཚིལ་དང་བད་ཀན་ཆེ་བའི་རྨ་ཁར་ནི་ཟངས་དང་ལྕགས་དང་ཚོན་མོ་སྟེང་དང་ཞ་ཉེ་ལེབ་ལེབ་པོ་གླེན་ན་ཕན་ནོ། །རྐང་ལག་ཆག་ཐུར་བྱུང་བ་ལ་ གློད་ཀྱིས་དཀྲིས་ཏེ་ཤིང་ལེབ་ཀྱི་དབང་བུ་དང་།ཀོ་བ་དང་། ཤིང་ཤུན་ནམ། འཇག་མ་ལ་སོགས་པའི་དབང་འབུར་གྱིས་ལ་ཆིངས་ཤིག་།གཞན་ཡང་རུས་པ་ལ་ཆག་ཐུར་ཞིག་བྱུང་ངམ་རྨ་བྱུང་ན་དཀྲི་ཞིང་བཅིང་བའམ། གླེན་པའི་ཐབས་རྣམ་པ་བཅཝ་ལྔ་པོས་དེ་དཀྲི་ཞིང་ བཅིང་བ་དང་།གླན་པའི་ཚུལ་ཅི་འདྲ་བ་ནི་སྔར་དང་མཐུན་པའི་ཚུལ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ།

像被暴力伤害而产生新伤口需要缝合的情况，像切除大肿块后产生的伤口，以及耳孔大小被撕裂的这些情况都要进行缝合。
适合缝合的伤口部位是：头部、眼窝、鼻子、嘴唇、脸颊、耳朵、大腿、肩膀、脖子、额头、下巴、髋部、胸部、男性生殖器、肛门等肌肉丰厚的部位，以及不动且稳固的部位，创口较深的这类部位缝合效果较好。
不适合缝合的部位是：髋骨边缘、会阴部、腋窝，以及肌肉薄且易活动的伤口，内部有气体溢出的伤口，木刺或箭头残留体内的伤口，被强烈腐蚀性药物所伤的伤口，以及中毒或烧伤形成的伤口等这些情况都不适合缝合。
缝合伤口的方法是：先取出松动的骨头碎片，清除凝血、筋脉、毛发等伤口内的异物，将悬挂的肉块放回原位，露出的骨节放回伤口内待血止住后，用筋腱、棉线或树皮纤维缝合。
缝合时针脚不要太大也不要太小，缝合的数量不要太多也不要太少。
缝合伤口时，要让病人感到舒适并保持愉快的心情，然后在伤口处涂抹蜂蜜和酥油的混合物，以及眼药、诃子粉，灯芯草灯烧的烟灰，还有诃子、余甘子、醋栗这三种研磨成的药膏，按照上述方法包扎。
如果伤口干燥无血不易愈合，可以稍微摩擦伤口使其出血后再缝合就能愈合。
伤口的敷料和包扎等要根据地区和冬夏季节的情况适当调整。
伤口敷料的材料有：羊皮、黑羚羊皮、丝绸，这些都具有保暖作用。麻布则具有清凉作用。既不凉也不暖的敷料有棉布、木棉布、筋腱、树皮等，这些都是温和适中的。
对于脂肪和痰液较多的伤口，用铜、铁、青铜和扁平的锌片敷贴有效。
对于手脚骨折外露的情况，要用柔软的布包裹，再用木板夹板、皮革、树皮或芦苇等做支撑固定。
此外，当发生骨折或受伤时，包扎或敷贴的十五种方法，其包扎和敷贴的具体方式应当按照前述方法来理解。

།སྒྲེའུ་ལྟ་བུ་བྱས་པ་ནི་སོར་མོའི་ཚིགས་སྣད་དམ་རྨ་བྱུང་ན་སྒྲེའུ་ལྟ་བུར་ཆུག་ཤིག་།རྨ་བྱུང་བ་ལ་གླན་པའི་ཐབས་བཀྲ་ཤིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རུས་པའི་ཚིགས་དང་། ཆུ་བ་ཆད་དམ། ངར་གདོང་ གི་ཐད་ཀ་སྒྲོག་བཅིང་བའི་ཐད་ཀ་སྣད་དམ།སྨིན་མཚམས་སམ་ནུ་མའི་ཕྲག་གམ་མཆན་ཁུང་ངམ། མིག་གམ། རྣ་བར་སྣད་ན། ཐབས་དེ་འདྲ་བར་གློན་ཅིག་།མཐར་ཆགས་སུ་དཀྲི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལག་ངར་རམ་ལག་སོར་ལྟ་བུ་ཆག་གམ་འཕྲེས་ན་དཀྲིས་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། ། ལྷོད་པར་བཅིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགུལ་ནད་དམ། ཕོ་མཚན་ལ་རྨ་ཡོད་ན་ལྷོད་པར་ཆིངས་ཤིག་།ཟླུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་བརླའམ་བྱིན་པ་འམ། ལག་ངར་རམ། པུས་མོའི་ལྷ་ང་ལྟ་བུ་སྣད་པ་ལ་ཟླུམ་པོ་ཀོར་ཀོར་པོས་གློན་ཅིག་།མདའ་ལྕུག་འདྲ་བའི་ལེའུའམ། སྒྱེའུ ནི་མཐེ་བོ་འམ།སོར་མོ་འམ། ཕོ་མཚན་གྱི་ཐོར་ཏོ་ལ་རྨ་ཡོད་དམ། ཟ་གུ་ཅན་དུ་གྱུར་ན་སྒྲེའུ་དེ་ལྟ་བུའི་ནང་དུ་ཆུག་ཤིག་།ཟུང་དུ་གླན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨ་གཉིས་ཤིག་འདབ་ཆགས་སུ་བྱུང་བ་ལ་ཐབས་དེ་ལྟར་གློན་ཅིག་།ཁྲེའུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འགྲམ་པ་སྣད་དམ་མུར་འགྲམ་སྣད་ དམ།མཁུར་ཚེས་སྣད་པ་ལ་གླན་ཏེ། ཁྲིའམ་སྔས་ལ་ཉལ་དུ་རུང་བ་དང་འདྲ་བར་བྱའོ། །རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་འགྲམ་སྣད་པ་ལ་གློན་ཅིག་།འགུགས་མི་ཤེས་པར་བཅིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟོ་བ་དང་། བརླ་དང་། རྒྱབ་སྣད་པ་ལ་ཐབས་དེ་ལྟར་བཅིང་ངོ་། །བླ་རེ་ཞེས་བྱ་བའི་བཅིང་ བ་ནི་གླད་པའི་སྤྱི་བོ་སྣད་པ་ལྟ་བུ་དང་།རོ་སྟོད་ལྟ་བུའི་བག་སྣད་པ་དང་། བླ་རེ་དང་འདྲ་བ་ཆེས་བཀྲིས་ཤིག་།སྦྲུལ་མགོ་ལྟ་བུ་འམ། བ་ལང་གི་མགོ་ལྟ་བུས་ནི་སྣ་དང་མཆུ་དང་། ཀོ་སྐོ་དང་། བརླ་སྣད་པ་གླན་ཅིང་བཅིང་ངོ་། །ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགུལ་པ་ཡན་ ཆད་སྣད་པ་ལ་གླན་ཅིང་བཅིང་བ་ལ་བྱའོ།།སྲད་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕོ་མཚན་ནམ་མོ་མཚན་ནམ་རྐུབ་བམ། མཆན་ཁུང་ལྟ་བུ་ནི་སྲད་བུས་བཅིངས་ཤིང་གླན་ནོ། །གདགས་པའི་བཅིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུ་མོ་འམ་དཔུང་པ་ལ་བྱུང་ན་ལེགས་པར་བཅིངས་ལ་མགུལ་དུ་བཏགས་ཏེ་འཕྱང་དུ་ གཞུག་གོ།།དེ་བས་ན་མདོར་ནི་གང་དང་གར་སྣད་པའི་དམིགས་དང་སྦྱར་ལ་ཅི་ལེགས་པར་ཆིངས་ཏེ་གློན་ཅིག་།རྨའི་སྟེང་དུ་མདུད་པ་མི་དོར། རྨ་ལ་གནོད་ཅིང་ཉམ་ང་བར་མི་བྱའོ། །བརླ་དང་། དཔྱི་དང་། མཆན་ཁུང་དང་། མདོང་མོ་དང་། གླད་པ་འདི་རྣམས་སྣད་པ་ནི་དམ་ དུ་ཆིངས་ཤིག་།ཡན་ལག་ལ། ལག་ངར་དང་། སོར་མོ་དང་། རྣ་བ་དང་། བྲང་དང་། རྒྱབ་དང་། རྩིབ་ལོགས་དང་། མགུལ་པ་དང་། ལྟོ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་རན་ཙམ་དུ་ཆིངས་ཤིག་།ཕོ་མཚན་དང་། རླིག་པ་དང་། མིག་དང་། ཚིགས་རྣམས་སྣད་པ་ལ་ནི་ལྷོད་པར་ཆིངས ཤིག་།ཤ་སྣག་ཆེ་ཞིང་ལྷོད་པ་རླུང་དང་བད་ཀན་དུ་གྱུར་པའི་སར་ནི་རན་པར་ཆིངས་ཤིག་།ཤ་ཆུང་མེད་དེ་མཉམ་པར་འདུག་པའི་ལྟ་བུར་ནི་དམ་པོར་ཆིངས་ཤིག་།ཁ་མཁྲེགས་པ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་དམ་པོར་ཆིངས་ཤིག་།དགུན་ལྷགས་པ་ཆེ་བ དང་དཔྱིད་ཀ་ས་ཆུ་དྲོས་པའི་རྨ་ལྟ་བུ་ནི་རྨ་ཞག་གསུམ་གསུམ་ཞིང་ཁྲོལ་ལ་ཆིངས་ཤིག་།ཤ་ཕྲ་ཞིང་ཕྲ་བའི་སར་རྨ་བྱུང་བ་ལ་དམ་དུ་བཅིང་བར་གོང་དུ་བཤད་མོད་ཀྱི། མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་གཉིས་རྒྱས་པ་ལས་རྨར་གྱུར་པ་ལ་ལྷོད་པར་ཆིངས་ཤིག་།གོང་དུ་རན་པར་ཆིངས་ཤིག པ་དེ་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་རྒྱས་པའི་རྨར་གྱུར་ན་དེ་བཞིན་དུ་ལྷོད་པར་བྱའོ།

像管子那样包扎是指手指关节受伤或有伤口时要像管子一样包扎。
对伤口进行包扎的吉祥方法是：骨节、肋骨断裂、胫骨正面系带处受伤、眉间、乳房两侧、腋下、眼睛或耳朵受伤时，要用这样的方法包扎。
连续缠绕是指前臂或手指等骨折或扭伤时的包扎方法。
松散包扎是指颈部有病或阴茎有伤时要松散包扎。
圆形包扎是指身体肢体如大腿、小腿、前臂或膝盖受伤时要用圆形方式环绕包扎。
箭竹管状包扎是指拇指、手指或阴茎头部有伤或生疮时，要放入这样的管状物中。
双重包扎是指两个相邻的伤口要用这种方法包扎。
床式包扎是指面颊受伤、下颌受伤或腮帮子受伤时的包扎方法，要让病人能像躺在床或枕头上一样。
网状包扎是指眼角受伤时要这样包扎。
不能弯曲的包扎是指腹部、大腿和背部受伤时要用这种方法包扎。
帐篷式包扎是指头顶受伤或上身部位受伤时，要像帐篷一样包扎。
蛇头状或牛头状包扎是用于鼻子、嘴唇、踝关节和大腿受伤的包扎方法。
具有五肢的包扎是指颈部以上受伤时的包扎方法。
绳索包扎是指阴茎、阴道、臀部或腋下等处要用绳索包扎。
悬吊包扎是指肘部或肩部受伤时，要好好包扎后悬挂在颈部。
总之，要根据受伤部位和情况采用合适的包扎方法。不要在伤口上打结，不要对伤口造成伤害和危险。
大腿、髋部、腋下、胸骨和头部这些部位受伤要紧密包扎。
对于肢体，前臂、手指、耳朵、胸部、背部、肋部、颈部和腹部这些部位要适度包扎。
阴茎、阴囊、眼睛和关节受伤要松散包扎。
肉质松软且有风病和痰病的部位要适度包扎。
肉少且平坦的部位要紧密包扎。
坚硬的部位要非常紧密包扎。
冬天寒冷和春天地面潮湿时的伤口，每三天要松开重新包扎一次。
虽然前面说过在肉薄的部位受伤要紧密包扎，但如果是由胆汁和血液增盛引起的伤口要松散包扎。
同样，前面说要适度包扎的情况，如果是由胆汁和血液增盛引起的伤口也要这样松散包扎。

།སོ་ག་དང་སྟོན་གྱི་དུས་སུ་མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་རྒྱས་པ་ལས་ཐོར་བུ་འམ་རྨར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་ཡང་སྔ་དྲོ་དང་ཕྱི་འཕྲེད་གཉིས་ཀའི་དུས་སུ་ཡང་དགྲོལ་ཞིང་ཆོས་ཤིག་།ཤ་ སྦྲང་དང་སྦྲང་བུས་ཟོས་ཏེ་རྨ་བྱུང་བ་སེར་བུ་དང་ལྷགས་པ་ཕོག་སྟེ།སྐྲངས་པ་རྨ་མ་གཡོགས་མ་བཅིངས་པ་ལས་རྨ་རེད་ཅིང་རིང་དུ་སྨན་དང་སྣུམ་གྱིས་བསྐུས་ཀྱང་མ་ཕན་ཏེ། རྨ་ཁའི་ཆུ་སེར་དང་རྣག་དང་། ཤ་ནག་པོ་འམ་སྔོན་པོར་གྱུར་པ་འབྱང་ཡང་དཀའ། རྨ་འཚོ་ ཡང་དཀའོ།།རྨ་ཁ་འཚོ་བ་ལྟར་བྱེད་ན་ཡང་མདོག་མི་སྡུག་པར་འགྱུར་རོ། །རུས་པ་ཆག་སྟེ་ཕྱེ་མར་གྱུར་ཏམ། འཕྲེས་སམ། ཚིགས་འབུར་རམ། གཙགས་བུས་བཏབ་སྟེ་རྒྱུས་པ་དང་ཆུ་བ་ཆད་དམ། རྩ་ཆད་ཀྱང་རུང་། དེ་ལྟ་བུའི་བག་གང་ཆད་ཀྱང་རུང་གླན་ཅིང་ བཅིངས་ན་རྨ་བདེ་བླག་ཏུ་མྱུར་དུ་འཚོའོ།།དེ་ལྟར་བཅིང་ལེགས་པར་བྱས་པ་ནི་ལྡང་བ་དང་འདུག་པ་ཀུན་ལ་ཡང་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྨ་འཚོ་དཀའ་བ་ནི་རྨ་ཁ་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ། སྐྲངས་པ་མི་མཉམ་པའི་འབར་འབུར་དང་སྲ་ལ་རབ་ཏུ་ན་ན་ནི་འཚོ་དཀའོ། །རྨ་འཚོ་སླ་ བ་ནི་སྐྲངས་པའི་འབར་འབུར་མེད་ཅིང་འཇམ་ལ་ན་བ་མེད་པ་ནི་མྱུར་དུ་འཚོའོ།།རྨ་ཡུན་རིང་དུ་ཐོགས་པ་དང་། ཤ་ཆུང་བ་ལྟ་བུའི་བག་ལ་རྨ་ཁར་རླུང་ཤོར་ཏེ་རྩུབ་པོར་གྱུར་ན་མྱུར་དུ་འཚོ་དཀའོ། །བྱི་བའི་སོས་ཟིན་པ་དང་སྡིག་སྦྲུལ་ཁ་གདུག་པས་ཟིན་པ་དང་། ཐལ་སྨན་རྣོན་ པོ་ཀྵ་རས་རྨ་བྱུང་བ་དང་།མེས་ཚིག་པ་དང་། དུག་གིས་རེག་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་རྨ་མི་བཅིང་མི་གླན་ནོ། །ཤ་རུལ་པ་དང་གཞང་ཁ་རྣགས་ཏེ་མི་བཟོད་པར་ན་བ་དང་། མེ་དབལ་བྱུང་སྟེ་ཚ་ཞིང་སྐྲངས་པ་དང་། རུལ་བ་འདི་ལྟ་བུའི་བག་འདྲ་སྟེ། རྨ་ཁ་མི་བཅིང་མི་གླན་པར་ བཞག་ལ་རྨ་ཁར་སྲིན་བུ་དང་སྦྲང་བུ་མ་སོང་མ་ཞུགས་པར་སྲུངས་ཤིག་།སྲིན་བུ་དང་སྦྲང་བུ་ཞུགས་ནས་སྣད་པ་དང་སྐྲངས་པ་དང་རྣག་མང་དུ་ཟག་པར་འགྱུར་རོ། །འབུ་ཞུགས་ན་སྨན་བྱིའུ་རུག་པ་ལ་སོགས་པ་བཏགས་ཏེ། དེས་བཀྲུ་ཞིང་རྨ་ཁའི་ནང་དུ་ཁོང་ཤིག་།སྨན ལོ་མ་བདུན་སཔྟ་པརྞི་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཀ་རཉྫ་དང་། ཤིང་ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང་། ཤིང་ཛ་ཏ་ན་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་ལ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་ལྡེ་གུས་བྱུགས་པ་དང་། འདི་དག་གི་ཆུས་གདབ། ཐལ་སྨན་ཀྵ་ར་ཤ་རིའི་ཆུས་བཏབ་ན་ཡང་ཕན། ཤ་རྗེན་ ལེབ་ལེབ་པོས་གླན་ལ་འབུ་ཆགས་པ་མྱུར་དུ་དྲང་ན་ཕྱིན་ནོ།།རྨ་གསོ་བ་སྨྱུར་བ་སླ་ཆོས་སུ་བྱས་པ་ནི་ནང་གི་རྨ་ཆུ་སེར་དང་། རྣག་ཕྱིས་ཀྱང་མི་ཕྱིན་ལ་ཅུང་ཟད་ཅིག་བསྐྱོད་དམ་བྱས་ན་རྨ་ཕྱིར་འགྲམས་ཏེ་ན་བར་འགྱུར་རོ། །རྨ་གསོ་མ་ལེགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སོས་པ་འདྲ་ཡང་། ཟས་ མ་ཞུ་འམ།དྲག་ཤུལ་ཞིག་བྱས་སམ། བུད་མེད་དང་ཕྲད་ན་ཡང་རྨ་རེད་པར་འགྱུར་གྱི། དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མི་བྱའོ། །རྨ་སོས་ཀྱང་ཟླ་བ་བདུན་ནམ། དྲུག་གི་བར་དུ་ཆོ་ག་བྱ་ཞིང་ལེགས་པར་སྲུངས་ཤིག་།རྨ་རེད་ཅིང་ན་བར་གྱུར་པ་དེ་ཡང་། རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ ཀན་གྱི་མཐུ་ལས་རྨ་རེད་ཅིང་ན་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་དུ་མི་འབྱུང་ཞིང་རྨ་མི་རེད་པའི་དཔྱད་ལེགས་པར་གྱིས་ཤིག་།ཞིབ་ཏུ་ནི་འོག་ནས་འཆད་དོ། །ཐོར་བུ་ལ་སོགས་པ་སྐྲངས་པ་དང་། རྣགས་པ་དང་སྨིན་པ་ལས་གཏར་ག་ གདབ་པའི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོར་བྱུག་པ་དང་། མེ་བཙའ་གདབ་པའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་སུམ་ཅུ་པ་བཤད་པར་བྱའོ།

在春季和秋季时胆汁和血液增盛而生疮或似伤口者，应在早晨和午后两个时辰都要松解并处理。被蜜蜂和虫子咬伤而生伤口，被寒风吹到而肿胀，伤口未包扎而裸露，因此伤口发痒，长期涂抹药物和油脂也无效，伤口处的黄水和脓液，以及变黑或变青的肉难以清除，伤口也难以愈合。即使伤口看似愈合，颜色也会变得不好看。
骨头断裂成粉末状，或错位，或关节突出，或用手术刀切开导致筋腱和脉管断裂，或血管断裂都可以，这样的任何断裂都可以，只要用敷料包扎，伤口就容易快速愈合。这样妥善包扎后，无论是站立还是坐卧都不会造成伤害。
伤口难以愈合的情况是：伤口长得很大，肿胀不均匀凹凸不平且坚硬剧痛的就难以愈合。伤口容易愈合的情况是：肿胀没有凹凸不平，柔软无痛的就能快速愈合。
伤口长期拖延，或类似肉少的情况，如果伤口进入风而变得粗糙，就难以快速愈合。被老鼠咬伤和被毒蛇咬伤，以及被强烈的碱性药物所伤，被火烧伤，被毒物触及这样的伤口不要包扎不要敷药。
腐肉和痔疮化脓疼痛难忍，出现火毒而发热肿胀，腐烂这样类似的情况，不要包扎伤口不要敷药，要防止虫子和蜜蜂进入伤口。如果虫子和蜜蜂进入后会啃咬，会导致肿胀和大量脓液流出。
如果虫子进入，要用磨碎的药物如小茴香等清洗，并将药物放入伤口内。药物七叶树（梵语：Sapta parni）和卡兰加树叶，楝树叶，夹答那树，花椒，这些磨碎后与牛尿调和涂抹，或用这些的汁液敷上。用碱性药物克沙拉的汁液敷上也有效。用薄片生肉敷上快速吸引虫子就能取出。
治疗伤口操之过急草率的话，内部的伤口黄水和脓液即使擦拭也不会完全清除，稍微活动就会使伤口扩散而疼痛。这样治疗不当的伤口虽然看似痊愈，但如果消化不良，或剧烈运动，或与女人交合也会使伤口复发，所以这些都不要做。伤口痊愈后也要在七个月或六个月期间继续进行治疗并好好护理。
伤口复发疼痛也是由于风病、胆病和痰病的力量导致伤口复发疼痛，因此要好好进行预防风胆等病不发生和伤口不复发的治疗。详细内容下文将说明。
关于肿块等肿胀、化脓、成熟时放血的第二十九章完。关于炒熟的谷物灰的强烈药物涂抹和灸法仪轨的第三十章将要讲解。

།ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་གཏོང་བ་ནི། གཙགས་བུ་དང་། གཙའ་གབ་དང་། གཙགས་བུའི་གོར་རུང་དང་། མེ་ཤེལ་དང་རས་བལ་ལ་སོགས་པས་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་། མེ་བཙའ་འདེབས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་ཀྵ་ར་གཏོང་བ་ལས་བཟང་བ་མེད་དེ་གཅད་པ་དང་། དྲང་ཞིང་དབུག་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་དཀའ་བ་མང་པོ ཀུན་ཀྱང་བྱར་རུང་ངོ་།།གཙགས་བུ་ལ་སོགས་པ་གདབ་པའི་ལས་ནི་དཀའ་སྟེ་ལེགས་པར་མི་འགྲུབ་བོ། །ཐལ་སྨན་གྱི་ནི་ནད་ཡང་བ་ལྟ་བུ་ཐལ་སྨན་སྐོམ་བཏུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་གཏད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། ཕོ་བ་གྲང་སྟེ་ཁོང་པ་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། ཆུ་སོན་རྡེའུ་ ཡོད་པ་དང་།སྐྲན་དང་དམུ་རྫིང་དང་། དབྱི་གདུག་གིས་ཕོག་པའི་ནད་ལ། ཐལ་སྨན་ཀྵ་ར་ཁོང་དུ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། །སྨེ་བ་དང་ཤ་བཀྲ་དང་། སྣའི་བུ་གར་ཐོར་བུ་བྱུང་བ་དང་། གཞང་ཁར་སེར་བ་རུས་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་དང་། མཛེ་བྱུང་སྟེ་ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། མཚན་བར་རྡོལ་ བའི་ནད་དང་།བརླ་དང་བྱིན་པར་འབྲུམ་བུ་ཚག་ཚིག་བྱུང་བ་དང་། སྐྲངས་པ་འདྲ་བ་ཀླ་ཀློ་དང་། རྣག་བག་འཆས་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ཐལ་སྨན་བྱུགས་ཤིང་བཏང་ན་སེལ་ཞིང་ཕྱིན་ཏོ།

关于使用强效腐蚀药，用手术刀、针灸针、手术刀柄、水晶和棉花等放血，以及施用灸法等所有方法中，使用强效腐蚀药克沙拉（ཀྵ་ར）是最好的，可以用于切除、牵引和穿刺等多种困难的治疗。
使用手术刀等器具进行治疗虽然困难且效果不佳。对于轻微的病症，不宜将腐蚀药与饮品混合服用。
对于痔疮病、胃寒腹部体温低、膀胱结石、肿瘤、淋巴肿大以及中毒等疾病，服用腐蚀药克沙拉（ཀྵ་ར）会有帮助。
对于黑痣、白癜风、鼻孔生疮、肛门处生疮、麻风病初期无感觉、生殖器溃烂、大腿和小腿生疮、类似肿胀的野蛮病、化脓等症状，涂抹和服用腐蚀药都能治愈消除。

།མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་རྒྱས་པའི་ནད་དང་རླུང་ནད་ཀྱི་དཀྱེལ་སྐྱེས་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུའི་བག་ལ་ཐལ་ སྨན་ཀྵ་ར་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་།།རིམས་དང་ཚད་པ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། མགུལ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། མིག་རབ་རིབ་ཁྱེར་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་པ་དང་། ལུས་ཐམས་ཅད་སྐྲངས་པའི་འོར་ནད་དང་། ཐལ་སྨན་གྱིས་ སྐྲག་སྟེ་འཐུང་མི་ཕོད་པ་དང་།བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་དང་། མོ་མཚན་སྐྲངས་ཏེ་ན་བ་དང་། ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བ་དང་། བྱིས་པ་དང་། མི་རྒན་པོ་དང་། རྩ་བོ་ཆེ་རྣམས་དང་། རུས་པའི་ཚིགས་དང་། གནད་དང་། མི་གཞོན་ནུའི་རུས་པ་དང་། རྩ་དང་། ཆུ་བ་དང་། ལྟོ་སྲུབས་ཐོག་ཐག་ དང་།མགུལ་པ་དང་། ལྟེ་བ་དང་། ཤ་གར་ཆུང་བའི་ཉེན་འཁོར་དང་། རླིག་པ་དང་། ཕོ་མཚན་དང་། བུ་གའི་སྦུ་གུ་རྣམས་དང་། སེན་མོའི་ཕྲག་དང་། རླིག་རླུགས་དང་། རྣམ་པ་འདི་རྣམས་ལ་ཐལ་སྨན་ཀྵ་ར་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །མིག་ན་བ་དང་། ལྷགས་པ་ཆེ་བ་དང་། ཆར་པ་བབ་པ་དང་། ཡུལ་ཚ་བ་དང་ཡུལ་ངན་གྱི་དུས་སུ་ཡང་ཐལ་སྨན་ཀྵ་ར་གཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་སྦྱར་བའི་ཤིང་ནི་ཤིང་ཀ་ལ་མ་སྐ་ཀ་དང་། ཤིང་ཤཾ་མྱ་ཀ་དང་། ལྡུམ་བུ་ཤིང་དང་། ཤིང་བ་རི་པ་དྲ་ཀ་དང་། ཤིང་ཨ་ཤྭ་ཀརྞ་ཀ་དང་། ཤིང་མ་ཧཱ་བྲྀཀྵ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་དང་། ཤིང་པོ་ཏ་བྲྀཀྵ་དང་། ཤིང་ཨི་དི་བྲྀཀྵ་དང་། ཤིང་ཨར་ཀ་དང་། ཤིང་ནག་ཏ་མ་ལ་དང་། ཤིང་ཨ་ཤ་མར་ཀ་དང་། ཤིང་ཀ་ཀ་ཛཾ་ག་དང་། ཤིང་ཨ་བ་མར་ག་དང་། ཤིང་ཨགྣི་མནྠ་དང་། ཤིང་ཨགྣི་དང་། ཤིང་ཙི་ཏྲ་ཀའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་ནིམ་པ དང་།ཤིང་འདི་རྣམས་ཀུན་འདྲ་སྟེ་རློན་པ་དུམ་བུར་བྱས་པ་དང་། ཤིང་ཀོ་ཤ་ཏ་ཀ་དང་། ནས་ཀྱི་སྦུན་བ་དང་། གྲ་མ་དང་སོག་མར་བཅས་པ་སྣ་བཞི་དང་། ཤིང་མུ་ཀྵ་ཀ་དང་། རྡོ་ཐལ་གྱི་རྡོ་བ་རྣམས་རླུང་མི་ལྡང་བའི་ས་བཟང་པོར་རྡོ་ལེབ་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་སོ་སོར་བརྡུངས་ལ་མེས་ སྲེགས་ཤིག་།དེ་ནས་མེའི་ནང་དུ་ཏིལ་གྱི་སྡོང་བུ་རྣམས་ཀྱང་སྣོན་ལ་སྲེགས་ཤིག་།ཀུན་ཚིག་ནས་མེ་ཞི་བ་དང་། སོ་སོར་མ་འདྲེས་པ་བསལ་ལ་དེ་ནས་རྡོ་ཐལ་གྱི་ཐལ་བ་བྲེ་གང་། ཐལ་བ་གཞན་ཡང་བྲེ་རེ་རེ། ཤིང་མུ་ཀྵ་ཀའི་ཐལ་བ་བྲེ་གང་དང་འདི་རྣམས་མ་འདྲེས་པར སོ་སོར་ཕྱེ་ལ་ཆུ་སྲང་སྟོང་སྟོང་དང་།བ་གཅིན་སྲང་སྟོང་སྟོང་དང་། སོ་སོར་བསྲེས་ཏེ་ཚགས་མིག་ཕྲ་མོ་བཟང་པོས་ནམ་མདོག་བཟང་ཞིང་སྤྱི་བ་འབྱར་བག་ཅན་མདོག་དམར་ལ་དང་ཞིང་གསལ་བ་དང་། ཚ་ཞིང་རྣོ་བར་ནམ་གྱུར་གྱུར་གྱི་བར་དུ་ལན་མང་དུ་བཙགས་པའི་དངས་མ་ ལ་སོགས་པ་སྣོད་བཟང་པོའི་ནང་དུ་བཙོས་ཤིང་དཀྲུགས་ཤིག་།ཐལ་ཁུ་དངས་མ་དེའི་ནང་རྡོ་བ་བསྲེགས་པའི་དུམ་བུ་དང་། ཉ་ཕྱིས་དང་། ཀྵི་ར་པ་དང་། དུང་གི་ལྟེ་བ་དང་འདི་རྣམས་སྤྱིར་ཕུལ་གང་ཙམ་ལྕགས་ཏོག་ནང་དུ་བླུགས་ལ། མེའི་ནང་དུ་བསེགས་ཏེ་མདོག་དམར་པོར་གྱུར པ་དང་།ཐལ་ཁུ་དང་ས་མ་འཚེད་པའི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ། འདི་འདྲ་བར་ལན་མང་དུ་བསྲེགས་ལ་དམར་པོར་གྱུར་པ་དང་། དེའི་ཐལ་ཁུ་དངས་མའི་ནང་དུ་ལུགས་ཤིག་།ཕྱིས་ཀྱང་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པར་བྱའོ།

对于胆病、血病增盛、风病引起的疼痛等这类情况，不宜使用碱性药物。对于传染病、发热病、心痛、颈部以上的疾病、白色浮肿病、食欲不振、眼花、服用泻药后、全身浮肿病、因碱性药物而害怕不敢服用者、孕妇、女阴肿痛、食物未消化、儿童、老年人、大脉、骨节、要害部位、年轻人的骨骼、脉络、皮下组织、腹部、颈部、脐部、肉少的周边部位、睾丸、阳具、孔窍、指甲缝隙、疝气等这些情况都不宜使用碱性药物。
眼疾、大风天、下雨天、炎热地区和恶劣环境时也不宜使用碱性药物。
配制强效碱性药物的树木有：卡拉马斯卡树、山米亚卡树、灌木、巴利帕德拉卡树、马耳树、大树、红花树、波塔树、伊迪树、阿尔卡树、黑塔玛拉树、阿沙马尔卡树、卡卡章嘎树、阿瓦马尔嘎树、火柴树、火树、白花丹根、楝树等。
这些树木都类似，将其新鲜的部分切成块，再加入科沙塔卡树、大麦壳、连同茎秆的四种材料，以及穆克沙卡树、石灰石，在无风的良好地点用石板分别捣碎后焚烧。然后在火中加入芝麻茎继续焚烧。
等全部烧尽火熄后，将各种灰分分开，取石灰灰一升，其他灰各一升，穆克沙卡树灰一升，这些分别筛选后，每种分别加入一千两水和一千两牛尿，用细密的好滤布过滤，直到呈现良好的颜色、有粘性、呈红色透明、具有辛辣锐利的性质为止，多次过滤取其澄清液，放入优质容器中煮沸搅拌。
在这澄清的碱液中加入经过焚烧的石块、珊瑚、乳石、螺的中心部分等，总量约一捧，放入铁器中，在火中烧至呈红色，然后放入前述未煮沸的碱液中，如此反复多次焚烧至呈红色，再倒入澄清的碱液中。最后要细细研磨。

།ཡང་ཁྱིམ་བྱ་དང་རྨ་བྱ་དང་། བྱ་རྒོད་དང་། བྱ་ཀང་ཀ་དང་། ཕུག་རོན་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་རྟུག་པ་དང་། བྱ་དང་སྲོག་ཆགས་རྐང་བཞི་པའི་མཁྲིས་པ་དང་། བ་བླ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱང་ཞིབ་ཏུ་འཐགས་ལ་སྤྱིར་ཕུལ་རེ་ཙམ་གྱི་ཚོད་ཐལ་ཁུ་དངས་མ་འཚེད་པའི་ནང་དུ་ཐོབ་ལ་གཟར་བུས་དཀྲུག་ཅིང བཙོས་ལ་ངད་པ་ཕལ་ཆེར་བྱུང་།བསྐོལ་ཞིང་བླགས་པས་དུ་སྟེ། ལྡེ་གུ་བཞིན་གར་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཐབ་ནས་ཕྱུང་ལ་ལྕགས་སྣོད་ཆུང་ངུའི་ནང་དུ་བྱོ་ལ་ཁ་དེ་ནས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་ཆུག་སྟེ་ཞོག་ཅིག་།ཐལ་སྨན་འདི་ནི་རྣོ་རབ་མ་ཡིན་ཏེ་འབྲིང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཐལ་ སྨན་འཇམ་པོར་སྦྱོར་བ་ནི་རྡོ་ཐལ་གྱི་དུམ་བུ་དང་།ཉ་ཕྱིས་དང་། ཀྵིརྐ་དང་། དུང་གི་ལྟེ་བ་དང་། འདི་རྣམས་མེར་བསྲེག་ཅིང་ཐལ་ཁུའི་ནང་དུ་གསུར་ལ་བཏགས་ཤིང་ནང་དུ་མ་གདབ་པར་ཕྱིར་བོར་ཅིག་།དེ་བཞིན་དུ་ཁྱིམ་བྱ་དང་། རྨ་བྱ་ལ་སོགས་པའི་རྟུག་པ་དང་། སྲོག་ ཆགས་དང་བྱའི་མཁྲིས་པ་ཡང་བསྲེག་ཅིང་གསུར་ལ་ཕྱིར་བོར་ཅིག་།དེ་ལ་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་སྦྱར་བ་ནི་རྡོ་ཐལ་གྱི་དུམ་བུ་དང་། ཉ་ཕྱིས་དང་། དུག་གི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྲེག་ཅིང་གསུར་ལ་བཏགས་ཏེ་ནང་དུ་གདབ་པ་དང་། བྱ་རྣམས་ཀྱི་རྟུག་པ་དང་། མཁྲིས པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྲེག་ཅིང་གསུར་ལ་བཏགས་ཤིང་གདབ་པོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྨན་ལང་ཀ་ལིང་ཀ་དང་། དན་ཏི་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། བོང་ང་དང་། ཤུ་དག་དང་། བ་ཙ་སརྫི་ཀ་ས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐར་ནུ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ཀ་རཉྫའི་འདབ་མ་དང་། ཤིང་ཏཱ་ ལའི་ལོ་མ་དང་།ཁ་རུ་ཚ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱང་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ། ཐལ་ཁུའི་ནང་དུ་བཙོས་ཏེ་ཚོས་ནས་ལྡེ་གུར་གྱུར་པ་དང་། ལྕགས་སྣོད་ཆུང་ངུའི་ནང་དུ་བྱོ་ལ་ཁ་བཅད་དེ་ནས་ཀྱི་ནང་དུ་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཞོག་ཤིག་།ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་འདིས་ནི་རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་ གྱི་ནད་དང་།ཚིལ་སྐྱེས་པ་ལས་ཐོར་བུ་བྱུང་བ་དང་། རྨེན་བུ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ནད་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ཚབས་མི་ཆེ་བ་སྟེ་འབྲིང་རྣམས་ལ་ནི་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་མ་ཡིན་པ་འབྲིང་པོ་ཐོང་ཤིག་།ནད་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་དཀྱེལ་མི་ཆེ་བ་སྟེ་ཆུང་ལ་ཐལ་སྨན་གྱི་རྣོ་བ་འཇམ་པོ་ བཏང་ན་གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་མཁྲིས་པའི་ས་བོན་གྱིས་ཁྲག་ཏུ་འཁྲུ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཕན་ནོ།།ཐལ་སྨན་ཅུང་ཟད་བསྐམས་པར་གྱུར་ན་མཐུ་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་ནི་ཐལ་སྨན་གདུ་གདུ་བའི་ཆུས་བསྟན་ཏོ། །ཐལ་སྨན་ནི་རབ་ཏུ་རྣོ་བ་ཡང་མ་ཡིན། རབ་ཏུ་རྟུལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལག་གིས་ མནམས་ན་འཇམ་ཞིང་སྤྱི་བ་མདོག་སྐྱ་བ།ཅི་ལ་བཏང་ཡང་ཕན་པའི་ལས་མྱུར་དུ་བྱེད་པ། འདག་གུ་སྤྱི་བག་ཏུ་འདུག་པ་དེ་ལས་ཅི་རན་ཅིག་བཅད་དེ། གང་དུ་བཞག་ན་རྩེ་མོ་སྨྱུག་སྨྱུག་པོར་འདུག་པ་དེ་ལྟ་བུས་ནི་ནད་བདེ་བླག་ཏུ་སེལ་ཏོ། །ཐལ་སྨན་གྱིས་བྱུགས་པའི་རྨ་ཁ་ནས་ ཁྲག་མང་པོ་མི་འབྱུང་།བྱུགས་ན་ནད་རབ་ཏུ་མི་ཆེ་སྟེ། ཐལ་སྨན་ནི་གཏར་ག་བཅུ་བཏབ་པ་བས་ཕན་ན། མེ་བཙའི་དཔྱད་པས་ཀྱང་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །ཐལ་སྨན་གྱིས་བྱུགས་པ་ནི་ནད་ཀུན་འདྲེན་ཏེ་གཞིབས་པ་དང་འདྲ། ནད་ཀུན་སློང་བས་ན་ལུས་ལ་གནོད་པ་དང་ཡང་ འདྲའོ།།ནད་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིགས་ཤིང་འགྲོ་བས་ན། ནད་དོ་ཅོག་དབྱིས་ནས་འབྱིན་ཅིང་སེལ་ཏོ། །ཐལ་སྨན་གྱིས་བྱུགས་ཏེ་ནད་དང་བྲལ་ནས་མི་བདེ་བ་རང་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།

还有家鸡和孔雀和，秃鹫和，乌鸦和，鸽子和这些的粪便和，鸟类和四足动物的胆汁和，岩盐和，龙脑香和，辣椒和，这些也要细细研磨后各放入约一捧量的澄清碱液中煮沸，用勺子搅拌，煮至大部分水汽蒸发，继续熬煮调制，直到成为糊状，从炉中取出放入小铁器中，盖上盖子放入谷糠堆中存放。这种碱药不是最猛烈的，称为中等的。
关于温和碱药的配制方法是将石灰块和，海螺和，乳香和，螺的中心部分和，这些在火中焚烧后放入碱液中过滤研磨后不要放入而要丢弃。同样地，家鸡和，孔雀等的粪便和，动物和鸟类的胆汁也要焚烧过滤后丢弃。
关于猛烈碱药的配制方法是将石灰块和，海螺和，毒药精华等如前一样焚烧过滤研磨后放入，鸟类的粪便和，胆汁等也同样焚烧过滤研磨后放入。
同样地，药物朗卡林卡和，旃提和，叉德拉卡和，独头蒜和，白芷和，名为巴匝萨尔基卡萨的和，塔努和，阿魏和，卡兰加叶和，棕榈叶和，岩盐和，这些也要细细研磨，在碱液中煮熟，成为糊状后，放入小铁器中，盖上盖子放入谷糠中七天。
这种猛烈碱药能治疗风病和痰病和，由脂肪引起的肿块和，淋巴结等这些病。对于这些病症不太严重即中等的，就用不那么猛烈的中等碱药。对于这些病症规模不大即轻微的，使用温和的碱药能治疗痔疮血热胆汁种子引起的血痢等病。
如果碱药稍微干燥了，增强效力的方法是用碱药煮沸的水来调制。碱药既不是极其猛烈的，也不是极其温和的，用手触摸时柔软有粘性呈灰白色，无论用于何处都能快速发挥疗效，糊状有粘性，取用适量，放置时呈尖尖状的这种能轻易治愈疾病。
用碱药涂抹的伤口不会流出大量血液。涂抹后病情不会变得很重，碱药比放十次血更有效，用灸法治疗也会有效。碱药涂抹能引出所有病邪就像梳理一样，因为能激发所有病邪所以也像对身体有害一样。
因为能渗透所有疾病，所以能从根本上清除治愈一切病症。用碱药涂抹后，病除之后不适感会自行消失。

།ཡང་ན་ཐལ་སྨན་གྱིས་བྱུགས་ཏེ་གསོར་རུང་བའི་ནད་ལྟ་བུ་ནི་མཚོན་གྱིས་གཅད་དམ། མཚོན་ གྱིས་བྲུད་དེ་རྨ་བྱུང་ངམ།གཏར་ཏེ་རྨ་བྱུང་བའི་རྨ་ཁ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཐལ་སྨན་ཅི་རན་ཅིག་བླངས་ཏེ་ལྕགས་ཀྱི་ཐུར་མའི་ངོས་ལ་གླན་པ་དེས་རྨ་ཁར་གློན་ལ་སེ་གོལ་བརྒྱའི་བར་དུ་བསྡད་དེ། དེ་ནས་ཐལ་སྨན་སླར་ཕྱིས་ཤིག་།དེ་ལ་གཞང་འབྲུམ་ལྟ་བུའི་ནད་ལ་ཐལ་སྨན་གྱིས་གཞང་ འབྲུམ་གྱི་ཁར་བསྐུས་ལ།གོས་ཀྱིས་གཞང་ཁ་གློན་ལ་ལེགས་པར་རྟོགས་ཤིག་།མིག་གི་མཆུ་ལ་ཐོར་བུ་འམ་ནད་ཡོད་ན་མིག་གི་མཆུ་བཏེག་སྟེ་དྲོངས་ལ་མིག་གི་འབྲས་བུ་ནག་པོ་ཉི་ཚེ་གོས་འཇམ་པོས་གཡོགས་ལ་མིག་གི་སྤྲིན་མ་གཡོགས་པར་ཞོག་ལ་པདྨའི་ལོ་མ་འཇམ་ པོས་ཐལ་སྨན་ཅི་རན་ཙམ་བླངས་ལ་མིག་གི་མཆུར་ཡུགས་ཤིག་།སྣའི་པོ་ར་ཀའི་ནང་རོལ་དུ་རྨེན་བུ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན། གདོང་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཉི་མ་ལ་སྟོན་ལ་སྣའི་ཐོར་ཏོ་ནས་བཟུང་སྟེ། གྱེན་དུ་བཏེག་ལ་ཐལ་སྨན་ཅི་རན་ཅིག་བསྐུས་ཏེ་སེ་གོལ་བརྒྱ་སྲིད་དུ་ཞོག་ལ་ཕྱིས་ཤིག་། རྣ་བ་ལ་རྨེན་བུ་འམ་ཐོར་བུ་བྱུང་ནའང་ཐབས་དེ་དང་འདྲ་བར་གྱིས་ཤིག་།ཐལ་སྨན་གྱིས་བྱུགས་པ་འདི་རྣམས་ལེགས་སམ་མ་ལེགས་བརྟག་པའི་ཐབས་ནི་ཐལ་སྨན་ཕྱིས་ལ་ལེགས་པར་ཕྱེ་སྟེ་རབ་ཏུ་ཚིག་གམ་མ་ཚིག་པ་རྟོགས་ཤིག་།ཐལ་སྨན གྱིས་རབ་ཏུ་ཚིག་པར་གྱུར་ན་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་འོ་མ་དང་ཞོ་ག་ཆུ་དང་།འབྲས་རྩབས་འདི་རྣམས་བསྲེགས་ལ་སྦྱར་བས་ཐལ་སྨན་གྱིས་བྱུགས་པའི་རྨ་ཁར་བསྐུས་ལ་ཚ་བ་ཞི་བར་གྱིས་ཤིག་།དེའི་རྗེས་ལ་སྨན་རོ་མངར་ཞིང་བསིལ་བ་རྣམས་དང་། མར་དུ་བརྫིས་པས་རྨ་ ཁར་སྐུས་ཤིག་།ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་ནི་རྨ་རྣགས་ཤིང་ཟག་པར་འགྱུར་བ་བད་ཀན་སྐྱེ་བའི་བག་བཟའོ། །གལ་ཏེ་ཐལ་སྨན་གྱིས་བསྲེགས་པའི་འཁོར་སྲ་བར་གྱུར་ཏེ། རྣག་དང་ཆུ་སེར་དུ་མི་ཟག་ན་འུ་སུའི་འབྲས་བུ་དང་། ས་བོན་གྱི་རོ་སྐྱུར་བག་དང་། ཤིང་མངར་དང་ཏིལ འདི་རྣམས་བཏགས་ཏེ་རྨ་ཁར་སྐུས་ཤིག་།སྨན་འདི་རྣམས་ཀྱིས་རྣག་དང་ཆུ་སེར་མང་དུ་ཕྱུང་ནས་རྨ་གསོ་བའི་སྨན་ཏིལ་བཏགས་པ་དང་། ཤིང་མངར་བཏགས་ལ་མར་དང་སྦྱར་ལ་རྨ་ཁར་སྐུས་ཤིག་།དེ་ལ་ཐལ་སྨན་བསྐུས་པས་ཚིག་པ་དང་། མ་ཚིག་པའི་བྱེ་བྲག བརྟག་པའི་ཐབས་ནི་ཤིང་ཏོག་འཛམ་བུ་སྨིན་པ་ལྟར་མདོག་ནག་པོར་འདུག་ན་ཐལ་སྨན་གྱིས་ཚིག་པ་ཡིན་ནོ།།ཟངས་ཀྱི་མདོག་འདྲ་བ་དམར་ལ་ཟུག་ཅིང་གཡའ་ལ་ན་ན་ཐལ་སྨན་གྱིས་མ་ཚིག་པ་ཡིན་གྱིས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་བསྲེག་དགོས་ཏེ་ཐལ་སྨན་གྱིས་སྐུས་ཤིག་།ཐལ་ སྨན་གྱིས་ཧ་ཅང་ཚིག་ཆེས་ན་ནི་ཁྲག་མང་དུ་འབྱུང་།བརྒྱལ། ཚ་བ་སྐྱེ། རིམས་ལ་སོགས་པས་འདེབས་སོ། །གཞང་འབྲུམ་ཧ་ཅང་ཚིག་ཆེས་ན་བཤང་གཅི་ལྷག་པར་སྲི་བའམ་ཡང་ན་རབ་ཏུ་མང་བར་འགྱུར་རོ། །གཞང་གི་ནང་གི་གཞང་འབྲུམ་ལ་ཐལ་སྨན་ དྲགས་ཏེ་ཚིག་ན་ཕོ་མཚན་མ་རུང་བར་གྱུར་ཏེ་འཆི་བ་འམ།ཡང་ན་གཞང་རུལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྣའི་ནང་དུ་ཐལ་སྨན་དྲགས་ན་སྣའི་གཟང་འདྲལ་ལམ་འཁུམས་ཏེ་དྲི་མི་ཚོར་བར་འགྱུར་རོ། །རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐལ་སྨན་གྱིས་བྱུགས་པའི་ཉེན་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ ཉེན་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་ནི།ཤིང་མངར་བཏགས་པ་དང་འབྲས་རྩབས་ལྟ་བུ་དང་། ཏིལ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་དུ་བསྲེགས་པའི་ལྡེ་གུས་སྐུས་ཤིག་།ཆོ་གར་བྱ་བ་ནི་རླུང་ནད་སེལ་བ་དང་། མཁྲིས་པ་སེལ་བའི་དཔྱད་དང་བསིལ་བག་ཆོ་ ག་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཐལ་སྨན་གྱིས་ཚིག་པ་ནི་སྐྱུར་བག་གིས་བྱུགས་ན་བསིལ་བར་གྱུར་ཏེ་ཕན་ནོ།

或者，对于可以涂抹灰药治疗的疾病，如被兵器砍伤，或被兵器划伤而出现伤口，或放血后出现的伤口等，取适量灰药，用铁匙调和后敷于伤口上，停留百次弹指时间，然后擦去灰药。
对于痔疮等病，用灰药涂抹在痔疮处，用布遮盖肛门处，仔细观察。
如果眼睑上有疱疹或病变，将眼睑翻开拉起，用柔软的布仅遮盖眼球黑色部分，不要遮盖眼睫毛，用柔软的莲叶取适量灰药涂抹在眼睑上。
如果鼻腔内部出现腺体样物，面向东方对着太阳，抓住鼻尖向上提起，涂抹适量灰药，停留百次弹指时间后擦去。
耳朵出现腺体或疱疹时，也用相同方法处理。
检验灰药涂抹效果的方法是：擦去灰药后仔细观察是否严重灼伤。
如果被灰药严重灼伤，将酥油、蜂蜜、牛奶、酸奶、米汤等混合后涂抹在被灰药处理的伤口上以缓解灼热感。
之后涂抹甘凉性药物和炼制的酥油于伤口处。
饮食规范应遵循能生成脓液和引起痰湿的饮食方式。
如果灰药灼烧后周围变硬，不流脓和浆液，则将乌梅果实、酸性种子、甘草和芝麻研磨后涂抹于伤口处。
用这些药物排出大量脓液和浆液后，用研磨的芝麻和甘草配合酥油涂抹于伤口处作为治疗药物。
判断灰药是否灼伤的方法是：如果颜色像成熟的蒲桃果实一样发黑，就是被灰药灼伤了。
如果呈现铜色发红且刺痛发痒，说明灰药未灼伤，因此需要再次灼烧，涂抹灰药。
如果灰药灼烧过度，会出现大量出血、昏厥、发热、发烧等症状。
痔疮灼烧过度会导致大小便异常闭塞或过度频繁。
如果肛内痔疮被灰药过度灼烧，会导致生殖器官损坏而死亡，或者肛门腐烂。
鼻腔内灰药过度会导致鼻梁破裂或萎缩，失去嗅觉。
耳朵等部位使用灰药的危险也是类似的。
对于这些并发症的治疗方法是：涂抹研磨的甘草、米汤类、研磨的芝麻粉和用酥油炼制的膏药。
治疗程序应当了解治疗风病、胆病的方法和凉性疗法。
灰药灼伤处涂抹酸性物质会产生清凉感而有益。

།སྐྱུར་བག་བསྐུས་པས་ཚ་བ་ཞི་སྟེ་བསིལ་བར་གྱུར་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཐལ་སྨན་གྱིས་ཚིག་སྟེ་རྨ་ཁ་ཚ་ལ་སྐྱུར་གྱིས་ཆེར་སྐུས་ཤིག་།མེ་བཙའ་གདབ་པའི་དཔྱད་ནི་ཐལ་སྨན་གྱིས་བསྐུས་ པ་དང་མི་འདྲ་སྟེ།དེ་ལ་ནད་དུ་འགྱུར་ཞིང་ཉེན་དུ་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་དོ། །སྨན་བཏང་བ་དང་ཐལ་སྨན་གྱིས་བྱུགས་པ་དང་། གཏར་ག་བཏབ་སྟེ་མ་ཕན་པའི་རྣམས་ལ། མེ་བཙའི་དཔྱད་ཀྱིས་པགས་པ་དང་། ཤ་དང་། རྩ་དང་། ཆུ་བ་དང་། རུས་པ་དང་། རུས་པའི་ ཚིགས་རྣམས་དང་།སྨེ་བ་དང་རྐང་ལག་སྣད་པ་དང་། ཀླད་པ་ན་བ་དང་། མིག་དང་ཀླད་པའི་གཞོགས་ཕྱེད་ན་བ་དང་། མཛེར་པ་དང་འདི་འདྲ་བ་ལ་མེ་བཙའ་གདབ་བོ། །དེ་ལ་པགས་པ་ལ་མེ་བཙའ་གདབ་ན་རས་བལ་དྲིལ་དྲིལ་བའམ་བ་ལང་གི་སོ་དང་མེ་ཤེལ་དང་ མདའ་སྨྱིག་ལ་སོགས་པས་གདབ་བོ།།གཞང་འབྲུམ་དང་། མཚན་པར་རྡོལ་བའི་ནད་དང་རྨེན་བུ་དང་། མཚོན་འཚེབས་དང་། ཤ་དང་པགས་པའི་བར་དུ་རྣག་འཁྱིམས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཤ་བསྲེགས་ཏེ་དེ་ལ་སྦྲང་རྩི་འམ་སྤྲ་ཚིལ་ལམ། མར་ལྷིང་ནག་ཏུ་བསྐོལ་བས་བསྲེག་། ཡང་ན་འཁྲུལ་འཁོར་དུ་བྱས་པ་འཛམ་བུའི་མཆུའམ། བུ་རམ་བསྲེགས་པས་སྲེགས་ཤིག་།མིག་འབྱར་ཏེ་ཟུམ་པ་དང་། གཏར་ག་བཏབ་སྟེ་ཁྲག་མི་ཆོད་པ་དང་། ནི་ལ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ལ་སྦྲང་རྩི་དང་སྤྲ་ཚིལ་ལ་སོགས་པས་སྲེགས་ཤིག་།གོང་དུ་རྒན་པོ དང་།བྱིས་པ་དང་། བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་དང་། མཚོན་ཁོང་དུ་ལུས་པ་དང་། ལུས་སམ་ལྟོར་རྨ་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ། ཁྲག་མང་པོ་ཟག་པ་དང་། རྨ་མང་པོ་བྱུང་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་མེ་བཙའ་ཡང་མི་འདེབས་མ་སྲེག་ཅིག་།མེ་བཙའ་ལེགས་པར་ཚིག་ན་རྨ་ཁར་ཤིང་མངར་བཏགས་པ་དང་། མར་དང་སྨན་སྣུམ་ཞིང་བསིལ་བ་བཏགས་པ་དང་། བཟང་པོར་སྦྱོར་ལ་རྨ་ཁར་སྐུས་ཤིག་།མེ་བཙའ་ལེགས་པའི་ཚད་ནི་ཁྲག་མི་འོང་། ཆུ་བུར་ཕྲེའུ་བྱུང་བ་དང་། ཆུ་སེར་ཅུང་ཟད་ཙམ་འབྱུང་། བསྲེགས་པའི་འཕྲོ་བྱ་ཐི་བའི་མདོག་འདྲ་ན་མེ་བཙའ་ལེགས་ཏེ་ནད་མི་ཆེ སྟེ།རྨ་མྱུར་དུ་འཚོའོ། །མི་མཁས་པས་དྲོད་མ་ཟིན་ཏེ་མ་ཚོས་པ་དང་བསྲེགས་མ་ལེགས་པ་དང་། ཧ་ཅང་ཚིག་ཆེས་པ་དང་། ཙུད་ཚར་གྱུར་པ་དང་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཙུད་ཚར་གྱུར་པ་ནི་པགས་པའི་མདོག་འགྱུར་ལ་ཚ། ཆུ་བུར་འབྱུང་བ་ནི་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། བསྲེགས་མ་ལེགས་ན་ཆུ་བུར་འབྱུང་། རབ་ཏུ་ཚ་ལ་ནའོ། །ཧ་ཅང་བསྲེགས་དྲགས་ན་ནི་ཤ་ཞིག་སྟེ་འཕྱང་བ་དང་། འཁུམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཧ་ཅང་ཚ་བ་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། རྩ་ལ་སོགས་པ་མ་རུངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ། འབོག་། མེ་བཙའ་བཏབ་པའི་རྨ་ཟབས་སུ་ཁོང་དུ་འབྲོས་པ་དང་། འཆི་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །མེ་བཙས་མ་ཚུགས་ཏེ་མ་ཚོས་པ་ནི་མེ་བཙའ་གདབ་པ་དང་། སྨན་དྲོད་ཆེ་ཞིང་ཚ་བའི་བག་སྦྱར་རོ། །ཁྲག་སྐ་སྟེ་ཟག་ཏུ་མི་རུང་ན་ན་བར་འགྱུར་རོ། །ཁྲག་ཟག་ན་ནི་འབྲི་ཞིང་ཐིམ པར་འགྱུར་རོ།

涂抹酸性物质可以平息热症而变得清凉，因此被灼伤的伤口发热时要多涂抹酸性物质。
施用灸法与涂抹灼烧药不同，它不会引起病症和危险。
对于服药、涂抹灼烧药和放血都无效的病症，要对皮肤、肌肉、脉络、体液、骨骼、骨节、疣、手脚麻痹、头痛、眼睛和半边头痛、瘤等类似病症施以灸法。
在皮肤上施灸时，要用棉花卷或牛牙、水晶、箭竹等进行。
对于痔疮、生殖器溃烂、淋巴结肿大、创伤、皮下积脓等病症，要烧灼肌肉，并用蜂蜜、獐子油或将酥油煮至黑色来烧灼。或者制成器具，用蒲桃嘴或焦糖来烧灼。
对于眼睛粘连闭合、放血后血不止、青肿等症状，要用蜂蜜和獐子油等进行烧灼。
上述老人、儿童、孕妇、体内有武器残留、身体或腹部有大面积创伤、大量出血、多处受伤等情况，不要施灸也不要烧灼。
灸法施用得当时，要在伤口处涂抹甘草粉、酥油和具有润滑清凉作用的药膏，要调配成优质药膏涂抹伤口。
灸法施用得当的标准是：不出血、出现小水泡、少量渗出浆液、烧灼处呈鸽子色，这样灸法就做得好，病情不会加重，伤口会很快愈合。
不熟练的人会出现四种情况：温度不够未熟、烧灼不当、过度烧灼和烧焦。
烧焦是指皮肤变色发热，没有水泡出现。
烧灼不当会出现水泡，剧烈发热疼痛。
过度烧灼会导致肌肉坏死下垂、收缩、剧烈发热、疼痛难忍、脉络等受损、口渴、呕吐、灸伤深入体内，甚至可能导致死亡。
灸法温度不够未熟的情况要重新施灸，使用温热性药物。
血液凝固不能流出会引起疼痛。
如果出血则会减少并消失。

།དེ་ལ་བསྲེགས་མ་ལེགས་ན་ནི་བསིལ་བ་དང་དྲོ་བའི་སྨན་གྱིས་བསྐུས་ལ་མཇུག་ཏུ་སྨན་བསིལ་བས་སྐུས་ཤིག་།དེ་ལ་མེ་བཙའ་གདབ་ལེགས་ན་ཅུག་ཧང་དང་། ཤིང་པླག་ཤ་དང་། ཙནྡན་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་། སླེ་ཏྲེས་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་ བཏགས་ལ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་རྨ་ཁར་སྐུས་ཤིག་།དེའི་རྗེས་ནི་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ནད་དང་མེ་དབལ་གྱི་ནད་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་འདྲ་བར་བསིལ་བག་ཏུ་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལ་མེ་བཙའ་ཧ་ཅང་དྲགས་ཏེ་ཚིག་ནས་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་དང་། མེ་དབལ་གྱི་ནད་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་འདྲ་བར་བསིལ བག་ཏུ་གྱིས་ཤིག་།མར་དང་སྤྲ་ཚིལ་ལ་སོགས་པ་ལྷིང་ནག་ཏུ་བསྐོལ་བསྐོལ་བས་བསྲེགས་ཏེ་ཚིག་ན་སྨན་རྩུབ་བག་གིས་མྱུར་དུ་སྐུས་ཤིག་།ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་གཤའ་རས་བྱུག་པ་དང་མེ་བཙའ་གདབ་པའི་ཆོ་ག་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྨན་དཔྱད་ཡན ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བཤད་པའི་མདོའི་གནས་རྫོགས་ཏེ།བཤད་པ་འདི་དག་ནི་གསང་བ་དང་འདྲ་བར་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་དམིགས་བཤད་པ་རྣམས་མདོ་ཙམ་ཞིག་བཤད་པས་རྩིང་ངོ་། །ཞིབ་ཏུ་རྒྱས་པར་ནི་འོག་ནས་བསྟན་ཅིང་བཤད་དོ། །སྨན་པའི་བདག་པོ་སེང་ གེ་སྦས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བུ་སྨན་པ་ཆེན་པོ་ཕ་ཁོལ་ཞེས་བྱ་བས་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་མཛད་པ་ལས་མདོའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་སུམ་ཅུ་པ་རྫོགས་ཏེ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོའི་གནས་དང་པོའོ།། །།སྨན་དཔྱད་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་ལས ལུས་ཀྱི་གནས་ཞེས་བྱ་བ།བྱིས་པ་རུམ་དུ་ཆགས་པ་དྲུག་ལས་ལེའུ་དང་པོ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པ་ན་རེ་ཐོག་མ་སེམས་ཅན་ཇི་སྐད་སྐྱེ་ཞེ་ན། དང་པོ་ཕ་མའི་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་རླུང་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ མེད་པ་དང་།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་ཤིན་དུ་ཆ་ཕྲ་བ་དབང་པོའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ། དེ་དག་སྐད་ཅིག་མངལ་དུ་ཚོགས་ ཤིང་འདུས་པ་ནི་རུམ་དུ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་གཙུབ་ཤིང་དང་། གཏན་པ་དང་། སྤྲ་བ་དང་། སྐྱེས་བུས་རྩོལ་བའི་ལག་པ་དང་། འདི་དག་ཚོགས་པ་ལས་མེ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཆགས་ནས་ཁ་ཟས་ཟོས་པའི་དངས་མའམ། བཅུད་ཀྱིས་ནུར་ ནུར་པོ་དང་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པར་རིམ་གྱིས་འགྱུར་ཞིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབང་པོའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་མའི་མངལ་དུ་ཇི་ལྟར་འཇུག་ཏུ་རུང་ཞེ་ན་དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་དཔེས་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་མེ་ཤེལ་ལ་ཕོག་པའི་དབང་ གིས་རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་བསྲེགས་པར་སྣང་ཡང་།ཤིང་ཡང་མེ་ཤེལ་ལ་རེག་པར་མི་སྣང་ལ་མེ་ཤེལ་ཡང་ཤིང་ལ་རེག་པར་མ་མཐོང་མོད་ཀྱང་ཚིག་པར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངལ་གྱི་ནང་དུ་ཞུགས་པ་ཡང་མི་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་དང་།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་ནི་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གཅིག་ན། སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་དུ་མ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཐུན་པའི་དཔེས་བསྟན་ཏེ་ཇི་ལྟར་སྤྲ་ཚིལ་དང་ཟངས་མ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་གཅིག་པས་ གཟུགས་ཐ་དད་པ་སྣ་ཚོགས་དགའ་མགུར་བྱར་ཡོད་དེ།ཅིར་ཡང་སྣང་བ་དང་འདྲ་བར་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ལས་ཀྱང་ཐ་དད་པར་སྣང་དུ་རུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་ཕའི་ཁུ་ཆུའི་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ལ། མའི་ཁྲག་གི་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་བུ་མོར་འོང་ངོ་། །ཆ་མཉམ་ པ་ལས་ནི་མ་ནིང་དུ་འགྱུར་རོ།

对于灼烧处理，如果处理得当，就用凉性和温性的药涂抹，最后要用凉性药涂抹。对于施用火针，如果处理得当，就将茜草、木榄叶、檀香、红花、独活等研磨成细粉，与酥油调和后涂抹在伤口上。之后，要像治疗胆病和火热病一样进行降温处理。
如果火针施用过度而烧伤，要像治疗胆病和火热病一样进行降温处理。如果用酥油和獐脂等煮至变黑而烧伤，要迅速涂抹些微粗糙的药物。
以上讲述了涂抹腐蚀性药物、砒霜和施用火针的方法。
医方八支精要论的总论部分至此结束。这些讲述如同秘密一般，对医疗要点的阐述仅作简略说明。详细内容将在后文展开说明。
此为医王狮子藏之子大医师帕珂所著《医方八支精要》之总论第三十章圆满，为八支精要第一部分。
现从医方八支精要中讲解身体篇。首先讲解胎儿在子宫中形成的六个阶段中的第一阶段。
对此，古代大仙人久知子等解释说，最初众生是如何形成的呢？首先，父母的精血无瑕疵，具有业力和烦恼的识，以及与之同时产生的空等五大元素极其微细，超越感官所及，唯瑜伽行者能知。这些在刹那间在胎中聚集，称为结胎。
就像钻木取火时，钻木棒、底木板、火绒和人的努力之手这些聚合才能生火一样。如此结胎后，通过所食用食物的精华或营养，逐渐发展成浑浊状态、凝结状态等。
对于超越感官的识如何能进入母胎的疑问，可用现实的例子来说明：就像太阳光照射到水晶上，能烧灼草木等，虽然看不到木头接触水晶，也看不到水晶接触木头，但却能看到燃烧现象。同样，识进入胎中也是以不可见的方式进入的。
关于识和与之同时产生的五大元素作为众生出生的因虽然相同，为何会出现多种不同的出生形态？可用相应的比喻来说明：就像獐脂和铜等同一材料可以制作各种不同形状的物品，随意变化一样，从同一本性也可以显现差异。
因此，父精占优势则生男，母血占优势则生女，二者相等则生中性人。

།བུ་མཚེ་མར་འོང་བ་ནི་ཆགས་ནས་མེར་མེར་པོའི་སྐབས་སུ་རླུང་གིས་དུམ་བུར་བཅད་པ་ལས་དུ་མར་གྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ཕོ་མོ་ལ་སོགས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཁུ་ཁྲག་གི་ཤས་ཆེ་ཆུང་གོང་མ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཕ་མའི་ཁུ་ཁྲག་རླུང་ལ་སོགས་ པའི་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་མི་མཐུན་པ་སྦྲུལ་དང་བྱི་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་།གཞན་ཡང་ལོང་བ་དང་། འོན་པ་དང་། ཞ་བོ་དང་། གྲུམ་པོ་དང་། ཐེང་པོ་དང་། མིའུ་ཐུང་དང་། ལུས་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་སྐྱོན་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། ། བུད་མེད་ཀྱི་ཟླ་མཚན་ཟླ་བ་གཅིག་ལ་ལན་གསུམ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་ཐོག་མ་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལོན་པ་ནས་ཏེ་ལོ་ལྔ་བཅུ་ཕན་ཆད་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་། །སྐྱེས་བུ་གང་ལོ་བཅུ་དྲུག་གམ་ཉི་ཤུ་ཡང་ལོན། མངལ་གྱི་གནས་ཀྱང་དག་།ཁུ་བ་དང་ཁྲག་ལ་ཡང་ཉེས་པ་མེད། རླུང་ལ་སྐྱོན་མེད་ཅིང་ཕ་མ་གཉིས་སེམས་དགའ་བ་དང་བཅས་པའི་བུ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །གོང་མ་གཉིས་ལས་ལོ་ཉུང་བ་བཅུ་དགུའམ་ལོ་བཅོ་ལྔ་པའི་བུ་ཚ་ནི་ནད་མང་བ་དང་། ཚེ་ཐུང་བ་དང་། མངལ་ཞིག་པར་འགྱུར་རོ། །ཕ་མའི་ཁུ་བ་དང་། ཁྲག རླུང་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་འདྲེས་ན་ནི་ས་བོན་གྱི་རུས་པ་ཞན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་མྱགས་པ་དང་། མདུད་པ་ཅན་དང་། རྣག་ལྟ་བུ་དང་། ཟད་བྱེད་དང་། དྲི་མ་ཅན་དང་ལྔའོ། །ལྔ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་རླུང་ལ་སོགས་པའི་རང་རང་གི་རྟགས་དང་མཐུན་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྟགས་ནི་ཁུ་བ་རྩུབ་པ་དང་། མདོག་སྔོ་བསངས་སུ་འབྱུང་བའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྟགས་ནི་ཤིན་ཏུ་སླ་བ་དང་། དྲི་མི་ཞིམ་པ་དང་། མདོག་སེར་སྐྱ་ལ་སོགས་པར་འབྱུང་བའོ། །བད་ཀན་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀར་བ ལ་སོགས་པར་འབྱུང་བའོ།།གཞན་ཡང་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི་རོ་མྱགས་ལྟ་བུའི་དྲི་མར་སྣང་བའོ། །བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཁུ་བ་དང་། ཁྲག་མདོག་དུད་པ་ལྟར་སྣང་བའོ། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི་རྣག་ལྟ་བུའོ། །རླུང་ དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རུལ་བའོ།།ནད་གཞི་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་དྲི་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་དག་ལས་ཀྱང་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དྲི་མ་ལྟ་བུ་ནི་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །ལྷག་མ་གསོ་བར་བྱ་སྟེ། རླུང་ལས་གྱུར་པ་ནི་སྣུམ་བག་དང་། དྲོ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ ཚྭ་ལ་སོགས་པས་གསོའོ།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མངར་བ་དང་། བསིལ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། བསྐ་བ་ལ་སོགས་པས་གསོ་བར་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ནི་རྩུབ་པ་དང་། རྣོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་ནོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་ནི་མཁྲིས་པ་གསོ་བའི་ཆོ་གས་ ཞི་བར་ནུས་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་མྱགས་པ་ནི་ད་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། སེང་ལྡེང་དང་། བལ་པོ་སེའུ་དང་། ཨར་ཛུ་ན་དང་། འདི་རྣམས་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ཏེ་བཏུང་བའམ་ཡང་ན་ཨ་ས་ནའི་སྡེ་ཚན་ཆར་དང་བསྐོལ་ཏེ་འཐུངས་ན་ཞི་བར་ འགྱུར་རོ།།དུད་པ་ལྟར་སྣང་བའི་ནད་ལ་ནི་ཤིང་པ་ལ་ཤ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་དང་། སྲུ་སྲུའི་རྩ་བ་འདི་གཉིས་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། །རྣག་ལྟ་བུའི་ནད་པ་ལ་ནི་པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། ནྱ་གྲོ་དྷའི་སྡེ་ཚན་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་ ཞི་བར་འགྱུར་རོ།།ཁུ་བ་ཟད་པའི་ནད་ལ་ནི་རོ་ཙ་བའི་སྨན་དཔྱད་བྱའོ། །དྲི་མ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་དང་པོ་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པར་བྱས་ལ་དེ་ནས་ཤིང་ཀུན་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། འདི་རྣམས་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ།

双胞胎的形成是由于在胚胎形成初期，风气将其分成多份，其中男女性别的形成取决于精血的多少比例，如前所述。父母的精血若带有风等病气，则会生出蛇、鼠等不相称的生命，或者生出盲人、聋人、跛子、驼背、瘸子、矮人、丑陋等身体有缺陷的人。
女子的月经每月来三次。从十二岁开始，五十岁以后则不再来。男子若年满十六或二十岁，胎位清净，精血无病，风气无损，父母二人心情愉悦所生之子，将会非常强壮。若父母年龄低于上述年龄，十九岁或十五岁所生之子，将多病、短命，或胎位不稳。若父母的精血和风等有病气混合，则会导致种子骨质虚弱。
这种情况可分为五种：腐败、结节、脓状、衰竭、污浊。这五种都与风等各自的症状相符。其中风引起的症状是精液粗糙，呈现青灰色。胆引起的症状是非常稀薄，气味不好，呈现黄白色等。痰等引起的症状是呈现非常白等色。另外，血引起的症状是呈现腐败般的污浊。痰和风引起的症状是精血呈现烟雾色。血和胆引起的症状是呈现脓状。风和胆引起的症状是极度腐败。三病素综合引起的是污浊状，其中三病素综合引起的污浊状是无法治愈的。
其余的可以治疗：风引起的用油性、温热、酸性、咸性等治疗。胆引起的用甜性、凉性、苦性、涩性等治疗。痰引起的给予粗糙性、辛辣性等。血引起的虽然可以用治疗胆病的方法平息，但是血引起的腐败要用达塔卡花、紫檀、尼泊尔柿、阿朱那树等，这些与酥油适当煎煮后服用，或者用阿萨那类药材与雨水煎煮后服用即可平息。
对于烟雾状的病症，用巴拉夏树烧成的灰和苏苏根这两味药与酥油适当煎煮后服用即有效。对于脓状病症，用帕卢沙卡和尼亚格罗达类药材与酥油适当煎煮后服用即可平息。对于精液衰竭的病症，要进行壮阳治疗。对于污浊状，首先要用温水沐浴使身体清净，然后服用阿魏、水晶、土荆芥等这些与酥油适当调配即可见效。

།བུད་མེད་ཀྱི་ཟླ་ མཚན་མདུད་པ་ཅན་ལ་ནི་སྦ་ཐ་དང་།ཚ་བ་གསུམ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། འདི་རྣམས་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །བུད་མེད་ཀྱི་ཟླ་མཚན་རྣག་དང་མྱགས་པ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་ཙནྡན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཟླ་མཚན་གྱི་ ནད་མོ་མཚན་གསོ་བའི་དཔྱད་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་དང་།སྨན་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །སྐྱེས་བུ་གང་གི་ཁུ་ཆུ་དཀར་བ་དང་། ལྕི་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། མངར་བ་དང་། བསྐ་བ་དང་། མང་བ་དང་། གཞན་ཡང་མདོག་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུ་དང་། མར་དང་འབྲུ་མར་ལྟ་བུ་དང་འདི་དག་ལྟར་སྣང་ན་བུ་བཟང་པོ་སྐྱེ་བའི་རྟགས་སོ། །བུད་མེད་གང་ཟླ་མཚན་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཁུ་བ་ལྟ་བུ་དང་། རི་བོང་གི་ཁྲག་ལྟ་བུ་དང་། ནད་མེད་པའི་ཁྲག་དང་། འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་ནའང་བུ་བཟང་པོ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ཕ་མའི་ཁུ་ཁྲག་སྐྱོན མེད་ཅིང་ཆགས་པའི་སེམས་དང་བཅས་པས་འདོད་པ་སྤྱོད་ན་བུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའོ།།ཐོག་མར་སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་དགེ་བའི་སྨན་མར་དང་། འབྲས་བུའི་སྨན་མར་གྱིས་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་བྱས་ལ། སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པར་བྱས་ཏེ་དེའི་འོག་ཏུ་འཇམ་རྩི་བསྟེན་པར་བྱའོ། ། ཁྱད་པར་དུ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་འོ་མ་དང་། མར་དང་། མངར་བ་དང་། སྨན་ཛི་ཝན་ཏི་དང་། རྒུན་འབྲུའི་སྡེ་ཚན་སྦྱར་ལ་སྦྱིན་ནོ། །བུད་མེད་ལ་ནི་འབྲུ་མར་དང་། སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པའི་ཤ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་བཟའོ། །དེ་ལ་བུད་མེད་ཟླ་མཚན་དང་ལྡན་པའི་རྟགས་ནི རྐྱེན་གཞན་མེད་པར་ལུས་ཉམ་ཆུང་བ་དང་།གདོང་གི་དྲི་མ་མེད་ཅིང་དག་པ་དང་། རྐེད་པ་དང་ནུ་མར་འཕར་བ་དང་། མིག་དང་དཀུ་འགུལ་ཞིང་སྐྱེས་པ་འདོད་པ་དེ་ནི་ཟླ་མཚན་དང་ལྡན་པའི་བུད་མེད་དུ་བལྟའོ། །དེ་ལྟར་པདྨ་ལ་ཉི་ཟེར་གྱིས་ཕོག་ན་ཁ་བྱེ་བ་དང་འདྲ་བར་ཟླ་ མཚན་བྱུང་ནས་ཞག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་མངལ་གྱི་པདྨ་ཁ་བྱེ་བ་ལྟར་འདུག་གོ།།གནས་སྐབས་དེའི་བར་དུ་སྐྱེས་པ་དང་ཕྲད་ན་ས་བོན་འཛིན་ལ། དེ་ཕན་ཆད་ནི་ཟུམས་པར་འགྱུར་རོ། །ཟླ་མཚན་ཐོག་མ་བྱུང་ནས་ཞག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཟླ་མཚན་གྱི་དུས་དེར་འདོད་པ་སྤྱད་ན་བུ་ ཚ་འཆགས་སོ།།ཞག་བཅུ་གསུམ་ཕན་ཆད་ནི་ས་བོན་འཛིན་པའི་མཐུ་མེད་དེ་མི་འཆགས་སོ། །དང་པོ་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པའི་དངས་མ་ལས་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་རླུང་གིས་མངལ་གྱི་ནང་ན་རྩའི་རྒྱུན་གཉིས་ཡོད་དེ། དེས་མོ་མཚན་གྱི་ནང་ ནས་ཕྱིར་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ་ཁྲག་མདོག་ཀྱང་ཅུང་ཟད་གནག་ལ་དྲི་མ་མེད་པར་སྣང་ངོ་།།ཟླ་མཚན་ཐོག་མར་བྱུང་བ་ཤེས་ནས་ཞག་གསུམ་པའི་བར་དུ་སེམས་བདེ་ཞིང་དགེ་བ་ལ་བློ་གཏད་པར་བྱའོ། །ཁྲུས་དང་རྒྱན་དང་བསྐུ་བྱུག་ལ་སོགས་པ་སྤང་ངོ་། །རྩཝ་དཱུར་བའི་སྟན་ལ་ འདུག་ཏུ་གཞུག་གོ།།འོག་མ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་བཟའ་བ་ཉུང་ཟད་སྦྱིན་ཏེ་ལྟོ་བ་སྦྱང་བར་བྱའོ། །བཟའ་བའི་སྣོད་ཀྱང་ལོ་མའམ་རྫ་སྣོད་དམ། ལག་པའི་སྟེང་དུ་ཟར་གཞུག་སྟེ་སྐྱེས་པ་དང་འཕྲད་པ་སྤང་ངོ་། །དེ་ནས་ཞག་བཞི་པ་ལ་བུད་མེད་ཀྱིས་སྔ་དྲོ་ཁྲུས་བྱས་ལ་གོས་དཀར་ པོ་དང་།མེ་ཏོག་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པས་ལུས་བརྒྱན་ལ་གཙང་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་བུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཁྱོའི་མདུན་དྲང་པོ་ནས་ལྟར་བཅུག་ནས་ཕ་དང་འདྲ་བའི་བུ་འོང་བའི་རིགས་སོ། །ཐོག་མ་ཟླ་མཚན་བྱུང་བ་ཤེས་ནས་ཞག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ནི་ཟླ་མཚན་རྒྱུ་བའི་དུས་ཏེ་ དེ་ལས་ཀྱང་དང་པོ་ཞག་གསུམ་དང་ཞག་བཅུ་གཅིག་པའི་དུས་སུ་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་ནི་སྨད་དོ།

对于女性月经有结块的情况，用荜茇、三辛香、黑芥子等药材用水煎煮后服用其汁液即可见效。对于女性月经呈脓状和凝结状的情况，饮用檀香煎煮的汁液即可见效。
此外，对于月经病和女性生殖器官的治疗，可采用温和的药物灌洗疗法，以及下文所述的其他适当药物治疗方法。
如果男子的精液呈现白色、浓稠、油润、甜味、涩味、量多，以及其他如蜂蜜色、似酥油和芝麻油等这些特征时，是能生育优秀子嗣的征兆。
如果女子的月经呈现像红花汁液般的颜色，或像兔血般的颜色，或像健康人的血液这样的特征时，也是能生育优秀子嗣的条件。
父母的精血无瑕疵，并带着爱慕之心行房事，是生育子女的因缘。
首先，男女双方应使用具有药效的酥油和果类药油进行润滑，用温水沐浴使身体清洁，之后再进行性事。
特别是对于男子，应给予牛奶、酥油、甜味食物、吉瓦卡药和葡萄等配制的药物。对于女子，则应食用芝麻油与陆地动物肉类一起调配的食物。
关于女性有月经的征兆是：在没有其他因素的情况下，身体虚弱、面容洁净无瑕、腰部和乳房隆起、眼睛和腹部有动态且渴望男子，这样的女子可视为已有月经的女性。
如同莲花被阳光照射后绽放一样，月经来潮后十二天内，子宫如莲花般开放。在这期间与男子交合则会受孕，过了这个时期则会闭合。
从月经初潮开始的十二天内这段月经期行房事会怀孕。十三天以后则没有受孕的能力而不会怀孕。
最初，从饮食等精华开始，在一个月内逐渐积累。然后，由风在子宫内形成两条脉道，从女阴内部排出，血色略显黑暗但无异味。
知道月经初潮后的三天内，应保持愉悦的心情并专注于善行。应避免沐浴、装饰和涂抹等。应让其坐在吉祥草垫上。
应给予少量下等食物以清洁肠胃。食物的容器也应使用树叶或陶器，或让其用手掌承接着吃，避免与男子接触。
然后在第四天，女子应在早晨沐浴，穿戴白色衣服，用白色花朵等装饰身体使其清洁。
之后，为了求子，应让其从丈夫正面相对而坐，这样会生下像父亲的儿子。
从知道月经初潮开始的十二天内是月经流动期，在这期间，前三天和第十一天行房事是不好的。

།དེ་ལ་ཟུངས་ཐེབས་པའི་ཞག་བཞི་པ་དང་། དྲུག་པ་དང་། བརྒྱད་པ་དང་། བཅུ་པ་དང་། བཅུ་གཉིས་ལོན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་བུ་ཕོར་འགྱུར་རོ། །ཟླ་མཚན་རྒྱུས་ནས་ཞག་ལྔ་པ་དང་ བདུན་པ་དང་།དགུ་པ་དང་འདི་དག་གི་ཚེ་ཉལ་པོ་བྱས་ན་བུ་མོར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་བུད་མེད་དེས་སྲིད་སྲུང་གི་རིག་བྱེད་ཤེས་པའི་བྲམ་ཟེའི་ལུང་བཞིན་དུ་བུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བསྲུང་བ་འམ་ཆོ་ག་བྱས་ཏེ་བྲམ་ཟེ་དང་། རྒྱལ་རིགས་དང་། དམངས་རིགས་གསུམ་ལ་ནི་བསྟོད་པ་དང་ བཅས་པས་ཕྱག་བྱའོ།།རྗེའུ་རིགས་ལ་ནི་ཕྱག་ཐ་མལ་པ་བྱའོ། །གོང་དུ་བསྟན་པའི་སྦྱོར་བ་ལྟར་ཆོ་ག་མ་བྱས་ན་ནི་ཇི་ལྟར་རང་འདོད་པའི་བུ་མི་འོང་ངོ་། །བུ་འདོད་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་དབེན་པར་ཉལ་པོ་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཉམས་རངས་སམ་དགའ་བདེར་ སྤྱད་པས་བུ་བཟང་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་དབེན་པར་མ་གྱུར་པའི་གནས་སུ་འདོད་པ་སྤྱད་ན་རུས་རིགས་མཐོན་པོ་ཡིན་ཡང་བུ་ཚ་མ་རབས་སུ་སྐྱེ་སྟེ་རིགས་ཀྱི་མེ་བཞིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་བཟང་པོར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡུལ་ཕྱོགས་ན་གནས་ པའི་སྐྱེ་བོ་བྱད་བཞིན་བཟང་ཞིང་མཛེས་པ་དང་།སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་དཔའ་བ་དང་། འབྱོར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རིགས་དང་ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་དང་། དེ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པ་བུ་ཕོ་དང་། བུ་མོ་གང་འདོད་ཀྱང་རུང་། གོང་མ་ལྟ་བུ་དང་ ལྡན་པར་བསམས་ནས་ཉལ་པོ་བྱས་ཏེ།སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་གཉིས་ཀ་ཡང་འབྲས་ཆན་དང་འོ་མ་དང་ལྡན་པར་བཟའོ། །དེ་ནས་སྐར་མཁན་གྱི་དུས་ཚོད་དང་ཁྲི་འམ་མལ་གྱི་སྟེང་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་རྐང་པ་གཡས་པས་འཛེག་གོ། །བུད་མེད་ནི་རྐང་པ་གཡོན་པས་འཛེགས་ནས་ ཁྱིམ་ཐབ་ཀྱི་གཡས་ངོས་སུ་བསྙལ་ལ་ཏིལ་མར་དང་མོན་སྲན་གྲེའུ་སྦྱར་བའི་ཚོད་མ་བཏུང་བར་བྱའོ།།དེ་ནས་ཁྲི་ཐོག་ཏུ་ཕྱིན་ནས་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་འདི་དག་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཧི་ར་སི་ཨཱ་ཡུ་ར་སི་སརྦ་ཏ། པྲ་ཏིཥྛ་སིད་དྷ་ཏྭ་དྷ་ན་བི་དན་ཏུ་བྲ་ཧྨ་བ་ར་ཙ་ས་བྷ་བེ་ ཏི།བྲཧྨ་བྲི་ཏ་སྤ་ཏི་ར་བཥྞུ་སྟོ་མ་སྟུརྱ་སྠ་ན་ཤཱི་ནོ། །བ་གོ་མི་ཏྲ་བ་རུ་ཎོ། །ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བ་ལ་བུ་དཔའ་བ་དང་ཡན་ལག་མཆོག་གི་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་བདག་ཅག་ལ་སྩལ་དུ་གསོལ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཁྱོ་ ཤུག་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་བྱས་ནས་དགའ་བ་དང་བཅས་པས་ཉལ་པོ་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་བུད་མེད་གན་རྐྱལ་དུ་ཡན་ལག་ལེགས་པར་གནས་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་པ་རྩེ་གཅིག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་འདུག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་ས་བོན་ལེགས་པར་འཛིན་ཅིང་ སྐྱེས་པ་རྣམས་རང་གི་གནས་ན་གནས་པར་བྱའོ།།བུད་མེད་ཀྱི་མངལ་དུ་ས་བོན་ལེགས་པར་ཆགས་པར་གྱུར་ན་འཕྲལ་དེ་མ་ཐག་མཚན་མ་འདི་དགའ་བྱུང་སྟེ། འདོད་པས་ངོམས་པ་དང་། ལུས་ལྕི་བ་དང་། ཡན་ལག་འགུལ་བ་དང་། ཁུ་ཁྲག་འདྲེས་པ་དེ་ཡང་འཁྲུགས་ པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་།སྙིང་ཅུང་ཞིག་འཕར་བ་དང་སྙོམ་པ་དང་དུབ་པ་དང་བ་སྤུ་ལངས་པ་དང་། མངོན་རྟགས་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དང་པོ་ཆགས་ནས་ཞག་བདུན་ལོན་པ་དང་། ནུར་ནུར་པོར་འགྱུར་ཏེ། ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་མི་མངོན་པར་འདུག་ གོ།།ཟླ་བ་གཉིས་པ་ལ་གོང་གི་ནུར་ནུར་པོ་ཅུང་ཞིག་མངོན་པར་འགྱུར་བ་དང་། འོག་ནས་འབྱུང་བའི་སྨན་འདི་དག་གིས་གསོ་བར་བྱའོ། །ཡང་ནི་སྐྱེས་བུའི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་འདི་རྗེས་སུ་འབྲང་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པ་ཡང་ཡོད་པས་གསོ་བ་ དང་བསྲུང་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ།

对于月经来潮后，第四日、第六日、第八日、第十日、第十二日这些时候同房，会生男孩。月经来潮后第五日、第七日、第九日这些时候同房，会生女孩。之后，那女子应按照通晓生育明咒的婆罗门的指示，为了生育子嗣而做护持或仪轨。对婆罗门、刹帝利、吠舍三种姓，应以赞颂而行礼。对首陀罗种姓，则行平常礼。如果不按照前述方式行仪轨，则不会如愿得到想要的孩子。
想要生子的智者们应在极其隐秘处行房事。为什么呢？因为在愉悦或欢乐中行事，会生出好孩子。如果在不隐秘的地方行欲事，即使是高贵种姓也会生出下等子嗣，如同种姓之火一般。
想要生出贵子的人们，应观想当地容貌端正美丽、具有力量勇武、财富圆满、具有种姓与地方习俗行为等等功德之相的男子或女子，无论想要男孩还是女孩，都应观想具有如上特质，然后行房事。男女双方都应食用米饭和牛奶。
之后，按照占星师指示的时辰，男子应以右脚登上床榻，女子以左脚登上床榻，躺在丈夫右侧，应饮用芝麻油和豆类调制的汤。然后上床后应诵此咒语：
'ཧི་ར་སི་ཨཱ་ཡུ་ར་སི་སརྦ་ཏ། པྲ་ཏིཥྛ་སིད་དྷ་ཏྭ་དྷ་ན་བི་དན་ཏུ་བྲ་ཧྨ་བ་ར་ཙ་ས་བྷ་བེ་ཏི།བྲཧྨ་བྲི་ཏ་སྤ་ཏི་ར་བཥྞུ་སྟོ་མ་སྟུརྱ་སྠ་ན་ཤཱི་ནོ། །བ་གོ་མི་ཏྲ་བ་རུ་ཎོ།'（咒语）
大梵天等诸大天神，祈请赐予我某某名字者勇武且具最胜肢体相貌之子。之后夫妻二人应相互爱恋，欢喜行房。女子应仰卧，肢体安放得当，应以专注欲事之心而住。如此则能善摄种子，男子应住于自己的位置。
当女子子宫中种子善加安住时，立即会出现这些征兆：欲望得到满足、身体沉重、肢体震动、精血交融时似有搅动感、心跳微快、疲惫、昏沉、汗毛竖立，会具有这些明显征兆。
最初受孕后七日，成为凝酪状，一个月内都不明显。第二个月时，前述凝酪状稍微显现，应用下文所说的这些药物调治。虽然人的善业与不善业会随之而来，但也有依赖因缘的情况，所以应做治疗和护持的仪轨。

།དེ་ལ་གསེར་རམ་དངུལ་ལམ་ལྕགས་ནག་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་སྐྱེས་བུའི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་བྱས་ཏེ་མེའི་ནང་དུ་བསྲེགས་ལ་དམར་པོར་གྱུར་པ་དང་འོ་མའི་ནང་དུ་སྨྱུགས་ལ་ཁྱོར་གང་བླུད་དོ། །ཡང་ན་གོ་ར་ཌ་ན་ཌ་དང་། ཨ་པ་མརྒ་དང་། ཛི་བ་ག་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། ཤྲི་ཤ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་གཉིས་སམ་གསུམ་མམ་མང་དུ་འཚོགས་ཀྱང་རུང་སྟེ། བཏགས་ལ་ཆུ་དང་སྦྱར་ནས་སྐར་མ་རྒྱལ་གྱི་ཉི་མ་ལ་བླུད་དོ། །བུ་ཕོ་འདོད་ན་བྲི་ཧ་ཏི་དཀར་པོའི་རྩ་བ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་སྣ་ཁུང་གཡས་ལོགས་སུ་བླུགས སོ།།བུ་མོ་འདོད་ན་སྣ་ཁུང་གཡོན་ནས་བླུགས་སོ། །ཡང་ན་ལག་སྨ་ནའི་རྩ་བ་བརྡུངས་པ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་བུ་བརྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁ་འམ་སྣ་ནས་བླུགས་སོ། །ཡང་ན་ནྱ་གྲོ་དྷའི་མྱུ་གུ་བརྒྱད་བརྡུངས་པ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་གོང་མ་ལྟར་གཏང་ངོ་། །ཡང་ན་འཚོ་བྱེད་སྣ་བཅུའི་ སྨན་གྱིས་བཟའ་བ་དང་།བཏུང་བ་དང་བསྐུ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་ཁྱིམ་ཐབ་དང་གཡོག་འཁོར་རྣམས་ལ་ཕན་ཞིང་མངལ་ཡང་བརྟན་པོར་འགྱུར་ཏེ་ཀུན་ལ་སྦྱར་རོ། །ཞུན་མར་སར་པ་དང་འོ་མ་ནི་རྟག་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སེམས་དང་ལྡན་པའི་བུད་མེད་ཀྱིས་ ཉལ་པོ་ལྷག་པར་མི་བྱ།རྩོལ་བ་དྲག་པོ་དང་། ཁུར་དང་། གོས་ལྕི་བ་དང་། ནུབ་མོ་གཉིད་མ་ལོག་པ་དང་། ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་པ་དང་། འོག་གཞི་མཁྲང་བ་ལ་འདུག་པ་དང་། སྟན་མེད་པ་ལ་འདུག་པ་དང་། མྱ་ངན་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། འཇིགས་པ་དང་། སྐྱོ་ བ་འབྱུང་བ་དང་།འདོད་པ་དགག་པ་དང་། སྨྱུང་བར་འདུག་པ་དང་། ལམ་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཚ་བའི་ཟས་དང་། དྲོ་བ་དང་ལྕི་བ་དང་ཕྱི་ས་འགགས་པར་འགྱུར་བའི་ཟས་དང་། གོས་དམར་པོ་དང་། གཡང་ས་དང་། ཁྲོན་པར་ལྟ་བ་དང་། ཤ་དང་ཆང་ཆེར་འཐུངས་པ་དང་། གན་རྐྱལ་དུ་ཉལ་བ་དང་། གང་ཡང་བུད་མེད་མཁས་པས་མི་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། མདོར་ན་སྐྱོན་གོང་མ་དེ་དག་མི་སྤྱད། མི་བསྟེན། མི་བཟའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཏར་ག་དང་། སློན་ཁྲུས་དང་། སྨན་མས་གཏོང་བ་ལ སོགས་པ་མི་བྱ།ཅི་སྟེ་དེ་དག་བྱས་ན་ནི་ནང་དུ་དབང་པོ་རྣམས་བསྐམས་པའམ་ཕྱིར་འཕྱིལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཟས་དང་སྨན་ལ་སོགས་པ་རླུང་འཁྲུགས་པའི་བག་བསྟེན་པ་ལས་ནི་བུ་ཚ་སྒུར་པོ་དང་། ལོང་བ་དང་། འོན་པ་དང་། མིའུ་ཐུང་དུ་འགྱུར་རོ། །ཟས་དང་སྨན་ལ་ སོགས་པ་མཁྲིས་པ་འཁྲུགས་པའི་བག་བསྟེན་པ་ལས་ནི་བུ་འཕྱིལ་བ་དང་།སེར་སྐྱར་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་འཁྲུགས་པའི་ཟས་དང་སྨན་བསྟེན་པ་ལས་ནི་བུ་ཤ་བཀྲ་དང་སྐྱ་རྦབ་ཀྱིས་བཏབ་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དུ་ནད་གང་ཡང་རུང་བ་སྦྲུམ་པའི་བུད་མེད་ལ་བྱུང་ ན་ཟས་དང་སྨན་འཐུང་བ་འདི་དག་བསྟེན་ཏེ།མར་དང་། ལི་ཁ་ར་དང་། རྒུན་འབྲུམ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དོང་ག་ལ་སོགས་པས་གསོ་བར་བྱའོ། །ཟླ་བ་གཉིས་པ་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ན་གོར་གོར་པོར་གྱུར་ན་ནི་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ལ། ནར་ནར་པོར་གྱུར་ན་ནི་བུ་ མོར་འགྱུར།ནུར་ནུར་པོར་གྱུར་ན་ནི་མ་ནིང་དུ་འགྱུར། དེའི་ཚེ་བུ་གསལ་པོར་ཆགས་པ་འམ། མངོན་པའི་མཚན་མ་ནི་ཤ་བྲི་བ་དང་། ལྟོ་ལྕི་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། གླལ་བ་དང་། ཆམ་པ་དང་། རྐང་ལག་སྐྱོད་པ་དང་། ལྟེ་བའི་འོག་གི་སྤུའི་རྒྱལ་པོ་འབྱེས་པ་དང་། སྐྱུར་ལ་དགའ་བ་དང་། ནུ་མ་རྒྱས་པ་དང་། ནུ་སོར་ནག་པོར་འདུག་པ་དང་། རྐང་པ་གཉིས་སྐྲངས་པ་དང་། སྒྲེགས་པ་སྐྱུར་མོ་འབྱུང་བ་དང་། ཟས་སྣ་ཚོགས་ལ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མ་ཟས་གང་ལ་དད་པ་ཁོང་པའི་བུ་ཡང དེ་ལ་དད་དེ།བུ་དང་སེམས་འབྲེལ་ཡིན་པས་མི་དགག་གོ།

对此，用金或银或黑铁任何一种制成小人形，放入火中烧红后放入牛奶中，饮用一碗。或者用戈拉达那、阿帕玛嘎、吉瓦嘎、铜精、希利沙等，取其中两种或三种或更多种混合，研磨后加水调和，在星宿胜日饮用。
若想要男孩，将白色布里哈提根与牛奶调和后滴入右鼻孔。若想要女孩，则滴入左鼻孔。或者将拉格玛那根捣碎与牛奶调和，为使胎儿稳固，从口或鼻灌入。或者将八个尼亚格若陀嫩芽捣碎与牛奶调和，如前法使用。
或者使用十种养生药物制成的食物、饮品、涂抹等，这对丈夫和仆从都有益处，胎儿也会稳固，可用于所有人。新鲜酥油和牛奶应当经常服用。
如此，有智慧的妇女不应过度行房，不应剧烈运动、负重、穿重衣、夜不睡觉、日间睡觉、坐硬物上、无垫而坐、忧愁、发怒、恐惧、厌倦、抑制欲望、禁食、远行、食用过热、温热和沉重的食物、食用会导致便秘的食物、穿红衣、看悬崖、看井、过量食用肉和饮酒、仰卧，以及其他一切智慧妇女所不欲之事都应当避免。简而言之，上述过失不应行、不应依、不应食。
同样，不应放血、灌肠、下药等。若行此等，内部器官会干枯或外翻。若食用和服用导致风气紊乱的食物和药物，会生下驼背、盲、聋、矮小的孩子。
若食用和服用导致胆汁紊乱的食物和药物，会生下外翻、黄疸的孩子。若食用和服用导致痰液紊乱的食物和药物，会生下白癜风和麻风病的孩子。
此外，若孕妇患任何疾病，应服用这些食物和药物：酥油、砂糖、葡萄等药物，以及冬瓜等治疗。
在第二个月时，若成团状则为男，若成长条状则为女，若成圆球状则为阴阳人。此时胎儿形成明显或显现的征兆是：消瘦、腹部沉重、昏厥、呕吐、食欲不振、打哈欠、感冒、手脚活动、脐下毛发分开、喜欢酸味、乳房增大、乳头变黑、双脚浮肿、打嗝时有酸味、对各种食物有欲望，而且胎儿也喜欢母亲所喜欢的食物，因为母子心意相通，不应阻止。

།མི་མཐུན་པའི་ཟས་ནི་ཅུང་ཟད་སྦྱིན་ནོ། །གང་འདོད་པའི་ཟས་བཀག་ན་ནི་ནང་གི་བུ་ལུས་འགྱུར་བ་འམ་འཕྱིལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཟླ་བ་གསུམ་པ་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་དོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉིང་ ལག་རྣམས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་འབྱུང་ལ།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དེ་ཚུན་ཆད་འབྱུང་ངོ་། །བྱིས་པ་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་འམ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ནི་མའི་སྙིང་དང་བུའི་ལྟེ་བར་འབྲེལ་པའི་རྒྱུན་སྲང་ཡོད་དེ། དེ་ནས་མས་ཟོས་པའི་བཅུད་འཇུག་སྟེ། དཔེར་ན་ཞིང་ལ་ཡུར་བ་ནས་ཆུ་ དྲངས་ནས་བཅུས་ན་ངེས་པར་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་བཞིན་ནོ།།ཟླ་བ་བཞི་པ་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ན་ནི་བྱིས་པའི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་གསལ་པོར་འབྱེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཟླ་བ་ལྔ་པ་ལ་ནི་སེམས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཟླ་བ་དྲུག་པ་ལ་ནི་རྩ་དང་། རྒྱུས་པ་དང་། བ་སྤུ་དང་། སྟོབས་དང་། མདོག་དང་། སེན་མོ་དང་། པགས་པ་དང་འདི་དག་སྐྱེའོ། །ཟླ་བ་བདུན་པ་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ལུས་ཐམས་ཅད་རྒྱས་ཤིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ནང་དུ་བྱིས་པ་ལ་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་བྱུང་ན་དེའི་རྒྱུས་བྱིས་པའི་ལྟེ་བ་ལས་མའི་སྙིང་དུ་འབྲེལ་བའི གཞིས་མ་ལ་ཡང་ཐོག་མ་སྙིང་ལ་བསྟེན་ཏེ།དེའི་འོག་ཏུ་བྲང་དང་ནུ་མ་དང་ལྟོ་བ་རྣམས་སུ་གཡན་པའི་ནད་དང་། རྐང་པ་དང་ལག་པ་ལ་ཚ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་དེའི་མིང་ནི་ཀིག་ཀི་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཀིག་ཀིའི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ལ་ནི་མར་དང་རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་སྦྱར་བའམ། འཚོ་བྱེད་སྣ་བཅུའི་སྡེ་ཚན་ནམ། རྒུན་འབྲུམ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་གོང་མ་ལྟར་སྦྱར་བ་བྱིན་ན་ཕན་ནོ། །ཁ་ཟས་ནི་སྣུམ་པ་དང་། ལན་ཚྭ་ཅུང་ཟད་བཏབ་པ་སྦྱིན་ནོ། །ནུ་མ་དང་། བྲང་དང་། ལྟོ་བ་འདི་དག་ལ་ནི་ཙནྡན་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུས་བསྐུའོ། ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། རི་དྭགས་ཨེ་ནེ་ཡ་དང་། ཧ་རི་ན་དང་། རི་བོང་གི་ཁྲག་དང་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །ཡང་ན་ཀ་ར་བཱི་ར་དང་། ཏིལ་མར་དུ་སྦྱར་བས་བསྐུ་མཉེ་བྱའོ། །ཡང་ན་པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པ་དང་། བཙོད་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་། འདི རྣམས་ཆ་སྙོམས་ཏེ་བསྐོལ་བའི་ཆུས་བསྐུ་བ་འམ།ཡང་ན་སྐྱེར་པ་འམ། ཤིང་མངར་བསྐོལ་བའི་ཆུ་དང་། ཁྲུས་དང་བསྐུ་བྱུག་ལ་སོགས་པ་གཙང་སྦྲ་ཆེར་བྱའོ། །ཟླ་བ་བརྒྱད་པ་ལ་ནི་མ་དང་བུའི་གཟི་མདངས་ཕན་ཚུན་ཡང་དང་ཡང་དུ་འཕོ་སྟེ། གཟི་མདངས་ནི་ལུས་འཛིན་པ་ཡིན་པས་གལ་ཏེ་གཟི་མདངས་འཕོ་བའི་དུས་སུ་བཙས་ན་ནི་ཕལ་ཆེར་མའམ་བུ་གཅིག་འཆི་སྟེ། དེ་ཡང་གཟི་མདངས་མ་ལ་འཕོ་བའི་དུས་ན་ནི་བུ་ལ་གཟི་མདངས་མེད་པས་བུ་འཆི་ལ་བུ་ལ་འཕོ་བའི་སྐབས་སུ་བཙས་ན་ནི་མ་མི་འཚོའོ། །ཟླ་བ བརྒྱད་པ་ལ་ནི་འབྲས་ཀྱི་འོ་ཐུག་སྦྱིན་ནོ།།མངར་བའི་སྨན་ཛི་བན་ཏིའི་སྡེ་ཚན་དང་མར་དུ་སྦྱར་བའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ངོ་། །གཞན་ཡང་ཕྱི་ས་རྙིས་པ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལ་ཕུག་སྐམ་པོ་དང་། རྒྱ་ཤུག་སྐྱུར་པོ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་ལ་མར་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་སྦྱར་བའི་འཇམ་རྩི་བཏང་བ་བསྔགས་སོ། །ཟླ་བ་བརྒྱད་པོ་འདས་མ་ཐག་གི་ཞག་ལ་བྱུང་ན་དེ་ནི་དུས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་རབ་ཏུ་བཟང་ངོ་། །ཟླ་བ་དགུའམ་བཅུ་གཉིས་ཚུན་ཆད་སྐྱེས་པ་ནི་ལེགས་པར་སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཕན་ཆད་སྐྱེས་པ་ནི་རླུང་གིས་ལམ་བཀག ནས་ངེས་པར་ལུས་མི་བདེ་བར་སྐྱེད་དོ།

稍微给予不相宜的食物。如果禁止给予所需要的食物，则胎儿的身体会发生变化或萎缩。到第三个月时，五肢会变得温暖，四肢也会逐渐生长，从此也会产生快乐和痛苦的感受。
胎儿在体内生长发育的原因是母亲的心脏和胎儿的脐带之间有连接的脉管，从那里进入母亲所食用的精华。就像从水渠引水灌溉田地，必定会生长茂盛一样。
到第四个月时，胎儿的所有肢体都会清晰地分化。第五个月时，意识会变得非常清晰。第六个月时，脉络、筋腱、汗毛、力量、肤色、指甲和皮肤等这些都会生长。到第七个月时，全身会生长发育。
如果胎儿在体内出现风等疾病，由于这个原因，通过胎儿脐带与母亲心脏相连的基础，首先会影响到母亲的心脏，之后在胸部、乳房和腹部会出现瘙痒病，手脚会发热，这种病称为'基基病'。
对于这样被基基病所困扰的人，可用酥油和枣子调配，或者用十种救命药的药方，或者像前面所说的用葡萄等药方调配服用就会有效。饮食应当给予油腻的和稍加盐分的。
对于乳房、胸部和腹部这些部位，要用檀香和水晶粉调制的药膏涂抹。或者用三果粉末与鹿、羚羊、兔子的血调配涂抹。或者用夹竹桃与芝麻油调配进行按摩。
或者用蛇瓜、楝树、红花、茄子这些等量煮水涂抹，或者用醋栗或甘草煮水，要多注意沐浴、涂抹等卫生。
到第八个月时，母子的光泽会反复相互转移，由于光泽是维持身体的，如果在光泽转移时分娩，大多母亲或孩子会死亡一个。而且在光泽转移到母亲时分娩，因为胎儿没有光泽所以会死亡；在转移到胎儿时分娩，则母亲不会存活。
第八个月时要给予米粥。要进行甜味药物即济命药方与酥油调配的灌肠。
另外，为了清除陈旧的粪便，推荐服用干萝卜、酸枣、生姜这些研磨后与酥油和岩盐调配的灌肠剂。
在第八个月刚过的那天出生的称为适时出生，是最好的。在第九个月或直到第十二个月出生的是良好出生，超过这个时间出生的是因为风阻塞通道，必定会生出身体不适的婴儿。

།ཟླ་བ་དགུ་པ་ལ་བབ་པའི་དུས་སུ་ནི་ཤ་ཚོན་གྱི་ཁུ་བ་འབྲས་ཆན་དང་བཟའ་བའམ། ཡང་ན་འབྲས་ཐུག་སྣུམ་ཤས་ཆེ་བ་དང་སྦྱར་ནས་བཟའ་སྟེ། རླུང་ནད་ཞི་བའི་ཕྱིར་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཨ་ནུ་བ་ས་ནི་རྟག་ཏུ་གཏང་ངོ་། །རླུང་ལ་ཕན་ པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་སྦངས་པའི་བལ་གྱིས་མོ་མཚན་གྱི་ནང་དུ་བཙངས་ལ་གཞག་གོ།།དེ་ནས་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་བཙོ་མའི་ལོ་མ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་གྱི་ལོ་མ་ཇི་སྙེད་པ་དང་། ཆུ་བསྐོལ་བ་དེ་ནས་བསྒྲངས་པའི་ཁུ་བས་རྟག་ཏུ་ཁྲུས་བྱའོ། །ཟླ་བ་དགུ་པ་ལས་ནི་ ཅི་སྲིད་དུ་འབྱུང་གི་བར་དུ་ཨ་ནུ་བ་ས་ན་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་སྣུམ་ཆོས་སྤང་ངོ་།།ནང་ན་བུ་ཁྱེའུ་ཡོད་པའི་རྟགས་ནི་བུད་མེད་ཀྱང་སྐྱེས་པའི་མིང་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དགའ་ལ། གཏམ་དང་འདྲི་བ་ཡང་སྐྱེས་པའི་ཚིག་དང་ལྡན་པར་སྨྲ་བ་དང་། སྐྱེས་པའི་ནང་དུ་དགའ་བ་དང་། རྨི་ལམ་ དུ་ཡང་སྐྱེས་བུ་རྨི་བ་དང་།དཀུ་གཡས་ལོགས་མཐོ་ལ་དེ་ཡང་ཟླུམ་པོར་འདུག་ན་དེ་ནི་བུ་ཕོ་བཙའ་བའི་སྔ་རྟགས་སོ། །གཞན་དུ་ན་དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་བུ་མོ་བཙའ་བའི་རྟགས་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་སྐྱེས་པ་དང་ཉལ་པོ་བྱེད་པར་དགའ་བ་དང་། རོལ་མོ་དང་། གར་དང་། གླུ་དང་། དྲི་དང་། ཕྲེང་བ་ལ་དགའ་བ་ནི་བུ་མོ་བཙའ་བའི་རྟགས་སོ། །བུ་མ་ནིང་ཡོད་པའི་རྟགས་ནི་གོང་མ་གཉིས་ཀའི་རྟགས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་དཀུ་གཡས་གཡོན་གྱི་དབུས་ལྟེ་བའི་འོག་ནས་མཐོན་པོར་འདུག་ན་མ་ནིང་སྐྱེ་བའི་རྟགས་སོ། །བུ་མཚེ་མ་འབྱུང་བའི རྟགས་ནི་དཀུ་གཡས་གཡོན་གཉིས་ཀ་མཐོན་པོར་འདུག་ལ།དབུས་སུ་ལུང་པ་ལྟར་གཤོང་བར་འདུག་པའོ། །གོང་གི་ཟླ་བ་དགུ་པ་ནས་བརྩམས་ལ་བུ་བཙའ་བའི་ཁང་པར་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ཡང་ས་རྟོག་པ་ལ་མཁས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུས་ཁྱིམ་ལེགས་ པར་བརྟགས་ལ་དགོས་པའི་ཆ་བྱད་ཡོངས་སུ་བསགས་ཏེ།གཟའ་དང་རྒྱུ་སྐར་དགེ་བ་དང་སྐར་མའི་ཁྱིམ་དང་ཡུད་ཙམ་པ་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་ལ་ཁྱིམ་དུ་འཇུག་པར་བྱའོ། །དེ་བསྲུང་བ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བྱས་ཏེ་སྔར་གོང་མའི་མ་མ་བུ་བཙའ་བའི་ཆོ་ག་མཁས་པའི་འཁོར་དང་ འདུག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བུ་བྱུང་བ་ཉེ་བའི་སྔ་རྟགས་ནི་ལུས་དུབ་པ་དང་། དཀུ་དང་མིག་གཉིས་འགུལ་བར་སྣང་བ་དང་རོ་སྨད་ལྕི་བ་དང་། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། མཆིལ་མ་མང་བ་དང་། གཅིན་མང་བ་དང་། བརླ་དང་། རྐེད་པ་དང་། རྒྱབ་དང་། སྙིང་དང་། ཆུ་ སོ་དང་།བརླ་བྲག་དང་། འདི་དག་ཏུ་ན་བ་དང་། མོ་མཚན་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་ཅིང་རྒྱུན་དུ་ན་བ་དང་། འགུལ་བ་དང་། ཁྲག་དང་། བེའུ་སྣབས་ལྟ་བུ་འབྱུང་བ་དང་། དེ་དག་ལྟར་སྣང་ན། དེང་ངམ་སང་འབྱུང་བའི་རྟགས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྣོད་ལ་ཆུ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་ བྱིས་པ་མངལ་ནས་བྱུང་སྟེ།མོ་མཚན་གྱི་ལམ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་བསྲུང་བའི་འཁོར་ལོས་མགུལ་དུ་གདགས་པ་དང་། བསྲུང་བའི་སྐུད་པས་ལག་པར་གདགས་སོ། །བུད་མེད་ཀྱི་ལག་པ་སྐྱེས་པའི་མིང་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་གླ་གོར་ཞོ་ཤ་ལ་སོགས་པ་བཅང་སྟེ། ཆུ་དྲོན་ པོ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ལུས་ལ་བསྐུ་བའམ་བླུགས་སོ།།དེའི་འོག་ཏུ་མར་གྱིས་བཏབ་པའི་ཐུག་པ་བྱིན་པ་ས་ལ་མལ་བཅས་ཏེ་འདུག་གོ། །དེ་ནས་བུད་མེད་ཀྱི་བརླའི་ནང་བསྐུ་བའི་རིགས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བུད་མེད་གན་རྐྱལ་དུ་བཞག་ལ་རླུང་ནད་ ཞི་བའི་ཕྱིར་བསྐུ་བྱུག་ལེགས་པར་ཡང་དང་ཡང་བྱ་སྟེ།ལྟེ་བ་མན་ཆད་ཁྱད་པར་དུ་མཉེས་ལ་བུད་མེད་གླལ་བྱུང་བ་དང་འཆག་ཏུ་གཞུག་གོ།

在第九个月的时候，应当食用肉汤配米饭，或者食用油分较多的粥，为了平息风病，应当经常使用前面提到的灌鼻疗法。
将浸泡在对风病有益的药物调制的芝麻油中的棉花，放入阴道内。
然后用煮过药草如甘蓝叶等各种药叶的水，待其冷却后用其汤液经常沐浴。
从第九个月起直到分娩为止，应当避免灌鼻疗法等身体涂油疗法。
腹中怀男孩的征兆是：女子喜欢一切男性名字，说话询问时也用男性用语，喜欢待在男性中间，梦中也梦见男子。
右腰部高且呈圆形，这是生男孩的预兆。反之则是生女孩的征兆，特别是喜欢与男子行房事，喜欢音乐、舞蹈、歌曲、香气和花环，这是生女孩的征兆。
怀双性人的征兆是具有前面两种征兆，特别是右腰和左腰的中间，脐下隆起，这是生双性人的征兆。
生双胞胎的征兆是左右两侧腰部都隆起，中间如山谷般凹陷。
从上述第九个月开始，应当进入产房，而且要由精通相地的人选择具有良好特征的房屋，准备好所需用品。
观察吉利的星宿、行星、星座和时辰等后进入房屋。按规矩保护好，与以前王室的产婆及精通接生仪轨的随从一起待着。
即将分娩的预兆是：身体疲惫，腰部和双眼颤动，下身沉重，食欲不振，唾液增多，小便频繁，大腿、腰部、背部、心脏、牙齿和臀部等处疼痛。
阴道扩大并持续疼痛，有活动感，流出血液和类似小牛鼻涕状的液体，出现这些现象时，就是今明两天将分娩的征兆。之后羊水破裂。
然后婴儿从子宫出来，进入阴道通道时，应当用护身轮挂在产妇颈部，用护身线系在手上。
产妇手中应握持具有男性名称的果实如诃子等，用温水稍微涂抹或浇淋身体。
之后给予加入酥油的汤，铺床让产妇坐下。然后应当涂抹产妇大腿内侧。
之后让产妇仰卧，为了平息风病，反复进行良好的按摩涂抹，特别按摩脐下部位，产妇打哈欠时让其行走。

།སྔར་བྱིས་པ་མའི་སྙིང་ཕྱོགས་སུ་མགོ་བརྟེན་ཏེ་འདུག་པ་ལས་ཁ་སྦུབ་ཏུ་ལོག་སྟེ་རང་གི་སྔར་གྱི་གནས་ནས་འཕགས་ནས་ ཆུ་སོར་ཕྱིན་ཏེ།ཕྱིར་བུ་འབྱུང་ཁར་ཟུག་གཟེར་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་ན། མྱུར་བར་ཁྲི་ལེགས་པར་བཅས་ལ་དེའི་སྟེང་དུ་བཞག་སྟེ། བུ་ནང་ནས་བྱུང་བའི་མཚན་གྱིས་ཕུལ་བས་མོ་མཚན་བརྒྱངས་པ་ན་སྣུམ་གྱིས་བསྐུ་བྱུག་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །བུ་མོ་མཚན་གྱི་ཁར་ མ་བྱུང་གི་བར་དུ་རིམ་གྱིས་བཙིར་ལ་སྒོར་ཕྱིན་པ་དང་ཤུགས་དྲག་ཏུ་ཕུལ་ཞིང་བཙིར་རོ།།དེའི་ཚེ་བུ་བཙའ་བའི་བུད་མེད་སྲོག་དང་བྲལ་བ་ཙམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པས་ཉེན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་དུས་སུ་ཉེ་འཁོར་ན་འདུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་གསོ་བ་དང་། སྤྲོ་སྲིང་ བ་དང་།ཆུས་གཏོར་བ་དང་། རླུང་ཡབ་ཀྱིས་གཡབ་པ་དང་། བུ་ཚ་སྐྱེ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒྲ་ཡང་བརྗོད་དོ། །ཇི་སྟེ་མངལ་གྱི་སྒོ་ནས་བུ་ཕྱིར་འབྱུང་དུ་མ་འདོད་ན། སྦྲུལ་ནག་པོའི་པགས་པ་བསྲེགས་པའི་དུད་པས་མངལ་གྱི་སྒོ་ནས་བདུག་གོ། །གསེར་གྱི་མེ་ ཏོག་གི་རྩ་བ་འམ།ཡང་ན་ལྕམ་པའམ། ཡང་ན་བི་ཤ་ལྱ་གང་ཡང་རུང་བས་རྐང་པ་དང་ལག་པར་བཏགས་ན་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཤ་མ་འབྱུང་དུ་མ་འདོད་ན་ཡང་ཆོ་ག་གོང་མ་ལྟར་བྱའོ། །ཁྱད་པར་དུ་ལག་པ་གཉིས་བཏེག་ལ་ལུས་ཀུན་བསྐྱོད་པའམ། སྤྲུག་པ་བྱས་པས་ཤ་མ་ཕྱིར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཁུ་ཚུར་གྱིས་རྐེད་པར་བརྡེག་ཅིང་རྐུབ་ཚོས་གཉིས་སུ་བཙིར་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་རང་གི་སྐྲ་ཚོམས་ཀྱིས་མགྲིན་པ་དང་། རྐན་ལ་རེག་པར་བྱ་བའམ། དེ་བཞིན་དུ་སྣུ་ཧིའི་འོ་མ་སྤྱི་བོ་ནས་བླུགས་པའམ། ཡང་ན གྲོ་བའམ།ལང་ཀ་ལི་དང་། ཀུ་བ་དང་། སྦྲུལ་གྱི་པགས་པ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཡུངས་ཀར་དེ་རྣམས་ལ་སྣ་གཉིས་སམ་ཡང་ན་ཐམས་ཅད་རྙེད་ན་ཡང་རུང་སྟེ། མོ་མཚན་གྱི་སྒོ་ནས་བྱུག་པའམ་བདུག་པ་བྱའོ། །ཡང་ན་རུ་རྟ་དང་བལ་བུའི་ཕྱེ་མ་ཆང་གི་སྙིང་ཁུ་དང་བླུད་དོ། ། ཡང་ན་རྒྱ་སྲན་ནམ་བལ་བ་ཛའི་ཁུ་བ་འམ། ཨ་ས་བའི་བཏུང་བ་སྦྱར་བ་གང་ཡང་རུང་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཤུ་ཏི་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ཨ་ཛ་ཛི་ཞེས་བྱ་བ་ཟི་ར་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དཀར་པོ་དང་། ཏ་ཏིཀྵྞ་ཀ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། རུ་རྟ་དང་། པོ སོན་ཆ་དང་།འདི་རྣམས་ཕྱེ་མར་བྱས་པ། གཅིན་དང་། འོ་མ་དང་། ཡུངས་མར་དང་། འདི་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་བཤང་བའི་ལམ་མམ། མོ་མཚན་གྱི་སྒོ་ནས་ཨ་ནུ་བ་ས་ན་བཏང་ན་རབ་ཏུ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཤུ་ཏི་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འདི་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བཏགས་ལ་ལན་ཚྭ་དང་། མར་དང་བཅས་པ་སྦྱར་བ་ནི་རུ་ཧ་མས་གཏོང་ན་ཤ་མ་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཤ་མ་མ་བྱུང་ན་ནི་རླུང་ནད་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་ལ་ཕྱིར་བྱུང་ན་ནི་རླུང་ཡང་ཕྱིར་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། །གོང མའི་ཐབས་གང་གིས་ཀྱང་ཤ་མ་མ་ཐོན་ན་བུད་མེད་མཁས་པ་སྔར་གོམས་པ་ཡོད་པས་ལག་པའི་སེན་མོ་བྲེགས་ལ་སྣུམ་གྱིས་བསྐུས་ཏེ།ལག་པ་ནང་དུ་བཅུག་ལ་དལ་བུས་རིམ་གྱིས་དབྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་བུ་དང་ཤ་མ་གཉིས་ཀ་བྱུང་ནས་གྲོལ་བ་ལྟ་ན། ཏིལ་མར་གྱིས་མོ་མཚན་ དང་ལུས་ཐམས་ཅད་བསྐུ་མཉེ་བྱའོ།

从前面躺着时头靠在母亲胸部一侧，之后翻转成俯卧，从原来的位置移动到产门处。当婴儿即将出生时出现各种疼痛，应迅速准备好床铺让产妇躺在上面。
当婴儿从内部出来时，以生殖器顶开时，产妇张开生殖器，此时要涂抹油脂等。在女婴的头部尚未出来之前，要逐渐用力挤压，到了产门时要用力推挤。
这时分娩的妇女会因难以忍受的痛苦而几乎丧命，此时周围的人要安慰她、鼓励她、洒水、用扇子扇风，还要说些生男孩的好处。
如果胎儿不愿从产门出来，就用黑蛇皮烧成的烟从产门熏。用金花根或者羊蹄草或者毗舍离任何一种系在手脚上，胎儿就会出来。
如果胎盘不愿出来，也按照上述方法处理。特别是要举起双手，摇动全身或抖动，胎盘就会出来。或者用拳头击打腰部，挤压两个臀部。
或者用自己的头发触碰喉咙和上颚，同样也可以从头顶灌注牛奶，或者用青稞、郎卡利、枯巴、蛇皮、茴香、芥子，这些药材取其中两味或者全部都用，从阴道涂抹或熏蒸。
或者用茴香和波罗婆的粉末与酒精调和后服用。或者用豆类或波罗婆的汁液，或者阿萨瓦饮料任何一种服用。
或者用荜茇、芥子、孜然、白芦荟、塔提克夏那、胡椒、阿魏、茴香、波索那恰，这些研成粉末，与尿液、牛奶、芥子油一起按比例熬制成油，从肛门或阴道灌注非常有效。
或者用荜茇、白芷、芥子、胡椒，这些按比例研磨后与盐和油调和，用灌肠的方法可以排出胎盘。如果胎盘没有出来会导致风病，如果出来了也会排出体内的风。
如果用上述方法都无法取出胎盘，要让经验丰富的助产妇剪短指甲，涂上油后将手伸入体内慢慢取出。
之后胎儿和胎盘都出来解脱后，要用芝麻油按摩阴部和全身。

།བུད་མེད་བུ་བྱུང་བའི་འོག་ཏུ་ནད་མག་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་མཚན་མ་ནི་འོག་ནས་ཆུ་སོ་དང་། ལྟོ་བ་དང་། བརླ་བྲག་ཏུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་ཞིབ་པར་བཏགས་ཏེ། མར་རམ་ཡང་ ན་ཆུ་དྲོན་པོ་བསྐོལ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་བའམ།ཡང་ན་འུ་སུའི་འབྲས་བུ་བསྐོལ་བ་བུ་རམ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་དྲི་སྣ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། གནྡྷ་བྷ་དྲ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་ལ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་སྨན་པ་རྒན་པོ་རྣམས་ན་རེ་དྲི་སྣ་གསུམ་ དང་།ཚ་བ་གསུམ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། འུ་སུའི་ཁུ་བ་སྦྱར་ལ་བླུད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདིར་བུའི་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་བུད་མེད་དམ་མ་མ་གང་ཡང་རུང་བས་བྱིས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བུ་བྱུང་བའི་འོག་ ཏུ་མ་ལྟོགས་པར་གྱུར་ན་ནི་མར་རམ་འབྲུ་མར་གང་ཡང་རུང་བ་སྦྱར་བའི་བཟའ་བའམ།ཐུག་པ་སྦྱིན་ནོ། །ལྟོགས་པར་མ་གྱུར་ན་ནི་དང་པོ་ཡི་ག་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཆུ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་བུ་རམ་མཉེས་ལ། ཆ་བ་རྣམ་པ་ལྔའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་ལ་བླུད་དོ། །རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་ རྩ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་བསྐོལ་བ་བླུད་ན་མངལ་གྱི་རླུང་ནད་སེལ་ཞིང་ཁྲག་ངན་དག་པར་བྱེད་དོ།།རིམ་པ་འདི་དག་གིས་ཞག་གཉིས་གསུམ་དུ་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བྱིས་པའི་མ་སྣུམ་དང་འཕྲོད་ན་ནི་སྣུམ་དང་བཅས་པའི་བཟའ་བཏུང་སྦྱར་རོ། །སྣུམ་དང་མི་འཕྲོད་ན་ནི་ གོང་གི་ཚ་བ་ལྔ་དང་བཅས་པའི་བཟའ་བཏུང་སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟར་གོང་དང་མཐུན་པའི་བཟའ་བཏུང་བྱིན་ནས་རླུང་མི་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མར་དང་ཏིལ་མར་གྱིས་བསྒོས་པའི་རས་ཀྱིས་ལྟོ་བ་བཅིང་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཁ་ཟས་ཞུ་བ་དང་ཁྲུས་བྱ་སྟེ། གོང་དུ་སྨོས་ པའི་སྨན་ཚ་བ་ལྔ་འམ།རྩ་བ་བཅུ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་སྦྱིན་ནོ། །ཞག་གསུམ་ནས་ནི་བི་ད་རིའི་སྡེ་ཚན་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་བླུད་མར་དང་འོ་མ་གོང་དང་མཐུན་པ་དང་སྦྱར་རོ། །ཞག་བདུན་པ་ནས་ནི་རིམ་གྱིས་ཉམས་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་ཁ་ཟས་སྦྱིན་ནོ། ། ཞག་བཅུ་གཉིས་པ་ནས་ནི་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པའི་ཤ་ལས་གཡོས་སུ་བྱས་པའམ། ཤའི་བཟའ་བ་མེའི་དྲོད་དང་སྦྱར་ནས་སྦྱིན་ནོ། །བུ་བཙས་ཟིན་པའི་བུད་མེད་ལ་ནི་དང་པོ་རུམ་དུ་ཆགས་པ་ནས་འཕེལ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། འབྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཁྲག་མང་པོ་འབྱུང་བ་དང་། བཙིར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ནད་དུ་གྱུར་ན་གསོ་དཀའ་བར་བཤད་དེ། དེ་བས་ན་འབད་པ་དང་བཅས་པས་གསོ་བར་བྱའོ། །འོན་ཀྱང་བུ་བྱུང་ནས་ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་བག་དང་བཅས་པས་སྲུང་བ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བྱའོ། ། དེ་ཕན་ཆད་ནི་ཅི་བདེར་སྤྱད་དོ། །ཐོག་མ་བུ་བཙས་ནས་ཉམས་བརྟས་ཏེ། ཕྱི་མ་ཟླ་མཚན་བྱུང་ནས་སྐྱེས་བུ་བཙས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་གནས་ལས་ལེའུ་དང་པོ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་བྱིས་པ་རུམ་དུ་ཆགས་པའི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག བསྟན་པའི་ལེའུ་གཉིས་པ་བཤད་པར་བྱའོ།

产妇生子之后会出现一种称为'产后病'的疾病。其症状是从下腹部、腹部和大腿部位感到疼痛。对此，应将炒熟的大麦磨成细粉，与酥油或热水调和服用。
或者将乌苏果煮汤，加入糖和三辛香（即桂皮、豆蔻、甘达跋陀罗）的粉末调和服用。或者据老医生所说，将三辛香和三热药各两钱的粉末与乌苏果汁调和服用。
这里所有关于婴儿的治疗，都应由产妇或保姆按照儿科论中所述方法进行。
产后如果不饿，可以给予酥油或芝麻油调和的食物或汤。如果饿了，首先为了开胃，将糖在开水中化开，加入五种热药的粉末后服用。
服用治疗风病的十根药等煎煮的药汤，可以消除子宫的风病并净化恶血。这些步骤应持续两三天。
此外，如果产妇适合油性食物，就给予含油的饮食。如果不适合油性食物，就给予加入上述五种热药的饮食。
按照上述方法给予饮食后，为了防止风入侵，应用浸过酥油和芝麻油的布绑缚腹部。
食物消化后应沐浴，然后给予加入上述五种热药或十根药等的汤药。
三天后，给予毗达利类药物调制的汤药，并按上述方法配以酥油和牛奶。
从第七天开始，逐渐给予增进体力的食物。
从第十二天开始，可以给予陆地动物肉类烹制的食物，或配合火力温度的肉食。
对于已经分娩的妇女，从最初受孕到胎儿发育等过程中，以及分娩时的痛苦、大量出血、挤压等痛苦所致的疾病都难以治愈，因此要努力治疗。
但是，产后两个半月内要谨慎地按规矩护理。此后可随意行事。
从最初分娩到体力恢复，之后月经来潮，就如同'产妇'这个名称不复存在一样。
身体位置第一章完。
接下来将讲解第二章：胎儿在子宫中形成的各种疾病。

།དེ་ལ་བྱིས་པ་རུམ་དུ་ཆགས་པའི་བུད་མེད་དེས་སྤྱད་པར་མི་འོས་པའི་དངོས་པོ་ཉལ་པོ་དང་རྩོལ་བ་ལ་སོགས་བསྟེན་པ་ལས་བྱུང་བའམ། ཡང་ན་ནད་གཞི་འཁྲུགས་པའི་དབང་གིས་མོ་མཚན་ནས་ཁྲག་མང་པོ་བྱུང་ སྟེ།དེ་ཡང་ཆུ་སོ་དང་། རྩིབ་ལོགས་དང་། རྐེད་པ་དང་། མོ་མཚན་གྱི་སྒོར་ཟུག་གཟེར་བྱེད་ན། དེ་ལ་ནི་ལུས་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་ནས་སྣུམ་པ་དང་། བསིལ་བའི་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། བསྐུ་བ་དང་། བླུགས་པའི་གསོ་བ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་པུ་ ཤེལ་ཙེ་དང་།པདྨ་དང་། ཙནྡན་དང་། ཤིང་འོ་མ་ཅན་གྱི་ཤུན་པ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་པས་རས་ལ་བསྐུས་ཏེ། རས་བསྒྲིལ་ལ་ཐམ་བུ་ཐབས་སུ་བྱས་པས། མཚན་གྱི་སྒོ་ནས་བཙངས་ལ་གཞག་གོ། །མར་ཆུ་ནང་དུ་ལན་བརྒྱ་ཙམ་མཉེས་ པས་ལུས་བསྐུའོ།།ཡང་ན་གོང་གི་ཨུ་ཤི་ར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་ལུས་གཞུག་གོ། །ཀ་ར་དཀར་པོ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཀུ་མུ་ད་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། པདྨ་གེ་སར་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་སྦྱིན་ནོ། །ཤྲི་ཀ་ཊ་ཀ་དང་། ཀ་ཤེ་རུ་ཀ་མར་དང་། འོ་མ་དང་སྦྱར་ བའི་བཟའ་བ་སྦྱིན་ནོ།།ཡང་ན་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ཨུཏྤ་ལའི་རྩ་བ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་ར་གཞོན་ནུ་འདི་རྣམས་ཕྱེ་མར་བྱས་ཏེ། འོ་མ་དང་། བཏུང་བ་འམ། ཡང་ན་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་འབྲས་སཱ་ལུའི་རྩ་བ་དང་། ཀ་ཀོ་ལ་དང་། བ་ལ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བུ་རམ་ཤིང་འདི་རྣམས་ཆུ་དང་འོ་མ་དང་བསྐོལ་ལ། ཆུ་ནི་དུ་འོ་མ་ལུས་པ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཤ་ཁ་རས་བཏབ་ལ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་ཐང་ལ་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཤ་བསིལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་། ཤ་ཁ་རས་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །གཞན སློན་ཁྲུས་མ་གཏོགས་པ་ཕྱི་མ་ཁྲག་མཁྲིས་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་སྐབས་འདིར་སྦྱར་རོ།།ཟླ་བ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཁྲག་དབྱུང་བ་དགག་པའི་གསོ་བ་བྱས་ལ། བུ་ལེགས་པར་བརྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བུ་གསོ་བ་ལ་འབད་པ་དང་བཅས་པར་བྱའོ། ། ཅི་སྟེ་ཁྲག་དབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་གསོ་བ་མ་བྱས་ན་ནི་མངལ་དུ་བུ་མི་འཆགས་ཤིང་བརྟན་པོར་མི་འགྱུར་བར་སྨན་དཔྱད་བྱའོ། །གལ་ཏེ་བུད་མེད་ལ་བེའུ་སྣབས་ཀྱི་ནད་བྱུང་ན་དེ་ལ་ནི་ཕན་པའི་སྨན་བསྟེན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ནི་བསིལ་བའི་བག་གིས་ལུས ཀྱི་ནང་ནས་སྦྱར་རོ།།སྨན་ཡང་ཁ་བ་དང་བསྐ་བའི་རྩུབ་ཆོས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་སྨྱུང་བ་བྱ་ཞིང་གླ་སྒང་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཨ་ར་ལུ་དང་། འུ་སུ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། བར་པ་ཏ་དང་། ཙནྡན་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་འདི་རྣམས་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ སྐོམ་དུ་བླུད་དོ།།ཟས་སུ་ནི་འབྲུ་གསུམ་པོ་དང་། ཅི་ཚེ་དང་། ཁྲེ་དང་། ཅི་ཚེ་རྒོད་འདི་དག་གསུམ་ལས་གཡོས་སུ་བྱས་ལ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་གང་བུ་ནས་སྐྱེས་པའི་སྲན་མའི་རིགས་ཀྱི་ཨུ་ཤའི་ཁུ་བཅུད་དང་གར་མའི་ཟས་ལྷན་ཅིག་སྦྱིན་ནོ། །སྨན་དང་ ཟས་དེ་དག་གིས་མ་ཞུ་བའི་བེའུ་སྣབས་ཀྱི་ནད་ཞི་བར་གྱུར་ན་གོང་མ་བཞིན་དུ་བསིལ་བ་དང་།སྣུམ་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་ནས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་བྱིས་པ་ཟླ་བ་མ་ཚང་བར་ཕྱིར་འཕྱིལ་བར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ཟུག་གཟེར་དྲག་པོ་མྱོང་སྟེ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཟུག་གཟེར་མི་དྲན་པ་དང་། མངལ་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆང་བཟང་པོ་ལེགས་པར་སྨིན་པ་ཡོག་ཚད་བུད་མེད་ལ་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ནས་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་འབྲས་ཐུག་བླུད་དོ། །གལ་ཏེ་ཆང་མི་འཐུང་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཚ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་སྦྱིན་ནོ།

对于胎儿在腹中的孕妇，由于从事不当行为如性事和剧烈运动等，或者由于疾病失调导致阴道大量出血，如果在牙龈、肋部、腰部和阴道口出现疼痛，那么应当从身体内外两方面使用油性和凉性的饮食、饮品、涂抹和灌注疗法。
具体方法是：将贝叶、莲花、檀香、乳树皮等研成粉末，与酥油调制成膏，涂抹在布上，将布卷成条状，从阴道口插入。用百次搅拌的酥油水涂抹身体。或者将上述香根等粉末与水调和后浸泡身体。
将白糖、蜂蜜、睡莲、青莲、莲花花蕊调制成膏剂服用。将诃子和迦舍鲁迦与酥油、牛奶调和后食用。
或者将青木香、莲根、幼无花果树研成粉末，与牛奶一起饮用，或者用牛奶煮成汤汁饮用。
或者将稻根、迦俱罗、两种婆罗、甘草、甘蔗这些药材用水和牛奶煮，等水分蒸发只剩牛奶时，加入蜂蜜和糖调服。
或者将陆地动物的肉煮成凉汤，加入蜂蜜和糖调服。
除了前面提到的沐浴外，这里还可以采用后面治疗血胆病的所有方法。
在三个月内要制止出血，为了使胎儿稳固，要努力进行胎儿保养。如果不进行止血等治疗，胎儿就不会在子宫中形成和稳固，应当进行医疗。
如果妇女出现白带病，应当服用有益的药物。饮食应当以凉性为主，从体内调理。药物应当采用寒性和涩性的粗糙疗法。
此外，要禁食并服用姜黄、贝叶、獐牙菜、诃子、乌苏、蒺藜、槲皮、檀香、白附子等煮成的汤药。
食物方面，可以食用三种谷物、小麦、青稞、野生小麦这三种煮熟的食物。或者与豆类荚果等豆类的汤汁和热食一起食用。
如果用这些药物和食物使未消化的白带病平息，就像前面说的那样，从内外两方面进行凉性和油性治疗等。
如果胎儿未足月就流产，这时会经历剧烈疼痛，为了立即止痛和安抚子宫，应当给妇女适量的优质陈酿酒。然后用小五根煮汤作为基础煮粥给她喝。如果是不饮酒的人，就给她喝加入五种辛香料的汤。

།དེ ནས་བིལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལས་གཞི་བླངས་ལ་གོང་གི་འབྲུ་གསུམ་དང་།ཏིལ་དང་སྦྱར་བའི་ཟན་དྲོན་སྦྱིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་བུ་ཟླ་བ་གཅིག་ལོན་པ་ན་འབྱིལ་བར་གྱུར་ན་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་གོང་མ་ཞག་གཅིག་གི་བར་དུ་སྦྱིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ ཟླ་བ་བཞི་ནས་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་ཟླ་གྲངས་དང་ཞག་གྲངས་རེ་རེར་སྦྱར་རོ།།ཁ་ཟས་ཀྱང་ཡང་བག་ཚོད་ཟིན་པར་བཟའ་སྟེ། དེ་ཡང་སྣུམ་དང་ལན་ཚྭ་མེད་པ་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྨན་ན་ལེ་ཤམ་ལ་སོགས་པ་ཚ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་བཅས་པ་བྱིན་ན་ཕན་ནོ། །གོང་དུ་ བསྟན་པའི་ཟས་དང་སྨན་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་བསྟན་པ་ནི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་དང་ཆུ་སེར་དང་།རླུང་མཁྲིས་ལ་སོགས་པ་འཁྲུགས་པ་ཞི་ཞིང་བསྐོམ་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སྣུམ་པའི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དང་། ནི་རུ་ཧ་བཏང་ན་སྟོབས་དང་ ལྡན་པ་དང་།མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་ཛི་བན་ཏིའི་སྡེ་ཚན་འོ་མ་དང་སྦྱར་ལ་བླུད་དོ། །གཞན་ཡང་ཁོང་པའི་ནང་དུ་བུ་ལ་ནད་ཀྱང་མེད། ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་བཞིན་དུ་མོ་མཚན་ནས་ཁྲག་འཛག་སྟེ་བུ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་མ་ནུས་པ་ཡང་ ཡོད་དེ།དེ་འཕར་བའམ་འགུལ་བར་མི་སྣང་ན་དེའི་སོ་ན་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བུ་འཕེལ་མ་ནུས་པའི་རྒྱུས་མའི་ལྟོ་བ་ཆེར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །གཞན་མས་མྱ་ངན་སྨྱུང་བ་དང་། རྩུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་རླུང་འཁྲུགས་པ་འམ། ཁྲག་ མང་པོ་བྱུང་བའི་རྒྱུས་རླུང་འཁྲུགས་པའམ།དེ་གཉིས་གང་ཡང་རུང་བའི་རྒྱུས་བུ་དེ་རིད་ཅིང་སྐེམས་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་མིང་ནི་གོ་ད་ར་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནང་གི་བུའི་འགྲིབས་པའི་དབང་གིས་སྔར་ལྟོ་བ་ཆེར་སྐྱེས་ན་ཡང་ཕྱིས་འགྲིབ་པར་སྣང་སྟེ། ནང་དུ་འགུལ་བ་ ཡང་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཅུང་ཞིག་འགུལ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སོ་ན་གནས་པ་དང་། ནད་གོ་ཏ་ར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ལ་ནི་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་པའི་སྨན་དང་། རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་། མངར་བའི་སྨན་དང་། མར་དང་། འོ་མ་དང་། རེའུ་བཙས་མ་ཐག་པའི་ཤ་ དང་།འདི་རྣམས་ལེགས་པར་སྦྱར་ལ་མ་ལ་ཚིམ་ཚད་དུ་སྦྱིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བཞོན་པ་ལ་བསྐྱོན་ཏེ་ཅུང་ཞིག་བསྐུལ་ལོ། །ཁོང་པ་ན་ནང་གི་བུའི་ཚད་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འགུལ་མི་ཤེས་པ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་ནི་བྱ་ཤེ་ན་དང་། གོ་བད་ཚ་དང་། ཨུག་ཀྲོ་ཤ་དང་། རྨ་བྱ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཤའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་མང་པོ་བླུགས་པའམ་ཡང་ན་མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། ལ་ཕུག་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་མང་པོ་བླུགས་ལ་སྦྱིན་པ་འམ། ཡང་ན་བིལ་བ་གཞོན་ནུ་དང་། ཏིལ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། ཕྱེ་དང་འདི་རྣམས་ཆུ་དང འོ་མ་དང་བསྐོལ་བའི་ཐུག་པ་བླུད་དོ།།རྐེད་པ་མན་ཆད་ཏིལ་མར་གྱིས་བསྐུ་བྱུག་བྱ་སྟེ། སྲོག་ཆགས་གཞོན་ནུའི་ཤ་ཟོས་ལ། དེ་དང་རྒུན་ཆང་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱིན་ནོ། །བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་ལ་ནི་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བར་འོང་ངོ་། །ཞེས་དགའ་བའི་སེམས་སྐྱེད་དེ། དེ་ལ་ ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པ་བསྟེན་པའི་དབང་གིས་ལུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ན་ཡང་ལོ་གྲངས་སུ་འདུག་སྟེ།ཤིན་ཏུ་དཀའ་བས་ཉམ་ཐག་སྡེ་མི་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད། ལ་ལ་དག་ནི་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་ལའང་རྟུག་པ་འགགས་པའི་ནད་ བྱུང་ན་དེ་ལ་ནི་སྣུམ་ཆེན་པོ་བཞི་གང་དང་འབྱོར་བའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ན་དེ་མ་ཐག་འབྱུང་བའི་རིགས་སོ།།གལ་ཏེ་ནད་གཞི་འཁྲུགས་པའམ་མ་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་མ་བུ་གཉིས་ཀ་འཆི་བ་ཡང་ཡོད་དོ།

然后，取五种大根如毕尔瓦等煮汁为基础，与前述三谷物及芝麻混合后给予温热糊状食物。如果婴儿满一个月时出现虚弱，则应在一日内给予汤等前述仪轨。同样，从四月至八月，每月每日都要如此配合。
饮食也要适量食用，即无油无盐，配合能生火热的药物如那勒善等五种辛热药物则有益。前述所示的饮食和药物等仪轨，是为了平息七种身体要素、黄水、风胆等的紊乱和干渴而说的。
此后，若给予油腻的饮食以及涅如哈（灌肠），则会增长力量和生火热。另外，将吉瓦提类药物与牛奶调配后饮用。又有腹中婴儿无病，具有气力，却从女阴流血，致使胎儿不能增长发育的情况。
若胎儿不见跳动或移动，称为'停滞期'。如此，由于胎儿不能增长，也有母体腹部不见增大的情况。另有因母亲忧愁、饥饿及粗暴等原因导致风气紊乱，或因大量出血导致风气紊乱，或因这两种原因之一使胎儿消瘦枯萎，其名称为'戈达拉'。
由于体内胎儿衰减的缘故，即使腹部先前增大，后来也会见到衰减，体内移动也是很长时间才稍微动一下。对于这'停滞期'和'戈达拉'病这两种情况，应给予增长气力的药物、平息风气的药物、甜味药物、酥油、牛奶、初生驹肉等，将这些妥善调配后给予孕母，使其满足。
之后，让其乘骑并稍加驱动。腹中有所谓'青色胎位'不能移动的情况，对此应以鹰肉、牛肉、乌克若夏鸟肉、孔雀肉等的肉汤加入大量酥油，或者豌豆和萝卜汁中加入大量酥油给予，或者将幼嫩毕尔瓦果、芝麻、豌豆、面粉等与水和牛奶煮成汤饮用。
从腰部以下涂抹芝麻油，食用幼小生物之肉，并与葡萄酒一同服用。对孕妇应经常说'会顺利分娩'等话语以生欢喜心。对此，虽因食用不适饮食等，胎儿发育完整，但也有因年龄原因，极其困难疲惫而不能分娩的情况，也有能够分娩的情况。
若孕妇出现大便阻塞的病症，则应施以四种大油脂中任何可得之一的温和灌肠，即可立即排出。若因病因紊乱或往昔业力，母子二人也可能死亡。

།དེའི་རྟགས་ནི་ལྟོ་བའི་ནང་གྲང་བ་དང་། རེངས་པ་དང་། སྦོ་བ་དང་། ནད་ཚབས་ཆེ་བ་དང་། ནང་གི་མི་འགུལ་བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། དབུགས་ཉམ་ཐག་པར་འབྱིན་པ་དང་། ལུས་དུབ་པ་དང་། གནས་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་དགའ་བ་དང་། རྟབས་མིག་ཏུ་བལྟ་བ་དང་། རྟགས་དེ་དག་དང་ལྡན་ཞིང་བུ་ཕྱིར སྐྱེ་བའི་མཚན་མ་མི་སྣང་ན་ངེས་པར་བུ་ནང་དུ་ཤི་བའི་རྟགས་སོ།།གལ་ཏེ་བུ་ནང་དུ་ཤི་སྟེ་མཐོན་ན་ཆུ་དྲོན་པོས་མངལ་གྱི་སྒོ་ཁྲུས་བྱའོ། །ཕབས་དང་བུ་རམ་དང་ལན་ཚྭ་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་མོ་མཚན་གྱི་ནང་དུ་བསྐུ་ཞིང་དེ་ནས་མུ་ཛ་རའི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་སྦྱར་བའི་ ལྡེ་གུས་མོ་མཚན་གྱི་ནང་དུ་ཡང་དང་ཡང་ཕུལ་ཞིང་དགང་བར་བྱས་ན་ནང་ནས་དབྱུང་བའི་རིགས་སོ།།ཐབས་དེ་དག་གིས་མ་བྱུང་ན་སྲིད་སྲུང་གི་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་ལ་དབྱུང་ངོ་། །དེས་ཀྱང་མ་ཐོན་ན་རྣལ་འབྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་མོ། །གཞན་ཡང་ཤ་མ་ འབྱུང་བའི་སྨན་ལང་ཀ་ལི་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐབས་འདིར་སྦྱར་རོ།།དེ་དག་གིས་ཀྱང་མ་ཐུབ་ན། རྒྱལ་པོ་ལ་ཞུ་བའི་ཐག་བཅད་དེ། དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་པས་སེན་མོ་བྲེགས་ལ་མ་ཛ་རའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་ལ་མོ་མཚན་གྱི་སྒོ་དང་ལག་པ་བསྐུས་ ཏེ།ནང་དུ་བཅུག་ནས་དྲང་པོར་འདུག་ན་ནི་ལག་པས་ཕྲད་མ་ཐག་ཏུ་དབྱུང་། གལ་ཏེ་ལུས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའམ་ལུས་གོང་འོག་ཏུ་འཆུགས་པའམ། གང་ལྟར་ཡོད་པ་ལེགས་པར་མྱངས་ཏེ། མོ་མཚན་གྱི་ལམ་དུ་དགུག་གོ། །ཇི་སྟེ་མགོ་དྲང་པོར་ཡར་བལྟས་ཏེ་ འདུག་ན་ཡང་མར་བཟློག་ལ་དབྱུང་ངོ་།།དེ་ཡང་ཕན་ཚུན་བསྡུ་ལ་བཙིར་ཞིང་དབྱུང་སླ་བའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་བྱ་སྟེ། ཅི་ལེགས་སུ་དབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ལག་པ་གཉིས་སྔོན་དུ་བྱུང་ངམ། ཡང་ན་རྐང་པ་སྔོན་དུ་བྱུང་ངམ། མགོ་འབའ་ཞིག་སྔོན་དུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་འཆུས་ པའམ་ལོག་པར་བྱུང་ན་དེ་ནི་ཤམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཐབས་ཅི་ཡོད་པས་བརྟགས་ཏེ་ཕྱིར་དབྱུང་ངོ་།།གཞན་ཡང་བུའི་རྐང་པ་གཅིག་ནི་བཤད་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས་ལ་གཅིག་ནི་མོ་མཚན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཞུགས་ཏེ་འདུག་ན། དེ་ཡང་ནི་ཤམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ལག་པས་དབྱུང་ བར་མི་ནུས་ཏེ་མཚོན་གྱིས་དབྱུང་བར་འོས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་མཚོན་འདི་འདྲ་བ་ལས་བྱ་བར་བསྔགས་ཏེ། མཚོན་གྱི་དབྱིབས་རྩེ་མོ་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲ་ལ་སོ་ནི་མཛུབ་མོའི་སེན་མོའི་དབྱིབས་དང་འདྲ་བ་དང་། འཕེལ་བཙགས་ཞེས་བྱ་བ་དབྱིབས་སུ་སྤུ་གྲི་འདྲ་བ་དང་། དཀྱིལ་ འཁོར་གྱི་རྩེ་མོ་འདྲ་བ་དང་དེ་གསུམ་ལས་ཀྱང་འཕེལ་བཙགས་ནི་རྩེ་མོ་རྣོ་བས་ནང་དུ་མི་གཏང་ངོ་།།དེ་བས་ན་སྨན་པ་མཁས་པ་ལས་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་གོམས་པས་མཚོན་ལེགས་པར་བྱ་སྟེ། མགོ་བོའམ་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་གང་བདེ་བའི་ཕྱོགས་ན་ཡོད་པ་དེ་ལྕགས་ཀྱུས་དམ་དུ་ བཟུང་སྟེ།མཚོན་གྱིས་བཅད་ཅིང་ལྕགས་ཀྱུས་དྲངས་ལ་དབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་ལྷག་མ་ཡང་བཅད་ཅིང་རིམ་གྱིས་ཕྱིར་དབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་བུའི་ནང་ཆལ་སོགས་པ་མའི་ཁོང་པར་ལུས་པའི་མཚན་མ་ནི་ལྟོ་བ་ཅུང་ཞིག་གྲང་བར་འདུག་སྟེ། དེ་ལ་ནི་བུད་མེད་ ཀྱི་ལྟོ་བ་དབུགས་ཀྱིས་བཀང་བ་ལྟར་བྱས་ལ་ཕྱིར་བཙིར་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེས་འབྱུང་དུ་མ་འདོད་ན་ཡང་གོང་མ་ལྟར་བཅད་ཅིང་དབྱུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་བུ་མའི་རྐེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འདུག་པ་ཡོད་དོ། །དེ་ནི་རླུང་གིས་དེ་ལ་འབྱར་བར་བྱས་ པ་ཡིན་པས་ཐོག་མར་ཐོད་པ་བཅད་ལ་ལྕགས་ཀྱུས་ཕྱིར་དྲངས་ལ་དབྱུང་ངོ་།།ལག་པ་ཡང་དུམ་བུ་དུམ་བུར་བཅད་ཅིང་དབྱུང་སྟེ། བུད་མེད་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཚོན་གྱིས་མ་ཕོག་པར་བག་བྱའོ།

其征兆是腹内发冷，僵硬，肿胀，病情严重，内部不动，头晕，口渴严重，呼吸困难，身体疲惫，对住所等不喜欢，惊恐地观望，具有这些征兆且胎儿无法生出的征象时，必定是胎儿在腹中死亡的征兆。
如果胎儿在腹中死亡而未出，应用温水清洗产门。用酵母、糖和盐调制的药膏涂抹阴道内，然后用慕加拉粉末与酥油调制的药膏反复填充阴道内，这样就可以取出胎儿。
如果用这些方法未能取出，则用护命咒术咒诵后取出。如果这样仍未取出，则修习瑜伽定。此外，所有防止肉腐烂的药物如郎卡利等配方也可在此时使用。
如果这些方法都无效，则请示国王后决定，之后医生剪短指甲，用慕加拉粉末与酥油调制的药膏涂抹产门和手，伸入内部，如果胎儿位置正直，一触及即可取出。
如果胎位发生改变或身体上下错位，要仔细探查其状况，从阴道通道中拉出。如果头部正向上，也要翻转后取出。
还要收缩挤压，采用各种便于取出的方法，尽可能妥善地取出。如果双手先出，或者双脚先出，或者只有头部先出，而且扭曲或倒转而出，这称为难产，要用一切可能的方法检查后取出。
此外，如果胎儿一只脚在产道中，另一只脚朝向阴道方向，这也称为难产，这种情况无法用手取出，应该用器械取出。
推荐使用这样的器械：器械形状顶端如圆盘，刃如食指指甲形状，还有称为'增长钳'的形状如剃刀，以及圆盘状尖端，这三种中增长钳因尖端锋利不可伸入体内。
因此，熟练掌握医术的医生要善用器械，用钩子牢固抓住头部或脚部等容易抓取的部位，用器械切割同时用钩子拉出。其余肢体也要同样切割后依次取出。
如果胎儿的内脏等留在母体内的征兆是腹部稍冷，这时要让产妇的腹部充满气后挤压，就能取出。如果这样不能取出，也要像前面说的那样切割取出。
此外，有时胎儿依附在母体腰部。这是由风使其粘附造成的，首先要切开头骨，用钩子向外拉出。手臂也要分段切割取出，要注意不要让器械伤及产妇的肠等器官。

།རླུང་ཤས་ཆེར་འཁྲུགས་པའི་དབང་གིས་ཁོང་པའི་ནང་དུ་བུ་མི་འགུལ་ ཞིང་རེངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བར་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་སྨན་པ་མཁས་པས་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ་དཔྱད་བྱ་བ་ཡིན་གྱིས་བློ་ཞན་པའི་སྨན་པ་མི་མཁས་པ་རྩིང་པོ་མ་བརྟགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བླུན་ཆོས་སུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་གལ་ཏེ་བུ་མ་ཤི་བར་ དཔྱད་དྲག་པོ་མཚོན་གྱི་ལས་བྱས་ན་ནི།མ་དང་བཅས་པར་འཆི་ལ་གཉིས་ཀ་སྲོག་གཅིག་པར་བལྟ་སྟེ་དེ་མ་ཐག་འཆིའོ། །དེ་བས་ན་ཐོག་མར་མཚོན་གྱི་ལས་མི་བྱ་བར་དྲང་བའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན་མོ་མཚན་ཞུམ་པར་གྱུར་པ་དང་། མོ་མཚན་ཕྱིར་ ལོག་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་བརྣག་དཀའ་བའི་ནད་འབྱུང་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བས་གཟིར་བ་དང་སྒྲེགས་པ་མནམ་པོ་འབྱུང་བ་དང་། ལུས་གྲང་བ་དང་མཚན་མ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་ནི་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། །བུད་མེད་བུ་བྱུང་ནས་ཤ་མ་ དབྱུང་དུ་མ་འདོད་ན་གོང་དུ་སྨོས་པའི་གསེར་གྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་བྱའོ།།བུ་དང་། ཤ་མ་བྱུང་ཟིན་ནས་ཆུ་དྲོན་པོས་ཁྲུས་བྱས་ལ་སྣུམ་གྱིས་བསྐུ་བྱུག་བྱའོ། །དེ་ནས་མོ་མཚན་གྱི་སྒོ་ནས་སྣུམ་དང་བཅས་པའི་རས་བལ་གྱིས་བཅུག་ན་འཇམ་པར་འགྱུར་ཞིང་ཟུག་ གཟེར་ཡང་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ལ་ལ་ཕུད་དང་། བོང་ང་གཉིས་དང་། ར་སྣ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཚ་བ་རྣམ་ལྔ་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་པུ་ཙེ་ཤེལ་ དང་།བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཀ་ཊཱ་ག་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ཏེ་ཛོ་བ་ཏི་དང་འདི་རྣམས་བཏགས་ཏེ་ཕྱེ་མར་བྱས་པའམ། ཡང་ན་བསྐོལ་བ་མར་དང་ལྡན་པར་བླུད་ན་བུད་མེད་ཀྱི་མངལ་ནད་ཁྲག་འཛག་པ་ཞི་བར་བྱེད་དེ་ཞག་གསུམ་གྱི་བར་དུ་བྱའོ། །དེ་ནས་ཞག་གསུམ་ གྱི་བར་དུ་སྣུམ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་སྦྱིན་ནོ།།སྨན་བསྐོལ་བའི་ཆང་ངམ། ཨ་ས་བ་ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་ཆང་ཕྱི་དྲོའི་དུས་སུ་སྐོམ་དུ་བླུད་དོ། སྨན་ཤི་རི་ཤ་དང་། ཀ་ཀུ་པ་གཉིས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་རས་བལ་སྦངས་པ་མོ་མཚན་གྱི་ནང་དུ་ གཞུག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་ནད་གང་ཡང་རུང་། གློ་བུར་དུ་བྱུང་ན། སོ་སོའི་ནད་དང་མཐུན་པའི་སྨན་སྦྱར་རོ། །རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་རྩ་བ་བཅུ་པའོ། །མར་དང་བསྐོལ་བ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་བཟའ་བ་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ནས་ཞག་བཅུའི་བར་དུ་ཤ་ཁུ་དང་བཅས་པའི་ཟས་ སྦྱིན་ནོ།།དེ་ནས་ཞག་བཅུའི་བར་དུ་ཟས་ཡང་བ་དང་། ཕན་པ་དང་། ཉུང་བའི་བཟའ་བ་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ནས་ཟླ་བ་བཞིའི་བར་དུ་བཟའ་བ་ཉུང་ཟད་སྦྱིན་ཞིང་། འོག་ནས་འབྱུང་བའི་སྨན་ལས་སྦྱར་བའི་ཏིལ་མར་བསྟེན་པར་བྱའོ། །དེ་ཡན་ཆད་ནི་ཅི་བདེ་བར་སྤྱད་དེ་བསྲུང་མི་ དགོས་སོ།

由于风大剧烈扰动的缘故，使胎儿在腹中不能动弹且僵硬等种种变化。因此，应由明医详细观察后再施治疗，不应由智慧浅薄、不精通医术、粗鲁且未经观察的医生盲目行事。为什么呢？如果胎儿未死就施以猛烈的手术刀疗，则母子同命，视为一命，立即就会死亡。
因此，首先不要施行手术，而要采用各种矫正方法。否则，会出现阴道萎缩、阴道外翻，以及如前所述难以忍受的疾病、呼吸不畅、发出臭气、身体寒冷等症状的妇女应当完全避免治疗。
如果产妇生产后不愿取出胎衣，则应使用前述的金花等配方。胎儿和胎衣生出后，应用温水沐浴并涂抹油脂。然后从阴道处放入浸油的棉花，这样会变得柔软，疼痛也会平息。
之后，将辣椒花、白芦笋、辣椒、阿魏、豆蔻和五辛香的粉末与酥油调和，或者将其煎煮的汤汁与酥油调和后饮用。或者将补骨脂、白芦笋、诃子、阿魏、野姜磨成粉末，或者将其煎煮后加入酥油服用，可以止住妇女的子宫出血，应持续三天。
然后连续三天给予以油脂为基础的饮食。傍晚时分可以饮用药物煎煮的酒或精心调配的阿苏罗酒止渴。将合欢花和阿育树煎煮的汤汁浸泡棉花后放入阴道中。
同样，如果突然出现任何疾病，则应配制相应对症的药物。这是平息风的十种根药。给予以酥油煎煮为基础的饮食。之后十天内给予带肉汤的食物。
之后十天内给予清淡、有益且少量的饮食。之后四个月内给予少量饮食，并服用下文将要提到的药物配制的芝麻油。此后可随意饮食，不需要特别保护。

།སྨན་བ་ལའི་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བ་ལ་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་ཆུ་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ལ་དྲུག་ཆ་ལུས་པ་དང་མཉམ་པའི་དེ་དང་འོ་མ་དང་བསྲེས་པ་དེའི་ནང་དུ་ནས་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། རྩ་བ་བཅུ་པ་འདི་རྣམས་ཆ་གཅིག་དང་། ཏིལ་མར་ཆ་བཅུ་བཞི་དང་། མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། བཙོད་དང་། རམ་ཉེ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། རུ་རྟ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་། གླ་སྒང་དང་། རྡོ་དྲེག་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཨ་ཀ་རུ་ནག་པོ་དང་། བ་སྤྲུ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། པ་ཡས་སྱ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བ་ལ་ར་ས་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། མུངྒ་པརྞི་དང་། མ་ཤ་པརྞི་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། གནྡྷ་བྷ་དྲ་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མེ་མི་ཆེ་བས་བསྐོལ་ལ་ཏིལ་མར་འབའ་ཞིག ལུས་པ་དང་།དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་ཏེ་ཁྱད་པར་དུ་བུད་མེད་བུ་བཙས་མ་ཐག་པ་དང་། བྱིས་པའི་མིག་གནད་ན་བ་དང་། རུས་པ་ཆག་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །གཞན་ཡང་ རིམས་དང་།སྐྲན་དང་། གདོན་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། གཅིན་ནད་དང་། རྒྱུ་མ་ཆེར་སྐྱེས་པའི་ནད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པ་ཡང་འདི་ཡིན་ཏེ། མཆོག་ཏུ་མོ་མཚན་རལ་བ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་ནོ་ཞེས་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ཐང་ལ་འབར་གྱིས་བཤད་དོ། །དེ་ དེ་ལ་བུ་མ་བཙས་པར་མ་ཤི་བར་གྱུར་ན་དེ་མ་ཐག་མའི་ལྟོ་བ་ལག་པས་མྱངས་ཏེ་བུ་ནང་དུ་འགུལ་ན་དེ་ཁོ་ན་སྐྱེས་པའི་དུས་ཡིན་པས་ཆུ་སོའི་སྒོ་ནས་དྲལ་ཏེ་མྱུར་དུ་བུ་དབྱུང་བར་བྱའོ།།ཐོག་མ་མའི་མངལ་དུ་ཁུ་ཁྲག་ཆགས་ནས་ཟླ་བ་དང་པོ་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ན་ཤིང་མངར་དང་། ཤིང་ཤ་ ཀའི་ས་བོན་དང་།པ་ཡས་སྱ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་དེ་རྣམས་སྦྱར་རོ། །ཟླ་བ་གཉིས་པ་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ན་སྲུ་སྲུའི་རྩ་བ་དང་། ཏིལ་ནག་པོ་དང་། བཙོད་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་དེ་རྣམས་སྦྱར་རོ། །ཟླ་བ་གསུམ་པ་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ན་ནི། པ་ཡས་སྱ་དང་། པྲི་ཡངྐུ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་ དང་།ཐལ་ཏྲེས་དང་དེ་རྣམས་སྦྱར་རོ། །ཟླ་བ་བཞི་པ་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ན་ནི། བྱི་ཚེར་བ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། ར་སྣ་དང་། པདྨ་ར་ཙི་དང་། ཤིང་མངར་དང་དེ་རྣམས་སྦྱར་རོ། །ཟླ་བ་ལྔ་པ་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ན་ནི་བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་དང་། ཏང་བལ་དང་། ཤིང་འོ་མ་ཅན་གྱི་ མྱུ་གུ་དང་།ཤུན་པ་དང་། མར་དང་དེ་རྣམས་སྦྱར་རོ། །ཟླ་བ་དྲུག་པ་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ན་ནི། ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། པ་ལ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དཀར་པོ་དང་། གཟེ་མ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་དེ་རྣམས་སྦྱར་རོ། །ཟླ་བ་བདུན་པ་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ན་ནི། སྨན་ཤིང་ཀ་ཏྲ་ཀ་དང་། པདྨའི་རྩ་བ་ དང་།རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཀ་ཤེ་རུ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཀ་ར་དཀར་པོ་དང་དེ་རྣམས་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ཟླ་གྲངས་དང་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་བདུན་པོ་ཀུན་ལ་འོ་མ་དང་སྦྱར་ལ་བཏང་སྟེ་དེ་ལྟར་ཟླ་བ་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཁྲག་འཛག་པ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་གོང་མའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཟླ་བ་བརྒྱད་པ་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ན་ཀ་པིད་ཐ་བིལ་བ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། བུ་རམ་ཤིང་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ལ་བླུད་དོ། །ཟླ་བ་དགུ་པ་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ན་ནི། ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཨ་ནན་ཏ་དང་། པ་ཡས་སྱ་དང་། ཤིང་མངར རྣམས་འོ་མ་དང་སྦྱར་ལ་གཏང་ངོ་།།ཟླ་བ་བཅུ་པ་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ན་པ་ཡས་སྱ་དང་སྦྱར་བའི་འོ་མ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཤིང་མངར་དང་བཅའ་སྒ་དང་ཐང་ཤིང་རྣམས་འོ་མ་དང་སྦྱར་ལ་སྦྱིན་ནོ།

所谓'药物巴拉油'，是将巴拉草捣碎后，按照正确方法与水煮沸，剩余六分之一时，与等量牛奶混合，在其中加入大麦、枣、豆类、十种根茎各一份，芝麻油十四份，两种美达、桂皮、红花、两种拉姆涅、蒺藜、茜草、檀香、吉瓦卡、铜草、细辛、甘松、矿石、白芷、黑沉香、两种巴斯布、枸杞、榆树、帕雅斯亚、甘草、巴拉拉萨、生姜、蒙加帕尼、马沙帕尼、豆蔻、肉桂、甘达巴德拉等，将这些磨成细粉，一起用小火煎煮，直到只剩下芝麻油。
适量饮用此油可以战胜一切风病，特别推荐用于刚生产的妇女、婴儿眼疾、骨折等症。此外，还可以治愈发热、肿瘤、鬼魅、癫狂、尿疾、肠胀大等疾病，尤其对阴道裂伤和一切妇科疾病有效，这是大仙人唐拉巴所说。
如果孕妇未生产就死亡，立即用手按压腹部，如果胎儿在内部还有活动，这正是分娩的时机，应该从产道剖开迅速取出胎儿。
从最初精血在子宫中结合起，第一个月时，应配制甘草、诃子种子、帕雅斯亚、桂皮等。第二个月时，配制苏苏根、黑芝麻、红花、榆树等。第三个月时，配制帕雅斯亚、普里扬古、莲花、蒺藜等。第四个月时，配制刺果、蒺藜、茜草、莲花、甘草等。第五个月时，配制两种布里哈提、棉花、乳木幼芽、树皮和酥油等。第六个月时，配制克里希那帕尼、帕拉、白芦荟、芫荽、蒺藜等。第七个月时，配制卡特拉卡药木、莲根、葡萄、卡谢如、甘草、白糖等。
这样按月配制的七种药方都要与牛奶调配服用，这是为了在七个月期间预防出血而教导的上述配方。第八个月时，将木瓜、毕里哈提、甘蔗、刺果等的根部与牛奶一同煎煮后服用。第九个月时，将蒺藜、阿南塔、帕雅斯亚、甘草等与牛奶调配服用。第十个月时，服用帕雅斯亚调配的牛奶，或者用甘草、荜茇、桂皮等与牛奶调配服用。

།ཡང་ན་བུད་མེད་ཀྱི་ཟླ་མཚན་ཟླ་བ་རེ་རེ་འབྱུང་བ་ལས་གལ་ཏེ་མ་བྱུང་ན་དེ་ནི་རླུང་ གིས་ཁྲག་བསྒོངས་པ་ཡིན་པ་ལས།འདིར་མངལ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་མི་མཁས་པ་དག་ནི་བུ་འཆགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་ཡང་སྨན་ཚ་བ་དང་དྲོ་བ་དང་། རྣོ་བ་ཟོས་པ་ལས་ཁྲག་བསྒོངས་པ་ཉི་ཚེ་ཕྱིར་བྱུང་བ་ན། མི་བླུན་པོ་ལ་ལ་དག་བྱིས་པ་ འབྱུང་པོས་ཟོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་མོད་ཀྱི།ལུས་ཅན་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་ཏེ་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་འབྱུང་པོ་ཟ་བ་ཡོད་ན་ཡང་གཟི་བརྗིད་དམ་མདངས་ཙམ་འཕྲོག་གི་ལུས་མངོན་སུམ་དུ་ཆུད་གསོན་པར་སྣང་བ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །དེ་བས་ན་ཁྲག་མ་བྱུང་བ་ལ་བུ་ཆགས་པར་འཛིན་པ་ནི་འབྱུང་ པོས་མ་ཟོས་བཞིན་དུ་ཟོས་པའི་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ།།ལུས་ཀྱི་གནས་ལས་ལེའུ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །།བྱིས་པ་རུམ་དུ་ཆགས་པའི་རྐང་ལག་གི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཡན་ལག་ དྲུག་ཏུ་འདུས་ཏེ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན།མགོ་བོ་དང་དཔུང་པ་གཉིས་དང་། བརླ་གཉིས་དང་། ཁོང་པ་དང་དྲུག་གོ། །དྲུག་པོ་དེ་དག་གི་ཉིང་ལག་ཏུ་གཏོགས་པ་གང་ཞེ་ན། མགོ་བོའི་ཉིང་ལག་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁོང་པའི་ཉིང་ལག་ནི་སྙིང་དང་ལྟེ་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།དཔུང་པ་གཉིས་ཀྱི་ཉིང་ལག་ནི་གྲུ་མོ་དང་ལག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བརླ་གཉིས་ཀྱི་ཉིང་ལག་ནི་རྐང་པ་གཉིས་དང་པུས་མོ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་ཚང་བར་ཡོད་དེ། དེ་གང་ཞེ་ན་ནམ་མཁའ་དང་། རླུང་དང་། མེ་ དང་།ཆུ་དང་། ས་དང་ལྔའོ། །ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་དང་། སྒྲ་དང་། རེག་པ་དང་། གཟུགས་དང་། རོ་དང་དྲི་འདི་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་དུ་བལྟས་ཏེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་འོག་མ་རེ་རེ་ཆེ་སྟེ། དེ་ ལ་ནམ་མཁའི་ཡོན་ཏན་ནི་སྒྲའོ།།རླུང་གི་ཡོན་ཏན་ནི་སྒྲ་དང་རེག་བྱའོ། །མེའི་ཡོན་ཏན་ནི་སྒྲ་དང་རེག་བྱ་དང་གཟུགས་སོ། །ཆུའི་ཡོན་ཏན་ནི་སྒྲ་དང་། རེག་བྱ་དང་། གཟུགས་དང་རོའོ། །སའི་ཡོན་ཏན་ནི་སྒྲ་དང་། རེག་བྱ་དང་། གཟུགས་དང་། རོ་དང་། དྲི་སྟེ་ ལྔ་ཆར་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣ་བའི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ནམ་མཁའ་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒྲ་ཐོས་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྟོང་པའོ། །ལུས་ལ་རླུང་གནས་པས་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་རེག་པ་ཚོར་བར་ བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་དབུགས་གྱེན་དུ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའོ།།མེའི་ཁམས་ལུས་ལ་གནས་པས་ནི་མིག་གི་དབང་པོས་མཐོང་བ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་སྨིན་པའོ། །ཆུའི་ཁམས་ལུས་ལ་གནས་པས་ནི་ལྕེའི་དབང་པོ་དང་། རོའི་ཡོན་ཏན་དང་གཤེར་བའོ། །སའི་ ཁམས་ལུས་ལ་ཡོད་པས་ནི་སྣའི་དབང་པོ་དང་།དྲིའི་ཡོན་ཏན་དང་། རུས་པའོ། །གཞན་ཡང་ལུས་ལ་འཇམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཡང་ཁྲག་དང་། ཤ་དང་། རྐང་དང་། གཞང་དང་། སྙིང་དང་། ཕོ་བ་དང་། མངལ་གྱི་གནས་དང་། མཆེར་ པ་དང་།མཆིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་ལུས་ཀྱི་སྲ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ཕ་ལས་སྐྱེས་ཏེ། ཁུ་ཆུ་དང་། ཆུ་བ་དང་། རུས་པ་དང་། སྐྲན་དང་། སེན་མོ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཡིད་གང་ལ་མོས་པ་བཞིན་དུ་མི་དང་། རྟ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་དྲུག་ཏུ་ སྐྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་ལེན་པར་འགྱུར་རོ།།ཟས་གང་ལ་དགའ་བ་མ་བཀག་ཅིང་ཟོས་པ་ལས་ནི་ཚེ་རིང་བ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། སྙིང་སྟོབས་དང་། གཟི་བྱིན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།

又如女子的月经每月一次出现，如果没有出现，那是由风阻滞血液所致。对此，不通晓辨别怀孕特征的人们便说这是怀孕了。当食用了温热、辛辣的药物后，阻滞的血液仅仅流出时，一些愚人就说是被鬼吃掉了婴儿，但实际上并没有实体存在。即使有鬼吃掉，也只是夺取光彩或气色，不可能将实体明显地吞食。因此，对于月经未至便认为怀孕，以及明明未被鬼吃却认为被鬼吃掉的这种认识都应当完全舍弃。
身体所依品第二终。
今当解说胎儿四肢形成差别品。其中，此所谓身体，略说可归纳为六肢，即：头部、两肩、两腿和躯干六者。这六者的支分所属为何？头部的支分是眼睛、耳朵等。躯干的支分是心脏、肚脐等。两肩的支分是肘部、手等。两腿的支分是双脚、膝盖等。
又有情身中具足五大种，即：虚空、风、火、水、地五者。这五者的功德依次是声、触、色、味、香。其功德依次递增，即：虚空的功德是声音。风的功德是声音和触感。火的功德是声音、触感和形色。水的功德是声音、触感、形色和味道。地的功德具足声音、触感、形色、味道、香气五者。
又有情的耳根从中能听到虚空大种所住的功德之声，声的特征是空性。由风住于身中，身根能感受触觉的功德并使呼吸向上运行。火界住于身中，则眼根能见到形色的功德及成熟。水界住于身中，则舌根能尝味的功德及湿润。地界住于身中，则鼻根能闻香的功德及骨骼。
复次，身体一切柔软部分皆从母亲所生，即：血液、肉、筋、肛门、心脏、胃、子宫、脾脏、肝脏等。身体一切坚硬部分皆从父亲所生，即：精液、骨髓、骨骼、肿瘤、指甲等。随心所欲，将转生为人、马、象等六道众生。若能食用喜好的食物而不加禁止，则能长寿、无病、具有勇力和威光。

།དེ་ལ་ཁ་ཟས་ཀྱི་དངས་མ་ལས་ལུས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་ཡང་བཅུད་ལས་ གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།བཅུད་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་མི་ནི་ལོ་བདུན་ཡང་ཆུང་བར་ལྟའོ། །སྙིང་སྟོབས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་མི་ནི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་དག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་དང་། དཀར་པོའི་ཆོས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགའ་བའོ། །རྡུལ་གྱི་རང་ བཞིན་གྱི་མི་ནི་མང་དུ་སྨྲ་བ་དང་།ང་རྒྱལ་ཆེ་བ་དང་། ཁྲོ་བག་ཅན་དང་། ཚུལ་འཆོས་བྱེད་པ་དང་། ཕྲག་དོག་ཅན་ལ་སོགས་པའོ། །མུན་པ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་མི་ནི་གཉིད་ཆེ་བ་དང་། ལེ་ལོ་ཆེ་བ་དང་། འཇིགས་སྐྱེན་པ་དང་། རྨོངས་པ་དང་། སེམས་གདུང་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།དེ་ཡན་ཆད་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ལུས་ལ་པགས་པ་རིམ་པ་བདུན་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འོ་མ་བསྐོལ་བ་ལས་སྤྲིས་མ་ཆགས་པ་བཞིན་དུ་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་པོ་ཡང་རང་ རང་གི་དྲོད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་པགས་པ་རིམ་པ་རེ་རེ་སྐྱེ་སྟེ་དེ་དག་ཀྱང་བད་ཀན་དང་རྒྱུས་པས་གཡོགས་པར་གནས་སོ།།ཁམས་བདུན་པོ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཁྲག་དང་། བད་ཀན་དང་། ཕོ་བ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། ལོང་ཀ་དང་། རླུང་དང་། གཅིན་དང་། བདུན་པོ་དེ་དག་རླུང་དང་བཅས་པར་ལུས་ཀྱི་སྙིང་པོར་བལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཤིང་གི་སྙིང་པོ་བཞིན་ནོ། །བུད་མེད་ཀྱི་ལོང་ཀ་དང་མཁྲིས་པའི་བར་ན་མངལ་གྱི་གནས་ཡོད་དེ་བརྒྱད་དུ་བཤད་དེ། ཁོང་པའི་ནང་གི་ཡན་ལག་གཞན་ཡང་སྙིང་དང་། གློ་བ་དང་། མཆེར་པ་དང་། མཆིན་པ་དང་། ཨན་ད་ཀ་དང་། མཁལ་མ་དང་། ལྟེ་བ་དང་། དྲན་པ་དང་། ལྒང་པའོ། །སྲོག་གི་གནས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་བོ་དང་། ལྕེའི་ཚོར་བའི་གནས་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་དང་། སྙིང་དང་། ལྟེ་བ་དང་། ཆུ་སོ་དང་། ཁུ་ཆུ་དང་། མདངས་དང་། བཤང་བའི་ལམ་དང་བཅུ་པོ་དེ་དག་གོ། །ལུས་ལ་ཆུ་བ་ཆེན་པོ་བཅུ་དྲུག་གིས་དྲ་བ་ལྟར་ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན་ལྒང་པ་གཉིས་ལ་ཆུ་བ་ཆེན་པོ་གཉིས་གཉིས། ལག་པ་གཉིས་ལ་ཆུ་བ་ཆེན་པོ་གཉིས་གཉིས། མགྲིན་པའི་ཕྱོགས་ནས་བཞི་བཞི་སྟེ་བཅུ་དྲུག་གོ། ། ལུས་ལ་ཆུ་བ་ཆེན་པོ་དྲུག་ཡོད་དེ། མགྲིན་པ་དང་། ལག་པ་གཉིས་དང་། རྐང་པ་གཉིས་དང་། ཕོ་མཚན་གྱི་ཆུ་བ་སྟེ་དྲུག་པོ་དེས་སྤུ་གཤིབས་པ་ལྟར་བྱས་པའོ། །ལུས་ལ་རྒྱུས་པ་བདུན་ཡོད་དེ། མགོ་བོ་ལ་ལྔ་དང་། ལྕེ་དང་ཕོ་མཚན་ལ་རེ་རེ སྟེ་དེ་དག་ལ་མཚོན་གྱི་ལས་མི་བྱ་བར་བཤད་དོ།།ཐག་པ་ལྟ་བུའི་ཤ་ཆེན་པོ་བཞི་ཡོད་དེ། མདུན་རྒྱབ་ནས་གཉིས་གཉིས་ཏེ་བཞིས་འཛིན་ཐག་ཏུ་བྱས་པའོ། །རུས་པའི་ཚོགས་འདུས་པ་བཅུ་བཞི་སྟེ། ལོང་མོ་གཉིས་དང་། པུས་མོ་གཉིས་དང་། བརླ་བྲག་གཉིས་དང་། མཁྲིག་མ་གཉིས་དང་། མཆན་ཁུང་གཉིས་དང་། གྲུ་མོ་གཉིས་དང་། མགོ་བོ་དང་། མཇུག་ཏོ་སྟེ་བཅུ་བཞིའོ། །ལུས་ལ་གནད་ཀྱི་ཚིགས་ཆེན་པོ་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་དེ་གང་ཞེ་ན་མགོ་བོ་ལ་ལྔ་དང་། མཇུག་ཏོ་གཅིག་དང་། ལོང་མོ་གཉིས་དང་། པུས་མོ་གཉིས་དང་། བརླ་བྲག་གཉིས་དང་། མཁྲིག་མ་གཉིས་དང་། མཆན་ཁུང་གཉིས་དང་། གྲུ་མོ་གཉིས་དང་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །ལུས་ལ་སོ་དང་སེན་མོ་དང་བཅས་པའི་རུས་པ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་ཡན་ལག་བཞི་ལ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ། ཁོག་པ་ལ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ། མགོ་བོ་ལ་བརྒྱའོ། །དྲང སྲོང་ཐང་ལ་འབར་གྱི་བཞེད་ཀྱིས་ནི་ལུས་ལ་རུས་པ་སུམ་བརྒྱ་ཡོད་པར་བཞེད་དེ།ལུས་ལ་རུས་པའི་ཚིགས་ཉིས་བརྒྱ་བཅུ་ཡོད་དོ།

关于此，身体是从食物的精华中产生的，其增长和发育也是由营养所致。由营养所生的人即使七岁也显得年幼。
具有勇气性质的人具有身语意三者清净，相信有来世，喜欢布施等白法。
具有贪欲性质的人多言，我慢心重，易怒，虚伪，嫉妒等。
具有愚痴性质的人嗜睡，懒惰，易生恐惧，愚昧，心忧等。
以上已说明众生身体的本性。现在讲述身体的度量。
身体有七层皮，就像煮沸的牛奶上形成的膜一样，血等七种身体元素也是由各自的热量成熟而生成一层层皮，它们也被痰和筋覆盖而存在。
那七种元素是什么呢？血、痰、胃、胆、大肠、风、小便，这七种与风一起被视为身体的精华，就像树的精髓一样。
女性的大肠和胆之间有子宫，说为第八。腹腔内的其他器官还有心、肺、脾、肝、阑尾、肾、脐、记忆和膀胱。
所谓十处生命之处是：头部、舌的感觉处、胆、血、心、脐、小便道、精液、光泽和大便道这十处。
身体有十六条大脉如网般遍布，那是什么呢？两个膀胱各有两条大脉，两个手臂各有两条大脉，从颈部四条，共十六条。
身体有六条大脉：颈部、两手、两脚和生殖器的脉，这六条如同毛发排列一样。
身体有七条筋：头部五条，舌头和生殖器各一条，说这些部位不应用刀具损伤。
有四条如绳索般的大肉，前后各两条作为支撑带。
骨骼连接处有十四处：两踝、两膝、两髋、两腕、两腋、两肘、头部和尾椎共十四处。
身体有十八处大关节，即：头部五处、尾椎一处、两踝、两膝、两髋、两腕、两腋、两肘共十八处。
身体包括牙齿和指甲在内有三百六十块骨头，其中四肢有一百四十块，躯干有一百二十块，头部有一百块。
根据仙人唐拉巴的观点，身体有三百块骨头。身体有二百一十个骨节。

།ཡན་ལག་བཞི་ལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བརྒྱད། ཁོག་པ་ལ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དགུ། ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ལ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གསུམ་མོ། །སློབ་དཔོན་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུའི་ བཞེད་ཀྱིས་ནི་ཚིགས་ཉིས་སྟོང་དུ་འདོད་དོ།།དྲང་སྲོང་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ན་རེ་རྩ་དང་རྒྱུས་པ་དང་། ཤ་རུས་ཀྱི་གཟུངས་དང་གསུམ་ལ་ཉིས་སྟོང་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ལུས་ལ་རྒྱུས་པ་དགུ་བརྒྱ་ཡོད་དེ། ཡན་ལག་བཞི་ལ་སུམ་བརྒྱ། ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ལ་བདུན་ཅུ། ཁོག་པ་ ལ་ལྔ་བརྒྱ་སུམ་ཅུའོ།ཤའི་སྤར་ཚད་ནི་ལྔ་བརྒྱ་ཡོད་དེ་དེ་ཡང་ཡན་ལག་བཞི་ལ་བཞི་བརྒྱ། ཁོག་པ་ལ་དྲུག་ཅུ། ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ལ་བཞི་བཅུ་ཡོད་དོ། །བུད་མེད་ལ་ཉི་ཤུས་ཆེ་སྟེ་དེ་ཡང་ནུ་མ་ལ་བཅུ། མོ་མཚན་ལ་བཅུ་སྟེ་ཉི་ཤུའོ། །སྙིང་ལ་འབྱུང་བའི་རྩ་ཆེན་པོ་ བཅུ་ཡོད་དེ།དེ་ལས་གྱེས་པའི་རྩ་བདུན་བརྒྱས་ལུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་སྟེ། ཤིང་གི་ལོ་མ་ལྟ་བུའོ། །ཟས་འཇུ་བའི་དངས་མ་དང་། མདངས་ཞེས་བྱ་བའི་སྙིང་ལ་གནས་པ་གཉིས་རྩའི་སྦུབས་ནས་འཇུག་སྟེ་ལུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེས་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་ཡན་ ལག་བཞི་རེ་རེ་ལ་ཡང་བརྒྱ་བརྒྱ་ཡོད་དེ།དེ་དག་ལས་ཀྱང་མཚོན་གྱིས་དབུག་ཏུ་མི་རུང་བ་ནི་རྩ་བའི་དྲི་མ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྩ་ཆེན་པོ་བཞི་ནང་ན་ཡོད་དེ། དབུག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །དབུག་ཏུ་རུང་བ་ནི་ཡན་ལག་བཞི་ལ་རྩ་བཞི་བཞི་སྟེ་བཅུ་དྲུག་གོ། །རྐེད་པ་ལ་སུམ་ཅུ་རྩ་ གཉིས་ཡོད།དེ་དག་ལས་ཀྱང་མཚོན་གྱིས་དབུག་ཏུ་མི་རུང་བ་ནི་རྐེད་པའི་གནས་གཉིས་སུ་གཉིས་གཉིས་དང་། བརླ་བྲག་གཉིས་སུ་གཉིས་ཏེ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ཏུ་ནི་མཚོན་གྱིས་རེག་ཏུ་ཡང་མི་རུང་སྟེ་བསྲུང་ངོ་། །རྩིབ་ལོགས་གཉིས་སུ་བརྒྱད་བརྒྱད་དེ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་ དོ།།དེ་ཡང་གྱེན་དུ་འགྲོ་བའི་རྩ་རྩིབ་ལོགས་ཀྱི་མདུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རེ་རེ་ཡོད་དེ་དེར་མཚོན་མི་གདབ་བོ། །རྒྱབ་ཀྱི་སྒལ་ཚིགས་ལས་གཡས་གཡོས་སུ་གྱེས་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡོད་དེ། དེ་ལས་གྱེན་དུ་འགྲོ་བའི་རྩ་གཉིས་ཡོད་པ་དེར་མཚོན་གདབ་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། ། སྒལ་ཚིགས་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟོ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་ཡོད་དེ། དེ་ལས་ལྟེ་བ་ལས་མར་སྤུ་སྐྱེས་པའི་གཡས་གཡོས་སུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་གྱེས་པ་བཞི་ཡོད་དེ། དེ་དག་ལ་མཚོན་གདབ་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །བྲང་ལ་རྩ་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ་ཡོད་དེ། དེ་དག་ལས་བཞི་ནི་དབུག་ཏུ་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལས ཀྱང་ནུ་འཇིང་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བ་ན་གནས་པའི་རྩ་གཉིས་དང་སྙིང་གི་དྲང་ཐད་བྲང་གི་དཀྱིལ་ན་གཡས་གཡོས་སུ་གྱེས་པའི་རྩ་གཉིས་དང་སྒྲོག་རུས་ཀྱི་སྤྱི་མདུད་ནས་བྲང་གཡས་གཡོས་སུ་གྱེས་པའི་རྩ་གཉིས་དེ་རྣམས་སོ།།མགྲིན་པ་ལ་རྩ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡོད་དེ། དེ་ལས་རྩ་བཅུ་ དྲུག་ནི་དབུག་ཏུ་མི་རུང་སྟེ།སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྩ་གཉིས་དང་། སྲོལ་གོང་གཡས་གཡོས་ཀྱི་རྩ་གཉིས་དང་། ལྟག་པའི་རྩ་གཉིས་དང་། སྲོལ་གོང་གི་སྟེང་གི་རྩ་གཉིས་སྣ་རྩ་གཡས་གཡོས་ནས་བྱུང་བའི་རྩ་བཞི་བཞིའོ། །འགྲམ་པ་ལ་རྩ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་དེ། དེ་ལ་དབུག་ཏུ་མི་ རུང་བ་ནི་འགྲམ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྦྲེལ་མཚམས་ན་རྩ་རེ་རེ་ཡོད།ལྕེ་ལ་ཡང་བཅུ་དྲུག་ཡོད་དེ། དེ་ལ་ལྕེ་ཕུགས་ན་རོ་ཚོར་བའི་རྩ་གཉིས་དང་། ལྕེའི་རྩེ་མོ་ན་སྨྲ་བར་བྱེད་པའི་རྩ་གཉིས་ཏེ་བཞི་པོ་དེ་དག་དབུག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །སྣ་ལ་རྩ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡོད་དེ། དེ་ལས་དབུག་ཏུ་མི་རུང་བ་ནི་གསུམ་ཡོད་དེ། དྲི་ཚོར་བར་བྱེད་པའི་རྩ་གཉིས་དང་། རྐན་དུ་འགྲོ་བའི་རྩ་གཅིག་དང་གསུམ་མོ།

四肢有六十八，躯干有五十九，从胸部以上有八十三。根据阿阇黎月官之子的观点认为有两千关节。仙人月官之子说：脉、筋、肉骨的数量三者共有两千。
身体有九百条筋，其中四肢有三百，胸部以上有七十，躯干有五百三十。
肉的数量有五百，其中四肢有四百，躯干有六十，胸部以上有四十。女性比男性多二十，其中乳房有十，女阴有十，共二十。
心脏有十条大脉，从其分出的七百条脉遍布全身，如同树叶一般。食物消化的精华和光泽二者住于心，从脉管进入并遍布全身。四肢各有一百条脉。
其中不能用器具刺破的是称为根本垢脉的四条大脉在内部，不能刺破。可以刺破的是四肢各有四条，共十六条。腰部有三十二条。
其中不能用器具刺破的是腰部两处各有两条，大腿两处各有一条，这八处不能用器具触碰，应当保护。两肋各有八条，共十六条。
其中向上行的脉称为肋部结脉各有一条，那里不能下刀。从脊椎左右分出十二条，共二十四条，其中向上行的有两条脉，那里不能下刀。
腹部如同脊椎一样，其中脐下毛发生长处左右各分出两条脉共四条，这些地方不能下刀。胸部有四十条脉，其中四条不能刺破，即乳头和颈部两根处的两条脉，心脏正对的胸部中央左右分出的两条脉，以及锁骨总结处向胸部左右分出的两条脉。
颈部有二十四条脉，其中十六条不能刺破：称为青脉的两条，喉结左右的两条脉，后颈的两条脉，喉结上方的两条脉，鼻脉左右出来的各四条脉。
腮部有十六条脉，其中不能刺破的是两腮连接处各有一条。舌头也有十六条，其中舌根有感知味道的两条脉，舌尖有发音的两条脉，这四条不能刺破。鼻子有二十四条脉，其中不能刺破的有三条：感知气味的两条脉和通向上颚的一条脉。

།མིག་གཉིས་ལ་རྩ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་ཡོད་དེ། མིག་འབྱེད་པ་དང་འཛུམས་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་དབུག་ཏུ་མི་རུང་བ་ནི་དྲུག་ཡོད་དེ། མུར འགྲམ་ལོགས་ཀྱི་གྲཝ་གཉིས་ཀྱི་གཉིས་གཉིས་དང་།སྣ་གོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་མིག་གི་གྲཝ་གཉིས་ཏེ་རེ་རེ་སྟེ་དྲུག་གོ། །དཔྲལ་བ་ལ་རྩ་དྲུག་ཅུ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་དབུག་ཏུ་མི་རུང་བ་ནི་བདུན་ཏེ་མིག་གཉིས་ཀྱི་དྲང་པོ་དཔྲལ་བའི་སྐྲ་མཚམས་འཁྱིལ་པ་ན་རྩ་རེ་རེ་དང་། དཔྲལ་བའི་དབྱེས་སྐྲ་ མཚམས་སུ་ཞུགས་པའི་རྩ་བཞི་དང་སྣ་གོང་ནས་དཔྲལ་བའི་དབུས་སུ་འགྲོ་བའི་རྩ་གཅིག་སྟེ་བདུན་ནོ།།རྣ་བ་གཡས་གཡོན་གཉིས་ནས་རྩ་བརྒྱད་བརྒྱད་དེ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་དབུག་ཏུ་མི་རུང་བ་ནི་སྒྲ་ཐོས་པར་བྱེད་པའི་རྩ་སྟོང་པ་རེ་རེའོ། །མུར་འགྲམ་གཉིས་ལ་རྩ་ བརྒྱད་བརྒྱད་དེ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་དེ།དེ་ལ་དབུག་ཏུ་མི་རུང་བ་ནི་མུར་འགྲམ་གྱི་མཚམས་སུ་འགྲོ་བའི་རྩ་རེ་རེའོ། །མགོ་བོ་ལ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་དེ། དེ་ལ་མཚོན་གྱིས་དབུག་ཏུ་མི་རུང་བ་བཞི་བཞི་སྟེ་སྐྲའི་དབྱེ་མཚམས་མཚོག་མ་ནས་སྤྱི་བོའི་སྟེང་དུ་འགྲོ་བའི་རྩ་ལྔ་ལས་དབུས་མ་ དང་ལྡན་པ་གཡས་གཡོས་ནས་སྟེང་དུ་འགྲོ་བའི་རྩ་རེ་རེ་དང་སྤྱི་བོའི་སྟེང་ན་ཡོད་པའི་རྩ་གཅིག་སྟེ།བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་དབུག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་སོགས་པ་དབུག་ཏུ་མི་རུང་བའི་རྩ་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ལས་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་ལུས་ཀྱི་དབུག་པར་མི་བྱ་བའི་རྩ་ནི་རྩ་བ་གཅིག་ལ་ གཅིག་འབྲེལ་བའི་སྟེང་དང་།རྩ་མདུད་པར་འཆས་པའི་སྟེང་། རྩ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་དང་། རྩ་ཡོན་པོའི་སྟེང་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚིགས་ཀྱི་སྟེང་ན་གནས་པའི་རྩ་དང་། རུས་པའི་སྟེང་ན་གནས་པའི་རྩ་ལ་ཡང་དབུག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་རྩ་བདུན་བརྒྱར་བཤད་པ་ལས་ཆ་བཞིར་ བགོས་ཏེ་རྩ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་ལྔའི་ནང་དུ་ནི་ཁྲག་འབའ་ཞིག་རྒྱུའོ།།བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་ལྔའི་ནང་དུ་ནི་རླུང་མཁྲིས་གཉིས་འདྲེས་པ་རྒྱུའོ། །བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་ལྔའི་ནང་དུ་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་དེ་དག་ལེགས་པར་གནས་ན་ནི་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་ པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་དུ་འགྱུར་ན་ནི་ན་བ་དང་གནོད་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་རླུང་དང་ཁྲག་གཉིས་འདྲེས་པའི་རྩའི་རྟགས་ནི་དམར་ལ་གནག་པའི་མདོག་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རེས་འགའ་ནི་སྦོམ། རེས་འགའ་ནི་ཕྲ། བར་འགའ་ནི་སྟོང་། བར་འགའ་ ནི་གང་སྟེ།དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་འགུལ་བའོ། །མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་གཉིས་ཀྱི་རྟགས་ནི་རེས་འགའ་ན་ཞིང་ཚ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁྲག་ཁྲག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། མདོག་སྔོ་ཞིང་སེར་པོར་འདུག་པའོ། །བད་ཀན་དང་ཁྲག་གཉིས་འདྲེས་པའི་རྩའི་མདོག་ནི་དཀར་ལ་ཅུང་ཟད་དམར་ བ་དང་།སྣུམ་པ་དང་བརྟན་པ་དང་རེག་ན་གྲང་བའོ། །འདུས་པའི་རྩའི་རྟགས་ནི་མཚན་མ་འཆོལ་བར་སྣང་བའོ། །ནད་མེད་པའི་རྩའི་རྟགས་ནི་རྩ་མི་མངོན་པ་དང་མཉམ་པ་དག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་སྣུམ་པ་དང་། དམར་བའི་མདོག་ཏུ་སྣང་བ་ནི་ཁྲག་དང་བའི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །ལྟེ་བ་ ནས་རྩ་སྦུབས་འདྲ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར་ཕྱོགས་བཞིར་གྱེས་པ་ཡོད་དེ།དེ་ཡང་དཔེར་ན་ཤིང་རྟའི་ལྟེ་བ་རྩིབས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་བཞིན་ནོ།

两眼有五十六脉，具有开眼闭眼的功能。其中不可刺的有六脉：两腮颊的沟处各有两脉，鼻梁两侧眼角各有一脉，共六脉。
额头有六十脉，其中不可刺的有七脉：两眼正上方发际处各有一脉，额头发际处有四脉，从鼻梁到额头中央有一脉，共七脉。
左右耳各有八脉，共十六脉。其中不可刺的是负责听觉的空脉各一条。
两腮各有八脉，共十六脉。其中不可刺的是通向腮部交界处的各一条脉。
头部有十二脉，其中不可用利器刺的有四脉：从发际分界处太阳穴向头顶延伸的五条脉中的中脉，左右两侧向上延伸的各一条脉，以及头顶上的一条脉，这四条脉不可刺。
总计不可刺的脉有九十八条。此外，身体上不可刺的脉还包括：脉根相连之处、脉结之处、极细小的脉、弯曲的脉，以及位于关节和骨骼上的脉。
如上所述的七百脉分为四部分：其中一百七十五脉中流动的是血液，一百七十五脉中流动的是风胆混合，一百七十五脉中流动的是风和痰。
当这些风等病根安稳时，身体就会增长茁壮。若有变化，则会生病受损。
其中，风血混合之脉的特征是呈红黑色。有时粗，有时细，有时空，有时满，且极为活动。
胆血二者的特征是时而疼痛发热，且血液涌动，呈青黄色。
痰血混合之脉的颜色是白中带红，且油润、稳定，触摸时感觉冰凉。
综合性脉象的特征是表现混乱。
无病之脉的特征是脉不明显且平稳，油润，呈红色，这是血液调和的标志。
脐部有如管状的二十四脉向四方延伸，就像车轮毂被辐条环绕一样。

།གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་མཚོ་ཆེན་པོ་ལས་ཡུར་ཆུ་ཀུན་ཏུ་དྲངས་ནས། ས་བོན་འདྲེས་པ་དང་འདྲ་བར་ལྟེ་བ་ལས་གྱེན་དུ་བཅུ། ཐུར་དུ་བཅུ། གཡས་ གཡོས་སུ་གཉིས་གཉིས་སུ་གྱེས་ནས་དེའི་རྒྱུན་སྲང་ཕྱི་རོལ་གྱི་བུ་ག་དགུར་འབྱུང་སྟེ།དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན་སྣའི་བུ་ག་གཉིས་དང་། མིག་གཉིས་དང་། རྣ་བ་གཉིས་དང་། ཁའི་བུ་ག་དང་། བཤང་བའི་སྒོ་དང་། གཅིན་གྱི་སྒོ་དང་དགུའོ། །བུད་མེད་ལ་གསུམ་གྱིས་ཆེ་སྟེ། ནུ་མ་གཉིས་ དང་ཟླ་མཚན་འབྱུང་བའི་བུ་ག་སྟེ་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཏུ་འབྱུང་ངོ་།།སྲོག་གི་རླུང་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་བའི་རྩའི་རྒྱུན་བཅུ་གསུམ་ཁོང་པའི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ཡོད་དོ། །དེ་ཡང་སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་རྒྱུ་བའི་རྒྱུན་སྲང་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དངས་མ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་རྒྱུ་བའི་རྒྱུན་སྲང་དང་ དྲི་མ་རྣམ་གསུམ་གཅིན་དང་སླ་རྩ་དང་རྡུལ་འབྱུང་བའི་རྒྱུན་སྲང་དང་ཆུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུན་སྲང་དང་བཅུ་གསུམ་མོ།།ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པ་བསྟེན་པའི་རྒྱུས་གོང་མ་དེ་དག་ནའང་འཁྲུགས་པར་བྱས་པ་ལས་ནི་ལུས་ཀྱི་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། མཐུན་པ་ བསྟེན་པ་ལས་ནི་ནད་མེད་པ་དང་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།རྒྱུན་སྲང་ངམ་སྦུབས་དེ་དག་གི་མདོག་ཀྱང་སྲོག་ཟུངས་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གི་མདོག་ལྟར་སྣང་ངོ་། །དབྱིབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ནི་ཟླུམ། ཁ་ཅིག་ནི་སྦོམ། ཁ་ཅིག་ནི་ཕྲ། ཁ་ཅིག་ནི་རིང་ངོ་། །རྒྱུན་སྲང་དེ་དག་གི་ རང་བཞིན་ཡང་ཤིང་གི་ལོ་མའི་རྩ་བ་བཞིན་དུ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཕྲོ་བར་བལྟའོ།།གཞན་ཡང་ཁ་ཟས་མི་མཐུན་པ་བསྟེན་པ་ལས་ཀྱང་རྒྱུན་སྲང་དེ་དག་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རླུང་དང་རྩུབ་བག་ལྷན་ཅིག་བསྟེན་པ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་ཚ་བའི་ཟས་ལྷན་ཅིག་བསྟེན་པ་དང་། བད་ ཀན་དང་།སྣུམ་བག་ལྷན་ཅིག་བསྟེན་པས་རང་རང་གི་རྒྱུན་སྲང་འཁྲུགས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ལམ་ནད་གཞི་དང་མི་མཐུན་པ་ལྷན་ཅིག་སྤྱད་པ་ལས་ཀྱང་ཚུལ་དེ་ལྟར་བལྟའོ། །ལུས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་པོ་རང་རང་དང་མི་མཐུན་པའི་ཁ་ཟས་དང་སྤྱོད་ ལམ་བསྟེན་པ་ལས་རང་རང་གི་རྒྱུན་སྲང་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཁ་ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་གྱི་མཐུན་པ་བསྟེན་པས་སོ་སོར་རྒྱུན་སྲང་འཁྲུགས་པའི་མཚན་མ་ནི་གཅིན་སྲི་ཞིང་འགགས་པའམ། ཡང་ན་སྙི་ཞིང་མང་དུ་ཟག་པའམ། ཕྱི་ས་ཡང་དང་ཡང་ནི་འཁྲུ་ཞིང་མང་དུ་འབྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་རྩ་མདུད་འཆས་པ་དང་། རང་རང་གི་ལམ་སྤངས་ནས་གཞན་ནས་འབྱུང་བ་ཡང་འཁྲུགས་པའི་རྟགས་སོ། །ཇི་ལྟར་པདྨའི་རྩ་བའི་སྦུབས་ཕྲ་མོ་མང་པོ་རླུང་དང་རླན་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བཞིན་དུ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་རྒྱུན སྲང་ནི་སྦུབས་ཕྲ་མོ་ལུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་འགྲོ་བ་ལ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་དངས་མ་ལ་སོགས་པ་ཁྱབ་པར་འགྲོ་སྟེ།དེས་ལུས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུན་སྲང་དེ་དག་ཟུག་རྔུས་རྡོལ་བར་གྱུར་ན་དེའི་རྟགས་ནི་ངེས་པར་འཆི་བའམ། ཡང་ན་དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། ལུས་འདར་བ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། ལུས་ཚ་བ་སྐྱེས་པ་དང་། གླལ་བ་དང་། གཟེར་བ་དང་། བཤང་གཅི་འགགས་པ་དང་། མཚན་མ་དེ་དག་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་རྟགས་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་དེའི་འཚོ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་སྨན་པས་གསོ བའི་ལས་བརྩམ་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་མ་བྱས་ན་ནི་ངེས་པར་འཆི་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ནི་འབད་པ་དང་བཅས་པར་མཚོན་གྱི་ལས་བྱ་སྟེ་རྨ་གསར་པ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ།

又如同从大海引水灌溉，如同混合种子一般，从脐部向上十支，向下十支，左右各分二支，其水流通过外部九孔流出。那九孔是什么呢？即是两个鼻孔、两个眼睛、两个耳朵、口孔、大便门、小便门等九处。女性多三处，即两个乳头和月经流出的孔道，共十二处流出。
生命风等运行的脉道十三支在腹内运行。其中所谓生命即是风行的脉道，如是精华等身体七界运行的脉道，以及三种污秽、小便、唾液和汗液流出的脉道，以及水流出的脉道，共十三支。
由于食用不适宜的饮食等原因，使上述诸道紊乱而生身体疾病，食用适宜者则生无病安乐。
这些脉道或管道的颜色也如各自生命精华等的颜色而显现。形状差别也有圆形、粗大、细小、长形等不同。
这些脉道的自性也应观察如树叶脉络般多样分布。
复次，由食用不适宜的饮食而使这些脉道紊乱，即是与风和粗糙食物同时食用，与胆和热性食物同时食用，与痰和油腻食物同时食用，会使各自的脉道紊乱。或者由身语意三者的行为与病因不相适应而同时行持，也应如是观察。身体七界各自与不适宜的饮食及行为相结合，会使各自的脉道紊乱。
如是由食用适宜的饮食和行为，各自脉道紊乱的征相是：小便滞涩阻塞，或稀薄多漏，大便反复泻下多出，如是其他也应如此类推。或者脉结成节，离开各自通道从他处流出也是紊乱的征相。
如同莲根细小管道中风和湿等流通一般，前述脉道即是遍布全身的细小管道，其中精华等遍布流通，由此使身体增长广大。
若这些脉道被病痛损坏，其征相必定死亡，或者失去意识、身体颤抖、腹部膨胀、呕吐、身体发热、打呵欠、疼痛、大小便阻塞等征相显现。
如果具有这些征相，其存活即带有怀疑，医生应当开始治疗。若不治疗必定死亡，因此应当努力施以手术，如同治疗新伤的仪轨一般。

།དེ་ལ་ཁ་ཟས་འཇུ་བར་བྱེད་པ་ནི་མཁྲིས་པ་འཇུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཇི་ལྟར་འཇུ་བ་ནི་མདོའི་ གནས་སུ་བལྟའོ།།དྲང་སྲོང་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ན་རེ་ནད་གཞི་གསུམ་དང་ལུས་ཟུངས་བདུན་དང་དྲི་མ་གཉིས་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་དྲོད་ཀྱིས་ཁ་ཟས་འཇུ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཟས་དེ་ཡང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཕོ་བའི་ནང་དུ་འཇུ་བར་བྱེད་དོ། །དྲང་སྲོང་ཐང་ལ་ འབར་ན་རེ་ཕོ་བ་ནི་མཁྲིས་པ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཕོ་བ་དེ་མ་ཞུ་བའི་གནས་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེ་ནས་ཚེ་དང་སྟོབས་དང་། གཟི་མདངས་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་མེ་དང་། ཁམས་བདུན་པོ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཟས་ འཇུ་བའི་ལམ་ཕོ་བའི་ནང་གི་མེའི་སྟོབས་ཆུང་ན་ནི།དཔེར་ན་སྒོ་གཏན་བཅུག་ན་རྒྱུ་འདྲུལ་བྱར་མེད་པ་དང་འདྲ་བར་རྒྱུ་བ་བཀག་སྟེ་མི་འཇུ་བ་ཡིན་ལ་ཅི་སྟེ་མཁྲིས་པའི་མེའི་སྟོབས་ཆེ་ན་ནི་མ་ཞུ་བའི་ཟས་འདྲེན་ཅིང་སྨིན་ལ་འཇུ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཟས་ཟོས་ན་ཕོ་བའི་གནས་སུ་ འགྲོ་སྟེ།དེའི་མེ་དྲོད་ཀྱིས་འཇུ་མ་ནུས་ན་འོག་ཏུ་ཐལ་བྱུང་དུ་མ་ཞུ་བར་འཁྲུ་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །མཁྲིས་པ་འཇུ་བྱེད་དང་མཉམ་དུ་གནས་པའི་རླུང་སྟོབས་ཆུང་བ་ལ་ཕོ་བའི་ཉམ་ཆུང་ཞིང་ན་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་སྟོབས་མཉམ་པ་ནི་ལུས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ གནས་སྐབས་དང་པོ་ཁ་ཟས་ཟོས་པའི་དུས་སུ་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་གིས་ནང་དུ་མིད་ཅིང་འོག་ཏུ་འཕུལ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ནས་ཕོ་བའི་ནང་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྐོམ་དང་འདྲེས་པས་རྐྱང་རྐྱང་པོ་བྱས་ཏེ་འདུག་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་མཁྲིས་པ་འཇུ་བྱེད་དེ་མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པའི་རླུང་གིས་ སྟོབས་ཅན་དུ་བྱས་ནས་འོག་ཏུ་འདྲེན་ཏེ་འཇུ་ཞིང་ཚོས་པར་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེས་སྣོད་ལ་འབྲས་འཚོད་པ་བཞིན་ནོ།།གནས་སྐབས་གཉིས་པ་ལ་རོ་རྣམ་དྲུག་གང་ཟོས་ཀྱང་རུང་ཁོང་པའི་མེས་འཇུ་བར་བྱེད་པ་ན། རོ་དང་པོ་དབུ་བ་ཅན་བད་ཀན་དུ་འགྱུར་ རོ།།དེ་ལྟར་རིམ་གྱིས་འཇུ་བ་ན། སྐྱུར་མོར་འགྱུར་ཏེ་མཁྲིས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ནས་འབྱུང་ཞིང་གང་དུ་འཇུ་ཞེ་ན་མ་ཞུ་བའི་གནས་ནས་བྱུང་ཞིང་ཞུ་བའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པ་ན་ཁོང་པའི་མེས་སྨིན་ཅིང་ཚོས་པར་བྱེད་དོ། །འཇུ་བའི་གནས་སྐབས་ན་རླུང་གི་བདག་ཉིད་དུ་ ཕྱིན་པ་ན་གོང་བུར་འགྱུར་ཞིང་རོ་ཚ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་ཟས་ཀྱི་དངས་མའི་ཡོན་ཏན་སོ་སོ་དང་མཐུན་པས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་ལུས་ལ་ཡོད་པར་རང་རང་གི་ཁམས་སུ་འཇུག་ཅིང་རྒྱས་ལ་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཁ་ཟས་ འཇུ་བའི་འོག་ཏུ།དངས་མ་དང་ཚིགས་མ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ཚིགས་མ་ལས་གང་དང་བ་དང་སླ་བ་ནི་གཅིན་དུ་འགྱུར་ལ། གང་སྐ་ཞིང་ཚིགས་མ་ལས་ཕྱི་སར་འགྱུར་རོ། །དངས་མ་ལས་ནི་རང་གི་མེས་འཇུ་བར་བྱས་ནས་ལུས་ཟུངས་རྣམ་པ་བདུན་དུ་འགྱུར་རོ། ། དངས་མ་རང་གི་དྲོད་ཀྱིས་སྨིན་པར་བྱས་པ་ལས་ཁྲག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནས་ཤ་དང་ཚིལ་དང་། རུས་པ་དང་། རྐང་དང་། ཁུ་ཆུའི་བར་དུ་རིམ་གྱིས་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དངས་མ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཟུངས་བདུན་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དངས་མ་དང་སྙིགས་མ་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ། དངས་མའི དངས་མ་ལས་ནི་ཁྲག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།དངས་མའི་སྙིགས་མ་ལས་ནི་བད་ཀན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཁྲག་གི་དངས་མ་ལས་ནི་ཤར་འགྱུར་རོ། །སྙིགས་མ་ལས་ནི་མཁྲིས་པར་འགྱུར་རོ། །ཤའི་དངས་མ་ལས་ནི་ཚིལ་དུ་འགྱུར་རོ། །སྙིགས་མ་ལས་ནི་རྔུ་མ་དང་། རྣ་སྤབས་དང་། བ་སྤུའི་ དྲི་མ་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ།

关于消化食物，是由胆汁来消化的。其如何消化的方式，应当在经典处查看。仙人久知子说：'三病根、七身要素、二垢物以及这些的暖性使食物得以消化。'这些食物也是由风和胆汁二者在胃中进行消化。仙人唐拉巴说：'胃就是所谓的胆汁容器，也就是这个。'
胃依靠未消化处，从那里增长寿命、力量、光泽，以及五大元素之火和七界得以增长广大。如果食物消化通道中胃内的火力微弱，就如同插上门闩无法通行一样，阻碍运行而不能消化；如果胆汁之火力强大，则能引导未消化的食物成熟并消化。或者，食用食物后到达胃部，如果其火力不能消化，也有向下突然性地未消化而泻出的情况。
与消化胆汁同处的风力微弱时，胃会变得虚弱而生病。这些力量平衡时，身体会增长广大。其中第一阶段，在食用食物时，名为命风的风使其向内吞咽并向下推送。然后进入胃中，与饮料混合后变得稀疏，之后消化胆汁与火同处的风使其有力，向下引导并消化成熟，就像外在的火煮熟锅中的米一样。
在第二阶段，无论食用何种六味，由腹中之火消化时，最初的味道变成泡沫状的痰。如此逐渐消化时，变成酸味，转化为胆汁。这些是从何处产生并在何处消化呢？从未消化处产生，到达消化处时，由腹中之火使其成熟煮熟。在消化阶段，当转为风的本性时，变成团块并转为热味。
之后，五大元素的食物精华的功德各自相应，虚空等五大元素存在于身体中，进入各自的界并使之增长广大。如此食物消化之后，变成精华和糟粕两种。其中，糟粕中清净和稀薄的变成小便，浓稠的糟粕变成大便。精华经自身之火消化后，转变为七种身体要素。
精华由自身暖性成熟后，从变成血液开始，依次转变为肉、脂肪、骨骼、骨髓直至精液。其中，从精华等七种身体要素中，每一个又分为精华和糟粕两种。精华的精华转变为血液。精华的糟粕转变为痰。血液的精华转变为肉。糟粕转变为胆汁。肉的精华转变为脂肪。糟粕转变为鼻涕、耳垢和毛孔垢等。

།ཚིལ་གྱི་དངས་མ་ལས་ནི་རུས་པར་འགྱུར་རོ། །སྙིགས་མ་ལས་ནི་དབུ་བར་འགྱུར་རོ། །རུས་པའི་དངས་མ་ལས་ནི་རྐང་དུ་འགྱུར་རོ། །སྙིགས་མ་ལས་ནི་སྐྲ་དང་སེན་མོར་འགྱུར་རོ། །རྐང་གི་དངས་མ་ལས་ནི་ཁུ་ཆུར་འགྱུར་རོ། །སྙིགས་མ་ ལས་ནི་པགས་པ་སྣུམ་པར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ།།ཁུ་ཆུའི་དངས་མ་ལས་ནི་བུར་འགྱུར་རོ། །སྙིགས་མ་ལས་ནི་ལུས་ཀྱི་གཟི་མདངས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ལུས་ཟུངས་བདུན་ཡང་དངས་མ་དང་སྙིགས་མ་གཉིས་སུ་བལྟ་སྟེ། དེ་ལྟར་གཅིག་ལ་གཅིག་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བཅུད་ཀྱིས་ བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཉིན་ཞག་གཅིག་གིས་ཟས་འཇུ་བའི་རིམ་པ་དངས་མ་ནས་ཁུ་ཆུའི་བར་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཉིན་ཞག་དྲུག་གིས་ཁུ་ཆུའི་བར་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲའོ། །ཡང་སྨན་པ་གཞན་དག་ན་རེ་ཟླ་བ་གཅིག་ གིས་ཁུ་ཆུའི་བར་དུ་རིམ་པས་གཟོད་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ཡང་ཟས་ཟོས་པས་དངས་མ་བསྐྱེད་དེ་ཁམས་གོང་མ་ཟས་ལྟ་བུས་འོག་མ་རིམ་པས་བརྟས་པར་བྱེད་དོ། །འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཟས་ཟོས་པའི་རྒྱུས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རོ་ཙ་བར་བྱེད་པའི་ཟས་ ཞོ་དང་འོ་མ་དང་བཅུད་ལ་སོགས་པས་འཕྲལ་ཁུ་ཆུ་འཕེལ་བར་སྣང་སྟེ།ཇི་ལྟར་དུག་ཟོས་པ་ལས་གཉེན་པོའི་སྨན་གྱིས་འཕྲལ་བཟློག་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བས་ན་ཕལ་ཆེར་ནི་རོ་ཙ་བའི་ཁ་ཟས་དང་སྨན་གྱིས་རང་གི་འབྲས་བུ་འཕྲལ་སྟོན་པར་མཐོང་ངོ་། །ཟས་ཀྱི་དངས་མའི་ རྒྱུན་ཡིན་པ་དེའི་ཁྱབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་དེས་ལུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཁྱབ་ཅིང་སོན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དངས་མ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་རྒྱུན་མ་རུངས་པར་གྱུར་པ་ལས་བཅུད་དང་དེ་འཕུལ་བར་བྱེད་པའི་རླུང་དང་བཅས་ པའི་ལས་ཡང་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་ཆུར་བབ་པ་ན་རླུང་གིས་འབབ་ཏུ་མི་སྟེར་བ་དང་འདྲའོ། །དེ་བས་ན་འཇུག་པའི་རྒྱུན་བཅུད་དང་བཅས་པ་འགག་ཅིང་མ་རུངས་པར་གྱུར་པ་ལས་ནད་གཞི་གསུམ་ཡང་འཁྲུགས་ཤིང་མི་བདེ་བ་སྐྱེད་དོ། །དེ་ལས་ ཁམས་བདུན་གྱི་མེའི་དྲོད་དང་།འབྱུང་བ་ལྔའི་མེ་དྲོད་དང་། ནང་གྲོལ་གྱི་མེ་དྲོད་གསུམ་ལས་ཁ་ཟས་འཇུ་བར་བྱེད་པ་ནི་ནང་གྲོལ་མེ་དྲོད་མཆོག་ཏུ་བཤད་དེ། དེ་སྟོབས་དང་ལྡན་ན་ནི་འབྱུང་བ་དང་ཁམས་བདུན་གྱི་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པ་ཡིན་ལ་དེ་ནང་གྲོལ་གྱི་མེ་དྲོད་དམས་ན་ནི་འབྱུང་བ་ ཆེན་པོ་ལྔ་དང་ཁམས་བདུན་གྱི་མེ་དྲོད་ཀྱང་འབྲི་ཞིང་འཕེལ་བར་མི་ནུས་སོ།།དེ་བས་ན་ནང་གྲོལ་གྱི་དྲོད་ཡོད་ན་ཚེ་དང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་མེ་དྲོད་སྨིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་བུད་ཤིང་རབ་ཏུ་ཕན་ པས་བསྲུང་ཤིང་བསྐྱང་བ་ལ་འབད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པའི་རླུང་དེར་རང་རང་གི་གནས་ན་འདུག་པ་ནི་མེའི་དྲོད་ཀྱང་སྙོམས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ལམ་གཞན་དུ་སོང་ན་ནི་མེའི་དྲོད་མི་བཟད་པ་ཡིན་ནོ། །མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པའི་རླུང་དེས་མཁྲིས་པ་ཆེར་སྦར་ན་ནི་མེའི་ དྲོད་རྣོ་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ།།རླུང་དེས་བད་ཀན་ལ་ཕོག་ན་ནི་མེའི་དྲོད་ཉམ་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མེའི་དྲོད་མཉམ་པ་དང་། མི་བཟད་པ་དང་། རྣོ་ཆེས་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ཟན་རན་པར་ཟོས་པ་ལེགས་པར་འཇུ་བ་ནི་མེའི་དྲོད་མཉམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །མེའི་དྲོད་མི་བཟད་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་མང་དུ་ཟོས་ཀྱང་མྱུར་དུ་འཇུ་བ་དང་།ཉུང་ངུ་ཟོས་ཀྱང་ཡུན་རིང་པོ་ནས་གཟོད་འཇུའོ།

从脂肪的精华部分形成骨骼。从其糟粕形成脑髓。从骨骼的精华部分形成骨髓。从其糟粕形成头发和指甲。从骨髓的精华部分形成精液。从其糟粕形成皮肤的油脂。从精液的精华部分形成子嗣。从其糟粕形成身体的光泽。如是，身体的七种组织也应观察为精华和糟粕两种，如是一个接一个不间断地由精华滋养而成。对此，有些上师说，在一昼夜内，食物消化的次第从精华到精液都会形成。又有人说，六昼夜内会形成至精液。其他医生则说，一个月内才会依次形成至精液。
此外，食用食物会产生精华，上层组织如同食物般依次滋养下层组织。如同车轮般，因食用食物而不间断地产生。对此，食用增进性欲的食物如酸奶、牛奶和营养品等会立即增加精液，就像服用毒药后立即服用对治药物般。因此，大多数情况下，可以看到增进性欲的食物和药物立即显示其效果。
遍行风负责将食物精华的流注遍布全身，在一刹那间同时遍及全身。如果精华等的流注变得不适，则会损害营养及推动营养的风的作用，就像天空下雨时风不让雨落下一样。因此，当流注及其营养阻塞变得不适时，三种病根也会混乱并产生不适。
其中，七种组织的火热、五大的火热和内脏的火热这三种中，内脏的火热被说为最能消化食物。如果它有力，则能产生五大和七种组织的火热；如果内脏的火热微弱，则五大和七种组织的火热也会减弱而不能增长。因此，有内脏的火热就有寿命和力量等，所以对于能使身体火热成熟的事物，应当努力以善加调配的食物作为燃料来保护和培养。
对此，与火同住的风在各自的位置时，火热也是平衡的。如果走向其他通道，则火热会变得难以忍受。如果与火同住的风过度点燃胆汁，则火热会变得过于锐利。如果该风触及痰，则火热会变得微弱。如是，火热有平衡、难忍、过锐和微弱四种状态。其中，适量食用食物能良好消化称为火热平衡。所谓火热难忍，是指即使吃得多也快速消化，即使吃得少也要很长时间才能消化。

།ཟས་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པ་ཟོས་ཀྱང་མྱུར་དུ་འཇུ་བ་ནི་རྣོ་ཆེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མེའི་དྲོད་ཉམ་ཆུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟས་ཡང་བ་ཟོས་ན་ཡང་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འཇུ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་ཁ་སྐམ་པ་དང་། ནང་དུ་ཀྲུག་ ཟེར་བ་དང་།རྒྱུ་མ་འཁྲུགས་པ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། ལུས་ལྕི་བའོ། །ལུས་ཀྱི་མེ་དྲོད་ཚབས་ཆེར་ཉམས་ན་ནི་སྨན་དཔྱད་བྱས་ཀྱང་མི་འཚོའོ། །གལ་ཏེ་མེའི་དྲོད་ལ་སྐྱོན་མེད་ན་ནི་ཡུན་རིང་དུ་འཚོ་བ་ཡིན་ནོ། །ནད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་མེའི་དྲོད་ཉམས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། མེའི་དྲོད་ཉམས་ན་ལུས་ཀྱི་རྒྱུན་ ཐམས་ཅད་འགགས་བར་འགྱུར་རོ།།སྐྱེས་བུའི་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། དུས་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལུས་ལས་བྱུང་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །ན་ཚོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བྱིས་པ་དང་། ལང་ཚོ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་དང་དུས་ཀྱི་བྲེ་བྲག་དགུན་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྟོབས་གཉིས་ཀ་ལ་དུས་ཀྱི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །སྒོ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་པ་དང་། ཟས་སྣ་ཚོགས་དང་། བཅུད་ཀྱིས་ལེན་པ་དང་། རོ་ཙ་བའི་ཆོ་ག་བསྟན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །ཡུལ གང་དགོན་དུང་ཆུ་ཉུང་ཤིང་ཆུང་བའི་ཡུལ་ནི་ནད་ཉུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཡུལ་གང་ཤིང་དང་ཆུ་མང་བའི་གནས་དེ་ནི་ནད་མང་དུ་སྐྱེད་དོ། །དེ་གཉིས་མཉམ་པ་ནི་རན་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ལ་རྐང་སྙིམ་པ་གང་དང་། ཚིལ་སྙིམ་པ་དོ་དང་། ཞག་སྙིམ་པ་ གསུམ་དང་།གཅིན་སྙིམ་པ་བཞི་དང་། མཁྲིས་པ་སྙིམ་པ་ལྔ་དང་། བད་ཀན་སྙིམ་པ་དྲུག་དང་། ཕྱི་ས་སྙིམ་པ་བདུན་དང་། ཁྲག་སྙིམ་པ་བརྒྱད་དང་། དངས་མ་སྙིམ་པ་དགུ་དང་། ཆུ་སེར་སྙིམ་པ་བཅུ་དང་། དངས་མ་ཁྱོར་བ་གང་དང་། ལྷ་བ་ཁྱོར་བ་གང་དང་། ཁུ་ཆུ་ཁྱོར་བ་གང་ ཡོད་དོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་དག་འཆད་དོ།།བུད་མེད་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འོ་མ་སྙིམ་པ་དོ་དང་ཁྲག་སྙིམ་པ་བཞིས་མང་བ་ཡོད་དོ། །སྙིམ་པའི་ཚད་ནི་སྲང་གཉིས་ལ་ཁྱོར་གང་། སྲང་བཞི་ལ་སྙིམ་པ་གང་ངོ་། །གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚད་བསྟན་པ་དེ་དག་གིས་ནད་མེད་པ་ཐ་མལ་པར་འདུག་པ་ལ་བཤད་ཀྱིས་ ཁམས་མ་སྙོམས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཕ་མ་གཉིས་ཀྱི་ཁུ་བ་དང་། ཁྲག་དང་། བུད་མེད་སྦྲུམ་པའི་གནས་སྐབས་དང་། བཟའ་བ་དང་། སྤྱོད་ལམ་དང་། མངལ་གྱི་གནས་དེ་དག་སྐྱོན་དང་བཅས་པས་བུའི་ལུས་ལ་ནད་ཀྱི་རང་བཞིན་བདུན་དུ་འགྱུར་ཏེ། རླུང་དང་། མཁྲིས་ པ་དང་།བད་ཀན་དང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། རླུང་དང་བད་ཀན་དང་ལྡན་པ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་གསུམ་འདུས་པ་དང་བདུན་ནོ། །གོང་མའི་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཅུང་ཞིག་ཆེ་ཆུང་དུ་གྱུར་ཞིང་མི་མཐུན་པ་བསྟེན་པས་རང་བཞིན་བདུན་པོ་ དེ་ཡང་ཤས་ཆེ་ཆུང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཐོག་མར་རླུང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། རླུང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ནད་ཀྱི་གཞི་ཀུན་གྱི་ནང་ན་མཐུ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པ་དང་། མྱུར་དུ་བྱེད་པ་དང་། སྟོབས་ཆེ་བ་དང་། ནད་གཞི་གཞན་རྣམས་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ་དང་། སླ་རྩལ་ སོགས་པ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།རང་དབང་དུ་གྱུར་པ་དང་། ནད་མང་པོའི་གཞི་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་རླུང་འདི་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།

虽然吃了沉重的食物等，但能迅速消化，这称为消化力过强。所谓消化力弱，是指即使吃了轻淡的食物也需要很长时间才能消化，特别会出现口干、内部翻腾、肠胃紊乱、腹胀和身体沉重等症状。
如果身体的消化力严重衰退，即使进行医疗治疗也无法痊愈。如果消化力没有问题，则能长寿。疾病的根源来自于消化力的衰退，当消化力衰退时，身体的所有机能都会受阻。
人体的力量有三种：先天之力、时节之力和后天之力。其中，心力的本性源于身体的称为先天之力。年龄阶段的差异如童年、青年等的力量，以及时节差异如冬季等产生的力量，这两种都称为时节之力。由身口意三门的行为、各种饮食、服用补品和壮阳法等产生的力量称为后天之力。
寒冷荒凉且水源稀少的地区疾病较少。树木和水源丰富的地区则易生多病。两者均衡的地区应知是适中的。
关于众生身体，有一升骨髓、二升脂肪、三升油脂、四升小便、五升胆汁、六升痰液、七升粪便、八升血液、九升精华、十升黄水，以及一碗精液、一碗淋巴液、一碗唾液，这是诸位导师所说。
女性特别多两升乳汁和四升血液。计量单位为：二两等于一碗，四两等于一升。
上述所说的量是针对健康正常人而言，对于体质不平衡者则不适用。
其中，父母二人的精血、孕妇的状态、饮食、行为和胎位等若有缺陷，会使子女的身体产生七种病性：风、胆、痰、风胆并存、风痰并存、胆痰并存，以及三者俱存等七种。
由于前述精血等状态稍有偏差及不当饮食习惯，这七种本性也会有程度上的差异。
首先讲述风的特征：所谓风，是在一切病根中力量最大的，它遍布全身、行动迅速、力量强大、能扰动其他病根、能排出痰等物质、具有自主性、是众多疾病的基础，在所有疾病中，这风最为强大且特殊。

།དེས་ན་ཕ་མའི་ཁུ་ཁྲག་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ལས་བུ་ཡང་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་རླུང་གི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ ལུས་སྐྲ་རྡུལ་གྱིས་གཡོགས་པ་ལྟར་སྣང་བ་དང་།ལུས་སེར་ག་བྱེ་བ་དང་། དྲོ་བ་འདོད་ཅིང་གྲང་བ་ལ་ཞེ་སྡང་བ་དང་། གཞན་ཡང་མོས་པ་མི་བརྟན་པ་དང་། དྲན་པ་མི་བརྟན་པ་དང་། བློ་མི་བརྟན་པ་དང་། སྤྱོད་པ་མི་བརྟན་པ་དང་། མཛའ་བ་མི་བརྟན་པ་དང་། ལྟ་བ་མི་བརྟན་པ་དང་། འགྲོ་བ་མི་བརྟན་པ་དང་། སྨྲ་བ་མང་བ་དང་། བད་ཀན་ཆུང་བ་དང་། ནོར་ཉུང་བ་དང་། ཚེ་ཐུང་བ་དང་། གཉིད་ཆུང་བ་དང་། སྨྲ་བའི་དུས་སུ་བརྗེད་ངས་པ་དང་། ཚིག་ལྐུགས་པ་དང་། ཆད་པར་ལྟ་བ་འམ། མང་དུ་ཟ་བ་དང་། འགྱིང་ཞིང་འགྲོ་བ་དང་། གླུ་ལ དགའ་བ་དང་།བཞད་གད་ལ་དགའ་བ་དང་། རི་དགས་གསོད་པ་ལ་དགའ་བ་དང་། འཐབ་མོ་ལ་དགའ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། དྲོ་བ་འདོད་པ་དང་། ལུས་སྐེམ་ཤིང་རིད་པ་དང་། འགྲོ་བའི་ཚེ་ཚིགས་ལས་སྒྲ་འབྱུང་བ་དང་། མི་བརྟན་པ་དང་། དབང་པོ་ཡུལ་ལས་རྒྱལ་མི་ནུས་པ་དང་། དམ་པའི་སྤྱོད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་བུད་མེད་མི་འཆགས་པ་དང་། བུ་མང་པོ་མི་སྐྱེ་བ་དང་། རླུང་གི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མིའི་མིག་རྩུབ་པ་དང་། རྡུལ་གྱིས་གང་བ་ལྟར་སྣང་བ་དང་། ཟུམ་པ་དང་། མི་མཛེས་པ་དང་། མི་ཤི་བའི་མིག ལྟ་བུ་དང་།མིག་བྱེ་བཞིན་དུ་གཉིད་ལོག་པ་དང་། ཤིང་གི་སྟེང་དང་། རིའི་རྩེ་མོ་ལ་འཛེག་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་འཕུར་བ་རྨི་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཆུང་བ་དང་། སེར་སྣ་ཆེ་བ་དང་། ཁེངས་པ་དང་། རྐུ་བ་དང་། བྱིན་སྙིང་ཟླུམ་པ་དང་། གཞན་ཡང་འདི་དག་གི་སྤྱོད་པ་གཟུགས་དང་། སྒྲའི་རང་བཞིན་མཐུན་ན་ཡང་། རླུང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་མི་ཡིན་ཏེ། གང་ཞེ་ན། ཁྱི་དང་། ཝ་དང་། རྔ་མོ་དང་། བྱ་རྒོད་དང་། བྱི་བ་དང་། ཁྭ་དང་། དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་མི་ནི་རླུང་གི་རྟགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མིའི་མཚན་ཉིད་དྲང་སྲོང་ཐང་ལ་འབར གྱིས་བཤད་པ་མཁྲིས་པ་ཉིད་མེ་ཡིན་པའམ།ཡང་ན་མེ་ལས་མཁྲིས་པ་འབྱུང་བའམ། ཡང་ན་ཁྲག་གི་སྙིགས་མ་དག་ཡིན་པས་ན་མཁྲིས་པའོ།

因此，父母的精血中风大种偏重，所以孩子在其一生中都具有风的特征。即其身体如被尘埃覆盖般显现，身体黄而干燥，喜暖而厌冷。
此外，意志不稳定，记忆力不稳定，思维不稳定，行为不稳定，友情不稳定，见解不稳定，行走不稳定，话多，痰液少，财产少，寿命短，睡眠少，说话时健忘，语言迟钝，或说话断续，食量大，走路时摇摆，喜欢歌曲，喜欢笑，喜欢猎杀野兽，喜欢打斗。
同样地，喜欢甜味、酸味、咸味和温暖，身体消瘦，行走时关节发出声响，不稳定，感官不能克制欲望，不具有高尚品行，此类人不受女性喜爱，子嗣稀少。
风性之人的眼睛粗糙，如尘埃充满般显现，眼睑下垂，不美观，如死人之眼，睁眼时也会入睡，梦见爬树、登山顶、飞上天空，享受少，吝啬大，傲慢，偷盗，小腿圆。
此外，这些行为虽与形象和声音的本性相符，但仍是风性之人。何者为证？具有狗、狐、骡、秃鹫、老鼠、乌鸦等特征的人应当了知为风的征相。
关于胆性之人的特征，仙人唐拉巴所说：胆即是火，或者说胆从火生，或者说是血的糟粕，故称为胆。

།དེ་ལ་མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཤིན་ཏུ་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། མདོག་སེར་སྐྱར་འདུག་པ་དང་། དྲོད་ཆེ་བ་དང་། ལག་པ་དང་། རྐང་པ་དང་། གདོང་དམར་བ་དང་། དཔའ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་ཆེ་བ་དང་། མིག་སེར་བ་དང་། སྐྲ་དང་བ་སྤུ་ཉུང་བ་དང་། སྐྲ་སེར་སྐྱར་འདུག་པ་དང་། ཕྲེང་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། བྱུག་པ་ལ་དགའ་བ་དང་། རྒྱན་ལ་དགའ་བ་དང་། སྤྱོད་ལམ་བཟང་བ་དང་། གཙང་སྦྲ་ཆེ་བ་དང་། གཡོག་འཁོར་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། ཕྱུག་པ་དང་། བབ་ཆོལ་བྱེད་པ་དང་། བློ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། སྐྱབས་སུ་འོངས་ན་དགྲ་ཡང་སྐྱོབ་པ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། ཚིགས་མཚམས་ཀྱི་ཤ་འཇམ་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། ཁུ་ཆུ་ཉུང་ཞིང་འདོད པ་ཆུང་བ་དང་།གཉེར་མ་མྱུར་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྲ་དཀར་མྱུར་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། མཐོང་བ་ཉམས་མི་གསལ་བ་དང་། མངར་བ་དང་། བསྐ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། གྲང་བའི་ཟས་ལ་དགའ་བ་དང་། ཚད་པ་ལ་ཞེ་སྡང་བ་དང་། རྔུལ་ཆེ་བ་དང་། དྲི་མནམ་པ་དང་། བཤང་གཅི་ མང་བ་དང་།ཁྲོ་བ་དང་། བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་ལ་ཕྲག་དོག་པ་དང་། གཞན་ཡང་རྨི་ལམ་གྱི་ནང་དུ་དོང་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། ཤིང་པ་ལ་ཤའི་མེ་ཏོག་དང་། ཕྱོགས་མེས་ཚིག་པ་མཐོང་བ་དང་། སྐར་མདའ་ལྟུང་བ་དང་། གློག་འགྱུ་བ་དང་། ཉི་མ་དང་མེ་མཐོང་བ་རྨི་བ་དང་། མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མི་ནི་མིག་ཕྲ་བ་དང་། སེར་བ་དང་། གཡོ་ཞིང་འགུལ་བ་དང་། རྫི་མ་སྲབ་ཅིང་ཉུང་བ་དང་། གྲང་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། ཆང་འཐུང་བ་དང་། ཁྲོས་པའི་དུས་སུ་མིག་དམར་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྔོ་བ་དང་དམར་བར་མཐོང་བ ཡིན་ནོ།།ཚེ་ནི་རན་པར་འཚོ་བ་ཡིན་ལ། སྟོབས་ཀྱང་རན་པར་ཡོད་དེ། ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྟག་དང་། དྲེད་དང་། སྤྲེའུ་དང་། བྱི་ལ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་དང་། སྐད་དང་། སྤྱོད་ པའི་མཚན་མ་དང་ལྡན་ན་མཁྲིས་པ་ཅན་གྱི་རྟགས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བད་ཀན་ནི་ཆུའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རྟགས་ཡིན་ཏེ། རུས་པའི་ཚིགས་མི་མངོན་པ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། ཚིགས་འབྲེལ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཚད་པ་དང་། འདི་རྣམས་བཟོད་པ་དང་། གཞན་ཡང་བློ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྙིང་སྟོབས་ཆེ་བ་དང་། དམ་བཅས་པ་བརྟན་པ་དང་། གཞན་དུ་ཁྲེ་དང་། དཱུར་བ་དང་། འདམ་བུའི་མྱུ་གུ་དང་། མཚོན་དང་། གི་ཝང་དང་། པདྨ་དང་། གསེར་དང་། དེ་དག་གི་མདོག་གང་ཡང་རུང་བར་སྣང་བ་ནི་བད་ཀན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ།

关于胆病体质的特征是：极度饥饿，口渴，肤色发黄，体温高，手、脚、脸发红，勇敢，傲慢，眼睛发黄，毛发稀少，头发发黄，喜欢花环，喜欢涂香，喜欢装饰品，行为端正，爱清洁，对仆从有慈悲心，富有，行为轻率，有智慧，即使敌人来求庇护也会保护，心地正直，关节处皮肤柔软，特别喜欢女人，精液少欲望小，
容易长皱纹，头发容易变白，视力不清晰，喜欢甜味、涩味、苦味和凉性的食物，厌恶热，多汗，有异味，大小便多，易怒，对饮食有嫉妒心。此外，在梦中会看到东迦花、波罗树花、看到方向被火烧，流星坠落，闪电，看到太阳和火的梦境。
胆病体质的人眼睛细小，发黄，动来动去，睫毛稀薄，喜欢冷，喝酒，生气时眼睛发红，看太阳时会觉得发蓝或发红。寿命一般，体力一般，非常聪明，害怕痛苦。此外，如果具有老虎、熊、猴子、猫、夜叉等这些形态、声音和行为特征的，就是胆病体质的标志。
关于痰病，是水性质的标志，骨节不明显，肥胖，关节紧密，能忍受饥饿、口渴、烦恼、痛苦和发热等。此外，具有智慧，意志力强，誓言坚定。另外，在梦中出现稻草、吉祥草、芦苇芽、武器、牛黄、莲花、黄金等任何颜色的景象，都是痰病体质的特征。

།ལག་ངར་གཉིས་ལ་འཕྱང་བ་དང་། བྲང་རྒྱས་ཤིང་ཡངས་པ་དང་། དཔྲལ་བའི་དབྱེས་ཆེ་བ་དང་། སྐྲ་མཐུག་ཅིང་མདོག་སྔོ་བ་དང་། ལུས་རྩུབ་པ་དང་། ལུས་ཤ་སྙོམས་པ་དང་། ཡན་ལག ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་འབྱེས་པ་དང་།ལུས་མཛེས་པ་དང་། མདངས་དང་ལྡན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཅུད་དང་། ཁུ་ཆུ་དང་། བུ་ཚ་མང་བ་དང་། གཡོག་འཁོར་མང་བ་དང་། ཆོས་ལ་དགའ་བ་དང་། ཚིག་འཇམ་པོར་ སྨྲ་བ་དང་།དགྲ་ལྟ་བུ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་སེམས་ལ་དམ་དུ་འཛིན་ཅིང་འཕྲལ་མི་སྨྲ་བ་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་མཆོག་ར་རོ་བ་ལྟ་བུའི་འགྲོས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། འབྲུག་གི་སྒྲ་དང་། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དང་། རྫ་རྔ་དང་། སེང་གེའི་སྐད་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། བྱ་བ་ལ་ མངོན་པར་བརྩོན་པ་དང་།དུལ་བ་དང་། བྱིས་པའི་གནས་སུ་ཡང་ཤས་ཆུང་ངུ་ངུ་བ་དང་། ལྟོ་འདུན་ཆུང་བ་དང་། ཟས་ཁ་བ་དང་། བསྐ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། ཉུང་ངུ་ཟོས་ཀྱང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། གཞན་ཡང་མིག་ཡངས་ཤིང་ སྣུམ་ལ་དཀྱུས་རིང་བ་དང་།གསལ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་དཀར་བ་དང་། རྫི་མ་གནག་ཅིང་མཐུག་པ་དང་། སྐད་གསང་ཆུང་བ་དང་། སྤྲོ་རིང་བ་དང་། བཟའ་བཏུང་ཉུང་ངུ་ཟ་ཞིང་འཐུང་བ་དང་། འདོད་པ་ཆུང་བ་དང་། ཚེ་རིང་བ་དང་། ནོར་མང་བ་དང་། ཐག་རིང་པོ་ལ་བློ་འཇུག་པ་ དང་།སྦྱིན་གཏོང་ཆེ་བ་དང་། དད་པ་ཆེ་བ་དང་། བློ་ཟབ་པ་དང་། མཐོང་བ་ཆེ་བ་དང་། བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ངང་ཚུལ་བཟང་བ་དང་། གཉིད་ཆེ་བ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་རིང་བ་དང་། བྱས་པ་གཟོ་བ་དང་། བསམ་པ་དྲང་བ་དང་། མཁས་པ་དང་། གཟུགས་བཟང་བ་ དང་།ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། བླ་མ་ལ་གུས་པ་དང་། སྙིང་ཉེ་བ་དང་། མཛའ་བ་བརྟན་པ་དང་། རྟག་ཏུ་གློ་བ་དང་། རྨི་ལམ་གྱི་ནང་ན་མེ་ཏོག་པདྨ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་བྱ་མང་པོ་ཕྲེང་བ་ལྟར་བརྒྱུས་པ་འཕུར་བ་དང་། མཚོ་དང་སྤྲིན་མཐོང་བ་དང་། ཚངས་པ་དང་། དྲག་པོ་དང་། དབང་པོ་དང་། ཆུ་ལྷ་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། ངང་པ་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་མཆོག་དང་། སེང་གེ་དང་། རྟ་དང་། ཁྱུ་མཆོག་དང་། དེ་རྣམས་དང་འདྲ་བར་མཐོང་ན་བད་ཀན་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པར་ལྡན་པ་དང་། རླུང་དང་བད་ཀན་དུ ལྡན་པ་དང་།མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་དུ་ལྡན་པ་དང་། འདུས་པ་དང་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཡང་གོང་མ་སོ་སོའི་རྟགས་བསྟན་པ་ལས་འདིར་ཡང་རྗེས་སུ་དཔགས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་བད་ཀན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་འདྲ་སྟེ། གཙང་སྦྲ་ཆེ་བ་དང་། ཡོད་ པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།རྡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་མཁྲིས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་འདྲ་སྟེ་མང་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མུན་པའི་རང་བཞིན་ནི་རླུང་གི་ཡོན་ཏན་དང་འདྲ་སྟེ་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ལྡན་པ་དང་འདུས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཡང་གོང་མ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ རོ།།དེ་ལ་ན་ཚོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གསུམ་དུ་བལྟ་སྟེ། བྱིས་པ་དང་། བར་མ་དང་། རྒན་པའོ། །དེ་ལ་ལོ་བཅུ་དྲུག་གི་བར་དུ་ནི་བྱིས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་ལོ་བདུན་ཅུའི་བར་དུ་ནི་བར་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལུས་དང་། དབང་པོ་དང་། གཟི་བརྗིད་ལ་སོགས་པ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པའི་ དུས་སོ།།དེ་ཕན་ཆད་ནི་རྒན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལུས་ཟུངས་ལ་སོགས་པ་ཟད་ཟིན་པའི་དུས་སོ། །སྐྱེས་བུ་གང་གི་ལུས་ཁྲུ་ཕྱེད་དང་བཞི་པའི་ཚད་དུ་ཡོད་པ་ནི་ཚེ་རིང་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་ཡིན་ནོ།

两臂下垂，胸部宽阔，额头开阔，头发浓密且呈青色，身体粗糙，身体肌肉匀称，四肢分布均匀，身体美丽，具有光泽，具有欲望行为的能力，同样具有精华、精液，子孙众多，仆从众多，喜好佛法，说话温和，
对如敌人般加害者心中牢记但暂不言语，行走如上等大象般稳重，声音如雷鸣、大海、鼓声、狮子吼，具有记忆力，精进于事业，调柔，即使在幼年时也很少啼哭，食欲小，食用苦、涩、辛、温、粗糙的食物，虽然吃得少但具有力量，
此外眼睛宽大润泽且细长，明亮，极其洁白，睫毛黑而浓密，声音轻柔，性格开朗，饮食量少，欲望小，长寿，财富多，心系长远，布施大，信心大，智慧深，见识广，具有忍耐，性情善良，嗜睡，做事持久，知恩图报，心地正直，有学问，相貌端正，
知廉耻，恭敬上师，亲切，友情稳固，经常咳嗽，梦中见到莲花、天空中如串珠般飞翔的众多飞鸟、湖泊和云彩，见到梵天、大自在天、帝释天、水神、金翅鸟、天鹅、上等大象、狮子、马、公牛等，见到这些相似之物，应知是具有痰性之人。
具有风胆、风痰、胆痰以及三者俱全的四种体质的特征，也应从前面所述各自的特征推断而知。其中，具有萨埵性的与痰性的功德相似，如爱清洁、持有见等。具有剌惹性的与胆性的功德相似，如多言等。具有答摩性的与风性的功德相似，如恐惧等。具有相合和俱全性的功德也应按照前述顺序类推。
关于年龄的差别有三种：幼年、中年和老年。其中十六岁以下称为幼年，此后至七十岁称为中年，是身体、诸根、威力等增长发展的时期。其后称为老年，是身体精华等已耗尽的时期。某人身高为三个半肘尺者，是长寿等的基础。

།གཞན་ཡང་ལུས་ལ་སྨད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། གང་ཞེ་ན། ལུས་ལ་བ་སྤུ་མང་བ་དང་། ཡང་ན་མེད་པ་དང་། བ་སྤུ་དཀར་བ་དང་། ཡང་ན་གནག་པ་དང་། སྦོམ་པ་དང་། རིང་ཆེས་པ་དང་། གནས་མ་ཡིན་པར་སྤུ་སྐྱེས་པ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། དེ་རྣམས་དང་ལྡན་ན་ཚེ་ཐུང་བ་དང་མི་བདེ་བ་སྐྱེད་དེ། སྐྱེས་བུ་གང་གི་སྐྲ་སྣུམ་པ་དང་། འཇམ པ་དང་།ཕྲ་ཞིང་རེ་རེ་ནས་སྐྱེས་པ་དང་། བརྟན་པ་དང་། དེ་དག་ནི་སྐྲའི་ཡོན་ཏན་དམ་པ་ཡིན་ནོ། །དཔྲལ་བའི་ཡོན་ཏན་ནི་སྐྲ་མཚམས་ཀྱི་ཕྱོགས་མཐོ་ཞིང་མུར་འགྲམ་གཉིས་དམའ་བ་དང་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་ལྟ་བུ་ནི་རབ་ཏུ་བཟང་ངོ་། །སྐྱེས་བུའི་རྣ་བའི་ཡོན་ཏན་ནི་ཞེང་ ཆུང་ལ་དཀྱུས་རིང་བ་དང་།མཐོན་དམན་ལེགས་པར་འབྱེས་ཤིང་ཤས་རྒྱས་པ་དང་། རྣ་བའི་རྒྱབ་ཕྱོགས་མཐོ་བའོ། །མིག་གི་ཡོན་ཏན་ནི་དཀར་ནག་འབྱེས་ཤིང་གསལ་བ་དང་། རྫི་མ་བར་མ་ཆད་ཅིང་སྟུག་པའོ། །སྣའི་ཡོན་ཏན་ནི་སྣ་གཟང་མཐོ་བ་དང་། དབུགས་ཆེར་ འབྱུང་བ་དང་།མཐོ་དམན་མེད་ཅིང་རྒྱས་པ་དང་འདྲ་བའོ། །མཆུའི་ཡོན་ཏན་ནི་མི་འཕྱང་བ་དང་དམར་བའོ། །འགྲམ་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་འགྲམ་པ་ཡངས་ཤིང་མཛེས་པ་དང་། ཁ་ཡངས་པ་དང་། སོ་ཐགས་བཟང་བ་དང་། མདོག་སྣུམ་ལ་འཚེར་བ་དང་། འཇམ་པ་དང་། དཀར་བ་དང་མཉམ་པའོ། །ལྕེའི་ཡོན་ཏན་ནི་ལྕེ་དམར་བ་དང་། སྲབ་པ་དང་། རིང་བའོ། །ཀོ་སྐོའི་ཡོན་ཏན་ནི་ཤ་ཆེ་ཞིང་རྒྱས་པའོ། །མགྲིན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་རིང་ཞིང་ཟླུམ་ལ་དུང་ལྟ་བུའོ། །དཔུང་མགོ་ཟླུམ་ལ་མཐོ་ཞིང་རྒྱས་པའོ། །ལྟེ་བ་གཡས་སུ་འཁྱིལ་བ་དང་། ལྟེ་བ་དབུས ཟབ་ཅིང་མཐའ་མཐོ་བའོ།།རྐང་པ་དང་ལག་པའི་སེན་མོའི་ཡོན་ཏན་ནི་སྲབ་པ་དང་། དམར་བ་དང་། མཐོ་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། ཟངས་མདོག་འདྲ་བ་དང་། ཤ་དང་འབྱར་བ་དང་། སོར་མོ་རིང་ལ་མཚམས་འབྱར་ཞིང་ཕུག་པ་མི་མངོན་པ་དང་། རྒྱབ་ཀྱི་སྒལ་ཚིགས་ རྒྱ་ཆེ་ཞིང་མི་མངོན་པ་དང་།རྒྱུས་པ་དང་ཚིགས་ཀྱང་མི་སྣང་ངོ་། །སྐད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་བརྟན་པ་དང་རིང་བའོ། །ལུས་ཀྱི་མདོག་སྣུམ་པ་དང་། གཟི་མདངས་དང་ལྡན་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་སྙིང་སྟོབས་ཆེ་བ་དང་། ཕོངས་པར་གྱུར་ཀྱང་བློ་མི་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་བཙས་མ་ ཐག་པ་ནས་ནད་མེད་ཅིང་རིམ་གྱིས་ལུས་བོང་ལ་སོགས་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་བསྟན་བཅོས་ལ་མཁས་ཤིང་དགེ་མཚན་འཕེལ་བ་ལྟ་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཞིང་གཤིན་པའི་ལོ་ཏོག་ལྟ་བུར་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། གོང་དུ་སྨོས་པའི་ལུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི་ལོ་བརྒྱར་འཚོ་ཞིང་ཚེ་རིང་བ་དང་།དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དང་ཡུན་རིང་དུ་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་ལུས་ཟུངས་བདུན་དང་སྙིང་སྟོབས་དང་བརྒྱད་ནི་ལུས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་བསྟན་པ་ནི་ལུས་ཟུངས་དངས་མ་དང་སྙིང་ སྟོབས་ཀྱི་བར་དུ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་འོག་མ་སྟོབས་ཆེ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།ལུས་ཀྱི་སྙིང་པོ་བརྒྱད་དུ་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི་ཀུན་གྱི་བླ་མ་ལྟར་བཀུར་བར་བྱ་བ་དང་། ཡིད་བརྟན་པའི་གནས་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དྲི་བའི་འོས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་པ་དང་། བློ་དང་ལྡན་པ་དང་། བྱ་བ་ལ་བརྟན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་རྡུལ་དང་མུན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བའི་མི་ནི་བདེ་སྡུག་འདྲེན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།

此外，身体有八种应当诃责的事物，是哪些呢？身上毛发过多，或者没有毛发，毛发发白，或者发黑，粗大，过长，长在不该长的地方，粗糙，具有这些特征会导致短命和不适。某人的头发若是润泽，柔软，纤细且一根根生长，坚固，这些就是头发的殊胜功德。
额头的功德是发际线部位高而两鬓低，形如半月最为殊胜。人耳的功德是宽度小而长度长，高低分明而丰满，耳朵后部高起。眼睛的功德是黑白分明而明亮，睫毛连续而浓密。鼻子的功德是鼻梁高耸，呼吸通畅，高低均匀而丰满。嘴唇的功德是不下垂而红润。面颊的功德是面颊宽阔而美丽，口腔宽大，牙齿整齐，色泽润泽而有光泽，柔和，洁白而均匀。舌头的功德是舌头红润，薄，长。颧骨的功德是肉多而丰满。
颈部的功德是长而圆如海螺。肩头圆润而高耸丰满。肚脐向右旋转，肚脐中间深陷而边缘高起。手脚指甲的功德是薄，红润，高起，润泽，如铜色，与肉相连，手指长而关节相连且关节不显，背部脊椎宽大而不显，筋脉和关节也不显露。声音的功德是稳定而持久。身体色泽润泽，具有光彩，天生勇猛，即使贫困也意志不改。
对于这些，从出生开始就无病，逐渐在体格等方面，以及世间言语和论典方面精通而祥瑞增长的人，就如同肥沃土地的庄稼一般增长茂盛。具足上述所有身体功德的人能活百年长寿，长久具有权势等。其中，七种身体组织和意志力这八种被称为身体精华，应当了知它们的大小力量依次从身体组织精华到意志力，下面的力量越大。
具足所说的八种身体精华的人，应当如众人之上师般受到尊敬，是可信赖之处，是一切人询问的对象，能忍受身心痛苦，具有智慧，做事坚定。其中，意志力占优势的人常具安乐，而尘性和暗性二者占优势的人则具有苦乐交织的特征。

།གཞན་ཡང སྐྱེས་བུ་གང་ལ་ལ་ཞིག་སྦྱིན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བདེན་པ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། བྱས་པ་གཟོ་བ་དང་། བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེ་བ་དང་། བཅུད་ཀྱིས་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་བརྟེན་པར་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཚེ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ ཡིན་ནོ།།ལུས་ཀྱི་གནས་ལས་ལེའུ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།ལུས་ཀྱི་གནས་ལས་གནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །མིའི་ལུས་ལ་གནད་བརྒྱ་རྩ་བདུན་ཡོད་དེ། བརླ་གཉིས་དང་། ལག་དར་གཉིས་ཏེ། བཞི་པོ་དེ་དག་ ལས་གནད་བཅུ་གཅིག་དང་།ལྟོ་བ་ལ་གནད་གསུམ་དང་། བྲང་ལ་གནད་དགུ་དང་། རྒྱབ་ལ་གནད་བཅུ་བཞི་དང་། ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ལ་གནད་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ནོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་སྨན་པ་དག་འདི་སྐད་འཆད་དོ། རྐང་པའི་མཐིལ་གུང་མོའི་དྲང་ཐད་ཀྱི་དབུས་ན་ མཐིལ་འཕྲོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཡོད་དེ།དེར་མཚོན་ལ་སོགས་པ་ཕོག་ན་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་ཤིང་འབྱུང་བ་ལྔ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ། །རྐང་པའི་མཐེ་བོང་དང་། མཛུབ་མོ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་མྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཡོད་དེ། དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ཨ་ཤྐེ་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནད་ཀྱིས་འཆི་བ་སྟོན་ཏོ།།གོང་མའི་གནད་ལས་ཡར་སོར་གཉིས་བཅལ་བར་པིར་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཡོད་དེ། དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ལུས་འདར་ཞིང་འཁོར་བར་བྱེད་དོ། །ལོང་མོའི་ཚིགས་ཀྱི་འོག་ན་པིར་གྱི་མགོ་ལྟ་བུ་ ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཡོད་དེ་དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་སྐྲང་ཞིང་ནད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།རྐང་པ་དང་བྱིན་པའི་ཚིགས་བར་ན་ལོང་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཡོད་དེ། དེར་མཚོན་ལ་སོགས་པ་ཕོག་ན་དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། བརླ་རེངས་པ་དང་། ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། བྱིན་པའི་དབུས་རྟིང་བ་ ནས་སོར་བཅུ་གཉིས་བཅལ་བར་དབང་པོའི་ཆུ་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཡོད་དེ།དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ཁྲག་ཟད་ནས་འཆི་བར་བྱེད་དོ། །བྱིན་པ་དང་བརླ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་པུས་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཡོད་དེ། དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་གལ་ཏེ་འཚོ་བར་འགྱུར་ན་ཡང་ལུས་ཞ་བར་ འགྱུར་རོ།།པུས་མོའི་ལོང་བུ་ནས་ཡང་བླ་བྲག་སར་སོར་གསུམ་བཅལ་བར་མ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཡོད་དེ། དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་བརླ་རེངས་པ་དང་སྐྲང་བར་བྱེད་དོ། །བརླའི་དབུས་ན་ཨུ་རུ་བ་ཤི་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཡོད་དེ། དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ཁྲག་ཟད་ནས་ བརླ་སྐམ་པར་བྱེད་དོ།།བརླའི་གོང་བརླ་བྲག་གི་འོག་ཚིགས་མཚམས་ན་མིག་དམར་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཡོད་དེ། དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ཁྲག་ཟད་ནས་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཀྱིས་འཆི་བར་སྟོན་ཏོ། །བརླ་བྲག་དང་རླིག་པའི་བར་ན་བི་ཊ་བམ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཡོད་དེ། དེར་མཚོན་ ལ་སོགས་པ་ཕོག་ན་བུད་མེད་ལ་འཇུག་པའི་ནུས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།རྐང་ཟུག་ཅིག་ཤོས་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དབུག་ཟུག་གཉིས་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་གནད་དུ་བལྟ་སྟེ། ལོང་མོ་དང་མཁྲིག་མར་མཐུན་པ་དང་། གྲུ་མོ་དང་པུས་མོར་ མཐུན་པ་དང་།བྱིན་པའི་དབུས་དང་ལག་དར་གྱི་དབུས་སུ་མཐུན་པ་དང་། གཞན་ཡང་བི་ཊ་བམ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མིག་དམར་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ལ་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ཞ་བར་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བར་མཆན་ཁུང་གི་ནང་མཚམས་ན་ཡང་མཆན་ཁུང་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཡོད་དེ། དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ཡང་དཔུང་པ་ཞ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་བཤད་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གནད་ཡོད་པའི་ས་དང་སྐྱོན་འདྲ་བར་ཡོད་པས་ཅི་རིགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

此外，若有任何人依止布施、持戒、诚实、梵行、知恩图报、慈爱、大悲心、服用精华等这些，此人将增长福德与寿命。
身体部分第三章完。
现说明身体部分要害差别品。
人身有一百零七处要害：两腿和两臂共有十一处要害，腹部有三处要害，胸部有九处要害，背部有十四处要害，腋下以上有三十七处要害。
对此，古代医生们如是说：脚掌中指正对的中央有一处名为'夺掌'的要害，若被兵器等击中，会引起痛苦并使五大元素失调。
脚的大拇指与食指之间有一处名为'迅速'的要害，若被兵器击中，会因名为'阿什克巴'的风病而死。
从上述要害向上量二指处有一处名为'如笔'的要害，若被兵器击中，会使身体颤抖旋转。
踝关节下有一处名为'如笔头'的要害，若被兵器击中，会肿胀生病。
脚与小腿关节间有一处名为'踝'的要害，若被兵器等击中，会失去意识、腿部僵硬并生病。
从小腿中央脚跟量十二指处有一处名为'感官水道'的要害，若被兵器击中，会因失血而死。
小腿与大腿之间有一处名为'膝'的要害，若被兵器击中，即使能活命，身体也会瘫痪。
从膝骨向上量三指处有一处名为'玛尼'的要害，若被兵器击中，会使腿部僵硬肿胀。
大腿中央有一处名为'乌鲁巴希'的要害，若被兵器击中，会因失血而使大腿萎缩。
大腿上部髋关节下有一处名为'红眼'的要害，若被兵器击中，会因失血而在半月内死亡。
髋部与睾丸之间有一处名为'毗达班'的要害，若被兵器等击中，会失去与女人交合的能力。
另一条腿也应如此理解。
同样，两臂也应如此观察要害：踝与腕相对应，肘与膝相对应，小腿中央与前臂中央相对应。此外，如同毗达班和红眼要害被兵器击中会导致瘫痪一样，腋下内侧也有一处名为'执腋'的要害，若被兵器击中，肩膀也会瘫痪。对此等上述所说的要害部位和过患相似之处，应当如理了知。

།ལྟོ་བའི་གནད་གསུམ་ལ་རྒྱུ་མ་སྦོམ་པོ་གཞང་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཡོད་དེ། དེ་ལ་མཚོན གྱིས་ཕོག་སྟེ་བུ་ག་ནས་ཕྱིར་ཕྱི་ས་དང་རླུང་འགྱུར་ན་དེ་མ་ཐག་འཆིའོ།།ལྒང་པ་གཞུ་ལྟར་ཡོ་བ་ཤ་ཆུང་ཞིང་ཁྲག་ཉུང་བ་ཐུར་དུ་བལྟས་པའི་སྒོ་གཅིག་ཡོད་པ་ནི་ཆུ་སོའི་གནད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྐེད་པའི་དབུས་ན་ཡོད་པས་དེ་ལ་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་དེ་མ་ཐག་སྲོག་འདོར་བར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་སྟེ་རྡེའུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་ཆུ་སོར་མཚོན་གྱིས་བྱ་དགོས་ན་ཡང་ཆུ་སོའི་གཡས་གཡོན་དུ་ནི་ཁྱད་པར་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ་གལ་ཏེ་དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ནི་འཕྲལ་འཆིའོ། །ཇི་སྟེ་རྡེའུ་འབྱིན་པའི་ཚད་བསྟན་པའི་སར་ཕུག་ན་ཡང་ཤིན་ཏུ་འཚོ་དཀའ་སྟེ། ཆུ་སོ་ནས་གཅིན་རྟག ཏུ་འཛག་པར་བཤད་དོ།།ལུས་ཀྱི་ཞུ་བ་དང་མ་ཞུ་བའི་དབུས་ན་རྩ་ཐམས་ཅད་རྟེན་པའི་གནས་ལྟེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཡོད་དེ། དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་འཕྲལ་འཆི་བར་བྱེད་དོ། །ཕོ་བའི་ཁ་ན་རྡུལ་དང་། མུན་པ་དང་སྙིང་སྟོབས་རྟེན་པའི་གནས་སྙིང་ཞེས་བྱ་བ་ཅིག་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་ བྲང་གི་འོག་།ལྟོ་བའི་གོང་ནུ་མ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་ན་གནས་སོ། །ནུ་སོར་ལས་གོང་འོག་ཏུ་སོར་གཉིས་བཅལ་བ་ན་ནུ་མའི་རྩ་རོ་ཧི་ཏ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཡོད་དོ། །དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ཁྲག་དང་བད་ཀན་ལྟོ་བའི་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་འཆི་བར་བྱེད་དོ། ། བྲང་གི་ངོས་ན་ཨ་པ་སྟམ་བྷ་ཞེས་བྱ་བ་རླུང་རྒྱུ་བའི་གནད་གཉིས་ཡོད་དོ། །དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ལྟོ་བ་ཁྲག་གིས་གང་ཞིང་ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བས་འཆི་བར་བྱེད་དོ། །བྲང་གཡས་གཡོན་གྱི་གནད་གཉིས་བྲང་ཐད་རྒྱབ་ཀྱི་སྒལ་ཚིགས་ཀྱི་ནང་གི་ངོས་གཉིས་ན་ཁ ཐུར་དུ་བལྟས་པ།པ་ལ་བ་ཁྱ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཉིས་གཉིས་ཡོད་དེ། དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ལྟོ་བའི་ནང་དུ་ཁྲག་གིས་གང་ཞིང་དེ་ཉིད་རྣག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་འཆི་བར་བྱེད་དོ། །སྒལ་ཚིགས་ཀྱི་ངོས་གཉིས་ཀྱི་སྟ་ཟུར་གྱི་རྣ་བ། རྐུབ་ཚོས་གཉིས་ཀྱི་གོང་ན་ཀ་ཏི་ཀ་ཏ་རུ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཉིས་ ཡོད་དེ།དེ་གཉིས་སུ་མཚོན་ཕོག་ན་སྐྱེས་བུ་དེ་ཁྲག་ཟད་ཅིང་སྐྱ་བོར་འགྱུར་ལ་མདོག་མདངས་ཉམས་ཤིང་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །སྒལ་ཚིགས་ཀྱི་ངོས་གཉིས་རྐེད་པའི་རྒྱབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚམས་ན་ཀུ་ཀུན་ད་ར་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཉིས་ཡོད་དེ། དེར་མཚོན་གྱིས་ ཕོག་ན་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཉམས་ཤིང་རོ་སྨད་འཆལ་བ་དང་།ཚོར་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྟ་ཟུར་གཉིས་ཀྱི་རྣ་བའི་གོང་རྩིབས་ལོགས་གཉིས་ཀྱི་འོག་རྐེད་པའི་ཤ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ན་ནི་ཏམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་རུས་པ་སྙི་བ་ན་གནས་ལ་དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་རོ་ སྨད་སྐྲངས་ཤིང་ལུས་ཉམ་ཆུང་ལ་འཆི་བར་བྱེད་དོ།།རྩིབ་མའི་འོག་ལོགས་ཀྱི་ནང་དང་འབྲེལ་བའི་རྐེད་པའི་གཡས་གཡོན་གཉིས་ན་ཐད་ཀ་དྲང་པོ་དང་། གྱེན་དུ་འགྲོ་བའི་གནད་རྩིབ་ལོགས་ཀྱི་མཚམས་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཡོད་དེ། དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ལྟོ་བ་ཁྲག་གིས་གང་ཞིང་ འཆི་བར་འགྱུར་རོ།།ནུ་མ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བའི་བྲང་ཐད་ཀྱི་རྒྱབ་ཀྱི་སྒལ་ཚིགས་ཀྱི་ངོས་གཉིས་ན་བརྟེན་པའི་རྩ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཉིས་ཡོད་དེ། དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ཁྲག་ཟད་ནས་འཆི་བར་བྱེད་དོ། །དཔུང་མགོ་དང་འབྲེལ་བའི་སྒལ་ཚིགས་ཀྱི་ངོས་གཉིས་ན་ཨན་ས་ཡོ་ ཕ་ལ་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཡོད་དེ།དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་དཔུང་བ་སྐམ་ཞིང་ཚོར་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

腹部有三个要害：第一是大肠即肛门要害，若被兵器所伤，粪便和气从孔中外泄，则立即死亡。
膀胱如弓般弯曲，肉少血少，向下开口，是小便要害，位于腰部中央，若被兵器所伤，立即丧命。
如果为取出结石而需用器械进入小便处，则需特别保护两侧，若被兵器所伤两侧，则立即死亡。
如果在取出结石的标准位置穿孔，也极难存活，据说会从小便处持续漏尿。
身体消化与未消化之间有一个为一切脉所依靠的脐部要害，若被兵器所伤则立即死亡。
胃口处有一个称为心脏的尘、暗、勇气所依之处，位于胸下腹上两乳之间。
从乳头上下各量二指处有称为'罗希塔'的乳脉要害。
以上任何一处被兵器所伤，血液和痰液会进入腹内而致死。
胸部两侧有称为'阿帕斯坦巴'的气脉要害二处，若被兵器所伤，腹部充血，咳嗽和呼吸困难而死。
胸部左右要害对应背部脊椎内侧两面向下的称为'帕拉瓦克亚'的要害各二处，若被兵器所伤，腹内充血化脓而死。
脊椎两侧肋骨耳朵处，臀部上方有称为'卡提卡塔鲁'的要害二处，若被兵器所伤，此人失血变白，失去容光而死。
脊椎两侧腰背交界处有称为'库昆达拉'的要害二处，若被兵器所伤，身体功能丧失，下身瘫痪，失去知觉。
肋骨耳朵上方两侧肋下腰部肉等内有称为'坦帕'的要害，位于软骨处，若被兵器所伤，下身浮肿，身体虚弱而死。
肋骨下内连接处腰部左右两侧有称为肋侧交界的水平直行和向上行走的要害，若被兵器所伤，腹部充血而死。
两乳根部胸对应背部脊椎两侧有称为依靠大脉的要害二处，若被兵器所伤，失血而死。
与肩头相连的脊椎两侧有称为'安萨约帕拉卡'的要害，若被兵器所伤，手臂萎缩失去知觉。

།མགྲིན་པའི་ངོས་གཉིས་དང་དཔུང་མགོ་དང་ཕྲག་པར་འབྲེལ་བའི་དབུས་ན་ཕྲག་པའི་གནད་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ། དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ལག་ངར་རེངས་ཏེ་བསྐུམ་མི་ཤེས་པར་འགྱུར་ རོ།།མིད་པའི་གཡས་གཡོན་གཉིས་ན་འགྲམ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རྩ་གཉིས་གཉིས་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་མ་ནྱ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཡོད་དེ། བཞི་པོ་དེ་དག་གནད་དུ་བལྟ་སྟེ། དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་སྐད་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། རོ་མི་ཚོར་བར་འགྱུར་རོ། །མིད་པའི་ གཡས་གཡོན་ནས་ལྕེ་དང་སྣར་འགྲོ་བའི་རྩ་བཞི་ཡོད་དེ།དེ་ནི་མ་ཏྲི་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་རྩའི་གནད་ཡིན་ཏེ། དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་དེ་མ་ཐག་སྲོག་འཇོམས་པའོ། །མགོ་དང་མགྲིན་པའི་ཚིགས་ཀྱི་ངོས་ན་ལྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་རེ་རེ་ཡོད་དེ། དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་རྟག་ཏུ་མགོ་འདར་བར་ འགྱུར་རོ།།རྣ་མཆོག་གཉིས་ཀྱི་སྟེང་དྲང་ཐད་ན་བྱི་རུ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་རྩ་མཐོ་དམན་དུ་འདུག་པའི་གནད་རེ་རེ་ཡོད་དེ། དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ཐོས་པ་ཉམས་ཏེ་འོན་པར་འགྱུར་རོ། །སྣའི་ལམ་ན་རྣ་བའི་ངོས་གཉིས་སུ་ཞུགས་ཏེ་མགྲིན་པའི་ནང་དུ་འབྲེལ་བའི་རྩ་དེ་བཀ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཉིས་ ཡོད་དེ།དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་དྲི་མི་ཚོར་བར་བྱེད་དོ། །མིག་གཉིས་ཀྱི་གྲཝ་སྨིན་མའི་མཇུག་གི་མཐའ་ན་མིག་བསྲུང་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་རེ་རེ་དང་། སྨིན་མའི་སྟེང་གཤོང་བུར་འདུག་པའི་ནང་ན་འཁྱིལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཉིས་ཏེ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་མཚོན་ལ་སོགས་པ་ཕོག་ན་ལོང་བར་འགྱུར་རོ། །དཔྲལ་ བའི་མཐའ་རྣ་བ་དང་ཉེ་བ་ན་མུར་འགྲམ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་རེ་རེ་ཡོད་དེ།དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་འཕྲལ་འཆི་བར་བྱེད་དོ། །མུར་འགྲམ་གྱི་གོང་སྐྲ་མཚམས་ན་ཨུད་ཤྐེ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་རེ་རེ་དང་། སྨིན་མའི་དབུས་ན་སྟམ་བྷ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་རེ་རེ་ཡོད་དེ། དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ཟུག་རྔུ་མ་ ཕྱུང་སྟེ་རང་སྨིན་ནས་བྱུང་བ་ནི་འཚོ་བར་འགྱུར་ལ།ཟུག་རྔུ་བྱུང་ན་ནི་དེ་མ་ཐག་འཆིའོ། །ལྕེ་དང་། མིག་དང་། སྣ་དང་། རྣ་བ་དང་། དེ་བཞིའི་རྩའི་རྒྱུན་སྲང་ནི་ཁའི་ནང་རྐན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་འདུག་ཏེ་བཞི་པོ་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་སུམ་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དོ། །དེ་རྣམས་ལ་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ འཕྲལ་ཚེའི་མཐར་གཏུགས་པ་ཡིན་ནོ།།མགོའི་ཐོད་པ་ལ་ཐད་ཀ་དང་ཐུར་དུ་འགྲོ་བའི་ཚིགས་ལྔ་ཡོད་དེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་སྐྲ་མཚམས་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཡིན་པས། དེ་ལ་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་མགོ་འཁོར་བ་དང་། སྨྱོ་བ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་ཏེ་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །གླད་པའི་སྟེང་ཕྱོགས་ སུ་འཁྱིལ་ཞིང་རྩ་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་ནང་ན་བདག་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ཡོད་དེ།དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་དེ་མ་ཐག་སྲོག་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ལུས་ཀྱི་གནད་ཕྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་གང་དུ་མནན་ན་མི་བཟོད་པར་ན་ཞིང་འགུལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་ཡང་གནད་ ཡིན་པར་བལྟའོ།།གཞན་ཡང་ཤ་དང་། རུས་པ་དང་། རྒྱུས་པ་དང་། རྩ་ཆེན་པོ་དང་། རྩ་དང་། ཚིགས་དང་། འདི་དག་རང་གི་མཚམས་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་གནད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་མཚོན་ལ་སོགས་པས་ཕོག་ན་ཁྱད་པར་དུ་སྲོག་འགག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གང་དུ་ གནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཕལ་ཆེར་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཡང་ཤ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་གནད་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་གནས་སུ་མཉམ་སྟེ་གཅིག་པར་འདོད་དོ།

在颈部两侧和肩头与肩膀相连的中间有所谓的肩膀要害，如果被武器击中该处，手臂会变僵硬无法弯曲。
在咽喉两侧有依附于腮部的两对脉管，其中一个叫做'青色'，另一个叫做'玛尼亚'，这四处都是要害。如果被武器击中，会导致声音受损，并且失去味觉。
从咽喉两侧通向舌头和鼻子有四条脉管，这是所谓'玛特里卡'脉的要害，如果被武器击中，会立即丧命。
在头部和颈部关节处各有一个所谓的'后脑'要害，如果被武器击中，会导致头部持续颤抖。
在两耳朵上方正对处各有一个上下分布的所谓'比如热'脉要害，如果被武器击中，听觉会受损成为聋子。
在鼻腔通道两侧进入耳部并与喉部相连的脉有两个所谓的'巴卡'要害，如果被武器击中，会失去嗅觉。
在两眼角眉毛末端各有一个所谓的'护眼'要害，在眉毛上方凹陷处有两个所谓的'盘绕'要害，这四处如果被武器等击中，会导致失明。
在额头边缘靠近耳朵处各有一个所谓的'颊骨'要害，如果被武器击中，会立即死亡。
在颊骨上方发际线处各有一个所谓的'乌德谢帕'要害，在眉心有一个所谓的'斯坦巴尼'要害，如果被武器击中，若不拔出伤物而让其自行成熟则可存活，若拔出伤物则会立即死亡。
舌头、眼睛、鼻子、耳朵这四者的脉管通道位于口腔内上颚部位，与这四者相连的要害称为'三岔路口'。如果这些部位被武器击中，会立即结束生命。
头盖骨有横向和纵向的五个接缝，这些也是所谓的'发际'要害，如果被武器击中，会导致头晕、发疯、失去意识而死亡。
在脑部上方盘绕着所有脉管汇集之处有所谓的'主人'要害，如果被武器击中，会立即丧命。
身体要害的外部特征是：按压时会感到难以忍受的疼痛和震动，伴随痛苦的地方就应视为要害。
此外，肌肉、骨骼、筋腱、大脉、血管、关节，这些自身的交汇处都称为要害，如果这些部位被武器等击中，尤其会导致生命终止。
如此，大多数要害的区别已经讲述完毕，这些依附于肌肉等的要害应当分为六种来观察。生命这一概念被认为是所有要害的共同且统一的所在。

།རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བརྟག་བདེ་གང་ཞེ་ན། ཤ་ལ་ གནས་པའི་གནད་བཅུ་སྟེ།དབང་པོའི་ཆུ་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་བཞི་དང་། རྐང་མཐིལ་འཕྲོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་བཞི་དང་། ནུ་མའི་རྩ་བ་རོ་ཧ་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་གནད་གཉིས་ཏེ་བཅུའོ། །རུས་བ་ལ་གནད་བརྒྱད་དེ། མུར་འགྲམ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཉིས་དང་། ཀ་ཊི་ཏ་རུ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་ གཉིས་དང་།ནི་ཏམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཉིས་དང་། ཨན་ས་ཡོ་ཕ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཉིས་སོ། །རྒྱུས་པའི་གནད་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་སྟེ། ཨ་ས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་བཞི་དང་། པིར་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་བཞི་དང་། པིར་མགོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་དང་། མིག་ཟུར་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཉིས་དང་། རྒྱ་ཚིགས་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་དང་། མྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཉིས་དང་། ཨུད་ཤྐེ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཉིས་དང་། ཆུ་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཅིག་གོ། །རྩ་ཆེན་པོའི་གནད་དགུ་སྟེ། གཞང་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཅིག་དང་། ཨ་པ་སྟམ་བྷ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཉིས་དང་། བི་དུར་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཉིས་དང་། སུམ་མདོ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་བཞིའོ། །རྩ་ལ་གནད་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་མཆིས་ཏེ། རྩ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དང་། མ་ཀྲྀ་ཏ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་བརྒྱད་དང་། སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དང་། མ་ནྱ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དང་། མཆན་ཁུང་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གཉིས་དང་། གདེངས ཀ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དང་།པ་ད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཉིས་དང་། སྙིང་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཉིས་དང་། ལྟེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཅིག་དང་། རྩིབ་ལོགས་ཀྱི་མཚམས་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དང་། ནུ་མ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དང་། ཨ་ལ་པོའི་གནད་གཉིས་དང་། བསྟི་ནི་ ཞེས་བྱ་པའི་གནད་གཉིས་དང་།ུར་པ་ཤི་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཉིས་དང་། ལོ་ཧི་ཏ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་བཞིའོ། །ཚིགས་ལ་གནད་ཉི་ཤུ་བརྟེན་ཏེ། འཁྱིལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཉིས་དང་། མཁྲིག་མ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་གཉིས་དང་། ཀུ་ཀུན་ད་ར་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དང་། སྐྲ་མཚམས་ཞེས་བྱ་ བ་ལྔ་དང་།གྲུ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དང་། ལོང་མོ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དང་། ལྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དང་། བདག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དང་། པུས་མོ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དང་ཉི་ཤུའོ། །སྨན་པ་གཞན་དག་ན་རེ། ཤ་ལ་བརྟེན་པའི་གནད་དང་། རྒྱུས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ གནད་དང་།གཞང་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་དང་། མཆན་ཁུང་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་དང་། བི་དྲི་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་དང་། བི་དུ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་དང་། སུམ་མདོ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་དང་། རྩ་ལ་བརྟེན་པའི་གནད་རྣམས་དང་། ཨ་པ་སྟམ་བྷ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་དང་། མིག་ཕུག་ཅེས་བྱ་བའི་གནད་དང་། རྩ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་གནད་རྣམས་འབའ་ཞིག་མ་གཏོགས་པ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་གནད་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མཚོན་གྱིས་ཕོག་པར་ནུས་ན། རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་ཤ་བཀྲུས་པ་འདྲ་བའི་ཆུ་ཤིན་ཏུ་སླ་བ་འཛག་ཅིང་ལུས་ཤ་སྐྱ་བོ་བསེང་པོར་གྱུར་པ་དབང་པོ ཉམས་ཤིང་མྱུར་དུ་འཆི་བར་བྱེད་དོ།།རུས་པ་ལ་གནས་པའི་གནད་གང་ཡང་རུང་བ་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན། ཁྲག་ཤིན་ཏུ་སླ་བ་རྐང་དང་བཅས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུས་པའི་གནད་ལ་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ལྟག་པར་ན་བ་དང་། བརྐྱང་བསྐུམ་མི་ཤེས་པ་དང་། བཞོན་པ་ལ་ཞོན་པའི་ནུས་ པ་མེད་པ་དང་།གནས་ལ་མི་དགའ་བ་དང་། ལུས་གྲིམས་པ་ཆུང་བ་དང་། ཡང་ན་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །རྩ་ཆེན་པོའི་གནད་ལ་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ཁྲག་སྒྲ་དང་བཅས་ཤིང་དབུ་བ་ཡོད་ལ། ཁྲག་ཚ་ཞིང་དྲན་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།

什么是六种容易观察的呢？肉部有十个要害：所谓感官水门的四个要害，脚底抢夺的四个要害，乳根罗哈提的两个要害，共十个。
骨部有八个要害：所谓下颌的两个要害，卡提塔如那的两个要害，尼坦帕的两个要害，安萨约帕拉的两个要害。
筋部有二十三个要害：所谓阿萨那的四个要害，如笔的四个要害，笔头的四个要害，眼角的两个要害，脊椎的四个要害，迅速的两个要害，乌德谢帕的两个要害，水门的一个要害。
大脉有九个要害：所谓肛门的一个要害，阿帕斯坦巴的两个要害，毗杜尔的两个要害，三岔路口的四个要害。
脉部有三十七个要害：所谓大脉的两个要害，玛克利塔的八个要害，青色的两个要害，玛尼亚的两个要害，腋下抓持的两个要害，展开的两个要害，帕达帕的两个要害，心的两个要害，脐的一个要害，肋侧的两个要害，乳房抓持的两个要害，阿拉波的两个要害，巴斯提尼的两个要害，乌尔帕希的两个要害，罗希塔的四个要害。
关节有二十个要害：所谓盘绕的两个要害，腕的两个要害，库昆达拉的两个要害，发际线的五个要害，肘的两个要害，踝的两个要害，后颈的两个要害，主人的两个要害，膝的两个要害，共二十个。
其他医生说，除了依附于肉的要害、依附于筋的要害、所谓肛门的要害、所谓腋下抓持的要害、所谓毗德利波的要害、所谓毗杜拉的要害、所谓三岔路口的要害、依附于脉的诸要害、所谓阿帕斯坦巴的要害、所谓眼窝的要害、依附于大脉的诸要害之外，
如果能用武器击中上述提到的任何要害，就会不断地流出如洗肉般的极稀薄的水，身体变得灰白松软，感官衰退而迅速死亡。
如果武器击中任何骨部要害，会流出极稀薄带脓的血。
如果武器击中筋部要害，会导致后颈疼痛，不能伸屈，没有骑乘能力，不喜欢停留，身体紧张度减弱，或者会死亡。
如果武器击中大脉要害，血会带有声响和泡沫，血是热的，会失去意识。

།རྩའི་གནད་ལ་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ཁྲག་སྐ་ཞིང་མང་ བ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་ཟག་སྟེ།ཁྲག་ཟད་པས་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། སྐྱིགས་བུ་རྣམས་ཀྱིས་འདེབས་ཤིང་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྨ་འདྲུབས་ན་ཡང་ལུས་གྲ་མས་གང་བ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་འཐེང་བ་དང་ གྱོལ་པོར་འགྱུར་རོ།།ཚིགས་ཀྱི་གནད་ལ་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། སྤྱོད་པ་ཉམས་ཤིང་ལུས་སྐེམས་པ་དང་། ཚིགས་རྣམས་སྐྲང་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་བཅུ་དགུ་པོ་འདི་དག་ནི་འཕྲལ་འཆི་བར་བྱེད་པའི་གནད་ཡིན་ཏེ། ལྟེ་བའི་གནད་དང་། མུར་འགྲམ་ གྱི་གནད་དང་།བདག་པོའི་གནད་དང་། གཞང་གི་གནད་དང་། སྙིང་གི་གནད་དང་། པུས་མོའི་གནད་དང་། ཆུ་སོའི་གནད་དང་། མ་ཀྲྀ་ཏའི་གནད་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཏུ་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ནས་འཕྲལ་མི་འཆི་ན་ཡང་། ཞག་བདུན་ཚུན་ཆད་ཀྱིས་ངེས་ པར་འཆིའོ།།འཕྲལ་མི་འཆི་བར་ཟླ་བ་གཅིག་གམ་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཀྱི་ནང་དུ་འཆི་བའི་གནད་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་སྟེ། ཨ་པ་སྟམ་བྷ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་དང་། རྐང་མཐིལ་སྲེག་པའི་གནད་དང་། རྩིབ་ལོགས་ཀྱི་མཚམས་ཀྱི་གནད་དང་། ཀ་ཊི་ཏ་རུ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་དང་། སྐྲ་མཚམས་ཀྱི་ གནད་དང་།ནུ་མའི་རྩའི་གནད་དང་། དབང་པོའི་ཆུ་སོའི་གནད་དང་། མྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་དང་། ཨ་པ་ལའི་གནད་དང་། རྩ་ཆེན་པོའི་གནད་དང་། ནི་ཏམ་པའི་གནད་དང་། སྟ་ན་རོ་ཧི་ཏ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་རྣམས་སོ། །གནད་གསུམ་པོ་ཨུད་ཤྐེ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་དང་། སྟན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་ བ་དང་གསུམ་ནི་མཚོན་ཕྱུང་ན་ནི་འཆི་ལ།མ་ཕྱུང་ན་ནི་མི་འཆིའོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེ་ཡང་རླུང་གིས་ཤ་དང་། ཞག་དང་། རྐང་དང་། གླད་རྒྱས་རྣམས་སྐེམ་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཐབས་མ་ཡིན་པས་མཚོན་དེ་ཕྱུང་ན་ནི་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་ལུད་པས་སྲོག་འདོར་བར་བྱེད་དོ། །གནད་ བཞི་བཅུ་རྩ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཏུ་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་འཐེང་འགྲུམ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་གྱི་འཆི་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་གློ་བུར་གྱི་གནོད་པས་བརྒྱ་ལ་འཆི་བ་ཡང་སྲིད་དོ།།བཞི་བཅུ་རྩ་བཞི་པོ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། གདེངས་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་དང་། མུར་འགྲམ་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནད་དང་། མུར་འགྲམ་ཕྱོགས་ཀྱི་མིག་ཟུར་གྱི་གནད་དང་། བི་དུ་རའི་གནད་དང་། སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་དང་། མ་ནེའི་གནད་དང་། ལྟག་པའི་གནད་དང་། ཕྲག་པའི་གནད་དང་། འཁྱིལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་དང་། བི་ཊ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་དང་། ཨུར་པ་ཤི་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་དང་། ཀུ་ཀུན་ད་རའི་གནད་དང་། པུས་མོའི་གནད་དང་། མིག་དམར་པོའི་གནད་དང་། མཆན་ཁུང་འཛིན་པའི་གནད་དང་། པིར་ལྟ་བུའི་གནད་དང་། གྲུ་མོའི་གནད་རྣམས་སོ། །གནད་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི་ན་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། པིར་མགོ་ལྟ་བུའི་གནད དང་།ལོང་མོའི་གནད་དང་། མཁྲིག་མའི་གནད་རྣམས་སོ། །གནད་གོང་དུ་སྨོས་པ་དེ་རྣམས་ལས་པི་ཏི་པ་དང་། མཆན་ཁུང་འཛིན་པ་དང་། པིར་མགོ་ལྟ་བུ་དང་། ཨ་ས་ཕ་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་ནི་སོར་རེ་རེ་ཙམ་ཡོད་དོ། །མཁྲིག་མའི་གནད་དང་། ལོང་མོའི་གནད་དང་། ནུ་མའི་རྩ་བའི་གནད་ལ་སོར་གཉིས་ཀྱི་ཚད་དུ་ཡོད་དོ། །པུས་མོ་དང་གྲུ་མོ་གཉིས་ཀྱི་གནད་ལ་སོར་གསུམ་གསུམ་གྱི་ཚད་དུ་ཡོད་དོ།

如果兵器击中脉要处，会流出暗色且大量的血液不断渗漏，因失血而口渴剧烈，头晕，呼吸不畅，昏迷状态，打嗝等症状而致死。如果伤口愈合，身体会感觉充满麻木，并且会变成跛子和瘸子。
如果兵器击中关节要处，身体力量和行动能力会减弱，身体消瘦，关节会肿胀。
此外，以下十九处是会立即致死的要害：脐部要处、颊部要处、主要处、肛门要处、心脏要处、膝盖要处、尿道要处、玛格利塔要处等。如果兵器击中这些部位，即使不会立即死亡，也必定会在七天之内死亡。
会在一个月或半个月内死亡的要害有三十三处：即所谓的阿帕斯坦巴要处、脚底灼烧要处、肋部间隙要处、卡提塔如要处、发际线要处、乳房脉要处、生殖器尿道要处、迅速要处、阿帕拉要处、大脉要处、尼坦帕要处、斯塔那若希塔要处等。
三处要害，即两个乌德谢要处和斯坦帕尼要处，如果拔出兵器就会死亡，不拔出则不会死亡。这是因为风会使肉、脂肪、骨头和脑髓萎缩。如果用不当的方法拔出兵器，会因呼吸困难和咳嗽而丧命。
如果兵器击中以下四十四处要害，会导致跛行、残疾等，但不会致死，不过也可能因突发伤害而百分之一的概率致死。这四十四处是什么呢？即：昂首要处、颊部侧面要处、颊部侧面眼角要处、毗杜拉要处、青色要处、玛内要处、后颈要处、肩部要处、盘绕要处、毗塔波要处、乌尔帕希要处、库昆达拉要处、膝盖要处、红眼要处、腋窝握持要处、笔状要处、肘部要处等。
以下八处要害会引起疼痛和痛苦，它们是：笔头状要处、踝部要处、腕部要处等。
在上述提到的要害中，毗提帕、腋窝握持、笔头状和阿萨帕拉这些要害的大小约一指宽。腕部要害、踝部要害和乳房根部要害约有两指宽。膝盖和肘部两处要害各有三指宽。

།གཞང་གི་གནད་དང་། ཆུ་སོ་དང་། སྙིང་དང་། ལྟེ་བ་དང་། སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྐྲ་མཚམས་ཀྱི་གནད་དང་། མ་ཀྲྀ་ཏ་དང་། པིར་ལྟ་བུ དང་།སུམ་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མ་ནེ་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་གནད་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་ནི་རང་གི་ལག་པའི་མཐིལ་གྱི་ཚད་ཙམ་རེ་རེ་ཡོད་དོ། །ལྷག་མ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་པོ་རྣམས་ནི་སོར་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱི་ཚད་ཙམ་ཡོད་དོ། །སློབ་དཔོན་གཞན་དག་ན་རེ་གནད་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ གི་ཚད་ནི་ཏིལ་འབྲུ་འམ།འབྲས་ཀྱི་ཚད་ཙམ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གོང་དུ་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་། ཁྲག་རྒྱུ་བའི་རྩ་བཞིར་བཤད་པ་དེ་དག་གི་ལུས་ཐམས་ཅད་བརྟས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གནད་རྣམས་ལ་བརྟེན་པས་གལ་ཏེ་དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་སྟེ་ ཁྲག་ཟད་པར་གྱུར་ན་ལུས་ཟུངས་ཟད་དེ་རྩའི་སྦུབས་རླུང་གིས་གང་ཞིང་རྒྱས་ནས་མི་བཟད་པར་ན་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།རླུང་དེས་མཁྲིས་པ་བསྐྱོད་པས་ནི་ཁ་སྐམ་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། མྱོས་པ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། ལུས་རྔུལ་བ་དང་། ཚིགས་རྣམས་བྱེ་བ་དང་ལུས་ལྷོད་པར་ འགྱུར་ཏེ་འཆི་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྟེ་གནད་ཀྱི་ཚིགས་མཚོན་ལ་སོགས་པས་ཚོད་པར་གྱུར་ན། དེ་མ་ཐག་ལག་པའམ་རྐང་པས་གོང་འོག་ནས་དམ་དུ་བསྡམ་ཞིང་གཟུང་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་མ་བཟུང་ན་ནི་རྩ་རྣམས་གོང་འོག་ཏུ་འཁུམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་ བ་ནི་ཁྲག་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ཏེ།ཁྲག་ལེགས་པར་གནས་ཤིང་རྒྱུ་ན་ནི་སྲོག་ཀྱང་ལེགས་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གནད་ལ་མ་ཕོག་ན་ནི་མཚོན་དུ་མས་བསྣུན་ཀྱང་འཆི་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། གནད་ལ་ཕོག་ན་ནི་ངེས་པར་འཆི་བར་འགྱུར་ལ། ཚབས་ཆུང་ངུ་བསྣུན་ཀྱང་ཞ་བ་ལ་སོགས་པར་ བལྟའོ།།གཞན་ཡང་གནད་དུ་བསྣུན་པའི་རྨ་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུའི་དྲུང་དུ་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་དང་། དུག་དང་། མེ་དང་། བ་ལ་ཏ་ཀ་དང་། ཀ་པིཏྠའི་ཁུ་བ་དང་འདི་རྣམས་མི་བསྟེན་ཅིང་སྤང་བར་བྱའོ། །གནད་དུ་ཕོག་པའི་རྨ་ལ་ནི་ཉེས་པ་ཕྲ་མོས་ཀྱང་གནོད་པར་འགྱུར་བར་བག་བྱ་བར་ གཅེས་སོ།།གནད་དུ་མཚོན་གྱིས་བསྣུན་པར་ཡང་མ་ཟད་དེ། གནད་ཀྱི་སྟེང་དུ་ནི་གང་ཡང་རུང་བ་གཞན་བྱུང་ན་ཡང་ཉེན་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་འབད་པ་དང་བཅས་པར་གསོ་བར་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་གནས་ལས་གནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ལེའུ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ནས་ལུས་ཀྱིས་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ལས་འཆི་ལྟས་བརྟག་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མིའི་གནད་རྣམས་ལ་ནད་ཀྱིས་ཕོག་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་འཆི་བའི་མཚན་མ་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འབྲས་བུའི་སྔ་རྟགས་མེ་ཏོག་དང་། ཆར་གྱི་སྔ་རྟགས་སྤྲིན་དང་། མེའི་སྔ་རྟགས་དུ་བ་ཡིན་པ་བཞིན དུ་སྐྱེས་བུ་འཆི་བར་འགྱུར་བའི་སྔ་རྟགས་སམ་མཚན་མ་ཡང་སྔོན་དུ་སྣང་སྟེ།དེ་བས་ན་འོག་ཏུ་འབྱུང་བ་འདི་དག་གིས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་འཆི་བའི་རྟགས་འདི་དག་དང་ལྡན་ན་ནི་ངེས་པར་འཆི་བར་འགྱུར་ལ། མི་ལྡན་ན་ནི་འཆི་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་སྨན་པས་གཞུང་ལས་འབྱུང་བ་ བཞིན་ཤེས་ན་ནི་འཆི་ལྟས་ངེས་པ་ཡིན་ལ།གལ་ཏེ་མི་མཁས་པའམ། མ་བརྟགས་པའམ། རྩིང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ངེས་པར་མི་གཟུང་ངོ་། །དེ་ལ་སྨན་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ནད་པ་དང་འཆི་ལྟས་གཉིས་ནི་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ཚུལ་དུ་གནས་ཏེ། འཆི་ལྟས་འབྱུང་བ་ཡང་ནད་རྣམས་ཤས་ཆེར་ འཁྲུགས་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་སྣང་སྟེ།གལ་ཏེ་ནད་ཞི་ན་ནི་འཆི་ལྟས་ཀྱང་མི་འབྱུང་ལ། མ་ཞི་བཞིན་དུ་འཆི་རྟགས་དང་ལྡན་ན་ནི་ངེས་པར་འཆིའོ། །འཆི་ལྟས་ཀྱི་འགྱུར་བའི་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་མཚན་མ་འདི་དག་གིས་རྟོགས་པར་བྱའོ།

肛门要穴、尿道口、心脏、脐部、青色穴、发际要穴、马克里塔、笔状穴、三岔路穴、马尼亚穴，这些要穴二十九处，每处大约有手掌心那么大。其余五十六处要穴，每处大约有半指宽。其他导师说，那五十六处要穴的大小约为芝麻粒或稻米粒大小。
上文所说的风、胆汁、痰液、血液运行的四脉，它们滋养全身。由于依赖于这些要穴，如果被武器击中导致失血，身体精华耗尽，脉管被风充满膨胀，会引起剧烈疼痛。这种风引动胆汁，会导致口干、剧渴、昏迷、头晕、出汗、关节脱节、身体松弛，最终导致死亡。
如果要穴关节被武器等击中，应立即用手或脚从上下紧紧压住固定。如果不固定，脉管会向上下收缩。众生的生命依赖于血液，血液运行良好时，生命也能维持良好。因此，如果没有击中要穴，即使被多种武器击中也不会死亡，但如果击中要穴，必定会死亡，即使轻微创伤也会导致瘫痪等后果。
此外，对于要穴受伤的病人，应避免使用烈性药物、毒药、火疗、波罗多迦果和木苹果汁等。要穴受伤时，即使微小的不良因素也会造成伤害，这一点很重要。
不仅是武器击中要穴，即使要穴上出现任何其他问题也会有危险，因此要努力治疗。《身体部位要穴差别品》第四章完。
接下来讲解从身体变化观察死亡征兆品。当人体要穴受到疾病侵袭时，会在体外显现死亡征兆。就像果实的先兆是花朵，降雨的先兆是云彩，火的先兆是烟一样，人将要死亡的先兆或征兆也会预先显现，因此应通过以下内容来了解。
具有这些死亡征兆者必定会死亡，不具有则不会死亡。如果医生按照经典所说来理解，死亡征兆是确定的，但如果是不精通者、未经观察者或粗心者则不能确定。有些医生说，病人和死亡征兆二者是依托关系，死亡征兆的出现是由于疾病严重紊乱而在体外显现，如果疾病痊愈则死亡征兆不会出现，如果未痊愈而具有死亡征兆则必定会死亡。应通过下文所述的征兆来了解死亡征兆的变化。

།དེ་ལ་ཟུངས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། མིག་ལ་ སོགས་པའི་དབང་པོ་དང་།སྐད་ཀྱི་ང་རོ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ལ་རྟོག་པ་དང་། ཉི་མ་དང་། མེ་ལོང་དང་། ཆུ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་གྲིབ་མའི་རྟགས་དང་། གཞན་ཡང་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་སྣ་ཚོགས་རང་བཞིན་གྱི་སྤྱོད་པ་ལས་ ཡོངས་སུ་ཉམས་ཏེ།གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་འཆི་བའི་རྟགས་སུ་བསྟན་ཏོ། །སྐྱེས་བུ་གང་གི་སྐྲ་དང་བ་སྤུ་ལ་སྣུམ་གྱིས་མ་བསྐུས་བཞིན་དུ་སྣུམ་པར་འདུག་པ་དང་། མིག་ཤིན་ཏུ་འགུལ་བ་དང་། མིག་མི་འཛུམས་པར་འབྲུ་ཚུགས་སུ་ལྟ་བ་དང་། ཡང་ན་ མིག་ཕུགས་སུ་ཞུགས་ན་ཡང་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་།མིག་ཡ་ཡོར་འདུག་པ་དང་། མིག་སྐྲངས་པ་དང་། མིག་ཆུང་ངུར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྨིན་མ་རིང་བ་དང་། སྨིན་མ་ཞུམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྟབས་མིག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། ཡང་ན་དམན་པར་ལྟ་བ་དང་། བྲི་བ་དང་སྲེ་ མོའི་མིག་བཞིན་དུ་དམར་བ་དང་།མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་འདྲ་ཞིང་དམར་བ་དང་། རྒྱུ་མེད་པར་མཆི་མ་འཛག་པ་དང་། རྫི་མ་འཁྲུགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྣ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་ན་ཞོམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོས་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྲང་བར་འགྱུར་ བ་དང་།སྣ་འགགས་པ་དང་། སྣའི་ནང་སྐམས་པ་དང་། མ་མཆུ་འཕྱངས་པ་དང་། ཡ་མཆུ་ལྡོག་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱི་མདོག་ལས་ཉམས་ཏེ་འཛམ་བུའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་བཞིན་དུ་དམར་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཡང་ན་མདོག་སྔོན་པོར་གྱུར་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་གང་གི་སོ་ཤ་ཁ་རའི་ མདོག་ལྟ་བུ་དང་།འཕྲལ་ལ་སོ་སྐྲངས་པ་དང་། སོ་འབྲུལ་བ་དང་། སོ་ནག་སྐྱར་སོང་བ་དང་། དམར་པོ་ཟངས་མདོག་ལྟ་བུ་དང་། མེ་ཏོག་གི་ཐིག་ལེ་ལྟར་འདུག་པ་དང་། འདམ་གྱིས་བསྒོས་པ་ལྟ་བུ་དང་། གང་དག་གི་ལྕེ་ཡ་ཡོར་གྱུར་པ་དང་། ལྕེ་རྟག་ཏུ་ཕྱི་རོལ་དུ་འབྱུང་ཞིང་ ནང་དུ་མི་སྡུད་པ་དང་།སྐྲངས་པ་དང་། སྐམས་པ་དང་། ལྕི་བ་དང་། མདོག་སྣུམ་ནག་ཏུ་སོང་བ་དང་། དྲི་མ་མང་པོས་གཡོགས་པ་དང་། རོ་མི་ཚོར་བ་དང་། ལྕེ་རྩུབ་པ་དང་། མཇིང་པས་མགོ་མི་ཐེག་པ་དང་། བདག་གི་ལུས་ཀྱང་ཁུར་ལྕི་བ་ལྟར་མི་ཐེག་པ་སྙམ་བྱེད། ཟས་ཁམ་གཅིག་ཀྱང་བདེ་བར་བལྡད་མི་ནུས་པར་གྱུར་ན་དེ་ནི་འཆི་བའི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་གང་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་ཡན་ལག་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བ་དང་། ཡང་ན་ཤིན་ཏུ་ཡང་བ་དང་། དུག་དང་ཁྲག་གི་གཞི་མེད་པར་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཁྲག་འབྱུང་བ་དང་། ཕོ་མཚན དང་རླིག་པ་གཉིས་རེས་ཀྱི་གཅིག་ནང་དུ་ནུབ་ལ་གཅིག་ཕྱིར་འབྱུང་བ་འདི་ལྟ་བུ་རེས་ཀྱིས་བྱེད་ན་དུག་མ་གཏོགས་པ་ངེས་པར་འཆིའོ།།དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ཡང་རུང་བ་བྱུང་ན་འཆི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་རོ། །སྐྱེས་བུ་གང་གི་རྒྱུ་མེད་པར་ དཔྲལ་པ་འམ།ཆུ་སོ་འམ། མགོ་བོ་འདི་གསུམ་ལ་རྩ་ཟླ་བ་ཆོས་པ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་ཀྱོག་པོར་གསལ་དུ་སྣང་ན་མི་དེ་ནི་ངེས་པར་ཟླ་བ་དྲུག་ལས་མི་འཚོའོ། །དཔེར་ན་པདྨའི་འདབ་མ་ལ་ཆུ་མི་འཆགས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུ་གང་གིས་ལུས་ཆུས་བཀྲུས་སམ། རྐྱལ་པའི་ལུས་ལ་ཆུ་མི་ འཆགས་ན་དེ་ཡང་ཟླ་བ་དྲུག་ལས་མི་འཚོབ་ཡིན་ནོ།།རང་གི་ལུས་ལ་སྣུམ་གྱིས་མ་བསྐུས་བཞིན་དུ་སྣུམ་པར་མཐོང་བའམ། སྤྱི་བོ་ནས་དུ་བ་འཐུལ་བར་མཐོང་ན་ནི་ངེས་པར་ཟླ་བ་གཅིག་གི་ནང་དུ་སྲོག་འདོར་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྲ་དང་སྨིན་མ་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་སྐྲ་མཚམས་རང་བྱེ་ བའམ།སྐྲ་གཙུག་ཏུ་འཁྱིལ་བ་ལྟར་ཀུན་ཏུ་སྣང་ན། དེ་ཡང་ནད་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཞག་དྲུག་གིས་འཆི་ལ་ནད་པ་ཡིན་ན་ཞག་གསུམ་གྱིས་འཆིའོ།

关于此，体液的形态、眼等诸根、声音的音调、五大种的自性之观察、太阳、镜子、水等中的影像标志，以及其他身语意三门的各种行为造作的自性行为，从中完全退失，转变为其他状态，这是死亡的征兆。
某人的头发和体毛未涂油却显得油腻，眼睛剧烈转动，眼睛不眨而直视，或者眼睛凹陷后又突出，眼睛歪斜，眼睛浮肿，眼睛变小，同样地眉毛变长，眉毛下垂，惊恐地看，或者低头看，像猫头鹰眼睛一样发红，如同火轮般发红，无故流泪，睫毛紊乱，同样地鼻子变大，或者变塌，布满小疙瘩，变得浮肿，鼻子堵塞，鼻腔干燥，下唇下垂，上唇翻转，失去原有肤色而如同成熟的蒲桃果般发红，或者变成青色。
某人的牙龈呈现糖色，突然牙齿肿胀，牙齿松动，牙齿发黑发灰，呈现铜色般红，如同花斑点，如同沾染泥浆，某些人舌头歪斜，舌头经常伸出而不收回，肿胀，干燥，沉重，变得油黑，被许多污垢覆盖，尝不出味道，舌头粗糙，脖子承托不住头，感觉自己的身体如同重担般无法承受，即使一口食物也无法顺利咀嚼，这就是死亡的征兆。
某人无故四肢极其沉重，或者极其轻盈，在没有中毒和血液病的情况下从眼等处流血，阴茎和两个睾丸交替一个内陷一个外突，如此交替出现时，除了中毒外必定会死亡。
以上征兆任何一种出现都会导致死亡，这适用于所有情况。
某人无故在额头、太阳穴或头部这三处出现如同月亮缺损般的弯曲脉纹清晰可见时，此人必定活不过六个月。如同莲花叶上不沾水一样，某人身体洗水或游泳时水不沾身，此人也活不过六个月。
自身未涂油却见到油腻，或见到从头顶冒烟，必定会在一个月内舍弃生命。
从头发和眉毛任何一处自然分开发际线，或者如同头发盘旋般普遍显现，如果是健康人则七天后死亡，如果是病人则三天后死亡。

།སྐྱེས་བུ་གང་གི་ལྕེ་མདོག་གནག་པ་དང་། ཁ་ནས་དྲི་རུལ་བར་འབྱུང་བ་དང་། མིག་གཡོན་པ་ཕུགས་སུ་བྲོས་པ་ དང་།སྤྱི་བོའི་སྟེང་དུ་བྱ་བབས་པར་གྱུར་ན་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། །གང་གི་ལུས་ཁྲུས་བྱས་ལ་དེ་ནས་བྱུག་པས་བྱུགས་པ་འམ། ཡང་ན་ཁྲུས་འབའ་ཞིག་བྱས་ནས་ལུས་གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་གཤེར་བར་འདུག་ལ་སྙིང་ག་འབའ་ཞིག་མྱུར་དུ་སྐམས་ན་དེ་ནི་ཟླ་བ་ཕྱེད་ ལས་མི་འཚོའོ།།གློ་བུར་དུ་ཅིག་ཅར་ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་མདོག་དཀར་ལ་ཅུང་ཟད་སེར་བ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་ཏེ་སྨུག་ནག་ཏུ་སོང་བ་དང་། དེ་ལས་ནག་པོར་གྱུར་པ་དང་། དེ་ལས་ཤིན་ཏུ་ནག་པོར་གྱུར་པ་དང་། སྔོན་པོ་ལས་དམར་པོར་གྱུར་པ་དང་། དམར་པོ་ལས་ལྗང་གུར་ གྱུར་པ་དང་།ལྗང་གུ་ལས་དཀར་པོར་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་སྐེམས་པ་ལས་མྱུར་དུ་ཤ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་དང་། ཤ་ཆེ་བ་ལས་མྱུར་དུ་སྐེམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གློ་བུར་དུ་སྣུམ་པ་ལས་རྩུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྩུབ་པ་ལས་སྣུམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཅིག་ ཆར་གྲང་བ་ལས་དྲོ་བར་འགྱུར་ན་ངེས་པར་འཆི་བར་འགྱུར་རོ།།སྐྱེས་བུ་གང་གི་སོར་མོའི་ཚིགས་དྲང་བ་ལས་ཚིགས་ཀྱི་ཙེག་སྒྲ་མི་གྲག་པ་ནི་མི་འཚོའོ། །སྔར་ཉུང་བ་ལས་ལུད་པ་དང་། སྦྲིད་པ་དང་། གཅིན་ལ་སོགས་པ་ཤས་ཆེར་འབྱུང་བ་དང་། སྐད་གསང་ཡང་ན་ཆེ་ཡང་ན་ ཆུང་ན་འཆི་བའི་རྟགས་སོ།།དབུགས་ཤིན་ཏུ་རིང་བར་འཐོན་པ་དང་། ཡང་ན་ཐུང་བར་གྱུར་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་དྲི་ཤིན་ཏུ་ཞིམ་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཡང་ན་དྲི་ཤིན་ཏུ་ང་བར་འབྱུང་བ་དང་། འདི་དག་དང་ལྡན་ན་ཡང་མི་འཚོའོ། །གཞན་ཡང་ལོ་གཅིག་ཚུན་ཆད་དུ་འཆི་བའི་རྟགས་ ནི།སྐྱེས་བུ་གང་གི་ལུས་ལ་ཁྲུས་བྱས་ཀྱང་རུང་། མིའི་དྲི་ལས་འདས་པ་ཞིམ་པ་འམ། མི་ཞིམ་པའི་དྲི་འབྱུང་བ་འམ། ཡང་ན་གོས་དྲི་མ་ཅན་གྱོན་པའམ། རྨ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་གོང་མ་ལྟ་བུའི་དྲི་མ་འབྱུང་ན་ཡང་ལོ་གཅིག་ལས་མི་ཐུབ་བོ། །རང་གི་ལུས་ལས་རོའི་བྱེ་ བྲག་གང་ཡང་རུང་བ་མེད་བཞིན་དུ་ཤིག་དང་སྦྲང་མ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་ཞིང་འདུ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ལས་འབྱེར་ཞིང་འདུར་མི་འདོད་ན་དེ་ཡང་ལོ་གཅིག་གི་ནང་དུ་ཚེ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །དགུན་ལྟ་བུ་གྲང་བའི་དུས་སུ་ནི་ལུས་ཤིན་ཏུ་ཚ་བར་བྱེད་དེ། ཚ་བའི་མཚན་ཉིད་རྔུལ་ འབྱུང་བ་མི་སྣང་བ་དང་།རྒྱུ་མེད་པར་ཤིན་ཏུ་ཚ་བའི་དུས་སུ་ནི་ལུས་གྲང་བར་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་ལུས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ལོ་གཅིག་ཚུན་ཆད་དུ་འཆི་བར་སྟོན་ཏོ། །གང་གི་ལུས་ལ་གྲང་འབྲུམ་འབྱུང་ཞིང་ཡན་ལག་ཚ་བའམ། ཡང་ན་ལུས་ཤིན་ཏུ་གྲང་བ་ལ་དྲོ་བ་མི་འདོད་ཅིང་ ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཤིན་རྗེའི་ཁྱིམ་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།བྲང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ་ལྟོ་བ་རབ་ཏུ་གྲང་ལ་ཕྱི་ས་སླ་བར་འབྱུང་ཞིང་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །མཆིལ་མ་དང་། གཅིན་དང་། ཁུ་བ་དང་། ཕྱི་ས་དང་། འདི་རྣམས་ཆུའི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ། ཐལ་ བྱུང་ཞབས་སུ་སོང་ཞིང་དེ་ཡང་མཆིལ་མ་མདོག་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་ན་ཟླ་བ་གཅིག་གི་ནང་དུ་སྲོག་འདོར་བར་འགྱུར་རོ།

凡是舌头发黑，口中散发腐臭，左眼深陷，头顶上有鸟落下的人，应当完全避开。
若有人沐浴后涂抹香膏，或者仅仅沐浴后全身湿润，唯独心口迅速干燥，此人活不过半月。
若身体本来的肤色是白色略带黄色，突然改变成暗黑色，然后变成黑色，再变成极黑色，或从蓝色变成红色，从红色变成绿色，从绿色变成白色，同样地，从消瘦迅速变得肥胖，从肥胖迅速变得消瘦，突然从油润变得粗糙，同样地从粗糙变得油润，突然从寒冷变得温暖，必定会死亡。
若某人手指关节伸直时关节不发出声响，此人将不能存活。
若之前很少的痰液、喷嚏、小便等突然大量出现，声音变得或大或小，这是死亡的征兆。
呼吸变得极长，或者变得极短，身体散发极香的气味，或者散发极臭的气味，具有这些特征的人也活不下去。
其他在一年内死亡的征兆是：某人即使沐浴，身上散发出超出人的香味或臭味，或者穿着有污垢的衣服，或者从伤口等处散发出如上所述的气味，也活不过一年。
若身上没有任何尸体特征，却有虱子和苍蝇等围绕聚集，同样地，有这些特征时它们却四散不愿聚集，这也会在一年内命终。
在冬季等寒冷时节，身体极热却不见出汗的特征，无缘无故在极热时节身体表现出寒冷，这也称为身体完全成熟，表示一年内会死亡。
若某人身上出现冻疮而四肢发热，或者身体极冷却厌恶温暖并生起嗔恨，此人已进入阎王之家。
胸部极大而腹部极冷，大便稀溏且极度口渴的人，已成为尸体。
将唾液、小便、精液、大便等放入水中，若立即沉底，且唾液呈现各种颜色，将在一个月内舍弃生命。

།སྐྱེས་བུ་གང་གིས་ས་ནི་ནམ་མཁར་མཐོང་ལ་ནམ་མཁའ་ནི་སར་མཐོང་བ་དང་། གཟུགས་ཅན་ནི་གཟུགས་མེད་པར་མཐོང་ལ་གཟུགས་མེད་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་དུ་མཐོང་ བ་དང་།མེ་ལ་སོགས་པའི་འོད་ནི་འོད་མེད་པར་མཐོང་བ་དང་། མདོག་དཀར་པོ་ནི་ནག་པོར་མཐོང་ལ། ནག་པོ་ནི་དཀར་པོར་མཐོང་བ་དང་། མེད་པ་ནི་ཡོད་པར་མཐོང་ལ་ཡོད་པ་ནི་མེད་པར་མཐོང་བ་དང་། མིག་ནད་མེད་བཞིན་དུ་ཟླ་བའི་གཟུགས་མང་པོ་མཐོང་ཞིང་དེ་ཉིད་ཀྱང་མཚན་ དང་བྲལ་བར་མཐོང་བ་དང་།གང་གི་རྩ་ལྗང་གུར་འདུག་ཅིང་བ་སྤུའི་ཁུང་བུའི་རྩ་བ་ཡང་ལྗང་གུར་འདུག་པ་དང་། གང་སྐྱུར་བ་ལ་དགའ་བ་ནི་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀྱིས་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་དོ། །མགོ་བོའམ་གདོང་ལ་བ་ལང་གི་ལྕི་བ་སྟུག་པོས་ཁེབས་པ་ལྟར་སྣང་ན་ཟླ་བ་གཅིག་གིས་འཆི་ བར་བྱེད་དོ།།གཉིད་མ་ལོག་བཞིན་དུ་སྲིན་པོ་དང་། དྲི་ཟ་དང་། ཡི་དགས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་དང་། མ་གྲུབ་པ་དང་། ཤ་ཟ་ལ་སོགས་པ་མི་སྡུག་ཅིང་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་མཐོང་ན་སྲོག་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྐར་མ་སྨེ་བདུན་མཐོང་ལ་ སྲོག་སྐར་ལྷ་མོ་སྒྲིབ་བྱེད་མ་མཐོང་བ་དང་།ནམ་མཁའ་མཐོང་ལ་དགུ་ཚིགས་མ་མཐོང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་སྐར་མ་གུང་ཚུགས་མ་མཐོང་ན་ལོ་གཅིག་ཚུན་ཆད་ཀྱིས་ངེས་པར་འཆིའོ། །འབྲུག་གི་སྒྲ་དང་། ཆུའི་སྒྲ་དང་། པི་ཝང་གི་སྒྲ་དང་། གླིང་བུ་དང་། རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་ དང་།འདི་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་ཡང་དག་པ་ནི་མ་ཐོས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཐོས་ན་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། རྣ་བའི་བུ་ག་མཛུབ་མོས་བཀབ་པ་དང་ཆུའི་སྒྲ་བཞིན་དུ་འུར་འུར་ཟེར་བ་ཡོད་དེ། དེ་རང་གིས་མ་ཐོས་ན་འཆིའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་ཏུ་མཐོང་བ་སྟེ།དྲི་ཞིམ་པ་ནི་ང་བར་ཚོར་ལ་དྲི་ང་བ་ནི་ཞིམ་པར་ཚོར་བ་དང་། རོ་ཡང་མངར་བ་ནི་ཚ་བར་ཤེས་ཚ་བ་ནི་མངར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་། རེག་པ་འཇམ་པོ་ནི་རྩུབ་པ་ཞེས་ཟེར། རྩུབ་པ་ནི་འཇམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྲ་བ་དང་། སྙི་བ་དང་། གྲང་བ་ དང་།དྲོ་བ་དང་། སྣུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། ཤེས་པ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་འདས་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་གྲོང་གི་དྲི་ལ་སོགས་པ་བཟང་ངན་གང་ཡང་རུང་བ་མི་ཚོར་ན་དེ་ཡང་ངེས་པར་འཆིའོ། །མེ་མར་ཤི་བའི་དྲི་སྣས་མི་ཚོར་ན་ཡང་འཆིའོ། །སྨན་དཔྱད་ གཞུང་དང་མཐུན་པར་བྱས་ན་ཡང་དེས་ཕྱིར་ཞིང་ཐུ་བར་བྱེད་ལ་སྨན་དཔྱད་ལོག་པར་བྱས་ན་རུང་བ་ལྟར་བྱེད་པ་ཡང་འཆི་བའི་རྒྱུའོ།།གང་གི་ལུས་རྡུལ་གྱིས་གཡོགས་པ་དང་། ལུས་ལ་མཚོན་ལ་སོགས་པས་བསྣུན་ན་ཡང་མི་ཚོར་ན་ཡང་འཆི་བའི་རྟགས་སུ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དཀའ་ ཐུབ་དྲག་པོ་དང་།ཆོ་ག་དང་རྣལ་འབྱོར་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་སྔོན་ཆད་མ་བསྟེན་པར་དབང་པོའི་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་ཤེས་པ་འམ། མཐོང་བ་འམ། སྨྲ་བ་ཡང་འཆི་བའི་རྟགས་སོ། །གཉུག་མའི་སྐད་ཆུང་བ་ལས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་དང་། བར་བར་དུ་སྨྲ་འདོད་པ་ལ་དྲན་ པ་མི་གསལ་ཏེ་སྨྲ་མི་ནུས་པ་དང་།སྐད་འཛེར་བ་དང་། སྐད་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། གཟི་མདངས་དང་སྟོབས་བྲི་བ་དང་། ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྟེན་ཀྱང་ནད་འཕེལ་བར་བྱེད་ན་ནི་དེ་ཡང་འཆི་བ་དང་ཉེ་བ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་གྱིས་སྐད་དང་བྲལ་བ་དང་། ང་ནི་འཆིའོ་ ཞེས་སྐད་ངན་འདོན་པ་དང་།ཁྱོད་ཤིའོ་བྱ་བའི་སྒྲ་ཐོས་པ་དེ་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་བས་རིང་དུ་སྤང་བར་བྱའོ།

若有人见地为空，见空为地，见有形为无形，见无形为有形，
见火等光明为无光，见白色为黑色，见黑色为白色，见无为有，见有为无，
眼睛无病却见多个月亮，且见其无相，
其脉呈绿色，毛孔根部也呈绿色，
若喜食酸味者，将因胆病而死。
若头部或面部如被厚牛粪覆盖般显现，将于一月内死亡。
未入睡却见到罗刹、乾闼婆、饿鬼，以及成就者、未成就者、食肉鬼等各种丑陋可怖之形象者，将失去生命。
若见昴宿星而不见命宿天女遮护星，见虚空而不见九宫，见虚空而不见中天星，必定一年内死亡。
若听不到雷声、水声、琵琶声、笛声、大鼓声等真实声音，或听到不存在的声音，将会死亡。
用手指堵住耳孔时有如水声般的嗡嗡声，若自己听不到这声音则将死亡。
同样，若对香味、味道、触感等产生颠倒认知：
香味感觉为臭味，臭味感觉为香味；甜味说成辛辣，辛辣说成甜味；
柔软说成粗糙，粗糙说成柔软；同样地，坚硬与柔软、冷与热、油腻等说成相反，
这种意识已是命根将尽之象。
或者对村庄等任何好坏气味都闻不到，也必定会死。
若闻不到火灭后的气味也将死亡。
若按医典施用医疗反而恶化，错误施医反而见效，这也是死亡之因。
若身体被尘土覆盖，或身体被武器等击打却毫无感觉，也是显示死亡征兆。
未曾修习严格的苦行、仪轨和瑜伽，却能了知、见到或谈论超越感官范围的殊胜法，这也是死亡征兆。
原本的声音由小变大，有时想说话却记忆不清而无法说出，
声音嘶哑，声音微弱，光泽与力量减退，即使如法食用饮食及作息却病情加重，这也是接近死亡。
自然失声，发出'我要死了'的恶声，
听到'你要死了'的声音，此人将死亡，应当远离。

།ལུས་ཀྱི་དབྱིབས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། ཆུ་ཞེང་ལ་སོགས་པའི་ཚད་དང་། དཀར་ནག་ལ་སོགས་པའི་མདོག་དང་། གཟི་མདངས་ལ་སོགས་པའི་གྲིབ་མའམ། གཟུགས་བརྙན་རང་བཞིན་ ལས་འགྱུར་ཏེ་གཞན་དུ་མཐོང་ན་ཐ་ན་རྨི་ལམ་གྱི་ནང་དུ་སྣང་བ་ཡང་འཆི་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་ཉི་མ་དང་། ཆུ་དང་། མེ་ལོང་གི་ནང་དུ་ལུས་དབྱིབས་དང་ཆུ་ཞེང་གི་ཚད་སྣང་བ་ནི་གྲིབ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་གྲིབ་མ་ཆད་པར་སྣང་བ་དང་། དུམ་བུར་སྣང་བ་དང་། མགོ་མེད་པར་སྣང་ བ་དང་།ཆེན་པོར་སྣང་བ་དང་། མི་སྡུག་པར་སྣང་བ་དང་། མགོ་གཉིས་པར་སྣང་བ་དང་། ཡ་ཡོར་སྣང་བ་དང་། དེ་ལ་སོགས་པ་བདག་གི་ལུས་དུད་འགྲོའི་གཟུགས་གང་ཡང་རུང་བར་ཉི་མ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་སྣང་ན། སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་ཚེ་རྫོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།དེ་ལྟར་མི་སྣང་ན་ནི་འཆི་བའི་མཚན་མ་མ་ཡིན་ནོ། །ནད་པའི་མིག་གཞན་གྱི་མིག་ལ་བལྟར་བཅུག་སྟེ། རང་གི་གཟུགས་བརྙན་དེའི་ནང་དུ་མ་མཐོང་ན་ཚེ་ཟད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །མདོག་དང་གཟི་བརྗིད་ནི་ལུས་ཉིད་ལ་བལྟར་སྣང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ལུས་ལ་ནམ་ མཁའ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པར་བརྟག་པ་ནི་དེ་ལས་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་དང་མདོག་སྔོ་བ་སྣུམ་ཞིང་མདངས་དང་ལྡན་པའོ།།རླུང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་རྡུལ་གྱིས་གཡོགས་པ་དང་། མདོག་དམར་ སྐྱར་འདུག་པ་དང་།སྨུག་ནག་དང་། ཐལ་སྐྱར་འདུག་པ་དང་། མདངས་ཉམས་པའོ། །མེའི་མཚན་ཉིད་ནི་མདོག་ཤིན་ཏུ་དམར་བ་དང་། གཟི་བྱིན་དང་ལྡན་པ་དང་། མཐོང་ན་དགའ་བའོ། །ཆུའི་མཚན་ཉིད་ནི་བཻ་ཌཱུཪྻའི་མདོག་ལྟར་སྔོ་བ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དང་། མདོག་ཤིན་ཏུ་སྣུམ་པའོ། །སའི་མཚན་ཉིད་ནི་བརྟན་པ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། ལུས་ཤ་རྒྱས་པ་དང་། དག་པ་དང་། སྨུག་ནག་ཏུ་འདུག་པ་དང་དཀར་བའོ། །ལྔ་པོ་དེ་དག་ལས་རླུང་གི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ན་ནི་ནད་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། མི་བདེ་བ་དང་། འཆི་བ་ཡང་སྟོན་ཏོ། ། ལྷག་མ་དང་ལྡན་ན་ནི་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །གོང་དུ་སྨོས་པའི་མེའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཞན་པས་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བདུན་དང་ལྡན་ཏེ། དམར་བ་དང་། སེར་བ་དང་། དཀར་བ་དང་། སྨུག་ནག་དང་། སྔོ་བ་དང་། སྐྱ་བསེང་དང་། ནག་པོའོ། །འབྱུང་བ་ལྔ་དང་། མེའི་མཚན་ཉིད བདུན་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྣུམ་པ་དང་།དྲི་མ་མེད་པ་དང་བཅས་ན་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བདེ་བ་སྐྱེད་དོ། །རྩུབ་པ་དང་དྲི་མ་ཅན་དང་བཅས་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །མདོག་དང་མདངས་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་དུ་བལྟ་བ་ནི་མདོག་ནི་སྣུམ་པ་དང་ནག་པ་སོགས་མ་ཡིན་ལ་མདངས་ནི་ལུས་ཀྱི་གཟི་བྱིན་ ཡིན་ཏེ་ལུས་ཀྱི་མདོག་གསལ་བར་བྱེད་པའོ།དེ་ལ་གྲིབ་མ་དང་གཟི་མདངས་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་ནི་གང་ཡང་མེད་དེ་ཁྱད་པར་དུ་མི་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་མཚན་མ་ཡང་གྲིབ་མ་དང་གཟི་མདངས་ཀྱིས་སྟོན་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རྐང་ པ་གཉིས་ཉེད་པ་དང་།རྐང་པ་ས་ལ་འཕྲེ་བ་དང་། རྐང་པ་གཡོ་བ་ནི་འཆི་བདག་གི་དབང་དུ་སོང་བའོ།

身体形状的样貌和，宽度等的尺寸和，黑白等的颜色和，光泽等的影子或者，形象本性改变而见到其他样子时，乃至梦中所见也是死亡征兆。其中在太阳和，水和，镜子中所见身体形状和宽度尺寸称为影子，其中影子断裂而现和，碎块而现和，无头而现和，巨大而现和，丑陋而现和，双头而现和，歪斜而现和，等等自身呈现任何畜生形象在太阳等中显现时，应知此人寿命已尽。
若不如是显现则非死亡征兆。让病人观看他人眼睛，若在其中未见到自己的影像则应了知寿命已尽。颜色和光泽是观看身体本身所显现的，其中观察身体具有虚空等五大元素的本性特征等，其中虚空的特征是无垢且颜色青色润泽具光泽。
风的特征是被尘土覆盖和，呈红白色和，暗黑和，灰白色和，失去光泽。火的特征是颜色极红和，具威光和，见之悦意。水的特征是如琉璃色般青色和，无垢和，颜色极为润泽。地的特征是稳固和，润泽和，身体丰满和，清净和，呈暗黑和白色。
若具备这五者中风的特征则显示疾病和烦恼和，不适和，死亡。若具备其余特征则生起安乐。前述火的特征较其他具有七种差别：红色和，黄色和，白色和，暗黑和，青色和，灰色和，黑色。
五大元素和火的七种特征每一种若具备润泽和无垢则特别生起安乐。若具备粗糙和垢染则生起痛苦。特别观察颜色和光泽二者的区别是：颜色是润泽和黑色等，而光泽是身体的威光即能使身体颜色明亮。其中无有任何众生不具备影子和光泽二者，特别应知人们的善与不善之相也是由影子和光泽所显示。
此外，揉搓双脚和，脚在地上拖曳和，脚动摇是已被死主所控制。

།ཁ་ཟས་མང་དུ་ཟོས་ཀྱང་ཉམས་སྟོབས་བྲི་བ་དང་། མ་ཟོས་ཀྱང་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེ་བ་འམ། ཁ་ཟས་མང་དུ་ཟོས་ཀྱང་བཤང་གཅི་ཉུང་བ་དང་། མ་ཟོས་ཀྱང་མང་བ་ དང་།ཁ་ཟས་ཉུང་ངུ་ཟོས་ཀྱང་བད་ཀན་གྱིས་ཉམ་ཐག་པ་དང་། དབུགས་རིང་དུ་འཐོན་ཅིང་འགེངས་ལ་འདུད་པ་ལྟར་བྱེད་པ་དང་། དང་པོ་དབུགས་རིང་པོ་འཐོན་པ་ལས་མཇུག་ཏུ་དབུགས་ཐུང་དུ་རྩེག་ཐབས་སུ་བྱུང་སྟེ་གདུང་བ་ལྟར་ཤུགས་འབྱིན་པ་དང་། དབུགས་ཐུང་ངུ་ འབྱིན་ཅིང་གནད་དུ་བསྣུན་པ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་འདར་བ་དང་།རྩེའུ་ཆུང་འཁུམས་ཏེ་མགོ་ཤིན་ཏུ་བསྒུལ་དཀའ་བ་དང་། དཔྲལ་བ་ལ་རྔུལ་མང་པོ་མཆི་མའི་རྒྱུན་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། ལྷུ་ཚིགས་བྱེ་སྟེ་རྐང་ལག་འཆལ་བ་དང་། ཉམས་སྟོབས་ཆེ་ཡང་རུང་། ཆུང་ཡང་ རུང་ལྡང་བའི་ཚེ་དྲན་པ་ཉམས་ཤིང་འགྱེལ་པ་དང་།གན་རྐྱལ་དུ་ཉལ་ཞིང་རྐང་པ་ཡང་དང་ཡང་བརྐྱང་བསྐུམ་བྱེད་པ་དང་། རྩིག་པ་དང་མལ་ཆ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལག་པ་འབྲུད་པ་དང་། དགོད་པའི་རྒྱུ་མེད་པར་དགོད་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པར་མྱ་ངན་བྱེད་པ་དང་། མཆུ་ དང་སོ་ལ་ལྕེས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བལྡགས་པ་དང་།ལྕེས་ཡ་མཆུ་བལྡག་ཅིང་མྱོང་བར་བྱེད་ལ་རྐན་ཡང་དང་ཡང་གཏོགས་པ་དང་། ལུས་མདོག་ནག་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་སྐྱ་ལ་སོགས་པར་ཡང་དང་ཡང་འགྱུར་བ་དང་། སྨན་པ་དང་། ཟས་དང་། སྨན་དང་། བཏུང་བ་དང་། བླ་མ་དང་། བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལ་ཞེ་སྡང་སྐྱེས་པ་ནི་འཆི་བདག་གི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་གང་མེའི་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། སེམས་མལ་གཅིག་ན་མི་གནས་པ་དང་། མདོག་འགྱུར་བ་དང་། རྟག་ཏུ་མྱ་ངན་གྱིས་སེམས་གདུང་བ ནི་མི་འཚོའོ།།ནད་པའི་སྔོན་དུ་བསྔོས་པའི་ཟས་དང་། གཏོར་མ་བྱ་རོག་གིས་མི་འདོད་པ་དང་། བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ལ་སོགས་པའི་གཞི་མེད་པར་བློ་བུར་དུ་མཁས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལུས་ཤ་རྒྱས་པ་དང་། གཟི་བྱིན་དང་མདངས་དང་ལྡན་ཞིང་མཛེས་པ་དང་། དཔལ་ ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་།གལ་ཏེ་སྔར་ཐོབ་པ་ལས་ཉམས་པ་དེ་ནི་གཤིན་རྗེའི་ཁྱིམ་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་གང་ལ་སྐྱོན་གྱི་རྣམ་པ་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གསུམ་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་པ་རྡུལ་དང་། མུན་པ་དང་། སྙིང་སྟོབས་གསུམ་ གྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་ན།དེ་ནི་ན་ཡང་རུང་མི་ན་ཡང་རུང་སྟེ་དེ་ནི་ངེས་པར་ཟླ་བ་དྲུག་གིས་འཆི་བར་བསྟན་ཏོ། །གང་ལ་གུས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དྲན་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། བློ་དང་། སྟོབས་འདི་རྣམས་སྔར་ ཡོད་པ་ལས་རྒྱུ་མེད་པར་ལྡོག་པར་བྱེད་ན་ཟླ་བ་དྲུག་གིས་འཆི་བར་འགྱུར་རོ།།སྐྱེས་བུ་གང་ཆང་གིས་མྱོས་པ་ལྟར་འགྲོ་བ་དང་། ཚིག་འདར་ཞིང་རྨོངས་པ་དེ་ཡང་ཚེ་ཟད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་སྐྲ་ལ་ལག་པས་ཉུག་པས་ཚོར་བ་མེད་པར་རང་འབྱིན་ཞག་དྲུག་གིས་འཆི་བར་སྟོན་ ཏོ།།ལྐོག་མའི་ནད་མེད་བཞིན་དུ་ཟས་གྲེ་བ་ནས་མར་འགྲོར་མི་འདོད་པ་དང་། ནད་པ་ལ་ནད་གཡོག་སྔར་བརྩེ་བ་ཡིན་པ་ལ་ཕྱིས་བརྩེ་བ་ཆུང་བའམ། འདོར་བ་ལྟར་སྣང་ན་ཡང་ཚེ་གཏུགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་གང་ཉིན་མཚན་དུ་གཉིད་ལོག་པར་བྱེད་དམ། ཡང་ན་ཡེ་མེད་ པར་བྱེད་ན་ཡང་དེ་ལྟར་བལྟའོ།།རྒྱུ་མེད་པར་མཆི་མ་མང་པོ་འོང་བ་དང་། རྒྱུ་མེད་པར་རྐང་པ་རྔུལ་པ་དང་མིག་དམར་པོར་གྱུར་ན་གཤིན་རྗེའི་གནས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་གང་ལ་སྔོན་དགའ་བ་ལ་ཕྱིས་སྐྱོ་བ་འམ། ཞེ་སྡང་ན་ཡང་ཚུལ་གོང་མ་ལྟར་སྦྱར་རོ། །སྐྱེས་ བུ་གང་ལ་རིམས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ངེས་པར་ཚབས་ཆེ་བ་ལྟར་སྣང་ལ་སྨན་དཔྱད་མ་བྱས་པར་ཞི་བ་ལྟར་བྱེད་ན་འཕྲལ་འཆི་བའི་རྟགས་སོ།

虽然吃了很多食物但体力减弱，或者没吃却体力增长，或者吃了很多食物大小便却很少，或者没吃却很多，
吃了少量食物却被痰折磨，呼吸长而弯腰低头，
开始呼吸很长后来呼吸变短痛苦地用力呼吸，呼吸短促并像被击中要害般剧烈颤抖，
小指蜷缩头部极难转动，额头上汗如泪水般流下，关节分离手脚失调，
无论体力大小，站起时意识丧失而倒下，仰卧时反复伸缩腿部，
在墙壁和床铺等处摩擦手掌，无缘无故地笑，无缘无故地悲伤，
舌头反复舔舐嘴唇和牙齿，舌头舔上唇品尝并反复触碰上颚，
身体颜色反复变成黑色、黄色、淡红色等，
对医生、食物、药物、饮品、上师和善知识生起嗔恨，这是已落入死主掌控。
如果一个人火力微弱，心不能安住一处，容色改变，经常被忧愁折磨内心，就活不了。
病人面前供奉的食物和供品乌鸦不愿意吃，
在没有修习长寿精华等基础的情况下突然变得聪明，身体丰满，具有威光和光彩而美丽，获得吉祥，
如果从先前获得的这些衰退，那就是要进入阎王之家。
如果一个人的过失之相——风、胆、痰三者，功德之相——尘性、暗性、勇性三者的自性发生改变，
那么无论是否生病，他必定会在六个月内死亡。
如果一个人原本具有的恭敬心、戒律、正念、布施、智慧、力量这些无缘无故地退失，将在六个月内死亡。
如果一个人像醉酒般行走，言语颤抖而愚痴，那也是寿命已尽。
如果用手触摸头发，在没有感觉的情况下自行脱落，表示六天内将死亡。
在喉咙没有病的情况下，食物不愿从喉咙下行，或者病人的护理者从先前的关爱变得冷漠或似乎要抛弃病人，这也是寿命将尽的征兆。
如果一个人日夜都在睡觉，或者完全不睡觉，也应当如此观察。
无缘无故地流很多眼泪，无缘无故地脚出汗和眼睛发红，将要去往阎王处。
对以前喜欢的事物后来厌倦或生嗔恨，也如上述情况一样理解。
如果一个人出现发烧等症状看似很严重，但未经医治就似乎痊愈，这是即将死亡的征兆。

།རིམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཚབས་ཆེར་བྱིང་བ་དང་། རྒྱུན་རིང་དུ་ན་བ་དང་། ཚབས་ཆེར་བླ་བ་དང་། འཁོར་བ་དང་། དབུགས་ མི་བདེ་བ་དང་།སྐྲངས་པ་དང་། མེའི་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚིག་མི་གསལ་བ་དང་། མིག་དམར་བ་དང་། སྙིང་དུ་ཟུག་པ་དང་། མཚན་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་རིམས་ཀྱང་འཆི་བའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །རིམས་ནད་ལས་སྔ་དྲོ་ལུད་ པ་འགོགས་སུ་མི་བཏུབ་པ་སྐམ་པོ་འབྱུང་ལ།ཕྱི་དྲོ་ལུད་པ་མཆིལ་མ་ཅན་འབྱུང་བ་དང་སྟོབས་དང་ཤ་ཟད་ན་དེ་ཡང་འཆི་བའི་རྟགས་སོ། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེར་འཁྲུགས་པའི་ཁྲག་མདོག་གནག་པ་དང་། ཚོན་གྱི་མདོག་འདྲ་བ་དང་། དམར་པོ་དང་། སེར་པོ་ དང་།ལྗང་གུའི་མདོག་ཏུ་སྣང་བ་དང་། བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་ནས་ཁྲག་འཛག་པ་དང་། དང་ག་ནས་ཁར་ཁྲག་མང་པོ་འབྱུང་ཞིང་བརྒྱལ་བ་དང་། ཁྲག་དེ་ཡང་ཤུགས་ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་ལ་དྲི་མི་ཞིམ་ཞིང་གོས་ལ་འཇེན་པ་དང་། ཤུན་ཏུ་རྒྱས་པ་སྐྱ་རྦབ་དང་། རིམས་ཀྱིས་ བཏབ་པ་དང་།མཚན་མ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན་སྲོག་གི་དབང་པོ་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །ལུད་པ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ལ་རིམས་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། སྐྲང་བའི་བརླ་བརྣན་ཡོད་ན་ཡང་མི་འཚོའོ། །གཅོང་ཆེན་པོའི་ནད་ལ་ རྩིབ་ལོགས་གཡས་གཡོན་དུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་།ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། ཁྲག་སྐྱུག་པ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་བཅས་པའི་ནད་པ་དེ་ནི་སྲོག་གི་རྒྱུན་འགག་པར་སྟོན་ཏོ། །སྐྱུག་པའི་ནད་ལ་རྟག་ཏུ་སྐྱུག་པ་དང་། བཤང་གཅིའི་དྲི་བཞིན་དུ་སློན་པའི་དྲི་མི་ཞིམ་པ་དང་། རྨ་ བྱའི་མདོངས་བཞིན་དུ་ཚོན་སྣ་ཚོགས་སུ་སྐྱུག་པ་དང་།དེ་ཡང་ཁྲག་དང་། བཤད་པ་དང་། རྣག་དང་། ནད་དང་བཅས་པ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་ལྡན་ན་དེ་ནི་ངེས་པར་ཕ་རོལ་དུ་འཕོ་བའོ། །སྐོམ་དད་ཆེ་བའི་ནད་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞན་ གྱི་རྐྱེན་གྱིས་ལུས་སྐམས་པ་དང་།ལྕེ་ཕྱིར་འབྱིན་པ་དང་། དྲན་པ་མི་གསལ་བ་དེ་ནི་ཚེ་འདི་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆང་ནད་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་གྲང་བས་ཉམ་ཐག་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཤ་བྲི་བ་དང་། ཏིལ་མར་གྱིས་བསྐུས་པ་འདྲ་ན་འཆི་བའི་རྟགས་སོ། །གཞང་འབྲུམ་གྱི་ ནད་ལ་ལག་པ་དང་།རྐང་པ་དང་། ལྟེ་བ་དང་། བཤང་བའི་ལམ་དང་། འབྲས་བུ་རྣམས་སྐྲངས་པ་དང་། སྙིང་དང་། རྩིབ་ལོགས་དང་། ཡན་ལག་རྣམས་ན་བ་དང་། སློབ་པ་དང་གཞང་འབྲུམ་སྨིན་ཅིང་རིམས་དང་བཅས་པ་ནི་འཆི་བའི་མཚན་མའོ།

发热病的特征是：病情严重下沉，长期患病，病情严重恶化，反复发作，呼吸不畅，浮肿，体温下降，体力充沛，语言不清，眼睛发红，心脏疼痛，具有这些特征的发热病也是死亡的征兆。
发热病早晨出现干咳且无法控制，傍晚出现带痰的咳嗽，并且体力和肌肉消瘦，这也是死亡的征兆。
血液和胆汁严重紊乱时，血液呈现黑色、彩色、红色、黄色和绿色，毛孔渗血，从鼻子和嘴里大量出血并昏厥，血液反复涌出且气味难闻，沾染衣物，极度膨胀的水肿，以及发热，具有这些特征就是生命即将结束。
咳嗽和呼吸困难的病症伴有发热、呕吐、口渴、腹泻和大腿浮肿时也不会康复。
重大慢性病伴有左右肋部疼痛、腹部膨胀、吐血、发热的病人，这表明生命即将终止。
呕吐病症持续呕吐，散发如大小便般的难闻气味，像孔雀尾羽般呈现各种颜色的呕吐物，并伴有血液、粪便、脓液和病态物质，以及咳嗽、呼吸困难，这必定会去往彼岸。
由于口渴等其他疾病导致身体消瘦、舌头外伸、意识不清的，就是舍弃今生。
酒病伴有极度寒冷而痛苦、身体消瘦、身体如涂抹芝麻油般，这是死亡的征兆。
痔疮病伴有手、脚、肚脐、排便通道和生殖器肿胀，心脏、肋部和四肢疼痛，浮肿和痔疮成熟并伴有发热，这是死亡的征兆。

། ཚད་པས་འཁྲུ་བ་ལ་འཁྲུ་བའི་མདོག་མཚེར་བའི་དུམ་བུ་དང་འདྲ་བ་དང་། ཤ་བསྐུས་པའི་ཆུ་འདྲ་བ་དང་། ནག་སྨུག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། ཏིལ་མར་ལྟ་བུ་དང་། མར་ལྟ་བུ་དང་། འོ་མ་ལྟ་བུ་དང་། རྐང་ལྟ་བུ་དང་། ཚིལ་ལྟ་བུ་དང་། བུ་རམ་ཆུ་ལྟ་བུ་དང་། གླད པ་ལྟ་བུ་དང་།སྣག་ཚ་ལྟ་བུ་དང་། དྲི་མནམ་པ་དང་། ཤ་བཙོས་པ་ལྟ་བུ་དང་། སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུ་དང་། ཤིན་ཏུ་དམར་བ་དང་། གནག་པ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། རྣག་འདྲ་བ་དང་། ཤིན་དུ་དང་བ་དང་། སྐ་བ་དང་། མདོག་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། མ་ཚོར་བར་རང་འབྱུང་ བ་དང་།བཤང་བ་མང་བ་དང་། ཡང་ན་མེད་པ་དང་། ཁ་ཆུ་ལྟ་བུ་དང་། འབྱར་བག་སྦྲང་མ་འཛིན་པ་དང་། གྲ་མ་ལྟ་བུའི་རི་མོ་ཅན་དང་། ཟླ་བ་ལྟ་བུའི་ཐིག་ལེ་ཡོད་པ་དང་། གཞང་ཕྱིར་ཕྱུང་སྟེ་བཀས་པ་འདྲ་བ་དང་། རུས་པ་དང་ ཚིགས་ཐམས་ཅད་ན་བ་དང་།བཤང་སྒོ་འཛུམས་མི་ནུས་པར་གདངས་པ་དང་། སྟོབས་ཟད་པ་དང་། གཞང་ཕྱིར་འབྱུང་ཞིང་ནང་དུ་ཞུགས་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སློན་པ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། ལྟོ་སྦོས་པ་དང་། སྒྲ་དང་བཅས་པར་ འབྱུང་བ་དང་།མཚན་མ་འདི་དག་དང་ལྡན་ན་ངེས་པར་སྲོག་འཇོམས་པ་ཡིན་ནོ། །རྡེའུས་འགགས་པ་ལ་ནི་རླིག་པ་སྐྲངས་པ་དང་། གཅིན་འགག་ཅིང་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ནི་འཆིའོ། །གཅིན་སྙི་བ་ལ་ནི་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། ཤ་སྐྲངས་པ་དང་། འཁྲུ་ བ་དང་།གནད་རྣམས་སུ་ཚད་འབྲུམ་བྱུང་སྟེ་སྙིང་དང་རྒྱབ་ན་བ་དང་། ནུ་མ་དང་། ཕྲག་པ་དང་། བཤང་བའི་ལམ་དང་། མགོ་བོ་དང་། ཚིགས་རྣམས་དང་། ལག་པ་དང་། རྐང་པ་དང་། གནས་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བར་ཚད་འབྲུམ་འབྱུང་བ་དང་། སེམས་ཞུམ་པ་ དང་།འདི་རྣམས་དང་བཅས་ན་སྲོག་རིང་པོ་མི་ཐུབ་བོ། །མེ་དབལ་ཀྱི་ནད་ལ་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་མཆེད་ཅིང་མྱགས་པ་དང་། རྣག་འཛག་ཅིང་ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། ཚིགས་ཐམས་ཅད་རེངས་པ་དང་། སྐྱིགས་བུ་ དང་།དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། གླད་པ་འཁོར་བ་དང་། ལུས་ངལ་བ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་འཆི་བར་སྟོན་ཏོ། །སྐྲན་གྱི་ནད་ལ་སྐྲན་ཉིད་ཚབས་ཆེར་ཟླུམ་ལ་ཆེ་བ་དང་། རྡོ་བ་བཞིན་དུ་སྲ་བ་དང་། རུས་སྦལ་གྱི་རྒྱབ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རློ་བ་དང་། སྐྲན་གྱི་སྟེང་དུ་རྩ་སྣང་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། དེ་ཡང་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། འདི་དག་དང་ལྡན ན་སྤང་བར་བྱའོ།།དམུ་རྫིང་གི་ནད་དུ་བཤང་གཅི་ནང་དུ་སྩོགས་ཤིང་ཕྱིར་མི་འབྱུང་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། སློན་པ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། ཉམ་ཆུང་ བ་དང་།མིག་མཆུ་སྐྲངས་པ་དང་། ཕོ་མཚན་སྐྲང་ཞིང་ཡོན་པོར་འདུག་པ་དང་། ལྟོ་བའི་པགས་པ་ལས་ཆུ་འཛག་པ་དང་། བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་ན་ཡང་ལྟོ་བ་ཕྱིར་ཞིང་སྐྱེ་བ་དང་། མངོན་རྟགས་འདི་དག་ཡོད་ན་ངེས་པར་འཆི་བའི་རྟགས་སོ། །སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ ལ་ནི་སྐྲང་བ་དང་།མིག་དང་སེན་མོ་སེར་པོར་སྣང་བ་དང་། སྙོམ་པ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སློན་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ལྟོ་རྒྱས་པ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་སྐྱ་རྦབ་ནི་འཆི་བའི་རྟགས་སོ།

热性腹泻时，腹泻的颜色如同肝脏碎块，如肉汤水，呈黑褐色，如芝麻油，如酥油，如牛奶，如骨髓，如脂肪，如糖水，如脑髓，如墨汁，有臭味，如煮肉汤，如蜂蜜，极红色，黑色，油腻，如脓液，极清亮，稀薄，呈现各种颜色，不知不觉自行排出，大便量多，或无大便，如唾液，粘稠可粘住苍蝇，有如网状纹路，有如月亮般的圆点，如肛门外翻般，骨节关节皆疼痛，肛门无法闭合，体力衰竭，肛门外翻内陷，口渴严重，呼吸不畅，昏迷，身体发热，腹部胀满，排便有声，若具有这些症状必定危及生命。
结石阻塞时，睾丸肿胀，小便阻塞而病情严重者将死亡。小便病时，若口渴严重，身体发热，肌肉肿胀，腹泻，在要害部位出现热性脓疮，心脏和背部疼痛，乳房、肩膀、大便道、头部、关节、手脚等任何部位出现热性脓疮，精神萎靡，具有这些症状者活不长久。
火毒病时，遍及全身并化脓，脓液流出且身体发热，口渴严重，发烧，所有关节僵硬，打嗝，呼吸不畅，头晕目眩，身体疲惫，具有这些症状表示将死亡。
瘤病时，肿瘤本身严重圆大，如石头般坚硬，如龟背般外凸，瘤上可见血管，发烧，呕吐，打嗝，腹胀，并伴有疼痛，咳嗽，感冒，心痛，呼吸不畅，腹泻，浮肿，具有这些症状应放弃治疗。
水肿病时，大小便积聚体内不能排出，呼吸不畅，浮肿，打嗝，发烧，头晕，昏厥，昏迷，腹泻，体弱，眼睑肿胀，阳具肿胀歪斜，腹部皮肤渗水，即使服用泻药腹部仍继续增大，有这些明显症状就是必死之征。
黄水病时，浮肿，眼睛和指甲呈黄色，昏昏欲睡，身体发热，食欲不振，昏迷，昏厥，腹部膨胀，腹泻，具有这些症状的黄水病是死亡征兆。

།སྐྲང་ བའི་ནད་ལ་ནི་ནད་ཀྱི་བླ་བརྣན་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་ཞིང་རྐང་པ་གཉིས་ལས་ཡར་སྐྲངས་ཏེ་གདོང་དུ་ཕྱིན་པར་སྐྲང་བ་ནི་སྐྱེས་པ་འཆི་བའི་རྟགས་ཡིན་ལ།གདོང་ནས་མར་རྐང་པར་ཕྱིན་པར་སྐྲང་པ་ནི་བུད་མེད་འཆི་བའི་རྟགས་སོ། །དཀུ་དང་ཕོ་མཚན་ལ་སྐྲང་འབྱུང་བ་ དང་།སྐྲངས་པའི་སྟེང་དུ་རྩ་ཕྲ་མོས་ཁེབས་ཏེ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། རིམས་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། གཞན་ཡང་ཐོག་མར་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། ཡང་ན་འཁྲུ་བས་བཏབ་སྟེ་ཉམ་ཆུང་བའི་སྟེང་དུ་སྐྲངས་ནད་འབྱུང་ བ་འམ།ཡང་ན་སྐྲངས་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཆུང་བ་ལས་རིམས་སམ་འཁྲུ་བས་བཏབ་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཉམ་ཆུང་བ་ལ་སྐྲངས་ནད་འབྱུང་ན་ལུས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །སྐྱེས་བུ་གང་གི་ལུས་རྐང་པ་ནས་སྐྲང་བ་ཟུག་སྟེ། བྱིན་སྙིང་དང་བརླ་འོག་ཏུ་སྐྲངས་ཏེ་རང་བཞིན་ལས་ ཉམས་ནས་ལག་པ་དང་ཤ་ལྷོད་པར་འདུག་ན་ངེས་པར་སྤང་བར་བྱའོ།།གདོང་དང་། ལག་པ་དང་རྐང་པ་ལྷག་པར་སྐམས་ཤིང་སྐྲངས་ན་དེའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་ནི་ཐ་དད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཟླ་བ་གཅིག་གིས་སྲོག་འདོར་བར་བསྟན་ཏོ། །མེ་ དབལ་གྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ནི་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དང་།རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ཡན་ལག་རྣམས་གྲུགས་པ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། ཁ་སྐམས་པ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། ལུས་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། འཁྲུ་བ་ནི་འཆི་བར་ བསྟན་ཏོ།།མཛེ་ནད་ལ་ནི་ཡན་ལག་ཆད་པ་དང་། མིག་དམར་བ་དང་། སྐད་ཞོམ་པ་དང་། མེ་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། སྲིན་བུ་རྣམས་བསྟེན་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། འདི་དག་དང་ལྡན་ན་འཆི་བའི་མཚན་མའོ། །རླུང་ནད་ལ་ནི་པགས་པ་ཆོར་བ་ མེད་པ་དང་།ཚིགས་རྣམས་བྱེ་བ་དང་། ལུས་འདར་བ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། ཟུག་གཟེར་བྱེད་པ་དང་། འདི་དག་དང་ལྡན་ན་ངེས་པར་འཆིའོ། །དྲེག་ནད་ལ་ནི་རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། འཛག་པ་དང་། གཉིད་ཆེ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་ པ་དང་།མགོ་རེངས་པ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། རྐང་ལག་འཁུམས་པ་དང་། འབྲུམ་བུ་འབྱུང་བ་དང་། ཤ་སྐེམ་པ་དང་། འདི་དག་ནི་འཆི་བའི་མཚན་མའོ། །གཞན་ཡང་འཆི་བའི་མཚན་མ་ནི། མགོ་ན་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། རྨོངས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་འཁྲུ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། ནད་སྣ་ཚོགས་པས་ལུས་ཀྱི་སྐད་དང་། ཁམས་ཀྱི་སྟོབས་དང་མེའི་དྲོད་ཉམས་ཏེ་ཟད་པར་བྱེད་ན་འཆི་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་གི་ནད་དང་། བརྗེད བྱེད་དང་།མཛེ་དང་། ཁྲག་གི་དམུ་རྫིང་དང་། ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། སྐྲན་དང་། གཅིན་སྙི་བ་དང་། ནད་འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བས་ལུས་ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཆུང་བའམ། རིད་པ་ལ་བཏབ་ན་ནི་ནད་ཚབས་ཆུང་ཡང་རིང་དུ་སྤང་བར་བྱའོ། །ནད་གང་གི་སྟོབས་དང་ཤ་ཟད་ལ་ ནད་ཀྱང་འཕེལ་ཏེ་ཡི་ག་འཆུས་པ་ནི་ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་གཉིས་ནས་འཆི་བར་བསྟན་ཏོ།།རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྡོའམ་གཏུན་བུ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་སྙིང་ལ་གནས་ནས་ཕལ་ཆེར་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་གྱུར་ན་འཕྲལ་འཆི་བའི་རྒྱུའོ། ། རླུང་ནད་ཀྱིས་བྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་ལྷོད་པར་གྱུར་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཤ་ཟད་ཅིང་། རྩེའུ་ཆུང་ངམ་སྣ་ཡོན་པོར་འཆུས་པར་སྣང་ན་འཕྲལ་འཆི་བར་སྟོན་ཏོ།

对于浮肿病，具有各种病症征兆，从两脚向上浮肿直至面部的浮肿是男子死亡的征兆，从面部向下至脚部的浮肿是女子死亡的征兆。
腰部和生殖器出现浮肿，浮肿处被细小血管覆盖并渗水，呕吐，发热，呼吸不畅，腹泻，此外最初被发热所侵，或者被腹泻所侵而体弱时出现浮肿病，或者因浮肿病而体弱时被发热或腹泻所侵，特别是体弱时出现浮肿病会摧毁身体。
某人身体从脚部开始浮肿疼痛，小腿心和大腿下部浮肿，失去自然状态，手臂和肌肉松弛时，必定要放弃治疗。
面部、手脚特别干瘦且浮肿时，其五大元素已经分离，应当了知一个月内会舍弃生命。
被火病所侵时，出现各种颜色的症状，发热，昏厥，四肢痉挛，头晕，口干，心痛，体力衰弱，腹泻，这表明将死亡。
麻风病出现肢体残缺，眼睛发红，声音嘶哑，消化功能衰退，虫类滋生，极度口渴，腹泻，具有这些症状是死亡的征兆。
风病出现皮肤无光泽，关节脱离，身体颤抖，浮肿，疼痛，具有这些症状必定会死亡。
痰病出现昏迷状态，昏厥，渗漏，嗜睡，发热，头部僵硬，食欲不振，呼吸困难，手脚蜷缩，出现疹子，肌肉消瘦，这些是死亡的征兆。
其他死亡征兆是：头痛，食欲不振，呼吸困难，昏迷，持续腹泻，极度口渴，头晕，各种疾病使身体的声音、体质的力量和消化功能衰退耗尽时就是死亡，如是所说。
风病、健忘症、麻风、血肿、消耗病、肿瘤、糖尿病，这些疾病任何一种侵袭极度虚弱或消瘦的身体时，即使病情轻微也要长期放弃治疗。
任何疾病使体力和肌肉消耗且病情加重并且食欲不振时，在一个半月后会死亡。
有一种由风引起的石头或杵状病，它居于心脏并多数增长扩大，如果出现极度口渴，是即将死亡的原因。
风病使小腿极度松弛，身体肌肉消耗，小指或鼻子歪曲时，表明即将死亡。

།ཡང་ན་ལྟེ་བའམ་རྐུབ་ཀྱི་ནང་ངམ། བརླ་བྲག་གི་ནང་དུ་རླུང་ཞུགས་ཏེ། ཚབས་ཆེར་ཟུག་གཟེར་བྱེད་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཚེ་འཕྲོག གོ།།ཡང་ན་ལུས་ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཆུང་བ་ལ་རླུང་ཤིན་ཏུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་སྙིང་ངམ་བཤང་བའི་ལམ་ལ་གནས་ཏེ། སྟོད་སྨད་ཀྱི་རྒྱུ་བ་བཀག་ན་དེ་ཉིད་དུ་འཆི་བའི་མཚན་མའོ། །ཡང་ན་ལྟེ་བ་དང་ཆུ་སོ་དང་མགོ་རྣམས་སུ་རླུང་གིས་དྲི་མ་རྣམས་བཀག་སྟེ་ཟུག་གཟེར་དྲག་པོ་ མྱོང་ན་འཕྲལ་འཆི་བའི་མཚན་མའོ།།ཡང་ན་བརླ་བྲག་གཉིས་སུ་རླུང་ཞུགས་ཏེ་སྐོམ་དད་སྐྱེད་ཅིང་བཤང་བ་སླ་བར་འབྱུང་ན་སྲོག་གི་རྒྱུན་འཕྲལ་འགག་གོ། །ཡང་ན་རླུང་བཤང་བའི་ལམ་དང་རྒྱུ་སྨད་ལ་བརྟེན་ནས། ཐུར་དུ་རྒྱུ་བ་བཀག་ཅིང་གྱེན་དུ་དབུགས་མི་བདེ་བ་བྱེད་ན་སྲོག་ འཕྲལ་འཕྲོག་གོ།།ཡང་ན་རླུང་བྲང་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ཡང་རླུང་ཤིན་ཏུ་དྲག་ཅིང་བརྟན་པས་ཁོང་པའི་ནང་དང་རྩིབ་མའི་རྩེ་མོ་བྱེ་བ་ཙམ་དུ་བྱས་ཏེ་མིག་བགྲད་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འཆིའོ། །གློ་བུར་རིམས་དྲག་པོས་ཐེབས་ཤིང་ཚ་བས་གདུངས་ལ་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ཉམས་སྟོབས་ཟད་པ་དང་། ཚིགས་རྣམས་བྱེ་བ་ནི་འཕྲལ་སྲོག་འཇོམས་སོ། །ནང་པར་བ་ལང་བཟས་ལ་བཏང་བའི་དུས་སུ་གདོང་ལ་རྔུལ་ཚབས་ཆེར་འབྱུང་ཞིང་ཁའི་ནང་ན་བད་ཀན་ནམ་དྲི་མས་བསྒོས་པ་དང་། རིམས་ཚ་བས་གདུངས་ན་དེའི་འཚོ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའོ། ། འབྲུམ་པ་ཕྲ་མོ་བྱུ་རུའི་མདོག་འདྲ་བ་ལུས་ལ་བྱུང་སྟེ། དེ་མ་ཐག་ནང་དུ་ནུབ་ན་ཡུན་མི་རིང་བར་འཚོ་བ་འགག་གོ། །ཡང་ན་འབྲུམ་བུའི་མདོག་སྲན་ཆུང་ཤུན་པ་བཤུས་པའམ། ཡང་ན་བྱུ་རུའི་མདོག་ལྟར་དམར་བ་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་ནས་ཚད་པ་འབྲུམ་ཐབས་སུ་བྱུང་ན་ཁྱད་པར་དུ ལུས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།།མིག་སེར་བཞིན་དུ་གདོང་ཐམས་ཅད་སེར་པོར་གྱུར་ཅིང་མུར་འགྲམ་གྱི་ཤ་ཟད་དེ་དངས་པ་དང་། ལུས་དྲོད་ཆེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །སྔར་ལུས་ལ་རྨ་ཡོད་པ་ལས་རྨ་གློ་བུར་སྣང་བ་ལྟར་སྣང་ཞིང་དེ་ཡང་མེ་དབལ་ བཞིན་དུ་མྱུར་དུ་མཆེད་པར་བྱེད་ན་འདི་ཡང་སྤང་བར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ལ་ཟུག་གཟེར་མེད་པ་དང་། མཁྲིས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྨ་ལ་ཚ་བ་ཆུང་བ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ལ་རྣག་མེད་པ་དང་། གནད་དུ་བྱུང་བའི་རྨ་ལ་རྣག་མེད་པ་དང་། རྨའི་ནང་དུ་ ཕྱེ་མས་མ་བཏབ་བཞིན་དུ་ཕྱེ་མས་གང་བ་ལྟར་སྣང་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་རྨ་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་མདུང་ཐུང་དང་། རྒྱལ་མཚན་དང་། མདའ་བོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་སྣང་ན། འདི་དག་ཀྱང་ཐག་རིང་དུ་སྤང་པར་བྱའོ། །མཚན་བར་རྡོལ་གྱི་ནད་ལས་བཤང་གཅི་གཉིས་ཀ་ རྨ་ལས་འབྱུང་བ་དང་།རྨ་ལས་འབུ་སྐྱེས་པ་དང་། པུས་མོ་དང་རྐང་པ་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་ཉེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དང་ཡང་ཁ་མྱང་བར་བྱེད་ན་དེ་ནི་འཚོ་བ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །ནད་པ་སེན་མོ་སོས་གཅོད་པ་དང་། སེན་མོས་སྐྲ་འབལ་བ་དང་། སེན་མོས་རྩ་ གཅོད་པ་ལྟ་ན་དེ་ཡང་འཆི་བའི་རྟགས་སོ།།ཤིང་བུས་ས་ལ་རི་མོ་འདྲི་བ་དང་། བོར་བའི་འབེན་ལ་བོད་པས་བརྡེགས་ན་དེ་ཡང་འཆི་བ་ཡིན་ནོ། །ནད་པ་བ་སྤུ་ལངས་པ་དང་། གཅིན་སྐ་བར་འབྱུང་བ་དང་། ལུད་པ་སྲ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་ཡང་སྲོག་ངེས་པར་ འབྲལ་ལོ།།ནད་པ་ཡང་དང་ཡང་དུ་དགོད་པ་དང་། སྐད་ཆེན་པོ་འདོན་པ་དང་། སྟན་ལ་རྐང་པ་བརྡེག་པ་དང་། སྣ་ལ་སོགས་པའི་བུ་ག་འབྲུད་པར་བྱེད་ན་འཆི་བའི་མཚན་མའོ།

或者风入脐部或肛门内，或大腿内侧，若引起剧烈疼痛，将立即夺命。
或者身体极度虚弱时，若强大的风停留在心脏或大便通道，阻碍上下运行，这就是当下死亡的征兆。
或者风在脐部、小便处和头部阻滞污浊，若感受剧烈疼痛，是即将死亡的征兆。
或者风入两大腿内侧，引起口渴且大便稀溏，生命将立即终止。
或者风依附于大便通道和下部，阻碍向下运行，向上呼吸不畅，将立即夺命。
或者风依附于胸部，且风势极为猛烈持久，使腹内和肋骨尖端如裂开般，眼睛瞪大，将立即死亡。
突然被剧烈热病所袭，被热所煎熬且口渴严重，昏迷，体力耗尽，关节脱节，这些都会立即夺命。
清晨放牛时，面部大量出汗，口中有痰或污物，被热病煎熬，这种情况很难存活。
身上出现如珊瑚色的小疹子，随即消退，不久生命将终止。
或者疹子呈剥皮豌豆色，或如珊瑚般红色且向内陷，若出现热病疹症，尤其会摧毁身体。
如黄眼病般整个面部发黄，颊肉消瘦紧绷，体温升高的病人应当放弃治疗。
原本身上有伤口，突然出现新伤口般的症状，且如火焰般迅速蔓延，这种情况也应放弃治疗。
此外，风引起的伤口无疼痛，胆引起的伤口温度低，痰引起的伤口无脓，要害部位的伤口无脓，伤口内看似布满粉末般，同样伤口无故出现短矛、胜幢、大箭等形状，这些病人也应远远避开。
会阴破裂病导致大小便从伤口排出，伤口生虫，两膝两足相互摩擦，反复咂嘴，这就是放弃治疗的病例。
病人用指甲咬指甲，用指甲拔头发，用指甲割脉，这也是死亡的征兆。
用木棍在地上画画，对着抛弃的靶子喊叫击打，这也是将死之人。
病人起鸡皮疙瘩，小便浑浊，痰变硬，发热病，生命必定离去。
病人反复大笑，高声喊叫，用脚踢座位，抠挖鼻子等孔窍，这是死亡的征兆。

།ནད་པ་ལ་གློ་བུར་དུ་གདོང་ལ་ངོ་ཤིག་ཐིག་ལེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་དང་། སོ་དང་སེན་མོ་ལ་གློ་ བུར་དུ་ཐིག་ལེ་དཀར་པོ་བྱུང་བ་དང་།ལྟོ་བའི་སྟེང་དུ་རྩའི་དྲ་བ་སྣ་ཚོགས་བཀྲ་བ་དང་། ནད་པ་དབུགས་གྱེན་དུ་མི་འབྱུང་ཞིང་དྲེད་ཡལ་བ་དང་། བརླ་བྲག་ཏུ་གཟེར་བ་དང་། བདེ་བ་ཐོབ་པ་དང་བྲལ་ན་བློ་དང་ལྡན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྤང་སྟེ་དོར་བར་བྱའོ། །ནད་ལ་སོགས་པའི་འགྱུར་བ་ནི་ཤས་ ཆེར་འཕེལ་ལ།རང་གི་རང་བཞིན་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཏེ། དེ་ཡང་འཕྲལ་ལ་འགྱུར་ན་དེ་མ་ཐག་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །འཕྲལ་སྨན་པས་ནད་པའི་དོན་དུ་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་འབད་ནས་བསྒྲུབས་ན་ཡང་བར་ཆད་ལ་སོགས་པས་དོན་དུ་མ་གྱུར་ན་ཡང་འཆི་བའི་རྟགས་སོ། །སྨན་པ་ མཁས་པ་ལས་མང་པོ་གོམས་ཤིང་གྲུབ་པས་ལུང་ལས་འབྱུང་བའི་ཆོ་ག་ཇི་སྙེད་པ་རྣམས་སྤྱད་ཀྱང་མ་གྲུབ་སྟེ།ནད་མ་ཞི་ན་དེ་ལ་གསོ་བའི་ཐབས་མེད་དོ། །ཡང་ན་སྨན་པས་ཟས་དང་སྨན་ལ་སོགས་པ་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ན་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རོ་དང་ནུས་པ་ལ་སོགས་པ་ གཞན་དུ་གྱུར་ན་ཡང་དེ་ནད་མེད་པ་ཡིན་ན་ཡང་མི་འཚོའོ།།ནད་པའི་གནས་སུ་ཤིང་སྐམ་པོ་མེ་སྦར་ཏེ་དེར་རླུང་ཡང་མ་བྱུང་། ཆུས་ཀྱང་མ་བླུགས་བཞིན་དུ་མེ་འབར་བ་ཡང་དང་ཡང་ཤི་བ་དང་། སྣོད་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ལག་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་མ་བཏང་ བཞིན་ལྷུང་ཞིང་ཆག་པ་ནི་ངེས་པར་འཆི་བར་བསྟན་ཏོ།།སྐྱེས་བུ་གང་གི་ལུས་ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཆུང་ཞིང་ནད་ཀྱིས་གཟིར་བ་ཡིན་པ་ལས་གློ་བུར་དུ་སོས་པ་ལྟར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་ན་ནད་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པས་ཉམ་ཐག་ན་འཆི་རྟགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཉེ་དུ་རྣམས་ཀྱིས་ནད་ པའི་སོས་ཤིའི་བྱེ་བྲག་དྲིས་ཀྱང་སྨན་པས་སྨྲ་བར་མི་བྱ་སྟེ།འཆི་རྟགས་དང་ལྡན་བཞིན་དུ་གསོ་བའི་དཔྱད་ཀྱང་མི་བྱའོ། །གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉ་དང་ཤ་ཟ་ལ་སོགས་པ་ནད་པའི་དྲུང་དུ་བསྟེན་ནས་ནད་པའི་སྲོག་འཕྲོག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨན་གྱི་མཐུ་སྟོབས་དང་ནུས་པ་ཟད་ཅིང་ཆུད་གསོན་པར་ བྱེད་དེ་དེ་བས་ན་དེ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཚེའི་རིག་བྱེད་འདི་དག་ཐམས་ཅད་བདག་གིས་རང་བཟོར་བྱས་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྔོན་གྱི་རིག་བྱེད་ལ་མཁས་པའི་སྨན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ལུང་བསྟན་ཏེ་བཤད་ཅིང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འཆི་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྩོན་པ་ དང་བཅས་པས་མཁས་པར་བྱ་བ་དང་རྟོགས་པར་བྱའོ།།ཡང་ན་ན་བ་དང་མི་ན་བའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་ཤིང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་ན་སྨན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །དེ་ལ་སྨན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནད་མི་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། ནད་གསོ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། མདོར་ན་ན་བ་དང་མི་ན་བའི་བྱེ་བྲག་ལ་མཁས་པ་དང་། ནད་པ་ལ་འཆི་ལྟས་མེད་ཅིང་ཚེ་ཡོད་པར་ཤེས་ལ་དེ་གསོ་བ་འམ། སྲུང་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཚེའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ་འཆི་བ་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་དྲང སྲོང་མཁས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་བཞིར་ཤེས་ཏེ།དེ་ཡང་ཚེ་ཟད་ནས་ཤི་བ་དང་། བསོད་ནམས་ཟད་ནས་ཤི་བ་དང་། དེ་གཉིས་ཀ་ཟད་ནས་ཤི་བ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་དང་བཞིའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་གནས་ལས་ལུས་མདོག་དང་ཚུལ་སྤྱོད་ ལས་འཆི་ལྟས་འབྱུང་བའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་བང་ཆེན་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་དགེ་བ་ལས་འཆི་ལྟས་བརྟག་པའི་ལེའུ་དྲུག་པ་བཤད་པར་བྱའོ།

病人如果突然在脸上出现如同芝麻点般的斑点，牙齿和指甲突然出现白点，腹部上出现各种纹路交错，病人呼吸上不来且意识模糊，大腿部位疼痛，失去安乐感，有智慧者应当为此而舍弃治疗。
疾病等变化大多会加重，自身本性完全衰退，如果这些变化突然发生，就会立即死亡。
即便医生为病人精心调配药物，但如果因障碍等原因而无效，这也是死亡征兆。
即便经验丰富的医生运用经典中所有的治疗方法，但仍无效果，疾病未愈，这种情况就无法医治。
或者医生按照规矩配制饮食和药物，但其味道和功效等反常变化，即使是无病之人也活不了。
在病人住处，干柴着火后，既无风吹又未浇水却自行熄灭多次，或任何器皿在未经手等触碰的情况下掉落破碎，这都预示必死无疑。
某人身体极度虚弱且被疾病折磨，却突然表现得像痊愈一样，或者疾病剧痛难忍而精疲力竭，应知这是死亡征兆。
亲属询问病人是否会痊愈时，医生不应作答，见到死亡征兆就不应再施行医治。
阎罗使者和食肉鬼等守候在病人身边，为夺取病人性命而使药物的力量和功效耗尽失效，因此应当放弃治疗。
关于这些生命医学，并非我自己杜撰，而是古代精通医术的医生们所说的教言，经解释阐述而传下。
因此应当勤勉专注地精通和了解死亡征兆的特征。
或者精通并能分辨生病与未病的特征，才能列入医生的行列。
所谓医生，是指精通预防疾病者，精通治疗疾病者称为拔除痛苦者。
简而言之，精通疾病与无病的区别，知道病人无死亡征兆且仍有寿命，并精通医治或防护，这就是生命医学的成果。
所谓死亡就是失去生命，古代具智慧的仙人们将死亡分为四种：寿命尽而死，福德尽而死，两者俱尽而死，非时而死，他们如此理解并教授。
第五章：从身体状况、肤色和行为观察死亡征兆。
现在要讲解第六章：从使者等不祥征兆观察死亡征兆。

།སྨན་པའི་གན་དུ་ནད་པའི་ཕོ་ཉ་སྦྲོན་དུ་འོངས་པ་ན་ཡ་མཚན་ཅན་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས པ་རིགས་བཞི་པོ་ནད་པ་རང་གི་རིགས་དང་མཐུན་པའི་འཕྲིན་པ་འོངས་ན་ནི་ལས་གྲུབ་པའི་མཚན་མའོ།།གལ་ཏེ་ཡ་མཚན་ཅན་ལ་སོགས་པ་གོང་མའི་རིགས་ལས་འཆོལ་བ་འམ། གཞན་པའི་ཕོ་ཉ་བྱུང་ན་ནི་གསོ་བའི་ལས་མི་འགྲུབ་པའི་རྟགས་སོ། །ཅི་སྟེ་རང་གི་རིགས་དང་ མཐུན་པའི་འཕྲིན་པ་འོངས་ན་ཡང་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་མཚན་མ་འདི་དག་ལྟར་སྣང་ན་གསོ་བའི་འབྲས་བུ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་སྨན་པ་འབོད་དུ་འོངས་པའི་ཚེ་ཕོ་ཉ་དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དམན་པའི་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕོ་ཉ་འཇིགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ རིངས་ཐབས་སུ་སྨྲ་བ་དང་།སྔངས་བག་ཅན་དང་བཅས་པ་དང་། ཚིག་རྩུབ་བག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། བཀྲ་མི་ཤིས་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཕོ་ཉ་ལག་ན་མཚོན་ཆ་ཐོགས་པ་དང་། དབྱུག་པ་ཐོགས་པ་དང་། གཡོན་ཅན་དང་། མགོ་བྲེགས་པ་དང་། སྐྲའི་ལ་བ་ཅན་དང་། དགེ་མཚན་མེད་པའི་མིང་དང་ལྡན་པ་དང་། ལས་ངན་པ་ཅན་དང་། གོས་དྲི་མ་ཅན་དང་། བུད་མེད་འཕྲིན་པར་འོངས་པ་དང་། མི་མང་པོ་ཕོ་ཉར་འོངས་པ་དང་། འཕྲིན་པ་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། ལུས་མི་སྡུག་པ་དང་། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་དམར་པོས་ལུས་བརྒྱན་པ འམ།ལི་ཁྲི་ལ་སོགས་པའི་བྱུག་པས་སྐུད་པ་དང་། འབྲུ་མར་གྱིས་ལུས་སྐུད་པ་དང་། འདམ་གྱིས་སྐུད་པ་དང་། གོས་རྙིང་པ་གྱོན་པ་དང་། མདོག་ཉམས་པའི་གོས་གྱོན་པ་དང་། ཆུས་འདྲུལ་བའི་གོས་གྱོན་པ་དང་། གོས་གཅིག་པ་དང་། ཕོ་ཉ་དེ་བོང་བུ་དང་། རྔ་མོ་ དང་།མ་ཧེ་ཞོན་ཏེ་འོངས་པ་དང་། ཕོ་ཉ་དེ་རྡོ་མཁན་དང་། ཤིང་མཁན་དང་། གོང་མའི་སྐྱོན་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྡན་པའི་འཕྲིན་པ་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་སྨན་པ་ལ་འབོད་ན་སྨན་པ་ནད་པའི་གན་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱའོ། །སྨན་པ་བདག་ཉིད་དགེ་མཚན་མ་ཡིན་པའི་བསམ་པ་བྱེད་ པའམ།དགེ་མཚན་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་སྨྲ་བའི་དུས་སུ་འཕྲིན་པ་འོངས་པ་དང་། སྨན་པ་གཅེར་བུར་འདུག་པ་དང་། རྩཝ་གཅོད་ཅིང་འདུག་པ་དང་། རྡོ་འབུགས་ཤིང་འདུག་པ་དང་། ཕ་མའི་ཆེད་དུ་སྦྱིན་སྲེག་དང་། མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་དང་། ས་ལ་ཉལ་ཞིང་འདུག་ པ་དང་།སྐྲ་བཤིག་པ་དང་། མར་སྐུད་ཅིང་འདུག་པ་དང་། སྨན་པ་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་ཅིང་ངུ་བའི་དུས་དང་། སྨན་པ་སྨྱུང་བ་བྱེད་ཅིང་འདུག་པ་དང་། མདོར་ན་སྨན་པའི་སྤྱོད་ལམ་གོང་མ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྡན་པའི་སྐབས་སུ་འཕྲིན་པ་འོངས་ན་ནད་པ་དེ་ངེས་པར་འཆི་ བ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ནད་པའི་ནད་གཞི་དང་། དུས་དང་། ཕོ་ཉ་དང་། སྨན་པ་དང་། ཕྱོགས་སུ་ལྡན་པར་ཚོགས་པ་ལས་ལྟས་སུ་བྱ་བ་ནི། ནད་པ་བད་ཀན་གྱི་གཞི་ཡང་ཡོད་ལ། སྨན་པ་དང་འཕྲིན་པ་གཉིས་ཀྱང་ཆུ་འགྲམ་དུ་སྔ་དྲོ་ཕྲད་པ་དང་། ནད་པ་མཁྲིས་ པའི་གཞི་ཡང་ཡོད་ལ་མེའམ་ཚ་བའི་ཕྱོགས་སུ་སྨན་པ་དང་ཕོ་ཉ་ཉི་མ་བྱེད་ལ་ཕྲད་པ་དང་།ནད་པ་རླུང་ནད་གྱི་གཞི་ཡང་ཡོད་ལ། ངམ་གྲོག་དང་གཡང་ས་ལྟ་བུར་སྨན་པ་དང་ཕོ་ཉ་ཕྱི་དྲོ་ཕྲད་པར་གྱུར་ན་དེ་ནི་གསོ་བའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ།

当病人派使者来到医生处时，如果是出家人等吉祥者，或者婆罗门等四种姓的病人派遣与自己种姓相符的使者前来，这是事情能够成功的征兆。如果是吉祥者等上等种姓派遣混杂的或其他使者前来，这是医疗不会成功的征兆。即使是与自己种姓相符的使者前来，如果出现以下这些征兆，也应当了知医疗将无果。
其中，当使者来请医生时，如果使者说话极为卑微，或者使者带有恐惧，或者说话极为急迫，或者带有惊慌，或者说话粗暴，或者说不吉利的话，或者使者手持武器，或者手持棍棒，或者奸诈，或者剃光头，或者头发散乱，或者名字不吉祥，或者行为恶劣，或者衣服肮脏，或者女人作为使者前来，或者多人作为使者前来，或者使者患病，或者身体丑陋，或者以红色花环装饰身体，
或者以红花等涂料涂抹身体，或者以油涂抹身体，或者以泥涂抹身体，或者穿着破旧衣服，或者穿着褪色衣服，或者穿着被水浸湿的衣服，或者只穿一件衣服，或者使者骑驴、骑母骡、骑水牛而来，或者使者是石匠、木匠，或者具有上述任何过失的使者从远处来请医生，医生都不应前往病人处。
如果在医生自己生起不吉祥的想法，或者说不吉祥的话语时使者到来，或者医生赤身裸体，或者正在剪草，或者正在凿石，或者正在为父母做火供和祭祀，或者躺在地上，或者头发散乱，或者正在涂抹油脂，或者医生正在悲伤叹息哭泣时，或者医生正在禁食，总之，在医生具有上述任何行为的情况下使者到来，应当了知那个病人必定会死亡。
从病人的病因、时间、使者、医生和方位的组合来观察征兆：如果病人是痰病体质，而医生和使者在水边清晨相遇；或者病人是胆病体质，而在火边或炎热处医生和使者在正午相遇；或者病人是风病体质，而在悬崖峭壁等处医生和使者在傍晚相遇，这些都是超出医疗范围的情况。

།གཞན་ཡང་སྨན་པའི་དྲུང་དུ་ཕོ་ ཉ་འོངས་པའི་ཚེ་འདི་དག་ལྟར་སྣང་ན་ཡང་འཆི་བའི་མཚན་མར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ལྟེ་བ་ལག་པས་ནོམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྣ་དང་། ཁ་དང་། སྐྲ་དང་། བ་སྤུ་དང་། སེན་མོ་དང་། སོ་དང་། ཕོ་མཚན་དང་། རྒྱབ་དང་། ནུ་མ་དང་། མགྲིན་པ་དང་། ལྟོ་བ་དང་། མཐེའུ་ཆུང་ དང་།འདི་དག་ལ་ནོམ་པ་དང་། ཉུག་པ་དང་། རེག་པར་སྣང་བ་དང་། གཞན་ལག་པ་ནས་རས་བལ་ཐོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕུབ་མ་དང་། ཞ་ཉེ་ནག་པོ་དང་། རུས་པ་དང་། རྩཝ་དང་། གཏུན་བརྡུང་དང་། རྡོ་དང་། ཕྱགས་མ་དང་། ཞིབ་མ་དང་། གོས་ ཀྱི་དུམ་བུ་དང་།ཐལ་བ་དང་། སོལ་བ་དང་། རས་ཀྱི་ཁ་ཚར་དང་། གཟིགས་མ་དང་། ཐག་པ་དང་། གཏུན་དང་། སྲང་དང་། ཞགས་པ་དང་། འདི་དག་ལག་ཏུ་ཐོགས་ཏེ་འོངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་སྣོད་ཆག་པ་དང་། ཉམས་པ་ལ་སོགས་པ་ལག་ཏུ་ཐོགས་པའང་ རུང་སྟེ།མཚན་མ་དེ་དག་སྨན་པའི་མིག་སྔར་སྣང་ན་ནད་པ་ངེས་པར་འཆི་བའི་རྟགས་སོ། །གཞན་ཡང་ཉིན་ཞག་གི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པ་ལས་ཕོ་ཉའི་མཚན་མ་བསྟན་པ་ནི་འཕྲིན་པ་སྨན་པའི་གན་དུ་མཚན་ཕྱེད་ན་འོངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཉི་མ་ཕྱེད་དང་། ཐོ་རངས་དང་། དགོངས་དང་། གནམ་སྟོང་དང་། གཞན་ཡང་ཚེས་དྲུག་དང་། ཚེས་བཞི་དང་། ཚེས་དགུ་དང་། སྒྲ་གཅན་དང་། མཇུག་རིངས་ཤར་བའི་དུས་དང་། ཉི་ཟླ་གཟས་ཟིན་པའི་དུས་དང་། སྐར་མ་བྲ་ཉེ་དང་། སྨིན་དྲུག་དང་། སྐག་དང་། ཆུ་སྟོད་དང་། གྲེ་དང་། ཁྲུམས་སྟོད་དང་། སྣརུབས་དང་། སྐར་མ་དེ་རྣམས་དབང་བའི་ཉིན་ཞག་ལ་ཕོ་ཉ་འོངས་ཏེ་ནད་པའི་དོན་དུ་ཤོག་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་འགུགས་པར་བྱེད་ན་ཡང་མི་དགེ་བའི་རྟགས་ཏེ། སྨན་པས་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །སྨན་པ་ནད་པའི་གན དུ་ཆས་པའི་ཚེ་ལམ་ཀར་འདི་དག་མཐོང་བ་འམ་ཐོས་པ་ནི་མི་འགྲུབ་པའི་མཚན་མ་སྟེ།དབང་པོ་མ་ཚང་བའི་མི་དང་། མི་རོའམ་མི་རོའི་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པ་མཐོང་བ་དང་། ཐག་པ་ལ་སོགས་པ་ཆད་པ་དང་། གོས་ལ་སོགས་པ་ཚིག་པ་དང་། སྣོད་ཆག་པ་ལ་སོགས་ པའི་སྒྲ་ཐོས་པ་དང་།མི་རོ་དྲི་མི་ཞིམ་པའམ། རེག་པ་ཡང་ཤས་ཆེར་རྩུབ་པ་དང་། གཞན་ཡང་དེ་དག་འདྲ་བའི་མི་དགེ་བའི་མཚན་མ་མཐོང་ངམ་ཐོས་ན་མི་དགེ་བའི་རྟགས་སོ། །གཞན་ཡང་ལམ་དུ་ཧ་ཧ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་བརྡེག་པ་དང་། འཐབ་པའི་ སྒྲ་དང་།ལྷུང་བའི་སྒྲ་དང་། སྦྲིད་པའི་སྒྲ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་མཐོང་བ་དང་། གོས་དང་། གདུགས་དང་། མཚོན་ཆ་ཆག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དག་མཐོང་བ་དང་། གཞན་ཡང་མཆོད་པའི་རྟེན་དང་། རྒྱལ་མཚན་དང་། སྣོད་གང་ཡང་ཆུའི་ནང་དུ་ནུབ་པ་མཐོང་བ་དང་། བསད་པ་ དང་།དབུག་པ་དང་། བསྲེག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་དྲག་པོ་ཐོས་པ་དང་། སྨན་པ་ལམ་དུ་འགྲོ་བའི་ཚེ་ཐལ་བའམ། རྡུལ་གྱིས་གཡོགས་པའམ། བྱི་ལ་དང་། སྲོག་ཆགས་གོ་ད་དང་། སྲམ་དང་སྤྲེའུ་རྣམས་ཀྱིས་ལམ་བཅད་པ་དང་། གང་ན་ཉི་མ་རྒྱུ་བའི་ཕྱོགས་སུ་ནད་པ་ གནས་པ་དེར་འགྲོ་བ་དང་།ཤ་ཟ་བའི་གཅན་གཟན་གུང་ལ་སོགས་པ་དང་། བྱ་རྒོད་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་མི་བཟད་པ་ཐོས་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་ཡང་ངེས་པར་འཆི་བའི་རྟགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།

此外，当使者来到医生面前时，若出现如下这些情况也是死亡的征兆：即用手摸肚脐，同样地摸鼻子、嘴巴、头发、汗毛、指甲、牙齿、男根、背部、乳房、喉咙、腹部、小指等这些部位，或出现抚摸、触碰、接触的情况；
或者手持棉花，同样地手持麦秆、黑色铁屑、骨头、草根、杵臼、石头、扫帚、筛子、布片、灰烬、炭火、布条边、碎片、绳索、杵、秤、套索等物而来；
或者手持破损、残缺等器皿而来。若这些征兆出现在医生眼前，就是病人必死无疑的征兆。
此外，关于日夜等差别所显示的使者征兆是：使者在半夜来到医生处，同样地在正午、黎明、黄昏、月晦日，以及初六、初四、初九、罗睺、彗星出现时、日月食时、毕宿、昴宿、角宿、宝瓶宿、轸宿、女宿、室宿等星宿掌管的日子里，使者前来并以'请为病人前来'等言语相邀，这也是不吉祥的征兆，医生不应前往。
医生前往病人处时，在路上见到或听到这些是不能成功的征兆：见到残疾人、尸体或装饰着尸体的饰品，见到断裂的绳索等物，听到衣服等物燃烧的声音，听到器皿破碎等声音，闻到尸体的臭味，或触感极其粗糙，以及见到或听到其他类似的不吉祥征兆都是不好的征象。
此外，在路上听到'哈哈'的声音、互相殴打声、打斗声、跌倒声、打喷嚏声，见到这些情况，以及见到衣服、伞具、武器破损，见到痛苦，还有见到供奉物品、胜幢和任何器皿沉入水中，听到杀戮、刺杀、焚烧等剧烈声响，
医生在路上行走时被灰尘或尘土覆盖，或被猫、獾、水獭、猴子等动物挡住去路，前往病人所在的太阳运行方向，听到食肉猛兽如狼等和秃鹫等发出的难忍声音，见到或听到这些都应当知道是必死无疑的征兆。

།གཞན་འདི་དག་མཐོང་ན་ཡང་མཚན་མ་ངན་པ་སྟེ། འབྲུ་ནག་ པོ་དང་།བུ་རམ་དང་། དར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། བཏུང་བ་དང་། པགས་པ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ཞག་དང་། འབྲུ་མར་དང་། རྩཝ་དང་། འདམ་དང་། བུད་ཤིང་དང་། མ་ནིང་དང་། རིགས་ངན་པ་དང་། རྒྱ་དང་། རྙི་དང་། སློན་པ་དང་། བཤང་བ་དང་། རྣག་དང་། དེ་ལ་སོགས་པའི་ མཚན་མ་ངན་པ་མཐོང་བ་དང་།སྙིང་པོ་མེད་པ་དང་། འཁྲིག་པ་སྤྱོད་པ་དང་། །གཞན་ཡང་གང་འཕྲིན་པ་རས་བལ་ཐོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་གང་ཡང་རུང་བ་འདིར་མཐོང་ན་ཡང་མཚན་མ་ངན་པར་བལྟའོ། །སྨན་པ་དགྲ་དང་ཕྲད་པ་དང་། མལ་དང་། སྟན་དང་། ཁྱོགས་ཁ་ སྦུབ་ཏུ་མཐོང་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་སྣོད་ལ་སོགས་པ་ཁ་སྦུབ་ཏུ་མཐོང་ན་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྨན་པ་ལམ་དུ་འགྲོ་བའི་ཚེ་ཕོའི་མིང་དང་ལྡན་པ་བྱ་ངང་པ་དང་། སྲེག་པ་དང་། ལྕོ་ག་ལ་སོགས་པ་གཡོན་ལོགས་ན་གནས་པ་དང་། མོའི་མིང་དང་ལྡན་པ་རི་དགས་དང་ལྕོ་ག་མོ་ ལ་སོགས་པ་གཡས་ལོགས་ན་གནས་པ་དང་།བྱ་དང་རི་དགས་ལ་སོགས་པ་གཡོན་ནས་གཡས་སུ་འགྲོ་ན་དགེ་བའི་མཚན་མའོ། །ཁྱི་དང་ཝ་གཉིས་ནི་གཡས་ནས་གཡོན་དུ་འགྲོ་ན་ཤིས་པའི་མཚན་མའོ། །རི་དགས་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ཟུང་དུ་མི་ཐེམ་པའི་གསུམ་དང་། ལྔ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ན་བཀྲ་ཤིས་པའི་རྟགས་སོ། །བྱ་ཙ་ཤ་དང་། བྱ་རྒོད་དང་། བ་ར་དྭ་ཙ་དང་། རྨ་བྱ་དང་། ནེའུ་ལེ་དང་། ར་དང་འདི་རྣམས་གཡས་གཡོན་གང་ན་གནས་ན་རྟག་ཏུ་ཤིས་པ་ཡིན་ནོ། །འུག་པ་དང་། བྱི་ལ་དང་། སྦྲུལ་དང་། འདི་རྣམས་གཡས་གཡོན་གང་ན་གནས་ན་ཡང་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁུ་བྱུག་དང་། གོ་ད་དང་། སྦྲུལ་དང་། རི་བོང་དང་། ཛི་བ་ཀ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཐོས་པ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ལ་མཐོང་བ་ནི་མ་རུངས་པར་བཤད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དྲེད་དང་། སྤྲེའུའི་མིང་ཐོས་པ་ནི་ཤིས་ལ་མཐོང་བ ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ།།སྨན་པའི་འཕྲལ་བ་ལ་དབང་པོའི་གཞུ་བབས་པ་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ལ། མཐོང་བ་ནི་བཀྲ་ཤིས་པའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །སྣོད་གང་མེས་གང་བར་མཐོང་ན་ནི་བཟང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཆག་ཅིང་ནང་སྟོང་པར་མཐོང་བ་ནི་ངན་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་གོང་གི་ མཚན་མ་ངན་པ་དེ་དག་མཐོང་ན་ནི་དོར་ཞིང་སྤང་བར་བྱའོ།།སྨན་པ་ལམ་དུ་འགྲོ་བའི་ཚེའམ། ནད་པའི་ཁྱིམ་དུ་འཇུག་ཁར་ཞོ་མ་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདི་དག་མཐོང་ན་བཀྲ་ཤིས་པར་གཟུང་སྟེ། སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་ཉེ་བར་བཞག་ནས་འབད་པ་བྱས་པས་གསོ་བར་ བྱའོ།

此外，见到这些也是不祥之兆：黑谷、糖、酸奶、盐、饮料、皮革、芥子、油脂、菜油、草、泥、柴火、阉人、低贱种姓者、席子、破布、残疾人、粪便、脓液等不祥之相，以及无实质之物、行淫之事。还有，见到持棉花之使者等任何此类征兆，也应视为不祥之兆。
医生遇见敌人，见到床铺、坐垫、担架倒置，同样见到器皿等物倒置，皆为无果之事。医生行路时，若见带有雄性名称的天鹅、鹤、公鸟等在左侧，带有雌性名称的雌鹿、母鸟等在右侧，以及鸟兽等从左向右行走，皆为吉祥之兆。
狗和狐狸从右向左行走是吉祥之兆。见到两只鹿等不成对的三只、五只等，是吉祥之象。乌鸦、秃鹫、婆罗豆婆遮鸟、孔雀、猫鼬、山羊这些无论在左右任何一侧都是永远吉祥的。
猫头鹰、猫、蛇，这些无论在左右任何一侧都是不吉祥的。听到杜鹃、蜥蜴、蛇、兔子、耆婆迦的名字是吉祥的，但见到则据说是不祥的。同样，听到熊和猴子的名字是吉祥的，但见到则是不吉祥的。
彩虹落在医生额头上是不吉祥的，但见到彩虹则是吉祥之兆。见到容器盛满火是好的，但见到容器破损且内空则据说是不好的。如是见到上述不祥之兆时，应当舍弃避开。
医生行路时或进入病人家之前，见到未变质的酸奶等下文所述之物时，应视为吉祥，应以慈悲心努力医治。

།དེ་ཡང་ཞོ་མ་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། རེག་པ་ནི་མི་འཆི་བའི་མཚན་མ་སྟེ། གཞན་འབྲས་དང་། ཁྲེ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། མར་དང་། སེན་རྩི་དང་། དངུལ་རྡོ་དང་། བུམ་པ་དང་། དྲིལ་བུ་དང་། མར་མེ་དང་། པདྨ་དང་། རྩཝ་དཱུར་བ་ དང་།ཤ་རློན་པ་དང་། ཉ་དང་། འབྲས་ཡོས་དང་། འབྲས་བུ་དང་། གཡོས་སྣ་ཚོགས་སྦྱར་བ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། བུམ་པ་གང་བ་དང་། བུད་མེད་གཞོན་ནུ་དང་། རྒྱལ་པོས་གོ་འཕང་བསྟོད་ཅིང་ཐབས་དམ་པ་རྩལ་བའི་མི་དང་འཕྲད་པ་དང་། ལྷ་རྣམས་ མཐོང་བ་དང་།རྒྱལ་པོ་མཐོང་བ་དང་། མེ་ཏོག་སུ་མ་ན་དཀར་པོ་དང་། གོས་ཤིན་ཏུ་དཀར་བ་དང་། རྔ་ཡབ་དཀར་པོ་དང་། རྟ་དང་། དུང་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། ཅོད་པན་ཅན་དང་། རྟ་བབས་དང་། གཡུང་དྲུང་དང་། ས་ཕྱོགས་མཐོན་པོ་དང་། མེ་འབར་བ་དང་། བཟའ་བཏུང་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཤིང་རྟ་གང་བ་དང་། བ་དྲུས་མ་བེའུ་དང་བཅས་པ་གསུམ་དང་། རྒོད་མ་རྟེའུ་དང་བཅས་པ་གསུམ་དང་། བུད་མེད་བུ་དང་བཅས་པ་མཐོང་བ་དང་། ཤང་ཤང་ཏེའུ་དང་། རི་དྭགས་དང་། བཞད་དང་། ཁུ་བྱུག་དང་། ངང་པ་དང་། རྨ་བྱ་དང་། ཕྱུགས་གཅིག་བཏགས་པ་མཐོང་བ་དང་། གདུ་བུ་དང་། མེ་ལོང་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། གིའུ་ཝང་དང་། འདི་རྣམས་མཐོང་བ་དང་། བདུག་པའི་དྲི་དང་། བྱུག་པས་བྱུགས་པ་དང་། དཀར་བ་དང་དམར་བའི་ཁུ་བཅུད་དང་། ཁྱུ་མཆོག་དང་མཐུན་པའི་སྐད་སྙན་པ སྒྲོགས་པ་དང་།རི་དགས་དང་། བྱ་དང་། མི་རྣམས་ཀྱི་སྐད་སྙན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གདུགས་དང་། རྒྱལ་མཚན་དང་། བ་དན་བསྒྲེངས་པ་མཐོང་བ་དང་། རྒྱལ་བ་དང་། བཀྲ་ཤིས་པར་གྱུར་ཅིག་པའི་སྐད་སྙན་པ་ཐོས་པ་དང་། རྫ་རྔ་དང་། རྔ་བོ་ཆེ་དང་། དུང་དང་། བསོད་ནམས་དང་ལྡན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྒྲ་རྣམས་སྙན་པ་ཐོས་པ་དང་། རིག་བྱེད་འདོན་པའི་སྒྲ་དང་། བདེ་བའམ་མཐུན་པའི་རླུང་གིས་གཡོན་ལོགས་ནས་གཡས་སུ་བསྐོར་བ་དང་། མདོར་ན་སྨན་པ་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ནད་པའི་ཁྱིམ་དུ་ཕྱིན་པའི་ཚེ་གོང་དུ་བསྟན པ་དེ་དག་གི་སྒྲ་ཐོས་པ་དང་།མཐོང་བ་དང་། རིག་པར་བྱེད་པ་ན་ལས་རྩོམ་པ་ངེས་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་འཕྲིན་པ་དང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་མཚན་ཉིད་བཤད་ནས། ད་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་མཚན་མའི་འཆི་ལྟས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་གང་གི་རྨི་ལམ་གྱི་ནང་དུ་ཤི་ བའི་མི་དང་ཆང་ལྷན་ཅིག་འཐུངས་ནས་ཁྱིས་དྲུད་པར་རྨིས་ན་དེ་ནི་འཆི་བདག་རིམས་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་གྱིས་མྱུར་དུ་ཁྱེར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་དམར་པོས་ལུས་བརྒྱན་པ་དང་། ལུས་དམར་པོར་མཐོང་བ་དང་། གོས་དམར་པོ་གྱོན་པ་དང་། བུད་མེད་རྒོད་བག་ཅན་ གྱིས་ཁྱེར་བར་རྨིས་ན།དེ་ནི་འཆི་བདག་ཁྲག་མཁྲིས་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་གྱིས་ཁྱེར་བ་ཡིན་ནོ། །མ་ཧེ་དང་། རྟ་དང་། ཕག་དང་། རྔ་མོ་དང་། བོང་བུ་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་ཞོན་ཏེ། ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བར་རྨི་ན་གཅོང་ཆེན་པོའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་འཆི་བདག་གིས་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཤིང་ཆར་མ་ཅན་གྱི་ལྕུག་མ་དང་། འོད་མ་གང་ཡང་རུང་བ་མགོ་བོའམ་སྙིང་ག་ནས་བྱུང་བ་རྨིས་ན། དེ་ནི་འཆི་བདག་སྐྲན་གྱི་གཟུགས་ཅན་གྱིས་ཁྱེར་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་གང་མེ་མི་འབར་བའི་མངག་མ་ལ་སྦྱིན་སྲེག་བྱེད་པ་རྨི་བ་དང་། མར་གྱིས་ལུས་བསྐུས ཤིང་གཅེར་བུར་འདུག་པ་དང་།སྙིང་གར་པདྨ་བྱུང་བ་རྨིས་ན་དེ་ནི་འཆི་བདག་མཛེའི་གཟུགས་ཅན་གྱིས་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཏིལ་མར་གྱི་ཚོགས་རིགས་ངན་དང་ལྷན་ཅིག་འཐུང་བར་རྨིས་ན། དེ་ནི་འཆི་བདག་གཅིན་ནད་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་གྱིས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ།

又见到未变质的酸奶等物，听到，触摸到，这些都是不死的征兆。其他如稻谷、糯米、蜂蜜、酥油、药膏、银矿石、水瓶、铃铛、灯火、莲花、吉祥草、生肉、鱼、炒米、果实、各种熟食、珍宝、大象、盈满的水瓶、少女、受到国王提拔并赐予高位的人相遇、见到诸天、见到国王、白色素馬那花、极白色衣服、白拂尘、马、海螺、圣者、婆罗门、戴冠者、门楼、卍字、高地、燃烧的火、可口的饮食、装满的车、三头带犊母牛、三匹带驹母马、见到带孩子的妇女、鹦鹉、野兽、鹅、杜鹃、天鹅、孔雀、见到拴着的一头牲畜、手镯、镜子、芥子、牛黄，见到这些，以及闻到熏香的香气、涂抹香膏、白色和红色的精华、公牛般悦耳的声音、
野兽、鸟类、人们的悦耳声音，同样见到伞盖、胜幢、高举的幡帜，听到'胜利'和'愿吉祥'的悦耳声音，陶鼓、大鼓、海螺、具福德受用的悦耳声音，诵读吠陀的声音，舒适或顺适的风从左向右旋转。总之，医生在路上行走，或去病人家时，若听到、见到、了知上述这些，表明所做之事必定成就。如是说明了使者及善恶的特征后，
现在要说明梦境中的死亡征兆：若有人梦见与死人一起饮酒并被狗拖行，此人将被以疫病为形的死主迅速带走。梦见以红色花鬘装饰身体、见身体呈红色、穿红色衣服、被放荡女人带走，此人将被以血胆为形的死主带走。梦见自己骑在水牛、马、猪、骡子、驴上往南方而行，此人已被以重病为形的死主抓住。梦见从头部或心间生出芦苇或甘蔗茎，此人将被以肿瘤为形的死主带走。若有人梦见向不燃烧的火供养，身涂酥油而裸体而坐，心间生出莲花，此人已被以麻风为形的死主抓住。梦见与低贱种姓者一起饮用芝麻油，此人将被以尿病为形的死主带走。

།སྲིན་པོ་ཀུན་དང་། ལྷན་ཅིག་བྲོ་གར་བྱེད་ཅིང་ཆུ་ལ་འབྱིང་བ་རྨིས་ན། དེ་ནི་འཆི་བདག་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་གྱིས་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །མི་ཤི་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཆང་འཐུང་ཞིང་ར་རོ་ལ་གར་བྱེད་པར་རྨིས་ན། དེ་ནི་འཆི་བདག་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་གྱིས་འཆོས་པ་ཡིན་ནོ། །བོང་བུ་དང་། རྔ་མོ་དང་། བྱི་བ་དང་། སྤྲེའུ་དང་། སེར་གེ་དང་། ཕག་དང་། ཝ་དང་། རོ་ལ་ཞོན་པར་རྨིས་ན། དེ་ནི་འཆི་བདག་གི་ཁར་སོན་པ་ཡིན་ནོ། །སྣུམ་ཁུར་དང་། ཤ་ཀུ་ལི་རྨི་ལམ་གྱི་ནང་དུ་ཟོས་པར་རྨིས་ལ་སད་མ་ཐག་ཏུ་དེ་བཞིན་སློན་པར་བྱེད་ན། དེ་ནི་འཚོ་བའི་སྲོག སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་གཟས་ཟིན་པ་རྨིས་ན། དེ་ནི་མིག་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མཚན་མའོ། །ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་ལྷུང་བར་རྨིས་ན། མིག་གི་མཐོང་བ་ཉམས་པའི་རྟགས་སོ། །སྤྱི་བོ་ནས་འོད་མའི་ལྕུག་མ་སྐྱེས་པར་རྨིས་པ་དང་། སྤྱི་བོ་ལ་བྱ་རོག་གི་ཚང་འཆའ་བ་དང་། མགོ་བོ་ཆད་པར་རྨིས་ན་འཚོ་བ་སྤང་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བྱ་རྒོད་དང་། འུག་པ་དང་། བྱ་རོག་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡི་དགས་དང་། ཤ་ཟ་མོ་དང་། ཏྲ་པ་ཏི་དང་། ཨན་ཏྲའི་ཡུལ་གྱི་མི་ལྟར་ཤ་གནག་པ་དང་། རིགས་ངན་ཤ་མདོག་ངན པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར་བར་རྨིས་ན་འཆི་བའི་མཚན་མའོ།།སྤའི་ཚལ་དང་། འོད་མའི་ཚལ་དང་། ཚེར་མའི་ཚལ་དང་། རྩཝའི་ནགས་སྟུག་པོའི་ནང་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཉམ་ཐག་པ་རྨིས་ན་འཆི་བའི་རྟགས་སུ་བསྟན་ཏོ། །གཡང་སར་ལྷུང་བ་དང་། དུར་ཁྲོད་དང་། རྡུལ་དང་། ཐལ་བའི་ནང་དུ་ཉལ་བ་རྨིས་ན་འཆི་བའི་རྟགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཆུ་དང་འདམ་གྱི་ནང་དུ་ལུས་བྱིང་ཞིང་སྙིང་ག་ནས་ཆུའི་རྒྱུན་འབྱུང་བར་རྨིས་ན་གཤིན་རྗེའི་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གླུ་དང་། གར་དང་། རོལ་མོ་བྱེད་ཅིང་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་དམར་པོ་དང་། གོས་དམར་པོ་འཆང་ཞིང་གྱོན པར་རྨིས་ན་མི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ།།བདག་གི་ལུས་རྒས་པར་རྨི་བ་དང་། ལུས་འཕེལ་བར་རྨི་བ་དང་། བསྐུ་བྱུག་བྱེད་པ་རྨི་བ་དང་བག་མ་བཏང་བར་རྨི་བ་དང་། སྤུ་འདྲེག་པར་རྨིས་ན་འདི་ཡང་མི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །བཙོས་པའི་ཟས་དང་། སྣུམ་དང་། ཆང་ལ་བརྐམ་པ་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། འཁྲུ་བ་རྨིས་ ན་མི་འདོད་པའི་རྟགས་སོ།།གསེར་ལ་སོགས་པའི་ལྕགས་དྲུག་རྙེད་པར་རྨིས་པ་དང་། རྩོད་པ་དང་། འཆིང་བ་དང་། བདག་ཕམ་པར་རྨིས་ན་དེ་ཡང་འཆི་བའི་མངོན་རྟགས་སོ། །རྐང་པའི་པགས་པ་གཡང་དུ་ལྷུང་བ་དང་། མཆིལ་ལྷྭམ་གཉིས་སྟོར་བ་རྨིས་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་ གང་ཡང་ཕ་མེས་ཤི་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངག་རྩུབ་པོས་བདག་ཉིད་སྤྱོས་ཏེ་ལུས་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་ཅིང་འཇིགས་པར་རྨིས་པ་དང་།གཞན་ཡང་བྲག་རལ་བ་དང་། སྐར་མདའ་དང་། གཟའ་དང་། རྒྱུ་སྐར་དང་། སོ་དང་། ལྷམ་དང་། མིག་དང་འདི་རྣམས་ལྷུང་བ་དང་། ཞིག་པར་རྨིས་ན་དེ་ཡང་མི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །ནགས་ཚལ་སྟུག་པོའི་ནང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། མེ་ཏོག་དམར་པོས་བརྒྱན་པ་དང་། སྡིག་ཅན་གྱི་ཁྱིམ་དུ་འཇུག་པ་དང་། མི་རོ་བསྲེགས་པའི་ཤིང་གི་ནང་དུ་བདག་ཉིད་ཞུགས་པར་རྨི་བ་དང་། འཇིགས་སུ་རུང་བའི་གནས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། མའི མངལ་དུ་སླར་འཇུག་པར་རྨིས་ན་སྲོག་དང་བྲལ་བའི་རྟགས་སོ།།ཁང་བཟངས་དང་། བྲག་མཐོན་པོ་དང་། རི་ཆེན་པོ་ནས་ལྷུང་བར་རྨིས་ན་འཆི་བའི་མངོན་རྟགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉས་མིད་པར་རྨིས་ན་དེ་ལྟར་བལྟའོ།

如果梦见与所有罗刹一起跳舞并沉入水中，那就是被死神的迷乱相所执持。
如果梦见与死人一起喝酒并在尸体上跳舞，那就是被死神的遗忘相所执持。
如果梦见骑在驴、骡子、老鼠、猴子、狮子、猪、狐狸和尸体上，那就是已到死神口中。
如果梦中吃了油食和肉饼，醒来后还想吃，那就是舍弃了生命。
如果梦见日月食，那是生眼疾的征兆。
如果梦见日月坠落，是视力衰退的征兆。
如果梦见头顶长出芦苇茎、头顶上有乌鸦筑巢、或头被砍断，应知是舍弃生命。
如果梦见被秃鹫、猫头鹰、乌鸦等包围，同样地被饿鬼、食肉女、特拉帕提人、安德拉国的人那样黑皮肤的人，以及低种姓肤色不好的人们包围，是死亡的征兆。
如果梦见走入竹林、芦苇林、荆棘林、茂密的草丛中而疲惫不堪，这表示是死亡的征兆。
如果梦见掉入悬崖、躺在墓地、尘土和灰烬中，应知是死亡的征兆。
如果梦见身体沉入水和泥中，从心口涌出水流，那就是住在阎罗王家中。
如果梦见唱歌、跳舞、奏乐，戴红色花环和穿红色衣服，那是不祥之兆。
如果梦见自己身体衰老、身体增长、涂抹油膏、举行婚礼、剃毛，这也是不祥之兆。
如果梦见贪求熟食、油、酒，呕吐和腹泻，是不祥的征兆。
如果梦见得到金等六种金属、争吵、被捆绑、自己失败，那也是死亡的预兆。
如果梦见脚皮掉入深渊、丢失两只鞋子，以及任何已故祖先等用粗暴语言呵斥自己使身上汗毛竖立而感到恐惧，还有梦见岩石崩塌、流星、行星、星宿、牙齿、鞋子、眼睛这些掉落或毁坏，那也是不祥之兆。
如果梦见走入茂密的森林、用红花装饰、进入罪人的家、进入火化尸体的柴堆中、去可怕的地方、重返母胎，是失去生命的征兆。
如果梦见从宫殿、高崖、大山上坠落，是死亡的预兆。
同样地，如果梦见被鱼吞食，也应如此观察。

།སྐྱེས་བུ་གང་ཆོས་གོས་གོན་པ་དང་། ཆ་ལུགས་ངན་པ་འཆང་ བ་དང་།གཅར་བུ་རྣམས་དང་། ལག་ན་དབྱུག་པ་ཐོགས་པ་དང་། མིག་དམར་པོ་དང་། ལུས་ནག་པོའི་སྐྱེས་བུ་མཐོང་བ་རྨིས་ན་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཉེས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །བུད་མེད་ནག་མོ་སྡིག་པ་ཅན་གྱི་གདོང་དང་ལྡན་པ། སྐྲ་དང་། སེན་མོ་དང་། ནུ་མ་རིང་བ་དང་། གོས་དང་། ཕྲེང་བ་རྙིངས་ཤིང་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་གྱོན་ཞིང་འོངས་པ་རྨིས་ན་ངེས་པར་འཆི་བའི་མངོན་རྟགས་སོ། །གོང་དུ་རྨི་ལམ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་མར་བསྟན་པ་དེ་དག་འདིར་རྨི་ལམ་དུ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞིང་མཐོང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གཉིད་ལོག་པའི་གནས སྐབས་སུ་དྲི་མ་གསུམ་ཤས་ཆེར་འཁྲུགས་པས་དབང་པོའི་རྒྱུན་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་སྟེ་གནས་པ་ལས་ཡིད་ནི་མི་འགག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དབང་པོའི་རྒྱུན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་གཅོད་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་རྨི་ལྟས་སུ་སྣང་སྟེ།དེ་ཡང་མིག་གི་དབང་པོའི་སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་ རྒྱུན་ལ་ཡིད་གཅོད་པའི་དུས་ན་ནི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྨི་ལམ་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོའི་རྒྱུན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། འོན་ཀྱང་སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོའི་རྒྱུན་ལས་ཡིད་ཀྱི་བཅས་པ་ལས་རྨི་ལམ་མི་ བཟད་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་ན་འཆི་བར་འགྱུར་ལ།མི་ན་བ་ནི་ནད་ཀྱིས་འདེབས་ཤིང་འཚོ་བ་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རྨི་ལམ་རྨི་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། སྔར་མིག་གིས་གཟུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མཐོང་བ་དང་། མྱོང་བ་དང་། རྣ་བས་ཐོས་པ་དང་། ཡིད་ལ་གང་འདོད་པའི་དངོས་པོ་དང་། བརྟག་པ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། ནད་ཀྱི་གཞི་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་བདུན་པོ་དེ་དག་གོ། །དེ་དག་ལས་མཐོང་བ་དང་། མྱོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། འདོད་པ་དང་། བརྟག་པ་ལས་རྨི་ལམ་འབྱུང་བ་འདི་དོན་མེད་པ་ཡིན ནོ།།དེ་ལ་ནད་གཞི་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྨི་ལམ་ནམ་མཁའ་ལ་འཕུར་བ་དང་། མེ་མཐོང་བ་དང་། ཆུ་མཐོང་བ་དང་། དེ་དག་ཀྱང་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྔར་རྨི་ལམ་གསལ་བ་ལས་ཕྱིས་བརྗེད་ཅིང་མི་དྲན་པ་དང་། རྨི་ལམ་མང་པོ་ཡུན་རིང་དུ་རྨི་བ་དང་། ཡུན་ཐུང་ བར་རྨི་བ་དང་།འདི་དག་ཀྱང་དོན་མེད་པའི་རྨི་ལམ་མོ། །གཞན་དུ་ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་ལ་རྨི་ལམ་རྨིས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡུན་རིང་པར་སྟོན་པ་འམ། ཆུང་བའི་རྟགས་སོ། །ནང་པར་བ་ལང་བཟས་ལ་གཏོང་བའི་དུས་སུ་རྨི་ལམ་རྨི་བ་ནི་འཕྲལ་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་སྟོན་པའི་རྟགས་སོ། ། རྨི་ལམ་བཟང་པོ་རྨིས་ན་རྨི་ལམ་གཞན་གྱིས་བར་མི་ཆོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིད་ལོག་པར་མི་བྱ་སྟེ་འབེལ་བའི་གཏམ་བྱའོ། །གལ་ཏེ་སྡིག་པའི་རྨི་ལམ་རྨི་ན་ནི་ཞི་བའི་སྦྱིན་སྲེག་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། བཟླས་བརྗོད་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། བཀྲ་ཤིས་མང་པོ་ཡང བྱའོ།།ཅི་སྟེ་མི་དགེ་བ་རྨི་ལམ་གྱི་ནང་དུ་མཐོང་ན། དེ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་གཉིད་ལོག་པར་བྱ་སྟེ། རྨི་ལམ་བཟང་པོ་ཕྱིས་བྱུང་ན་སྔ་མ་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ།

如果梦见穿着法衣的人、穿着不好的衣服的人、裸体的人、手持棍棒的人、红眼睛的人、黑色身体的人，这些都不是好兆头，是有过失的。
如果梦见黑色女人，面带罪恶，头发、指甲、乳房都很长，穿着破旧污秽的衣服和花环前来，这是必死的征兆。
上面所说的各种梦境征兆，在此是如何在梦中出现和看见的呢？在睡眠状态时，三种不净物严重混乱，遍布所有感官机能，而意识本性是不间断的，所以随着所有感官机能的特殊变化而显现为梦兆。
当意识执着于带有缺陷的眼根机能时，就会出现看见各种色相等的梦境。同样，对于所有感官机能也都应当如此理解。
然而，从有缺陷的感官机能中，意识所执着的各种可怕梦境会导致死亡，而健康的人则会遭受疾病，生命将充满疑虑。
关于做梦的原因有七种：先前眼睛所见的特殊形象、经历过的、耳朵听到的、内心所欲求的事物、思维、修习、以及由病因所生起的，这七种。
其中由所见、所经历、所闻、所欲、所思而生起的梦是无意义的。
其中三种病因本性的梦境是：在空中飞翔、见到火、见到水，这些也是无意义的。
另外，先前梦境清晰而后来忘记不记得的，做很多梦持续很长时间的，做梦时间很短的，这些也都是无意义的梦。
另外，在夜晚前半段做的梦是表示结果将在很长时间后显现，或是小的征兆。在清晨放牛时分做的梦是立即会有大果报的征兆。
如果做了好梦，为了不被其他梦打断，不要再睡觉，要说些相关的话。
如果做了恶梦，就要做息灾火供、布施、念诵、修习以及多做吉祥事。
如果在梦中见到不善之事，为了平息它，也要再睡觉，如果后来出现好梦，则先前的梦就无意义了。

།གཞན་ཡང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདི་དག་རྨི་ན་ཚེ་རིང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་ལྷ་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། ཁྱུ་མཆོག་དང་། གྲོགས་པོ་གསོན་པོ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དང་། སྙན་པར་གྲགས་པའི་མི་དང་། མེ་འབར་བ་དང་། གྲུབ་པ་དང་། མཚོ་ཤིན་ཏུ་དངས་པ་དང་། ཁྱེའུ་དང་། བུ་མོ་ལུས་མདོག་དཀར་ལ་ཅུང་ཟད་དམར་བ་དང་། གོས དཀར་ལ་ཤིན་ཏུ་འཚེར་བ་དང་།མིའི་ཤ་ཟ་བ་དང་། ལུས་ལ་མེ་འབར་བ་དང་། ལུས་ཐམས་ཅད་ཁྲག་གིས་བྱུགས་པར་རྨིས་པ་དང་། མདོར་ན་རྨི་ལྟས་ཀྱི་མཚན་མ་བཟང་པོ་དེ་དག་མཐོང་ན། ཚེ་རིང་བ་དང་། ནད་ཉུང་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དུ་ན་གདུགས་དང་། མེ་ལོང་དང་། དུག་དང་། ཤ་རློན་པ་དང་། སྣ་མའི་མེ་ཏོག་དཀར་པོ་དང་། གོས་དང་། མི་གཙང་བས་ལུས་བྱུགས་པའི་མི་དང་། ཤིང་ཏོག་ཨ་མྲ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་རྙེད་པར་རྨིས་ན་མཆོག་ཏུ་བཟང་བ་ཡིན་ནོ། །རི་མཐོན་པོ་དང་། ཁང་བཟངས་ཀྱི་སྟེང་དང་། ཤིང འབྲས་བུ་ཅན་དང་འདི་རྣམས་ལ་འཛེག་པ་དང་།སེང་གེ་དང་། མི་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟའམ་བ་ལང་གིས་དྲངས་པའི་ཤིང་རྟ་དང་། འདི་དག་ལ་ཞོན་པར་རྨིས་ན་དེ་ནི་བདེ་བ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་དང་། མཚོ་བྲན་དང་། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ ཤར་ཕྱོགས་ནས་བྱང་ཕྱོགས་སུ་རྒལ་བར་རྨིས་ན་འདི་ཡང་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།རིགས་ང་ན་དང་འགྲོགས་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཤི་བར་རྨིས་ན་ཡང་ཚེ་རིང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །ལམ་ཉམ་ང་བ་ནས་འབྱུང་བ་དང་། ལྷ་རྣམས་དང་། ཕ་མ་ལ་མཆོད་ པར་རྨིས་པ་དང་།བདག་ཉིད་ངུ་བ་དང་། རྡེག་འཆོས་པ་ལས་ལྡང་བ་དང་། དགྲ་ཕམ་པར་བྱས་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་གང་གིས་དེ་ལྟར་རྨིས་ན། ཚེ་རིང་བ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། ནོར་མང་པོ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པའི་རྟགས་སོ། །གཞན་ཡང་ ནད་པའི་ཡོན་ཏན་ཁྱིམ་དུ་བཀྲ་ཤིས་ཤིང་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ་དང་ལྡན་པ་དང་།ཆུང་མ་དང་། བུ་དང་། བུ་མོ་དང་། ཉེ་དུ་དང་། གཡོག་འཁོར་དང་ལྡན་ཞིང་། དེ་ཡང་སྙིང་ཉེ་ཞིང་མཐུན་པར་འཇུག་པ་དང་། སྨན་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། སྨན་མང་པོ་ འཆང་བ་དང་།སྙིང་སྟོབས་ཆེ་བ་དང་། ཕོ་ཉ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཙང་སྦྲ་ཆེ་བ་དང་། སྨན་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་ལ་གུས་པ་དང་། ནད་པ་དང་ནད་གཡོག་གཉིས་ཀྱང་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་གསོ་བ་ལ་སེམས་སྐྱོ་བ་མེད་པ་དང་། མདོར་ན་གོང་དུ་སྨོས་པའི་བཀྲ་ཤིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ ཡོན་ཏན་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་ནད་པ་ནི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་པས་ལུས་ཀྱི་གནས་ཞེས་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་གནས་ལས་འཕྲིན་པའི་མཚན་མ་ལས་འཆི་ལྟས་སུ་བསྟན་ པའི་ལེའུ་ཐ་མ་རྫོགས་སོ།། །།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་ལས་ལུས་ཀྱི་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ལེའུ་དྲུག་པ་རྫོགས་ཏེ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོའི་གནས་གཉིས་པའོ།། །།དེ་ནས་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ན་ཡང་རུང་སྟེ་ནད དོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་པ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་ན་རེ་ནད་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་བརྩི་བའི་རྣམ་གྲངས་ནི་ལུས་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན།སྡིག་པ་ཡིན། རིམས་ཡིན། གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །འགྱུར་བར་བྱེད་པ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་མ་ཞུ་བའི་ནད་དམིགས་ཡིན། ལུས་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། འཚོ་དཀའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། མཁུན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། ལུས་ཀུན་མི་བདེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ།

此外，如果梦见以下这些情况，会出现长寿等功德：梦见天神、婆罗门、公牛、活着的朋友、国王、圣者、有名望的人、燃烧的火、成就者、清澈的湖泊、童子、身色白里透红的少女、洁白闪亮的衣服、吃人肉、身上燃烧着火、全身涂抹鲜血等。总之，如果见到这些吉祥的梦兆，将会长寿、少病。
另外，如果梦见伞盖、镜子、毒药、生肉、白色莲花、衣服、身体涂抹不净物的人、芒果等果实，这些都是极为吉祥的。
梦见攀登高山、宫殿顶部、果树等，或者骑乘狮子、人、大象、马或牛拉的车，这些都会带来安乐。
梦见从东向北渡过大河、湖泊或任何大海，这也会带来安乐。
梦见与高贵种姓者交往，或梦见自己死亡，也是长寿等吉祥征兆。
梦见从危险的道路中脱险、供养诸天神和父母、自己哭泣、从打斗中站起、战胜敌人，如果有人做这样的梦，是获得长寿、无病、多财等的征兆。
此外，病人具备以下功德：家中吉祥并具有圣者的行为方式，有妻子、儿子、女儿、亲属和仆从，而且他们亲近和睦，相信药物、储备多种药物、意志坚强、有使者、讲究卫生、恭敬医生和婆罗门，病人和护理人员对医疗治疗都不厌倦。总之，具备上述吉祥等功德的病人，是获得安乐的征兆。
其中'身体住处'这一章节是讲述生死特征，所以称为'身体住处'。身体住处中使者征兆中关于死兆的最后一章完毕。
《医方明八支心要》身体住处第六章完毕，为八支心要第二住处。
接下来要讲解一切疾病的基础，即任何所有疾病的基础如何成为疾病。大仙人遗教子等说道：被称为'疾病'的异名有：摧毁身体者、罪过、热病、危害者、变化者、痛苦、不消化病、损耗身体者、难以维生者、咳嗽者、使身体不适者等。

།ནད་དོ་ཅོག་གི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གང་ཞེ་ན་ནད་ཀྱི་གཞི་དང་། ནད་ཚུལ སྔར་བྱུང་བ་དང་།ནད་ཀྱི་ཚུལ་ཕྱེད་པ་དང་། ཟས་སྨན་འཕྲོད་པ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། ནད་དཀྱེལ་དུ་གྱུར་པ་དང་། རྣམ་པ་ལྔར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ནད་ཀྱི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནད་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་དང་། ནད་དུ་གྱུར་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ནད་དུ་གྱུར་པའི་རྐྱེན་དང་། ནད་སློང་བར་བྱེད་ པ་དང་།ནད་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མིང་འདི་རྣམས་ལ་ནད་ཀྱི་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ནད་ཚུལ་སྔར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནད་དམིགས་ཤིག་འབྱུང་བར་ནི་གྱུར་ན། ནད་ཅི་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེད་པས་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ཅི་ཡིན་པ་གསལ་བར་ཡང་མི་སྣང་། ནད་དཀྱེལ་ ཡང་མི་ཆེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནད་ཚུལ་སྔར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ཕྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པའི་ནད་དང་། ནད་དམིགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཅི་ཡིན་པ་གསལ་བར་ཤེས་པ་ནི་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ཕྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནད་ཀྱི་དབྱིབས་ཚུལ་ཅི་འདྲ་བ་དང་། ནད་དམིགས་ཀྱི་ ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གསལ་བར་མངོན་པ་དང་།ནད་ཀྱི་རྟགས་དང་། ནད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ཅི་ཡིན་པ་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་ཤེས་པའོ། །ཟས་སྨན་འཕྲོད་པ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་མི་མཐུན། ནད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་མི་མཐུན་པར་སྨན་དང་། ཟས་དང་། གནས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒྱུར་ཏེ་བྱས་པས་བདེ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཉམས་སུ་ཕན་ཞིང་བརྟས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ནད་དང་འཕྲོད་པའི་ཟས་སྨན་གོམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཉམས་སུ་མི་ཕན་ལ་བརྟ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་དེ་ནི་ཟས་སྨན་ནད དང་མི་འཕྲོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ནད་དཀྱེལ་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ནད་དམ། མཁྲིས་པ་འམ། བད་ཀན་ལྟ་བུའི་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པ་དེ་ཆེར་སྐྱེས་པས་ནད་སྔོན་དུ་ན་བར་གྱུར་ཏེ་བདག་ནི་ནད་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་ཐེབས་ཏེ་ན་ཞིང་འདུག་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ནད་དོ་ཅོག་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ།ནད་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྣ་གྲངས་སུ་ཡོད་པ་དང་། ནད་དམིགས་གང་ཡིན་བརྟག་པ་དང་། གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ནད་དང་། ནད་སྟོབས་ཀྱི་མཐུ་ཆེ་བ་དང་། དུས་ལས་ནད་དམིགས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་ལྔའོ། །དེ་ ལ་ནད་རེ་རེའི་སྣ་གྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རིམས་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་རིམས་ནད་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཡང་ནད་དམིགས་གང་ཡིན་བརྟག་པ་ནི་རླུང་ནད་དང་། མཁྲིས་པའི་ནད་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་རྣམས་ཅིག་ཅར་དུས་གཅིག་ཏུ་ན་ ན་ནད་དེ་རླུང་གི་ཤས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནམ།མཁྲིས་པའམ་བད་ཀན་གྱི་ཤས་གར་གཏོགས། ནད་འདི་གང་ཡིན་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ནད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་སར་རང་རང་གི་ནད་བྱུང་བ་ནི་ནད་རང་དབང་ཅན་ཞེས་ བྱ་སྟེ།དེ་ནི་ནད་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །བད་ཀན་གྱི་སར་རླུང་ནད་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་ནི་རང་དབང་མེད་པ་གཙོ་བོར་མ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ་གསོ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ནད་དམིགས་ཀྱི་མཐུ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱི་གཞི་ཡང་རྗེས་ཆོད་དེ་ཤེས་པ་དེ་ལས་ ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱང་དངོས་སུ་མངོན་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ནད་དམིགས་མཐུ་ཆེ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ནད་ཚབས་ཆེ་བར་བལྟའོ།

一切疾病的差别应当知道有五种，是哪五种呢？即：疾病的基础、疾病初起的状态、疾病状态的辨别、食药相宜的适应、疾病的发展，应当知道这五种。
其中所谓疾病的基础是指：成为疾病的因、成为疾病的处所、成为疾病的缘、引发疾病的条件、成为疾病的理由，这些名称都称为疾病的基础。
其中所谓疾病初起的状态是指：当某种疾病出现时，由于未能辨别是何种疾病的差别，疾病的状态也不明显，疾病的发展也不严重，这种情况称为疾病初起的状态。
其中所谓疾病状态的辨别是指：明确知道所患的疾病和疾病对象的实质，这称为疾病状态的辨别，即了解疾病的形态状况如何，疾病对象的差别明显显现，疾病的征兆、疾病的特征、疾病的表现是什么，能够辨别其差异。
所谓食药相宜的适应是指：与疾病的原因不相符，与疾病的本质不相符的药物、饮食、居处、行为等加以改变后，知道会感到舒适，这就是有益且能增强的，这称为与疾病相宜的食药适应。与此相反则是无益且不会增强的，这称为食药与疾病不相宜。
其中所谓疾病的发展是指：被风病或胆病或痰病等疾病所侵，病情加重，先前已经生病，自己想到'我被这样的疾病所侵而生病'的认知。
了解一切疾病状态的方法有五种：每种疾病的类别数量、观察疾病对象、主要的疾病、疾病力量的强度、从时间了解疾病对象这五种。
其中所谓每种疾病的类别是指：例如热病就说有八种热病。
其中观察疾病对象是指：风病、胆病和痰病同时发作时，这个病属于风的部分还是属于胆或痰的部分？这病是什么？这样进行分析。
其中所谓主要的疾病是指：风、胆、痰各自在其处所产生的病称为自主性的病，这就是称为主要的疾病。在痰的处所产生如风病这样的病则是非自主性的、非主要的，称为难治的。
其中所谓疾病对象的力量强大是指：从何处成为疾病的基础也已经确定了解，由此疾病也明显显现，这称为疾病对象力量强大，应当视为病情严重。

།ཅི་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་གཞི་ཡང་ཚང་བར་མི་མངོན་ལ། ནད་ཀྱི་གཞི་གང་ལས་ན་བར་གྱུར་པའི་ནད་དམིགས་ཀྱང་ཚང་བར་ མི་མངོན་ན།དེ་ནི་ནད་དམིགས་མི་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དུས་ལས་ནད་དམིགས་གང་ཡིན་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་ཚུལ་བཞིན་དུ་མཚན་མོའི་བྱེ་བྲག་དང་། ཉིན་མོའི་བྱེ་བྲག་དང་། དུས་ཚིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གམ། ཟན་ཟོས་པའི་འོག་གམ། ཁ་ཟས་ཞུ་བར་གྱུར་པའི་རྗེས་ལྟ་བུ་ལ་ན་ན་འདི་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་གི་ཚེ་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་དེ་ལས། ནད་ཅི་ཡིན་པ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལྟ་བས་ན་ནད་གཞི་གང་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་དམིགས་མདོ་ཙམ་ཞིག་བསྟན པ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ།།ཞིབ་ཏུ་ནི་འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ། །ནད་དོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནད་གཞི་ནི་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་རྣམས་འཁྲུགས་པ་ལས་ནད་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཚོགས་བསྟེན་པས་ནད་གཞི་འཁྲུགས་ན་ནད་ལྡང་ངོ་། ། གནོད་པར་གྱུར་པ་བསྟེན་པས་ནད་ལྡང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཞིག་སྔར་བཤད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་གཞི་ནི། རོ་ཁ་བ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། རོ་བསྐ་བའི་བག་ཟ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཆུང་ངུར་ཟ་བ་དང་། ཁ་ཟས་རྩུབ་པར་ཟ་བ་དང་། རྟག ཏུ་ཁ་ཟས་ཚོད་བཟུང་སྟེ།དབུ་ཟུངས་ཟ་བ་དང་། བཤང་གཅི་འོང་ན་བཀག་པ་དང་། ཡང་ན་བཤང་གཅི་མི་འོང་བཞིན་དུ་ནན་གྱིས་བཙིར་བ་དང་། མཚན་མོ་ཐོག་ཐག་མི་ཉལ་བ་དང་། སྐད་ཆེན་པོ་དྲག་པར་སྨྲ་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་། སྐྱུག་སྨན་ཧ་ཅང་མང་དུ་ གཏོང་བ་དང་།འཇིགས་པ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སེམས་ལས་དང་། དྲག་ཤུལ་རྩལ་བག་དང་། ལས་ཁུར་ཆེར་བྱེད་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་ཧ་ཅང་དྲགས་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུའི་གཞིས་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ཉ་བྲི་ཕན་ཆད་སྟོན་ཟླ་འབྲིང་པོའི་ཉ་ཚུན་ཆད་དུ་ནད་ཀྱི་ཐེབས་པ་ དང་།ཕྱི་འཕྲེད་དམ་ཐོ་རངས་ན་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཟོས་པ་ཞུ་བའི་རྗེས་ལ་ན་བ་དེ་དག་ནི་རླུང་ནད་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་རྒྱས་པར་གྱུར་པའི་ནད་གཞི་ནི། ན་ལེ་ཤམ་དང་། སྒོག་པ་དང་། དབྱི་མོ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་ལྟ་བུ་ཟོས་པ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། བལ་པོ་སེ་འུ་ལྟ་བུ་མ་གཏོགས་ པར་སྐྱུར་བག་གོ་ཅོག་ཟོས་པ་དང་།རོ་རྣོ་བག་ལ་སྐེ་ཚེ་ལྟ་བུ་ཚ་བ་དང་། ཁ་ཟས་མ་བསྒྲངས་པ་ཚ་ཆེས་པ་ཟོས་སམ་འཐུངས་པ་དང་། ཉི་ཚན་ནམ་མེའི་འོད་ཚ་ཆེས་པ་ལ་འདེ་བ་དང་། ཁྲོས་ཤིང་རྔམ་པ་དང་། ལུས་དང་ཁོང་ཚ་བར་འགྱུར་བའི་བག་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྟོན་ཟླ་ འབྲིང་པོ་ཉ་བྲི་ཕན་ཆད་སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་དགུན་ཟླ་ར་བ་ཉ་ཚུན་ཆད་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའམ།ཉི་མའི་གུང་ངམ། ནམ་ཕྱེད་ན་འམ། དབྱར་ཟླ་ར་བ་དང་། དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོ་ཚ་བའི་དུས་སུ་ནད་ཀྱིས་བཏབ་ན་དེ་ནི་མཁྲིས་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་གྱི་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ གཞི་ནི་བུ་རམ་གྱི་བག་དང་།འོ་མ་ལྟ་བུ་མངར་བག་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། སྣུམ་བག་དང་། ཁ་ཟས་འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི་བ་དང་། བད་ཀན་དུ་གྱུར་པའི་བག་དང་། བསིལ་བའི་བག་དང་། རྟག་པར་མལ་གཅིག་ན་འདུག་པའི་བག་དང་། འཕྲེས་ཤིང་སྙེས་ཏེ་འདུག་པ་དང་། ཟས་མ་ཞུ་བ་དང་། ཉིན་པར་ གཉིད་ལོག་པ་དང་།ཤ་སྐྱེ་ཞིང་སྦོམ་པར་འགྱུར་བ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བད་ཀན་གྱི་ནད་རྒྱས་པ་དྲངས་ཤིང་སློན་ཀྱང་མ་ཕྱིན་ཏམ། ཟན་ཟོས་མ་ཐག་པའི་རྗེས་ལ་ནའམ། དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་། དཔྱིད་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ཀྱི་ངོ་ལ་ནའམ། སྔ་དྲོ་ན་ འམ།ནམ་སྟོད་ལ་ནད་ཀྱིས་བཏབ་ན་དེ་ནི་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ།

从何种病因而成的病根也完全不明显，从何种病根而生病的病征也完全不明显的，这就称为病征不大。其中从时间来看病征是什么应当了知，就是说，风、胆和痰的差别，按照夜晚的差别、白天的差别和季节的差别，或者饭后，或者如消化之后等时候疼痛，从这些差别中何时发病，由此了知是何种病。因此，从何种病根而成病的病征大略如是显示。详细的在下文中将要说明。一切诸病的病根是从风、胆和痰紊乱而生病。那又是如何呢？依靠有害的积聚而病根紊乱则生病。由依靠有害而生病的也如前所说有三种，其中风病的病根是：食用苦味和辛味、涩味的食物，少食，食用粗糙的食物，经常节制饮食而食用，大小便来时憋住，或者大小便不通时用力挤压，夜晚不好好睡觉，大声猛烈说话，过多服用泻药和催吐药，恐惧、忧愁、烦恼、剧烈运动、承担重任、过度行淫等，以这些为基础，在夏季最后一月十五日以后至秋季中月十五日之前发病，或者傍晚或者凌晨疼痛，或者饭食消化之后疼痛，这些是风病。
胆病增盛的病根是：食用辛味、大蒜、茴香、胡椒之类，除了余甘子和木瓜之类以外，食用一切酸味的东西，辣椒之类辛辣味道，食用或饮用未凉却过热的食物，暴露在过热的阳光或火光下，愤怒和凶暴，身体和内部发热等，以这些为基础，在秋季中月十五日以后至秋季最后一月和冬季第一月十五日之前发病，或者在正午、半夜，或者在夏季第一月和夏季中月炎热时节发病，这就称为胆病。
其中痰病的病根是：糖类和牛奶等甜味的东西，盐和油腻，难消化而沉重的食物，容易生痰的东西，寒性的东西，经常待在一个地方，懒散安逸而住，食物未消化，白天睡觉，肉体生长而肥胖，以这些引发痰病增长，或者饭后立即疼痛，或者在春季中月和春季最后一月之时疼痛，或者在清晨或者夜初发病，这就称为痰病。

།དེ་ལ་གཉིས་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་ལས་གྱུར་པའི་ནད་དང་། རླུང་དང་བད་ཀན་གཉིས་ལས་གྱུར་པའི་ནད་དང་། མཁྲིས་པ་དང་རླུང་གཉིས་ལས་གྱུར་པའི་ནད་དང་། བད་ཀན་དང་ རླུང་གཉིས་ལས་གྱུར་པའི་ནད་དང་།བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་ལས་གྱུར་པའི་ནད་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ནི་གཉིས་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་དམིགས་གསུམ་ཚོགས་པ་ལས་ ནད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་དེ་ཡང་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བུ་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། རླུང་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ཁ་ཟས་དང་། མཁྲིས་པའི་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ཁ་ཟས་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ཁ་ཟས་འདི་གསུམ་འདྲེས་པར་ཟོས་ལ་མ་ ཞུ་བར་གྱུར་པ་དང་།ཁ་ཟས་སྔར་ཟོས་པའི་རྗེས་ལ་ཁ་ཟས་ཕྱི་མ་ཡང་ཟོས་ཏེ་ཁ་ཟས་སྙོམས་པར་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་བུ་དང་། ཁ་ཟས་ནང་མི་འཕྲོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། ལྷག་པར་ཆེར་ཟོས་པ་དང་། ཆང་མི་ཞིམ་པ་ངན་པ་འཐུངས་པ་དང་། ཆུ་གནོད་པར་གྱུར་པ་ངན་པ་འཐུངས་པ་དང་། ཚོད་མ་སྐམ་ པོའི་བག་ཟ་བ་དང་།ལ་ཕུག་ལྟ་བུའི་རྩ་བའི་བག་རྗེན་པར་ཟ་བ་དང་། ཏིལ་གྱི་ཚིགས་མ་ཟ་བ་དང་། ས་ཞག་ཟ་བ་དང་། སོ་བའི་ཆང་དང་། ཤ་རུལ་བ་དང་། ཤ་སྐམ་པ་དང་། ཤ་རིད་པ་ངན་པ་འདི་ལྟ་བུའི་བག་ལ་སོགས་ཏེ། ནད་དམིགས་རྣམ་གསུམ་དུ་གྱུར་པའི་བག་ཟོས་པ་དང་། སྔོན་ཆད་ཁ་ཟས་རྟག་ཏུ་གོམས་པ་ཟ་བ་ལས་བསྒྱུར་ཏེ། སྔོན་མ་ལོངས་པའི་ཁ་ཟས་གསར་པ་ཟོས་པ་དང་། དུས་ཚིགས་ཚུལ་བཞིན་དུ་མི་གནས་པར་གྱུར་ཏེ་དུས་ཚིགས་ལོག་པ་ངན་པར་གྱུར་པ་དང་། ཤར་ཕྱོགས་ནས་རླུང་ལངས་པའི་ཁར་བབ་པའམ། ཡང་ན་སྔ་དྲོའི་སེར་བུའམ། ཡང་ན་གར་འགྲོ་བའི་མདུན་ནས་རླུང་གནོད་པས་ཕོག་པ་དང་། ལུས་ལ་ཡི་དགས་གདོན་འདྲེ་ཕབ་པ་དང་། དུག་འཐུངས་པ་དང་། དབྱིག་དུག་འཐུངས་པ་དང་། ཁོང་དུ་བེའུ་སྣབས་ཀྱི་ནད་ཡོད་པ་དང་། རི་དྲུང་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། བཙས་པའི་བླ་སྐར་ལ་གཟའ་ཞུགས་པས་གནོད པར་གྱུར་པ་དང་།སྨན་བཅུད་ལེན་ལྟ་བུ་ལོག་པ་བཏོང་བའམ། སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་། དུགས་དང་ལུམས་ལྟ་བུ་ལོག་པར་བྱས་པ་འདི་ལྟ་བུའམ། ཚེ་སྔ་མ་དང་ལྟར་གྱི་ཚེ་ལྟ་བུ་ལ་སྡིག་པ་སྣ་ཚོགས་བྱས་པའམ། བུད་མེད་རྣམས་བུ་བཙས་པའི་ཚེ་ལོག་པར་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ ཚེ་དཔྱད་ལོག་པར་བྱས་པ་དང་།རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ནད་དུ་གྱུར་ནས་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་སོ་སོའི་ནད་ཀྱི་གནས་སུ་སོ་སོའི་རྩའི་སྦུབས་ནས་ནད་རྒྱུ་སྟེ། ནད་དཀྱེལ་ཞུགས་ན་འདུས་པའི་ནད་ཀྱིས་ལུས་མྱུར་དུ་འབེབས་པར་འགྱུར་རོ། །ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ།། །། རིམས་ནད་ཀྱི་ནད་གཞི་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པ་བཤད་བར་བྱའོ། །རིམས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོ་ཞེས་བྱའོ། །རིམས་དེ་ནི་སྡིག་པ་ཡིན། འཆི་བདག་ཡིན། གཟི་དང་མདངས་མ་རུངས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། འཆི་བར་བྱེད་པ་ཡིན། རིམས་ནད་ཀྱི་ནད་གཞི་རྣམ་པ་གཅིག་ནི། གནའ ག་ལ་ལྷ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ལྷ་ཐམས་ཅད་བོས་ཏེ་མཆོད་སྦྱིན་བྱས་ནས།ལྷ་ཆེན་པོ་དྲག་ཤུལ་ཅན་མ་བོས་ཏེ། མཆོད་སྦྱིན་ཡང་མ་བྱིན་པས་ལྷ་དྲག་ཤུལ་ཅན་དེ་ཁྲོས་ནས་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་མཆོད་སྦྱིན་ཡང་མ་རུངས་པར་བྱས། ཁྲོས་ཤིང་རྔམ་པའི་ཚེ་དཔྲལ་བར་ཡང་མིག་གཅིག་བྱུང་ བའི་ནང་ནས་རིམས་ནད་བྱུང་སྟེ།མི་ཡུལ་དུ་རིམས་ནད་བཏང་སྟེ་རིམས་འདི་ལས་ཀྱང་བྱུང་ཞེས་ཟེར་རོ།

其中，由两种病因引起的疾病是：由风和胆汁两种引起的疾病，由风和痰两种引起的疾病，由胆汁和风两种引起的疾病，由痰和风两种引起的疾病，由痰和胆汁两种引起的疾病，这些就称为由两种病因引起的疾病。
其中，所谓由三种病因引起的疾病是指由风、胆汁和痰三种病因聚集而成的疾病，这就称为由三种病因引起的疾病。
那么由三种病因引起的疾病是由什么样的病因而成呢？食用了引起风病的饮食、引起胆汁病的饮食和引起痰病的饮食这三种混合的食物而未消化，或者在食用前一餐之后又食用后一餐而食物不均衡，或者食用不相宜的食物，或者过量饮食，或者饮用不美味的劣质酒，或者饮用有害的劣质水，或者食用干燥的蔬菜，或者生食萝卜等根类，或者食用芝麻渣，或者食用地脂，或者饮用发酵的酒，或者食用腐烂的肉、干瘪的肉、瘦弱的劣质肉等类似的食物，即食用了会引起三种病因的食物。
或者改变了平常习惯食用的饮食，食用了以前未曾食用过的新的食物，或者季节不正常而变得错乱恶劣，或者被从东方刮来的风吹到，或者被早晨的微风，或者被迎面而来的有害之风吹到，或者身体被饿鬼鬼魅附体，或者饮用毒药，或者饮用矿物毒，或者体内有鼻涕病，或者居住在山脚下，或者出生时的本命星宿被行星侵犯而受到伤害。
或者错误服用了类似长寿药等，或者错误使用了催吐药、泻药、热敷和沐浴等，或者在前世和现世造作各种罪业，或者妇女在分娩时出现异常，或者在那时施行错误的医疗，由于这些原因而生病，风、胆汁和痰分别从各自病位的脉管中流动，如果病邪进入病位，三种病因引起的疾病会迅速使身体衰败。以上为第一章病因的解说。
现在要讲述第二章热病的病因。热病被称为一切疾病之主。热病即是罪业，是死主，是使容光焕发变得丑陋的，是致死的。关于热病的病因之一，相传在古时，一位名叫非天的人召集所有天神举行祭祀，却没有邀请大天暴烈者，也没有向他供养祭品，大天暴烈者因此发怒，使非天的祭祀变得不吉祥。在他愤怒咆哮时，额头上出现了一只眼睛，从中出现了热病，将热病散播到人间，据说热病就是这样产生的。

།རིམས་ནི་ཐོག་མར་བཙའ་བའི་ཚེ་ཡང་ལུས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན། ལུས་ཐ་མ་འཆི་བའི་ཚེ་ཡང་རིམས་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །རིམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ ལུས་ཀུན་ཏུ་ཚ་བ་རྨོངས་པ་ཡིན་ནོ།།རིམས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་གཞི་ནི་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་ཅིང་གནོད་པ་ལོག་པར་བསྟེན་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །རིམས་དྲག་པོ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་མིའོ་ཅོག་དང་། རྟ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། བ་ལང་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་གནས་ཐ་དད་པ་རྣམས་ ལ་རིམས་ནད་གྱིས་བཏབ་ནས་མི་དང་ཕྱུགས་ལ་རིམས་ནད་དེའི་མིང་སོ་སོར་བཏགས་པར་གྱུར་ཏོ།།ཡང་རིམས་ལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། དེ་གང་ཞེ་ན་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་དམིགས་སོ་སོའི་རིམས་སྣ་གསུམ་དང་། འདྲེས་ པའི་རིམས་ནད་གསུམ་དང་།གསུམ་འདུས་པའི་རིམས་ནད་དང་། གློ་བུར་གྱི་རིམས་ནད་དང་བརྒྱད་དོ། །དེ་ལ་རིམས་ནད་བརྒྱད་པོ་གང་ཞེ་ན། སོ་སོའི་ནད་དམིགས་ཀྱི་རིམས་ནད་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་དང་། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་དང་། བད་ཀན་ ལས་གྱུར་བའི་རིམས་ནད་དང་རྣམ་གསུམ་མོ།།ཡང་ན་ནད་གཞི་སྣ་གཉིས་འདྲེས་པའི་རིམས་ནད་རྣམ་གསུམ་ཡོད་པ་རླུང་དང་མཁྲིས་པར་འདྲེས་པའི་རིམས་ནད་དང་། རླུང་དང་བད་ཀན་དུ་འདྲེས་པའི་རིམས་ནད་དང་། མཁྲིས་པ་དང་རླུང་ནད་དུ་འདྲེས་པའི་རིམས་ནད་དང་། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་དུ་འདྲེས་ པའི་རིམས་ནད་དང་།བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་དུ་འདྲེས་པའི་རམས་ནད་དང་། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པར་འདྲེས་པའི་རིམས་ནད་དང་། འདི་རྣམ་གསུམ་མོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་ནི་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་མཉམ་དུ་འདུས་པ་ལས་རིམས་ནད་དུ་འགྱུར་ བ་ནི་འདུས་པའི་རིམས་ནད་ཅེས་བྱའོ།།གློ་བུར་གྱི་རིམས་ནི་དྲག་ཤུལ་གྱི་བག་ལས་སྣད་པ་དང་། གདོན་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ལྟ་བུ་དང་། དམོད་པ་བོར་བ་དང་། ངན་དུ་བྱེད་པའི་བྱད་བྱས་པ་ལས་རིམས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རིམས་ནད་ནི་རྣམ་པ་དེ་བརྒྱད་དོ། །རིམས་ནད་གང་ ཡང་རུང་སྟེ།དང་པོ་རིམས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་སྔ་ཚུལ་ནི། རླུང་ནད་སློང་བའམ། མཁྲིས་པའི་ནད་སློང་བའམ། བད་ཀན་གྱི་ནད་སློང་བ་དེ་ལུ་བུའི་སོ་སོའི་ནད་གཞིས་སོ་སོའི་ནད་བསླངས་ནས། ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བའི་ས་ཕོ་བའི་ནད་དུ་རིམས་ནད་ཞུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་ནས་ནང་ གི་རྩ་ཀུན་འགགས་ཏེ་ཁ་ཟས་འཇུ་བའི་གནས་ཕོ་བའི་ནང་ན་དྲོད་ཡོད་པ་ཀུན་ཕྱི་རོལ་དུ་ཕྱུང་ནས།རིམས་ནད་ཆ་བ་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱུང་བ་དང་གཉིས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་ཕྱི་ནང་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་ཞུགས་ནས་ལུས་ཐོག་ཐག་ཏུ་གདུངས་ཏེ། ལུས་རབ་ཏུ་ཚ་ནར་གྱུར་པ་དེ་ནི་རིམས་ནད་ཡིན་ཏེ་ རྩ་སྒོ་ཀུན་འགགས་ཤིང་ལུས་ལ་རྔུལ་བ་ཡང་ཕལ་ཆེར་མི་འབྱུང་ངོ་།།འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཐོག་མ་རིམས་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་རྟགས་སྔ་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

热病在最初出生时就与身体一同产生。身体最后死亡时也与热病一同离去。热病的本性是使全身发热昏迷。
热病成为疾病的病因是由于食用不适宜且有害的食物而产生。各种剧烈的热病，无论是人类、马、大象、牛等不同种类的生物，被热病侵袭后，对人和牲畜分别赋予了该热病的名称。
另外热病有八种类型。是哪八种呢？风、胆和痰三种各自病症的热病，混合型热病三种，三者结合的热病，以及突发性热病共八种。
其中这八种热病是什么呢？各自病症的三种热病是：由风引起的热病、由胆引起的热病和由痰引起的热病这三种。
另外，由两种病因混合的热病有三种：风与胆混合的热病、风与痰混合的热病、胆与风混合的热病、胆与痰混合的热病、痰与风混合的热病、痰与胆混合的热病，这三种。
三者结合引起的热病是指风、胆和痰三者同时结合而成为热病，称为结合性热病。
突发性热病是由于暴力行为所致的惊吓、被鬼神病侵袭、被诅咒、遭受邪术等而转变成的热病。这就是八种热病。
任何热病，最初成为热病的前兆是：无论是引发风病、胆病还是痰病，由各自的病因引发各自的疾病，与食物未消化的胃病同时存在，内部脉络全部阻塞，将胃内所有消化食物的热量排出体外。
热病的寒气外发，这两者遍布全身内外，身体极度痛苦，身体变得极热，这就是热病。所有脉门阻塞，身体也基本不出汗。
这就是最初被热病侵袭的前兆征状。

།དེའི་རྗེས་ལ་རིམས་ནད་དེ་ཚབས་ཆེར་སྐྱེས། ནད་ཀྱི་རང་བཞིན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་ ཞེ་ན།ཁོང་ངལ། ཉམས་མི་དགའ། ལུས་ལྕི། ཁར་རོ་བྲོ་བ་མི་ཚོར། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། གླལ་འབྱུང་། མིག་རྩ་དམར། ཡང་ན་མིག་རྩ་སེར་རམ་མིག་དཀར་བག་ཆེ་བ་དང་། རྐང་ལག་གི་ལྷུ་ཚིགས་ཀུན་བརྡུངས་པ་ཙམ་དུ་ན། ཁ་ཟས་འཇུ་བའི་ཤས་བྲི། ཉམས་སྟོབས་ ཆུང་།གཉིད་ཆེ། བ་སྤུ་ཀུན་ལངས། བྱ་རྨྱང་བྱེད་འདོད། བྱིན་པའི་ཉ་ན། ལུས་སྙོམ། ཕན་པའི་དཔྱད་བསྟན་པ་ལས་མི་བཟོད་དེ་ཁྲོ། ཁ་ཟས་སྐྱུར་བག་དང་རོ་ཚ་བ་དང་དྲོན་པོའི་བག་ལ་སྲེད། ཁ་ཟས་མངར་ལ་མི་དགའ། བྱིས་པ་གཞོན་ནུའི་བག་ལ་ཁྲོ། །སྐོམ་དད་རབ་ཏུ་ཆེ། སྒྲའི་བག་དང་མེ་དང་གྲང་ལྷགས་དང་རླུང་དང་གྲིབ་མ་དང་ཉི་ཚན་དང་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལ་བསྟེན་པར་ཡང་རེས་འགའ་ནི་འདོད། རེས་འགའ་ནི་མི་འདོད་དེ་མ་ངེས་སོ། །འདི་རྣམས་ལྟར་གྱུར་པ་ནི་རིམས་ནད་ཀྱི་རང་བཞིན་གསལ་བར་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས གྱུར་པའི་རིམས་ནད་ཀྱི་ནད་ཐབས་ནི་དང་པོ་རིམས་ཀྱིས་ཐེབས་པའི་ཚེ་ཡང་ནད་ཚབས་མི་ཆེ།ཚ་བའི་ཚབས་ཀྱང་མི་ཆེའོ། །རིམས་འབྱང་དུ་ཉེ་བའི་ཚེ་ན་ནད་ཚབས་ཀྱང་མི་ཆེ། ཚ་བའི་ཚབས་ཀྱང་མི་ཆེའོ། །ལུས་དང་ཡན་ལག་མི་སྙོམས་ཏེ་མལ་གཅིག་ཏུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་མ་ ཡིན་གྱི་འཕོ་ཞིང་ན།རྐང་པ་གཉིས་ཚོར་བ་མེད་ཅིང་བེམ་བག་ཏུ་འགྱུར་ལ་རེངས། བྱིན་སྙིང་ན། ལུས་ཀྱི་ཁོང་ངལ་ཞིང་རུས་པའི་ཚིགས་རྣམས་ཁ་བྱེ་བ་སྙམ་བྱེད། བརླ་གཉིས་ན། རྐེད་པ་ན། རྒྱབ་བརྡུང་བ་སྙམ་དུ་ན། ལྟོ་བ་ན། རུས་པ་ཀུན་དང་རྩིབ་ལོགས་གཡས་གཡོན་ ལྷག་པར་ན།སྙིང་བཙིར་བ་སྙམ་བྱེད་ལ་ཟུག་ཅིང་ན། བྲང་དང་ནུ་འཇིང་དུ་བཙུགས་པ་སྙམ་དུ་གཟེར་ཞིང་ན། ཕྲག་སོར་གཉིས་བརྡུངས་པ་བཞིན་དུ་ན། དཔུང་པ་ནས་ལག་ངར་དུ་བཅོམ་པ་བཞིན་དུ་ན། སྒྲོག་རུས་ཀྱི་ཉེ་འཁོར་བཙིར་བ་སྙམ་བྱེད། འགྲམ་པ་ན་སྟེ་ཁ་ཟས་བལྡད་མི་ ནུས།ཁ་གླལ་འབྱིན། རྣ་བ་གཉིས་འབོད་ཅིང་སྒྲ་འབྱུང་། མུར་འགྲམ་གཉིས་ཟུག་ཅིང་ན། གླད་པའི་སྤྱི་བོ་ན། ཁའི་ནང་རོ་ཅི་བྲོ་བ་མི་ཚོར་བའམ། ཡང་ན་ཁའི་རོ་བསྐ་བ་བྲོ། །བཤང་གཅིའི་དྲི་མ་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ་སྲི། ཤ་མདངས་ཀྱི་པགས་པ་ དང་།བཞིན་དང་། ཁའི་ནང་དང་། མིག་དང་། སེན་མོ་དང་། བཤང་གཅི་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཡང་རྩུབ་ལ་ཅུང་ཟད་རྩ་དམར། ཁ་ནས་མཆིལ་མ་མང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བཞིན་ཟ། ཟས་འཇུར་མི་རུང་། ལུས་ལ་རྔུལ་མི་འབྱུང་། མཚན་མོ་གཉིད་མི་ འོང་།མཆུ་དང་གྲེ་བ་སྐམ། སྐོམ་དད་ཆེ། ལུད་པ་སྐམ། ལུད་པ་ལུ་ཞིང་སྐམ་པོར་སྐྱུགས་ཏེ་མི་འབྱུང་། སེམས་བྱིང་ཞིང་དམན་པར་གྱུར། ལུས་ཀྱི་བ་སྤུ་ལངས་ཏེ་ཤ་དང་པགས་པ་བརྩེ། ལུས་དང་རྐང་ལག་འདར། སྦྲིད་པ་འགགས་ཏེ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་། མགོ་ འཁོར།ཁ་ནས་ཚིག་ཅལ་ཅོལ་སྨྲ། ཉི་ཚན་ནམ་དྲོ་བའི་བག་ལ་འདུག་པར་འདོད། རྐང་ལག་བྱ་རྨྱང་བྱེད། ནད་ཀྱི་ཚུལ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ནི་རླུང་ནད་ཀྱི་རིམས་ཞེས་བྱའོ།

之后，那热病变得更加严重。这是显示疾病本性，其情况如何呢？身体疲惫，心情不悦，身体沉重，口中尝不到味道，对食物没有胃口，打哈欠，眼睛血丝发红，或者眼睛发黄或眼白增多，手脚关节都像被打过一样疼痛，消化能力减弱，体力衰退，嗜睡，汗毛竖立，想伸懒腰，小腿肚疼痛，身体不适，对有益的治疗方法不能忍受而生气，渴望酸味、辛辣和温热的食物，不喜欢甜味，对幼童发怒，极度口渴，对声音、火、寒风、风、阴影、阳光等这些，有时想接近，有时不想接近，不确定。
像这些症状就是热病本性的明确区分。其中，风引起的热病的病症是：刚开始发热病时，病情不重，发热程度也不严重。在热病快要痊愈时，病情也不重，发热程度也不严重。身体和四肢不适，不是固定在一处疼痛，而是游走性疼痛，两脚失去知觉变得麻木僵硬，小腿心疼痛，身体内部疲惫，骨节感觉像要裂开，大腿疼痛，腰疼，背部像被打过一样疼痛，腹部疼痛，所有骨头和左右肋部特别疼痛，
感觉心脏被挤压般疼痛，胸部和乳头、颈部像被刺一样疼痛，两肩像被打过一样疼痛，从上臂到前臂像被压碎一样疼痛，感觉胸骨周围被挤压，腮帮疼痛以致不能咀嚼食物，打哈欠，两耳嗡鸣有声响，两腮抽痛，头顶疼痛，口中尝不到任何味道，或者口中有苦味，大小便气味不通畅而闭塞，肤色、面色、口腔内部、眼睛、指甲、大小便等都粗糙且略带红色，口中唾液多，虽然对食物没有胃口但仍然进食，食物难以消化，身体不出汗，晚上睡不着觉，嘴唇和喉咙干燥，口渴严重，痰干，咳痰时干燥难以咳出，精神萎靡不振，汗毛竖立皮肉发麻，身体和四肢颤抖，打喷嚏梗塞不能打出，头晕，说胡话，想待在阳光下或温暖处，手脚想伸展。像这些病症就叫做风性热病。

།དེ་ལ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ཀྱི་ནད་ཐབས་ནི་ལུས་ཀྱི་མགོ་དང་ཡན་ལག་ཀུན་དུ་ན་བ་དང་ཚ་ བས་ཅིག་ཅར་ཁྱབ་ལ་ཚིག་ཅལ་ཅོལ་དུ་སྨྲ་ཞིང་གླལ།ཁའི་ནང་རོ་ཚ་བར་བྲོ། །སྣ་དང་ཁའི་ནང་དུ་ཐོར་བུ་འབྱུང་། བསིལ་བའི་བག་འདོད། མགོ་འཁོར། བརྒྱལ། མྱོས། སྙིང་མི་དགའ། ཐུར་དུ་འཁྲུ། མཁྲིས་པར་སློན། མཆིལ་མ་བོར་བའི་ནང་ནས་ཁྲག་འབྱུང་། རོ་ སྐྱུར།ལུས་ལ་ཐོར་བུ་དམར་པོ་ཆང་ཆུང་འབྱུང་། ཤ་མདངས་ཀྱི་མདོག་དང་། བཞིན་མདོག་དང་། མིག་དང་། སེན་མོ་དང་། བཤང་གཅི་རྣམས་སེར་ཞིང་རྩ་སྔོ་རྔུལ་འབྱུང་བའི་དབུགས་འབྱུང་བ་མནམ་མམ། སྐོམ་དད་ཆེ་བའི་ནད་འདི་ལྟ་བུའི་ནད་ཐབས་ནི་མཁྲིས་པའི་རིམས་ ནད་ཡིན་ནོ།།བད་ཀན་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ལྷག་པར་ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་ལ་རྨོངས་བག་ཏུ་འགྱུར། རྩ་རྣམས་འགགས་ལ་རྩ་དྲག་ཏུ་མི་འཕར། ཁ་ནས་བད་ཀན་མང་། ཁའི་ནང་རོ་མངར་བ་བྲོ། །དང་ཀ་མེར་མེར་པོར་བྱེད། དབུགས་མི་བདེ། ཆམ་པས་ བཏབ།སྙིང་ན། སློན་ཅིང་སྐྱུགས་པ་འབྱུང་། ལུད་པ་མི་མང་བར་ལུ་ཞིང་འབོགས། ལུས་ལ་ཐོར་བུ་གྲང་མོ་རྩ་དམར་བ་ཅུང་ཟད་འབྱུང་། མྱོས་ཤིང་རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་།ལུས་འདར་བའི་ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་བད་ཀན་གྱི་རིམས་ཞེས་བྱའོ། །རླུང་ནད་ཀྱི་ རིམས་དང་།མཁྲིས་པའི་རིམས་དང་། བད་ཀན་གྱི་རིམས་རྣམ་གསུམ་གང་ལྟར་ན་ཡང་རུང་། ནད་ཐབས་བརྟག་སླ་བའི་ཐབས་ནི་ཕྱི་འཕྲེད་དང་ཐོ་རངས་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པའམ། རིམས་ན་བ་ཞིག་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ཡིན་ནོ། །ཉི་མ་ཕྱེད་དང་། ནམ་གྱི་ གུང་ལ་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པའམ།རིམས་ནད་ལས་ན་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་ཡིན་ནོ། །སྔ་དྲོ་དང་སྲོད་ལ་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་བམ་རིམས་ནད་ལས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་ཡིན་ཏེ་རིམས་ནད་གང་ཡིན་པ་ཐབས་དེ་ལྟར་རྟོགས་ཤིག་།ཡང་རིམས་ ཀྱིས་བཏབ་པ་ལ་སྨན་དང་ཁ་ཟས་ཀྱིས་ནད་དམིགས་གང་ཡིན་པ་བརྟག་པ་ནི་རླུང་ནད་དམ་བད་ཀན་གྱི་ནད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་དང་སྨན་བྱིན་ན་ནད་སློང་ངམ་ལྡང་བར་གྱུར་ཏེ་ཟས་དང་སྨན་གྱི་གཞི་དེས་གནོད་པར་གྱུར་ན།དེ་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་སམ། མཁྲིས་ པའམ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ཡིན་པར་ཤེས་ཏེ།སྨན་དང་ཟས་ཐབས་བསྒྱུར་ཏེ་བཏང་ན་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདྲེས་པའི་རིམས་ནད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་ཀྱི་ཐབས་དང་། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱི་ཐབས་ལ་སོགས་པ་ རིམས་སོ་སོའི་ཚུལ་དམིགས་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་ནད་དམིགས་སྣ་གཉིས་ཀྱི་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པར་སྣང་ན།དེ་ནི་འདྲེས་པའི་རིམས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདྲེས་པའི་རིམས་དེ་ནི་ནད་ཐབས་ཀྱི་ཚུལ་དམིགས་ཅི་འདྲ་བ་གཞན་ཡང་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་དང་མཁྲིས་པར་ འདྲེས་པའི་རིམས་ནད་ཀྱི་ཐབས་ནི་གླད་པ་ན།བརྒྱལ། སློན་བྲོ། །ལུས་ཚ། རྨོངས་བག་ཏུ་འགྱུར། གྲེ་བ་དང་ཁ་སྐམ། སྙིང་མི་དགའ། རུས་པའི་ཚིགས་རྣམས་ཁ་བྱེ་བ་སྙམ་བྱེད། གཉིད་མེད། སྐོམ་དད་ཆེ། མགོ་འཁོར། ལུས་ཀྱི་བ་སྤུ་ལངས་ཏེ་རེག་ན་ཤ་བརྩེ། ཁ་གླལ། ཚིག་ སྨྲ་བ་མང་ངོ་།།ཐབས་འདི་ལྟར་ན་ན་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་འདྲེས་པའི་རིམས་ནད་ཅེས་བྱའོ།

关于胆病所致发热病的症状是：全身头部和四肢疼痛，并突然发热遍布全身，说胡话并打哈欠，口中有热味。鼻子和口腔内出现疹子，喜欢凉爽，头晕，昏厥，醉态，心情不悦，向下泻，呕吐胆汁，痰中带血，酸味。身上出现红色小疹，肤色、面色、眼睛、指甲和大小便均呈黄色，脉青，出汗时呼吸有异味，口渴严重，这些症状即是胆热病。
痰病所致发热病的症状是：特别没有食欲且昏沉，脉道阻塞且脉搏不强，口中痰多，口中有甜味，喉咙发痒，呼吸不畅，患感冒，心痛，呕吐，咳嗽不多但咳痰，身上出现寒性红筋疹子，昏沉迷糊，身体发抖，这些症状即是痰热病。
风病热、胆病热、痰病热这三种，无论是哪一种，容易诊断的方法是：若在午后和凌晨发热或病痛，即是风所致的热病。若在中午和半夜发热或病痛，即是胆所致的热病。若在早晨和黄昏发热或病痛，即是痰所致的热病，以此方法可辨别是何种热病。
另外，对于发热病人用药和饮食诊断病因的方法是：若给予引起风病或痰病的饮食和药物后病情加重或复发，即食物和药物产生不良反应，由此可知是风所致的热病、胆所致的热病还是痰所致的热病，改变用药和饮食方法即可见效。
所谓混合热病，即风所致热病的症状和胆所致热病的症状等各种热病的特征，若出现两种热病症状，即称为混合热病。混合热病的症状特征还要继续说明。
其中风胆混合热病的症状是：脑痛，昏厥，想吐，身热，昏沉，喉咙和口干，心情不悦，关节似乎分离，失眠，口渴严重，头晕，全身汗毛竖立且触摸时肉痛，打哈欠，话多。若有这些症状即称为风胆混合热病。

།དེ་ལ་བད་ཀན་དང་རླུང་འདྲེས་པ་ལས་རིམས་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ཐབས་ཀྱི་རྟགས་ནི་ལུས་ཕྱི་ནང་ཚ་བ་མེད། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། གླད་པ་ན། རུས་པའི་ཚིགས་རྣམས་ན། ཆམ་པས་བཏབ། དབུགས་མི་བདེ་སྟེ་རྔམ་པའི་ཤུགས་དྲག་།ལུད་པ་ལུ། བཤང་གཅི་སྲི། ལུས་ཕྱི་ནང་ཁོང་བསིལ་ཏེ་གྲང་། མོང་མོང་པོར་བྱེད། མིག་རབ་རིབ་ཟ། རྨུགས་པར་གྱུར་ཏེ་ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་འདྲེས པའི་རིམས་ནད་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པར་འདྲེས་པའི་རིམས་ནད་ཀྱི་རྟགས་ནི། ལུས་ཕྱི་ནང་ཁོང་གྲང་སྟེ་རེངས་བག་ཏུ་འདུག་།རེས་འགའ་ནི་ལུས་ཚ་སྟེ་རྔུལ་འབྱུང་བས་ཚ་གྲང་གཅིག་ཏུ་ཆད་པ་མེད་དོ། །སྐོམ་དད་ཆེ། ལུད་པ་ལུ། བད་ཀན་དང་ མཁྲིས་པའི་བག་ཏུ་འཁྲུ།རྨོངས་བག་དང་། རྨུགས་པ་དང་། ཁའི་ནང་བྱུགས་སམ་བསྐུས་པ་ལྟར་བལྡག་བལྡག་པོ་དང་། རོ་ཁ་བ་བྲོ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་འདྲེས་པའི་རིམས་ནད་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདུས་པའི་རིམས་ནད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་། མཁྲིས་ པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་རིམས་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་ཚེ་ལུས་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ཏུ་ཚ།དེ་བཞིན་དུ་བར་འགའ་བར་འགའ་ཁོང་གྲང་སྟེ་བསིལ། ཉིན་པར་གཉིད་རབ་ཏུ་ཆེ། མཚན་མོ་གཉིད་མེད། ཡང་ན་ཉིན་མཚན་གཉིས་ཀ་གཉིད་ཆེ། ཡང་ན་ཉིན་ མཚན་གཉིས་ཀར་གཉིད་མི་འོང་།ལུས་ཆེར་རྔུལ་ཏམ་ཡང་ན་ལུས་རྔུལ་མི་འབྱུང་། གླུ་ལེན། གར་བྱེད། གད་མོ་དགོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལུས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་བྱ་བ་རྣམས་བྱེད། མིག་ནས་མཆི་མ་ཟག་།མིག་མི་གསལ་ཏེ་རྩ་དམར་རམ་སེར། མིག་ཐ་མལ་པ་མི་ འདྲ་སྟེ་ཞུམ་ཞིང་གཡོ།།མིག་གི་རྫི་མ་ལོང་པོར་འདུག་།བྱིན་སྙིང་ན། རྩིབ་ལོགས་སུ་ན། གླད་པའི་སྤྱི་བོ་དང་རུས་པའི་ཚིགས་ན། མགོ་འཁོར། རྣ་བ་གཉིས་ན་སྟེ་འབོད་མགུལ་པའི་ནང་གྲ་མས་གང་བ་སྙམ་བྱེད། ལྕེ་རྩུབ་ལ་ཚིག་པ་བཞིན་དུ་གནག་།ལུས་ལྕི་ལ་ ལག་ངར་དང་དཔུང་པའི་ཚིགས་ཁ་བྱེ་ཞིང་འཆོས་པ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་ལྕི།རུས་པའི་ཚིགས་རྣམས་ཁ་བྱེ་ཞིང་ལྕི། ཁའི་མཆིལ་མའམ། ལུད་པའི་ནང་ནས་ཁྲག་དང་། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་འབྱུང་། མགོ་བོ་ཅོག་ཅོག་པོར་མི་བཏུབ་སྟེ་གཡས་གཡོན་དུ་འདྲིལ་ཞིང་འཕྱོ། སྐོམ་དད་ རབ་ཏུ་ཆེ།ལུས་ཐོར་བུའམ། འབྲུམ་ཕྲན་ནག་པོའམ། དམར་པོ་ཕྲེའུ་ཙིག་ཙིག་པོ་མཐའ་མ་འཁོར་བ་གང་ལ་དབུས་ཉི་ཚེར་མ་བྱུང་སྟེ་སྟོང་པར་འདུག་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལུས་ཀྱི་སྐབས་སུ་འབྱུང་བར་སྣང་བ་དང་། ལུས་ལ་སྐབས་སྐབས་སུ་ཐོར་བུ་ཙིག་ཙིག་པོ་ཕྲེའུ་འདབ་ཆགས་སུ་བྱུང་བ་ ཀོར་ཀོར་པོར་སྣང་།སྙིང་ན། བཤང་གཅི་སྲི་སྟེ་འགགས་པའམ། ཡང་ན་ཐུར་དུ་འཁྲུ་ཞིང་འོང་བ་སྙམ་བྱེད་ལ། བཤང་བའི་ཚེ་ཆེན་པོ་མི་འབྱུང་། ཁའི་ནང་སྣུམ་གྱིས་བསྐུས་པ་བཞིན་དུ་སྣུམ་བག་ཏུ་བྲོ། །ཉམས་སྟོབས་ཆུང་སྟེ་བྲི། སྐད་ཀྱི་གདངས་ཆུང་སྟེ་གཅོམ་ཆུང་། ཁ་ནས་བླ་ཞིང་རྡོལ། འདུས་པའི་ནད་འདི་ལྟ་བུས་བཏབ་ན་ནད་གཞི་རླུང་དང་བད་ཀན་མཁྲིས་པ་རྣམས་ཡུན་རིང་དུ་སྨིན་དུ་མི་བཏུབ་སྟེ་ནད་ཀྱི་རྩེ་མ་ཞིལ། མིའི་ཉམས་ནི་རྨུགས། མགུལ་པ་དང་གྲེ་བའི་ནད་རྟགས་སྒྲ་ངར་ངར་པོ་དང་། སྒྲ་སོག་སོག་ཟེར་བ་འདི་ལྟ་བུ་ནི འདུས་པའི་རིམས་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ།

关于痰和风混合而成的热病的症状是：身体内外没有发热，食欲不振，头痛，骨节疼痛，感冒，呼吸不畅且有强烈的喘息，咳嗽，大小便不畅，身体内外寒冷，浑身发抖，眼睛模糊，昏沉，这些症状是痰和风混合的热病的特征。
关于痰和胆混合的热病的症状是：身体内外寒冷且僵硬，有时身体发热出汗，冷热不定，口渴严重，咳嗽，痰和胆汁样腹泻，迷糊昏沉，口腔内有粘稠感，尝到苦味，这些是痰和胆混合的热病的特征。
关于综合热病，即风、胆和痰病全部混合的热病发作时，身体时而发热，时而寒冷，白天嗜睡，夜晚失眠，或者昼夜都嗜睡，或者昼夜都失眠，身体大量出汗或完全不出汗，唱歌跳舞，大笑等，身体扭动做各种动作，眼泪流出，视线不清且眼球发红或发黄，眼睛异常且萎缩晃动，眼睑浮肿，小腿疼痛，肋部疼痛，头顶和骨节疼痛，头晕，耳痛且喉咙感觉有痰堵塞，舌头粗糙发黑如烧焦，身体沉重，手臂和肩关节感觉脱节且沉重，骨节松动沉重，口水或痰中带有血液、胆汁和痰液，头部不稳摇晃，极度口渴，身上出现零星或密集的黑色或红色小疹子，中间空无一物，或者身上零星出现圆形的小疹子，心痛，大小便不畅或腹泻，但排便量少，口腔内有油腻感，体力减弱，声音微弱，口中流涎。这种综合病症发作时，风、痰、胆病长期难以痊愈，病情未减，人显疲惫，喉咙发出呼噜声和嘶嘶声，这些都是综合热病的症状特征。

།འདུས་པའི་རིམས་ནད་འདི་ལྟ་བུ་ལས་ཚབས་རབ་ཏུ་ཆེ་བར་གྱུར་ན་རིམས་དེའི་མིང་ནི་འདུས་པའི་རིམས་མངོན་དུ་རྨུགས་བྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ནད་དེས་ནི་མདངས་ཕྲོགས་ནས་མིའི་གཟི་བྱིན་ཀུན་མེད་པར་བྱས། བཤང་ གཅི་འགགས་ལ་རྟུག་སྐམ་དུ་གྱུར་ཏེ་མི་འབྱུང་།ཁོང་པའི་ནང་གི་དྲོད་ཉམས་ཏེ་ཆུང་བ་འདི་ནི་འདུས་པའི་རིམས་ཀྱི་ནད་རྨུགས་བྱེད་ཀྱི་རྟགས་ཡ་ང་བ་ཐམས་ཅད་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བུ་གཞན་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདུས་པའི་རིམས་མངོན་དུ་ རྨུགས་བྱེད་ནད་སྣ་མ་ཚང་བ་དེ་ནི་གསོས་ན་ཡང་དབང་པོ་ཉམས་པའམ་རྐང་ལག་ཉམས་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཡང་འདུས་པའི་རིམས་ནད་ཡིན་ན། དེ་ཡང་མཁལ་མའི་ནད་ལོགས་ཤིག་ན་འདུག་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་པགས་པ་དང་ཤ་མཐང་ཚའམ། ཡང་ན་ཁོང་པ་ནང་ཚ་སྟེ། དེ་ཡང་ན་ཚ་བ་སྔར་བྱུང་། ཡང་ན་ཚ་བ་ཕྱིས་བྱུང་བ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་ཚ་བ་སྔར་བྱུང་བའི་རིགས་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་དེ་དང་འདྲ་བར་རླུང་དང་བད་ཀན་གཉིས་ཀྱང་ཡང་ན་ཕྱི་རོལ་དུ་ཕྱུང་སྟེ་ཤ་དང་པགས་པ གྲང་ངམ།ཡང་ན་ཁོང་པའི་ནང་དུ་བྱུང་སྟེ་ཁོང་གྲང་བ་དེ་ལྟ་བུ་གྲང་བའི་རིམས་སྔར་བྱུང་ངམ། ཡང་ན་གྲང་བའི་རིམས་མཇུག་ཏུ་ཕྱིས་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །གྲང་བའི་རིམས་དང་། རླུང་དང་། བད་ཀན་གྱི་རིམས་དེ་སྔར་བྱུང་བའི་རྗེས་ལ་ཕྱིས་མཁྲིས་པའི་རིམས་ཚ་བས་ བསྣན་ན་བད་ཀན་གཤེར་བ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་བསྐམས།རླུང་གྲང་བའི་བག་ཞི་བར་བྱས་པས་ཁའི་ནང་རོ་སྐྱུར་བར་བྲོ། བརྒྱལ། མྱོས། སྐོམ་དད་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་མཁྲིས་པའི་ནད་ཚ་བས་ཐོག་མར་བཏབ་སྟེ་དེའི་རྗེས་ནི་རྨུགས་ཤིང་བད་ཀན་ཁ་ནས་མང་དུ་འབྱུང་ངོ་། ། སློན་ནོ། །ཁོང་སྙོམ། ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་འདུས་པའི་རིམས་ཡིན་ཏེ། དཀྱེལ་ཆེར་སྐྱེས་པ་མངོན་དུ་རྨུགས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་གསོ་དཀའ་བའི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གློ་བུར་གྱི་རིམས་ནད་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དྲག་ཤུལ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་དང་། མངོན་པར་ཟིན པའི་རིམས་ནད་དང་།དམོད་པའི་རིམས་ནད་དང་། བྱད་ཀྱི་རིམས་ནད་དོ། །དེ་ལ་དྲག་ཤུལ་གྱི་རིམས་ནད་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་ལས་འབྱུང་སྟེ། མཚོན་གྱིས་སྨས་པ་དང་། གཅད་པ་དང་། མེས་ཚིག་པ་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་དང་། སྟོབས་རྩལ་གྱི་བག་ལས་སྣད་དེ་ རིམས་སུ་གྱུར་པའོ།།འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་རླུང་གི་ཁྲག་ནད་དུ་གྱུར་པ་བྱས་ནས་ཁྲག་ལ་གནོད་པར་གྱུར་པ་དང་ན་ལ་སྐྲང་། མདོག་མི་སྡུག་ལ་ན་སྟེ་རིམས་སུ་འགྱུར་རོ། །མངོན་པར་ཟིན་པའི་རིམས་ནད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གདོན་གྱི་བག་མིའི་ལུས་ལ་བབ་ པའམ།གདོན་གྱིས་ཟིན་པ་དང་སྨན་གྱི་དྲི་བསུང་དྲག་པོ་སྣར་ཕོག་པ་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་དང་། མདའ་དུག་ལྟ་བུའི་རླངས་པའམ། དྲིས་ཕོག་པ་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ཁྲོས་པ་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་དང་། འཇིགས་པ་དང་། མྱ་ངན་དང་། འདོད་པ་ལས་རིམས་ སུ་གྱུར་པའོ།།དེ་ལ་གདོན་བབས་སམ། གདོན་གྱིས་ཟིན་ན་ངུའམ་དགོད་པའི་རིམས་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །སྨན་གྱི་བསུང་དྲག་པོའམ་ངན་པས་ཕོག་ན་སྦྲིད་པ་འབྱུང་། གླད་པ་ན། སྐྲང་། བརྒྱལ་བའི་རིམས་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །མདའ་དུག་ལྟ་བུ་ལས་རིམས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ནི་ བརྒྱལ།ཚད་པས་འདེབས་ཏེ་འཁྲུ། ལུས་དང་བཞིན་མདོག་གནག་།ལུས་ཚ། སྙིང་ན་བའི་རིམས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཁྲོས་པ་ལས་ནི་གླད་པ་ན་ཞིང་ལུས་འདར་བའི་རིམས་སུ་འགྱུར་རོ། །འཇིགས་པའམ་མྱ་ངན་གྱིས་བཏབ་པ་ནི་ཚིག་མང་དུ་སྨྲ་ཞིང་ན་བའི་རིམས་སུ་འགྱུར་རོ།

如果这种聚集性传染病变得非常严重，这种病的名称叫做'聚集性传染病昏迷症'。这种病会夺走人的光泽，使人失去所有威仪。大小便闭塞，粪便干燥不通。体内温度下降变小，这是聚集性传染病昏迷症的所有可怕症状集中出现，是不可医治的。
其他类似情况称为难治，即聚集性传染病昏迷症状不完全的，即使治愈也会导致感官受损或手脚受损。另外，如果是聚集性传染病，也会伴随肾病，怎么说呢，或者外部皮肤和肌肉发热，或者腹内发热，这又有先发热和后发热之分，其中先发热的类型难以治愈。
同样的方式，风和痰也可能或者外发于肌肤而变冷，或者发于体内而腹部变冷，这种寒性传染病也有先发或后发的情况。如果寒性传染病、风病和痰病发生之后，随后又被胆病的热症加重，则会使痰液干涸，风寒之性平息，口中会有酸味，会昏厥、醉态、极度口渴。
或者先被胆病热症侵袭，随后昏迷并且口中大量流出痰液。呕吐，腹部不适。这种病症就是聚集性传染病，是一种广泛发生的昏迷症，是难治的病症。
其中突发性传染病有四种：即暴力导致的传染病、中邪的传染病、诅咒的传染病和巫术的传染病。其中暴力导致的传染病也由四种情况引起：被兵器所伤、被割伤、被火烧伤而成传染病，以及因体力劳损而成传染病。
这些类型的传染病大多转变为风引起的血病，损害血液，疼痛肿胀，容色不悦而疼痛成为传染病。所谓中邪的传染病是指被鬼魅入侵人体，或被鬼魅缠身，以及被强烈药味触及鼻子而成传染病，被箭毒之类的气味或香味触及而成传染病，因愤怒而成传染病，因恐惧、忧愁和欲望而成传染病。
其中如果被鬼魅入侵或缠身，会成为哭泣或大笑的传染病。如果被强烈或糟糕的药味触及，会打喷嚏、头痛、肿胀、昏厥的传染病。因箭毒之类而成的传染病会出现昏厥、发热腹泻、身体和面色发黑、身体发热、心脏疼痛的传染病。因愤怒而成的则会头痛和身体颤抖的传染病。被恐惧或忧愁所触发的会成为话多而疼痛的传染病。

། འདོད་པ་ལས་ནི་མགོ་འཁོར། ཟས་ཡི་གང་མི་འོང་། ལུས་ཚ། ངོ་ཚ་མེད། གཉིད་མེད། བློ་དང་བརྟན་པའི་བག་ཏུ་ཉམས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རིམས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གདོན་གྱིས་བཏབ་པ་སྨན་དང་དུག་གི་ངད་པས་ཕོག་པ་འདི་གསུམ་ནི་འདུས་པའི་རིམས་ནད་ཀྱི་ནད་ཐབས དང་གཅིག་གོ།།ཁྲོས་པའི་རིམས་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་དང་གཅིག་གོ། །འཇིགས་པ་དང་། མྱ་ངན་དང་། འདོད་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་དང་། འདི་རྣམས་ནི་རླུང་གི་རིམས་དང་། བད་ཀན་གྱི་རིམས་དང་། མཁྲིས་པའི་རིམས་ སུ་འགྱུར་རོ།།དམོད་པ་བོར་བ་དང་། བྱད་བྱས་པ་ལས་རིམས་ནད་དུ་གྱུར་པ་ནི་འདུས་པའི་ནད་དྲག་པོ་མི་བཟད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ངན་སྔགས་ཀྱི་བྱད་བྱས་པས་ནི་ཐོག་མར་སེམས་ལ་བབ། དེའི་འོག་ཏུ་ལུས་ལ་བབ་སྟེ་ཚ། དེ་ནས་ཐོར་བུས་གང་བར་འགྱུར། སྐོམ་དད་ ཆེ།མགོ་འཁོར། ལུས་ཚ། བརྒྱལ། རིམས་དེ་ཉིན་རེ་ཞིང་ཕྱི་ཕྱིར་ཚབས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། །རིམས་ནད་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་ནི་དེ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རིམས་ནད་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་རིམས་ནད་དང་། སེམས་ཀྱི་རིམས་ནད་དོ། །གྲང་བའི་རིམས་དང་། ཚ་བའི་རིམས་སོ། །ལུས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཚ་བའི་རིམས་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁང་པ་ནང་དུ་ཚ་བའི་རིམས་སོ། །དུས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རིམས་དང་། དུས་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་སོ། །གསོར་རུང་བའི་རིམས་དང་། གསོར་མི་རུང་བའི་རིམས་སོ། །རིམས་ནད་མ་སྨིན་པའི་རིམས་དང་། རིམས་ནད་སྨིན་པའི་རིམས་སོ། །དེ་ལ་དུས་ཀྱི་རིམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཚ་བའི་རིམས་ཀྱིས་ལུས་ལ་བཏབ་པའོ། །ཕྱིས་རྙིང་ལ་ཚ་བར་གྱུར་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རིམས་སོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་གཉིས་ཅིག་ཅར་བྱུང་བ་ནི་གྲང་བའི་རིམས་སོ། །མཁྲིས་པའི རིམས་ནད་དང་འབྲེལ་བ་ནི་ཚ་བའི་རིམས་སོ།།ནད་སྣ་གཉིས་འདྲེས་པ་ནི་རིམས་ཞེས་བྱའོ། །ཁོང་པའི་ནང་དུ་ཚ་བའི་རིམས་ན་བ་ནི་རིམས་ནད་དཀྱེལ་ཆེ་སྟེ། །ཁོང་པའི་ནང་དུ་ན་ཞིང་བཤང་གཅིའི་དྲི་མ་སྲི་ཞིང་འགག་གོ། །ལུས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་ཚ་བའི་རིམས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཤ་དང་ པགས་པ་ཚ་ཞིང་ན་བར་ཟད་དེ་འདི་ནི་གསོ་སླའོ།།དེ་ལ་དུས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རིམས་ནི་དུས་དུས་སུ་ལྡང་བའི་རིམས་ཡིན་ཏེ། དབྱར་དང་། སྟོན་དང་། དཔྱིད་གསུམ་རླུང་ནད་ལ་སོགས་པ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བའི་རིམས་ཡིན་ནོ། །གྱུར་པའི་རིམས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་དུས་སོ་སོའི་ཚེ། དུས་ཚིགས་དང་མཐུན་པའི་རིམས་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་ཅེས་བྱ་སྟེ་གསོ་དཀའ་བའོ། །རང་བཞིན་གྱི་རིམས་ནད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཕལ་ཆེར་རླུང་ནད་ཀྱིས་སློང་སྟེ་དུས་བཞིར་རིམ་བཞིན་འགྱུར་རོ། །དབྱར་གྱི་ཚེ་ནི་རླུང་ནད་ཀྱི་ནད་བསླངས་ནས་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན དུ་ལྡན་པ་དང་རིམས་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།།སྟོན་ནི་མཁྲིས་པའི་ནད་སློང་སྟེ་དེའི་གྲོགས་བད་ཀན་གྱིས་བྱས་པས་རིམས་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཁ་ཟས་སྨྱུང་བར་བྱས་ཀྱང་། སྟོན་ཉམས་མཐུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ཡིན་པས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དཔྱིད་ཀ་ནི་བད་ཀན་ལས་ནད་དུ་ འགྱུར་བའི་དུས་ཡིན་ཏེ།བད་ཀན་གྱི་རིམས་ནད་ལངས་པའི་ཟླ་ལ་རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀྱང་དེའི་རྗེས་ལ་འབྱུང་ངོ་། །མི་ཉམས་འཚག་ཆེ་བ་ཞིག་ལ་རིམས་ནད་ཚ་བས་ཆུང་ངུ་ཞིག་གིས་སྔར་བཏབ་ལ་ཕྱི་ནས་ནད་དེ་མ་ཡིན་པ་གནོད་པའི་ནད་བླ་བརྣན་གཞན་ལྟ་བུས་ བཏབ་པ་ཡང་མེད་ན་རིམས་ནད་དེ་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་སླ་བ་ཞེས་བྱའོ།

由贪欲而致头晕，食欲不振，身体发热，无耻，失眠，智慧和稳重受损，会变成这样的热病。其中被魔鬼附身、被药物和毒气侵袭这三种，与聚集性热病的病症相同。
愤怒热病与胆病所致的热病症状相同。由恐惧、忧愁和贪欲所致的热病，这些都会变成风热病、痰热病和胆热病。
由诅咒和巫术所致的热病会变成剧烈难忍的聚集性疾病。其中由恶咒施术所致者，首先侵入心识，然后侵入身体发热，接着全身长满疹子，口渴剧烈，头晕，身热，昏厥，这种热病一天比一天严重。
这就是八种热病。这些热病又分为两类：身体的热病和心理的热病。有寒热病和热病。有体表热病和体内热病。有时令性热病和非时热病。有可治热病和不可治热病。有未成熟热病和成熟热病。
其中所谓时令热病是指先前热病侵入身体。后来变成陈旧性发热的是心理热病。风病和痰病同时发生的是寒热病。与胆病相关的是热病。两种病混合的称为热病。
体内发热的热病症状严重：体内疼痛，大小便秘结。体表热病仅限于肌肉和皮肤发热疼痛，这种比较容易治疗。
其中时令性热病是指按时发作的热病，即夏季、秋季、春季三季分别发生风病等热病。非时热病是指在各个季节发生的不合时令的热病，这种热病难以治疗。
所谓自然热病大多由风病引起，按四个时期依次转变。夏季时风病引发，与胆病和痰病相合而成热病。秋季胆病发作，在痰病的配合下成为热病，这种情况即使节食，因为是秋季体力恢复的时期，也不会有害。
春季是痰病发作的时期，痰热病发作的月份，风病和胆病也会随之而来。
如果一个体质强健的人先被轻微的热病侵袭，之后又没有其他疾病叠加，这样的热病就容易治疗。

།ཡང་ནད་པའོ་ཅོག་གི་ནད་གསོ་བ་ལ། འཚོའམ་མི་འཚོ་དཀའ་སླ་ཅི་འདྲ་བ་བརྟག་པ་ནི་ནད་པའི་ཁ་གདོང་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་གྱུར་པའི་ཚུལ་དང་ལྟ་བ་དང་མཚན་མ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དམིགས་བཤད་པ་དང་སྦྱོར་ལ། གསོ་དཀའ་སླ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལ་རིམས་ནད་མ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རིམས་ཀྱིས་དང་པོ་གསར་དུ་བཏབ་པ་རྩེ་མ་ཞིལ་བ་ལྟ་བུ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རིམས་ཚབས་ཆེ་ལ་ན། ཁོང་རྨྱ་བ་མ་ཡིན། གཅིན་མང་། ཐུར་དུ་བཤང་བ་འགགས་ཏེ་སྲི། ཁ་ཟས་མི་འཇུ། སྐོམ་དད་ཆུང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་སྟེ་ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་རིམས་ནད་གསར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་རིམས་ནད་མ་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རིམས་ནད་སྨིན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམས་ནད་རྩེ་ཞིལ་བར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རིམས་ནད་ཚབས་ཆེ་བླ་ཞིང་སྨྲ། དབུགས ཀྱི་རྔམ་པ་དྲག་།མགོ་འཁོར། བཤང་གཅི་དྲི་མ་མི་འགག་པར་ཐུར་དུ་འབྱུང་། སློན་པར་བྱེད་པའི་ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་རིམས་ནད་སྨིན་པར་གྱུར་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །ཡང་རིམས་ནད་རྣམ་པ་ལྔར་བཤད་པ་ལ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་སོ་སོའི་དུས་ཚིགས་ཀྱི་དམིགས དང་ནད་པའི་ཉམས་འཚག་ཆེ་ཆུང་ལས་ཀྱང་འགྱུར་ཏེ།རིམས་ནད་རྣམ་པ་ལྔ་ཅར་ཡང་ཕལ་ཆེར་ནི་འདུས་པའི་རིམས་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །ལྔ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུན་གྱི་རིམས་ནད་དང་། རྟག་པའི་རིམས་ནད་དང་། རིམས་ཉིན་གཅིག་པ་དང་། རིམས་ཉིན་ཞག་གསུམ་པ་ དང་།རིམས་ཉིན་ཞག་བཞི་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུན་གྱི་རིམས་ནི་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་དང་། བཤང་གཅི་དང་། རྩ་ཀུན་ལ་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་རིམས་ནད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་ལུས་ཀུན་ཚ་བར་གྱུར་ཏེ། སྲོག་ཟུངས་བདུན་དང་། བཤང་གཅི་ ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་རིམས་དེ་མཚུངས་པར་ཞུགས་ནས་ཚབས་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ་རིམས་ཀྱི་མཐུ་ཆེན་ལུས་ལྕི།རྐང་ལག་རེངས་བག་ཏུ་འདུག་སྟེ། དེའི་ཚེ་རྒྱུན་གྱི་རིམས་དེ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་བཅུད་དངས་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་ཅིང་འདུག་སྟེ། རིམས་ནད་དེ་ལ་སོགས་ པའི་དཔྱད་ཀྱང་དཀའ་ལ།བཟོད་པར་ཡང་རབ་ཏུ་དཀའོ། །རིམས་ནད་དེ་ལྟ་བུས་ཁོང་པའི་ནང་གི་བཤང་གཅི་དྲི་མ་ལ་བབ་སྟེ། ཚ་བའི་དྲོད་ཀྱིས་སྨིན་ཅིང་ཚོས་པར་བྱས་ནས་ནི་མྱུར་དུ་འཚོ་སླའོ། །གལ་ཏེ་ནད་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་པ་ལ་བབ་སྟེ་རིམས་ནད་ཚབས་ཆེ་བ་དེས་མྱུར་དུ་ སྨིན་ཅིང་ཚ་བས་གདུང་བར་བྱེད་ན་ནི་གསོ་དཀའ་སྟེ་མི་རུང་ངོ་།།འདུས་པའི་རིམས་ནད་རྒྱུན་ཅེས་བྱ་བ་དེ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་ཡིན་ན་ནི་ཞག་བདུན་དུ་གནས་ཏེ། དེ་ཡང་གལ་ཏེ་རླུང་ངམ། མཁྲིས་པའམ། བད་ཀན་ཉིད་ལས་བབ་སྟེ་ནད་ཉིད་ལ་ གདུང་ཞིང་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་རིམས་འབྱང་དུ་རུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞག་བདུན་གྱིས་འཚོའོ།།སྲོག་ཟུངས་བདུན་པོ་ཉིད་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་དང་ལུས་ཀྱི་དྲི་མ་བཤང་གཅི་ལ་བབ་སྟེ། རིམས་ཚ་བ་དེས་གདུང་ཞིང་ཚོས་པར་བྱེད་ན་ནི་རིམས་འབྱང་དུ་མི་རུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞག་བདུན་གྱིས་འཆི་ བར་འགྱུར་རོ།།ཚུལ་དེ་དང་འདྲ་བར་མཁྲིས་པའི་ནད་ནི་ཞག་བཅུས་བྱེ་བྲག་དབྱེའོ། །བད་ཀན་གྱི་ནད་གཞི་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དབྱེའོ། །དེ་ལྟར་འདུས་པའི་རིམས་ནད་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བའི་རིམས་དེ་འཚོ་བ་དང་འཆི་བར་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ལྟར་བལྟའོ། །ཞེས་གནའི་ དྲང་སྲོང་མེ་བཞིན་འཇུག་དེ་སྐད་འཆད་དོ།།ཡང་དྲང་སྲོང་ལྗང་སྔོའི་བུ་ན་རེ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ཞག་བདུན་གྱིས་སོས་འཆིའི་བྱེ་བྲག་དབྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞག་བཅུ་བཞིས་བྱེ་བྲག་དབྱེའོ།

对于所有病人的疾病治疗，要观察是否能治愈、难易程度如何，应当观察病人的面部等情况变化的方式、症状和特征，并与诊断说明相结合，以了解治疗的难易程度。
其中所谓未成熟的热病，是指热病初次发作，如同未熟透的果实一般。其特征是：热病症状严重时，神志不清，小便频繁，大便阻塞胀满，食物不消化，口渴不明显，对食物没有胃口，这样的病症称为新发热病，即未成熟的热病。
所谓成熟的热病，是指热病已经成熟的状态。其特征是：热病症状严重且说胡话，呼吸急促，头晕，大小便通畅，出现呕吐，这些症状是热病成熟的标志。
另外，热病分为五种，根据风、胆和痰三种体液各自的季节特征以及病人病情的轻重而变化。这五种热病大多会变成复合性热病。
哪五种呢？即连续性热病、持续性热病、一日热病、三日热病和四日热病。
其中连续性热病是指风、胆和痰的热病遍布身体的七种精华、大小便和所有脉络，使全身发热。热病均匀地进入七种精华、大小便等内部，症状加重，热病力量强大，身体沉重，手脚僵硬。此时，连续性热病依附于身体内部所谓的精华，这种热病不仅难以诊治，而且难以忍受。
这种热病如果侵入体内的大小便污物，被热力熟化后，则容易痊愈。如果病症侵入身体的七种精华，热病症状严重并迅速成熟，受热力煎熬，则难以治愈且危险。
所谓复合性连续热病，如果是由风引起的热病，会持续七天。如果是由风、胆或痰本身引起，并使病症煎熬成熟，称为可痊愈的热病，七天内可治愈。
如果侵入七种精华即血液等和身体污物大小便，被热病煎熬成熟，则称为不可痊愈的热病，七天内会死亡。
同样的方式，胆病在十天内可分辨。痰病在十二天内可分辨。这就是复合性连续热病的存活与死亡的区别。这是古代仙人火行者所说。
另外，仙人绿子说：由风引起的热病七天内痊愈或死亡的区别，应在十四天内分辨。

།མཁྲིས་པའི་རིམས་ནད་ཞག་དགུས་བྱེ་བྲག་དབྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞག་བཅོ་བརྒྱད་ ཀྱིས་འཚོ་འཆིའི་བྱེ་བྲག་དབྱེའོ།།བད་ཀན་གྱི་རིམས་ནད་ཞག་བཅུ་གཅིག་གིས་བྱེ་བྲག་དབྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་དབྱེའོ། །དེ་ལྟར་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གསུམ་གྱི་རིམས་ནད་འདུས་པའི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བས་བཏབ་པ་འཚོ་འཆིའི་བྱེ་བྲག་ གི་ཚིགས་ནི་དེ་ལྟར་བལྟ་ཞེས་འཆད་དོ།།རིམས་ནད་གྲངས་སོ་སོར་བསྟན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ནད་པ་ནད་རྩེ་ཞིལ་ན་ཉམ་ཆུང་སྟེ་རིད་པ། ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་གཅིག་ཟོས་སམ་བསྟེན་པ་དང་། བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པ་ཞིག་བྱས་ན་ནད་དམིགས་ཆུང་ངུས་ཀྱང་སྲོག་ཟུངས་ བདུན་པོ་ཤ་ཁྲག་ལ་གནོད་པར་བྱས་ཏེ་ནད་ཀྱི་དཀྱེལ་དང་དཔུང་སྐྱེས་ནས་རིམས་ནད་དེ་ཡུན་རིང་དུ་ན་ཞིང་ནད་ལ་གཉེན་པོ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།རེས་འགའ་ནི་ཚབས་ཆེ། རེས་འགའ་ནི་ཚབས་ཆུང་སྟེ། རིམས་ནད་དེ་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་རང་རང་གི་དུས་ ཀྱི་ཆེ་ནད་ཀྱི་སྟོབས་སྐྱེས།ནད་ལ་བར་ཆད་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་རིམས་རྒྱུན་རིང་དུ་གྱུར་པ་ལ་ཡང་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་མཐུ་སྐྱེད་ན་ནི་རིམས་ནད་ཕྱིན་ཏོ། །སྨན་དཔྱད་ཀྱི་མཐུ་ཆུང་ན་ནི་རིམས་ནད་མི་ཕྱིན་ཏོ། །རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་དམིགས་ཟད། རིམས་ནི་ཆུང་ལ་ཕྲ་བར་གྱུར་པའི་ཚེ་ན་རིམས་ནད་དེ་ཕོ་བའི་ནང་གི་བཅུད་དངས་མའི་ནང་ན་འདུག་གོ། །དེ་ལྟར་རིམས་དེ་བཅུད་དངས་མའི་ནང་ན་འདུག་པར་གྱུར་ན་ལུས་རིད་ཅིང་སྐེམ། བཞིན་དང་ཁ་དོག་ངན། རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་།ཁོང་སྙོམ། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི འོང་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་བཅུད་དངས་མ་དང་རིམས་སུ་འདྲེས་ཏེ་ཕོ་བ་ན་འདུག་པའི་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ཡང་དེ་ན་ཁ་བྱེ་ཞིང་འདུས་པས་རྩ་སྒོ་ཀུན་གྱི་ནང་ན་བཅུད་དངས་མ་རིམས་དང་འདྲེས་པ་དེར་སོང་ན་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱུན་གྱི་རིམས་ནད་དེས་མྱུར་དུ་ཁྱབ་སྟེ་ ན་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་རྟག་པའི་རིམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་པའི་རིམས་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཚུལ་མི་འདྲ་བར་ལོག་པར་ལྟ་སྟེ་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་འདྲའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་རྒྱུན་གྱི་རིམས་དེ་ནི་ཉིན་ཞག་དུ་མ་ཞིག་ཏུ་ཉིན་མཚན་རྒྱུན་དུ་ནའོ། །རྟག་པའི་རིམས་འདི་ནི་ ཉིན་པར་ལན་གཉིས་ནད་ལྡང་།མཚན་མོ་ལན་གཉིས་ནད་ལྡང་ཞིང་ན་བས་དེའི་ཕྱིར་མི་འདྲའོ། །ནད་ལྡང་བའི་དུས་ཀྱང་མ་ངེས་ཏེ་རེས་འགའ་སྔ་དྲོ། རེས་འགའ་ཕྱི་དྲོ། རེས་འགའ་ཉི་མ་གུང་ལ་ན། མཚན་མོ་ཡང་ནམ་སྟོད་ནམ་སྨད་ལ་ན་བའི་དུས་ངེས་ པ་མེད་དོ།།ཐོག་མ་ནད་ཀྱིས་འདེབས་པའི་དུས་ཀྱང་ངེས་པ་མེད་དོ། །རྟག་པའི་རིམས་འདི་ཉིད་ནི་ཁྲག་ལ་ཕལ་ཆེར་བརྟེན་ཅིང་འདུག་པ་དེ་ནི་རྟག་པའི་རིམས་ཞེས་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྟག་པའི་རིམས་དེ་ནི་ཉིན་ལན་གཉིས་ན་ཞིང་མཚན་ལན་གཉིས་ན་ཞེས་ཀྱང་འཆད་དོ། ། དེ་ལ་རིམས་ཉིན་གཅིག་པ་ནི་ཉིན་གཅིག་ཀྱང་ལན་རེ་རེ་ན་བ་ཡིན་ཏེ། རིམས་དེ་ཡང་ཤའི་རྩ་བའི་ནང་ན་བརྟེན་ཅིང་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཉིན་གཅིག་པའི་རིམས་འདི་ནི་རིམས་ཀྱི་ནང་ན་ནད་ཚབས་མི་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ་གསོ་སླའོ། །དེ་ལ་ཉིན་གསུམ་པའི་རིམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིན་གཅིག དང་པོ་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་ལ་དེའི་ཕྱི་དེ་ཉིན་ནི་མི་ནའོ།།དེའི་ཡང་ཕྱི་དེ་ཉིན་ན་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུའོ། །རིམས་འདི་ནི་ཚིལ་གྱི་རྩ་བའི་ནང་ན་ཞེན་ཅིང་འདུག་པ་ཡིན་ཏེ། མཁྲིས་པ་དང་རླུང་གཉིས་གླད་པའི་སྤྱི་བོར་ཞུགས་ཤིང་ཞེན་ན་གླད་པའི་སྤྱི་བོ་ ནའོ།།རྐང་པ་མན་ཆད་དཀུ་དོར་ན་ན་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཡིན་ནོ།

所谓胆病热病九天可分辨，是指十八天可分辨生死。所谓痰病热病十一天可分辨，是指二十二天可分辨。如是风、胆、痰三者的热病，被称为复合性持续热病所致，应当如此观察生死的分界点。虽然分别说明了热病的数目，但是如果病人病情减轻时体弱消瘦，食用或服用了不适宜的饮食，做了有害的事情等，即使是轻微的病症也会损害七种身体要素中的肉和血，病情扩大增强后，热病会长期持续且无对治方法。
有时严重，有时轻微，这热病在风、胆、痰各自的时节病力增强，对病情造成障碍。如此长期持续的热病，如果医疗的力量增强则热病会痊愈，如果医疗的力量微弱则热病不会痊愈。当风、胆、痰的病症消失，热病变得微小细微时，这热病就存在于胃中的精华之中。
如此热病存在于精华之中时，身体消瘦枯槁，面色不好，昏昧不清，内心不适，饮食无味等。如此精华与热病混合存在于胃中，所有脉门在那里开启汇集，精华与热病混合进入所有脉门内，则持续性热病迅速遍及全身而致病。
其中所谓恒常热病，与复合性持续热病不同，所有病症也不相同。怎么说呢？持续性热病是连续多日昼夜持续发病。这恒常热病是白天发作两次，夜间发作两次而致病，因此不同。发病时间也不确定，有时早晨，有时傍晚，有时正午发作，夜间也是上半夜下半夜发作时间不定。最初发病时间也不确定。这恒常热病主要依附于血液中存在，这就称为恒常热病。有些人说恒常热病是白天发作两次夜间发作两次。
其中一日热病是每天发作一次，这热病依附存在于肉脉之中。这一日热病在诸热病中病情不严重，容易治愈。其中所谓三日热病，是第一天被热病击中，第二天不发病，第三天又发病，就是这样。这热病依附存在于脂肪脉中，如果胆和风二者进入并依附于头顶，则头顶疼痛。如果从脚往下到腰部疼痛，是痰和胆引起的病。

།རྒྱབ་ན་ན་རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཡིན་ནོ། །བཞི་པའི་རིམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དང་པོ་ཉིན་གཅིག་རིམས་ན་ལ་དེའི་འོག་ཉི་མ་གཉིས་ནི་མི་ནའོ། །དེ་ནས་ཉི་ མ་བཞི་ནང་པར་ཡང་ན་བ་འདི་ནི་བཞི་པའི་རིམས་ཞེས་བྱ་སྟེ།རིམས་ནད་འདི་ལྟ་བུ་ནི་མྱུར་དུ་མི་འབྱང་སྟེ་ཡུན་རིང་དུ་ནའོ། །རིམས་ནད་འདི་ནི་ཚིལ་ལམ། རྐང་ངམ། རུས་པའི་ནང་ན་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །ན་བའི་ཐབས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་བད་ཀན་བྱིན་ པ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ན་ཞུགས་ཏེ་ན་བ་དང་རླུང་གླད་པའི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ་ན་བ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ།།ཡང་བཞི་པའི་རིམས་དེ་ཡང་མི་འདྲ་བ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། རུས་པ་དང་ཚིགས་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ་འདུག་ན་ཉི་མ་བཞི་ལ་དང་པོ་ཉི་མ་གཉིས་རིམས་ན། དེའི་འོག་ཏུ་ཉི་མ་གཅིག་ མི་ན།དེའི་ཕྱི་དེ་ཉིན་ཡང་ན་བར་བྱེད་ན་དེ་ལྟ་བུ་ནི་བཞི་པའི་རིམས་ཞེས་བྱའོ། །རིམས་ནད་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཟོས་པ་དང་། །གནོད་པར་འགྱུར་བ་ལུས་ཀྱིས་བསྐྱོད་པའི་ལས་བྱས་ན། རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་གཞིའི་ མཐུ་ཕྱིར་སྐྱེས་ཏེ་ན་བར་འགྱུར་རོ།།ཁ་ཟས་ཕན་པ་ཟོས་པ་དང་ལུས་ཀྱིས་བསྐྱོད་པའི་གནོད་པ་མ་བྱས་ན་ནད་དམིགས་ཀྱི་ཉམས་དམའ་སྟེ་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་རིམས་ནད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ལས་འབྱུང་སྟེ། ཁ་ཟས་མི་ འཕྲོད་པ་དང་གནོད་པར་འགྱུར་བ་མ་བྱས་པར་རིམས་ནད་ཀྱིས་བཏབ་ནས་ཕྱི་ཕྱིར་ནད་ཚབས་ཆེ་སྟེ།ན་བའི་ཚེ་རིམས་ནད་གཞན་དང་འདྲ་བར་ན་བ་ཡིན་ནོ། །རིམས་ནད་དོ་ཅོག་གིས་བཏབ་སྟེ་ན་བ་ལས་ཐ་མར་འབྱུང་དུ་ཉེ་བའི་རྟགས་ནི་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་ པོ་བཅུད་དངས་མ་དང་།ཤ་ལ་སོགས་པ་ལ་རླུང་ངམ། མཁྲིས་པའམ། བད་ཀན་གྱིས་རིམས་ནད་དེ་དཀྲུགས་ཤིང་བསླངས་ནས་ནད་སློང་བར་བྱེད། ནད་པ་དབུགས་དང་རྔམ་པ་དྲག་ཏུ་འབྱུང་། ལུས་རྔུལ། མཁུན། སློང་བར་བྱེད། ལུས་འདར། རྐང་ལག་བྱ་རྨྱང་བྱེད། ཚིག་མང་དུ་སྨྲ། ཚ་བའམ་གྲང་བས་ལུས་དང་བཞིན་གྱི་མདོག་དང་གཟི་ཀུན་ཉམས་པར་བྱས། ཤེས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་བག་མེད་དེ་རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་།རིམས་ནད་ཚབས་ཆེར་ན་བས་ཉམ་ཐག་སྟེ་མཁྲིས་པའི་ཚུལ་གྱིས ལྟ་བ་འདི་ལྟ་བུའི་ཚེ་ན་ནི་རིམས་དེ་ཞུ་ཞིང་བྱང་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཚེ་འཕྱེན་སྒྲ་དང་བཅས་པ་ཡང་འབྱུང་ཞིང་། ཐུར་དུ་ཚད་པ་སླ་བར་ཤུགས་དྲག་ཏུ་འཁྲུས་ནས་དེ་ནས་ལུས་ཡང་ཤིང་སྙོམ། རྨྱ་བ་དང་། རྨོངས་བག་དང་། ལུས་ཚ་བའི་བག་དང་། ཁའི་ ནང་ཐོར་བུའི་བག་ཀྱང་མེད།མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་བརྟས་ཏེ་ན་བ་མེད། ལུས་ལ་རྔུལ་ཡང་འབྱུང་། སྦྲིད་པ་ཡང་འབྱུང་། ན་བ་མེད་ཅིང་རང་བཞིན་གྱིས་ཉམས་ཐ་མལ་པར་གྱུར་ཏེ། ཁ་ཟས་ཡི་གར་འོང་། མགོ་བོ་གཡའ་སྟེ་ཤིག་ཕྲུག་ འདོད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་རིམས་ནད་བྱང་བའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ།།རིམས་ཀྱི་ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ནད་ལས་ཁ་སྣ་དང་མིག་ནས་ཁྲག་འབྱུང་བ་དང་། ཐུར་དུ་ཁྲག་འབྱུང་བ་ དང་།ལུད་པ་ལུ་བའི་ནད་གཞིའི་ལེའུ་གསུམ་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་དྲོད་ཆེ་བ་དང་། རབ་ཏུ་རོ་བྲོ་བ་རྣོ་བ་དང་། རབ་ཏུ་ཚ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་ལ་སོགས་ཏེ་ཚ་བར་འགྱུར་བའི་བག་ཟོས་པ་དང་། འབྲུ་བག་ལ་ཀོ་ཏྲ་པ་དང་། ཨུད་ཏ་ ལ་ཀ་དང་།འདི་ལྟ་བུའི་ཚ་བའི་བག་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། དབྱི་མོ་དང་། །ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་ལ་སོགས་པ་སྨན་ཚ་བའི་བག་མཁྲིས་པར་གྱུར་པ་ཧ་ཅང་བསྟེན་དྲགས་ན་མཁྲིས་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་ཞིང་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་སྟེ། ལུད་པ་དང་ཁྲག་རྒྱས་པའི་ནད་ དུ་འགྱུར་རོ།

背部疼痛是由风和痰引起的病。所谓四日热病是：第一天发热，之后两天不发热。然后第四天早上又发热，这就叫做四日热病。这种热病不会很快痊愈，会长期发病。这种热病存在于脂肪、骨髓或骨头里。
发病的方式有两种：一种是痰进入两个肾脏而发病，一种是风进入脑部而发病。四日热病还有另一种不同的情况：当病邪进入骨头和关节时，在四天中，前两天发热，之后一天不发热，第四天又发热，这也叫做四日热病。
对于这种热病，如果食用不适合的食物，或做出有害的身体活动，风、胆和痰的病基会增强而发病。如果食用有益的食物，且不做有害的身体活动，病情会减轻并痊愈。
所谓心理热病是由过去的罪业不善业所致，即使没有食用不适当的食物和做有害的事情，也会被热病侵袭，病情会逐渐加重，发病时与其他热病症状相似。
所有热病发作时，临近痊愈的征兆是：身体的七种精华物质被搅动，风、胆或痰在肉等处搅动并引起热病，病人呼吸急促，身体出汗，咳嗽，身体发抖，手脚抽搐，话多，因热或寒使身体、面色和光泽都受损，意识模糊昏沉。
当热病严重发作时，因胆病而疲惫，在这种情况下热病会消退痊愈。这时会伴有打嗝声，向下泻出热邪，之后身体轻松平衡，没有昏迷、迷糊、发热感和口腔溃疡，眼睛等感官恢复强健无病，身体出汗，打喷嚏，没有疼痛，自然恢复正常状态，对食物有胃口，头皮发痒想要抓痒，这些都是热病痊愈的征兆。
热病病因章第二终。
现在要讲述第三章：关于血和胆增盛导致的鼻口眼出血、下部出血和咳嗽病因。如果过度食用极热、极香、极辣、极烫、酸性、咸性等发热性食物，以及谷物如小麦、乌达拉卡等这类热性食物，以及生姜、茴香、胡椒等热性药物，会导致胆病增盛，从而引起咳嗽和出血病。

།མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་གཉིས་ཕན་ཚུན་ནད་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་དང་། ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པས་ཁྱབ་ནས་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་མཁྲིས་པའི་ནད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཁྲག་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཁྲག་དང་ མཁྲིས་པར་འདྲེས་པ་དང་།ཁྲག་གིས་མཁྲིས་པ་ལ་གནོད་པར་བྱས་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུས་མཁྲིས་པ་དེ་ཁྲག་གི་དྲི་དང་། ཁྲག་གི་མདོག་དང་མཐུན་པར་འཇུག་ཅིང་གནས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཁྲག་གིས་མཁྲིས་པའི་ནད་དམིགས་མཚོན་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ ནས་ཁྲག་གི་གནས་མཆེར་པ་དང་མཆིན་པ་ལ་མཁྲིས་པའི་ནད་དེ་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ།།མཁྲིས་པའི་ནད་ལངས་པས་གླད་པ་ལྕི་ཞིང་ན། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། ཚ་བ་སྐྱེས་པས་གྲང་ཞིང་བསིལ་བར་བྱེད། སློན་ཞིང་སྐྱུགས་ན་སྐྱུགས་པ་དུད་ཁ་ལ་རོ་ སྐྱུར་བ་འབྱུང་།སྐྱུགས་པའི་མདོག་བཙོག་བཙོག་ལྟར་སྣང་། ལུད་པ་ལུ། དབུགས་མི་བདེ། གླད་པ་འཁོར། ཁོང་སྙོམ། ཁ་ནས་སྐྱུགས་པ་དང་། ཁྲག་དང་། མཆིལ་མ་འོང་ཞིང་དྲི་མི་ཞིམ་སྟེ། གཡའ་སྙམ་དུ་མནམ། ཁ་དྲི་མི་ཞིམ། ཉ་རྗེན་བཞིན་དུ་མནམ། སྐད་འཛེར་ཏེ་འགགས། མིག་དང་། ཤ་དང་། པགས་པའི་མདོག་དང་། སེན་མོ་དང་། བཤང་གཅི་ལ་སོགས་པའི་མདོག་རྣམས་དམར་ལ་ལྗང་སྔོན་དུ་འདུག་པ་མདོག་སེར་པོར་སྣང་བ་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །རྨི་ལམ་ན་ཡང གཟུགས་ཀྱི་ཁ་དོག་དེ་ལྟར་འབྱུང་ཞིང་སྣང་ངོ་།།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་རྒྱས་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་གི་ནད་སྟོད་དུ་རྒྱས་པ་ནི། སྣ་དང་། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། ཁ་ནས་ཁྲག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ རོ་སྨད་དུ་རྒྱས་ན་ཕོ་མཚན་དང་།མོ་མཚན་དང་རྐུབ་ནས་ཁྲག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་རབ་ཏུ་རྒྱས་ཏེ་ཚབས་ཆེ་ན་བ་སྤུའི་བུ་ག་ཐམས་ཅད་ནས་ཀྱང་ཁྲག་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སྟོད་དུ་ཁ་སྣ་ནས་ཁྲག་འོང་ན་ནི་གསོ་སླ་སྟེ། སྟོད་བད་ཀན་གྱི་ རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་ན་ཕན་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་ཕན་པའི་སྨན་དཔྱད་ཀྱང་མང་དུ་ཡོད་མོད་ཀྱི། མཁྲིས་པའི་ནད་ནི་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་པ་ལས་དཔྱད་བཟང་བ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་མཁྲིས་པའི་ནད་ བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཀྲུས་ཏེ་ཕྱིན་ན་མཁྲིས་པའི་ཟླ་ལ་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཅི་ཡོད་པ་ཡང་བྱང་བར་འགྱུར་རོ།།བད་ཀན་གྱི་ནད་དེ་ཕྱིན་ཏེ་བྱང་ནས་སྨན་དང་། ཁ་ཟས་རོ་བསྐ་བ་དང་མངར་བའི་བག་ཟོས་ན་གནོད་པ་མེད་དེ། མཁྲིས་ནད་དང་ཁྲག་ནད་ལྟ་བུ་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། ། སྨན་དང་། ཁ་ཟས་རོ་ཁ་བ་དང་བསྐ་བའི་བག་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། དེས་ནི་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ནད་ཀྱང་སེལ་ལ། བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱང་སེལ་བས་ཕན་ནོ། །ཐུར་དུ་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་བྱུང་བ་དེ་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མྱུར་དུ་བྱར་མི་རུང སྟེ།དེ་ལ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ན་གསོ་སླ་སྟེ། མྱུར་དུ་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ནད་ལ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་བ་ནི་སྨན་ཕྲན་ཚེགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཕན་པའི་དཔྱད་མ་ཡིན། མཁྲིས་པའི་ཟླ་ལ་རླུང་ནད་ཡོད་པ་ཡང་སྐྱུག་སྨན་ གྱིས་མི་ཕན་ནོ།།དེ་བས་ན་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པའི་ནད་ལ་སྐྱུག་སྨན་པས་ནི་ཟས་རོ་བསྐ་བ་དང་། མངར་བ་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་རྒྱས་ཏེ་བད་ཀན་དང་རླུང་གཉིས་ཀ་འདྲེས་ཏེ་སྟོད་སྨད་གཉིས་ཀར་ཁྲག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ནི་གསོ་དཀའ་སྟེ། སྐྱུག་སྨན་བཀྲུ་སྨན་གཉིས་ཀྱང་བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་དེ་ལ་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀྱང་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་ཕྱིན་པ་མེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ནད་འདི་འཚོ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དོ།

胆和血两者相互混合成病，遍及全身而成为疾病。因此所谓胆病，即是变成血病，以及血与胆混合，血对胆造成损害等这些情况，使得胆与血的气味和血的颜色相符而存在，因此以血来标示胆病。
然后胆病从血液所在的脾脏和肝脏升起。胆病发作时，头部沉重疼痛，食物没有胃口，发热时感觉寒冷而想要清凉。呕吐时，呕吐物呈灰色且有酸味。呕吐物颜色浑浊，咳痰，呼吸不畅，头晕，腹部不适，从口中出现呕吐物、血液和唾液，且气味不好，有腥臭味。口臭，如生鱼般腥臭。声音嘶哑梗塞。眼睛、肉、皮肤的颜色，指甲以及大小便等的颜色呈现红中带青绿的黄色。在梦中也会出现这样的颜色。
如此情况即是胆和血增盛。胆和血的病在上部增盛时，会从鼻、眼、耳、口中出血。如果血和胆病在下部增盛，则会从男根、女根和肛门处出血。血和胆病极度增盛严重时，甚至会从所有毛孔中出血。
如此从上部口鼻出血时容易治疗，因为上部属于痰的性质，所以用泻药治疗会有效果。另外，虽然治疗胆病的药物方法很多，但胆病用泻药治疗是最好的方法。如此用泻药治疗胆病后，与胆相对的痰病也会消除。
痰病消除后，服用涩味和甜味的药物和食物都不会有害，反而能祛除胆病和血病。更不用说苦味和涩味的药物和食物，它们不仅能祛除胆病和血病，还能祛除痰病。
向下排出血和胆是风引起的种子，这不能快速处理。对此使用催吐药容易治疗，会很快痊愈。因此对胆病增盛时使用催吐药只是小治疗，不是有益的方法。与胆相对的风病也不能用催吐药治疗。
因此对胆病增盛，比起催吐药，涩味和甜味的食物更有效。血和胆增盛并与痰和风两者混合，在上下两部都出血时很难治疗。催吐药和泻药对痰病和风病都无效，同样胆病也不能用催吐药和泻药治愈，这样的病也不能痊愈。

།དེ་ལྟར་མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་ནད་རྒྱས་པ་དང་། རླུང་དང་བད་ཀན གྱི་ནད་ཀུན་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུར་ནད་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱ་བའི་དཔྱད་བྱས་ན་ཕན་ནོ།།དེའི་འོག་ནས་ཞིབ་ཏུ་སྨན་སྦྱར་བའི་སྐབས་སུ་འཆད་དོ། །མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་གི་ནད་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ནད་དེའི་ནང་དུ་རླུང་ངམ། མཁྲིས་པའམ། བད་ཀན་ གྱི་ནད་དམིགས་གང་ཆེ་བརྟག་དགོས་ཏེ།དེ་ནི་གཏར་ག་ཐོབ་ལ་ཁྲག་ཅི་འདྲ་བ་རྟོག་ཤིག་།མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་རྒྱས་པའི་ནད་དེ་ལས་གཞན་ཡང་ཕྲན་ཚེགས་ཅི་དང་ཅིར་གྱུར་པ་ཡང་རྗེས་དཔྱད། འཚོ་འཆི་ཅིར་འགྱུར་བ་ནད་པའི་ བཞིན་མདོག་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྟས་སུ་བལྟ་བ་ཡང་སྦྱོར་བའི་དཔྱད་གྱིས་ཤིག་།ལུད་པ་ལུ་བ་གློ་ནད་རྣམ་པ་ལྔའི་ནད་དམིགས་བཤད་པར་བྱའོ། །གློ་ན་སྟེ་ལུད་པ་ལུ་བས་ནི་ལུས་ལ་གནོད་པ་མྱུར་དུ་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ལུད་པ་ལུ་བའི དམིགས་འདིར་བསྟན་པར་བྱའོ།།ལུད་པ་ལུ་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་། གློ་རྡོལ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་གློ་གཅོང་སྐེམ་བྱེད་དང་ལྔའོ། །གློ་ནད་འདི་ལྔ་ལས་ རླུང་ནད་ཀྱི་ལུད་པ་བཀར་ཞིང་ན་བབས་ནི་མཁྲིས་པའི་གློ་ནད་ཀྱི་ནད་དཀྱེལ་ཆེའོ།།མཁྲིས་པའི་གློ་ནད་པས་ནི་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཆེའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་པས་ནི་གློ་འགྲམས་ཏེ་རྡོལ་པའི་ནད་ཆེའོ། །དེ་བས་གློ་གཅོད་སྐེམ་བྱེད་ཀྱི་ནད་ ཆེའོ།།གློ་ནད་འདི་རྣམས་གང་ན་ཡང་རུང་། ནད་ཐབས་ཀྱི་སྤྱི་ནི་ལུད་པ་ལུ། གྲེ་བའི་ནང་གཡའ། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། གྲེ་བའི་ནང་གྲ་མས་གང་བ་བཞིན་དུ་རྩུབ་ལ་ཚ། རླུང་རོ་སྨད་མན་ཆད་དུ་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཡང་ནད་ཀྱིས་ འགྲོར་མ་སྟེར།དེ་འགགས་པས་རླུང་དེ་འཁྱིལ་ནས་ཕྱིར་ལོག་སྟེ། རོ་སྟོད་དུ་སོང་ནས་བྲང་དང་མགུལ་པའི་ནང་ཀུན་ཏུ་ཞེན་ཏེ། དེ་ནས་གླད་པའི་ནང་དང་སྟོད་ཀྱི་རྩ་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་རླུང་དེས་གང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་རོལ་རླུང་དེས་ལུས་དང་ཡན་ལག་རྣམས་གྱེན་ དུ་བཏེག་ཅིང་སྦར་བ་བཞིན་དུ་གཡེངས་པར་བྱེད་པས་ལུད་པ་ལུ།མིག་ནི་རྡོལ་ཞིང་བྱུང་ལ་ཐུག་པ་ཙམ་དུ་ན། རྒྱབ་དང་བྲང་རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན་བར་བྱས་ནས་རླུང་གྱེན་དུ་ཁར་རྒྱུ་ཞིང་འབྱུང་ངོ་། །རླུང་དེ་ལུད་པ་ལུ་ཞིང་འབྱུང་བའི་སྒྲ་ནི་ཁར་བའི་ སྣོད་ཆག་པའི་སྒྲ་སྐད་ཟེར་རོ།།དེ་ལྟར་རླུང་ནད་ལས་གློ་ལུ་བ་དེ་ཡང་ནད་གཞིའི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པས། རླུང་ནད་ཁོང་པ་ནང་དུ་འགགས་ཤིང་ཞེན་པའི་ནད་ཀྱང་ཐ་དད་པར་གྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ནད་ཐབས་ཀྱང་མི་འདྲ། ལུད་པ་ལུ་བའི་སྐད་ཀྱང་མི་འདྲ་ བར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པས་བཀར་བའི་ནད་ཐབས་ནི། རླུང་ནད་སློང་ཞིང་ལྡང་བར་འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་ཟོས་པས་བྲང་དང་། ཐོང་ཀ་དང་། གྲེ་བའི་ནང་ཁ་བསྐམས། སྙིང་ན། རྩིབ་ལོགས་དང་། བྲང་དང་། གླད་པར་ཟུག་ཅིང་ན། རྨོངས་བག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །རླུང་གིས་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དཀྲུགས་པ་སྙམ་བྱེད། སྐད་འགགས། ལུད་པ་སྐམ། ལུད་པ་ཤུགས་དྲག་ཏུ་ལུ། ལུ་བའི་ཚེ་ཟུག་ཅིང་ཆེར་ན། ལུ་བའི་སྒྲ་དྲག་ཏུ་འབྱུང་། ལུས་ཀུན རྩུབ་ལ་རེག་ན་བརྩེ།བད་ཀན་གྱི་བག་ཁོང་ན་བསྐམས་ཏེ་ཟད་པས། ལུད་པ་དྲག་པ་ཡུན་རིང་ཞིག་ཏུ་ལུ་ལུ་ན། ཡང་བད་ཀན་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཞིག་འབྱུང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ལུ་བའི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ།

如此，胆病和血病增盛，以及风病和痰病混合的这种情况，如果对所有疾病进行治疗则会有效。接下来在详细配药的部分会讲解。对于这种胆病和血病的情况，需要观察该病中是风病、胆病还是痰病较为严重。这需要放血后观察血液的状况。除了胆病和血病增盛的病症外，还要观察其他细微的变化，以及从病人的面色等征兆来判断生死。
现在要讲解咳嗽、咳痰五种肺病的病症。由于咳嗽咳痰会迅速损害身体，因此在此要说明咳痰的症状。咳痰也分为五种：风病、胆病、痰病、肺破裂和因身体七种精华耗尽而导致的肺痨干枯症。在这五种肺病中，风病引起的咳痰发作时的痛苦比胆病引起的肺病的病程大。胆病引起的肺病比痰病引起的病情严重。痰病引起的病情比肺破裂的病情严重。而这些又比肺痨干枯症的病情轻。
这些肺病无论是哪一种，共同的症状是：咳嗽、喉咙发痒、食欲不振、喉咙内部像布满砂砾般粗糙发热。下腹部的风气运行受阻，这种风气盘旋返回上部，进入胸部和喉部各处，然后充满脑部和上部所有脉络内，外部则使身体和四肢向上提起并摇动，因此引起咳嗽。眼睛突出欲裂般疼痛，背部、胸部和肋部刺痛，风气向上冲出。
这种咳嗽发出的声音如同破碎的瓦器声。这样由风病引起的咳嗽，因病根的不同，风病在体内阻滞粘着的病症也有所不同，因此症状也不相同，咳嗽的声音也各异。其中由风病引起的咳嗽症状是：食用会引起风病发作的食物后，胸部、心窝部和喉咙内部干燥，心痛，肋部、胸部和头部刺痛，意识模糊。感觉风气搅动全身，声音嘶哑，干咳，咳嗽剧烈，咳嗽时疼痛加剧，发出响亮的咳嗽声。全身粗糙，触摸时疼痛。
由于体内痰液干枯耗尽，长时间剧烈咳嗽后，仅能咳出少量痰液，这就是风病引起的咳嗽症状。

།དེ་ལ་མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་ གྱུར་པའི་ལུད་པ་ལུ་བའི་ནད་ཐབས་ནི།ལུད་པ་ལུ་ན། མཆིལ་མའི་རོ་ཁ། ཁའི་ནང་གི་རོ་བྲོ་བ་ཡང་ཁ། མིག་སེར། རིམས་ཀྱིས་ཐེབས། མགོ་འཁོར། མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ཏུ་སློན་པར་བྱེད། བད་ཀན་དང་མཆིལ་མ་དུད་པ་འདྲ་བ་ནག་ པོར་འབྱུང་ངོ་།།སྐད་འགགས། སྐོམ་དད་ཆེ། ཁོང་མྱོས་པར་འགྱུར། ལུད་པ་རྟག་པར་དྲག་ཏུ་ལུ་བའི་ཚེ་མིག་ལམ་དུ་སྐར་མདའ་འཕྲོ་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་། ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་མཁྲིས་པས་བཀར་བའི་ལུད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་ བད་ཀན་གྱིས་བཀར་བའི་ལུད་པའི་ནད་ཐབས་བྲང་དུ་ཟུག་པའི་ནད་ཚབས་ནི་མི་ཆེ།གླད་པའི་སྤྱི་བོ་དང་སྙིང་ག་ནི་ལྕི་ལ་མེར་མེར་པོར་གང་བ་སྙམ་བྱེད། གྲེ་བའི་ནང་བད་ཀན་གྱིས་སྐྱང་ནུལ་དུ་བྱུགས་པ་ཙམ་དུ་ཞེན་ལ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་། ཆམ་པས་འདེབས། སྐྱུགས། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། བ་སྤུ་དང་ཤའི་པགས་པར་རེག་ན་བརྩེ། ལུད་པ་ལུ་ན་བད་ཀན་དཀར་པོ་དཀར་ལ་སྣུམ་བག་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་བད་ཀན་གྱིས་བཀར་བའི་ལུད་པ་ལུ་བའི་ནད་ཐབས་ཞེས བྱའོ།།དེ་ལ་གློ་འགྲམས་ཏེ་རྡོལ་བའི་ནད་ཐབས་ནི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་དྲག་ཤུལ་གྱི་བག་ལྟ་བུར་བྱས་པ་དང་། སྟོབས་ཀྱི་ཚན་གྱིས་མི་ནུས་བཞིན་དུ་ཡང་སྟོབས་སམ། ཁུར་ལྟ་བུ་ཚན་ཆེན་པོ་ཕྱུང་བས་རླུང་གིས་གློ་བ་རྡོལ་ཏེ་དྲལ་ནས། དེའི་ རྗེས་སུ་མཁྲིས་པ་ཡང་ཞུགས་ཏེ་ནད་དཀྱེལ་དུ་གྱུར་པ་ལས་ལུད་པ་ལུ་ནས་ལུད་པ་དེ་ཁར་བད་ཀན་དང་ཁྲག་འབྱུང་བ་ཁ་དོག་སེར་པོ་ནག་པོ་རྣག་གི་ལྗན་ལྗིན་རིལ་རིལ་པོ་དང་འདྲེས་པའི་བད་ཀན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་།།གྲེ་བའི་ནང་བད་ཀན་རྣག་ཁྲག་འོང་བའི་ཚེ་ ན་ལ་བྲང་དང་།ནུ་འཇིང་དང་། ཐོད་ག་ཕྱོགས་སུ་གཟེར་བ་བཞིན་དུ་ཟུག་།རུས་པའི་ཚིགས་ཁ་བྱེ་བ་སྙམ་བྱེད་ལ་རིམས་ནད་ཀྱིས་འདེབས། དབུགས་མི་བདེ། སྐོམ་དད་ཆེ། སྐད་འགགས། ལུས་འདར། རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན་སྟེ། མཁུན་ཞིང་ཕུག་རོན་སྐད་འབྱིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་གློ་འགྲམས་ཏེ་རྡོལ་ན་བགས་ཀྱིས་ཉམས་སྟོབས་འབྲི། ཁ་ཟས་ཁད་ཀྱིས་ཡི་གར་མི་འོང་། ཕོ་བའི་དྲོད་དང་ཉམས་འཚག་དང་། བཞིན་མདོག་དང་འདི་རྣམས་ཀྱང་ཁད་ཀྱིས་འབྲི་བར་འགྱུར་རོ། །ནད ཐབས་འདི་ལྟར་ན་ན་གློ་འགྲམས་ཏེ་རྡོལ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་གློ་གཅོད་ན་བའི་ནད་ཐབས་ནི་གཅིན་ཁྲག་ཏུ་འོང་། རྒྱབ་དང་རྐེད་པ་ན། མཆོག་ཏུ་རླུང་ནད་ཀྱིས་ནང་སློང་བར་བྱེད་དེ་དེ་བས་ན་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ ནད་འདི་ནི་ལུས་ཀྱི་ནད་ལ་རྒྱལ་པོ་ལྟར་བྱེད་པས་ན་ནད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཟད་བྱེད་ཅེས་བྱའོ།།དེའི་ནད་ཐབས་ཀྱང་ལུད་པ་ལུ་ཞིང་བད་ཀན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །བད་ཀན་དུ་ལུ་བ་ལས་ཀྱང་རུལ་ཏེ་རྣག་བཞིན་དུ་འབྱུང་ལ་མདོག་སེར་མནམ། རྩ་སྔོ་ཞིང་དམར། རྩིབ་ ལོགས་གཡས་གཡོན་ན་མར་གཞོགས་ཤིང་བཅད་པ་སྙོམ་བྱེད།སྙིང་ཐུར་དུ་འཕྱོངས་ཤིང་ལྟུང་བ་སྙམ་བྱེད་དེ་ན། གློ་བུར་དུ་རེས་འགའ་ནི་ཚ་བར་འདོད། རེས་འགའ་ནི་བསིལ་ཞིང་གྲང་བར་འདོད། ཁ་ཟས་མང་དུ་ཟ་ཕོད་ལ་ཉམས་འཚག་ནི་ཟད་ དེ་རྐེ།ཁ་གདོང་ནི་མདོག་སྣུམ་ལ་གསལ། སོ་དཀར། མིག་བཟང་པོར་སྣང་བ་འདི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་གྱུར་ན་དེའི་རྗེས་ལ་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ལུས་སྲོག་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ ལུད་པས་བཀར་བར་འགྱུར།ལུད་པས་བཀར་ཞིང་ལུ་ལུ་བས་ལུས་ཟད་དེ་མ་རུངས་པར་འགྱུར་རོ།

关于胆病引起的咳嗽病症状：咳嗽时，唾液苦涩，口中味道淡，眼睛发黄，发烧，头晕，胆和血液混浊。痰液和唾液如烟雾般呈黑色。声音嘶哑，口渴严重，内心昏沉，当持续剧烈咳嗽时，眼前出现如流星般的幻觉。这种症状称为胆病引起的咳嗽。
关于痰病引起的咳嗽病症状：胸部疼痛症状不严重。头顶和心口感觉沉重麻木，喉咙内感觉被痰液涂抹般粘稠难以咳出。感冒，呕吐，食欲不振，触摸汗毛和皮肤会刺痛。咳嗽时会咳出白色油腻的痰液。这种症状称为痰病引起的咳嗽病症状。
关于肺破裂的病症：由于过度用力等剧烈行为，或者在体力不支的情况下仍然搬运重物，导致气破坏肺部。随后胆病也侵入，病情加重，咳嗽时会咳出痰液和血液，呈现黄黑色，混有脓液团块的痰液。当喉咙出现痰、脓和血液时，胸部、颈部和额头部位会疼痛，关节感觉分离，发烧，呼吸困难，口渴严重，声音嘶哑，身体颤抖，肋部疼痛，呻吟发出如鸽子般的声音。这样肺部破裂后，体力逐渐减弱，逐渐失去食欲，消化功能、气色等也会逐渐衰退。这就是肺破裂的症状。
关于耗损身体七种精华的断气咳嗽病症状：小便带血，背部和腰部疼痛，严重的风病内部搅动，因此这种耗损性疾病如同身体疾病中的王者，故称为疾病之王-耗损病。其症状也会咳嗽并出现痰液。痰液会腐烂成脓样物质，呈黄色且有异味。脉象发青发红，左右肋部疼痛如被刀割，心脏感觉下坠。突然时而想要温暖，时而想要清凉，能吃很多但精气耗尽而消瘦。面部油亮透明，牙齿洁白，眼睛看起来明亮，出现这种状况后，随之会出现身体精华耗尽的所有病症。因此会被咳嗽所困扰，持续咳嗽导致身体耗损而变得虚弱。

།ནད་པ་དེ་ཉམས་འཚག་ཡོད་ན་ནི་གློ་གཅོད་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། གློ་འགྲམས་པའི་ནད་གཉིས་ཀ་ཡང་དེ་ལས་མིང་ལ་བར་གསོ་བ་ཙམ་དུ་རུང་ངོ་། ། གློ་འགྲམས་པ་དང་། ལུས་ཟད་པ་བསྐམས་པའི་གློ་གཅོང་གཉིས་ཀ་གསར་དུ་བྱུང་ན་སྨན་དཔྱད་ཀྱིས་གསོར་རུང་ངོ་། །རླུང་ངམ་མཁྲིས་པའམ་བད་ཀན་གསུམ་གྱི་ནད་དར་བར་འགྱུར་བའི་གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ཡང་གསོར་རུང་ངོ་། ། རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གསུམ་ལྟ་བུ་ལས་གང་ཡང་རུང་སྟེ། ནད་སྣ་གཉིས་འདྲེས་པའི་ནད་དུ་གྱུར་ཏམ་མི་རྒན་པོ་ལྟ་བུ་ལ་གློ་གཅོད་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་ན་དེ་དག་ཀྱང་ནད་དེ་ལས་མི་འགྱུར། མི་ཐུ། སླ་བ་ཙམ་དུ་གསོར་རུང་ངོ་། ། དེ་ལྟ་བས་ན་ལུས་སྲོག་ཟད་པར་བྱེད་པའི་གློ་གཅོང་གི་ནད་གསོ་བ་ཡལ་བར་བོར་ན་དང་པོ་ལུད་པ་ལུའོ། །དེ་ནས་དབུགས་མི་བདེའོ། །དབུགས་མི་བདེ་བ་ལས་ལུས་སྲོག་བདུན་པོ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་སློན་པར་བྱེད། དེ་ནས་སྐད་འགགས་པ་ལ སོགས་པའི་ནད་རྣམས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་བས་ན་ནད་ཐབས་འདི་ལྟར་གྱུར་ན་གསོ་བའི་དཔྱད་མྱུར་དུ་གྱིས་ཤིག་།ཁྲག་མཁྲིས་དང་ལུད་པ་ལུ་བའི་གློ་ནད་རྣམ་ལྔའི་ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་དང་། སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པའི་ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་བཞི་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ནི་ལུད་པས་བཀར་བའི་ནད་དཀྱེལ་ཆེར་སྐྱེས་སམ། ཡང་ན་དབུགས་མི་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ ཅིག་སྔར་ཟོས་ལ།ནད་བསླང་སྟེ་དབུགས་མི་བདེ་བར་གྱུར་ཏམ། ཡང་ན་ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བས་ཚད་པར་འཁྲུས་སམ། ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བས་སློན་ཏམ་དུག་འཐུངས་སམ། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་བམ་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་བམ། འདི་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བའི་ནད་གཞི་དབུགས་མི་བདེ་ བར་འགྱུར་རོ།།དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དབུགས་ཅུང་ཟད་མི་བདེ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་མུན་པ་བཞིན་སྙིང་རྨུགས་ཀྱིས་བྱེད་པ་དང་། དབུགས་འཆད་པ་དང་། དབུགས་དྲག་པོ་མི་བདེ་བ་ཆེར་འབྱུང་བ་དང་། དབུགས་ཕྱིར་རྒྱུ་བ་དྲག་ལ་ནང་དུ་རྔུབ་ པའི་ཚེ་དབུགས་འཆད་དེ།ནང་དུ་མི་རྔུབ་པ་དང་རྣམ་པ་དེ་ལྔའོ། །ཡང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ཐམས་ཅད་ནི་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ལ་བད་ཀན་གྱིས་ཆོད་དེ་འགགས་པ་དང་ཟས་སྐོམ་མིད་པའི་གྲེ་བ་དང་མགུལ་པའི་སྦུ་གུ་དང་། སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་ འདི་དག་ལ་བད་ཀན་གྱིས་འགགས་ཏེ་ཆོད་པས་དབུགས་རྒྱུ་བའི་རླུང་འགྲོར་མི་སྟེར་ཞིང་གློ་གཡས་གཡོན་དུ་འཁྱིལ་ཏེ་འདུག་ལ་རྩ་སྒོ་ཡང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱིས་འགགས་ན་མ་ཞུ་བའི་གནས་ཕོ་བ་ནས་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་དེ་བྱུང་ནས་བྲང་གི་ཐད་ཀར་འདུག་ཅིང་འཁྱིལ་ནས་དབུགས་མི་བདེ་བར འགྱུར་ཏེ་ནའོ།།དེ་ལྟར་ན་ན་བའི་ཚུལ་ནི་དང་པོར་སྙིང་དང་རྩིབ་ལོགས་ན་སྲོག་གི་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ལས་གནོད་དེ་ན། དབུགས་ཀྱིས་གང་སྟེ་བུས་པའི་ཐབས་སུ་ན། མུར་འགྲམ་གཡས་གཡོན་དུ་ཟུག་སྟེ་ན་བ་འདི་ནི་དབུགས་མི་བདེ་བ་སྤྱིའི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དབུགས་ཅུང་ ཟད་མི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ཐབས་ནི་སྟོབས་རྩལ་དྲག་ཤུལ་གྱི་བག་བྱས་སམ།ཁ་ཟས་ཧ་ཅང་འགྲངས་ཆེས་པར་ཟོས་པ་འདི་ལྟ་བུས་འཕྲལ་དུ་དབུགས་མི་བདེ་སྟེ། རྔམ་པ་དྲག་ཏུ་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །དབུགས་མི་བདེ་བ་འདི་ནི་ཕྲན་ཚེགས་ཡིན་ཏེ་འདི་རང་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

如果病人身体虚弱，那么无论是肺痨病还是慢性咳嗽病，都只能稍微治疗。如果是新发的慢性咳嗽和身体消瘦干枯的肺痨两种病，可以用医疗方法治疗。被风、胆或痰三种病症引起的肺痨消耗病也可以治疗。
如果是风、胆、痰三者中任何一种，或者是两种病症混合，或者是老年人得了肺痨消耗病，这些也不会从这种病中恢复，不能治愈，只能稍微治疗。因此，如果放弃治疗消耗身体生命的肺痨病，首先会咳痰。然后呼吸困难。从呼吸困难发展到身体七种生命力消耗。之后会呕吐，然后会出现声音嘶哑等病症。
因此，如果出现这些病症，要迅速进行医疗处理。血胆和咳痰的五种肺病病因说明章第三完。
现在要讲述呼吸困难病和呃逆病因说明第四章。其中呼吸困难病是由于痰阻塞而病情严重发展，或者是因为食用了会导致呼吸困难的不适食物，引发病症而导致呼吸困难，或者是因为食物未消化而腹泻，或者是因为食物未消化而呕吐，或者是饮毒，或者是被中风病所击，或者是被发热病所击，这些任何一种病因都会导致呼吸困难。
呼吸困难病有五种：轻微呼吸困难、如黑暗般心闷气促的呼吸困难、呼吸中断、剧烈呼吸困难、呼气强而吸气时呼吸中断不能吸入，这五种。另外，所有呼吸困难病都是因为痰阻碍了呼吸的进出，堵塞了吞咽食饮的喉咙和气管，以及所谓的生命之气的进出通道。
这些被痰阻塞堵塞后，不让呼吸之气通行，气在肺部左右盘旋，脉道也被痰病阻塞，从未消化之处胃部出来的呼吸进出之气，到达胸部后盘旋停留，就会变成呼吸困难而疼痛。
这样发病的方式是：首先心脏和肋部因生命呼吸进出受损而疼痛，呼吸充满时如吹气般疼痛，两腮疼痛，这是呼吸困难的一般病症。其中所谓轻微呼吸困难的病症是因为剧烈运动或者过度饮食等原因，立即出现呼吸困难，剧烈喘息。这种呼吸困难是轻微的，会自行痊愈。

། དེ་ལ་དབུགས་མི་བདེ་བ་མུན་པ་བཞིན་རྨུགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བད་ཀན་ལས་དབུགས་མི་བདེ་བར་གྱུར་པ་དང་། མཁྲིས་པ་ཚ་བའི་ནད་ལས་དབུགས་མི་བདེ་བར་གྱུར་པ་དང་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་སྐྱེས་ན་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་དེ་འགགས་ཏེ་འཁྱིལ་ནས ཕྱིར་འབྱུང་དུ་མི་སྟེར་བར་སྦུ་གུ་དང་རྩའི་ནང་ན་མར་དབུགས་ལོག་པར་ཐུར་དུ་རྒྱུ་བར་བྱེད།གླད་པ་ན། མགུལ་པའི་ནང་གི་སྦུ་གུ་ན། བྲང་དང་རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་ཅིང་ནའོ། །ལུད་པ་ལུ་ན་གྲེ་བའི་ནང་སྒྲ་ངར་ངར་ཟེར། སྙིང་མི་དྲན་རྨོངས་བག་ཏུ་གྱུར། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་ འོང་ངོ་།།ཆམ་པས་འདེབས། སྐོམ་དད་ཆེ་སྟེ་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ཚེ་ན་རབ་ཏུ་མི་བདེ་སྟེ། དམིགས་ཀྱིས་ནི་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ཞིག་ཡོད་དེ། གློ་སྙིང་གི་ནང་ནས་གྱེན་དུ་གླད་པའི་སྤྱི་བོའི་བར་དུ་རྒྱུ་ལ་དེའི་ལས་ནི་སེམས་དང་ཞིང་གསལ་བར་བྱེད། མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་ པ་དབང་པོ་རྣམས་དང་ཞིང་གསལ་བར་བྱེད།སེམས་བརྟན་པར་བྱེད་མཆིལ་མ་འདོར་བར་བྱེད། སྦྲིད་པ་འབྱུང་བར་བྱེད། སྒྲེགས་པ་འབྱུང་བར་བྱེད། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བར་བྱེད། ཁ་ཟས་ཟས་སྐོམ་མིད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རླུང་ཞིག་ཡོད་དེ། བད་ཀན་གྱིས་འགགས་ཏེ་ རླུང་རྒྱུར་མི་སྟེར་བ་དང་།དབུགས་འགགས་ཏེ་མི་བདེ་བས་དབུགས་ཐུམ་ཐུམ་བྱེད་པས་མུན་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཁོང་ནས་བད་ཀན་ངན་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཕྱུང་ན་སྐད་ཅིག་ཙམ་བདེའོ། །ཉལ་བའི་ཚེ་ན་དབུགས་རབ་ཏུ་མི་བདེའོ། །ཙོག་ཙོག་པོར་འདུག་ན་ནི་དབུགས་མི་ཟད་བདེ་ བར་བྱེད།དབུགས་མི་བདེ་བའི་ཚེ་མིག་ཧར་ཧར་པོར་འགྱུར། འཕྲལ་བ་ན་རྔུལ་འབྱུང་སྟེ་རབ་ཏུ་མི་བདེ། ཁ་སྐམ། དབུགས་མི་བདེ་བས་རྔམ་པ་བསྟུད་མར་འབྱུང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་དབུགས་མི་བདེ་བ་ཡིན་པས་དྲོན་པོའི་བག་འདོད། ཁོང་འདར། ཆར་པ་འབབ་ པའམ།ནམ་ལངས་ཏེ་ཡུལ་གྲང་ངམ། སྔ་དྲོའི་སེར་བུས་ཕོག་པ་དང་། བད་ཀན་སྐྱེས་ནས་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ལས་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱས་ན་ནད་དེ་ལས་དཀྱེལ་མིན་པ་ཙམ་གསོར་རུང་ངོ་། །དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་དེ་ལྟ་བུས་གསར་དུ་བཏབ་པའམ། ནད་པ་ཉམས་འཚག་ཡོད་ན་ནི་གསོ་སླའོ། །དེ་ལ་ཚ་བ་མཁྲིས་པའི་བག་གིས་དབུགས་མི་བདེ་བར་འགྱུར་ལ། རིམས་ཚ་བས་བཏབ་བམ་མྱོས་ཏེ་དབུགས་མི་བདེ་ན་ནི་སྨན་བསིལ་བག་གིས་ནད་གསོའོ། །དེ་ལ་དབུགས་འཆད་ཅིང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད ཐབས་ནི་དབུགས་མི་བདེ་བའི་རྔམ་པ་ཤུགས་དྲག་པོ་འབྱུང་བའི་རྗེས་ལ་དབུགས་ཆད་པ་དེ་ལྟ་བུ་བསྟུད་པར་ན་སྟེ།དེའི་ཚེ་སྲོག་གི་གནས་ཡོད་པ་ཀུན་ཀྱང་འཆད་པ་ཙམ་དུ་ན། རྔུལ་འབྱུང་། བརྒྱལ། ཁོང་ལྕོག་།ལྒང་པ་ཚ། གཅིན་འགག་།མིག་ཧར་ཧར་པོར་འོག་མིག་ཏུ་ ཐུར་དུ་ལྟ་ལ་མིག་ཡ་གཅིག་དམར་པོར་གྱུར།ཡང་དང་ཡང་མི་དྲན་ཏེ་མོང་མོང་བོར་གྱུར། ཁ་སྐམ། སྨྲ་བའི་ཤུགས་ཉམས་ཏེ་གསང་དམའ། གཟི་མདངས་ཉམས་བཞིན་བླག་བླག་པོར་གྱུར། སྙིང་མི་དྲན་ཏེ་མྱོ་མྱོ་པོ་དེ་ལྟར་བྱེད་དོ།

关于呼吸不适如黑暗般混浊的治疗方法有两种：一是由痰引起的呼吸不适，二是由胆热病引起的呼吸不适。
其中，当痰生起时，内外呼吸之风被阻塞盘旋，不让外出，在管道和脉中向下逆行运行。头痛，喉咙管道内疼痛，胸部和肋部刺痛。
咳嗽时喉咙内发出呼噜声，神志不清昏迷，对食物没有胃口。
感冒发作，口渴严重，呼吸不适时极为难受。特别是有一种称为'生命'的风，从心肺内向上运行至头顶，其作用是使心清明，使眼耳等感官清明，使心稳定，使唾液排出，使打喷嚏，使打嗝，使呼吸内外运行，使食物饮品下咽，这样的风被痰阻塞而不能运行。
呼吸阻塞不适，呼吸急促，如同陷入黑暗。此时从体内排出少许不好的痰液，会暂时感到舒适。躺下时呼吸极不舒服，蹲坐时呼吸较为舒适。
呼吸不适时眼睛瞪大，前额出汗极不舒服，口干，呼吸不适导致连续喘息。因为是痰引起的呼吸不适，所以喜欢温暖，身体发抖，下雨时或天亮时天气寒冷，或被早晨的凉风吹到，痰生起导致呼吸不适的病症发作。
对这种情况进行医疗处置，病情可以得到一定程度的缓解。如果是呼吸不适的病症刚刚发作，或病人体力尚存，则容易治愈。
其中由热胆引起的呼吸不适，或因发热病发作或醉酒而呼吸不适，则用凉性药物治疗。
关于呼吸停止和呼吸不适的病症，在剧烈喘息之后呼吸停止，如此反复发作。此时生命所依之处都几近停止，出汗，昏厥，腹部胀满，膀胱发热，小便阻塞，眼睛瞪大向下看，一只眼睛发红。
反复神志不清昏迷，口干，说话无力声音低沉，容光衰退萎靡不振，神志不清昏昏沉沉。

།དེ་ལ་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ང་རོ་ ཆེར་འབྱུང་བའི་ནད་ཐབས་ནི་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ང་རོ་ཉམས་པའི་སྒྲ་ཆེར་འབྱུང་ལ་རྔམ་པ་དྲག་།དབུགས་མི་བདེ་བའི་ང་རོ་གཉིས་ཀྱི་སྔུར་པ་སྒྲ་བཞིན་འབྱུང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་དབུགས་དྲག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཚེ་དབྱར་གྱི་གླང་རྒྱགས་ཏེ་འགྱིང་བའི་ང་རོ་སྐད་དྲག་ཏུ་ཟེར། སྔར ལོབས་ཤིང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་བརྗེད་དེ་མི་དྲན།མིག་གིས་མི་མཐོང་ལ་འཁྲུལ། བཞིན་འགྱུར། རོ་སྟོད་དང་དཔུང་མགོ་ཞུམ་པོར་འགྱུར། བཤང་གཅི་འགགས་ཏེ་མི་འབྱུང་། སྐད་ཀྱི་གདངས་ཉམས་ཏེ་གཅོམ་ཆུང་། གྲེ་བ་སྐམས། ཡང་དང་ཡང་སྙིང་མི་དྲན་ཏེ་ མྱོས།རྣ་བ་དང་མུར་འགྲམ་དང་ཀླད་པ་ཟུག་སྟེ་ནའོ། །དབུགས་གྱེན་དུ་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཡུན་རིང་དུ་འབྱུང་ལ་ནང་དུ་མི་རྔུབ། འདིའི་ནད་ཐབས་ནི་མགུལ་པ་དང་སྦུ་གུ་དང་རྩ་སྒོ་རྣམས་བད་ཀན་གྱིས་ཆོད་དེ་འགགས་པ་དེ་ལྟར་ནང་དུ་རྔུབ་མི་ནུས་ཏེ་དབུགས་བདེ་ལ་དབུགས་མནམ་པོར་ འབྱུང་།མིག་གྱེན་དུ་བལྟ་ལ་མིག་འཁྲུལ་ཅིང་ཕྱོགས་ཀུན་དུ་ཡང་བལྟ། གནད་དང་སྲོག་ཆད་ལ་ཐུག་པ་ཙམ་དུ་ཉམ་ཐག་ནས་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་ཅིང་ཚིག་མི་འབྱིན། ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་སྣ་གྲངས་ཚང་ན་ནི་གསོར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །སྣ་གྲངས་འདི་ལྟར་མ་ཚང་ན་ནི་གསོར་ རུང་ངོ་།།དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ཐབས་ལྔ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྱིགས་བུས་བཏབ་པའི་ནད་ཀྱང་སྤྱི་ནི་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ཀྱི་གཞི་དང་ནད་ཀྱི་ཐབས་ཀྱི་ཚུལ་དང་ཡང་འདྲ། ནད་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་མཉམ། རང་བཞིན་ཡང་འདྲ། སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་ བདེ་བའི་ནད་ཀྱང་འདྲའོ།།ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཁ་ཟས་ལ་སྐྱིགས་བུ་ཐ་མལ་པ་དང་། དྲག་ཤུལ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱིགས་བུ་ཕྲ་མོ་དང་། སྐྱིགས་བུ་ཟུང་དུ་འབྱུང་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་ཆེར་འབྱུང་བ་དང་། ཁོང་པའི་གཏིང་གི་ཟབས་ནས་སྐྱིགས་བུ་འབྱུང་བ་དང་ལྔའོ། །དེ་ལ་ཁ་ཟས་ལས་གྱུར་ པའི་སྐྱིགས་བུ་ནི་ཁ་ཟས་རིངས་ཐབས་སུ་ཟོས་པ་དང་།ཟས་རྩུབ་པའམ། ཁ་ཟས་ཚན་མོའམ། ཁ་ཟས་སྲ་བའམ། ཟས་སྐོམ་སྔ་ན་མ་གོམས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དྲག་ཏུ་ཟོས་པས་བཙིར་བར་གྱུར་པའི་རླུང་གིས་ཕུལ་བ་ལས་སྐྱིགས་བུས་བཏབ་སྟེ་ན་བ་མ་ཡིན་པ་སྒྲ་མི་གྲག་པར་འབྱུང་ སྦྲིད་པས་འདེབས་སོ།།དེ་ལྟ་བུ་ལ་སྔན་ཆད་གོམས་པའི་ཟས་སྐོམ་ཐ་མལ་པ་ཟོས་པས་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཟས་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དྲག་ཤུལ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱིགས་བུ་ཕྲན་ཚེགས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་དྲག་ཤུལ་ལས་སྟོབས་རྩལ་གྱི་བག་བྱས་པས་རླུང་ བསྐྱོད་དེ་དེས་སྐྱིགས་བུ་མི་དྲག་པ་མགུལ་བའི་ནང་ནས་བྱུང་སྟེ།ན་བའི་ཤུགས་ཀྱང་མི་དྲག་སྟེ་འཇམ་མོ། །དེ་ཡང་དག་ཤུལ་གྱི་བག་བྱས་ན་ནི་སྐྱིགས་བུའི་ནད་ལའོ། །ཁ་ཟས་ཟོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇམ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྐྱིགས་བུ་ཟུང་དུ་འབྱུང་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ བསྟུད་མར་ལན་གཉིས་ཙམ་འབྱུང་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་ཁ་ལངས་ཙམ་ལས་མི་འབྱུང་ཞིང་དེ་ནས་ཡང་བསྟུད་མར་འབྱུང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཁ་ཟས་སྐྱིགས་བུས་འདེབས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ཁ་ཟས་འཇུར་ཉེ་བའི་ཚེ་ན་སྐྱིགས་བུས་དྲག་ཏུ་འདེབས། ཁ་ཟས་ཞུ་ཕན་ ཆད་ནི་རང་འབྱུང་ངོ་།།སྐྱིགས་བུས་བསྟུད་མར་འདེབས་པའི་ཚེ་ན་ལུས་འདར། ཀླད་པ་དང་མགུལ་པ་ན། ཁོང་ལྕོག་།སྐོམ་དད་ཆེ། ཚིག་སྨྲ་བ་མང་། སློན་ཚད་པས་འདེབས། མིག་ཧར་བག་ཏུ་ལྟ། གླལ་འབྱུང་ངོ་། །སྐྱིགས་བུ་ཟུང་དུ་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ནད་ ཐབས་ཀྱང་དྲག་ལ་ཁ་ཟས་ཞུ་བའི་ཚེ་སྐྱིགས་བུའི་ནད་ཀྱང་ལྡང་ཞིང་མི་བདེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

关于呼吸不适发出大声音的病症：呼吸不适时发出衰弱的大声音且声音粗重。呼吸不适时发出如同两种鼾声般的声音。呼吸不适时呼吸急促，发出如同夏季壮牛吼叫般的大声。
以前熟知的事物也会忘记不记得。眼睛看不见且产生错觉。面色改变。上身和肩膀变得萎靡。大小便阻塞不通。声音变弱且虚弱。喉咙干燥。反复出现昏厥。耳朵、腮部和头部疼痛。
呼吸向上外出持续时间长且不能吸入。这种病症是由于喉咙、气管和脉门被痰堵塞，因此不能吸气，呼吸虽然顺畅但呼出臭气。眼睛向上看且产生错觉，也会向各个方向看。痛苦到几乎危及要害和生命，发出叹息却说不出话。如果这种病症的症状齐全，则无法医治。如果症状不齐全，则可以医治。
呼吸不适的五种病症就是如此。其中打嗝的病症，总体上与呼吸不适病的基础、病症方式相似。病名的类别也相同，性质也相似。打嗝和呼吸不适的病症也相似。
哪五种呢？饮食引起的普通打嗝、剧烈运动引起的轻微打嗝、成对出现的打嗝、大声打嗝、从腹部深处发出的打嗝这五种。
其中饮食引起的打嗝是由于快速进食、粗糙食物、热食、硬食，或者突然食用不习惯的饮食，因此被压迫的气上冲而引起打嗝，不是病态的且无声响地出现打喷嚏。这种情况食用以前习惯的普通饮食就会平息。这就是所谓的饮食引起的打嗝。
什么是剧烈运动引起的轻微打嗝呢？这是由于剧烈运动消耗体力，气被搅动，因此从喉咙内发出不剧烈的打嗝，疼痛的程度也不剧烈而是温和的。这种打嗝病在进行剧烈运动时会发作，食用食物后会缓解。
关于成对出现的打嗝的病症：连续出现两次左右，之后稍作停顿就不出现，然后又连续出现，就是这样的情况。这会导致饮食时打嗝，而且在食物将要消化时剧烈打嗝，食物消化后会自行出现。
连续打嗝时，身体发抖，头部和喉咙疼痛，胸闷，口渴严重，话多，发热，眼睛呆滞，打哈欠。成对出现的打嗝，这种病症剧烈，而且在食物消化时打嗝病也会发作并造成不适。

།དེ་ལ་སྐྱིགས་བུ་ཆེར་འབྱུང་བའི་ནད་ཐབས་ནི་སྨིན་མ་དང་མུར་འགྲམ་གཉིས་མཉམ། མིག་ནས་མཆི་མའང་། མིག་ཧར་བག་ཏུ་ལྟ། ལུས་རེངས་ བག་ཏུ་བྱེད།ཚིག་འཁྲུལ། དྲན་པ་དང་ཤེས་པ་འཁྲུལ་བག་ཏུ་བྱེད། མིད་པའི་སྦུ་གུ་འགགས། སྲོག་གི་གནད་གསིག་ཅིང་སྐྱོད་པར་བྱེད། རྒྱབ་ཏུ་རྒྱུ། ལུས་ཀྱི་ཁོག་སྐམ་བག་ཏུ་འགྱུར་བའི་སྐྱིགས་བུ་དྲག་ཏུ་འབྱུང་སྟེ། སྐྱིགས་བུ་དེ་ཁོང་པའི་ནང་དམའ་བ་ནས་འབྱུང་། སྒྲ་ཆེར་འབྱུང་། སྐྱིགས་བུ་འབྱུང་བའི་ཚེ་ན་བའི་ཚབས་ཆེ་སྟེ་སྐྱིགས་བུའི་སྟོབས་ཀྱི་ཤུགས་དྲག་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཁོང་པའི་གཏིང་གི་ཟབས་ནས་སྐྱིགས་བུ་འབྱུང་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ཁ་ཟས་ཞུ་བའི་གནས་ལོང་ཀའམ། ལྟེ་བའི་ཐད་ཀ་ཙམ་ནས་སྐྱིགས་བུ་གོང་མ་དང་འདྲ་བར འབྱུང་སྟེ་ནད་ཐབས་ཀྱང་གོང་མ་དང་འདྲ་བར་བསྟུད་མ་ཡང་དང་ཡང་འབྱུང་ཞིང་ཁ་གླལ།རྐང་ལག་བྱ་རྨྱང་བྱེད། སྐྱིགས་བུ་འབྱུང་བའི་སྒྲ་བྲག་ཅ་ཅན་ཟབ་མོར་འོང་བ་ནི་ནད་ཐབས་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྱིགས་བུ་ཐོག་མར་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ནི་གསོ་སླའོ། །ཐ་མའི་སྐྱིགས་བུའི་ནད་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་ནི་གསོར་ མི་རུང་ངོ་།།སྐྱིགས་བུའི་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྣ་གྲངས་ཀྱང་ཚང་ལ་ནད་ཚབས་ཀྱང་ཆེ། ནད་གཞན་ཀུན་ཀྱང་ཚོགས་ལ་ཕོ་བ་གྲང་སྟེ་ཟས་ཀྱང་མ་ཞུ། མི་ན་རྒས་སམ། བུད་མེད་ལ་དྲགས་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་གམ། ནད་ཀྱིས་ལུས་ཟད་དེ་གོང་མ་དང་ཁ་ཟས་བཅད་དམ་ མ་ཆུད་དམ།གློ་འགྲམས་ཏེ་རྡོལ་ཏམ། སྨན་ཚབས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་སྐྱིགས་བུ་ཡོང་བ་དེ་ལྟ་བུས་བཏབ་ན་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ན་ནད་དོ་ཅོག་གིས་ཀྱང་མ་རུངས་པར་ནི་བྱེད་མོད་ཀྱི། སྐྱིགས་བུ་ལྟར་མྱུར་དུ་མ་རུངས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ ནོ།།སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་གཉིས་ནི་ནམ་འཆིར་ཉེ་བའི་ཚེ་ན་འོང་བར་འགྱུར་རོ། །དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ཐབས་དང་། སྐྱིགས་བུའི་ནད་ཐབས་བཤད་པ་སྟེ་ལེའུ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །།གློ་གཅོང་ཆེན་པོ་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་ཟད་པར་བྱེད་ པའི་ནད་གཞིའི་ལེའུ་ལྔ་པ་བཤད་པར་བྱའོ།།ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་གློ་གཅོང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཕྱི་བཞིན་ནང་དུ་འོང་ཞིང་འབྲང་ངོ་། །ནད་མང་པོ་ཀུན་གྱི་ཐོག་མར་འགྲོ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་འདིའི་མིང་ནི་ནད་གནོད་པའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ལུས་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ལུས་ སྐེམས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ།ནད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ནད་འདི་གནའ་དང་པོ་ནི་རྒྱུ་སྐར་རྣམས་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་གློ་གཅོང་གིས་འདེབས་པའི་རྒྱལ་པོར་གྱུར་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ནད་འདི་ལ་མིང་གནོད་པའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །སྨན་ཡང་ཟད། ལུས་ཀྱང་ཟད་ པར་བྱེད་པས་ན་གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཅེས་ཀྱང་བྱ།མིའི་བཅུད་དང་ཤ་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་སྐེམས་པར་བྱེད་པས་ན་གློ་གཅོང་སྐེམས་བྱེད་ཅེས་ཀྱང་བྱའོ། །ནད་དེ་དག་གི་ནང་ནས་རྒྱལ་པོ་ལྟར་གྱུར་པས་ན་རྒྱལ་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་ལ་གློ་གཅོང་སྐེམས་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཀྱང་རྣམ་པ་འདི་ བཞི་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་ཏེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། སྟོབས་ཀྱི་ཚན་གྱིས་མི་ནུས་བཞིན་དུ་ཉམས་མཐུ་གཏུགས་ཏེ། ཆད་ཆད་དུ་དྲག་ཤུལ་བྱས་པ་ལྟ་བུའམ་བཤང་གཅི་འོང་བར་གྱུར་ན་བརྣགས་ཏེ་བཀག་པའམ་བུད་མེད་ལ་དྲགས་ཏེ་ཁུ་བ་ཟད་པ་དང་། མདངས་ཟད་པ་ དང་།ཁོང་ན་སྣུམ་ཡོད་པ་ཟད་པ་དང་། སྤྱིར་ཁམས་བདུན་པོ་ཟད་པ་དང་། ཟས་སྐོམ་སྔོན་མ་ཟོས་པ་ཟ་བའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་མ་ཟོས་པ་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།

关于打嗝严重发作的病症是：眉毛和两腮平齐，眼睛流泪，眼睛呆滞地看，身体僵硬，语言错乱，记忆和意识混乱，咽喉管道堵塞，危及生命要害并使之移动，向后游走，身体内部变得干燥而剧烈打嗝。这种打嗝从腹部下方发出，声音很大。打嗝发作时病情严重，打嗝的力量强烈。
关于从腹部深处发出打嗝的病症是：从消化食物的地方即结肠或脐部位置发出打嗝，与前述相似，症状也与前述相似，连续反复发作并打哈欠，手脚伸展，打嗝发出的声音如回声般深沉，这就是这种病症的特征。
其中最初的两种打嗝容易治愈。最后一种打嗝的病症则无法治愈。所有打嗝病的种类齐全且病情严重，其他所有疾病也都聚集，胃部寒冷且食物不消化。如果是年老体衰者或妇女严重患病，或因病体虚，或如前述般断绝饮食或无法进食，或肺部损伤破裂，或药物效果过猛，这些任何情况下若发生打嗝，都是无法治愈的。
虽然所有疾病都会造成不良后果，但没有比打嗝更快速致命的。打嗝和呼吸困难这两种病症会在临近死亡时出现。
以上讲述了呼吸困难的病症和打嗝的病症，第四章完。
现在讲述第五章：关于重度肺痨消耗身体精气的病因。
这种消耗性疾病称为肺痨，它从外到内逐渐侵入。因为它走在众多疾病之前，所以也称为'病害之王'，也称为'身体消耗者'，也称为'使身体枯竭者'，也称为'疾病之王'。
这种病最初因为成为降临于星宿和婆罗门的肺痨之王，所以也称为'病害之王'。因为耗尽药物也消耗身体，所以称为'肺痨消耗病'。因为使人的精华、肌肉、血液等枯竭，所以也称为'肺痨枯竭病'。因为在这些疾病中如王者般存在，所以也称为'王者'。
关于肺痨枯竭病，是由以下四种任一情况而致病：即超出体力负荷而强行用力，如憋住大小便，或因纵欲过度而精气耗竭，或容光衰竭，或体内油脂耗尽，或一般七种体液耗竭，或未能按照之前的饮食规律进食，这些任何一种情况都会致病。

།དེ་ལྟར་ནད་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་བཞི་ལྟ་བུའི་རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་བད་ ཀན་གྱི་ནད་བསླངས་ནས་ལུས་ཐམས་ཅད་དང་།རུས་པའི་ཚིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་ནད་ཞུགས་ནས་དེ་ནས་རྩ་ཐམས་ཅད་དུ་གྱེས་ཏེ་འཕྲོས་ནས། རྩ་ཆེན་པོ་བཅུའི་ནང་དུ་ནད་ཞུགས་ནས་ཡང་ན་ནི་རྩ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་འགགས་པར་འགྱུར། ཡང་ན་ནི་རྩ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ འབྱེ་བར་འགྱུར།དེ་བཞིན་དུ་རོ་སྟོད་དང་། རོ་སྨད་དང་རྩིབ་ལོགས་གཡས་གཡོན་དང་། ཁོང་པ་ནང་སོ་སོ་ཀུན་དུ་ནད་ཀྱིས་གང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ནད་ཐབས་ནི་ཆམ་པས་འདེབས་སྦྲིད་པ་རབ་ཏུ་དྲག་པོ་མང་དུ་འབྱུང་། ཁ་ནས་མཆིལ་མ་དང་བད་ཀན་མང་དུ་འབྱུང་ ཞིང་འདོར།ཁའི་ནང་མངར། ཕོ་བའི་དྲོད་ཉམས། རྫ་མ་དང་། གཞོང་པ་དང་། སྣོད་སྤྱད་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དང་། ཟས་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་གཙང་བར་འདུག་ཀྱང་བཙོག་ཅིང་། ཁ་ཟས་ཀྱི་ནང་དུ་སྦྲང་བུ་དང་། རྩ་དང་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་སོང་བར་ མཐོང་།སྙིང་ན། སློན་བྲོ། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། ཁ་ཟས་རྟག་ཏུ་ཟོས་ཀྱང་ཉམས་འཚག་ཟད། ལག་པ་རྟག་ཏུ་ལྟ་ཞིང་ལག་ངར་གྱི་མཁྲིག་མར་སྦོམ་ཕྲ་འཇལ་འདོད། རྐང་པ་དང་གདོང་སྐྲང་། མིག་དཀར་ཁྲལ་ཁྲལ་བྱེད། ལུས་མཐོང་ན་འཇིགས་སུ་རུང་། སྙིང་ལ་ བུད་མེད་འདོད།ཆང་དང་ཤ་ཡི་གར་འོང་བ་སྙམ་བྱེད། ཟོས་ན་སྐྱུག་བྲོ། ཀླད་པའི་སྤྱི་བོ་རྟག་ཏུ་འགེབས་པར་བྱེད། སེན་མོ་དང་སྐྲ་རབ་ཏུ་རིང་། རྨི་ལམ་ན་ཕྱེ་མ་ལེབ་དང་། རྩངས་པ་དང་། སྡིག་སྦྲུལ་དང་། སྤྲེའུ་དང་། གཅན་གཟན་དང་། བྱ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ ལ་འཚེ་བར་མཐོང་།སྐྲ་དང་རུས་པ་དང་། ཕུབ་མ་དང་ཐལ་བའི་ཕུང་པོ་ལ་བདག་འཛེག་ཅིང་འགྲོ་བར་རྨི། གྲོང་དང་ཡུལ་སྟོང་དང་ཆུ་བོ་སྐམས་པ་མཐོང་། སྐར་མ་ལྟུང་བ་དང་། རི་བསྒྱེལ་ཞིང་ལྷུང་བར་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་ལ་ཤིང་སྐྱེས་པ་ཀུན་འབར་བར་མཐོང་། གལ་ཏེ་ནད་རོ་སྟོད་ ཡན་ཆད་དུ་རྒྱས་ན་ནི་ཆམ་པས་ཐེབས།དབུགས་མི་བདེ། ལུད་པས་བཀར། ཕྲག་པ་ན། ཀླད་པའི་སྤྱི་བོར་ན། སྐད་འགག་།ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རོ་སྨད་མན་ཆད་དུ་ནད་དཀྱེལ་ཆེ་ན་ནི་ཡང་ན་ཚད་པར་འཁྲུ། ཡང་ན་རྟུག་སྐམ་དུ་གྱུར་ ཏེ་འཁྲེན་པས་འདོགས་སོ།།གལ་ཏེ་ནང་གྲོལ་གྱི་ནང་དུ་ནད་དཀྱེལ་ཆེར་གྱུར་ན་ནི་སློན་པར་བྱེད་དོ། །རྩིབ་ལོགས་སུ་ནད་བབས་ན་ནི་གློ་གཡས་གཡོན་དུ་ཐད་ཀར་ཟུག་ཅིང་ནའོ། །རུས་པའི་ཚིགས་ཀྱི་ནང་དུ་ནད་བབས་ན་ནི་རིམས་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ནད་གནོད་བྱེད་ཀྱི་གློ་ གཅོང་གི་ནད་ཐབས་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།གློ་གཅོང་གི་ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུས་བཏབ་པ་ལ་ནད་བླ་བརྣན་གཞན་གྱིས་བཏབ་པ་ནི་སྐད་འཇེར་ཏེ་འགག་།གྲེ་བ་སུབས། བྲང་གི་ནུ་འཇིང་གཡས་གཡོན་དུ་ཟུག་ཅིང་ན། ཁ་གླལ། ལུས་དང་རོ་སྟོད་ བརྡུང་བ་སྙམ་བྱེད་དེ་ན།ཁ་ནས་མཆིལ་མ་དང་། བད་ཀན་གྱི་བག་འདོར་བ་མང་། ཕོ་བའི་དྲོད་ཉམས། ཁ་ནས་རྣག་མནམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ནད་དུ་འགྱུར་བ་འདི་ནི་བླ་བརྣན་གྱི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཅི་ལས་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་སོ་སོའི་དམིགས་ཀྱང་ བཤད་པར་བྱ་སྟེ།ནད་དེ་ལྟ་བུ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཤས་ཆེན་གླད་པ་ན། རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན། མགུལ་པ་སུབས་ཤིང་སྐད་འགགས་པ་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་པ་རྒྱས་ཏེ་ཚ་བའི་ནད་ཀྱི་ཤས་ཆེ་ན་ནི་ལག་མཐིལ་དང་རྐང་མཐིལ་ཚ། ཚད་པས་རབ་ ཏུ་འཁྲུ།ཁྲག་ཏུ་སློན། ཁ་མནམ། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་སོ།

如是，由四大成病之因，如风病、胆病、痰病发作，进入全身及所有骨节内，其后遍布所有脉中，流散后进入十大脉内，或者堵塞这些脉的通道，或者打开这些脉的通道。如是，上身、下身、左右肋、各个内腔都会充满病症。
其病症为：打喷嚏，非常剧烈且频繁。口中涎液和痰液大量产生并吐出。口中发甜，胃部暖性减退。即便碗、盆、器具等一切，以及饮食等物清洁，也觉得肮脏，在食物中看到虫子、草和头发等。
心痛，想呕吐，食物不可口，虽然经常进食但体力消耗殆尽。经常看手，想要测量前臂粗细。脚和脸浮肿，眼白混浊。身体看起来令人恐惧。心中渴望女人。
觉得酒肉可口，吃了想吐。经常遮盖头顶。指甲和头发极长。梦中见蝴蝶、蚂蚱、毒蛇、猴子、野兽和鸟类伤害自己。
梦见自己攀爬行走于头发、骨头、谷壳和灰堆上。见到空城、荒地和干涸的河流。梦中见到星辰坠落，山倒塌崩落，见到所有树木燃烧。
若病发于上身，则感冒，呼吸不畅，咳嗽，肩痛，头顶痛，声音嘶哑，食欲不振，会变成这样。若病扩散到下身，则或者热泻，或者大便干结而便秘。
若病扩散到内脏中，则会呕吐。若病降至肋部，则左右胸部会直接刺痛。若病降至骨节内，则会成为热病。如是，有害的肺痨病症有十一种，就是这样。
被这样的肺痨病症所害时，若又被其他上行病所害，则声音嘶哑梗塞，喉咙堵塞，胸部两侧乳头处刺痛，打哈欠，身体和上身感觉如被殴打般疼痛。
口中涎液和痰液大量吐出，胃部暖性减退，口中有脓臭味，这样的病症就是上行病的症状。对此，将说明肺痨消耗病从何而起的各种特征。
对于这样的病，若风引起的成分较大，则头痛，肋部刺痛，喉咙堵塞且声音嘶哑，会变成这样。若胆汁增盛，热病成分较大，则手掌脚掌发热，热泻严重，吐血，口臭，发烧。

།ནད་དེ་ལ་བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆེ་ན་ནི་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། སློན། ལུད་པས་བཀར། མགོ་དང་ལུས་དང་རྐང་ལག་ལྕི། མཆིལ་མ་དང་བད་ཀན་མང་དུ་འོང་། ཆམ་པས་འདེབས། དབུགས་ མི་བདེ།སྐད་འགག་།ཕོ་བའི་དྲོད་ཉམས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །ནད་དེ་ལྟ་བུས་བཏབ་སྟེ། གསོ་དཀའ་བ་དང་། སླ་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀུན་རྒྱས་ལ་ཕོ་བའི་དྲོད་ནི་ཉམས་ཏེ་ཆུང་། བད་ཀན་ཆེར་སྐྱེས་པས་ཕོ་བའི་ནད་ འགགས་ཤིང་ཆོད་དེ་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ཡང་འགགས་ནས་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་དང་།བཤང་གཅི་དང་རྔུལ་དང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་ཡན་ཆད་ལུས་ལ་ཡོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་གྱིས་དྲོད་ཆུང་ངུར་འགྱུར་རོ། །ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་དེས་ལོག་པར་ཚ་ཞིང་འཚིག་པར་ བྱེད་པས་ཁ་ཟས་ཟོས་པའི་བཅུད་དེ་ཞུ་བར་མ་བྱས་པས་ཁྲག་དང་ཤ་ལ་སོགས་པར་མི་འགྱུར་ལ།ཁ་ཟས་ཟོས་པའི་བཅུད་དེ་བད་ཀན་དུ་གྱུར་ནས་སླར་ཁར་འབྱུང་བར་བྱེད། ཁ་ཟས་ལྟོ་ན་ཡོད་པ་ཡང་ཞུ་ཞིང་བཅུད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མི་བྱེད་ཀྱི་དྲི་མ་བཤང་གཅི་ཐུར་དུ་འགྲོ་སྟེ། དེ་ལྟ་ བས་ཁྲག་དང་ཤ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་ཉམས་འཚག་ཏུ་བརྟ་བར་མི་འགྱུར་བས།ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བ་བཅུད་དུ་མི་འགྱུར། བཅུད་དུ་མ་གྱུར་ན་ཁྲག་ཏུ་མི་འགྱུར། ཤ་ལ་སོགས་པའི་སྲོག་ཟུངས་སུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། ལྟོ་བའི་ནང་ན་བཤང་གཅི་འབའ་ཞིག་གི་ཚོགས་ ཀྱིས་ལུས་རྒྱས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ལུས་ཤ་ཀུན་ནི་མེད་པར་གྱུར་པས་ན་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་གློ་གཅོང་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནད་ཐབས་འདི་ལྟར་སྣ་མ་ཚང་སྟེ། དཀྱེལ་ཆུང་ཡང་ནད་པའི་ཉམས་འཚག་ཆུང་སྟེ། སྨན་བཏང་མི་བཟོད་པ་དང་ན་ནས་ཡུན་རིང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྨན་ བཏང་མི་བཟོད་དེ་གསོར་མི་རུང་ངོ་།།ནད་ཐབས་འདི་ལྟར་ན་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པ་ཉམས་འཚག་གིས་ཐུབ་སྟེ། སྨན་བཏང་བཟོད་ན་གསོར་རུང་ངོ་། །སྐད་སུབས་ཤིང་འགགས་པའི་ནད་ཐབས་སྣ་དྲུག་བཤད་པ་སྐད་སུབས་ཤིང་འགགས་པ་ཡང་། རླུང་ནད་དམ་མཁྲིས་པའམ། བད་ཀན་གྱི་ནད་སྣ་ཐ་དད་པ་ལས་ཀྱང་གྱུར། ནད་འདི་གསུམ་ཅར་འདུས་པ་ལས་ཀྱང་སྐད་འགགས་པར་གྱུར། ཡང་ལ་ལས་ནི་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་གློ་གཅོང་ལས་ཀྱང་སྐད་འགག་།ཚིལ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱིས་ཀྱང་སྐད་འགགས་ཏེ་དེ་ལྟར་སྐད་འགགས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ལས་འབྱུང ངོ་།།དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་སྐད་འགགས་པའི་ནད་ཐབས་ནི། སྐད་ཀྱི་གསང་དམའ་ཞིང་སུབས་བག་ཏུ་ཟེར། ལུས་རྨྱ་ལ་ཁོང་རྩུབ། སྐད་འགྱུར། གྲེ་བའི་ནང་གྲ་མས་གང་བ་ཙམ་དུ་རྩུབ་སྟེ། མགུལ་པའི་ནང་བད་ཀན་གྱིས་ཀྱང་ནུལ་དུ་འབྱུང་བ་སྙམ་བྱེད་ན་ གྲེ་བའི་ནང་ངར་ངར་ཟེར་ཏེ་སྐད་མི་ཕྱིན་ཅིང་འགག་གོ།།རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་འདི་གསུམ་ཆར་ལས་གྱུར་ཏེ། སྐད་འགགས་ན་ནི་ནད་ཐབས་གོང་མ་དང་སྣ་གསུམ་ཆར་ཚང་བར་ན་ལ་སྐད་སུབས་སོ། །ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་གློ་གཅོང་ལས་གྱུར་ཏེ། སྐད་ འགགས་ན་ནི་གྲེ་བའི་ནང་ན་རྩུབ་པོས་དྲུད་པ་སྙམ་བྱེད་ལ།གྲེ་བ་ནས་ཤེ་རུལ་ལམ། བད་ཀན་དུད་ཁ་ལྟ་བུར་འབྱུང་ཞིང་རབ་ཏུ་ནའོ། །ཚིལ་ནད་ལས་གྱུར་པའི་སྐད་འགགས་པའི་ནད་ཐབས་ནི་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་སྐད་འགགས་པའི་ ནད་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་གོང་མའི་ནད་ལྔ་པོ་གང་ཡང་རུང་སྟེ།ཚིག་གསལ་བར་མི་ཕྱིན་ལ་ལེགས་པར་གསོར་མི་རུང་ཞིང་། སྐད་ཆེར་སུབས་པ་དེ་དག་གསོ་དཀའོ།

如果这种病痰浊成分较大，则会出现食欲不振、打嗝、咳痰、头身手脚沉重、唾液和痰液增多、感冒、呼吸不畅、声音嘶哑、胃火衰退等症状。
对于这种病症，要观察其难治易治的区别，即风、胆和痰三种病症全部发作时胃火衰退变小，痰液大量产生导致胃病阻塞，全身脉道阻塞，身体的七种精华以及大小便、汗液、风、胆、痰等十三种体内物质的热量都会减少。
胃火错乱燃烧，使食物精华不能消化转化为血肉等物质，食物精华变成痰液从口中吐出。胃中的食物也不能消化吸收，只是以粪便尿液向下排出。因此血肉等身体精华衰退，不能得到滋养，食物不消化就不能转为精华，不能转为精华就不能变成血液，又怎能转化为肉等精华呢？
腹中只有粪便积聚充满身体，因此全身肌肉消失，这就是称为消耗性疾病的肺痨。这种病症虽然症状不全，但病人体质虚弱，不能承受药物治疗，且病程较长的，就不能接受药物治疗而无法医治。
如果这种病症发作时间不长，体质尚可，能够承受药物治疗的则可以医治。
关于声音嘶哑阻塞的六种病症：声音嘶哑阻塞可由风病、胆病或痰病等不同病因引起，这三种病同时发作也会导致声音嘶哑，有些人因消耗性疾病肺痨而声音嘶哑，脂肪病也会导致声音嘶哑，这些都是导致声音嘶哑的原因。
其中风病引起的声音嘶哑症状为：声音低沉嘶哑，身体疲乏内部干燥，声音改变，喉咙内部感觉粗糙，喉咙里似乎有痰液涌动，喉咙内部发痒，声音不通畅而阻塞。
如果是风病、胆病和痰病三种病同时引起声音嘶哑，则会具备上述三种症状而声音嘶哑。
如果是由消耗性疾病肺痨引起声音嘶哑，则喉咙内部感觉粗糙摩擦，从喉咙处会排出腐烂物或灰褐色痰液，并且疼痛剧烈。
脂肪病引起的声音嘶哑症状与痰病引起的症状相似。
在这些声音嘶哑的病症中，如果是上述五种病中的任何一种，导致说话不清晰，难以治愈，声音严重嘶哑的，都是难以医治的。

།ཐ་མའི་ཚིལ་ནད་ལས་གྱུར་ཏེ་སྐད་སུབས་པ་འདི་ཡང་གསོ་དཀའ་སྟེ་ཐོང་ཤིག་།ཡི་ག་འཆུས་པའི་ནད་ ཐབས་སྣ་ལྔ་བཤད་པ།རླུང་ནད་དམ་མཁྲིས་པའི་ནད་དམ། བད་ཀན་གྱི་ནད། ནད་དམིགས་ཐ་དད་པ་གང་ཡང་རུང་སྟེ། ལྕེའམ་ཕོ་བ་ལ་གནས་ན་ཡི་ག་འཆུས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རླུང་ལས་གྱུར་ན་ཁའི་ནང་རོ་ཁའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ན་ཁའི་ནང་རོ་ མངར་བར་བྲོ་སྟེ་ཡི་ག་འཆུའོ།།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ཆར་ལས་གྱུར་ན་ཁའི་ནང་རོ་བྲོ་བ་མེད་དོ། །མྱ་ངན་གྱིས་བཏབ་སྟེ། སྙིང་མི་དགའ་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས་ན་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྲོ་སྟེ་རྔམ་པ་ལས་ཡི་ག་འཆུས་ན། མཁྲིས་པའི་ནད་དུ་གྱུར་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཡི་ག་འཆུས་པའི་ནད་དམིགས་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སློན་པའི་ནད་ཐབས་སྣ་ལྔ་བཤད་པ། སྐྱུག་བྲོ་ཞིང་སློན་པར་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་རླུང་ངམ་མཁྲིས་པའམ་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཐ་དད་པ་ལས་སློན་པར་འགྱུར་བ་དང་། རླུང་དང་བད་ཀན་མཁྲིས་ པའི་ནད་གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་སློན་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཡིད་དུ་མི་འོང་ཞིང་སྐྱུག་བྲོ་བར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་མཐོང་བ་ལས་སློན་པར་འགྱུར་བ་དང་དེ་ལྔའོ། །ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བས་བཏབ་པ་དང་། སྟོད་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་བྲང་དང་། ནམ་ཚོང་ན་འདུག་པ་དེས་གྱེན་དུ་ སློང་ཞིང་ཕུལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་སློན་པར་བྱེད་དོ།།སློན་པའི་ཐབས་ནི་ཁར་མཆིལ་མ་བསྟུད་པ་འབྱུང་ལ། དང་ག་མཆུ་ཁའི་ནང་ལན་ཚྭའི་རོ་བྲོ་ལ་ཡི་ག་རབ་ཏུ་འཆུ་ཞིང་སློན་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་སློན་ཏོ་ཅོག་སྤྱིའི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་སློན་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ལྟེ་བ་དང་ རྒྱབ་ཏུ་ཟུག་སྟེ་ན།རྩིབ་ལོགས་སུ་འང་ཟུག་སྟེ། ཆུང་ཟད་སྐྱུག་ཅིང་བར་ཆད་ལ། སྐྱུགས་པའི་རོ་བསྐ་ཞིང་དབུ་བ་ཅན་དུ་འབྱུང་སྟེ། སྒྲེགས་པ་དང་བཅས་པར་འོང་། སྐྱུགས་པ་མདོག་གནག་པ་དང་། ཁོང་ནས་སློན་པའི་ཚེ་ཁོང་ནས་སློང་ཞིང་། ཕུལ་བའི་ཤུགས་དྲག་ལ། སྐྱུགས་པ་མང་པོ་མི་འབྱུང་བ་ནི་ལུད་པ་ལུ། ཁ་སྐམ། སྙིང་དང་གླད་པ་ན། སྐད་ལ་གནོད་དེ་འགག་།ཁོང་སྙོམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་ན་རླུང་ནད་ཀྱིས་སློན་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སློན་པའི་ནད་ཐབས་ནི་སྐྱུགས་པ་ཐལ་ཁུ་བཞིན་རྩ་དམར་ལ་དུད་པ་ལྟ བུ་ལྗང་གུ་སྔོ་རྩེ་སེར།སྐྱུགས་པའི་ནང་ན་ཁྲག་ཀྱང་ཡོད་ལ། རོ་སྐྱུར་ལ་སྐྱུགས་པ་ཚ་སྟེ། དྲོད་ཆེ། སྐོམ་དད་ཆེ། བརྒྱལ། ལུས་ཕྱི་ནང་དུ་ཚ་བའི་ནད་ཐབས་དེ་ལྟ་བུར་སློན་ཏོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སློན་པའི་ནད་ཐབས་ནི་སློན་པའི་སྐྱུགས་པའི་མདོག་ སྣུམ་ཞིང་ཁར་བསིལ།བད་ཀན་དུ་སློན་པ་དེ་ནལ་ནལ་བྱེད་དེ་རིང་དུ་དྲང་དུ་རུང་ལ། སྐྱུགས་པའི་ནང་ན་ཆུ་བུར་ལྟ་བུའི་རིལ་རིལ་པོ་ཡོད། སློན་པའི་རོ་མངར་བ་ལན་ཚྭ་བྲོ། སློན་པའི་ཐབས་ཆེས་ཏེ་བ་སྤུ་ལངས་ཏེ། ཤ་དང་སྤུ་བརྩེ་སྟེ་རེག་མི་བཟོད། ཁ་གདོང་སྐྲང་། ཁའི་ནང་རོ་མངར་བར་བྲོ། བློང་བློང་པོར་འདུག་།སྙིང་ག་ནས་མཆིལ་མ་མང་དུ་འོང་བའི་ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་གསུམ་ཆར་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ནད་སྣ་གསུམ་གྱི་ནད་ཐབས་ཐམས་ཅད་ཚང་བར་ན་ཞིང་སློན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡིད་དུ་མི འོང་ཞིང་སྐྱུག་བྲོ་བའི་དངོས་པོ་མཐོང་ན་སློན་པ་ནི་རུལ་བ་དང་མི་གཙང་བ་དང་།བཙོག་པ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་མཐོང་ངམ་ཐོས་པས་སྐྱུག་བྲོ་སྟེ་སློན་པར་བྱེད་དོ།

由最后的脂肪病引起的声音嘶哑，这也难以治愈，应当放弃。
厌食症的五种病症说明：
无论是风病、胆病、或痰病，任何不同的病症，若在舌头或胃部出现，就会引起厌食。
具体来说，如果是由风引起的，口中会有苦味。如果是由痰引起的，口中会有甜味而厌食。如果是由风、胆、痰三者共同引起的，口中则没有味道。
如果因忧愁而心情不悦并厌食，这是由风病引起的。如果因愤怒和暴躁而厌食，这是由胆病引起的。
因此，厌食症的五种症状就是这样。
呕吐症的五种病症说明：
产生恶心和呕吐的病症，可能是由风、胆或痰病的不同病症引起呕吐，或由风、痰、胆三病共同引起呕吐，或由看到令人不悦且令人作呕的事物而引起呕吐，共有这五种。
当被这些病症中的任何一种击中时，向上行走的风在胸部和肋骨间积聚，它会向上推动并引起呕吐。
呕吐的症状是口中不断流出唾液，味觉和嘴唇内有咸味，极度厌食并呕吐，这是所有呕吐症的共同症状。
其中，由风病引起的呕吐症状是：脐部和背部疼痛，肋部也疼痛，轻微呕吐且断断续续，呕吐物味道发涩且有泡沫，伴有打嗝，呕吐物颜色发黑，从腹中呕吐时用力强烈，但呕吐物不多，咳嗽，口干，心脏和大脑疼痛，声音受损而堵塞，腹部不适，这些都是风病引起的呕吐症状。
由胆病引起的呕吐症状是：呕吐物像碱水一样，带有血丝，呈暗绿色或蓝绿色带黄，呕吐物中还有血，味道酸涩，呕吐物发热且温度高，口渴严重，昏厥，身体内外发热，这样的症状就是胆病引起的呕吐。
由痰病引起的呕吐症状是：呕吐物颜色油腻且入口清凉，痰液呕吐时粘稠可拉长，呕吐物中有像水泡一样的圆形物体，呕吐物味道甜而咸，呕吐症状严重时会起鸡皮疙瘩，肌肉和毛发竖立而难以触摸，面部浮肿，口中有甜味，感觉昏沉，从心窝处有大量唾液流出，这就是这种病症的表现。
由风、胆、痰三者共同引起的病症，具有三种病症的所有症状并伴有呕吐。
至于看到令人不悦且令人作呕的事物而呕吐的情况是：看到或听到腐烂的、不净的、污秽的、令人作呕的事物而感到恶心并呕吐。

།སློན་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ནད་ཐབས་གང་ཡང་རུང་སྟེ། འཆི་བར་འགྱུར་བའི་ལྟས་སམ། མཚན་མ་ ངན་པ་བྱུང་ན་གསོར་མི་རུང་སྟེ།དཔྱད་མ་བྱེད་ཅིག་།སྙིང་ན་བ་དང་། ལྟོ་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པའི་ནད་ཐབས་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བའི་ནད་ཐབས་དང་། ཕོ་བ་ན་བེའུ་སྣབས་ཡོད་པས་མཆིན་པ་ན་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཐབས་བཤད་པའོ། །སྙིང་ན་བའི་ནད་ཐབས་ནི་སྙིང་ན་བ་ཡིན་ ནོ།།ཁོང་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་ན་ལྷག་པར་ན་སྟེ། སྙིང་ན་བ་དང་། སྲིན་བུའི་ཐབས་ཀྱི་ཚུལ་ནད་ཐབས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ན་བའི་ནད་ཐབས་ནི་རབ་ཏུ་ན་ལ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དེ་ཡང་སོ་སོར་འཕྲོ་བར་བྱེད། བརྡུངས་སམ་བཅོམ་པ་སྙམ་བྱེད། སྙིང་རེངས་པ་སྙམ་བྱེད། གཤེར་བག་མེད་སྟོང་པར་གྱུར་པ་སྙམ་བྱེད། གློ་བུར་དུ་སེམས་ཞུམ་པར་བྱེད། སྙིང་མི་དགའ། འཇིགས། སྒྲ་གྲག་ན་མི་བཟོད། འཕར་ཞིང་འདར། གཟུས་པ་སྙམ་བྱེད། རྨོངས་བག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་དབུགས་འཆད། གཉིད་ཆུང་། ནད ཐབས་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ན་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ན་བ་ཡིན་ནོ།།མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་གྱུར་ཏེ་སྙིང་ན་བའི་ནད་ཐབས་ནི་སྐོམ་དད་ཆེ། མགོ་འཁོར། བརྒྱལ། ཁོང་ཚ། ལུས་རྔུལ། ཐང་ག་དང་གྲེ་བ་ནས་ཡར་སྐྱུག་།ལུས་སྙོམ་ཞིང་སྒྱིད་སྐྱུར། སྐྱུགས་པ་མཁྲིས་པ་དང་ རོ་སྐྱུར་བར་བྲོ་ལ་དུད་ཁར་འོང་།ཤ་མདོག་སེར། རིམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདེབས་སོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ན་བའི་ནད་ཐབས་ནི་སྙིང་རེངས་པ་སྙམ་བྱེད། སྙིང་ན་རྡོ་བ་ཡོད་པ་སྙམ་བྱེད། ཁུར་ཐང་གར་བླངས་པ་སྙམ་བྱེད་དེ། ལུད་པ་ལུ། ཕོ་བའི་དྲོད་ཉམས། ཁ་ནས་ བད་ཀན་དང་མཆིལ་མ་མང་དུ་འབྱུང་།གཉིད་ཆེ། ཁོང་སྙོམ། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པའི་ནད་ཐབས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་སྙིང་ན་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ནད་སྣ་གསུམ་གྱི་ནད་ཐབས་ཀུན་ ཚང་བར་ན་བར་འགྱུར་རོ།།སྲིན་བུ་ཡོད་པའི་ནད་ཐབས་ནི་མིག་སྤྱིར་ཅུང་ཟད་གནག་།མུན་པར་ཞུགས་པ་སྙམ་དུ་མི་དྲན། སྙིང་ན། ལུས་སྐམ། ལུས་གཡའ། ཁ་ནས་ཆུ་འཛག་།མཆིན་ངོགས་ཐོག་ཐག་ཏུ་སོག་ལེས་དྲུད་པ་སྙམ་དུ་ཚ་བར་བྱེད་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྲིན་བུའི་ནད་ཐབས་དྲག་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་མྱུར་དུ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དཔྱད་མྱུར་དུ་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལ་སྐོམ་དད་ལྷག་པར་ཆེ་བར་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་སོ་སོ་ལ་སྐོམ་དད་ཆེ་བར་གྱུར་པ་དང་། གསུམ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། རིམས་ནད གྱིས་བཏབ་པ་ལས་སྐོམ་དད་ཆེ་བར་གྱུར་པ་དང་།ནད་ཐབས་དྲུག་ཡོད་དོ། །སྐོམ་དད་སྐྱེས་སོ་ཅོག་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་རྒྱས་པའི་གཞིས་སྲོག་ཟུངས་བདུན་འཕྲོད་སྙོམས་ཤིང་འདུག་པ་ལས་དཀྲུགས་ཏེ་ནད་བསླངས་ནས། དང་པོ་བསྐམས་པར་བྱས་ནས་ལུས་ཐམས་ཅད་ འདར།མགོ་འཁོར། ལུས་ཚ། སྐོམ་དད་ཆེ། ཁོང་ཚ། རྨོངས་པར་བྱེད། ལྕེའི་དྲུང་དང་། མགུལ་པ་དང་། གློ་དང་། བད་ཀན་དང་སྐོམ་འཐུངས་པ་རྩར་འགྲོ་བ་རྣམས་བསྐམས་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ནད་གཞི་ལས་སྐོམ་དད་ཆེ་བའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ནད་སྣ་དྲུག་ལས་སྐོམ་ དད་ཆེར་སྐྱེས་པའི་ནད་ཐབས་ཀྱི་སྤྱི་ནི།ཁ་བསྐམས་ཏེ་སྐོམ་འཐུངས་ཀྱང་མི་ངོམས་ལ་ཁ་ཟས་མཐོང་ན་ཁྲོ། སྐད་འགག་།གྲེ་བ་དང་མཆུ་དང་ལྕེ་རྣམས་རྩུབ་པོར་གྱུར་ལ་ལྕེ་འབྱིན་པར་བྱེད་ཁོང་སྙོམ། ཚིག་མང་དུ་སྨྲ། སེམས་མྱོས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐེམ་ གྱིས་གདུངས་པའི་ནད་དམ།སྐོམ་འགགས་པའི་ནད་དུ་གྱུར་པ་སྔར་བཤད་པའི་དམིགས་དེ་དང་འདྲ་བར་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།

如果病人出现这样的病症，若有死亡的征兆或不好的预兆，就不能医治，不要进行医疗。现在讲述心痛、腹中有虫的病症、极度口渴的病症、胃中有粘液而肝脏疼痛等病症。
心痛的病症就是心脏疼痛。腹中有虫时会更加疼痛，心痛和虫病的症状有五种类型。其中，由风病引起的心痛症状是：剧烈疼痛且疼痛游走不定，感觉像被打击或碾压，感觉心脏僵硬，感觉空虚无物，突然精神萎靡，心情不愉快，恐惧，听到声音就受不了，颤抖发抖，感觉像被刺痛，意识模糊呼吸困难，睡眠减少。出现这样的症状就是由风病引起的心痛。
由胆病引起的心痛症状是：口渴严重，头晕，昏厥，内热，出汗，从喉咙向上呕吐，身体疲软无力，呕吐物带有胆汁且味酸，呈灰色，肤色发黄，还会发烧。由痰病引起的心痛症状是：感觉心脏僵硬，感觉心中有石头，感觉像背负重担，咳嗽，胃部消化功能减弱，口中痰液和唾液增多，嗜睡，腹部不适，没有食欲，会发烧，这就是这类病症的表现。
由风病、胆病和痰病三者共同引起的心痛症状会表现出三种病症的所有特征。有虫病的症状是：眼睛整体略显发黑，感觉进入黑暗中般不清醒，心痛，身体消瘦，身体发痒，口水流出，肝部位感觉像被锯子锯一样发热，这就是有虫，这种严重的虫病症状会很快造成危害。要迅速进行治疗。
关于极度口渴的病症，有六种类型：分别由风、胆、痰单独引起的口渴，三者共同引起的口渴，以及由发烧引起的口渴。所有口渴症状的产生都是由于风和胆两种病因增长，扰乱了原本平衡的七种身体要素，首先使身体干燥，然后全身发抖，头晕，身体发热，口渴严重，内热，意识模糊，舌根、喉咙、肺部、痰液和饮水通道都变得干燥，这样的病因会导致严重口渴症。
这六种病因引起的口渴症状的共同特征是：口干且喝水也不解渴，看到食物就厌恶，声音嘶哑，喉咙、嘴唇和舌头都变得粗糙且伸舌头，腹部不适，话多，神志恍惚，这就是因干渴而痛苦的病症，或者发展成为饮水梗阻的病症，会如前所述的特征那样发展成疾病。

།དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་སྐོམ་དད་ཆེ་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ཁོང་རྨྱ། ཉམས་དམན། མུར་འགྲམ་དུ་ཟུག་།ཀླད་པ་འཁོར། སྣས་དྲི་ཅི་བྲོ་བ་མི་ཚོར། ལྕེས་ཀྱང་རོ་ཅི་ བྲོ་མི་ཚོར།རྣ་བས་ཀྱང་སྒྲ་མི་ཐོས། གཉིད་མེད། ཉམས་འཚག་།ཟས་ཆུ་གྲང་མོ་འཐུངས་ན་ནད་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །མཁྲིས་པ་ལས་སྐོམ་དད་དུ་གྱུར་ན་བརྒྱལ། ཁའི་ནང་རུལ་རོ་ཁ་བ་བྲོ། མིག་ལམ་དུ་དམར་བ་མཐོང་། རྟག་པར་ཁ་སྐམ། ཁོང་ཚ། དབུགས་མནམ་ མོ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐོམ་དད་སྐྱེས་པའི་ཐབས་ནི་དང་པོ་བད་ཀན་གྱིས་ནང་དུ་འགགས་ཤིང་ཆོད་པས་རླུང་འགགས་ཏེ་འཁྲུགས་པས་སྐོམ་འཐུངས་པ་རྩར་འགྲོ་བའི་རྩ་སྒོ་དེ་རླུང་དེས་འགགས་ནས་བད་ཀན་འཇིམ་རྫབ་འདྲ་བ་དེ་ཡང་རླུང་གིས་བསྐམས་པ་དང་། མགུལ་ པའི་ནང་གྲ་མས་གང་བ་བཞིན་དུ་ཚ་ལ་རྩུབ།གཉིད་ཆེ། ཁའི་ནང་རོ་མངར་བ་བྲོ། ལྟོ་ལྦོ། མགོ་བོ་ཡོ་ཡོ་པོ་ལ་ཉམས་མཐོང་བག་ཏུ་འགྱུར། སློན་ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། ལུས་སྙོམ། ཟས་མི་འཇུའོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ཀའི་ནད་ལས་ གྱུར་ཏེ།སྐོམ་དད་སྐྱེས་པའི་ན་བའི་ནད་ཐབས་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་དམིགས་སོ་སོར་བཤད་པའི་ནད་ཐབས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཚང་བར་ན་བ་ཡིན་ནོ། །ཕོ་བ་ན་བེའུ་སྣབས་ཡོད་པ་ལས་སྐོམ་དད་སྐྱེས་པ་དང་། མགུལ་པར་ཁ་ཟས་ཐོགས་ཏེ་མིད་དུ་མི་རུང་བ་ ཡང་སྐོམ་པའི་ལན་ཡིན་ཏེ།འདི་ཡང་རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་ལ། སྐོམ་ཧ་ཅང་དྲགས་སམ་མངས་ན་ཡང་སྐོམ་དད་ཀྱི་ནད་དུ་གྱུར་ཏེ། ཟས་སྣུམ་བག་ཟོས་པ་དང་། ཟས་ལྕི་བ་དང་། སྐྱུར་བག་དང་། ལན་ཚྭ་ཆེ་བ་བག་ཟོས་པ་ འདི་ལྟ་བུས་ཀྱང་བད་ཀན་སྐྱེས་པའི་སྐོམ་དད་ཀྱི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།།བཅུད་དང་ཟས་ཟད་པ་ལས་སྐོམ་དད་དུ་གྱུར་ན་ནི་གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཐབས་བཤད་པ་དང་འདྲའོ། །རིམས་ནད་ལས་སྐོམ་དད་སྐྱེས་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁོང་བསྐམས་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཟ་གུར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་དང་། རིམས་ལ་སོགས་པ་ནད་ཡུན་རིང་པོར་བཏབ་པའི་ནད་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་། ན་བ་ལས་སྐོམ་དད་སྐྱེས་པའི་ནད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་རིམས་ནད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ནད་ཐབས་དང་འདྲ་བར་བཤད་དོ། །ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་ལྔ་པ་རྫོགས སོ།། །།ཆང་གི་ཉེས་དམིགས་དང་། ནད་ཐབས་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་ལེའུ་དྲུག་པ་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཆང་གི་རང་བཞིན་དང་རོའི་བྱེ་བྲག་ནི་སྤྱིར་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ་གང་ཞེ་ན། རྣ་བ་དྲོད་ཆེ་བ་རྩུབ་པ་དྲག་པ་སྐྱུར་བ་བུད་མེད་དང་ཕྲད་པར་འདོད་པ་ལུས་ལ་མྱུར་དུ ཁྱབ་པར་བྱེད།ལུས་ཡང་འབར་ཏེ་མདངས་ཅན་དུ་འགྱུར། འཕྲལ་དུ་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །མིའི་ཁོང་ན་མདངས་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བྱེ་བྲག་བཅུའི་ཚུལ་དུ་གནས་ཏེ། ཆང་གི་ཚུལ་འདི་བཅུ་ལས་བཟློག་པར་བལྟའོ། །དུག་ཀྱང་རྣོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་འདི་བཅུའི་ཚུལ་དུ་ གནས་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་ཧ་ཅང་དྲགས་ཆེས་པས་སེམས་མ་རུངས་པར་བྱེད།འཆི་བར་བྱེད་དོ། །ཆང་གི་མཐུའི་ཡོན་ཏན་ནི། རྣོ་བ་དང་། དྲོད་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །མིའི་ཁོང་ན་མདངས་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་རྔུལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཅུར་བལྟའོ། ། དེ་ལ་ཆང་གི་ཡོན་ཏན་དེའི་རྣམ་པ་བཅུས་ནི་མིའི་ཁོང་ན་མདངས་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཅུ་གནས་པར་བྱས་ནས་སེམས་བསྒྱུར་ཏེ། ཁྲིད་པ་དེ་ནི་ར་རོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ཆང་འཐུངས་པས། ཐོག་མ་བཟི་བ་ནི་སྙིང་དགའ་སྟེ། གཏམ་དང་བཞད་གད་བྱེད་པར་འགྱུར བ་ཡིན་ནོ།

关于风病引起的口渴症状是：神志不清，体力衰弱，下颌疼痛，头晕，鼻子闻不到任何气味，舌头也尝不到任何味道，耳朵也听不到声音，失眠，身体虚弱。如果饮用冷饮食，对病情有帮助。
如果是胆病引起口渴，会出现昏厥，口中有腐烂的苦味，视野中看到红色，经常口干，内热，呼吸有臭味。
痰病引起的口渴症状是：首先因痰阻塞内部而阻断，导致风气阻塞混乱，使饮水通往脉道的通道被风气阻塞，痰液如泥浆般被风气干燥，喉咙内如被糠秕充满般干燥粗糙，嗜睡，口中有甜味，腹胀，头摇晃不定而显得高傲，不想进食，身体沉重，食物难以消化。
由风、胆、痰三者病症引起的口渴症状，具有前述风、胆、痰各自病症的所有特征。
胃部有粘液而引起的口渴，以及喉咙被食物卡住无法吞咽也会引起口渴，这也是由风病和胆病引起的。
胃火过旺时，如果过度饮水也会转变成口渴病。食用油腻食物、重口味食物、酸性食物和过咸的食物，也会引起痰病性的口渴病。
如果是因营养和食物耗尽而引起的口渴，其症状与肺痨消耗病的症状相似。
由热病引起的口渴病症状是：身体内部如干枯一般，如发痒一般，以及热病等长期疾病，任何这类疾病引起的口渴病症状，都与热病的自然症状相似。
病因论第五章完。
现在讲解第六章：酒的过患和病症等。
酒的本性和味道的区别总共有十种，即：辛辣、温热、粗糙、猛烈、酸性、使人想与女性接触、迅速遍布全身、使身体轻盈发光、立即使人清醒。
人体内的精华有十种形式，酒的这十种性质与之相反。毒药虽然也具有辛辣等这十种性质，但因其过于猛烈而使心智恶化，导致死亡。
酒的力量特质是：辛辣、温热等。人体内精华的特质是：出汗等十种特质。
酒的这十种特质会改变人体内的十种精华特质，使心智转变，这就是所谓的醉酒。
最初饮酒时，开始醉酒会感到心情愉悦，会说话和大笑。

།དེ་བས་མང་དུ་འཐུངས་ཏེ་ར་རོ་བ་ནི་རིགས་པ་དང་། མི་རིགས་པ་ཅལ་ཅོལ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་དང་། བག་མེད་པར་གནས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ངན་པས་བཅོས་ནས་སེམས་རྨོངས་པ་སྟེ། བདེ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་འཁྲུལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཆང་གིས་ འབྲིང་ཙམ་དུ་ར་རོ་བ་དང་།གཏུ་ལུམ་ཉིད་དུ་ཁོམ་པར་མ་གྱུར་པའི་བར་གྱི་ཚེ་ནི་རྡུལ་དང་མུན་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་ཚིག་ཅལ་ཅོལ་མང་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁྲོ། ང་རྒྱལ་ཆེ། སེར་སྣ་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ ལ་མུན་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིགས་པའི་སེམས་མེད།གཉིད་བྲོ། སྙོམ། སྙིང་ལ་བརྩམས་པ་མེད་པར་སེམས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་སྨྱོན་པའམ་སྦྲུལ་པོ་ཆེ་བཏགས་པ་ལས་ཤོར་བ་དང་འདྲ་སྟེ། ཅི་ལ་ཡང་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཚེ་ ནི་ངང་ཚུལ་ངན་པའི་རང་བཞིན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པས།ཆང་གཅིག་པུ་ལས་རང་འགྲོའི་ལམ་དུ་མང་པོ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གསུམ་པོའི་ཚེ་རབས་སུ་ར་རོ་བ་ནི་ཤི་བ་བཞིན་ཚོར་བ་མེད་པར་ཉལ་ཏེ་འདུག་གོ། །དེ་ནི་ཤི་བ་བས་ཀྱང་སྡིག་པའི་རང་བཞིན་དུ་ འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཚེ་ནི་རབ་ཏུ་སྡིག་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་ཆང་ལ་ཞུགས་ཤིང་མྱོས་པ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། དོན་དང་དོན་མེད་པ་དང་། ཕན་པ་དང་གནོད་པའི་དམིགས་མི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་ལྟ་ མཛངས་པ་སུ་ཞིག་བསྟེན་པར་བྱེད།ཆང་གིས་ནི་མྱོས་པར་བྱེད། འཇིགས་པ་དང་མྱ་ངན་དུ་འགྱུར། ཁྲོས་པ་དང་སྲོག་གི་བདུད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན། སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། མྱོས་པ་དང་བརྒྱལ་བར་གྱུར་པ་དང་ནད་ཀྱིས་འདེབས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཆང་གཅིག་པུས་དྲན་པ་ཉམས་པར་བྱས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལས་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་འོང་བར་འགྱུར་ན་ཆང་གི་ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ལྟ་བཤད་ཀྱང་མི་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཆང་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་མི་དགོས་ཀྱི། ཁ་ཟས་མི་རིགས་པ་ཞིག་ཟོས་ན་ཡང་ནད་དུ་འགྱུར་བའམ་འཆི་བར འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཆང་གི་ཉེས་དམིགས་ནི་མིས་བསྒྲུབ་པའི་མདོ་ནོར་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་ཐར་པའི་ལམ་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བ་དང་། འདི་གསུམ་དང་བྲོ་དང་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་། ཁྲེལ་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཡང་མེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཆང་ལ་སྲ་ སྟེ།ཆང་འཐུངས་ཀྱང་ཧ་ཅང་ར་རོ་བར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཉམས་འཚག་ཡོད་དེ་ཚོར་བ་དང་། སྔར་ཁ་ཟས་ཟོས་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཆེར་ཟ་ཕོད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་ཁ་ཟས་སྣུམ་བག་ཟ་བ་དང་། སྙིང་སྟོབས་ཆེ་བའི་མི་དང་། ན་ཚོད་དར་ལ་བབ་སྟེ་གཞོན་པ་དང་། རྟག་ཏུ་ཆང་མི་འཆད་ པར་འཐུང་བ་ལྟ་བུ་དང་།ཕ་མའི་རྒྱུད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་ཆང་འཐུང་འཐུང་བར་གྱུར་པ་དང་། ལུས་ཚིལ་དང་བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆེ་ལ། རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ཤས་ནི་ཆུང་། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ནི་ཆེ་ཞིང་བརྟན་པར་ཡང་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཆང་ལ་སྲ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཡང་ར་རོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ ཆང་ལ་སྙི་སྟེ་ར་རོ་ཞིང་མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་མི་ནི་ཆང་ལ་སྲ་བའི་དམིགས་སྣ་རེ་རེ་ནས་བཤད་པ་དེ་ལས་བཟློག་ན།ཆང་ལ་སྙི་ཞིང་ར་རོ་བར་འགྱུར། ཆང་ལ་བརྐམ་ཞིང་དྲག་ཏུ་འཐུངས་པ་དང་། སྤྲོ་ཐུང་ཞིང་ཁྲོ་བ་ལྟ་བུ་ནི་ཆང་ལ་སྙི་ཞིང་མྱུར་དུ་ར་རོ་བར་འགྱུར་རོ།

因此，过量饮酒醉酒会导致说出合理与不合理的胡言乱语，放逸而住，以邪恶分别心造作而心迷乱，认为是快乐而产生错觉。如是，酒醉到中等程度，在尚未完全失去意识之前的阶段称为具有激情和愚痴的本性。其中激情的本性是说许多胡言乱语，易怒、傲慢、吝啬，会变成这样。
其中所谓转为愚痴本性是指无有恐惧心，嗜睡，昏沉，心无所系，如同发狂的大象或挣脱束缚的大蛇一般，对任何事都无所作为。在这种时候，成为恶劣性格和过失的所依，仅仅因为酒就显示出许多堕落之道。
第三阶段醉酒如同死人一般无有知觉而躺着。这比死亡更为罪恶，此时称为住于极大罪恶。因此，沉溺于酒而醉酒，会使人不能分辨正法与非法、快乐与痛苦、有意义与无意义、利益与损害，那么有智之人谁会亲近这样的人呢？
酒会使人醉乱，产生恐惧和忧愁，成为愤怒和生命的魔障，就是如此。会引发精神错乱病、健忘病、醉乱、昏厥和疾病。因此，仅仅因为酒而失去正念，由此会产生一切过失，那么就不必说酒的五种过患了。因此，不要说酒了，即使吃了不当的食物也会生病或死亡。
又，酒的过患会使人无法成就财富、受用和解脱道等所求，远离这三者，也无有羞耻心等。关于对酒耐受的人，饮酒也不会过度醉乱的是因为有节制和感知，之前吃过食物，能吃较多食物，经常食用油腻食物，体力强壮的人，年富力强的年轻人，经常不断饮酒的人，
父母血统中习惯饮酒的人，体内脂肪和痰液成分多而风胆成分少，胃火旺盛且稳定的人，这样的人对酒耐受，即使饮酒也不会醉乱。关于对酒不耐受而易醉乱的人，与前述对酒耐受的特征相反，则对酒不耐受而易醉。贪酒且剧烈饮酒，性情暴躁易怒的人对酒不耐受且易快速醉乱。

།དེ་ལ་ཆང་ གི་ནང་ན་མྱུར་དུ་ར་རོ་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཆང་སར་པ་སྐྱུར་ཞིང་སྐྱུར་བ་ལྟ་བུ་མང་དུ་འཐུངས་ན་མྱུར་དུ་ར་རོ་བར་བྱེད།དེ་ལ་ཆང་ནད་ཀྱི་ཐབས་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་དང་། འདུས་པའི་ནད་རྣམ་པ་བཞི་ལས་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ན་ཆང་ལས་ ནད་དུ་གྱུར་ན་ཡང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀུན་ཚོགས་པར་འབྱུང་མོད་ཀྱི།མིང་ནི་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པ་ཞེ་འམ་མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་སོ་སོར་འདོགས་སོ། །དེ་ལ་ཆང་ནད་དོ་ཅོག་སྤྱིའི་ནད་ཐབས་ནི་རབ་ཏུ་རྨོངས་པར་འགྱུར། སྙིང་མི་དགའ། ཚད་ པས་འཁྲུ།རྟག་ཏུ་སྐོམ། གྲང་བའི་རིམས་སམ་ཚ་བའི་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། ཀླད་པ་ན། རྩིབ་ལོགས་ཀྱི་རུས་པ་ཟུག་ཅིང་ན། ལུས་དང་རྐང་ལག་འདར། ལུས་ཀྱི་སྲོག་གི་གནད་ཀུན་བཅད་དམ་བརྡུངས་པ་སྙམ་བྱེད། རྐེད་པ་ན། བརླ་ན། མིག་རབ་རིབ་ཁྱེར། ལུད་པས་བཀར། དབུགས་མི་བདེ། མཚན་མོ་གཉིད་མེད། ལུས་རྔུལ་བཤང་བ་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་འདྲ་བར་འོང་། ལུས་སྐྲང་། སེམས་རྨོངས་བག་ཏུ་བྱེད་དེ། འདི་མན་ཆད་ནད་དོ་ཅོག་སྤྱིའི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཆང་ལས་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི། ནད ཐབས་གཞན་ནི་གོང་མ་དང་འདྲ་ལ་དེ་ལས་ལྷག་པར་གཉིད་མི་འོང་ངོ་།།དབུགས་མི་བདེ། གླད་པའི་སྤྱི་བོ་ལོགས་སུ་ན། རྨི་ལམ་ན་ཕན་ཚུན་དུ་འགྲོ། གནམ་ལ་འཕུར། གཤིན་དོགས་ལྟ་བུ་དང་ལྷན་ཅིག་གཏམ་ཟེར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། ། ཆང་ལས་མཁྲིས་པའི་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ཚ་བའི་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། ལུས་རྡུལ། རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་།ཚད་པས་འཁྲུ། སྐོམ་དད་ཆེ། མགོ་བོ་འཁོར། མིག་རྩ་དམར་ཞིང་རྩ་སེར། མཁུར་ཚོས་དམར་པོར་འགྱུར་རོ། །ཆང་ལས་བད་ཀན་གྱི་ནད དུ་གྱུར་བའི་ནད་ཐབས་ནི་སློན།སྙིང་ན་ཞིང་མི་དགའ། གཉིད་ཆེ། ལུས་དང་རྐང་ལག་འདར། ཁོང་ལྕིའོ། །ཆང་ལས་འདུས་པའི་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ནད་སྣ་གསུམ་གྱི་ནད་ཀུན་ཚོགས་པར་ན་བར་འགྱུར་རོ། །ཆང་རྟག་ཏུ་འཐུང་འཐུང་སྟེ་གོམས་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་ ལས་ཆང་ཅིག་ཅར་བཅད་དེ་ཕྱིན་ཆད་མི་འཐུང་བ་དེ་ཡང་ནད་རྣམ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ།འཇོམས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ནད་དང་། ལུས་བསྐམ་པའི་ནད་དང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཞེ་ན། ཆང་བཅད་པས་རླུང་ནད་དྲག་ཏུ་གཡོ་བ་དང་ཉམས་འཚག་ལྷག་པར་དྲག་ཏུ་འབྲི་བར་ གྱུར་པ་ལས་མཆིལ་མ་དང་།བད་ཀན་ཕྱིར་འདོར་བས་མགུལ་སྐམ། གཉིད་རབ་ཏུ་ཆེ་སྟེ། སྒྲ་རྣམས་གྲག་པ་མི་བཟོད་པ་དང་བློང་བག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་འཇོམས་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བསྐམ་པར་འགྱུར་བའི་ནད་ཐབས་ནི་དཔུང་པ་དང་ཀླད་པ་ན། སྙིང་དང་ མགུལ་པ་ན།མོང་མོང་པོར་འགྱུར། ལུད་པས་བཀར། སྐོམ་དད་ཆེ། སྐྱུགས་པ་མི་འབྱུང་བཞིན་དུ་སྐམ། སྐྱིགས་བུས་ཕུལ་ཞིང་སྐྱུག་།རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །སུ་ཡང་རུང་། བག་ཆང་བཅད་དེ་ཐུབ་པ་དེ་ནི་ཉེས་དམིགས་ཀུན་ཐུབ་ པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན།བློ་དང་སེམས་སྔོན་གྱི་སར་ཆུད་དེ། དྲན་ཞིང་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་འཁྲུལ་པ་ནམ་ཡང་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

关于酒，在酒中迅速醉酒的情况是：如果大量饮用新酿造的酸性酒，会迅速醉酒。关于酒病的病症也有四种：风病、胆病、痰病和三病俱发的病症四种。
另外，如果因酒成病，虽然风、胆、痰病都会一起出现，但名称上会分别称为'由风病引起'或'由胆病引起'等。
关于所有酒病的一般症状是：变得极其迷糊，心情不悦，热泻，经常口渴，发冷热病，头痛，肋骨疼痛，身体和四肢颤抖，感觉身体所有要害被切断或击打，腰痛，大腿痛，眼睛模糊，咳嗽，呼吸不畅，夜晚失眠，身体出汗如同大便向下排出，身体浮肿，意识迷乱，以上是所有酒病的一般症状。
关于因酒引起的风病症状：其他症状与上述相同，但更严重的是失眠，呼吸困难，头顶侧面疼痛，做梦时四处走动、飞上天空、与死者交谈等。
因酒引起的胆病症状是：发热病，身体出汗，意识迷乱，热泻，极度口渴，头晕，眼睛血丝发红且发黄，面颊发红。
因酒引起的痰病症状是：呕吐，心痛且不悦，嗜睡，身体和四肢颤抖，腹部沉重。
因酒引起的三病俱发症状是：三种病的症状全部一起发作。
对于长期饮酒成瘾的人突然戒酒不再饮用，也会产生两种病：一种称为'摧毁病'，另一种是身体干枯病。
为什么呢？因为戒酒会导致风病剧烈发作，体力急剧下降，唾液和痰液外排，喉咙干燥，极度嗜睡，无法忍受声音，意识迷乱，这就是所谓的'摧毁病'。
关于干枯病的症状是：肩膀和头部疼痛，心脏和喉咙疼痛，变得迟钝，咳嗽，极度口渴，想吐却吐不出来而干呕，打嗝并呕吐，发热等病症。
任何人能够戒掉酒瘾的，就是能够克服所有过失的本性之人，智慧和心灵恢复到从前的状态，记忆清晰，身心行为永远不会错乱。

།ཡང་ཆང་འཐུངས་ཏེ་ར་རོ་བ་རྡུལ་གྱི་སྐྱོན་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་མུན་པའི་སྐྱོན་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་ཅིང་གནོད་པར་ཟོས་པས་བཅུད་དངས་མ་རྒྱུ་བའི་རྩ་དང་ཁྲག་རྒྱུ་བའི་རྩ་རྣམས་དང་། སེམས་འཇུག་པའི་རྩ་རྣམས་འགགས་པ་ལས་ནད་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞེ་ན་མྱོས་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ཀུན་ཏུ་སོང་བ་དང་། ནད་འདི་རྣམ་པ་གསུམ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏེ་ནད་དཀྱེལ་ཡང་གོ རིམས་བཞིན་ཆེའོ།།དེ་ཡང་མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་ནད་གཞི་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་ལས་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་དང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་འདུས་པས་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཁྲག་ནད་ལས་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཆང་ལས་མྱོས་ པར་འགྱུར་བ་དང་།དུག་གིས་ཀྱང་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་ཀྱིས་མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་ནད་ཐབས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་མང་དུ་སྨྲ་བ་ལ་ཆགས། མང་དུ་སྨྲ། ཚིག་བརྐམ་པར་སྨྲ། ལུས་ཀྱི་བྱེད་པ་རྣམས་འཁྲུལ་ཞིང་གཡོ་བའི་བག་ཡོད། ལུས་ རྩུབ་ལ་མདོག་གནག་།རྩ་དམར། འདི་ལྟ་བུ་ནི་རླུང་ནད་ཀྱིས་མྱོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀྱིས་མྱོས་པའི་ཐབས་ནི་ཁྲོ་བཞིན་མདོག་དམར་ལ་སེར་བར་སྣང་། ཚིག་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ཡང་འཐབ་པར་དགའ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་གྱིས་མྱོས་པའི ནད་ཐབས་ནི་བཞིན་མདོག་རྩ་དཀར་ཅི་ཡང་མི་སྨྲ་མི་བྱེད་པར་འདུག་ཅིང་ལེ་ལོ་ཆེ་བར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་མྱོས་པའི་ནད་ཀྱི་ཐབས་ནི་རླུང་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཀའི་མྱོས་པ་དང་འདྲའོ། །ཁྲག་ནད་ཀྱིས་མྱོས་པའི་ ཐབས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་རེངས་ཏེ་བརྐྱང་བསྐུམ་མི་ནུས།མིག་ཀྱང་ཕྱེ་བཙུམས་མི་ནུས་ཏེ་ཧར་བག་ཏུ་འདུག་ལ་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀྱིས་མྱོས་པའི་ཚུལ་དང་ཡང་འདྲ་བར་བལྟའོ། །ཆང་གིས་ར་རོ་སྟེ་མྱོས་པའི་ནད་ཐབས་ནི་སྐད་ཀྱི་གདངས་དང་། ཚིག་དང་ལུས་འགྱུར་ཚིག་གི་ སྨྲ་བ་དང་ལུས་ཀྱི་བྱེད་པ་རྣམས་འཁྲུལ་བར་བྱེད་དོ།།དུག་གིས་མྱོས་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ལུས་འདར། གཉིད་རབ་ཏུ་ཆེ། གོང་མའི་ནད་ཐབས་ཀུན་ལས་ལྷག་པར་ནད་ཆེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་མྱོས་པའི་ནད་ཀྱིས་འདེབས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་རླུང་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དེ་བདུན་གྱིས་སྙིང་སྟོར་ཟབ་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་བའི་ནད་ཐབས་ཀྱི་དམིགས་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སོ་སོའི་ནད་ཐབས་ཀྱི་རྟགས་གང་ཆ་བ་ལས། སོ་སོའི་ནད་དམིགས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ ཁྲག་རྒྱས་པ་དང་།ཆང་ནད་དང་དུག་གིས་ཕོག་སྟེ་བརྒྱལ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་ཀྱིས་བརྒྱལ་བར་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་མིག་ལམ་དུ་སྔོན་དམར་རམ་ནག་པོ་མཐོང་ལ། དེ་ནས་མུན་ཐིབས་ཞེས་བྱེད་དེ་བརྒྱལ། དེ་ནས་མྱུར་དུ་སངས་པར་འགྱུར་ བའི་འོག་ཏུ་སྙིང་འདར།ཀླད་པ་འཁོར། ལུས་ཤ་སྐེམ། བཞིན་མདོག་གནག་ལ་རྩ་དམར་ཏེ་སྤྱིར་སྨུག་པ་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ན་རླུང་གི་རང་བཞིན་ལས་གྱུར་པའི་བརྒྱལ་བའི་ནད་ཐབས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་བརྒྱལ་བར་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་གྱེན་དུ་ནམ་མཁའ་ ལ་མིག་ལམ་དུ་དམར་པོའམ།སེར་པོར་མཐོང་ནས་མུན་ཐིབས་ཞེས་བྱེད་དེ་བརྒྱལ་ལོ། །དེ་ནས་སངས་ནས་ཀྱང་། ལུས་རྔུལ། ཁོང་ཚ། སྐམ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཤ་ཐང་ཚ་བས་གདུངས། ཚད་པའི་མདོག་སེར་པོའམ་སྔོན་པོར་འཁྲུ། མིག་ལམ་དུ་དམར་པོ་དང་སེར་པོ་ལོང་ ལོང་པོར་སྣང་བའི་ནད་ཐབས་འདི་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་བརྒྱལ་བ་ཞེས་བྱའོ།

又饮酒醉酒，由尘埃之过而成病，由黑暗之过而成病，以及食用不适宜且有害的食物，使精华不能流通的脉、血液流通的脉，以及心识运行的脉阻塞，由此而成三种病。何为三种？即醉病、昏厥病、遍行病，此三种病的病程依次加重。
其中，醉病的病因有：由风、胆和痰病而致醉，由风胆痰三者聚合而致醉，由血病而致醉，由酒而致醉，由毒而致醉，如是成病。
其中，风病致醉的病症为：贪爱多言，言语过多，言语贪婪，身体行为错乱且动摇，身体粗糙而色黑，脉红，如是称为风病致醉。
其中，胆病致醉的病症为：面色红黄，因微小言语而好斗，如是为胆病致醉。痰病致醉的病症为：面色脉白，不言不动而懒惰，如是为痰病致醉。
风胆痰三者聚合而致醉的病症与风等三者的醉症相似。血病致醉的病症为：四肢僵硬不能伸屈，眼睛不能开合而呆滞，且与胆病致醉的症状相似。
酒醉致病的病症为：声调、言语和身体变化，言语和身体行为错乱。中毒致醉的病症为：身体颤抖，极度嗜睡，比前述病症更为严重，如是为中毒致醉。
应知由风等七种原因引起醉病。其中，由风等七种原因引起昏厥病的症状，应从风胆等各自病症中较重者，了知为各自的病征。
同样，血病发作、酒病和中毒而昏厥也应如是了知。其中，风病致昏厥的病症为：见空中呈现蓝红或黑色，随后陷入昏迷而昏厥。
之后迅速清醒，随后心悸，头晕，身体消瘦，面色黑而脉红，总体呈暗色，如是称为风性致昏厥病症。
其中，胆病致昏厥的病症为：向上见空中呈现红色或黄色，随后陷入昏迷而昏厥。清醒后，身体出汗，内热，干燥，外部肌肉被热所煎熬，热症呈黄色或青色腹泻，视野中呈现红色和黄色晃动，此病症称为胆病致昏厥。

།དེ་ལ་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱིས་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་བའི་ནད་ཐབས་ནི། མིག་ལམ་ན་སྤྲིན་འདྲ་བར་དཀར་པོའི་བག་མཐོང་ནས། མུན་ཐིབས་ཞེས་བྱེད་དེ་བརྒྱལ་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་དང་། གདོད་སངས་ ཏེ་སངས་ནས་ཀྱང་།སྙིང་ན། ཁ་ནས་མཆིལ་མ་དང་། ཁ་ཆུ་མང་དུ་འབྱུང་། ཁ་མིག་ཐོམ་བག་ཏུ་འགྱུར་ལ་ལུས་དང་རྐང་ལག་པགས་རློན་གྱིས་དཀྲིས་པ་བཞིན་དུ་ལྕི་བ་ལྟ་བུ་ནི་བད་ཀན་གྱིས་བརྒྱལ་བའི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ཆར་ གྱིས་བརྒྱལ་བའི་ནད་ཐབས་ནི་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་གདོན་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་ནད་ཐབས་དང་འདྲ་བའི་ལུས་མྱུར་དུ་ས་ལ་འགྱེལ་ཏེ།བརྒྱལ་ཞིང་མི་དྲན་ཏེ་དེའི་ཚེ་སྔར་མི་སྡུག་ཅིང་འཇིགས་པའི་ཚུལ་དུ་བྱེད་པའམ། ངན་སྐྱུགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ནི་མེད་དེ། ནད་ཐབས་གཞན་ནི་ རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ཆར་གྱིས་བརྒྱལ་བའི་ཐབས་དང་འདྲའོ།།དེ་ལྟར་སྙིང་སྟོར་བརྒྱལ་ནད་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལ་སོགས་པས་མྱོས་པ་དང་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ནད་ཚབས་ཆེ་ཡང་སྨན་དཔྱད་བྱ་མི་དགོས་པར་ནད་རང་དུབ་ཅིང་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། ། ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ནི་སྨན་དཔྱད་མ་བྱས་པར་རང་དུབ་ཅིང་འཚོར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་ནད་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ལས་བྱེད་པ་དང་འདི་བཞིན་ལ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་དཀྱེལ་ཆེར་ཞེན་ཏེ་ནད་ཀྱི་མཐུ་ཆེར་གྱུར་པ་དང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད རྣམས་འདུས་ནས་སྲོག་ལ་བབ་སྟེ་དེར་གནས་ཤིང་བརྟེན་པར་གྱུར་པ་དང་།ནད་དེས་མི་དེ་ཤི་བ་དང་འདྲ་བར་བྱས་ཏེ་ཤི་བ་བཞིན་དུ་འདུག་པ་དེ་ནི་འདུས་ནད་ཀུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནད་འདི་ནི་འདུས་པའི་རིམས་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་རྗེས་ལ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནད་ འདི་ལ་མྱུར་དུ་རིངས་པར་དཔྱད་མ་བྱས་ན།དཔེར་ན་མཚོ་གཏིང་ཟབ་མོའི་ནང་ན་ཆུ་སྲིན་འདུག་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དྲུང་། གད་ཀའི་གཡང་ས་ན་ལྷུང་ལ་ཐུག་པ་དང་འདྲ་བར་འདུས་ནད་ཀུན་ཏུ་ཞུགས་པས་བཏབ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ནད་པ་ལ་དཔྱད་མྱུར་དུ་གྱིས་ཏེ་གསོས་ཤིག་། ཆང་ནད་དང་རླུང་ནད་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱིས་མྱོས་པ་དང་། སྙིང་སྟོར་བརྒྱལ་ནད་དང་། འདུས་ནད་ཀྱིས་ཤི་བ་དང་འདྲ་བར་ན་བའི་ཐབས་བཤད་པ་སྟེ་ལེའུ་དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །།གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བདུན་པ་བཤད པར་བྱའོ།།གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དུ་གྱུར་རོ་ཅོག་གི་གཞི་ནི་ཟས་གནོད་པས་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་ལས་ལངས་ཏེ་ཤ་དང་པགས་པ་དང་། ཚིལ་ལ་ཞུགས་པ་དང་གནོད་པ་བྱས་ནས། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །གཞང་འབྲུམ་ གྱི་ནད་ནི་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ལས་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དེ་ཡང་མདོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དང་པོ་བཙས་པ་ནས་ནད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། ཕྱིས་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཞང་འབྲུམ་དཀར་པོ་དང་། གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཏུ་ཟག་པའོ། །གཞང་ནི་རྒྱུ་མ་སྦོམ་པོ་ལ་བརྟེན་ཅིང་འདུག་གོ། །དེ་ལ་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་འབྱུང་བ་ནི་གཞན་ཁར་སོར་ཕྱེད་དང་ལྔ་མན་ཆད་ཀྱི་ནང་ན་གཉེར་མ་རིམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་གཉེར་མ་རེ་རེ་ལ་སོར་ཕྱེད་དང་གཉིས་གཉིས་ཏེ། དེ་ལྟར་གཉེར་མའི་རིམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་ལ་སོར་ཕྱེད་དང་ལྔ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།

关于粘液病导致昏厥的病症：首先在视野中看到如云般的白色影像，然后陷入黑暗昏迷很长时间，醒来后心脏疼痛，口中流出唾液和口水，眼睛和嘴巴变得迟钝，身体和四肢感觉像被湿布包裹一样沉重，这就是粘液导致的昏厥症状。
风、胆汁和粘液三者共同导致的昏厥症状与遗忘鬼神病症相似，身体迅速倒地，昏迷不醒，但此时没有之前那种不适和恐惧的表现，也没有呕吐等症状。其他症状与风、胆汁和粘液三者共同导致的昏厥相似。
这样的心神失常、昏厥是由风、胆汁和粘液等引起的醉态和昏迷，虽然病情严重，但不需要医治就会自行消退平息。若是疾病发作，不经治疗是不会自行痊愈的。
对此，疾病会影响身语意的行为，风病、胆汁病和粘液病会深深扎根，病势变大，风、胆汁和粘液病汇集后危及生命，在那里停留依附，使人如同死亡一般，这就是称为'聚集病遍入'，此病是在聚集性传染病发作之后出现的，如果不迅速治疗，就像掉入深海中有水怪的地方，或者掉入悬崖深渊一样，被聚集病遍入所困，对这样的病人要迅速治疗使其康复。
这是关于醉病、风病、胆汁病、粘液病所致的醉态，以及心神失常昏厥病和聚集病致使类似死亡的病症的说明，第六章完。
现在讲解第七章痔疮病的基础。所有痔疮病的基础都是由于不当饮食引起风、胆汁和粘液病，侵入肉、皮肤和脂肪造成损害，从而形成各种痔疮病。痔疮病是由不适当的饮食而引起的。
痔疮病分为两类：一是从出生就伴随着疾病而产生的，二是后天产生的痔疮病。又分为两种：白痔和出血痔。痔疮依附于大肠。痔疮病发生在肛门内向上二点五指宽度以下的位置，有三层褶皱，每层褶皱各有一指宽度，这样三层褶皱共有二点五指宽度。

།དེ་ལ་ཕུགས་ཀྱི་གཉེར་མའི་མིང་ནི་ཕྱིར་ཕུལ་བ་ཞེས་བྱ། བར་གྱི་གཉེར་མའི་མིང་ནི་ཕྱིར་སེལ་བ་ཞེས་བྱ། གཞང་ཁའི་གཉེར་མ་ནི་འཛུམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཞང་ཁའི་ཕྱི་རོལ་སོར་གཅིག་ཚུན་ཆད ཀྱི་ནང་དུ་འབྲུམ་བུ་འབྱུང་བ་ལ་ཡང་གཞང་འབྲུམ་ཡིན་ནོ།།གཞང་ཁོར་ཡུག་སོར་གཅིག་པོ་མ་གཏོགས་པ། ནས་ཀྱི་སྲིད་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཀྱི་ཁྱོན་ཁོར་ཁོར་ཡུག་མ་གཏོགས་པ་ཕན་ཆད་ནི་སྤུ་སྐྱེ་སྟེ། སྤུ་བྱུང་བྱུང་བ་དེ་ཕན་ཆད་དུ་བྱུང་བ་ནི་མཚན་བར་རྡོལ་གྱི་ནད་ཅེས་ བྱའོ།།དེ་ལ་དང་པོ་བཙས་པ་ནས་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐོག་མར་ཕ་དང་མ་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཟོས་པ་ལས་ས་བོན་ནད་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུས་བུ་བྱུང་ན་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། ལ་ལ་ནི་སྔོན་གྱི་སྡིག་པའི་ལས་ ལས་ནད་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད།ནད་དམིགས་འདི་ལྟ་བུ་རྣམ་གཉིས་ལས་ནད་བསླངས་ཏེ་ནད་གཞི་འདི་གཉིས་འདུས་པའི་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། ནད་དམིགས་གཞན་ལས་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དུ་གྱུར་ཀྱང་རུང་སྟེ་མདོར་ན་ཕ་མའི་རིགས་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་ དང་།དང་པོ་བཙས་པ་ནས་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ཅན་དུ་གྱུར་པ་འདི་ནི་ལྷག་པར་གསོ་དཀའོ། །ཡང་གཞང་འབྲུམ་རྩུབ་པོར་འདུག་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་ཕུགས་སུ་བྱུང་སྟེ། བལྟ་དཀའ་བ་འདི་ཡང་གསོ་དཀའོ། །ཡང་གཞང་འབྲུམ་མདོག་དཀར་པོར་བྱུང་བ་ དང་།གཞང་འབྲུམ་བྱུང་བ་ལས་ནད་ཐམས་ཅད་དུ་གྱུར་ཏེ། ནད་གཞན་ཡང་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོད་དེ། གང་ཞེ་ན། རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གསུམ་གྱི་གཞང་འབྲུམ་སོ་སོར་འབྱུང་བ་དང་། རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་སྣ་གཉིས་ལས་ གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡང་སྨོས་སོ།།དྲི་མ་བསྩགས་པ་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཁྲག་ནད་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་འགྱུར་བ་དེ་དང་དྲུག་གོ། །དེ་ལ་རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་གཞང་འབྲུམ་དཀར་པོའི་ཁྲག་ དང་།མཁྲིས་པ་གཉིས་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་འགྱུར་བ་ནི་གཞང་འབྲུམ་རློན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྲག་ཚད་དུ་འགྱུར་རོ། །གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་གཞི་སྔར་བཤད་པ་འདི་ལྟ་བུས་ནད་བསླངས་ནས་ཁོང་པ་ནང་གི་ཕོ་བའི་དྲོད་བྲི་སྟེ་ཉམས་པ་དང་དེ་ནས་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དཀྱེལ་དུ་སོགས་ ཤིང་འདུག་པ་ལ་དེའི་སྟེང་དུ་བུད་མེད་ལ་ཧ་ཅང་དྲགས་པ་ལྟ་བུ་དང་།བཞོན་པ་མི་བདེ་བས་ཁོང་འཁྲུགས་པ་དང་། སྟན་མཐོ་དམན་ཅན་མི་བདེ་བ་དང་། སྟན་སྲབ་ལ་རྐུབ་རྟེན་ཙོག་པུར་བཅས་པ་དང་། ལྒང་པའི་གཅེའུ་ནས་སྨན་མས་གཏོང་བ་དང་། བཤང་བའི་འོག་ཏུ་རྡོ་བའམ་ ཕག་དུམ་མམ།བོང་པའམ་ལག་པའི་ཐལ་མོ་འམ་ར་ད་འམ་འདི་ལྟ་བུས་ཕྱིས་དྲགས་ཏེ་གཞང་ཁ་སྣད་པ་དང་། ཆུ་རབ་ཏུ་གྲང་བས་རྐུབ་བཀྲུས་ཏེ། གྲང་བ་ཁོང་དུ་ཞེན་པ་དང་། རྟུག་སྐམ་ཁ་སྲ་བ་ཧ་ཅང་བཙིར་དྲགས་ཏེ་གཞང་སྣད་པ་དང་། ཐུར་དུ་དབུགས་བྱུང་བ་དང་། གཅིན་ སྙོམ་པ་དང་།བཤང་བ་འོང་བ་ལ་བརྣག་ཅིང་མ་བཙལ་བ་དང་། འདི་རྣམས་མི་འོང་བཞིན་ནན་གྱིས་བཙིར་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། སྐྲང་ནད་ཚད་པས་རབ་ཏུ་འཁྲུས་པ་དང་། ཕོ་བར་བེའུ་སྣབས་ཆགས་པ་དང་། འོར་ནད་དང་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། རིད་དེ་སྐེམ་པར་ གྱུར་པ་དང་ལུས་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་དཔྱད་དམ།ལུས་ཀྱི་ལས་སུ་འགྱུར་བའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་བག་བྱས་པ་དང་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལས་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།

关于这些，深层皱纹的名称叫做'外翻'，中层皱纹的名称叫做'外散'，肛门的皱纹叫做'收缩'，在肛门外围一指宽度内出现的肿块也是痔疮。除了肛门周围一指宽度的范围外，从二指半宽度的圆周范围以外长出毛发，在长出毛发的地方以外出现的疾病称为'生殖器溃疡病'。
关于这个，从出生就伴有痔疮病的说法是：最初父母食用不适宜的食物，导致种子（精卵）带病，如果这样的情况下生下孩子就会变成痔疮病，有些是因为前世的罪业而转变成疾病。
从这两种病因引发疾病，这两种病因结合成为痔疮，或者从其他病因转变成痔疮病都可能。总之，所有源于父母遗传的疾病，以及从出生就患有痔疮病的这种情况特别难治愈。
另外，痔疮表现粗糙的，以及痔疮生长在深处难以观察的这种情况也难以治愈。还有痔疮呈现白色的，以及从痔疮发展成所有疾病的情况。
痔疮病还有其他六种类型，是什么呢？风、胆和痰三种分别出现的痔疮，以及风和痰两种病因共同导致的痔疮，还提到了由所有病因综合引起的痔疮。由污垢积累导致的痔疮，以及由血病导致的痔疮，这就是六种。
其中，由风和痰引起的痔疮是白色痔疮，由胆引起的两种痔疮称为'湿痔'，会转变成血热。前面所说的这些痔疮病因引发疾病后，腹内胃部的热量减少而受损，然后痔疮病扩散，在此基础上，如果与女子过度行房，
骑乘不适而腹部紊乱，坐垫高低不平不舒适，坐垫过薄蹲坐，从膀胱管道灌药，在排便后用石头或砖块或棍棒或手掌或布或类似的东西过度擦拭而摩擦肛门，用极冷的水清洗臀部使寒气入内，
大便干硬过度用力挤压而摩擦肛门，向下呼气，憋尿，忍住大便不及时排出，这些本不该来却强行压迫，发烧，肿胀病热性腹泻，胃部积痰，疝气病和关节病，身体消瘦，
对身体有害的治疗或做有害身体的事情，这些类似的情况都会导致痔疮病。

།ཡང་བུད་མེད་ལ་གཞང་འབྲུམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དམིགས་ནི་བྱིས་པ་ཟླ་གྲངས་མ་ཚང་བར་རུམ་ནས་ འཕྱིལ་ཏེ་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་དང་།ཟླ་གྲངས་ཚང་སྟེ་བུ་ཆེ་བར་གྱུར་པའི་བུ་ནད་ཀྱིས་གཟིར་བའམ། འབྱུང་བའི་དུས་ལས་ཡོལ་བར་གྱུར་པས་གཟིར་ཏེ་ནད་དུ་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་འམ། གཞང་གི་ནང་ན་ཐུར་དུ་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་རླུང་ངམ། མཁྲིས་པའམ། བད་ཀན་ གྱི་ནད་བསླངས་ནས་གཞང་གི་ནང་ན་གཉེར་མ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྲག་ཏུ་ཞེན་ཏམ།ཡང་ན་རླུང་དེས་ཐུར་དུ་བཤང་བའི་དྲི་མ་གཉེར་མའི་ཕྲག་ཏུ་སོང་བར་བྱས་པ་དེ་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་ཏེ་ཁྲག་ཚད་དུ་འོང་ངོ་། །དེ་ལ་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་འོང་བར་གྱུར་ན། སྔར་ན་བའི་ནད་ཐབས་ནི། ཕོ་བའི་དྲོད་ཉམས་ཏེ་བྲི། དྲི་མ་ཐུར་དུ་བྱུང་བ་སྲི་སྟེ་སྐམ་བག་ཏུ་འོང་། བརླ་ན། བྱིན་པའི་ཉཝ་ན། མགོ་འཁོར། ལག་ངར་ན། མིག་སྐྲང་། ཡང་ན་ནི་ཐུར་དུ་ཚད་པས་འཁྲུ། ཡང་ན་ནི་སྲི་སྟེ་འོང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ལྟེ་བའི་འོག་ན་རླུང་ཆེ་སྟེ། ཁོང ན་ཁྲུ་ལུ་ལུ་ཟེར།རླུང་དེ་དག་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་ལྟེ་བའི་འོག་མན་ཆད་དུ་རྒྱུ་ཞིང་ཟུག་སྟེ་ན་ལ། རྒྱུ་མ་དང་གཞང་གི་ནང་ན་བཅད་པ་སྙམ་བྱེད། རླུང་ཐུར་དུ་འབྱུང་། གསལ་པོར་འབྱུང་བ་ཡང་སྒྲ་ཅན་དུ་འབྱུང་། རྒྱུ་མའི་ནང་ན་སྒྲ་ཁྲུ་ལུ་ལུ་ཟེར་ལ་ལྟོ་སྦོ། ཁོང་རྨྱ་ཞིང་སྒྲེགས་ པ་སྒྲ་ཅན་དུ་ཆེར་འོང་།གཅིན་ནི་རབ་ཏུ་མང་། བཤང་བའི་དྲི་མ་ནི་བབས་ཆུང་ངུ་འོང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། སྐྱུགས་པ་དུད་ཀ་ལ་རོ་སྐྱུར་པར་འོང་། ཀླད་པ་དང་བྲང་རྒྱབ་ཏུ་ཟུག་ཅིང་ན། ཁོང་སྙོམ། བཞིན་མདོག་མི་སྡུག་པར་འགྱུར། ཉམས་གློ་བག་ཏུ་འགྱུར། དབང་པོ་རྣམས་ཉམས་ཤིང་མི་གསལ། ཁྲོ་བར་འགྱུར། ཕན་པའི་དཔྱད་བསྟན་ཅིང་བསྒོ་ན་བཀའ་བློ་མི་བདེ་སྟེ། ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ལ་སྨན་པ་ཐེ་ཚོམ་ཟོས་ཏེ་མཆི་ན། ཚད་རྙིང་ལྡང་དུབ་ཏུ་འཁྲུ་བའི་ནད་དམ། འོར་ནད་དམ། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དམ། སྐྲན་ནམ། དམུ་རྫིང་ལྟ་བུའི་ནད་དམིགས་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་མི་ཤེས་ན། ནད་ཐབས་རྣམ་པ་དེ་སྙེད་དུ་ན་བ་དེ་ཉིན་གཅིག་ནད་ལྡང་ཞིང་ཚབས་ཆེ་བར་གྱུར་ན་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུས་བཏབ་པའི་རྗེས་ལ་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གཞང གི་ནང་ན་ཐུར་དུ་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཕྱིར་ལོག་སྟེ་གྱེན་དུ་འཁྱིལ་ནས་དྲི་མ་བཤང་བ་འགགས་ཏེ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་བར་འགྱུར་རོ།།བཤང་བ་འགགས་པས་ཁོང་པའི་ནང་ན་རླུང་གཞན་ཡོད་པས་དབང་པོ་རྣམས་དང་ལུས་ཀྱི་ནང་ཐམས་ཅད་དཀྲུགས་ཏེ་ནད་བསླངས། དེ་བཞིན་དུ་བཤང་གཅི་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ཁོང་ན་ཡོད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱང་དཀྲུགས་ཏེ་བསླངས་ན་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཀྱང་ཉམས་ཏེ་ཆུང་དུ་གྱུར་ནས། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དེ་ལྟར་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད འབྱུང་སྟེ།ལུས་རབ་ཏུ་སྐེམ། ཅི་བྱེད་ཀྱང་མི་ནུས་ཏེ་བསྐྱོད་པའམ་བྱ་བའི་བསམ་པ་མེད། ཉམ་ཆུང་། ཁོང་རྨྱ། བཞིན་མདངས་མེད་པར་འགྱུར། ལུས་ཞིག་ཅིང་ཁོང་ལྷོད་བཞིན་གྱི་མདོག་ཉམས་སོ།

又，妇女生痔疮的征兆是：如胎儿未足月而流产，或足月生产大儿后被病所困，或超过分娩时间而受困成病，或者肛门内有一种名为'下行'的风，此风引发风病、胆病或痰病，粘附于肛门内三道皱褶之间，或者此风使粪便污物进入皱褶之间，由此成为痔疮，会出现血热。
对此，若将生痔疮病，其先兆症状为：胃部暖性减弱，大便下行时干燥坚硬，大腿痛，小腿肌肉痛，头晕，前臂痛，眼睛肿胀，或者下部有热性腹泻，或者便秘难解。脐下有大风，腹中咕咕作响，这些风多半在脐下部游走刺痛，肠道和肛门内感觉如被切割，下行之风排出时有声响，肠内发出咕咕声且腹胀。腹中翻腾且打嗝有声响频繁发生，小便量多，大便量少，对饮食无胃口，呕吐物发灰且酸味，脑部及胸背刺痛，腹部不适，面色不悦，精神萎靡，诸根官损减不清，易怒。
若医者对此类病症产生怀疑，不能确定是否为久热性腹泻病、或病、白泻病、瘤病，或类似水肿病等症状时，若具有如此多样的病症，某日病情发作且病情严重时，将会生痔疮病。被这样的病症所困后会生痔疮病：肛门内名为'下行'的风逆行向上盘旋，致使粪便阻塞而不能排出。因大便阻塞，腹中其他风扰动诸根及全身内部而引发疾病。同样，大小便、胆汁和痰液在体内，以及身体七种维持生命的要素，这些也被扰动引发后，胃火暖性也减弱变小，由此生痔疮病。如是生痔疮病：身体极度消瘦，无论做什么都无力，无心行动做事，虚弱，腹中翻腾，面无光泽，身体衰败且腹部松弛，面色衰败。

།ཤིང་གི་སྡོང་པོ་ལ་སྲིན་བུ་ཞུགས་ཏེ་མ་རུངས་པ་བཞིན་དུ་ནད་ཀྱི་སྣ་གྲངས་ གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་སྲོག་གི་ནད་ལ་གནད་དུ་བབས་པས་ལུས་ལ་གནོད་པར་གྱུར་ཏེ།ནད་གཞན་ཡང་དེའི་སྟེང་དུ་བྱུང་བ་ནི། ལུད་པས་བཀར། སྐོམ་དད་ཆེ། ཁ་ཟས་རོ་བྲོ་བར་མི་ཚོར། དབུགས་མི་བདེ། ཆམ་པས་འདེབས། སྒྱིད་སྐྱུར། ལུས་དང་རྐང་ལག་ ཆག་གྲུགས་སུ་གྱུར་པ་བཞིན་ན།སློན། སྦྲིད་པ་འབྱུང་། ལུས་སྐྲང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས། ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ཟད། རྣ་བ་འོན། མིག་རབ་རིབ་ཁྱེར། ཁུ་བ་བསྡུས་ཏེ་རྡེའུར་ཆགས་པ་དང་། དྲི་མ་སྙིགས་པ་ལས་རྡེའུར་ཆགས་ཏེ་ཆུ་སྲི། ལུས་ཞིག་སྟེ་ཁོང་རྨྱ་ལ་སྐད་འགགས་ ཡང་དང་ཡང་སེམས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་མཆིལ་མ་འདོར།ཡི་ག་འཆུས། རུས་པའི་ཚིགས་རྣམས་དང་སྙིང་དང་། ལྟེ་བ་དང་། གཞང་གི་ནང་དང་ཆུ་སོ་གཡས་གཡོན་དུ་ཟུག་ཅིང་ན། ཚད་པ་ཐུར་དུ་སླ་མོ་འབྱར་བག་སྲན་ཁུ་ལྟ་བུར་འཁྲུ་སྟེ། དེ་ཡང་རེས་འགའ་ནི་སྲི། རེས་ འགའ་ནི་མི་སྲི་བར་འོང་།རེས་འགའ་ནི་རྟུག་སྐམ། རེས་འགའ་སླ་མོར་འཁྲུ། རེས་འགའ་ནི་མ་ཞུ་བ་རྩམ་པར་འཁྲུ། རེས་འགའ་ནི་ཞུ་བར་འཁྲུ། ཚད་པའི་སྤུ་མདོག་ཀྱང་སྐྱ་བོ་སེར་པོ་སྔོན་པོ་དང་། ཁྲག་བག་སྤྱི་ཞིང་འཁྱིལ་བའི་བག་ཏུ་འཁྲུའོ། །འདི་ལྟ་བུ་ནི་གཞང་ འབྲུམ་མོ་ཅོག་གི་སྤྱིའི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ།།རླུང་ནད་ཀྱི་དཀྱེལ་ཆེ་བ་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་ན། གཞང་འབྲུམ་སྐམ་ལ་བག་ཆུང་། ཟུག་ཅིང་ན་སྟེ། ཚ་རབ་རབ་བྱེད། གཞང་འབྲུམ་དེ་རྙི་རྙི་པོ་རྩ་གནག་ཅིང་དམར་བག་ཡོད་དེ་སྤྱིར་སྨུག་།ལ་ལ་ནི་སྲ་ལ་རྩུབ། ཆེ་ཆུང་ཡོད། རྩེ་མོ་ཕྲ་ལ་ཐོར་ཏོ་རྡོལ། གཞང་འབྲུམ་ཆེ་ཆུང་ཡོད་ལ། ནང་མི་མཐུན། མེ་ཏོག་ཀ་དམྤ་དང་། ཀུ་བའི་མེ་ཏོག་འདྲ། ཀེ་རི་ཀ་འདྲ། ལ་ལ་ནི་རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་འདྲ། ལ་ལ་ནི་ཚ་གོ་འདྲ། ལ་ལ་ནི་ཤིང་ཏོག་འབི་འབི་འདྲ། ལ་ལ་ནི་རས བལ་ཀ་ར་བ་སའི་འབྲས་བུ་འདྲ།ལ་ལ་ནི་མེ་ཏོག་ཀ་དམྤའི་འབྲས་བུ་འདྲ། གཞང་འབྲུམ་ལ་ལ་ནི་ཡུངས་ཀར་འདྲ་བ་འདུག་སྟེ། གཞང་འབྲུམ་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་ཀླད་པ་དང་། རྩིབ་ལོགས་དང་། ཕྲག་པ་དང་། རྐེད་པ་དང་། བརླ་དང་། ཆུ་སོ་གཡས་གཡོན་དང་འདི་ རྣམས་སུ་ལྷག་པར་ཟུག་ཅིང་ན།སྒྲེགས་པ་དང་སྦྲིད་པ་མང་། ཐུར་དུ་བཤང་བའི་དྲི་མ་སྲི། སྙིང་ན། ཁ་ཟས་ཡི་ག་འཆུ། ལུད་པས་བཀར། དབུགས་མི་བདེ། ཕོ་བའི་དྲོད་མི་སྙོམས། རྣ་བ་སྒྲ་འབྱུང་སྟེ་འབོད། མགོ་འཁོར། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ་ན་བ་དང་། རྟུག་སྐམ་དུ་འབྱུང་བའི་ཚེ་མཁྲེགས་ཤིང་ན་ན་འབྱུང་བའི་ཚེ་སྒྲ་ཅན་དུ་འབྱུང་ཞིང་ན། སྤྱི་བག་དང་སྐམ་བག་ཏུ་འདྲེས་པ་ཐུར་དུ་འབྱུང་། པགས་པའི་མདོག་དང་སེན་མོ་དང་མིག་དང་ཁ་གདོང་དང་བཤང་གཅི་འདི་རྣམས་ཀྱི་མདོག་ནག་པོར་སྣང་། རླུང་ནད་ཀྱིས་གཞང་འབྲུམ་བྱུང་ན ཁོང་དུ་སྐྲན་འབྱུང་།མཆེར་པ་ན། དམུ་རྫིང་ལྟ་བུ་དང་། གློ་གཡས་གཡོན་ལྟ་བུར་དབབ་པ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ཐབས་ཤེས་པར་བྱའོ།

就像树干被虫蛀坏一样，前面所说的那些病症数量，危及身体生命要害，对身体造成损害，在此基础上又出现其他病症：咳嗽，口渴严重，吃东西尝不出味道，呼吸不畅，感冒，腰酸，身体和四肢像断裂一样疼痛，打喷嚏，身体浮肿，发烧，精液和血液耗尽，耳朵失聪，眼睛模糊，精液凝结成结石，污秽沉淀物结成结石而成尿结石，身体衰败而内部昏迷且声音嘶哑，一再神志不清并流涎，食欲不振，骨节和心脏、肚脐、肛门内部以及两侧尿道疼痛，
热性下泻如豆汤般稀，有时会粘稠，有时不粘稠，有时大便干燥，有时稀便，有时未消化的糌粑便，有时消化的便，热性便的颜色呈灰白、黄色、蓝色，以及带血且成漩涡状下泻。这些是痔疮病的一般症状。
如果因为风病严重而转变成痔疮，则痔疮干燥且轻微，疼痛，发热，痔疮松软，血管发黑带红色，整体呈暗色，有的坚硬粗糙，大小不一，尖端细小且脓包破裂，痔疮大小不一，形状各异，有的像甘巴花，有的像枯巴花，有的像克日卡，有的像柏子，有的像青稞，有的像比比果，有的像棉花果，有的像甘巴果，有的痔疮像芥子一样，
如果出现这样的痔疮，则脑部、肋部、肩部、腰部、大腿、两侧尿道等处特别疼痛，打嗝和喷嚏频繁，向下排便时粘稠，心痛，食欲不振，咳嗽，呼吸不畅，胃部温度不均，耳鸣，头晕，受到这些症状折磨，大便干燥时坚硬疼痛，排便时有声响且疼痛，混合着粘稠和干燥的便向下排出，皮肤、指甲、眼睛、面部和大小便等呈黑色。
如果因风病而生痔疮，内部会生瘤，脾脏疼痛，如同水肿，以及左右肺部似乎要塌陷，这就是因风病引起的痔疮病症。

།མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་གཞང་འབྲུམ་ གྱི་མདོག་སྨུག་ནག་རྩ་སེར་ལ་ཐོར་ཏོ་སྔོ།ཐུར་དུ་ཁྲག་སླ་མོར་འབྱུང་སྟེ་རུལ་ཅིང་མནམ་ལ་གཞང་འབྲུམ་ཉིད་ནི་འཇམ་ལ་ཁོང་ལྷོད། གཞང་འབྲུམ་གྱི་དབྱིབས་ནེ་ཚོའི་མཆུ་དང་། སྲིན་བུ་པད་པའི་མཆུ་འདྲ་ལ། གཞང་འབྲུམ་དེ་ཚ་ཞིང་རུལ་བག་ཏུ་འདུག་།ལུས་ལ་རིམས་ནད་ འབྱུང་།ལུས་རྔུལ། སྐོམ། བརྒྱལ། ལུས་ཚ། ཡི་ག་འཆུས། མྱོ་མྱོ་པོར་འགྱུར། དྲི་མ་བཤང་བ་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་ནི་སྲི། བག་ལ་དྲོན་པོ་ཚ་བར་འོང་ངོ་། །སྤུ་མདོག་སྔོ་ཞིང་སེར་ལ་ཁྲག་དང་བེའུ་སྣབས་སུ་འདྲེས་པ་དང་། ནས་རུལ་པའི་ནང་འདྲ་བར་འོང་། པགས་པ་ དང་སེན་མོ་དང་བཞིན་མདོག་ཀྱང་ལྗང་སྔོན་རྩ་སེར་བག་ཏུ་སྣང་སྟེ།འདི་ལྟ་བུ་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་རྒྱས་པ་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་གཞང་འབྲུམ་དེ་དྲུང་སྦོམ་པོ་སྡུག་།ན་བ་ཆུང་། མྱུག་མྱུག་པོར་འབྱུང་བར་སྣང་ལ། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ཤ་ཆེ་ལ་འཇམ། རེང་རེང་པོར་ཟླུམ་ལ་ལྕི། གཞང་འབྲུམ་བརྟེན་པོར་འདུག་།གཞང་འབྲུམ་དེ་འབྱིལ་ཞིང་འབྱར་བག་ཡོད་སྲ་ལ་འཇམ། འབྲུམ་བུ་དེ་རྟག་ཏུ་གཡའ། རེག་ན་དགའ། གཞང་འབྲུམ་གྱི་དབྱིབས་ནི་ཤིང་ཏོག་ཀ་རི་ར་དང་། པ་ན་སའི་འབྲས་བུའི རུས་པ་དང་།བའི་ནུ་མའི་དབྱིབས་འདྲ། ཆུ་སོ་གཡས་གཡོན་དུ་ཟུག་ཅིང་སྤོའོ། །ལྟེ་བ་དང་ཆུ་སོ་དང་གཞང་གི་ནང་ན་དྲི་མ་བཤང་བ་ཡོད་པ་འདི་དག་བཅད་པ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་ན། ལུད་པས་བཀར། དབུགས་མི་བདེ། སྙིང་ན། ཁ་ནས་བད་ཀན་དང་མཆིལ་མ་མང་དུ་ འདོར།ཡི་ག་འཆུས། ཆམ་པས་འདེབས། མོང་མོང་པོར་བྱེད། ཀླད་པ་ཚབས་ཆེར་ན། ཏོམ་བག་ཏུ་འདུག་།གྲང་བའི་རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པར་འགྱུར། ཁུ་བ་དང་ཁྲག་ཟག་།ཕོ་བའི་དྲོད་ཉམས། སློན། རྟག་ཏུ་ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བ་དང་བེའུ་སྣབས་སུ་འཁྲུ། བད་ ཀན་ལྟ་བུ་དང་ཚད་པས་འདེབས་ཏེ་འཁྲུ།ཡང་གཞང་འབྲུམ་དེ་ནི་མི་རྡོལ་མི་ཟག་གོ། །ལུས་ཀྱི་པགས་པ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པའི་མདོག་ནི་དཀར་ལ་འཇམ་མོ། །བད་ཀན་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནད་སྣ་གཉིས་འདྲེས་པའི་ གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དམ།རླུང་དང་བད་ཀན་འདྲེས་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དམ། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་དུ་འདྲེས་པའི་ནད་གང་ཡང་རུང་། ནད་སྣ་གཉིས་འདྲེས་པའི་ནད་ཐབས་དེ་ནི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ཐབས་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འདུས་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ ནད་ཐབས་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་གྱི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དཀྱེལ་དུ་སྩོགས་སྩོགས་པ་ལས།གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་འབྱུང་སྟེ་ནད་སྣ་གསུམ་གྱི་ནད་ཐབས་སྣ་ཚང་བར་ན་བ་དེ་ནི་འདུས་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ཐབས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཁྲག་ནད་རྒྱས་པ་ ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་གཞང་གི་ནང་དུ་འབྲུམ་བུ་བྱུང་བ་འདི་དབྱིབས་ནི་ཤིང་འབའ་ཏའི་ལོ་མ་ཁ་འབུས་པ་འདྲ།མདོག་ནི་འོལ་མ་སེའི་འབྲས་བུ་དང་། བྱུ་རུའི་མདོག་འདྲའོ། །གཞང་འབྲུམ་དེ་ནད་ཁྲག་གིས་བརྒྱལ་ལ། དྲོ་ཞིང་ཚ་བར་ འདུག་པ་དེ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གཞང་འབྲུམ་དེ་དྲི་མ་ཐུར་དུ་འབྱུང་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་བཙིར་བ་དང་།འཕྲལ་དུ་ཁྲག་ངན་པ་[(]ཚེན་[,]ཚན་[)]པོར་འབྱུང་ཞིང་འཁྲུ་བར་འགྱུར་རོ། །ནད་དང་ཁྲག་ཟད་པས་མདོག་དང་ཉམས་འཚག་ཀྱང་ཉམས་ཏེ། མདོག་ཉམས་པའི་དཔེ་ནི་སྦལ་པ་སེར་པོ་ འདྲ་ལ་མདངས་ཉམས།དབང་པོ་རྣམས་མི་གསལ་བར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པའི་གཞང་འབྲུམ་ཞེས་བྱའོ།

从胆病发展而成的痔疮病症状是：痔疮呈深黑色，血管发黄，肿块发青。向下流出稀薄的血液，腐烂发臭，痔疮本身柔软且内部松弛。
痔疮的形状像芝麻的嘴唇和蛆虫的嘴唇相似。痔疮发热且有腐烂倾向。身体出现发热病，出汗，口渴，昏厥，身体发热，食欲不振，头晕目眩。粪便向下排出时疼痛，局部温热发烫。
毛发呈青黄色，混有血液和粘液，像腐烂的大麦内部一样。皮肤、指甲和面色也呈现青绿色带黄的血管。这就是从胆病发展成的痔疮病症。
从痰病发展成的痔疮病症状是：痔疮根部粗大丑陋，疼痛轻微，呈现蠕动状。痔疮肉质大而柔软，僵硬圆润且沉重。痔疮稳固，痔疮缠绕且有粘性，既坚硬又柔软。肿块经常发痒，触摸时感觉舒适。
痔疮的形状像卡日拉果实、波罗蜜果核和牛的乳房形状相似。刺痛并肿胀于肛门两侧。脐部、肛门和直肠内的粪便感觉像被切断一样疼痛，咳嗽，呼吸不畅，心痛，口中吐出大量痰液和唾液。
食欲不振，感冒发作，昏昏沉沉，头痛剧烈，意识模糊。寒热病发作，精液和血液流出。胃部温度下降，虚弱，经常排出未消化的食物和粘液。排出类似痰液的物质，并伴有发热性腹泻。
而且这种痔疮既不破裂也不流液。身体的皮肤和指甲等颜色呈白色且光滑。这就是从痰病发展成的痔疮病症。
其中两种病症混合的痔疮病，或风病和痰病混合的痔疮病，或胆病和痰病混合的病症，任何一种两病混合的病症都称为混合性痔疮病症。
综合性痔疮病症是指风、胆、痰三种痔疮病逐渐积累，产生痔疮病，具备三种病症的完整症状，这就称为综合性痔疮病症。
从血病发展成的痔疮病症状是：肛门内长出的肿块，其形状像巴达树叶开口一样。颜色像油麻籽果实和珊瑚的颜色相似。
该痔疮被血液浸润，温热发烫，像胆病引起的痔疮一样，当粪便向下排出时受到挤压，立即会排出大量污血并发生腹泻。
由于病症和失血，色泽和形态都受损，其色泽受损的比喻就像黄色的青蛙一样失去光泽。感官功能变得不清晰，这就是从血病发展成的痔疮。

།གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ལས་གཞང་གི་ནང་ནས་གྱེན་དུ་སློང་ཞིང་འཁྱིལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནད་སློང་བའི་ཁ་ཟས་མོན་སྲན་སྡེའུ་མུངྒ་བ་དང་། ཀོ་དྲ་བ་དང་། འཛུར་ན་དང་། ཀ་རི་ཀ་དང་། མོན་སྲན་ཙ་ན་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཟས་རྩུབ་མོ་དྲི་མ་ཐུར་དུ་བཤང་བ་མི་འབྱུང་ཞིང་སྲི་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུས། རླུང་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་གནས་སུ་ནད་བསླངས་ཏེ་དཀྱེལ་དུ་གྱུར་ནས་དྲི་མ་བཤང་གཅི་ཐུར་དུ་རྒྱུ་བའི་སྦུ་གུ་རྣམས་རླུང་གིས་འགགས་ནས། བཤང གཅི་དང་དབུགས་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་རྣམས་རླུང་གིས་བསྐམས་ཏེ།འགགས་ནས་འབྱུང་དུ་མི་རུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་ན་བར་འགྱུར་ཏེ། ཁོང་བའི་ནང་ན་རྒྱབ་དང་སྙིང་དང་རྩིབ་ལོགས་དང་འདི་རྣམས་སུ་ནད་འགྲོ་ཞིང་ཟུག་ལ་ལྟོ་སྦོ། རྒྱུ་མའི་ནང་བསྐོར་ཞིང་གཅུས་པ་སྙམ་བྱེད། སྙིང་ ན།སྙིང་དང་ཆུ་སོའི་ཐད་ཀ་ལྒང་པ་གཉིས་གཞོགས་ཤིང་བཅད་པ་སྙམ་བྱེད་ལ་རབ་ཏུ་ན། ཐོར་བུ་འབྱུང་། སྐྲང་པར་འགྱུར། རླུང་དེ་རོ་སྟོད་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནང་དུ་སོང་ན། དེའི་གཞིས་སློན་པ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་རིམས་ནད་དུ་འགྱུར། སྙིང་ན། ཚད་རྙིང་ལ་སོགས་ པའི་འཁྲུ་བའི་ནད་དང་ཆུ་སྲི་བ་དང་ཚད་པ་མཁྲེགས་ཤིང་འཁྲུ་བ་དང་།རྣ་བས་མི་ཐོས་པ་དང་། མིག་རབ་རིབ་ཁྱེར་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཀླད་པ་ན་བ་དང་། ལུད་པས་བཀར་བ་དང་། ཆམ་པས་འདེབས་པ་དང་། སེམས་འགྱུར་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཁྲག་ དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་།སྐྲན་ནད་དང་། དམུ་རྫིང་ལ་སོགས་པའི་རླུང་ནད་ཡང་བ་མི་བཟད་པ་རྣམ་པ་དེ་སྙེད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ནི་གཞང་འབྲུམ་མིང་ངན་གྱེན་དུ་འཁྱིལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནད་འདི་ནི་རབ་ཏུ་གནོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཁོང་པའི་ནང་དུ་རླུང་ནད་ཀྱི་དཀྱེལ་ཆེར་ཞུགས་ ལ།གཞང་འབྲུམ་གྱིས་མ་བཏབ་པར་ཡང་། བཤང་གཅིའི་ནད་གྱེན་དུ་འཁྱིལ་བ་འདི་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དེ་སྙེད་ཀྱི་ནང་ན་གསོ་དཀའ་བ་ནི་དང་པོ་བཙས་པ་ནས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། འདུས་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ དང་གཉེར་མ་ཕུགས་ན་ཡོད་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་འདི་རྣམས་ནི་གསོ་དཀའོ།།གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དེ་ལྟ་བུས་བཏབ་ཀྱང་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཆེ་སྟེ། ཁ་ཟས་འཇུ་བ་དང་ཉམས་འཚག་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། རླུང་ངམ་མཁྲིས་པ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་སྣ་གཉིས་ ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་།གཞང་གི་གཉེར་མ་གཉིས་མན་ཆད་ཀྱི་ནང་ན་གཞང་འབྲུམ་ཡོད་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་ནི་ནད་རྩེ་ཞིལ་ཙམ་དུ་གསོར་རུང་ངོ་། །གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་བྱུང་ནས་ལོ་གཅིག་ལྷག་ལོན་པ་ནི་རབ་ཏུ་གསོ་དཀའོ། །གཞང་གི་ནང་ན་གཉེར་མ་ཐ་མར་གཞང་ འབྲུམ་འབྱུང་བ་དང་།རླུང་ངམ་མཁྲིས་པ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བའི་ནད་སྣ་གཅིག་ལས་གཞང་འབྲུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། གཞང་དུ་གསར་དུ་བྱུང་མ་ཐག་པ་དང་། ཕོ་མཚན་ལས་བྱུང་བ་དང་། ལྟེ་བར་བྱུང་བ་དང་། རྣ་བའམ་སྣའི་ནང་དུ་ཐོར་བུ་རྟ་བླ་བ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བ་འཁྱིལ་ཞིང་ འཇམ་པ་ཞིག་འབྱུང་སྟེ།དེ་ནི་སྙིང་ལ་གནས་པའི་རླུང་ཁྱབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་བད་ཀན་གྱི་ནད་བྱས་ཏེ་པགས་པའི་ཕྱི་རོལ་དུ་མཛེར་བ་འདྲ་བའི་ཐོར་བུ་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །པགས་པ་སྲ་ལ་རྩུབ་པ་བྱུང་བ་ནི་མཛེར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རླུང་ནད་ཀྱིས་པགས་པ་ལ་ཟུག་ཅིང་རྩུབ། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་ན་གནག་ལ་རྩ་དམར་རོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ན་འཇམ་ལ་མཛེར་པ་དེ་མདོག་མི་སྡུག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

痔疮病中，从肛门内向上升起并盘旋的病症，是由于食用引发疾病的食物，如豌豆、绿豆、小米、酸果、豆类等粗糙食物，这些食物会阻碍粪便向下排出并引起肿胀。
风本身在自己的位置上引起疾病，盘旋后，风阻塞了粪便、小便向下运行的通道。风干燥了粪便、小便和呼吸向下运行的通道，使其堵塞而无法排出，并产生剧烈疼痛。
腹内背部、心脏、肋骨等处游走疼痛，腹部胀满。肠道内感觉扭转缠绕，心痛，心脏和水门处两胁如被切割般疼痛，出现疙瘩，肿胀。
如果这种风进入上半身内部，会因此引起呕吐、食欲不振和发热。心痛，会出现久热等引起的腹泻病、水肿、顽固性发热性腹泻、听力丧失、视力模糊、呼吸不畅、头痛、咳嗽、感冒、情绪变化、口渴、血病和胆病、瘤病、淋巴结肿大等轻微但难以忍受的风病。
这就是所谓的痔疮向上盘旋的恶性病症。这种病非常有害，因为腹内风病的盘旋严重，即使没有痔疮，也会出现大小便病向上盘旋的这种情况。
在这些痔疮病中，难以治愈的是：从出生就伴随的痔疮病、复合性痔疮病、以及在皱褶深处的痔疮病。
即使患有这种痔疮病，如果胃火旺盛、能消化食物、体力充沛等，以及由风或胆任何一种引起的痔疮，或位于肛门皱褶以下的痔疮，这类病症尚可治愈。
痔疮病发作超过一年的非常难以治愈。在肛门内最后的皱褶处出现的痔疮，由风或胆任一病因引起的痔疮，刚刚出现的新痔疮，生在男性生殖器上的，生在肚脐处的，以及在耳朵或鼻子内部出现如马尾般盘绕柔软的疙瘩。
这是由于心脏中存在的遍行风引起痰病，在皮肤外部产生如疣一样的疙瘩。皮肤坚硬粗糙的称为疣，由风病引起的皮肤会疼痛且粗糙，由胆引起的会发黑且血管发红，由痰引起的则柔软，且疣的颜色也不难看。

།དེ་ལྟར་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ལ་དཔྱད་མྱུར་དུ་མ་བྱས་ན་ཐུར་དུ་བཤང་བའི་དྲི་མ་རྣམས་གཞང་ཁར་མྱུར་དུ་འགགས་ནས་བཤང་བས་མྱུར་དུ གང་སྟེ།གསོ་དཀའ་བར་འགྱུར་གྱི་མྱུར་དུ་གསོས་ཤིག་།གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ཐབས་སྣ་ཚོགས་བཤད་པ་སྟེ་ལེའུ་བདུན་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཚད་པས་འཁྲུ་བ་དང་ཕོ་བའི་གྲང་བ་ལས་ཚད་རྙིང་དུ་འཁྲུ་བའི་ནད་གཞི་བསྟན་པའི་ལེའུ་བརྒྱད་ པ་བཤད་པར་བྱའོ།།ཚད་པས་འཁྲུ་བའི་ནད་གཞི་ནི་དྲུག་སྟེ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གསུམ་གྱི་ནད་འདུས་པ་ལས་ཀྱང་ཚད་པར་འགྱུར་རོ། །འཇིགས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་ཀྱང་ཚད་པར་འགྱུར་ཏེ། ནད་གཞི་འདི་དག་གིས་ཚད་པས་རབ་ཏུ་འཁྲུའོ། །ཚད་པ་ ལ་གནོད་པ་ནི་ཆུ་རབ་ཏུ་འཐུངས་པ་དང་།ཤ་རིད་ཤ་བསྐམས་པ་དང་། ཁ་ཟས་མ་ལོབས་པ་གནོད་པ་ཟོས་པ་དང་། ཏིལ་ཁུར་དང་། ནས་ལ་སོགས་པ་འབྲུ་མ་སྨིན་པ་ཟོས་པ་དང་། ཆང་འཐུང་བ་དང་། ཁ་ཟས་རྩུབ་པོ་དང་། ཁ་ཟས་ཚོད་མ་ཟིན་ཏེ་དྲགས་པ་དང་། གཞང་ འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་།ཟས་སྣུམ་བག་དྲགས་པ་དང་། ཁོང་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། བཤང་བ་འོང་བར་གྱུར་ན་གནག་པ་དང་། དེ་འདྲ་བ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་བསྟེན་པས་རླུང་ནད་ལངས་ཏེ་རླུང་ནད་དེས་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལངས་ཏེ་ཁོང་པའི་ཁ་ཟས་ནང་གྲོལ་དང་། བཤང་བ་ཀུན་ ཀྱང་དེས་ཁྱབ་ནས་མེའི་དྲོད་ཉམས་ཏེ་ཚད་པས་ཐུར་དུ་འཁྲུའོ།།ཚད་པས་རབ་ཏུ་འཁྲུ་བ་ནི་བཤང་བ་སླ་བར་བྱུང་བ་ནི་ཚད་པའོ། །ཚད་པར་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་སྙིང་དང་ཁོང་པའི་ནང་དང་། གཞང་གི་ནང་དུ་ཟུག་ཅིང་ན། ལུས་ཞིག་།དྲི་མ་བཤང་བ་ཐུར་དུ་མི་འབྱུང་སྟེ་ སྲི།ལྟོ་སྦོ། ཁ་ཟས་མི་འཇུའོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་པ་ནི་བཤང་བ་ཆུ་སླ་མོ་དང་འདྲེས་པ་ཉུང་ཤས་སུ་འབྱུང་བའི་ཚེ། སྒྲ་དང་བཅས་པར་འབྱུང་ལ། འཁྲུ་བའི་ཚེ་རྒྱུ་ཞབས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན། ཚད་པ་བབས་ཆེར་མི་འོང་། ཉུང་ཤས་སུ་སྲི་ཞིང་འོང་། ཚད་ པའི་སྤུ་མདོག་ནི་རྩུབ་པོ་དབུ་བ་ཅན་དང་།བར་ཡང་དང་ཡང་དུ་འཁྲུ་བ་དང་། ཡང་ན་རིལ་རིལ་པོ་དང་འདྲེས་པས་ཡང་དང་ཡང་དུ་འཁྲུ་སྟེ། བུ་རམ་ཚིག་པ་འདྲ་བར་སྣང་བ་དང་། སྤྱི་བོ་འབྱར་བག་ཏུ་འདྲེས་ཤིང་ཚད་པ་འབྱུང་། ཚད་པ་འབྱུང་བའི་ཚེ་གཞོགས་ཤིང་བཅད་པ་ སྙམ་བྱེད།ཁ་སྐམ། གཞང་གི་ནང་ཉམས་ཏེ་ཕྱིར་འབྱུང་བར་བྱེད། བ་སྤུ་ལངས། ཚད་པ་མཁྲེགས་ཤིང་འཁྲུ་བ་འདི་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་པའི་ནད་ཐབས་དང་། སྤུ་མདོག་ནི་སེར་ལ་གནག་།སེར་ལ་ལྗང་སྔོན་དུ་ཡང་ སྣང་།ཁྲག་དང་འདྲེས་པ་དྲི་རབ་ཏུ་མནམ། སྐོམ། བརྒྱལ། ལུས་རྔུལ། ཁོང་ཚ། རྒྱུ་མར་ཟུག་ཅིང་གཞང་གི་ནང་ཚ། གཞང་གི་ནང་ན་ཐོར་བུ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལས་ཚད་པར་གྱུར་པའི་ཚད་པའི་ སྤུ་མདོག་དང་ནད་ཐབས་ནི་ཚད་པ་གར་བ་འབྱར་འབྱར་པོ་འབྱིལ་བག་དང་།ནལ་ནལ་པོར་འོང་། སྤུ་མདོག་སྐྱ་ལ་འཇམ། བེའུ་སྣབས་དང་བད་ཀན་དུ་འཁྲུ་ཡང་དང་ཡང་འོང་། ཚད་པ་ཉིད་ལྕི། མནམ། ཚད་པ་ཕལ་ཆེར་མི་འོང་། ཟུག་པའི་ནད་ཚབས་མི་ཆེ། གཉིད་ཆེ། ཁོང་སྙོམ། ཁ་ཟས་མཐོང་ན་ཡི་ག་འཆུ། ཚད་པ་དང་བཤང་བར་འདྲེས་པ་ཉུང་ཤས་ཉུང་ཤས་སུ་འབྱུང་ཞིང་ཅུང་ཟད་ཙམ་མཁྲེགས། བ་སྤུ་རྣམས་གྱེན་དུ་ལངས་ཤིང་སློན། ཆུ་སོ་དང་། ལྟོ་བ་དང་། གཞང་དང་འདི་རྣམས་ལྕི། ཚད་པས་འཁྲུ་ཞིང་བཤང་ཡང་མ་འཁྲུས་པ་སྙམ བྱེད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་པའི་ནད་ཐབས་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་གྱི་ཚད་པའི་སྤུ་མདོག་དང་ནད་ཐབས་ཚང་བར་ན་བ་ཡིན་ནོ།

如果不及时医治痔疮病，大便的污物会迅速堵塞肛门，大便会迅速充满，变得难以治愈，所以要迅速医治。以上讲述痔疮病的各种治疗方法，第七章完。
现在讲述第八章：热症腹泻和胃寒导致的旧热症腹泻病因。
热症腹泻的病因有六种：风、胆和痰三种病因聚集也会转变成热症。恐惧和忧愁也会转变成热症。这些病因会导致热症严重腹泻。
对热症有害的是：过量饮水、干瘦肉、食用不适量的有害食物、芝麻油、生大麦等未成熟的谷物、饮酒、粗糙食物、食量过度、痔疮病、过于油腻的食物、体内有虫、大便变黑等。食用这类有害之物会引起风病，风病又会引起痰病，导致腹中食物消化不良，大便也受其影响，火力减弱，热症向下泻出。
热症严重腹泻时大便稀溏，这是热症的表现。热症的症状是心脏、腹内和肛门内疼痛，身体虚弱，污物大便不能向下排出而胀满，腹部膨胀，食物不消化。
其中风病引起的热症，大便与稀水混合少量排出时，伴有声响，排泄时肠道疼痛，热症发作不太严重，轻微胀满。热症的粪便性状粗糙带泡沫，反复腹泻，或者成团混合反复腹泻，呈现如糖焦般的样子，头顶粘稠混合而出现热症。热症发作时感觉如同劈木，口干，肛门内损坏外突，汗毛竖立，热症坚硬伴随腹泻，这是由风引起的热症。
胆病引起的热症的症状和粪便性状是：黄中带黑，黄中带青绿，混有血液且气味难闻，口渴，昏厥，身体出汗，腹中发热，肠道疼痛且肛门内发热，肛门内出现疙瘩，这是由胆病引起的热症。
痰病引起的热症的粪便性状和症状是：热症粘稠凝结成块，粪便性状灰白且光滑，混有鼻涕和痰液反复腹泻，热症本身沉重，有臭味，热症大多不严重，疼痛症状不重，嗜睡，腹部平坦，见到食物恶心，热症和大便混合少量排出且稍硬，汗毛竖立且湿润，小便、腹部和肛门这些部位沉重，热症腹泻时大便感觉似未排尽，这就是由痰病引起的热症。
三病聚集引起的热症的症状是具备风、胆和痰三种热症的粪便性状和症状。

།འཇིགས་སྐྲག་པ་ལས་ཚད་པར་འགྱུར་བ་ནི་འཇིགས་པས་སེམས་ འཁྲུགས་པ་དང་།མཁྲིས་པ་གཡོས་ཏེ། ཁོང་ན་བཤང་བ་ཡོད་པ་སླ་བོར་བྱས་ནས་རླུང་གིས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་འཁྲུ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་ཁོང་ན་བཤང་བ་ཡོད་པས་མྱུར་དུ་ཚ་ཞིང་སླ་བ་ནུར་ནུར་པོར་བྱས་པས་ཚད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ཚད་པའི་ཚུལ་དང་འདྲའོ། ། མྱ་ངན་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་པའི་ཚུལ་དེ་དང་འདྲའོ། །མདོར་ན་ཚད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཟས་མ་ཞུ་བ་ཅན་དུ་འཁྲུ་བ་དང་། མ་ཞུ་བ་མེད་པར་འཁྲུ་བའམ། ཁྲག་མེད་པར་འཁྲུ་བའོ། །དེ་ལ་ཟས་མ་ཞུ་བ་ཅན་དུ་འཁྲུ་བ་ནི་ཚད་པ་དེ་ཆུའི་ནང་དུ་བོར་ན་འབྱིང་། རབ་ཏུ་མནམ མོ།།ཚད་པ་འདི་ལྟ་བུར་འཁྲུ་བར་འགྱུར་ན་སྔར་ལྟོ་སྦོ། རྟུག་སྐམ་དུ་འགྱུར། ཟུག་ཅིང་ན། ཁ་ནས་བད་ཀན་དང་མཆིལ་མ་མང་དུ་འདོར་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱེད་ན་ཟས་མ་ཞུ་བའི་ཚད་པས་འཁྲུ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བ་མེད་པའི་ཚད་པས་འཁྲུ་བ་ནི་ ནད་ཐབས་དང་ཚད་པའི་ཚུལ་འདི་རྣམས་དང་མི་འདྲ་སྟེ་བཟློག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཡང་བད་ཀན་ལས་ཚད་པར་གྱུར་ན་ནི་ཁ་ཟས་ཞུ་བར་གྱུར་ཀྱང་ཚད་པ་ཆུའི་ནང་དུ་འབྱིང་བར་འགྱུར་རོ། །ཚད་པ་གསར་པ་གསོ་བའི་དཔྱད་མྱུར་དུ་མ་བྱས་ན་ཕོ་བ་གྲང་སྟེ་ཟས་མ་ཞུ་བ་ཁོང་དུ་ སོགས་ཤིང་འཁྲུ་བའི་ཚད་རྙིང་གི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ཚད་པས་རབ་ཏུ་འཁྲུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོང་པའི་དྲོད་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་བསིལ་བའི་ཤ་དག་ཟོས་པས། ཟས་མ་ཞུ་ཞིང་བེའུ་སྣབས་ཅན་དུ་འཁྲུ་བ་དེ་ནི་ནད་རྙིང་ཞེས་བྱའོ། །བེའུ་སྣབས་མེད་ཀྱང་རུང་། ཞུ་ ནས་འཁྲུ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཚད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མྱུར་དུ་མ་རུངས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཁ་ཟས་མ་ཞུ་སྟེ་ཟས་རྗེན་པ་དང་། བེའུ་སྣབས་སུ་འདྲེས་པ་ཁོང་ན་སྩོགས་སྩོགས་ཤིང་། འཁྲུའམ་ཡང་ན་ཞུན་ཡང་རླུང་གིས་འགགས་ཏེ་འོང་དུ་མི་རུང་། རེས་འགའ་ནི་ཚད་པ་སླ་མོར་ཡང་དང་ཡང་འཁྲུ་སྟེ་ཚད་རྙིང་འདི་ལྟ་བུའི་ནད་ནི་ཕོ་བ་གྲང་སྟེ་ཟས་མ་ཞུ་བ་ཁོང་ན་སྩོགས་སྩོགས་ཤིང་། སྐམས་སྐམས་སུ་འཁྲུ་བ་འདི་ནི་ཚད་རྙིང་ཡུན་རིང་དུ་ན་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་ལས་ཚད་རྙིང་གི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །བཞི གང་ཞེ་ན།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སྣ་རེ་རེ་ལས་ཚད་རྙིང་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ནད་འདུས་པ་ལས་ཚད་རྙིང་དུ་འགྱུར་བ་དང་བཞིའོ། །དེ་ལ་ཕོ་བ་གྲང་བའི་ཚད་རྙིང་གི་ནད་དུ་གྱུར་ན་དེའི་ནད་ཐབས་སྔར་འབྱུང་བ་ནི་ཕོ་བའི་ནད་ཀྱི་དྲོད་ཉམས་ཟས་ཡུན་རིང་དུ་མི་འཇུ། ཁ་ཟས་ཟོས་ པས་གྲེ་བ་སྒྱུར་བར་འགྱུར།ཁ་ནས་བད་ཀན་དང་མཆིལ་མ་མང་དུ་འདོར། ཁར་རོ་ཅི་བྲོ་བ་མི་ཚོར། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། སྐོམ་ཞིང་ཁོང་སྙོམ། ཀླད་པ་འཁོར། ལྟོ་སྦོ། སློན་བྲོ། རྣ་བའི་ནང་སྒྲ་ཙི་རི་རི་ཟེར། རྒྱུ་མའི་ནང་ན་སྒྲ་ཁྲུ་ལུ་ལུ་ཟེར། སྒྲེགས་པ་མནམ་པོར་འབྱུང་། དབུགས་མི་བདེ། རིམས་ཀྱིས་འདེབས། བརྒྱལ། ཀླད་པ་ན། བཤང་བ་ཐུར་དུ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་སྟེ་སྲི། རྐང་ལག་སྐྲང་པའི་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་སྔར་བྱུང་ན་ཕོ་བ་གྲང་ཞིང་འཁྲུ་བའི་ཚད་རྙིང་སྤྱིའི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ།

从恐惧而转变为热病，是因为恐惧使心神混乱，胆汁翻动，使肠中的粪便变稀，风将其向外排出。这并非是因为肠中有粪便迅速变热且变得稀软黏稠而转为热病，这与风和胆汁热病的情况相似。
由忧愁引起的热病的情况与此相似。简而言之，热病有两种：一种是伴有未消化食物的腹泻，一种是无未消化食物的腹泻或无血的腹泻。
其中，伴有未消化食物的腹泻性热病，如果将粪便放入水中会下沉，且有强烈的臭味。如果出现这种热病性腹泻，之前会出现腹胀、便秘、疼痛，口中会大量排出痰液和唾液，如果出现这些症状，就是未消化食物的热病性腹泻。
无未消化食物的热病性腹泻与这些病症和热病的情况不同，应当知道是相反的。另外，如果痰液转变为热病，即使食物已经消化，热病的粪便放入水中也会下沉。
如果不迅速采取治疗新发热病的方法，胃部会变冷，未消化的食物积聚在体内，会转变为慢性腹泻热病。
所谓热病性剧烈腹泻，是指因食用会降低体内温度的寒性肉类，导致食物不消化，出现带有粘液的腹泻，这就称为慢性病。即使没有粘液，消化后发生腹泻的也称为热病，这种情况会自然而然地迅速恶化。
这种情况下，食物未消化，生食和粘液混合在体内积聚，或者即使消化了也会被风阻塞而无法排出。有时热病会反复发生稀薄的腹泻，这种慢性热病会导致胃寒，未消化的食物在体内积聚，出现干燥性腹泻，这种慢性热病会长期致病。
这种情况可由四种原因转变为慢性热病。是哪四种呢？分别是从风、胆汁、痰液各自转变为慢性热病，以及从复合病转变为慢性热病，共四种。
其中，如果转变为胃寒性慢性热病，其前期症状是：胃部的热量减退，食物长时间不消化，进食后会呕吐，口中大量排出痰液和唾液，口中对任何味道都感觉不到，对食物没有胃口，口渴且腹部不适，头晕，腹胀，恶心，耳中有嗡嗡声，肠中有咕噜声，打嗝有臭味，呼吸不畅，发烧，昏厥，头痛，大便不能向下排出而积聚，手脚浮肿等这些症状如果先前出现，就是胃寒性腹泻慢性热病的一般症状。

།དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་རྙིང་དུ་འཁྲུ་བའི་ནད་ཐབས་ནི་རྐན་སྐམས། མིག་རབ་རིབ་ཟ། རྣ་བ་གཉིས་ནས་སྒྲ་འབྱུང་། རྩིབ་ལོགས་དང་བརླ་དང་ཆུ་སོ་གཡས་གཡོན་དང་། མགུལ་པ་འདི་རྣམས་ན། ཡང་དང་ཡང་ཁོང་སྦོ་ཞིང་གསུད། ཁ་ཟས་ཀྱི་རོ་བྲོ་བ་ཀུན་ལ་ཆགས། ཁ་ཟས་ཞུར་ཉེ་ན་ཁོང་སྦོ། ཞུ་ན་བཀྲེས་ཤིང་སྐོམ། ཁ་ཟས་ཟོས་ན བདེ་བར་འགྱུར།རླུང་ནད་དེ་ལས་རྙིང་ནད་དང་། སྐྲན་དང་གཞང་འབྲུམ་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་འདི་རྣམས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་འགྱུར། ཚད་པས་འཁྲུ་བའི་ཚེ་འགགས། སྐོམ་པོ་ཡང་སླ་བ་ཞིག་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་མྱུར་དུ་འོང་དུ་མི་རུང་ཞིང་སྲི་སྟེ་འབྱུང་དཀའ། ཚད་པར་འབྱུང་བའི་ཚེ་ན་སྒྲ་ཅན་མ་ཞུ་བའི་བེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་། གཞང་ན། དབུགས་མི་བདེ་ཞིང་ལུད་པས་བཀར། ནད་ཐབས་འདི་རྣམས་ལྟ་བུར་ན་ཞིང་འཁྲུ་བའི་ཚད་རྙིང་ནི་རླུང་ནད་ལ་ཕོ་བ་གྲང་བའི་ཚད་རྙིང་འཁྲུ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་རྙིང་གི ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་རྙིང་གི་མདོག་དང་ནད་ཐབས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཤ་མདོག་སྔོ་ལ་སེར་པོར་འདུག་།ཚད་པ་སླ་མོ་སེར་པོར་འཁྲུ། སྒྲེགས་པ་མནམ་ཞིང་སྐྱུར་བར་འབྱུང་། སྙིང་དང་གྲེ་བ་ན་ཞིང་ཚ། ཡི་ག་འཆུ། སྐོམ་པས་གདུངས་པ་ འདི་ལྟ་བུ་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་རྙིང་གི་རླུང་ནད་ལ་ཕོ་བ་གྲང་བའི་ཚད་རྙིང་གི་ནད་ཐབས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་རྙིང་གི་ནད་ཐབས་ནི་བད་ཀན་ཆེ་བས་ཁ་ཟས་འཇུ་དཀའ། སློན། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། ཁའི་ནང་ན་ཡང་བད་ཀན་གྱིས་ གང་སྟེ་ཁ་ནས་བད་ཀན་དང་མཆིལ་མ་མང་དུ་འོང་ཞིང་འདོར།ལུད་པས་བཀར། ཆམ་པས་འདེབས། དོང་ག་ན། ལྕི་བ་མེར་མེར་པོར་བྱེད། ལྟོ་བ་ཡང་སྲ་ལ་ལྕི། སྒྲེགས་པ་མནམ་པོར་འབྱུང་། ཁོང་པའི་ཕོ་བ་དྲོད་ཉམས། བུད་མེད་ལ་དགའ་བར་བྱེད། ཚད་པ་ བེའུ་སྣབས་ལྟ་བུ་དང་།བད་ཀན་དང་འདྲེས་པར་འཁྲུ་ལ། བཤང་བ་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་ལྕི། རིད་ཅིང་སྐེམས་པ་མ་ཡིན་ཡང་། ཉམས་སྟོབས་ཆུང་སྟེ་ཞན། འདི་ལྟ་བུའི་ནད་ཐབས་ནི་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཚད་རྙིང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་ པའི་ཚད་རྙིང་གི་ནད་ཐབས་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ཆར་གྱི་ཚད་རྙིང་གི་ནད་ཐབས་ཀུན་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།ཕོ་བའི་ནང་གི་མེའི་དྲོད་མ་སྙོམས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་རྟག་ཏུ་བཤད་པ་ལྟར་གྱུར་ན་ཕོ་བ་གྲང་བ་ལས་མ་ཞུ་བའི་ཚད་རྙིང་གི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཕོ་བའི་ནང་གི་མེ་དྲོད་སྙོམས་པར་གྱུར་ན། བདེ་ཞིང་ནད་མེད་པར་འགྱུར་བའི་གཞི་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། ཚད་རྙིང་གི་ནད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ནད་ཀྱི་ནང་ན་དཀྱེལ་ཆེ་བ་གསོ་དཀའ་བ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། གང་ཞེ་ན། རླུང་ནད་དང་། ཆུ་སོ་ན་རྡེའུ་ཡོད་པ་དང་། མཛེ་ནད་དང་། ཟ་གུ་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། མཚན་བར་རྡོལ་བའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ཕོ་བ་གྲང་ནས་ཚད་རྙིང་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་དང་རྣམ་པ་འདི་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །ཚད་པ་དང་ཕོ་བ་གྲང་བའི་ཚད་རྙིང་དུ་འཁྲུ་བའི་ནད་ཐབས་བཤད་པའི་ལེའུ་བརྒྱད་པ་རྫོགས་སོ།། །། གཅིན་འགགས་པ་དང་གཅིན་སྙི་བ་ཟ་གུའི་ནད་དམིགས་བསྟན་པའི་ལེའུ་དགུ་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྒང་པ་དང་ལྒང་པའི་མགོ་དང་། ཕོ་མཚན་དང་རྐེད་པ་དང་། ཕོ་མཚན་གྱི་འབྲས་བུ་གཉིས་དང་། གཞང་དང་འདི་རྣམས་ནི་གཞང་གི་རུས་པའི་ནང་དུ་བསྟན་ཅིང་གཅིག ཏུ་འབྲེལ་པར་བཤད་དོ།

关于风病引起的陈旧热病腹泻的病症是：上颚干燥，眼睛模糊，两耳有声响，肋部、大腿、两侧膀胱和喉咙这些部位疼痛，反复腹胀并打嗝，对所有食物味道都贪恋，食物将消化时腹胀，消化后饥渴，进食后感觉舒适。
从这种风病会引发陈旧病、瘤、痔疮、脾病和白浊病等症状。热性腹泻时会阻塞，虽然容易口渴，但不能快速饮水且会积聚难以排出。热性腹泻时会伴有声响，未消化的食物会以粘液形式排出，肛门疼痛，呼吸不畅并咳嗽。
具有这些病症的陈旧热病腹泻称为风病导致的胃寒陈旧热病腹泻，这是由风病引起的陈旧热病的症状。
关于胆病引起的陈旧热病的颜色和病症是：身体肤色青中带黄，热性腹泻呈黄色且稀薄，排出物有臭味且酸性，心脏和喉咙疼痛发热，食欲不振，口渴难耐，这种情况称为胆病引起的风病胃寒陈旧热病的症状。
关于痰病引起的陈旧热病的症状是：因痰多食物难以消化，恶心，没有食欲，口腔内充满痰液，口中痰液和唾液大量排出，咳嗽，感冒，胸腔疼痛，大便粘稠，腹部坚硬沉重，排出物有臭味，腹部胃部失温，喜欢女色，热性腹泻呈粘液状且与痰混合，大便下坠沉重，虽然不消瘦，但体力虚弱，这种病症称为痰病引起的陈旧热病。
关于三病综合引起的陈旧热病的症状是与风、胆、痰三种陈旧热病的所有症状相符。
如果胃中的火热失调三种情况等常说的那样，就会因胃寒而变成不消化的陈旧热病。如果胃中火热平衡，就会成为健康无病的基础，不会变成陈旧热病。
在疾病中最难治愈的有八种，即：风病、膀胱结石、麻风病、癣、淋病、生殖器溃疡、痔疮、因胃寒引起的陈旧热病，这八种。
热病和胃寒陈旧热病腹泻的病症说明第八章完。
现在开始讲解小便闭塞和小便频繁癣病诊断第九章。其中膀胱、膀胱头、阴茎、腰部、两个睾丸、肛门这些都在肛骨内部相互连接。

།ལྒང་པ་དེ་ཁ་སྦུབ་ཏུ་ཐུར་དུ་བལྟས་ཀྱང་། ལྒང་པ་དེའི་རྩའི་སྦུ་གུའི་ཁ་གཡས་གཡོན་ནས། གཅིན་གྱི་རྒྱུན་ཕྲེའུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཟག་པས་ལྒང་པའི་ནད་དུ་འགག་པར་བྱེད་དོ། །གཅིན་རྩ་སྒོ་ནས་རྒྱུ་སྟེ་ལྒང་པར་ཞུགས་ཤིང་སྩོགས་པ་དེ་ལས་གཅིན་ ནད་ཆུས་བཀག་པའི་ནད་དང་ཟ་གུའི་ནད་སྤྱིར་སྣ་ཉི་ཤུར་འགྱུར་རོ།།གཅིན་སྣོད་ལྒང་པ་དེ་ཡང་སྲོག་གི་གནད་ལ་བརྟེན་པས་ནད་ཆེ་སྟེ། དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་ཏེ་ཆུས་འགགས་ན་ལྒང་པ་དང་ཆུ་སོ་གཡས་གཡོན་དང་། ཕོ་མཚན་འདི་རྣམས་རབ་ཏུ་ན་སྟེ་གཅིན་འགགས་ནས། གཅིན་ཅུང་ ཟད་ཅིག་ཡང་དང་ཡང་སྲི་ཞིང་འབྱུང་ངོ་།།མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་གྱུར་ཏེ་གཅིན་འགགས་ན་གཅིན་གྱི་མདོག་སེར་རམ་དམར་ལ་ཚ་ཞིང་ནའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ཏེ་གཅིན་འགགས་པ་ནི་ལྒང་པ་དང་ཕོ་མཚན་ལྕི་བར་འགྱུར་ལ་སྐྲངས། གཅིན་གར་ལ་སྦྱིན་བག་ནལ་ནལ་པོ་ ཞིག་དལ་གྱིས་འབྱུང་སྟེ་ཐོགས་ཤིང་སྲི་བའི་ཚུལ་དུ་འོང་ངོ་།།འདུས་པའི་ནད་ལས་ཀྱང་གྱུར་ཏེ་གཅིན་འགགས་ན་ནད་ཐབས་གོང་མ་སྣ་གསུམ་ལྟར་སྣང་ན་ཡང་ཆུ་སྲི་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཆུ་སོར་རྡེའུ་ཆགས་པའི་ཚུལ་དང་ནད་ཐབས་ནི་ནམ་ལྒང་བའི་ཁ་རླུང་གིས་ཆོད་པ་དང་། ཆུ་སོ་ ན་གཅིན་ནམ་མཁྲིས་པ་འམ།བད་ཀན་ནམ་ཁུ་ཆུ་གང་ཡོད་པ་དེ་སྐམས་པར་བྱས་ནས་དེ་ལས་རྡེའུ་ཆགས་ཏེ། བགས་ཀྱིས་རྡེའུ་ནད་དཀྱེལ་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་དཔེར་ན་གླང་གི་གི་ཝང་ཆགས་ཏེ་ཆེར་སྐྱེས་པ་དང་འདྲའོ། །ཆུ་སོར་རྡེའུ་ཆགས་པར་གྱུར་ན་ནད་ཀྱིས་འདེབས་པའི་ནད་ཐབས་ཀྱི་ ཚུལ་ནི་ལྒང་པ་སྦོ།ལྒང་པའི་དྲུང་དང་ཉེན་ཀོར་ཀུན་ན། ལྒང་པ་དང་གཅིན་དབྲེ་ལ་མནམ། གཅིན་འགགས། རིམས་ཀྱིས་འདེབས། ཁ་ཟས་ཡི་ག་འཆུ། ལྟེ་བ་དང་། ཕོ་མཚན་གྱི་འབྲས་བུའི་སྲུབས་ཐོག་ཐག་དང་། ལྒང་པ་ཆུ་སོའི་ཀླད་འདི་རྣམས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན། གཅིན་སྲི་ཞིང་འབྱུང་བའི་ཚེ་གཅིན་གྱི་སྦུ་གུ་སུབས་ཤིང་འགགས་པས་གཅིན་འབྱུང་བའི་ཚེ། གཅིན་གྱི་རྒྱུན་ཞིག་སྟེ་ཐིགས་པ་བྲུལ་བྲུལ་པོར་འབྱུང་། གཅིན་དེ་ལྟ་བུ་ཕྱིན་ན་གདོད་བདེའོ། །གཅིན་འབྱུང་བའི་མདོག་ནི་བ་ལང་གི་ཚིལ་འདྲ་བར་སྣང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་རེས་འགའ ལུས་འགུལ་ཞིང་བསྐྱོད་པ་ལྟ་བུ་བྱས་པས་ལྒང་པ་དང་ཆུ་སོའི་ནང་འགགས་ཏེ་སྣད་ན་རབ་ཏུ་ན་ཞིང་མི་བདེའོ།།ནད་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཆུ་སོར་རྡེའུ་ཆགས་པའི་སྤྱིའི་ནད་ཐབས་ལྔར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་རྡེའུར་ཆགས་པའི་ནད་ཐབས་ནི། ནད་ཚབས་རབ་ཏུ་ཆེ་ལ་སོ་ འཐམས་པར་བསྡམས།ལུས་འདར། ཕོ་མཚན་ནས་ཟིན་ཏེ། ལག་པས་ཉེད། ལྟེ་བར་ཟུག་ཅིང་ན། རབ་ཏུ་མཁུན་ཅིང་འགགས་ཏེ་འོད་དུ་མི་རུང་བའི་ཚེ། འཕྱེན་དང་བཤང་བར་བཅས་ཏེ་འབྱུང་། གཅིན་ནི་ཐིགས་པར་ཉུང་ཤས་ཉུང་ཤས་ཡང་དང་ཡང་འོང་། ཆུ་སོའི་ ནང་ན་རྡེའུ་ཡོད་པ་ནི་གནག་ཅིང་རྩུབ་སྟེ།ཉམས་ལ་ཆུ་སོའི་ནང་ན་ཚེར་མ་བསགས་པ་གང་བ་སྙམ་བྱེད། མཁྲིས་པ་ལས་རྡེའུར་ཆགས་པའི་ནད་ཐབས་ནི་མཁྲིས་པ་ཚ་བ་དྲོད་ཀྱིས་ལྒང་པ་དེ་བཙོས་པ་བཞིན་དུ་ཚ། རྡེའུའི་དབྱིབས་ནི་ག་བོའི་འབྲས་བུའི་རུས་ པ་འདྲ།མདོག་ནི་དམར་ཞིང་སེར་ལ་རྩ་གནག་གོ། །ལྒང་པའི་ནང་དུ་ཟུག་ཅིང་ནའོ། །བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་རྡེའུར་ཆགས་ན་རྡེའུ་བསིལ་ཞིང་ལྕི་ལ་བོངས་ཆེ་འཇམ། རྡེའུའི་མདོག་ནི་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུའམ་དཀར་པོར་འདུག་གོ། །རྡེའུའི་ནད་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ནི་བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་ ལྟ་བུ་ལ་ཕལ་ཆེར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།ལུས་དང་ཤ་ཆུང་བས་རྡེའུ་ཡང་མི་ཆེའོ། །རྡེའུ་ནད་འདི་ལྟ་བུ་ལ་དྲལ་ཞིང་རྡེའུ་འབྱིན་པའི་ཚེ་བདེ་བར་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ།

虽然将膀胱倒置向下，但从膀胱两侧的管口，尿液细流不断渗漏，这就形成了膀胱疾病的阻塞。尿液从尿道口流入并积聚在膀胱中，由此产生尿病、水阻病和痔疮病等总共二十种病症。
由于膀胱与生命要害相连，所以是重病。如果因风病引起尿阻，膀胱和两侧尿道口以及阴茎都会剧痛，尿液阻塞，少量尿液反复滞留流出。
如果因胆病引起尿阻，尿液呈黄色或红色，且灼热疼痛。如果因痰病引起尿阻，膀胱和阴茎会变得沉重并肿胀，尿液浑浊且黏稠，缓慢流出，有阻滞和滞留的情况。
如果因三病俱发引起尿阻，虽然症状如上述三种情况，但尿液会滞留。关于尿道结石的形成和症状，当膀胱口被风气阻塞时，无论是尿液、胆汁、痰液还是精液，都会干涸，由此形成结石。结石逐渐在病灶处生长，就像牛黄形成并长大一样。
当尿道形成结石时，疾病发作的症状表现为：膀胱肿胀，膀胱周围和附近都会疼痛，膀胱和尿道发臭，尿液阻塞，发烧，食欲不振，脐部、阴囊缝隙以及膀胱尿道顶部这些部位都会疼痛，尿液滞留流出时，尿道管被堵塞阻塞，尿液流出时，尿流断断续续，滴滴答答地流出。排出这样的尿液后才会感到舒服。排出的尿液颜色看起来像牛脂。
在这种情况下，有时因身体移动和活动，膀胱和尿道内阻塞摩擦时会非常疼痛难受。这种病症是尿道结石的五种一般症状之一。
其中，因风病引起结石的症状是：病情非常严重，牙关紧闭，身体颤抖，从阴茎开始，用手揉捏，脐部疼痛，剧烈呻吟并阻塞，无法忍受时，会伴随着呕吐和大便一起排出。尿液少量滴滴答答地反复流出。尿道内的结石是黑色且粗糙的，感觉尿道内像堆满了荆棘。
因胆病引起结石的症状是：胆热使膀胱像煮过一样发热，结石的形状像柏子仁的核，颜色是红黄色带黑色纹路。在膀胱内会疼痛。
如果因痰病形成结石，结石会冰凉、沉重、体积大而光滑，结石的颜色像蜂蜜一样或呈白色。这类结石病多发于小孩子，因为身体和肌肉较小，结石也不会很大。对于这种结石病，通过手术取出结石后可以康复。

།མི་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་ལ་ཆུ་སོར་རྡེའུ་ཆགས་པའི་ནད་ནི་ཁུ་བ་ལས་གྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ཁུ་བ་གནས་འཕགས་ལ་ཕྱིར་མ་ བྱུང་མ་བཏང་སྟེ།ཕོ་མཚན་གྱི་འབྲས་བུའི་བར་དུ་རླུང་གིས་བསྐམས་ཏེ། ཁུ་བ་བསྡུས་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཁུ་བ་ལས་རྡེའུར་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ནད་ཐབས་ནི་ལྒང་པ་དང་ཆུ་སོར་ཟུག་ཅིང་ན། གཅིན་འགགས། ཕོ་མཚན་གྱི་འབྲས་བུ་སྐྲང་ངོ་། །ཁུ་བ་ལས་རྡེའུ་ཆགས་ མ་ཐག་ཏུ་ཁུ་བ་ཞུ་སྟེ།སླ་མོར་འགྱུར། ན་ཞིང་ཟུག་པའི་ཚེ་རྡེའུ་ཆགས་པ་དེར་ལག་གིས་མནམ་ཤིང་མཉེས་ན་རྡོབ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་སྲ་ཞིང་མཁྲང་ངོ་། །ཁུ་བ་ལས་དེ་ལྟར་རྡེའུ་ཆགས་པ་དེ་ཡང་རླུང་གིས་ཕྱེ་མར་དཀྲུགས་ནས་ཞིབ་མོ་དེ་གཅིན་དང་ལྷན་ཅིག་ཐུར་དུ་ཐ་མལ་པར་འབྱུང་བ་ཡང་ ཡོད་དེ།དེ་ནི་ཚུལ་བཞིན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྡེའུ་ཕྱེ་མར་མི་འཁྲུགས་པ་ནི་གཅིན་འགག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་ལྒང་པའི་ཁ་འགགས་ནས་ན་ཞིང་གཅིན་འགགས་ཏེ་འོང་དུ་མི་རུང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཆུ་སོ་ན་རྡེའུ་ཆགས་པ་དེས་ནལ་གཡའ་བར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་རླུང་ ནད་ཀྱིས་ལྒང་པ་དེ་རང་གི་གནས་ནས་རབ་ཏུ་སྦགས་ཏེ་བསྐྱོད་ནས་ལྒང་པ་དེ་རྒྱས་ཤིང་གནག་སྟེ་ཆེ་ཞིང་སྦོམ་དུ་གྱུར་ནས།ལྒང་པ་རྒྱས་ཏེ་ལོག་པར་འདུག་པར་གྱུར་ན་ན་ཚ་གཡོ་ཞིང་འཕར། གཅུས་པ་སྙམ་བྱེད། གཅིན་ཡང་འགགས་ཏེ་ཐིགས་པ་ཐིགས་ཙམ་དུ་འོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ ལ་ལྒང་པ་བཙིར་ཏེ་གཅིན་ཕྱུང་ཤིག་།དེ་བས་ན་གོང་མ་ལྟར་ལྒང་པའི་ཁ་རླུང་གིས་ཆོད་དེ་འགགས་པ་དང་། ལྒང་པ་ལོག་པ་འདི་རྣམ་གཉིས་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལྒང་པའི་ནད་ཅེས་བྱ་སྟེ། གསོ་དཀའ་བ་དང་། གསོ་རབ་ཏུ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་གཞང་དང་ལྒང་པ་གཉིས ཀྱི་བར་ན་རླུང་རབ་ཏུ་མཐུ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་རྡོ་བའི་གཏུན་བུ་དང་འདྲ་བར་སྲ་ཞིང་སྟུག་པ་ཅིག་ཡོད་པ་དེས་ལྒང་པ་མདུད་པ་བོར་ཏེ།མི་གཡོ་བ་མཐོན་པོར་འཇོག་པར་བྱེད་དེ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཆུ་སོའི་ཐད་ཀར་སྦོས་ཤིང་བཤང་གཅི་གཉི་ག་རླུང་གིས་ཐོགས་ཏེ་འགགས་པར་བྱེད་དོ། ། ནད་འདི་ནི་རྡོ་བའི་གཏུན་བུ་ལྟ་བུའི་རླུང་ནད་ཀྱིས་གཅིན་འགགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཆུ་འགགས་པའི་ནད་དང་། རླུང་ནད་ཀྱིས་འཁྱིལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་ནི་ལྒང་པ་རབ་ཏུ་ན་བར་བྱེད་ཅིང་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་རླུང་དེ་ཞུགས་ནས་གཅིན་འཁྱིལ་ཞིང་འཁོར། རེམ་རེམ པོར་གྱུར།གཅུ་བ་སྙམ་བྱེད། ལྕི། གཅིན་སྲི་སྟེ་ཉུང་ཤས་ཙམ་འབྱུང་། ཡང་ན་གཅིན་དང་བཤང་བ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བར་བྱེད་དེ། ནད་འདི་ནི་རླུང་ནད་ཀྱིས་འཁྱིལ་བར་བྱེད་པའི་ཆུས་འགགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཆུས་འགགས་པའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་རླུང་ ནད་ལྟ་བུའི་ནད་གཞི་མེད་པར་གཅིན་རང་འགགས་ཏེ་ཡུན་རིང་དུ་མ་བྱུང་ངམ།ཡང་ན་ཆུ་ཅུང་ཟད་འགགས་པ་ལས་མཇུག་ཏུ་གཅིན་འབྱུང་བར་གྱུར་ན། དེ་ནི་ནད་མི་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ལྟོ་བར་གཅིན་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ཡོད་དེ། དེ་ནི་གཅིན་སྙོམས་པ་ ལས་རྣགས་ཏེ་འགགས་པ་ལས།ལྟེ་བའི་འོག་ལྟོ་བའི་ནང་ལྒང་པར་གཅིན་གྱིས་གང་བ་དང་། དེའི་ཚེ་རླུང་གིས་ཐོགས་ནས་བསྡུས་ཏེ་སྐམས་པ་དང་། དེའི་ཚེ་རབ་ཏུ་ན། ཆུ་སོར་སྦོ། ཁ་ཟས་མི་འཇུ། བཤང་གཅི་གཉིས་ཀ་འགགས་སོ། །ཆུས་འགགས་པའི་ ནད་འདི་ནི་ལྟོ་བར་གཅིན་རྣགས་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།

如同大人物般的尿道结石病是由精液所引起，其中精液上升到位后未能排出释放，
被风干燥在阴茎果实之间，精液凝结成为所谓的精液结石。其病症为膀胱和尿道疼痛，小便阻塞，阴茎果实肿胀。
精液刚形成结石时，精液融化变软。当疼痛时，用手按摩触摸结石处，会感觉坚硬如石。
精液形成的结石也会被风搅拌成粉末，细小的粉末会随小便一起自然排出，这称为正常排出。
如果结石不能成为粉末，就会阻塞小便。这会堵塞膀胱口，引起疼痛和小便阻塞，无法排出。这样尿道结石会引起瘙痒。
如果风病使膀胱从原位移动膨胀，变黑变大变粗，膀胱膨胀错位时，会感到疼痛跳动，扭曲感，小便阻塞只能一滴一滴地排出。
这种情况要挤压膀胱排出小便。因此，如上所述膀胱口被风阻塞以及膀胱错位这两种情况，称为风引起的膀胱病，难治愈和极难治愈。
另外在肛门和膀胱之间有一个非常强大的风，如同石杵一般坚硬厚实，它会使膀胱打结，固定在高处不动，这样会使尿道部位肿胀，大小便都被风阻塞。
这种病称为石杵样风病引起的小便阻塞。
还有一种小便阻塞病和风病引起的盘旋，会使膀胱剧痛，风进入小便中使小便盘旋转动，颤动，感觉扭曲，沉重，小便少量排出。
有时大小便会一起排出，这种病称为风病引起盘旋的小便阻塞。
另有一种小便阻塞病，没有类似风病的病因，仅是小便自行阻塞长时间不出，或者小便稍有阻塞后来又能排出，这称为轻微病。
还有一种称为腹部小便阻塞的病，是由于小便积聚化脓阻塞，使肚脐下腹部的膀胱充满小便，
这时被风阻塞收缩干燥，会剧痛，尿道肿胀，食物不消化，大小便都阻塞。
这种小便阻塞病称为腹部小便化脓病。

།ཡང་ཆུས་འགགས་པའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་འབྱུང་བའི་སྦུ་གུ་འཆུས་ཤིང་ལོག་གམ། ཡང་ན་གཅིན་སྣོད་ལྒང་པའམ། ཡང་ན་གཅིན་འབྱུང་བའི་སྦུ་གུའི་ནང་ངམ། ཡང་ན་ཕོ་མཚན་གྱི་ནང་རླུང་གིས་འགགས་ན་ གཅིན་ཉུང་ཤས་སམ་སྲི་ཞིང་འབྱུང་བའི་རྗེས་ལ་ན་ཡང་རུང་མི་ན་ཡང་རུང་།གཅིན་འགག་ཅིང་སྐབས་སྐབས་སུ་འབྱུང་ལ་ལྷག་མ་ཡང་ལུས་ཏེ་ཆུས་འགགས་པའི་ནད་འདི་ནི་ཕོ་མཚན་ལྕི་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཆུས་འགགས་པའི་ནད། གཅིན་གྱི་ མདུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་ནད་ཐབས་ནི་ལྒང་པའི་ཁའི་ནང་ཟླུམ་པོ་ཆུང་ངུ་སྲ་བ་ཞིག་ཏུ་འཕྲལ་དུ་གྱུར་པ་དང་།ཆུ་སོར་རྡེའུ་ཆགས་པའི་ནད་དང་འདྲ་སྟེ། ནད་ཚབས་ཆེ་ལ་གཅིན་གྱི་ཕུར་མདུད་པ་བཅས་ཏེ་ནད་འདི་ནི་གཅིན་གྱི་མདུད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་གཅིན་སྙོམས་པ་ལས་གཅིན་ མ་གཅིས་པར།བུད་མེད་ལ་ཉལ་པོ་བྱས་ནས་དེའི་རྗེས་ལ་གཅིན་གཅིས་པ་ནི་ཡང་ན་ནི་གཅིན་སྔར་འབྱུང་། ཡང་ན་ནི་ཁུ་བ་སྔར་འབྱུང་སྟེ་དེ་ནི་གཅིན་དང་ཁུ་བ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་བཤང་བ་སྲི་ཞིང་འགགས། བད་ཀན་གྱིས་ཆུ་སྲི་ཞིང་འགགས་པར་འགྱུར། ནད་ ཐབས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁོང་རྩུབ་ལ་ཉམ་ཆུང་བས་རླུང་ནད་སྐྱེས་ཏེ།བཤང་བ་ཐུར་དུ་མི་འབྱུང་ཞིང་ནམ་སྲི་ལ་འགགས་པའི་ཚེ་ན། གཅིན་འབྱུང་བའི་སྦུ་གུའི་ནང་དུ་བཤང་བ་དེ་སོང་སྟེ་འདྲེས་པས་གཅིན་འབྱུང་བའི་དྲི་མ་མནམ་པོར་བཤང་བའི་དྲི་དང་འདྲ་བར་བྱུང་བ་དེ་ནི་བཤང་བ་འགགས་པའི་ གཅིན་ནད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་གཅིན་ནད་རྣམ་པ་གཅིག་ནི་ལུས་ཀྱིས་ལས་དྲག་ཤུལ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་བྱས་པ་དང་། ཁ་ཟས་རོ་ཚ་བ་དང་། དྲོད་ཆེ་བ་ལྟ་བུའི་བག་ཟོས་པ་དང་། ལམ་བགྲོད་དེ་ཆད་ཅིང་ཉི་ཚན་ལ་སོགས་པས་གདུངས་པ་དང་། མཁྲིས་པའི་ནད་ཆེར་སྐྱེས་ལ་དེའི་སྟེང་ དུ་རླུང་ནད་ཀྱིས་ལྒང་པ་དང་།ལྒང་པའི་ཆུ་སོ་གཡས་གཡོན་གྱི་ནང་ན་ཞུགས་ན་ན་ཞིང་ཚ་བར་འགྱུར། གཅིན་གཅིས་ན་མདོག་ཡང་ན་སེར། ཡང་ན་ཁྲག་འདྲེས། ཡང་ན་ཁྲག་དངོས་སུ་འབྱུང་སྟེ། འདི་འདྲ་བའི་གཅིན་ཚན་པོ་ཉུང་ཤས་སུ་སྲི་ཞིང་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནི་ཚ་བ་ དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་སྲི་བའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་ལུས་ཀྱི་ཁོང་རྩུབ་ལ་ཁོང་དུབ། རྨྱ་བར་གྱུར་པ་དེས་ལྒང་པའི་དྲུང་ན་མཁྲིས་པའི་ནད་ཚ་བ་དང་། རླུང་ཡོད་པ་གཉིས་གཉིས་གཅིན་བསྐམས་ན། ཟད་པ་དང་ན་ཞིང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་སྲི་བར་འགྱུར་ཏེ། ནད་འདི་ཡང་ལྷག་མ་དང་གཅིག་གོ། །ཡང་ན་ཆུ་སྲི་བའི་ནད་སྣ་གཅིག་ནི་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གཉིས་ཀྱི་ནད་ལྒང་པའི་ས་ན་ཡོད་པའི་སྟེང་དུ། གལ་ཏེ་རླུང་ནད་ཀྱིས་ཀྱང་བསྣན་ན་གཅིན་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །གཅིན་ཅུང་ཟད་འབྱུང་བའི་ཁ་དོག་ཀྱང་སེར། དམར། དཀར བར་གར་བོ་འབྱུང་ལ་ཚ་བར་འོང་།ཡང་ན་གི་ཝང་གི་ཁ་དོག་འདྲ། ཡང་ན་དུང་ཕྱེ་མར་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་བཏགས་པ་འདྲ་བ་སྐོམ་པོ་འབྱུང་། ཡང་ན་ནག་པོ་དང་དཀར་པོ་དང་དམར་པོ་གསུམ་འདྲེས་པའི་ཁ་དོག་འདི་ལྟ་བུའི་གཅིན་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་གཅིན་ཉམས་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། ། ཆུས་འགགས་པའི་ནད་དམིགས་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་དགུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།གཅིན་འགགས་པ་དང་གཅིན་སྙི་བ་ཟ་གུའི་ནད་དམིགས་བསྟན་པའི་ལེའུ་བཅུ་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཅིན་སྲི་ལ་ཟ་གུར་འགྱུར་བའི་ནད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། དེ་ལ བད་ཀན་ལས་ནད་ཟ་གུར་གྱུར་པའི་ནད་ནི་བཅུ་ཡོད་དོ།།མཁྲིས་པ་ལས་ཟ་གུར་གྱུར་པའི་ནད་ནི་དྲུག་ཡོད་དོ། །གཅིན་སྙི་ཞིང་ཟ་གུར་གྱུར་པའི་ནད་དེ་ནི་ཁ་ཟས་བད་ཀན་དང་། ཚིལ་དང་གཅིན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལས་ཟ་གུའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།

另外，小便闭塞病的一种是：小便管道扭曲逆转，或者是膀胱，或者是尿道内，或者是阳具内被风气阻塞，则小便量少或涩滞，排尿后或痛或不痛，小便阻塞并时而排出，余尿残留，这种小便闭塞病称为'阳具沉重病'。
另外小便闭塞病中，有一种称为'小便结节病'，其病症是在膀胱口内突然形成坚硬的小圆块，与小便结石病相似，病情严重且小便形成结节，此病称为'小便结节病'。
另外，从正常小便状态下，未排尿就与女人行房事后排尿时，或者是先排尿，或者是先排精液，这就是所谓的'小便与精液混合'。
或者大便涩滞阻塞，痰饮使小便涩滞阻塞。病症是由于身体内部粗糙且虚弱而生风病，大便不能向下排出而涩滞阻塞时，大便进入尿道内混合，致使小便排出时臭味与大便气味相似，这就是'大便阻塞的小便病'。
另有一种小便病是因身体剧烈劳作等，或食用辛热性食物，或行走疲惫并受日晒等煎熬，或胆病严重发作，其上又有风病进入膀胱和膀胱两侧尿道内，则会疼痛发热。排尿时尿色或黄，或混血，或直接排出血液，这种热性小便量少且涩滞而出。这就是'因热和风引起的小便涩滞病'。
另外身体内部粗糙且疲惫，神志不清时，膀胱处有胆病热症和风病二者导致小便干涸，则会虚弱并疼痛发热等症状及涩滞，此病也与前者相同。
另有一种小便涩滞病是胆病和痰病二者的病在膀胱处，如果又加上风病，则会导致小便阻塞。少量排出的尿液颜色或黄、或红、或白，呈灰色并发热。或者像雄黄的颜色，或者像细磨的贝壳粉一样干燥排出，或者是黑白红三色混合的颜色这样的小便排出，这就是'小便衰败病'。
详细阐述小便闭塞病品第九终。
现在讲解小便阻塞和小便稀薄糖尿病品第十。其中小便涩滞转为糖尿的病有两种：其中因痰引起的糖尿病有十种，因胆引起的糖尿病有六种。小便稀薄转为糖尿的病是由于食用引起痰病的食物、油脂等转化为尿液而成为糖尿病。

།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཁ་ཟས་རོ་ མངར་བ་དང་།སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ཟས་སྣུམ་བག་དང་། འཇུ་དཀའ་ཞིང་ལྕི་བ་དང་། ཟས་འབྱིལ་བག་དང་། བསིལ་བའི་བག་དང་། འབྲུ་སར་པའི་ཆང་དང་། ཡུལ་སེར་ཆེ་བ་ནས་བྱུང་བའི་བྱ་ན་ལྟ་བུ་དང་། བུ་རམ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་དང་། དར་བ་དང་། ཁ་ཟས་འདི་ལྟ་ བུའི་བག་ཟ་ཞིང་འཐུངས་པ་དང་།གནས་གཅིག་ནས་སྟན་གཅིག་གི་ཐོག་ཏུ་རྟག་པར་འདུག་པ་དང་། སྔོན་དང་མི་འདྲ་བར་མལ་མི་བདེ་བར་ལུས་མི་བདེ་བར་ཉལ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུས་ལྒང་པར་ནད་ཆགས་ཏེ་ཟ་གུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཁ་ཟས་གནོད་ པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བད་ཀན་ལ་གནོད་བར་བྱེད་དོ།།བད་ཀན་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་གཅིན་སྒོ་ལྒང་པའི་འཁོར་དང་ལུས་ཀྱི་ནང་གི་རུལ་བ་དང་། རྔུལ་བ་དང་། ཚིལ་དང་། བཅུད་དངས་མ་དང་། བྱ་ན་ཤ་ཟོས་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱས་པ། མཁྲིས་ པ་དང་ཁྲག་ལ་ཡང་གནོད་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟ་བུས་བད་ཀན་དང་ལུས་ཀྱི་རུལ་བ་དང་། རྔུལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཅིན་གྱི་གཞིར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་གཅིན་ཟ་གུར་འོང་བས་ཟད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་པོ་ཡང་། རླུང་གིས་ལྒང་པའི་ནང་དུ་འཁུས་ ཤིང་དྲངས་ཏེ་ཟད་པར་བྱེད་དོ།།ཁ་ཟས་དེ་ལྟ་བུ་ལས་གཅིན་སྙི་བ་ཟ་གུའི་ནད་དུ་གྱུར་ན་གསོར་མི་སོས་པའི་ནད་དང་། གསོར་རུང་བའི་ནད་དང་མི་ཐུལ་བ་ཙམ་དུ་འགྱུར་བར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་གསོར་རུང་བར་བྱ་བའི་དཔྱད་དང་རྣམ་པ་གསུམ་ ཡོད་དེ།ལེགས་པར་མཐུན་པར་བྱ་བ་དང་མི་མཐུན་པར་བྱ་བའི་དཔྱད་དང་། ནད་དམིགས་ཆེན་པོ་ལ་དཔྱད་དུ་བྱ་བ་དང་གསོ་བའི་ཐབས་འདི་ལྟར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཅིན་སྙི་བ་ཟ་གུ་སྤྱིའི་ནད་ཐབས་ནི་གཅིན་རབ་ཏུ་མང་ལ་དུལ་དུལ་པོར་འོང་ངོ་། །དེ་ལ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་ བད་ཀན་དང་གསུམ་གྱིས་སྲོག་ཟུངས་བདུན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་དང་།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་། སྲོག་ཟུངས་བདུན་དུ་འདྲེས་པས་གཅིན་གྱི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དམིགས་ནི་གཅིན་སྙི་བ་ཟ་གུའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་གཅིན་མང་། གཅིན་མདོག་གསལ་ལ་དཀར། བསིལ། དྲི་མི་ཞིམ་པ་མེད་ལ་ཆུ་ལྟ་བུར་འདུག་ན། དེ་ནི་མིང་ཆུའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་ཐབས་རྣམ་གཅིག་ནི། ཅུང་ཟད་རྙོག་རྙོག་པའི་བག་ཡོད་ལ། འབྱིལ་བག་ཏུ་འདུག་།བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ དང་འདྲ་བར་རོ་རབ་ཏུ་མངར་ཏེ་ནད་འདིའི་མིང་ནི་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་ལྟ་བུའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་སྐ་བར་འབྱུང་ལ། ཞག་ལོན་ན་ཡང་གར་པོར་འདུག་པ་འདི་ནི་གཅིན་གར་པོའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་ འབྱུང་བ་ཆང་དང་འདྲ་ལ།སྟེང་རིམ་དང་། ཞབས་ནི་གར་པོར་འདུག་སྟེ་འདི་ནི་ཆང་གི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་བ་སྤུ་འང་ལངས་ཤིང་འགྲེང་བར་འགྱུར་ལ་གཅིན་འབྱུང་བ་ཡང་འབྲས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་བཞིན་གར་ལ་མདོག་སྐྱ་བོར་འབྱུང་བ་འདི་ནི་ འབྲས་ཕྱེ་ལྟར་འབྱུང་བའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་འབྱུང་བ་ཁུ་ཆུ་དང་འདྲའམ། ཡང་ན་ཁུ་ཆུ་དང་འདྲེས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་ཁུ་ཆུའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་གྱི་ནང་ན་རྡུལ་ལྟར་ཙིག་ཙིག་པོར་བྱེ་མ་ལྟ་ བུར་འབྱུང་སྟེ་འདི་ནི་བྱེ་མའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་བབས་ཆེར་ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་ལ། གཅིན་རབ་ཏུ་བསིལ་ཏེ་འདི་ནི་གྲང་ཞིང་བསིལ་བའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ།

那么如何呢？食用甜味、酸味、咸味的食物，以及油腻的食物，难以消化且沉重的食物，粘稠的食物，寒性的食物，新鲜谷物酿造的酒，来自多雨地区的鸡肉，糖，甘蔗，酸奶，食用和饮用这些类似的食物，
长期在同一处同一座位上久坐，与往常不同睡眠不适身体不适，这些原因会导致膀胱疾病而成为糖尿病。那么如何呢？这些有害的食物等会损害痰湿。损害痰湿会影响尿道、膀胱周围和体内的腐败物、汗液、脂肪、精华、食用的鸡肉等，
这些也会受到损害，还会损害胆汁和血液。如此一来，痰湿和体内的腐败物、汗液等作为尿液的基础，这些会导致糖尿病而消耗，身体的七种生命要素也会被风引入膀胱内而消耗。
由这些食物导致的尿病变成糖尿病时，有不可治愈的病症、可以治愈的病症和难以控制的病症这三种。其中可治愈的诊疗方法有三种：相应的治疗方法、不相应的治疗方法，以及对重大病症的诊疗方法，治疗方法如下。
其中糖尿病的一般症状是尿量特别多且缓慢排出。其中由风、胆和痰三者对七种生命要素造成损害的区别，以及风、胆、痰和七种生命要素混合后对尿液颜色等的观察诊断，应从糖尿病的不同类型中了解。
其中尿量多，尿色清亮发白，寒凉，无异味如水般，这称为水性糖尿病。另一种糖尿病症状是，略显浑浊，有粘性，如甘蔗汁一般味道特别甜，这种病称为甘蔗汁样糖尿病。
另一种糖尿病症状是尿液浓稠，放置一段时间后仍呈糊状，这称为糊状糖尿病。另一种糖尿病症状是尿液如酒般，上层和底层呈糊状，这称为酒性糖尿病。
另一种糖尿病症状是毛发竖立，尿液如磨碎的米粉般浓稠呈灰白色，这称为米粉样糖尿病。另一种糖尿病症状是尿液如精液般或与精液混合排出，这称为精液样糖尿病。
另一种糖尿病症状是尿液中有如尘埃般细小的沙粒状物质，这称为沙状糖尿病。另一种糖尿病症状是尿量大且频繁排尿，尿液特别寒凉，这称为寒凉性糖尿病。

།ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་པ་གཅིག་ནི་གཅིན་དལ་གྱིས་གཅིན་འབྱུང་བ་དང་ཉུང་ཤས་ ཉུང་ཤས་སུ་གཅིན་འབྱུང་སྟེ།འདིའི་མིང་ནི་བགས་ཀྱིས་འབྱུང་བའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་འབྱུང་བའམ་གཅིན་ཟ་གུར་འབྱུང་བ་དེ་ཁ་ཆུ་བཞིན་ནལ་ནལ་པོ་འབྱིལ་དག་ཏུ་འབྱུང་བ་འདིའི་མིང་ནི་ཁ་ཆུ་ལྟར་འབྱུང་བའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་ གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་གྱི་མདོག་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཚ་ཡ་བཀྵར་འདྲ་བའི་མདོག་དང་།རོ་དང་དྲི་ཡང་འདྲ་ལ་རེག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འདི་ནི་ནས་ཚིག་གི་ཚ་ཡ་བཀྵ་ར་དང་འདྲ་བའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་འབྱུང་བའི་མདོག་སྔོན་པོར་འོང་སྟེ་ འདི་ནི་གཅིན་སྔོན་པོའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་སྣག་ཚ་བཞིན་ནག་པོར་འོང་སྟེ། འདི་ནི་ཟ་གུ་ནག་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་གྱི་མདོག་སྐྱེར་བའམ། ཡུང་བའི་ཁ་དོག་བཞིན་མདོག་སེར་ལ་རབ་ཏུ་ཚ་སྟེ། ནད་དུ་བསྲེགས་ པ་བཞིན་དུ་འོང་སྟེ།འདི་ནི་ཟ་གུ་སེར་པོར་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་པ་གཅིག་ནི་གཅིན་གྱི་མདོག་བཙོད་ཁུ་བཞིན་དམར་པོ་མནམ་པོར་འོང་བ་འདིའི་མིང་ནི་བཙོད་ཁུ་ལྟ་བུའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་གྱི་མདོག་ཁྲག་འདྲ་བ་ཚ་བ་ མནམ་པོ་ལན་ཚྭ་བྲོ་བར་འབྱུང་ན་འདིའི་མིང་ནི་ཁྲག་གི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་དང་ཞག་ཏུ་འདྲེས་པའམ། ཞག་དངོས་པོ་ཡང་དང་ཡང་འབྱུང་བ་འདིའི་མིང་ནི་གཅིན་ཞག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་དང་རྐང་ དུ་འདྲེས་པ་ཡང་དང་ཡང་འབྱུང་ངམ་རྐང་དངོས་སུ་ཡང་དང་ཡང་འབྱུང་བ་འདིའི་མིང་ནི་རྐང་དུ་འབྱུང་བའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གླང་པོ་ཆེ་སྨྱོན་པ་སྨྱོས་པ་དང་འདྲ་བར་གཅིན་གྱི་རྒྱུན་མི་དྲག་པར་དལ་བུས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ འབྱུང་ལ།གཅིན་ནི་ཆུ་སེར་དུ་འོང་སྟེ། ཆུ་སེར་གྱི་ནང་ན་སྲུ་སྲུས་པོའམ། ཙིག་ཙིག་པོ་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་གླང་པོ་ཆེ་མྱོས་པ་ལྟར་གཅིན་སྲི་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུའི་ནད་རྣམ་གཅིག་ནི་གཅིན་སྦྲང་རྩི་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་འདིའི་མིང་ནི་ཟ་གུ་སྦྲང་རྩི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཤིག་ཡོད་ཅེས་ཟེར་ཏེ། གཅིག་ནི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་ལྟ་བུ་ཟད་པ་ལས་ཟ་གུར་འགྱུར་རོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་འམ། བད་ཀན་ལྟ་བུའི་ནད་ཀྱིས་ལྒང་པ་ནས་གཅིན་འབྱུང་བའི་སྦུ་གུ་ཁ་འགགས་སམ། ཡང་ན་རླུང གིས་འགགས་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་བུ་ལས་གཅིན་སྦྲང་རྩི་ལྟར་འབྱུང་བའི་ཟ་གུར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་མཁྲིས་པའམ་རླུང་ནད་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱིས་ལྒང་པ་སྐད་ཅིག་ཏུ་སྟོང་པར་འགྱུར། སྐད་ཅིག་ཅིང་གཅིན་གྱིས་གང་བར་འགྱུར་ཏེ། ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་དཀའ་ བ་ཡིན་ཏེ།དཔྱད་མི་བྱེད་པར་ཡུན་རིང་པོར་ཡལ་བར་བོར་ན་ནད་འདི་ལྟ་བུ་ཀུན་ནི་ཟ་གུའི་ནང་གཅིན་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གཅིན་ཟ་གུ་སྦྲང་རྩི་ལྟར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྲང་རྩི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཕལ་ཆེར་རོ་མངར་པོར་འབྱུང་བའོ། །དེ་བས་ན་གཅིན་གྱི་རོ་མངར་ པོར་འབྱུང་བ་ཀུན་ནི་ལུས་ཀྱི་རོ་ཡང་མངར་པོར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།གཅིན་ཟ་གུ་མངར་པོ་སྦྲང་རྩི་ལྟར་འགྱུར་ན་དེའི་ནད་བླ་ཐབས་ཀྱང་ཁ་ཟས་མི་འཇུ། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། སློན། གཉིད་ཆེ། ལུད་པས་བཀར། ཆམ་པས་འདེབས་ཏེ་ནད་འདི་ལྟ་བུ་ནི་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ ཟ་གུའི་ནད་ཐབས་ཞེས་བྱའོ།

另有一种糖尿病症状是小便缓慢排出且量少，此病名为'缓行糖尿'。
另有一种糖尿病症状是小便或糖尿排出时如同唾液般粘稠，此病名为'如唾液排出之糖尿'。
另有一种糖尿病症状是小便的颜色如同炒熟的大麦制成的糖浆的颜色，味道、气味和触感也相似，此病名为'如炒麦糖浆之糖尿'。
另有一种糖尿病症状是小便呈蓝色，此病名为'蓝色糖尿'。
另有一种糖尿病症状是小便如墨汁般呈黑色，此病名为'黑色糖尿'。
另有一种糖尿病症状是小便呈黄连或姜黄色，且极为灼热，如同被病烧灼一般，此病名为'黄色糖尿'。
另有一种糖尿病症状是小便如红花汁般呈红色且有异味，此病名为'如红花汁之糖尿'。
另有一种糖尿病症状是小便如血液般，灼热有异味且带咸味，此病名为'血性糖尿'。
另有一种糖尿病症状是小便中混有油脂，或反复排出油脂，此病名为'油脂性糖尿'。
另有一种糖尿病症状是小便中混有脓液，或反复排出脓液，此病名为'脓性糖尿'。
另有一种糖尿病症状是如同发狂的大象一般，小便缓慢但不间断地流出，呈黄水色，黄水中有絮状物或颗粒，此病名为'如醉象般浑浊之糖尿'。
另有一种糖尿病症状是小便如蜂蜜般排出，此病名为'如蜂蜜般排出之糖尿'。据说此病有两种：一种是由七种身体要素耗竭而转变为糖尿；另一种是由风、胆或痰等病导致膀胱排尿管堵塞，或为风所阻，由此转变为如蜂蜜般排出的糖尿。
其中，由胆病或风病和痰病导致膀胱瞬间变空，又瞬间充满小便。这种病症难以治愈，如果不及时治疗而长期放置，所有这类病症都会转变为如蜂蜜般排出的糖尿。
所谓小便如蜂蜜般排出的糖尿，大多呈甜味。因此，凡是小便呈甜味者，身体也会变得甜味。
如果小便糖尿变得甜如蜂蜜，其病症还包括：食物不消化、没有食欲、呕吐、嗜睡、咳嗽、感冒，这种病症称为'由痰引起的糖尿病症'。

།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ཕོ་མཚན་གྱི་འབྲས་བུར་ཟུག་ཅིང་ན་ལ། གཞིགས་ཤིང་བཅད་པ་སྙམ་བྱེད། རིམས་ཀྱིས་འདེབས། ཚ་ལ་སྐོམ་དད་ཆེ། སྐྱུར། བརྒྱལ། ཚད་པར་འཁྲུ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་ གྱུར་པའི་ཟ་གུའི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ།།རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཟ་གུའི་ནད་ཐབས་ནི་བཤང་བ་སྲི་སྟེ་འོང་དུ་མི་རུང་། ལུས་འདར། སྙིང་ན། ཁ་ཟས་མིང་གི་འདོད་པ་སྙམ་བྱེད་ལ་ཟུག་ཅིང་ན། གཉིད་མེད། ཁ་སྐམ། ལུད་པས་བཀར། དབུགས་མི་བདེ་བ་འདི་ལྟར་འགྱུར་ རོ།།དེ་ལྟར་གཅིན་སྙི་སྟེ་ཟ་གུའི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ལས། སྨན་དཔྱད་ཀྱིས་མི་གསོ་བར་ཡལ་བར་བོར་ན་འབྲས་དང་། ཕོལ་མིག་དང་། མེ་དབལ་དང་། འབྲུམ་བུ་དང་། ཤུར་བུ་ལ་སོགས་པ་ནད་ཀྱི་ཉེན་རྣམ་པ་བཅུར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་དང་འབྲུམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནད་ཀྱིས་ རྐང་ལག་གི་རུས་ཚིགས་དང་སྲོག་གི་གནད་དང་ཤ་གནད་གར་ཆེའོ་ཅོག་གི་དམིགས་དམིགས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་འབྲས་ནད་དེབ་ཚེ་ཆེན་པོ་ཙམ་ཁམ་ཕོར་ཤ་རའི་དབྱིབས་ལྟ་བུའི་ནད་འབྲས་འབྱུང་བའི་དབྱིབས་ནི། མཐའ་ནི་མཐོལ་དབུས་ནི་དམའ། མདོག་ནི་རྩ་ གནག་།ནང་རུལ་ན་སྟེ། དབྱིབས་ནི་འབྲས་ནད་ཁམ་པོར་ཤར་བ་འདྲ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་ནད་ཁམ་པོར་ཤར་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་འབྲས་ནད་རུས་སྦལ་ལྟ་བུའི་དབྱིབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནང་དུ་ཟུག་ཅིང་ན་ལ་ཉེན་ཀོར་ཆེར་མཆེད་ཅིང་། རུས་སྦལ་གྱི་རྒྱབ་འདྲ་བར་སྒུར སྒུར་པོ་འཇམ་པོ་སྐྲངས་པ་འདི་ནི་རུས་སྦལ་ལྟ་བུའི་འབྲས་ནད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་འབྲས་བྱེར་བ་རྒྱ་མོ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྩ་རྣམས་ནི་སྲ་ཞིང་རེངས་པར་འགྱུར། འབྲུམ་བུ་རྒྱ་མོ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བ་ནི་འཇམ་ལ་ན་ཞིང་ཟུག་།འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་མང་པོ་ཤ་སྟག་འབྱུང་སྟེ། རྡོལ་ཅིང་ ཟག་ལ་ལུས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་དེ།འདི་ནི་རྒྱ་མོ་ལྟ་བུའི་འབྲས་མཆེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བི་ན་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྟོའམ་རྒྱབ་ཏུ་འབྲས་འདྲ་བ་ཆེ་ལ་མདོག་སྔོ་བ་ཞིག་བྱུང་ནས། ཁོང་དུ་ཟུག་ཅིང་ན། རུལ་ཞིང་རྣགས་པར་བྱེད་དེ་འབྲས་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་དེ་འབུར་པོ་མཐོན་པོར་ མི་འབྱུང་སྟེ།འདི་ནི་ཉེ་འཁོར་ཆེར་ཁེབས་པ་སྟེ། འབྲས་ནད་ལུས་སྒུར་པོར་བྱེད་པའི་ནད་བྱིན་ཏ་ཞེས་བྱའོ། །མེ་དབལ་ཕྲ་མོ་ནི་འབྲུམ་བུ་ཐོག་མ་བྱུང་བ་ན། ཤ་མཐོང་གི་པགས་པ་ཚིག་པར་བྱེད་ལ། ལུས་ཀུན་ལ་མི་བཟད་ཅིང་རབ་ཏུ་ཚ་བའི་མེ་དབལ་གྱིས་ཁྱབ་ཅིང་ མཆེད།མེ་དབལ་གྱི་འབྲུམ་བུ་བྱུང་བའི་མདོག་ནི་དམར་ལ་གནག་།ལུས་ཚ་ཞིང་མྱོས། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་ཏེ། ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་མེ་དབལ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱའོ། །འབྲུམ་བུའི་དབྱིབས་དང་། ཚད་སྲན་ཆུང་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འབྲུམ་བུ་ཆེ་ཆུང་ གི་ཚད་དང་དབྱིབས་སྲན་ཆུང་དང་འདྲ་བས་ན་དེ་ནི་འབྲུམ་བུ་སྲན་ཆུང་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འབྲུམ་ཕྲན་ཤུར་བུའི་དབྱིབས་དང་ཚད་འབྲུམ་ཕྲན་ཡུངས་ཀར་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲུམ་ཕྲན་ཤུར་བུར་བྱུང་བའི་དབྱིབས་དང་ཚད་ཡུངས་ཀར་ཙམ་དུ་འབྱུང་སྟེ། ནད་ཚབས་ཀྱང་ཆེ་ལ་མྱུར་ དུ་སྨིན་པར་འགྱུར།འབྲུམ་ཕྲན་ཡུངས་ཀར་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་དེའི་འཁོར་ཡང་འབྲུམ་ཕྲན་ཡུངས་ཀར་ལྟ་བུས་གང་ཞིང་འཁོར་བར་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་འབྲུམ་ཕྲན་ཤུར་བུ་ཡུངས་ཀར་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འབྲུམ་ཕྲན་བུ་དང་བཅས་པའི་འབྱུང་བ་ནི་འབྲུམ་བུ་ཆེན་པོ་མང་དུ་འབྱུང་ བའི་ཉེན་ཀོར་ན་འབྲུམ་བུ་རབ་ཏུ་ཕྲ་མོས་གང་བར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་འབྲུམ་ཕྲན་བུ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ།

胆病引起的病症是阴茎的果实疼痛，感觉像被切割和撕裂，发烧，发热口渴严重，酸味，昏厥，热泻，这些是由胆引起的痔疮病症。
风引起的痔疮病症是大便坚硬不能排出，身体颤抖，心痛，不想吃饭，疼痛，失眠，口干，咳嗽，呼吸不畅等症状。
如此尿频和痔疮病发作时，如果不用药物治疗而放任不管，就会变成癞病、淋巴结肿大、火毒、疱疮、疹子等十种病症的危险。
癞病和疱疮等病会在手脚关节、要害和所有重要的肌肉部位逐一出现。
其中癞病大约碗口大小，形状如碗，边缘高中间低，颜色脉络发黑，内部腐烂，因形状像碗口大小的癞病，所以称为碗状癞病。
其中龟状癞病形状是，内部疼痛，周围大面积扩散，像乌龟背一样隆起，柔软肿胀，这称为龟状癞病。
又有称为中国女人样的散癞，脉络坚硬僵直，出现如中国女人样的疱疮柔软而疼痛，出现许多细小疱疮，破裂流脓遍布全身，这称为中国女人样的癞病扩散。
所谓毗那多是，在腹部或背部出现一个大而青色的类似癞的肿块，内部疼痛，腐烂化脓成癞样，但不会高高隆起，这是大面积覆盖的，使身体弯曲的癞病称为毗那多。
小火毒最初出现疱疮时，烧灼表皮，全身遍布难忍的极热火毒，火毒疱疮的颜色红中带黑，身体发热昏迷，发烧，这样的病症称为小火毒。
形状和大小如小豆子的疱疮，因疱疮大小和形状像小豆子，所以称为豆状疱疮。
其中形状和大小如芥子的小疱疹，小疱疹出现的形状和大小如芥子般，病情严重且快速成熟。
如果出现芥子样小疱疹，其周围也会布满芥子样小疱疹，这称为芥子样小疱疹。
其中伴有小疱疮的出现是在大疱疮大量出现的周围布满极小疱疮，这称为伴有小疱疮。

།དེ་ལ་ལྡུམ་བུ་བི་ད་རིའི་རྩ་བ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐོར་བུ་བྱུང་བའི་དབྱིབས་ནི་མཐོ་ཞིང་རིང་བ་མྱུག་མྱུག་པོ་ལྡུམ་བུ་བི་ད་རི་དང་ལ་ཕུག་གི་དབྱིབས་དང་འདྲ་ལ་སྲ་སྟེ་འདི་ ནི་ལྡུམ་བུ་བི་ད་ར་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཁོང་འབྲས་བྱུང་བ་ནི་ནད་དཀྱེལ་ཆེ་སྟེ། ཕྱི་ནས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ནད་རྣམ་པ་དེ་བཅུའི་ནང་ན་དང་པོ་གསུམ་དང་འབྲུམ་བུ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལྡུམ་བུ་བི་ད་རིའི་རྩ་བ་འདྲ་བའི་འབྲུམ་བུ་དང་། འདི་རྣམ་པ་ལྔ་ ནི་ཚིལ་ཆེས་པ་ལས་གྱུར་ཏེ་ནད་དཀྱེལ་ཆེ་བས་བཟོད་པར་ཡང་དཀའ་ལ་དཔྱད་ཀྱང་དཀའོ།།མཁྲིས་པའི་ནད་ཆེ་བ་ལས་ནད་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་ནི་ནད་ཚབས་ཀྱང་མི་ཆེ་སྟེ། བརྣགས་སུ་རུང་ལ་གསོ་སླའོ། །ཚིལ་ཆུང་བ་ལས་ཀྱང་ནད་འདི་ལྟ་བུ་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་དེ། །ཡང་འབྲས་ དང་ཕོལ་མིག་དང་འབྲུམ་བུ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་གཅིན་སྙི་སྟེ་ཟ་གུར་གྱུར་པ་དེའི་སྟེང་དུ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་གང་ཆེ་བར་གྱུར་པ་ལས་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་དང་འབྲུམ་བུ་དང་མེ་དབལ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།ལ་ལ་ནི་གཅིན་སྙི་བ་ཟ་གུའི་ནད་མེད་ཀྱང་ཚིལ་ ཆེ་བ་ལས་རླུང་ངམ་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཞུགས་པར་གྱུར།འབྲས་དང་འབྲུམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ནད་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་ན་འབྲས་དང་འབྲུམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ནད་གང་ཡིན་པ་དངོས་སུ་མ་བྱུང་གི་བར་དུ། ནད་ཐབས་ཉི་ཚེ་གང་ཡིན་པ་ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་སོ། ། གཅིན་སྙི་ལ་ཟ་གུའི་ནད་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་མེད་པར་གཅིན་གྱི་མདོག་སེར་པོ་འམ་དམར་པོ་བྱུང་བ་དེ་ནི་ཟ་གུའི་ནད་ཅེས་མི་བྱ་སྟེ། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་གྱུར་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཅིན་སྙི་བ་ཟ་གུར་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི། ལུས་རྔུལ། ལུས་དང་རྐང་ལག་དྲི་མི་ཞིམ་པ་དང་ཁོང ལྷོད་པར་འགྱུར།སྟན་གྱི་ཐོག་ན་འདུག་པ་དང་། མལ་ན་ཉལ་ན་བདེ་བ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་འདུག་ཅིང་ཉལ་ཆགས། སྙིང་དང་མིག་དང་ལྕེ་དང་རྣ་བ་དང་འདི་རྣམས་ཀུན་ལ་བད་ཀན་གྱིས་སྟུག་པོ་ལྗིན་བག་ཏུ་བྱུགས་ཤིང་ཡོགས་པ་སྙོམ་བྱེད། སྐྲ་དང་སེན་མོ་ལྷག་པར་རིང་པོར་འགྱུར། ལུས་ཀྱི་ཉམས་བསིལ་བ་ལ་དགའ། གྲེ་བ་དང་རྐན་ནི་སྐམ། ཁའི་ནང་གི་རོ་མངར་བར་བྲོ། རྐང་མཐིལ་དང་ལག་མཐིལ་ཚ། གཅིན་གར་གཅིས་པར་གྲོག་མ་ཀུན་འདུ་བར་འགྱུར་ཏེ། ནད་ཀྱི་ཚུལ་འདི་འདྲ་བ་ནི་ཟ་གུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ། །ཟ་གུའི་ནད་དམིགས་གང ཡིན་པ་སོ་སོར་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ།གཅིན་ཟ་གུར་བྱུང་བ་སྦྲང་རྩིའི་མདོག་འདྲ་ལ། འཁྱིལ་ཞིང་གཅིན་གྱི་རོ་ཡང་མངར། ལུས་ཀྱི་ཤ་ཡང་གང་ཞིང་རྒྱས་ན་དེ་ནི་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཟ་གུར་གྱུར་ལ་ལུས་ཀྱང་རྐེ་སྟེ་ཟད་ན་དེ་ནི་ཁ་བདུན་ཟད་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཟ་གུ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ཟ་གུར་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་སྔར་ནི་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཚུལ་ཡིན་ལ། ཕྱིས་བགས་ཀྱིས་རླུང་ནད་ཀྱི་ཟ་གུར་གྱུར་པའི་ནད་འདི་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་ཟ་གུར་གྱུར་པ་ནི་དཀྱེལ་མི་སྐྱེ་མི་ལ་ བར་གསོར་རུང་ངོ་།།ཚིལ་ལ་རླུང་ངམ་མཁྲིས་པའམ། བད་ཀན་གྱི་ནད་མ་ཞུ་བ་ལྟ་བུའི་ཟ་གུ་ནི་གསོར་རུང་ངོ་། །གཅིན་སྙི་བ་ཟ་གུའི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ་དང་། ཟ་གུའི་ནད་ཀྱི་ཉེན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་བཤད་པའི་ལེའུ་བཅུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།འབྲས་ནད་དང་། རྒྱུ་རླུགས་དང་། སྐྲན་ནད་དང་། ནད་སྣ་འདི་གསུམ་གྱི་ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པ་བཤད་པར་བྱའོ།

其中所说的'如同毕达日根茎'，是指突起的形状高而长，弯曲，形状如同毕达日和萝卜，且坚硬，这就是称为毕达日草。
其中若生内痈，则病情严重，后面将另外详细说明。如是这十种病中，前三种加上疮疱，以及如毕达日根茎般的疮疱，这五种是由脂肪过多所致，病情严重难以忍受且难以治疗。
由胆病严重引起如此病症者，病情不太严重，可以化脓且易于治愈。由脂肪少也会产生如此病症。
另外，痈、疱、疮等此类病症是由糖尿病变成糖毒病之上，又因风、胆、痰三病中任何一种严重时，相应地会产生痈、疮疱、火疮等各种病症。
有些人虽无糖尿病和糖毒病，但因脂肪过多而感染风病或胆病等，也会转变成痈、疮疱等此类病症，在痈、疮疱等病症未实际出现之前，病症的具体类型尚未确定。
若无糖尿病和糖毒病的症状，而小便呈黄色或红色，这不称为糖毒病，应知是由血病和胆病所致。
糖尿病变成糖毒病的症状是：身体出汗，身体和四肢有异味，腹部松弛。坐在座位上和躺在床上感觉舒适而贪恋坐卧。心、眼、舌、耳等所有这些部位都感觉被浓稠的痰液涂抹覆盖。头发和指甲异常增长。身体喜欢凉爽。喉咙和上颚干燥。口中有甜味。脚掌和手掌发热。小便干涸处蚂蚁聚集。这些病症是所有糖毒病的症状。
糖毒病的具体分类有两种：小便变成糖毒，如蜂蜜色且凝聚，小便味甜，身体肌肉丰满，这称为痰病所致的糖毒病。另外，变成糖毒且身体消瘦枯竭，这称为七要素枯竭，即风病所致的糖毒病。
另外，糖毒病的症状先前是由痰病和胆病所致的情况，后来逐渐转变为风病的糖毒病，这种病容易治愈。由胆病引起的糖毒病不会扩散，可以治愈。
脂肪中感染风病或胆病或痰病，如未消化般的糖毒病可以治愈。
糖尿病变糖毒病的分类说明以及糖毒病转变为其他危险的说明第十章完。
现在要说明痈病、反胃和瘤病这三种病的病因说明第十一章。

།དེ་ལ་ཁོང་འབྲས་སུ་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱི་གཞི་ནི། ཁ་ཟས་ཁོང་དུ་ཞག་ལོན་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཧ་ཅང་ཚ་ཆེས་པ་དང་། ཁ་ཟས་རྩུབ་པ དང་།ཁ་ཟས་སྐམ་བག་དང་། ཁ་ཟས་ཚ་བར་འགྱུར་བ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ཟོས་པ་དང་། རྐང་ལག་བསྐམས་ཏེ་མི་བདེ་བཞིན་དུ་ཉལ་བ་དང་། ཁྲག་ནད་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་བག་བྱས་པས་ལུས་ཀྱི་པགས་པ་དང་། ཤ་དང་ཚིལ་དང་རུས་པ་དང་ཁྲག་དང་ཆུ་བ་ཕྲེའུ་དང་ཆུ་བ་ ཆེན་པོ་རྣམས་དང་འདི་ཀུན་ཀྱང་ཁྲག་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ནང་དུ་ཞེན་པ་དང་།དེ་ལས་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀར་སྐྲངས་ཏེ། ཁོང་འབྲས་ཀྱི་རྩ་བ་ཁོང་དུ་རིང་དུ་ཟུག་ལ་ནད་ཚབས་ཆེ་སྟེ། ཁོང་འབྲས་ཀྱི་དབྱིབས་ནི་ཟླུམ་པོའམ་འཇིང་བ་རིང་པོར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་ནད་གཞི་ཐ་དད་པའི་བྱེ་ བྲག་གི་ནད་སྣ་དྲུག་ཡོད་དོ།།གང་ཞེ་ན་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་གསུམ་ལས་ཁོང་འབྲས་ནད་སྣ་རེ་རེ་འབྱུང་བ་དང་། འདུས་པ་ལས་ཁོང་འབྲས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ཁྲག་ནད་རྒྱས་པ་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་བ་དང་རྨས་ཏེ་རྨ་བྱུང་བ་ལས་ཁོང་འབྲས་སུ་གྱུར་པ་དང་རྣམ་ པ་དྲུག་གོ།།དེ་དག་ལའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཕྱི་རོལ་དུ་འབྱུང་བ་དང་། ནད་དུ་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་འབྱུང་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་དེ་དག་ཏུ་མི་བཟད་པའི་ནད་རྡོག་རྡོག་པར་བརྒྱུས་པ་འདྲ་བ་མཐོན་པོར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་ནད་ནང་དུ་འབྱུང་ བ་ནི་ནང་གི་ཟབས་སུ་སྐྲན་དང་འདྲ་བ་མཁྲང་བ་མི་བཟད་པར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་འབྱུང་བའི་དབྱིབས་ནི་གྲོག་མའི་ས་ཕུང་སྤུངས་པ་མཐོན་པོར་འདུག་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལྟེ་བ་དང་། ཆུ་སོ་དང་། མཆིན་པ་དང་། མཆེར་པ་དང་། གློ་བ་དང་། སྙིང་དང་། ལྟོ་བ་དང་། ཆུ་སོ་གཡས་ གཡོན་དང་།མཁལ་མ་གཡས་གཡོན་དང་། གཞང་ཁ་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་སར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་མེ་དང་མཚོན་གྱིས་ཕོག་པ་བཞིན་མྱུར་དུ་འཆི་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་མདོག་སྨུག་པོར་འདུག་ལ་མྱུར་དུ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་སྟེ་རིང་དུ་ཐོགས། མགོ་སྨིན་ཅིང་རྣགས་པ་ཡང་མི་སྙོམས་ལ་ན་ཞིང་ཚ། མགོ་འཁོར། ཉམ་ཆུང་། ཕལ་ཕལ་བྱེད་ཅིང་སྒྲ་ཡང་ཡོད་དེ་འདི་ནི་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་སྐོམ་དད་ཆེ། རྨོངས་བག་ཏུ་འགྱུར། ཁོང་ཚ། རིམས་ཀྱིས འདེབས།ནད་འབྱུང་བའི་མདོག་ནི་ཟངས་ཀྱི་མདོག་བཞིན་དམར་ལ་རྩ་ནག་ནད་དམིགས་མྱུར་དུ་འབྱུང་ཞིང་མྱུར་དུ་རྣགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་བུ་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ནི་ཁོང་བསིལ་ཞིང་གྱེན་དུ་སློན། ཁ་གླལ། ལུས་ལྕི། ཟས་ ཡི་གར་མི་འོང་།ནད་དམིགས་གར་བྱུང་བ་དེར་སྲ་ལ་མདོག་སྐྱ། གཡའ། མིག་མྱུར་དུ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་། ནད་དམིགས་ཀྱི་ཉེ་འཁོར་ཚ་བ་འདི་ནི་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདུས་པའི་ནད་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ནད་དམིགས་ཀྱི་ཚུལ་ལས། ནད་ཕྱི་རོལ་དུ་འབྱུང་ངམ་ ནང་དུ་འབྱུང་བ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ནད་བྱུང་བའི་འབྲུམ་བུ་ནག་པོས་ཁེབས་པར་བྱུང་ལ།འབྲུམ་བུ་ནག་པོ་དེ་རབ་ཏུ་ཚལ་ན། རིམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདེབས་སོ། །དེ་ལ་ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་དང་འདྲ་སྟེ་ཁྲག་ལས་ནད་དུ་གྱུར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཤ་དང་ པགས་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།བུད་མེད་རྣམས་ལ་ནི་ནང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མཚོན་ལ་སོགས་པས་རྨས་ཏེ་རྨ་བྱུང་བ་ལས་མི་འཕྲོད་པས་རྨ་རེད་དེ། རྨ་ཁ་ཚ་བ་རླུང་གིས་ཕུལ་ནས་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་མཆེད་དེ་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་དེ་ལས་ནད་བླ་ཐབས་རྣེའུ་ལྷགས་ ཤིང་དེ་དག་ཏུ་ན་བར་འགྱུར་རོ།

关于内痈病的病因是：食物在体内停留过久，食用过热的食物，粗糙的食物，干燥的食物，以及容易引起发热的此类食物，四肢干燥不适而睡眠，以及容易引起血病的行为导致身体的皮肤、肉、脂肪、骨骼、血液、小脉管和大脉管等，这些都会转变成血病而附着于体内，
由此内外都会肿胀，内痈的根部会在体内长期疼痛且病情严重，内痈的形状呈圆形或长颈状。其中又因病因不同分为六种病症。
哪六种呢？从风、胆和痰三种病因各自产生的内痈，以及三者混合产生的内痈，血病扩散而转变的内痈，以及因外伤而产生的内痈等六种。
这些又可分为两类：外部出现的和内部出现的两种。其中外部出现的是在身体各个部位出现如结块般突起的剧痛。内部出现的是在体内深处出现如肿瘤般坚硬的剧痛。
其形状如蚁丘般隆起，会出现在脐部、小便处、肝脏、脾脏、肺、心脏、腹部、小便处左右、肾脏左右和肛门等处，这会像被火烧或利器所伤一样迅速致命。
其中风病引起的症状是：呈暗色，不会迅速出现而是长期持续，头部成熟化脓也不均匀，疼痛发热，头晕，虚弱，时有震动和声响，这就是风病所致的内痈。
胆病引起的症状是：口渴严重，昏迷，内热，发烧，病处呈铜色发红带黑色脉络，病灶迅速出现并迅速化脓，这就是胆病所致的内痈。
痰病引起的症状是：体内发冷且向上涌，打哈欠，身体沉重，食欲不振，病灶所在处坚硬呈灰白色，发痒，不会迅速出现，病灶周围发热，这就是痰病所致的内痈。
三病混合引起的症状是：从病灶的状况可知是外部出现还是内部出现，病灶处会被黑色脓包覆盖，如果这些黑色脓包破裂，还会发烧。
血病引起的内痈与胆病引起的症状相似，如果是血病所致，男性会从外部肉和皮肤处出现，女性则会在内部出现。
因兵器等造成的外伤，由于处理不当而感染，伤口发热被风气推动，血液和胆汁扩散，由此血液和胆汁引起疮疡肿胀并在这些部位疼痛。

།ནད་གནས་ཐ་དད་པ་སོ་སོར་བྱུང་ན་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་ལྟེ་བར་བྱུང་ན་སྐྱིགས་བུས་འདེབས་སོ། །ཆུ་སོར་བྱུང་ན་ཆུ་འགགས་པ་དང་། གཅིན་རྣག་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མཆིན་པ་ལ་བྱུང་ན་དབུགས་མི་བདེའོ། །མཆེར་པ་ལ་བྱུང་ན་རྔམ་པ་ དྲག་ཏུ་འཕུལ་ཞིང་དབུགས་མི་བདེའོ།།གློ་བ་ལ་བྱུང་ན་ལྐོག་མ་དང་མགུལ་པ་ན་ཞིང་སྐོམ་དད་ཆེའོ། །སྙིང་ལ་བྱུང་ན་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་གཟིར་བར་བྱེད་དོ། །མཆིན་ངོགས་ཀྱི་ནང་དུ་འབྱུང་ན་ལུད་པས་ལུ། སྙིང་གར་གཡོགས་པ་སྙམ་བྱེད། མྱོས། སྙིང་མུག་མུག་ཅིང་མུན་སྲོས་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །རྩིབ་ལོགས་ཀྱི་ནང་དུ་བྱུང་ན་ཕྲག་པ་དང་ལྟོ་བ་སྐྲང་ངོ་། །ཆུ་སོ་གཡས་གཡོན་མདོམས་ཕྲག་ཏུ་བྱུང་ན། བརླ་ཐོག་ཐག་ཏུ་ན་བར་འགྱུར་རོ། །མཁལ་མ་ལ་བྱུང་ན་རྐེད་པ་དང་རྒྱབ་དང་རྩིབ ལོགས་སུ་ན་བར་འགྱུར་རོ།།གཞང་ལ་བྱུང་ན་བཤང་བ་དང་དབུགས་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །མ་ཞུ་བའི་གནས་ཕོ་བ་དང་། ཞུ་བའི་གནས་ལོང་ཀ་དང་ཕྱེད་མ་ཞུར་གནས་པ་ནང་གྲོལ་འདི་དག་གི་ཐོག་ཏུ་བྱུང་ན་དེ་དག་གི་འོར་ནད་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་ཁོང་དུ་ ལྟེ་བ་ཡན་ཆོད་དུ་བྱུང་ན་ནི་རྣག་ཁར་འོང་བར་འགྱུར་རོ།།རོ་སྨད་ལྟེ་བའི་འོག་མན་ཆད་ཁོང་དུ་བྱུང་ན། རྐུབ་ཏུ་རྣག་ཟག་པར་འགྱུར་རོ། །ལྟེ་བའི་ནང་དུ་བྱུང་ན་སྟོད་སྨད་གཉིས་ཀ་ནས་རྣག་ཟག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་དྲུག་ལྟ་བུའི་ཕྱིའམ་ནང་དུ་འབྱུང་ན། རླུང་དང་ མཁྲིས་པ་དང་བག་ཀན་དང་ཁྲག་རྒྱས་པ་དང་།རྨ་རེད་པའི་རྨེན་བུ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་ནད་དམིགས་བཞིན་དུ་གསོ་བའི་དཔྱད་བྱའོ། །འདུས་པའི་ནད་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་གསོ་དཀའ་ཏེ་མ་གཏོགས་སོ། །དེ་ལ་སྙིང་དང་ལྟེ་བ་དང་ལྒང་པ་ཆུ་སོ་འདི་དག་ཏུ་ཕྱི་རོལ་ དུ་འབྱུང་ཡང་རུང་།ནང་དུ་འབྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། སྨིན་ཏེ་རྣག་ཟག་པར་གྱུར་ཀྱང་མི་འཚོའོ། །ཁོང་དུ་འབྱུང་སྟེ། སྨིན་ནས་རྣག་ཁ་ནས་ཟག་ཅིང་འོང་ཡང་ནད་པ་ཉམ་ཆུང་ལ་ནད་བླ་ཐབས་ན་བ་གཞན་ཡང་ཡོད་ན། དེ་ལྟ་བུའང་མི་འཚོའོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་ བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་མ་ལ་བྱུང་ན་ཡང་རྩ་སྒོ་ཁ་བྱེ་བ་ཡིན་པས་གསོ་དཀའ་སྟེ་མི་འཚོའོ།།བུད་མེད་ལ་བུ་བཙས་པ་དང་། སྦྲུམ་མ་དང་། ནུ་ཞོ་ཡོད་པ་དང་། ནུ་ཞོ་མེད་པ་ལྟ་བུ་ལ་བྱུང་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འོར་ནད་དང་འདྲ་བར་སྟུག་པོར་སྐྲངས་པ་སྲ་སྟེ། འདི་ ཡང་དེ་བཞིན་དུ་གསོ་དཀའོ།།བུ་མོ་ཆུང་ངུའི་ནུ་མའི་རྩ་བའི་སྦུ་གུ་རྣམས་ནི་ཕྲ་བས་ན་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་། །རྒྱུ་རླུགས་ཀྱི་ནད་གཞི་བཤད་པ། རྒྱུ་རླུགས་ཀྱི་ནད་ནི་རྒྱུ་མའི་ནང་གི་རླུང་ཡན་མན་རྒྱུ་བ་འགགས་ཏེ། ཐོགས་པ་དང་ནད་དུ་གྱུར་ནས་ན་ཞིང་སྐྲངས་ཏེ་རྒྱུ་མ་ ཐུར་དུ་རྣུ་ཞིང་ཆུ་སོ་ནས་ཕོ་མཚན་གྱི་འབྲས་བུའི་ནང་དུ་སོན་པ་དང་།ཕོ་མཚན་དང་ཕོ་མཚན་གྱི་པགས་པའི་རྩ་ཡང་རྒྱུ་མ་རླུགས་པས་བཙིར་ནས། ཕོ་མཚན་གྱི་པགས་པ་ཡང་ཆེར་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ ཀན་གྱི་ནད་སྐྱེད་པ་དང་།ཁྲག་ནད་སྐྱེ་སྟེ་ལུད་པ་དང་ཚིལ་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་། ལྒང་པ་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱུ་མ་སྐྱེས་པའི་ནད་དང་རྣམ་པ་འདི་བདུན་ནོ། །དེ་ལ་ལྒང་པ་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱུ་མ་སྐྱེས་པ་འདི་གཉིས་ཀྱང་རླུང་ནད་ཀྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཐ་དད་དོ། །དེ་ལ་ རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་ཐབས་ནི།རྐྱལ་པ་རླུང་གིས་གང་བ་འདྲ་ལ། རླུང་ལས་གྱུར་པས་ནན་པར་གྱུར་པའི་གཞི་མེད་པ་བཞིན་དུ་ནའོ།

如果病位不同各自出现，病的差别是：若生于脐部，则会打嗝。若生于小便处，则小便不通，并且小便化脓而出。若生于肝脏，则呼吸不适。若生于脾脏，则胸腔剧烈起伏且呼吸不适。若生于肺部，则喉咙和脖子疼痛且口渴严重。若生于心脏，则使身体所有肢节剧烈疼痛。
若生于肝胁内，则咳嗽，感觉心口被遮盖，昏醉，心慌且如黄昏般昏暗。若生于肋骨内侧，则肩部和腹部肿胀。若生于小便处左右会阴部，则大腿根部会疼痛。若生于肾脏，则腰部、背部和肋部会疼痛。
若生于肛门，则大便和向下的呼吸会阻塞。若生于未消化之处即胃部，已消化之处即结肠，半消化之处即小肠这些部位，则与这些部位的疝气病相似。其中若生于腹内脐部以上，则会化脓而出。若生于下身脐部以下腹内，则会从肛门流脓。若生于脐部内，则会从上下两处流脓。
如此，若生于六种类似部位的外部或内部，则应按照风、胆、痰、血增盛和疮疡腺瘤等各自的病症进行医治。除了由聚集病所产生的难以医治外。其中，若生于心脏、脐部、膀胱、小便处这些部位的外部或内部，即使成熟流脓也不会痊愈。
若生于腹内，成熟后从口中流脓而出，如果病人体弱且有其他严重疾病，这种情况也不会痊愈。同样，若生于女子乳房，因为脉孔开放，难以医治且不会痊愈。若生于产妇、孕妇、有乳汁者、无乳汁者等女子身上，称为外生，与疝气病相似，肿胀坚硬，这也同样难以医治。
小女孩乳房根部的孔道细小，因此不会出现这种病。肠脱病的病因说明：肠脱病是由于肠内上下运行的风气阻塞，停滞成病后疼痛肿胀，肠向下坠入小便处阴茎内，由于脱出的肠挤压阴茎和阴茎皮的脉，使阴茎皮肤增大。
睾丸脱病有七种：由风、胆、痰病所生，由血病所生而咳嗽，由脂病所生，由膀胱所生，由肠所生的病，这七种。其中膀胱所生和肠所生这两种也是由风病所生，睾丸脱病的原因是不同的。其中由风病所生的睾丸脱病的症状是：如同皮囊充满风气，因风所致而无实质般疼痛。

།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རླིག་རླུགས་ནི་རླིག་པའི་མདོག་ཤིང་ཨུ་དུམྦཱ་རའི་འབྲས་བུ་འདྲ་བར་དམར་པོར་སྣང་ལ་དྲོ་ཆེ་ཞིང་ཚལ་ འདྲུལ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།བད་ཀན་ལས་རླིག་རླུགས་སུ་གྱུར་པ་ནི་གྲང་ལ་ལྕི། འཇམ་ལ་གཡའ། སྲ་ལ་ནད་ཚབས་མི་ཆེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ནད་རྒྱས་པ་ལས་རྒྱུ་རླུགས་སུ་གྱུར་པ་ནི་འབྲུམ་བུ་ནག་པོས་གང་བ་ཡོད་དེ། ཚུལ་གཞན་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་རྒྱུ་རླུགས་ཀྱི་ནད་དུ་གྱུར་ པ་དང་འདྲའོ།།ཚིལ་ནད་ལས་རྒྱུ་མ་སྐྱེས་ཏེ་རྒྱུ་རླུགས་ཀྱི་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་སྤྱི་བད་ཀན་དང་འདྲ་སྟེ། འཇམ་ལ་རླིག་པའི་དབྱིབས་ནི་ཤིང་ཏ་ལའི་འབྲས་བུ་ལྟར་འདུག་གོ། །གཅིན་སྙོམས་ན་བརྣགས་པ་ཤ་སྟག་བྱེད་པ་དེས་གཅིན་སྩོགས་ཤིང་ལྒང་པ་ཆེར་སྐྱེས་པ་ ལས་རླིག་རླུགས་སུ་གྱུར་ན་རྐྱལ་པ་ཆུས་གང་བ་བཞིན་རྙོག་རྙོག་ཟེར་ལ་ན།རླིག་པའི་པགས་པ་འཇམ། ཆུ་འགག་པར་བྱེད། ཕོ་མཚན་གྱི་འོག་པགས་པའི་བར་དུ་གློ་གློ་བོར་འབྱུང་ངོ་། །རྒྱུ་མ་ནར་ཏེ་རླིག་རླུགས་སུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་རླུང་ནད་སླང་བར་གྱུར་པའི་ཁ་ཟས་དང་། ཟས་བསིལ་བའི་བག་དང་། ཆུའི་ནང་དུ་རྐྱལ་བ་དང་། བཤང་གཅི་སྙོམས་ན་ནན་གྱིས་བརྣགས་པ་དང་། མི་བྲོ་བཞིན་བཙིར་པ་དང་། ཁུར་དང་ལམ་གྱིས་དུབ་པ་དང་ལུས་དང་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལོག་པར་གཅུ་ཞིང་། སྐྱོད། གསིག་སྟེ། རྒྱུ་མའི་ནང་འཁྲུགས་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བུའི་བག་བྱས་པས། དེའི་ཚེ་རྒྱུ་མ་ཕྲེའུ་ཁ་ཅིག་རང་གི་གནས་ནས་རླུང་གིས་ཐུར་དུ་ལོག་པར་ཕུལ་ཏེ། ཆུ་སོ་དང་མདོམས་ཀྱི་ཕྲག་ཏུ་ཕྱིན་པར་བྱས་ནས་མདུད་པ་ལྟར་གློ་བོ་ཞིག་ཏུ་དེའི་ཚེ་སྐྲང་ངོ་། །འདི་ལྟར་གྱུར་ཀྱང་ཡལ་བར་བོར་ཏེ་སྨན་དཔྱད་མི་བྱེད ན་རླིག་རླུགས་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ།ཁོང་སྦོ་ན་རེམ་རེམ་པོར་བྱེད་ལ་ནང་དུ་རླུང་གིས་རབ་ཏུ་གཟིར་བ་དང་། རྒྱུ་མ་སྒྲ་ཅན་ཁྲུ་ལུ་ལུ་ཟེར་ཞིང་རླིག་པའི་ནང་དུ་གང་བར་བྱེད། རྒྱུ་མ་ཁོང་པའི་ནང་དུ་སླར་ཕུལ་ཏེ་བཏང་ནས་ཡང་སླར་བཞིན་སྔ་མ་ཁོ་བ་བཞིན་གང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ ན་རྒྱུ་མ་ནར་ཞིང་སྐྱེས་པའི་རླིག་རླུགས་འདི་ནི་གསོ་དཀའ་སྟེ།རླུང་ནད་ལས་རླིག་རླུགས་སུ་གྱུར་པ་དང་འདྲ་ལ་རྩ་ཕྲ་མོ་དྲ་བ་སྐར་ཁུང་རིས་ལྟར་འདུག་པ་རྩ་ཀུན་རྩུབ་ལ་སྨུག་གོ། །སྐྲན་ནད་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ནད་གཞི་དང་ནད་ཐབས་བཤད་པ་སྐྲན་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དོ། །རླུང་དང་ མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་རེ་རེའི་སྐྲན་དང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ལས་གཉིས་གཉིས་སུ་འདྲེས་པ་ལས།སྐྲན་རྣམ་གསུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། འདུས་པའི་ནད་ལས་སྐྲན་དུ་གྱུར་པ་དང་། བུད་མེད་ཟླ་མཚན་མངལ་དུ་རླུང་ནད་དམ་མཁྲིས་པའམ་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱིས་ འགགས་ཏེ་སྐྲན་དུ་གྱུར་པ་དང་།སྐྲན་རྣམ་པ་དེ་བརྒྱད་དོ།

由胆病引起的睾丸肿大，其睾丸呈现如乌冬跋罗果实般红色，且发热腐烂。
由痰病引起的睾丸肿大，其特征为寒重、柔软发痒、坚硬但病情不严重。
由血病扩大引起的睾丸肿大，其特征为布满黑色脓包，其他症状与胆病引起的睾丸肿大相似。
由脂病引起的睾丸肿大，其症状与一般痰病相似，柔软，睾丸形状如多罗树果实。
由于憋尿导致尿液积聚，膀胱增大引起的睾丸肿大，如同皮袋盛满水般鼓胀疼痛，睾丸皮肤光滑，小便不通，阴茎下方皮肤之间出现凸起。
由肠道下垂引起的睾丸肿大的病因是：食用引起风病增长的食物，食用寒性食物，在水中游泳，强忍大小便，不情愿地用力排便，负重和行走疲劳，身体及四肢扭曲、移动、摇晃导致肠道紊乱。
由于这些原因，此时部分小肠被风从原位向下推移，到达尿道和阴部之间，形成如结般的凸起，此时会肿胀。
如果出现这种情况却置之不理，不进行医治，睾丸肿大会加重，腹部胀痛，内部被风气剧烈折磨，肠道发出咕噜声，睾丸内充满。将肠道推回腹内后，又会像之前一样再次充满。
因此，这种由肠道下垂引起的睾丸肿大难以治愈，与风病引起的睾丸肿大相似，细小血管如星状网络般分布，所有血管粗糙发紫。
八种瘤病的病因和症状：瘤有八种。分别是风、胆、痰每种单独形成的瘤，风胆痰三者中两两相混合形成的三种瘤，三者俱全形成的瘤，以及妇女经血被风病或胆病或痰病阻滞于子宫而形成的瘤，共八种瘤。

།སྐྲན་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་གཞི་ནི། རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། སློན་པ་དང་། ཚད་པ་ལ་སོགས་པས་འཁྲུ་བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་ལ་སོགས་པ་བཏང་བས། ལུས་ཀྱི་ཤ་ཟད་དེ་སྐམ་པོར་གྱུར་ པས།ལུས་རླུང་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སྟེང་དུ་བཀྲེས་པ་ལས་ཆུ་གྲང་འཐུངས་པ་དང་། ཟས་བཅད་དེ་སྨྱུང་བ་བྱས་པ་དང་། ཧ་ཅང་དྲགས་ཆེས་པ་ལས། ཆུའི་ནང་དུ་རྐྱལ་བ་ལ་སོགས་ཏེ་ལུས་ལ་གནོད་ཅིང་རླུང་ནད་སློང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་བག་བསྟེན་པ་དང་ཡང་ན་སློན་མི་བྲོ་ཞིང་། ནན་གྱིས་བཀུག་པ་དང་། ཡང་ན་སློན་བྲོ་ན་བརྣགས་ཏེ། མ་སློན་པ་དང་། བཤང་གཅི་དང་དབུགས་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་སྙོམས་ཤིང་འོང་ན་ཡང་བརྣགས་པ་དང་། འདི་དག་མི་འོང་བཞིན་དུ་ནན་གྱིས་བཙིར་བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་ཞིག་བཏང་ན་སྔར་སྨན་མར་གྱི དཔྱད་དང་།དུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་མ་བྱས་པར་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། ཡང་ན་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བའི་རྗེས་ལ་ཁ་ཟས་དྲོད་པོ་ཆེ་ཚ་བའི་ནད་མྱུར་དུ་ལྡང་བ་རྣམས་ཟོས་པའམ། ཡང་ན་བད་ཀན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་འབྱིལ་བག་དེ་ལྟ་བུ་ཟོས་པ་ལས་ནད་ དཀྱེལ་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་རླུང་ནད་ཆེར་སྐྱེས་པས་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནད་སོ་སོ་ན་འདོམས་པར་གྱུར་ཏམ། ཡང་ན་ནད་སྣ་གཉིས་སུ་གྱུར་ཏམ། ཡང་ན་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་དུ་གྱུར་ཏམ། ཡང་ན་ཁྲག་ནད་དང་འདྲེས་པ་དེ་ལྟ་བུས་ལུས་ཀྱི་རྩ་ཆེན་པོ་བཅུའི་ ནང་དུ་ནད་ཞུགས་པ་དང་།ལུས་ཀྱི་སྟོད་སྨད་ཁ་ཟས་དང་བཤང་གཅི་རྒྱུ་ཞིང་འབྱུང་བའི་ལམ་སྲང་ཡང་ནད་ཀྱིས་ཆོད་དེ་འགགས་ནས་ན་ཞིང་མི་བདེ་བའི་ས་བོན་གྱིས་ལུས་ཀྱི་ཤ་བྲི་སྟེ་སྐམ་པར་གྱུར་པས་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བཤང་གཅིའི་དྲི་མས་རྩ་སྒོ་དང་། བཤང་གཅི་རྒྱུ་བའི་ སྲང་འགགས་སམ།ཁོང་པ་ནང་གྲོལ་གྱི་ནང་དུ་རླུང་ཞེན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ནང་རྩུབ་ཅིང་སྲ་བར་གྱུར་པས་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་གྱི་རང་གི་གནས་སུ་སྐྲན་ཞུགས་ན་དེའི་མིང་ནི་སྐྲན་ནད་རང་དབང་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་སྐྲན་དེ་མཁྲིས་པའི་སར་རླུང་གི་སྐྲན་ ཞུགས་སམ་བད་ཀན་གྱི་སར་མཁྲིས་པའི་སྐྲན་ཞུགས་སམ་རླུང་གི་སར་བད་ཀན་གྱི་སྐྲན་ཞུགས་སམ་རླུང་གི་སར་མཁྲིས་པའི་སྐྲན་ཞུགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་གཞན་གྱི་སར་སྐྲན་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ནད་དཀྱེལ་འདུས་པ་ལས་ནད་དེ་གོང་གོང་པོར་གྱུར་པས་ནད་དེ་གཟུགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ཡང་གཟུགས་སུ་གྱུར་ནས།སྐྲན་རིལ་རིལ་པོ་ལག་གིས་མྱང་དུ་ཡོད་པ་རྡོག་རྡོག་པོ་མདུད་པ་ལྟར་འདུག་པ་འདིའི་མིང་ནི་སྐྲན་ནད་ཅེས་བྱའོ།

肿瘤病的病因是：被传染病侵袭，呕吐，发热等引起腹泻，服用催吐药和泻药等，导致身体肌肉消瘦干枯。
在身体多风的基础上，因饥饿而饮用冷水，或者禁食而进行斋戒，或者过度用力，在水中游泳等伤害身体并引发风病的这类不良习惯。
或者不想呕吐而强行压制，或者想呕吐却忍住不吐，大小便和下行气息平顺时也强行忍住，在这些不通畅的情况下强行压制。
服用催吐药和泻药时，如果没有先做药油疗法和热敷疗法就服用催吐药和泻药。
或者按照规矩服用催吐药和泻药之后，食用容易引起热病复发的热性食物，或者食用容易生成痰湿的粘稠食物而导致病情加重。
如此风病严重发作，与胆汁病和痰病各自混合，或者变成两种病，或者变成风病、胆汁病和痰病，或者与血病混合，这样的病进入身体的十大脉中。
身体上下部分的饮食和大小便通行的道路也被病阻塞，产生疼痛不适的病根导致身体肌肉消瘦干枯，痰湿、胆汁和大小便的污垢堵塞脉孔和大小便通行的道路。
或者风气粘附在内脏之中，使身体内部粗糙坚硬，如果风、胆汁和痰湿三者在各自的部位形成肿瘤，这就称为自主性肿瘤病。
风、胆汁和痰湿的肿瘤，如果风的肿瘤进入胆汁的部位，或者胆汁的肿瘤进入痰湿的部位，或者痰湿的肿瘤进入风的部位，或者胆汁的肿瘤进入风的部位，这种情况称为肿瘤进入他处。
如此病情积聚，使病变成团块，这种病虽然本无形状却变得有形，成为可以用手触摸到的圆形肿块，像结节一样，这就称为肿瘤病。

།དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་གྱི་ནད་ཐབས་ནི། ལྒང་པའི་ཆུ་སོ་དང་ལྟེ་བ་དང་སྙིང་ག་དང་རྩིབ་ལོགས་གཡས་གཡོན། འདི་རྣམས་ གང་ཡང་རུང་བར་སྐྲན་གནས་ཤིང་འདུག་སྟེ།རླུང་སྐྲན་དེ་དག་ཏུ་བྱུང་བས་མཇིང་བ་དང་ཀླད་པ་ན། རིམས་ནད་ཀྱིས་འདེབས། མཆེར་པ་ན། རྒྱུ་མའི་ནང་སྒྲ་ཁྲུ་ལུ་ལུ་ཟེར། ན་ཞིང་ཟུག་།ཐུར་དུ་བཤང་བ་སྲི་ཞིང་འགགས། དབུགས་མི་བདེ་སྟེ། དབུགས་ཕྱིར་ཡང་དང་ཡང་ འབྱུང་བ་མི་ཕྱིན།ལུས་སྲ་བར་རེངས་བག་ཏུ་འགྱུར་ལ། ཁ་སྐམ། ལུས་རིད་ཅིང་སྐམ། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་མི་སྙོམས། ལུས་ཀྱི་པགས་པ་ཤ་མདོག་གནག་ལ་རྩུབ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་རླུང་སྐྲན་གྱི་ནད་ཐབས་ཡིན་ཏེ་རླུང་སྐྲན་དེ་ཁོང་པ་ནང་ན་དབྱིབས་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ ཏུ་འདུག་པ་དང་།རླུང་སྐྲན་དེ་གང་ན་འདུག་པ་རྟག་ཏུ་མི་མངོན་ལ། རླུང་སྐྲན་དེ་རེས་འགའ་ནི་སྐྱེ། རེས་འགའ་ནི་འབྲི་ཞིང་ན་སྟེ། ཉམས་ལ་རླུང་སྐྲན་དེ་སྲོག་ཆགས་གྲོག་མ་ཞིག་གིས་གང་བ་སྙམ་དུ་པྲྭ་པྲྭ་བྱེད་པ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་རླུང་སྐྲན་གྱི་ནད་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་ པ་ལས་སྐྲན་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི།ལུས་ཚ་ལ་སྒྲེགས་པ་སྐྱུར་པོར་འོང་ངོ་། །བརྒྱལ། ཐུར་དུ་འཁྲུ། ལུས་རྔུལ། སྐོམ། རིམས་ནད་ཀྱིས་འདེབས་བཞིན་མདོག་དང་ལུས་ཀྱི་མདོག་དང་། སེན་མོ་རྣམས་སེར་པོར་སྣང་། མཁྲིས་པའི་སྐྲན་དེ་ལག་པས་རེག་ན་མི་ བཟོད།སྐྲན་དེ་རབ་རབ་བྱེད་ཅིང་མེ་བཞིན་འབར། སྐྲན་ཡོད་པའི་འཁོར་མེས་བསྲེགས་པ་བཞིན་ཆེའོ། །ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་མཁྲིས་པའི་སྐྲན་ནད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་ལས་སྐྲན་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་གློ་བག་ཏུ་གྱུར་ལ་ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། ཕོ་བའི་དྲོད་ ཆུང་།གྲང་བའི་རིམས་ནད་དང་ཆམ་པས་འདེབས། ཁོང་སྙོམ། དང་ག་མེར་མེར་པོར་བྱེད། ལུད་པས་བཀར། བཞིན་མདོག་དང་། སེན་མོ་དང་། ཤ་མཐང་གི་མདོག་དཀར་པོར་འདུག་།བད་ཀན་ལས་སྐྲན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ནི། ཁོང་པའི་ནང་གི་ཕུགས་ན་སྐྲན་སྲ་ཞིང་ ལྕི་ལ།འཕོ་ཞིང་འགུལ་བ་དང་། སྐྱེད་དབྲི་མེད་དེ་མལ་གཅིག་ན་བརྟན་པར་འདུག་ལ། སྐྲན་བེམ་བེམ་པོར་འདུག་།བད་ཀན་གྱི་སྐྲན་རང་གི་གནས་སུ་འདུག་པ་དེ་ན་བ་ནི་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱི་དུས་དུས་སུ་ལྡང་ཞིང་ནའོ། །དེ་ལ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་གང་ ཡང་རུང་བ་ལས།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལྟ་བུ་ནད་སྣ་གཉིས་ལས་སྐྲན་དུ་གྱུར་པ་ནི་སྐྲན་ན་བའི་ནད་ཐབས་ཀྱང་ནད་སྣ་གཉིས་འདྲེས་པའི་ནད་ཐབས་སུ་འགྱུར་རོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སྣ་གསུམ་ལས་སྐྲན་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི། རབ་ཏུ་ན་ལ་ཚ། སྐྲན་དེ་སྟུག་ ཅིང་སྲ་ལ་འབུར་འབུར་པོ་མཐོར་འགྱུར།སྐྲན་དེ་མྱུར་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ།

关于由风病引起的瘤病的症状是：在膀胱口、脐部、心口和左右肋部，这些任何部位都可能存在瘤病。
由于风瘤在这些部位出现，会导致颈部和头部疼痛，发烧，脾痛，肠内发出咕噜咕噜声，疼痛，大便干燥阻塞，呼吸不畅，呼气反复不顺，身体僵硬，口干，身体消瘦干枯，胃火不调，皮肤呈黑色且粗糙，这些就是风瘤病的症状。
风瘤在腹内的形状如何以及风瘤在何处并不总是明显，风瘤有时会增长，有时会减小并疼痛，感觉上就像是被蚂蚁爬满一样刺痛，这就是风瘤病的症状。
关于由胆病转变成瘤病的症状是：身体发热且打嗝时会有酸味。昏厥，腹泻，出汗，口渴，发烧，肤色、身体颜色和指甲都呈现黄色。用手触摸胆瘤时会感到难以忍受，瘤会跳动并如火般灼热，瘤周围如同被火烧一般。这样的症状就称为胆瘤病。
关于由痰病转变成瘤病的症状是：咳嗽，食欲不振，胃火微弱，受寒热病和感冒的影响，腹部不适，胃部有灼烧感，咳痰，面色、指甲和肉色呈白色。
由痰病转变成的瘤病，在腹部深处的瘤坚硬且沉重，会移动和晃动，大小不变且固定在一处，瘤呈块状。痰瘤在其位置上的疼痛会在痰病发作时周期性发作。
关于由风、胆和痰三者中任何一种，或如风和胆这样的两种病因所形成的瘤病，其症状也会呈现相应的一种或两种混合症状。
由风、胆和痰三种病因形成的瘤病症状是：剧烈疼痛且发热，瘤又厚又硬且凸起隆起，这种瘤会迅速成熟。

།ནད་འདུས་པ་ཚང་བའི་ནད་འདི་ནི་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་ཁྲག་སྐྲན་ནི་བུད་མེད་འབའ་ཞིག་ལ་འབྱུང་སྟེ། ཟླ་མཚན་ཟག་གམ་གསར་དུ་བུ་བཅས་སམ། འོན་ཏེ་མངལ་གྱི་ནད་དང་གཅིག་ ཡོད་པ་ལས་ཁ་ཟས་རླུང་ནད་དུ་འགྱུར་བའི་བག་ཟོས་པ་དང་།རླུང་ནད་སློང་བར་འགྱུར་བའི་བག་བསྟེན་པས་རླུང་ནད་ལངས་ནས་ཟླ་མཚན་ཟླ་རེ་ཞིང་དུས་སུ་འོང་བ་ནང་དུ་འགགས་ཏེ། ལྟོ་བ་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ། རུམ་ན་བུ་ཆགས་པ་འདྲ་བར་སྣང་། སྙིང་ན། ཁ་ཟས་ཀྱི་རོ་ཁ་ཅིག་ ཡིད་ལ་འདོད་པ་སྙམ་བྱེད།ནུ་ཞོ་ཡང་ཆང་ཆུང་སྣང་། ཁོང་རྨྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ལས་བགས་ཀྱིས་རླུང་ནད་དང་ཕྲད་པ་དང་སྐྲན་དེ་མཁྲིས་པའི་གནས་སུ་ཞེན་ནས་ཁྲག་སྐྲན་ཏེ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་འབྱུང་བ་ན་ལ་ཁོང་པའི་ནང་སྲ་བ་མེར་མེར་པོའི་བག་དང་ཁོང་ཚབ་དང་། ཚད་པས་ འཁྲུ།སྐོམ། རིམས་ནད་ཀྱིས་འདེབས། འདི་ལྟ་བུའི་ནད་བླ་ཐབས་སུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་མངལ་གྱི་ནང་ན་ཁྲག་ཡོད་པ་བས་ནད་ཚབས་རབ་ཏུ་ཆེའོ། །མངལ་གྱི་ནང་ནས་ཀྱང་ཟག་ལ་དྲི་མི་ཞིམ་པ་དང་། ཟུག་པའི་ནད་ཐབས་དང་། ན་ལ་གཡོ་ཞིང་འཕར་བ་ཡང་། དེ་ནི་མངལ་དུ་བུ་ཆགས་པ་ཞེས་མི་བྱའི་སྐྲན་མངལ་དུ་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྲན་དེ་ལ་པྲྭ་པྲྭ་བྱེད། སྐྲན་དེ་ཉིད་གོང་བུར་གྱུར་ཏེ་འདུག་ཀྱང་གལ་ཏེ་ཚིགས་རིང་ཞིག་ལོན་ཞིང་འགུལ་ཏེ་པར་པར་བྱེད་ན་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་རུམ་ན་བུ་ཡོད་ཅེས་མི་བྱའི་མངལ་དུ་སྐྲན་དེ་ཉིད་ཆེར་སྐྱེས་ཞེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་སྐྲན་ནོ་ཅོག་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སོ་སོའི་ནད་ཀྱི་གནས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྲན་དུ་གྱུར་པ་དང་། འདུས་པའི་སྐྲན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་གལ་ཏེ་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་ན་སྐྲན་སྨིན་ཏེ་རྡོལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ནི་སྨིན་ཅིང་རྡོལ་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཁོང་འབྲས་ཀྱི་ནད་བྱུང་བ་ནི་སྐྲན་དང་མི འདྲ་སྟེ།དེ་ནད་ཁྲག་ངན་པ་ལ་བརྟེན་པས། མྱུར་དུ་སྨིན་ཅིང་རྡོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་ནི་མྱུར་དུ་ཚ་བར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྲན་གྱི་ཕྱི་ནང་གི་བར་ན་ཡོད་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ཆུ་སོ་དང་། ལྟོ་བ་དང་། སྙིང་དང་། མཆེར་པ་དང་། ཁོང་པའི་དྲོད་ཆུང་ཞིང་མདོག་ ཉམས།ཉམས་འཚག་བྲི། བཤང་གཅི་སྲི་ཞིང་འགགས། ཕྱི་རོལ་དུ་སྐྲན་འབྱུང་བ་ནི་ནད་ཐབས་འདི་དང་མི་འདྲའོ། །ནང་གྲོལ་གྱི་མཐའ་མ་ན་སྐྲན་ཡོད་པ་ནི། ནད་ཚབས་མི་ཆེའོ། །སྐྲན་འདུག་པ་དེའི་འཁོར་ན་ཤ་མདོག་ཀྱང་འགྱུར་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་གློ་གློ་བོར་ ཆེར་སྣང་ངོ་།།དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་ཧེན་ཀྱིར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ནི་རླུང་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བ་དང་། ཐུར་དུ་རྒྱུ་བ་རྣམས་འགྱིལ་ཏེ་འགགས་པས་ལྟོ་བ་རབ་ཏུ་ཆེར་གྱུར་ལ་ཧེན་གྱིས་བྱུང་སྟེ། ཤིན་ཏུ་ན་བ་དེ་ནི་རླུང་ནད་ཀྱིས་ཧེན་ཀྱིར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྡོ་བའི་གཏུན་བུ་འཇོང་པོ་ ལྟར་ལྟོ་བ་ནས་ཡར་གྱེན་དུ་སྲ་ཞིང་མཁྲང་བ་སྟུག་པོ་མདུད་པ་ཅན་རྡོ་བའི་གཏུན་བུ་འཇོང་འཇོང་པོ་ལྟར་ཕྱིར་འབུར་ཞིང་གློ་བར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཧེན་གྱི་གྱེན་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཧེན་གྱི་ལྟོ་བ་ནས་དྲང་པོར་འདུག་པ་ནི། ཧེན་གྱི་ཐད་ཀར་འདུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལོང་ཀ་ནས་རྒྱུ་ ཞབས་གཞང་དང་།དཀུ་དོའི་བར་དུ་ཐུར་དུ་ཟུག་ཅིང་གསང་ལ་བར་དུ་ན་བ་དེ་ནི་ཐུར་དུ་ཟུག་པའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ནད་ཐབས་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་ཚུལ་དེ་འདྲ་བ་ལས་ཐད་ཀར་ཟུག་སྟེ་ནའམ་གྱེན་དུ་ཟུག་སྟེ་ན་བ་དེ་ནི་གྱེན་དུ་ཟུག་པའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ།

这种具有所有病症的病是不可医治的。关于血瘤，它只发生在女性身上，是由于月经流出或新生育，或者是由于子宫疾病之一，再加上食用容易引起风病的食物，以及从事容易引发风病的活动而导致风病发作，使得每月按时来潮的月经阻塞于体内。
腹部增大，看起来像怀孕一样。心痛，对某些食物味道产生渴望，乳汁也减少。神志恍惚，从这种情况逐渐与风病相遇，肿瘤在胆汁处粘着而成为血瘤。
当从风和胆汁产生时，腹内坚硬且有硬块感，内热，热症引起腹泻、口渴，发热病侵袭。这种病也会变成难治之症。若子宫内有血，则病情更为严重。
从子宫内流出带有异味，并伴有剧痛，疼痛时有波动和跳动，这不能称为子宫怀孕，而是子宫中长了肿瘤，该肿瘤会跳动。即使该肿瘤成团存在很长时间并且能动且有跳动感，这种情况也不能说是腹中有胎，而应称为子宫中肿瘤增大。
另外，所有肿瘤依附于风、胆汁和痰液各自的病位而形成肿瘤，以及形成复合性肿瘤，这些如果经过很长时间，肿瘤会成熟而破裂。或者有些则不适合成熟破裂。
内疮病的发生与肿瘤不同，因为它依赖于不良血液，会迅速成熟破裂。因此，由于它快速发热，所以称为这个名字。
关于肿瘤内外之间的症状是：小便、腹部、心脏、脾脏和腹部温度降低，面色改变，体力减退，大小便干涩阻塞。外部生长的肿瘤与这些症状不同。
在肠道末端有肿瘤时，病情不严重。肿瘤所在处周围的肉色也会改变，外部会明显隆起。
其中有些会因风病而变成气胀，这是因为上行风和下行风盘结阻塞，使腹部极度增大而突然胀起，非常疼痛，这称为因风病而成的气胀。
它就像石臼一样从腹部向上坚硬僵直，厚实有结节，如同石臼般向外隆起于胸部，这称为向上发作的气胀。气胀在腹部正直存在的，称为正直存在的气胀。
从结肠经过直肠和两胯之间向下刺痛，一直到肛门处疼痛的，称为向下刺痛的风病。与这些症状相反，以相似方式直接刺痛或向上刺痛的，称为向上刺痛的风病。

།སྦྲགས་པ་རབ་ཏུ་ མང་བ་དང་།བཤང་བ་འོང་དུ་མི་རུང་སྟེ། འགགས་པ་དང་ཁ་ཟས་འགྲངས་ཤིང་ཚིམ་པར་ཟ་བའི་ནུས་པ་དང་། རྒྱུ་མའི་ནང་ན་སྒྲ་ཁྲུ་ལུ་ལུ་ཟེར་ཞིང་དྲོད་ཆུང་སྟེ། ཟས་མི་འཇུ་བ་དང་། ཧེན་གྱིས་འབུར་འབུར་པོར་བྱུང་ན། དེ་ལྟ་བུའི་སྐྲན་ཉེ་བར་འོངས་པའི་ནད་ཐབས་ ཡིན་ཞེས་ཟེར་རོ།།འབྲས་ནད་དང་། རྒྱུ་རླུགས་དང་། སྐྲན་དང་། འདི་སྣ་གསུམ་གྱི་ནད་གཞི་བཤད་པ་སྟེ་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པ་རྫོགས་སོ།། །།དམུ་རྫིང་གི་ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ནད་དོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ ཕོ་བའི་མ་དྲོད་ཆུང་བ་ལས་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཆུང་ན་དམུ་རྫིང་གི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དམུ་རྫིང་གི་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་གཞི་ནི་ཟས་མ་ཞུ་བ་དང་། ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པའི་བག་དང་། ཁ་ཟས་རྩུབ་མོ་ཁེངས་བུ་ཞག་ལོན་པ་དང་། ཟས་ཀྱི་རོ་དང་མདོག་ འགྱུར་བ་དང་།བུད་མེད་ཀྱི་སྐྲ་དང་། སེན་མོ་དང་། ཤིང་ཚེར་ལྟ་བུས་རྒྱུ་མ་བརྟོལ་བ་དང་། དྲི་མ་ལྟར་སོང་བ་དང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། བཤང་གཅི་ལྟ་བུའི་དྲི་མ་འདི་རྣམས་ཁོང་དུ་བསགས་པས་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་སྟོད་སྨད་དུ་རྒྱུ་བ་དང་། བད་ཀན་རྒྱུ་བའི་རྩ་རྣམས་འགགས་ཏེ། ལུས་ཁོང་ན་ཡོད་པའི་རླུང་སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཕོ་བའི་དྲོད་ཀྱིས་མེ་དང་ཐུར་དུ་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་འདི་རྣམས་ལ་གནོད་པར་བྱས། པགས་པ་དང་ཤ་མཐངས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་ནད་ཞུགས་ནས་གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་དམུ་རྫིང གི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། རླུང་གི་དམུ་རྫིང་དང་། མཁྲིས་པའི་དམུ་རྫིང་དང་། བད་ཀན་གྱི་དམུ་རྫིང་དང་། འདུས་པའི་དམུ་རྫིང་དང་། མཛེར་པ་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་དང་། སྤུ་དང་སྐྲ་དང་རྟ་རྔའི་བག་ལྟ་བུ་དང་། ཁ་ཟས་འདྲེས་པ་ཟོས་ པ་དང་།རྒྱུ་མའི་ནང་དུ་འཁྲིས་ཏེ་བཤང་བ་འགགས་ནས། བཤང་བ་དེ་མང་དུ་འཁྱིལ་པ་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཀྱི་ནང་དུ་རུས་པ་དང་། གྲ་མ་དང་། ཉའི་གྲ་མ་དང་། རྩ་དང་། ཤིང་བུ་དང་། གསེག་མ་རྣོན་པོའི་བག་ལྟོར་སོང་བ་དེས་རྒྱུ་མ་རྡོལ་ཏེ་བུ་བྱུང་ ངམ་ཧ་ཅང་འགྲངས་ཆེས་པ་ཞིག་ལས་གླལ་བའི་དབུགས་ནང་དུ་རྔུབས་དྲགས་པས་རྒྱུ་མ་གས་ཏེ་ལྟོ་བའི་ནང་དུ་ཟག་ཅིང་འཁྱིལ་བས་དམུ་རྫིང་ཆགས་པ་དང་།ཟས་མ་ཞུ་སྟེ་ཕོ་བར་བེའུ་སྣབས་ཆགས་པའི་སྟེང་དུ་སྣུམ་བག་དང་། འཚལ་ནན་དུ་ཆུའི་བག་འཐུངས་པ་དང་། འཚལ་ ནན་དུ་ཆུ་ཧ་ཅང་མང་དུ་འཐུངས་པ་དང་།ཕོ་བའི་དྲོད་ཆུང་བས་མ་ཞུ་བའམ། ཡང་ན་ཧ་ཅང་སྐེམ་པོར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལས་དྲོད་ཆུང་ཞིང་གྲང་ནད་རླུང་སྐྱེས་པས་ཁ་ཟས་ཟོས་པའི་བཅུད་དངས་མ་རྩ་སོ་སོར་འགྲོ་བའི་རྩ་སྒོ་ཡང་འགགས་ལ་བད་ཀན་གྱིས་ཀྱང་ཆོད་ལ་བད་ཀན་དང་། དམུ་ཆུར་འདྲེས་ནས་ཆེར་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་དམུ་རྫིང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དམུ་རྫིང་རྣམ་པ་དེ་བརྒྱད་གང་ལྟར་གྱུར་ཀྱང་རུང་སྟེ་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི། རྐན་དང་མཆུ་སྐམ། རྐང་ལག་དང་ལྟོ་བ་སྐྲངས། སེམས་དྲན་པ་དང་ཉམས་འཚག་དང་ཁ་ཟས་འདི་རྣམས་ལྔ་ལས་བྲི་སྟེ ཉམས།ལུས་ཤ་རིད་དེ་སྐེམ། གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེ་སྟེ་ལུས་གཟུགས་སྤྱིར་བལྟས་ན་དམུ་རྫིང་གིས་བཏབ་པའི་མི་དེ་ཡི་དགས་འདྲའོ།

痰多，大便不通，阻塞，能够吃饱食物，肠内发出咕噜声且体温低，食物不消化，突然隆起，这些是肿瘤即将形成的病症。
这是关于痔疮病、肠胃病和肿瘤这三种疾病的基础说明，第十一章完。
现在开始讲述第十二章：水肿病的基础。
另外，所有疾病都是由胃部温度过低而引起的。胃火低时会转变成水肿病。
水肿病的病因是：食物未消化、不适合的食物、粗糙陈旧的食物、变质的食物、女人的头发、指甲、类似木刺的东西刺穿肠道、污物、风、胆汁等、大小便等污物积聚在体内，使身体的七种精华上下运行，痰阻塞脉道，损害体内的生命之风、胃火和下行风，病入皮肉之间使腹部肿大，这就是水肿病。
水肿病有八种：风性水肿、胆性水肿、痰性水肿、三病合并水肿、瘤变水肿、毛发马尾样物致水肿、食物混杂致水肿、肠内阻塞大便积聚致水肿。
由于食物中的骨头、鱼刺、根茎、木片、尖锐碎屑等刺穿肠道形成脓肿，或因过度饱食时吸入气体过猛导致肠破裂，内容物渗入腹腔积聚而形成水肿；或因食物未消化在胃中形成粘液，上面又有油脂，过量饮水，或因胃火太弱未消化，或因过度干燥，由此导致体温降低，生风寒病，使食物精华无法输送到各脉，痰阻塞，痰与水肿液混合增大，这就是水肿。
无论是以上八种水肿中的哪一种，水肿病的症状是：上颚和嘴唇干燥，手脚和腹部肿胀，意识、体力和食欲这五种减退，身体消瘦，腹部增大，整体看起来水肿病人像饿鬼一样。

།དེ་ལྟར་དམུ་རྫིང་གི་ནད་དུ་གྱུར་པ་དེ་བཀྲེས་ཏེ་ཁ་ཁ་བྱེད་པ་ཡང་ཉམས་ཏེ་མེད། ཁ་ཟས་ཟོས་ན་ཡང་ཡུན་རིང་དུ་མི་འཇུ་ ལ་འཇུ་བའི་ཚེ་ན་ཡང་དང་ག་ཚ་ཞིང་སྐྱུར་བཞིན་དུ་འཇུ་ལ་ཁ་ཟས་ཞུའམ།མ་ཞུ་བའི་དྲོད་ཀྱང་མ་ཟིན་ལ་འགྲངས་པར་མི་ནུས། ཉམས་འཚག་ཀྱང་ཉིན་གཅིག་པས་ཉིན་གཅིག་ཅིང་བྲི་ལ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ལས་བྱས་པས་བསྐྱོད་ན་ཡང་དབུགས་མི་བདེ་སྟེ་རྔམ་པ་དྲག་ཏུ་འབྱུང་། བཤང་བ་ཁོང་དུ་བསོགས་ཤིང་སྲི་ལ་རྐང་པ་ཅུང་ཟད་སྐྲང་། ཆུ་སོའི་མཚམས་སུ་ན་ཞིང་གང་སྟེ་རྒྱས། ཁ་ཟས་ཡང་བ་ཅུང་ཟད་ཟོས་ཀྱང་སྦོས་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ། གསུས་པའི་གཉེར་མ་ནི་རངས། རྩ་ནི་རྒྱས། དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་འདྲ་སྟེ། མྱོས་ཤིང སློན་བག་ཏུ་འགྱུར་ལ་ཁོང་པའི་དྲོད་ནི་དྲོ།བཤང་བའི་དྲི་མ་སྲི་ཞིང་འགགས་ན་དྲོད་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ནི་ཚ་ཞིང་སྐྲངས་ལ་གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ། མཇུག་ཏུ་ལྟོ་བའི་ནང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དམུ་རྫིང་གི་ནད་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཤས་ཆེ་ན་ཤ་མདོག་སྨུག་ སྐྲང་པ་མེད།གསུས་པ་ཁུར་ཐོགས་པ་བཞིན་ལྕི་བ་ཡིན། རྩ་མང་པོའི་དྲ་བ་སྐར་ཁུང་རིས་བཞིན་དུ་གསུས་པ་བཀྲ། ལྟོ་བའི་ནང་ན་རྟག་པར་སྒྲ་འུ་རུ་རུ་ཟེར། ལྟེ་བ་དང་རྒྱུ་མར་ཟུག་ཅིང་རབ་ཏུ་ན། རླུང་ནད་ལས་གྱུར་ན་སྙིང་དང་རྐེད་པ་དང་ལྟ་བ་དང་གཞང་དང་ཆུ་སོ་གཡས་ གཡོན་དུ་ཟུག་ཅིང་ན།དབུགས་ཐུར་དུ་སྒྲ་ཅན་དུ་འབྱུང་། གཅིན་སྲི་སྟེ་ཅུང་ཟད་ཙམ་དུ་འབྱུང་། ཕོ་བའི་དྲོད་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཁར་རོ་མི་བྲོ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཟས་ཡི་གར་འོང་ཞིང་འདོད་དེ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་རླུང་ནད་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ ནད་ཀྱི་དམུ་རྫིང་ནི་ལག་པ་དང་།གཞང་དང་ཕོ་མཚན་གྱི་འབྲས་བུ་དང་ལྟོ་བ་འདི་རྣམས་སྐྲང་། ལྟོ་བའི་སྟོད་དང་ལྟོ་བའི་སྨད་དང་། རྩིབ་ལོགས་དང་རྐེད་པ་དང་རྒྱབ་དང་། འདི་རྣམས་སུ་ན། རུས་པའི་ཚིགས་བྱ་བ་སྙམ་བྱེད། ལུད་པ་སྐམ་ལུད་ཀྱིས་བཀར། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ ན།རོ་སྨད་ལྕི། བཤང་བ་སྲི་ཞིང་འགགས། ལུས་ཀྱི་པགས་པའི་ཤ་མདོག་དང་། སྐྲ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པ་གནག་ལ་རྩ་དམར། གསུས་པ་གློ་བུར་དུ་རེས་འགའ་ནི་སྐྱེ། རེས་འགའ་ནི་འབྲི། གསུས་པ་ཟུག་ཅིང་ན། རྩ་ཕྲ་མོ་ཟུག་ཅིང་རྒྱས། གསུས་པ་རྐྱལ་པ་བུས་པ་ བཞིན་དུ་རྒྱས་ཏེ།གསུས་པ་རྒྱས་ན་རྐྱལ་པ་བུས་པ་བརྡབས་པ་སྐད་ཟེར་ལ་ལྟོ་བའི་ནང་ཕན་ཚུན་ཡན་མན་ཀུན་དུ་རླུང་རྒྱུ་ལན་ཞིང་ཟུག་།དེ་ལ་མཁྲིས་པ་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི། རིམས་ནད་ཀྱིས་འདེབས། བརྒྱལ། ཁོང་ཚ། སྐོམ་དད་ཆེ། ཁའི་ནང་ཚ། མགོ་ འཁོར།ཚད་པས་རབ་ཏུ་འཁྲུ། པགས་པའི་ཤ་མདོག་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པ་སེར་པོར་སྣང་། གསུས་པའི་མདོག་ཀྱང་སེར། ལྟོ་བའི་རྩ་རྣམས་ཀྱི་མདོག་ཀྱང་སེར་ལ་ཟངས་ཀྱི་ཁ་དོག་བཞིན་དམར། ལུས་རྔུལ་ལ་ཚ་ཞིང་བསྲེགས་པ་སྙམ་བྱེད་ལ་ལུས་ཀྱི་ངད་པར་ འགྱུར།རེག་ན་འཇམ། མྱུར་དུ་སྨིན་ཅིང་རྣགས་ཏེ་ཟག་པར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི། རྐང་ལག་གི་ལྷུ་ཚིགས་ན། རྐང་ལག་ཚོར་བའི་བག་མེད་དེ་བེམ་བེམ་པོར་འདུག་།གསུས་པ་སྐྲངས་ལ་ལྕི། གཉིད་ཆེ། རྟག་ཏུ་སློན། ཟས་ ཡི་གར་མི་འོང་།དབུགས་མི་བདེ། ལུད་པ་ལུ། པགས་པ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པའི་མདོག་སྐྱ་བོར་འགྱུར་རོ།

如此，当患上水肿病时，虽然饥饿但没有张口的欲望。即使吃了食物也长时间不能消化，当消化时也会感到胃部灼热，如同酸性物质般消化，食物是否消化也无法感知温度，且无法感到饱足。体力也是一天不如一天，稍微活动就会呼吸不畅，出现剧烈喘息。
大便积聚体内且粘稠，脚部略微浮肿。小便处疼痛且冰冷肿胀。即使吃一点清淡的食物也会感觉胀满，腹部出现皱纹，脉搏膨胀。变成水肿病的症状相似，会出现昏沉、潮湿感，腹部发热。
如果大便粘稠堵塞，体温会降低。身体发热肿胀，腹部增大，最后会在腹内形成肿块。其中，如果水肿病主要是由风引起的，肤色发暗，没有肿胀，腹部如同背负重物般沉重。
多条脉络如同星状孔般遍布腹部。腹内经常发出咕噜声。脐部和肠道疼痛剧烈。如果是由风病引起，心脏、腰部、肚脐、肛门和膀胱两侧会疼痛。呼吸向下时有声响。小便粘稠且量少。胃部温度不会太高，口中也不会失去味觉，反而会有食欲，这就是以风病为主导的水肿病。
对于风性水肿，手臂、肛门、生殖器和腹部这些部位会肿胀。上腹部、下腹部、肋部、腰部和背部这些部位会疼痛。关节会感到酸痛。干咳。四肢疼痛，下半身沉重。大便粘稠且堵塞。
身体皮肤颜色、头发和指甲等发黑而脉络发红。腹部有时突然增大，有时又减小。腹部疼痛。细小血管疼痛且膨胀。腹部如同充气的皮囊般膨胀，当腹部膨胀时，如同敲打充气的皮囊发出声响，腹内气息上下游走并伴随疼痛。
对于胆汁引起的水肿病症状是：发烧，昏厥，内热，口渴严重，口腔发热，头晕。热症导致严重腹泻。皮肤颜色和指甲等呈现黄色。腹部颜色也发黄。腹部血管的颜色也发黄且如同铜色般发红。
身体出汗发热，感觉如同被灼烧，身体会发热。触摸时光滑。快速成熟化脓后会流出。痰饮引起的水肿病症状是：手脚关节疼痛，手脚失去知觉变得麻木。腹部肿胀且沉重。嗜睡。经常潮湿。没有食欲。呼吸困难。咳嗽。皮肤和指甲等颜色变得苍白。

།དམུ་རྫིང་སྐྱེས་པའི་ལྟོ་བ་སྲ་ཞིང་མཁྲང་ལ་འཇམ། གསུས་པའི་སྟེང་དུ་རྩ་དཀར་པོ་ཆེན་པོས་གང་། གསུས་པ་བགས་ཀྱིས་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ་སྲ་ཞིང་མཁྲང་། ལག་པས་མྱངས་ན་གྲང་། གསུས་པ་ལྕི། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ཅར་འདུས་པ་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སོ་སོའི་དམུ་རྫིང་གི་ནད་ཐབས་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ནད་སྣ་ཚང་བའི་དམུ་རྫིང་དེ་ནི་འདུས་པའི་དམུ རྫིང་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ།འདུས་པའི་དམུ་རྫིང་གི་ནད་དུ་གྱུར་པ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྲ་དང་། སེན་མོ་དང་དྲི་མ་དང་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་དབྱིག་དུག་དང་། དུག་ལ་སོགས་པས་ཁོང་པ་ནང་དུ་ཁྲག་དང་ནད་རྣམས་བསྩགས་པས། གསུས་པ་ཡང་དམུ་རྫིང་ལྟར་སྐྱེལ། ཁ་སྐམ། མགོ་འཁོར། བརྒྱལ་བའི་ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་འདུས་པའི་དམུ་རྫིང་གི་ནད་ཐབས་ཡིན་ཏེ། གྲང་ལྷགས་དང་། རླུང་དང་ནམ་རྨུས་ན་ནད་ན་བར་འགྱུར། མྱུར་དུ་སྨིན་ཅིང་རྣགས་ཏེ་མི་བཟད་པར་ན་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་མཆེར་པ་ལས་དམུ རྫིང་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཁ་ཟས་ཧ་ཅང་ཆེར་ཟོས་པས་ནང་དུ་འཁྲུགས་ཏེ་མི་བདེ་བ་དང་།ཕན་ཚུན་དུ་སོང་ཞིང་དྲག་ཤུལ་ཆེར་བསྐྱོད་པ་བྱས་པས་བུད་མེད་ལ་ཧ་ཅང་དྲགས་པ་དང་། ལས་ཆེས་པས་དུབ་པ་དང་། ལམ་རིངས་ཀྱིས་དུབ་པ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་ལྟ་བུ་དྲགས་པས་ལུས་རྐེ་ སྟེ་མཆེར་པ་གློ་གཡོན་ན་འདུག་པ་ཐུར་དུ་ལྷུང་ནས་མཆེར་པ་སྐྲངས་སམ།ཁྲག་གིས་རྒྱས་སམ་ཡང་ན་ཟས་ཀྱི་བཅུད་ཁུ་བ་མ་ཞུ་བས་ཆེར་སྐྲངས་པས་རྡོ་བའི་གཏུན་བུ་བཞིན་སྲ་བར་འགྱུར་ཏེ། རུས་སྦལ་གྱི་རྒྱབ་བཞིན་དུ་སྔར་མཁྲང་བར་གྱུར་པ་ལས་བགས་ཀྱིས་ཆེར་སྐྱེས་ནས་ལྟོ་བར་ དམུ་རྫིང་ལྟར་ཆགས་པ་དང་།ན་བའི་ཐབས་ནི་དབུགས་མི་བདེ། ལུད་པ་ལུ། སྐོམ་དད་ཆེ། ཁ་ཟས་ཁར་རོ་ཅི་བྲོ་མི་ཚོར། ལྟོ་བ་ཆེར་རྒྱས་ལན། རིམས་ཀྱིས་འདེབས། ཁ་གདོང་གི་ཤ་མདོག་སྐྱ་བོ་རྦབ་རྦབ་པོར་འདུག་།བརྒྱལ། སློན། ཁོང་ཚ་ཞིང་མྱོས་པ་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ རོ།།རྩ་རྣམས་ནི་དམར་ཞིང་སྨུག་པའམ། སྔོ་ཞིང་སེར་ལ་མི་སྡུག་པ་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །བཤང་བ་ཐུར་དུ་འོང་དུ་མི་རུང་སྟེ། འགག་ཅིང་ན། གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེས་པ་དང་། མོང་མོང་པོར་གྱུར་པ་དང་། སྐོམ་དང་སྐྱེས་པ་དང་། ཁོང་ཚ་ཞིང་རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། ལུས་ལྕི་ཞིང་ ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་།གསུས་པ་རྒྱས་ཏེ་སྲ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འདི་ལྟ་བུའི་བྱེ་བྲག་ལས་མཆེར་པའི་དམུ་རྫིང་དེ་རླུང་དང་མཁྲིས་པའམ་བད་ཀན་གྱིས་གང་ཆེ་བ་ལས་མཆེར་པའི་དམུ་རྫིང་དང་འདྲ་བར་གློ་གཡས་ན་མཆིན་པ་འདུག་པ་དེ་ཡང་ཁ་ཟས་ཧ་ཅང་ཆེར་ཟོས་པས་ནད་དུ་འཁྲུགས་ཏེ་མི་བདེ་ བ་དང་།ཕན་ཚུན་དུ་སོང་ཞིང་དྲག་ཤུལ་ཆེར་བསྐྱོད་པ་བྱས་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་ཧ་ཅང་དྲགས་པ་དང་། ལས་ཆེན་པོས་དུབ་པ་དང་། ལམ་རིངས་ཀྱིས་དུབ་པ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་། སྐྱུག་སྨན་ལྟ་བུ་དྲགས་པས་ལུས་ཤ་རྐེ་སྟེ་མཆིན་པ་གཡས་ན་འདུག་པ་དེ་ཐུར་དུ་ལྷུང་ནས་མཆེད་པ་བཞིན་སྐྲངས་ ཏེ་དམུ་རྫིང་དུ་འགྱུར་རོ།

水肿病人的腹部坚硬僵实而光滑。腹部上布满白色大脉络。腹部逐渐增大变得坚硬僵实。用手触摸感觉冰凉。腹部沉重。
由风、胆和痰三者聚集而成的水肿病的症状是：分别阐述风、胆和痰各自的水肿病症状。具备这些病症的水肿称为三病聚集的水肿。
形成三病聚集的水肿病是因为妇女食物中混入头发、指甲、污物和有害的矿物毒、毒药等，使体内积聚血液和病症，腹部也如水肿般膨胀。口干、头晕、昏厥等这些症状就是三病聚集的水肿病症状。遇冷风和空气浑浊时病痛发作。迅速成熟化脓而产生剧烈疼痛。
其中，由脾脏引起的水肿是因为过量饮食导致体内不适，剧烈运动，与女子行房过度，劳累过度，长途跋涉疲劳，或因泻药和催吐药过量导致身体虚弱，位于左胸的脾脏下坠后，脾脏肿胀或因血液充盈，或因未消化的食物精华使其严重肿胀而变得像石臼一样坚硬。
如龟背般先变得僵硬，然后逐渐增大在腹部形成水肿。症状为：呼吸不畅，咳嗽，口渴严重，吃东西尝不出味道，腹部膨胀，发烧，面色苍白浮肿，昏厥，呕吐，腹内发热而昏沉。
脉象呈红紫色，或青黄色而不悦。大便不能向下排出而阻塞疼痛，腹部增大，变得浮肿，口渴加剧，腹内发热而发烧，身体沉重且没有食欲，腹部膨胀变硬。
从这些特征来看，脾脏水肿是由风、胆或痰中较重的一种引起的。同样，位于右胸的肝脏也会因过量饮食导致病症发作不适，剧烈运动，与女子行房过度，劳累过度，长途跋涉疲劳，或因泻药和催吐药过量导致身体虚弱，右侧的肝脏下坠后肿胀而形成水肿。

།དེ་ལ་བྱ་སྒྲོ་དང་སྐྲ་དང་རྟ་རྔ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཟས་དང་འདྲེས་ཏེ་ཟོས་པ་དེས། རྒྱུ་མའི་ནང་འཁྲིས་ཏེ་འཁུམས་པས་བཤང་བ་ཀུན་ནང་དུ་འཁྱིལ་ཞིང་འགགས་པ་དང་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་བམ། བཤང་བ་འགགས་ཏེ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་བའམ་ཁ་ཟས་ཀྱིས་རྒྱུ་མའི་ ནང་གི་ངོས་ལ་ཆགས་པས་མཁྲིས་པ་དང་།བད་ཀན་དང་བཤང་གཅི་རྣམས་འགགས་ཏེ། འཁྱིལ་བས་རླུང་ཐུར་དུ་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་།ལྟོ་ན་གནས་པ་དེ་འགགས་ཤིང་འཁྱིལ་བས་ནད་དུ་གྱུར་ཏེ། རླུང་དེས་ལུས་ཀྱི་ཁོང་ཚ། རིམས་ནད་ཀྱིས་འདེབས། སྐོམ། སྦྲིད་པ་འབྱུང་། ལུད་ པ་ལུ།དབུགས་མི་བདེ། བརླ་ན། ཀླད་པ་ན། སྙིང་ན། ལྟེ་བ་ན། གཞང་དང་འདི་རྣམས་ན་བས་བཤང་བ་འགག་ཅིང་འཁྱིལ། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། སློན། ལྟོ་བའི་ནང་དུ་རླུང་སྒྲ་འུ་རུ་རུ་ཟེར། རྩ་ཀུན་རྒྱས་ཏེ་སྔོ་ལ་སྨུག་།ལྟེ་བའི་གོང་དུ་བ་མཇུག་འདྲ་བ་ཤུར་ཤུར་པོ་སྣང་བའི་ཧེན་ གྱི་འབྱུང་བ་འདི་ནི།སྐྲ་དང་རྟ་རྔ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་མའི་ནང་དུ་མཁྲིས་པའི་དམུ་རྫིང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མ་རལ་བ་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁ་ཟས་དང་རུས་པ་རྣོན་པོས་སམ། གསེག་མ་རྣོན་པོའི་བག་དང་འདྲེས་པས་རྒྱུ་མ་རྡོལ་བའམ། ཧ་ཅང་མ་འོས་པར་དྲགས་ཆེས་ པས་རྒྱུ་མ་གས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལས།ཁོང་པའི་ནང་དུ་ཡང་ཁ་ཟས་ཀྱི་སྙགས་སྙིགས་དང་། བེའུ་སྣབས་སུ་བཅས་ཏེ་ལུག་པར་གྱུར་པ་དང་། ཐུར་དུ་ཡང་བཤང་བ་ཉུང་ཤས་ཉུང་ཤས་མནམ་པོ་ཤེའུ་རུལ་ལྟ་བུ་སྤྱི་བག་ཏུ་འབྱུང་བ་མདོག་དམར་སེར་ཅན་དུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུས་ལྟོ་བའི་ ནང་ཡང་གང་།ཐུར་དུ་ཡང་འདི་བཞིན་དུ་འབྱུང་སྟེ། ལྟེ་བ་མན་ཆད་ལྟེ་བ་ཆུས་གང་བ་བཞིན་ཆེར་སྐྱེ་ལ་ལུས་ཀུན་ཁྱབ། དབུགས་མི་བདེ། སྐོམ་དད་ཆེ། མགོ་འཁོར་བ་འདི་ལྟ་བུའི་ནད་ཐབས་ནི་རྒྱུ་མ་རྡོལ་བའི་དམུ་རྫིང་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ནད་དེ་ལྟ་བུ་ལ་རྒྱུ་མ་ཟག་པའི་དམུ་རྫིང་ཞེས་ ཀྱང་ཟེར་རོ།།དེ་ལ་དམུ་ཆུའི་དམུ་རྫིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྣུམ་བག་ལ་སོགས་པ་རྟག་ཏུ་འཐུང་བ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། འཕྲལ་དུ་ཆུ་མང་དུ་འཐུངས་པ་དང་། ཧ་ཅང་ཆུ་མ་འོས་པར་དྲག་ཏུ་འཐུངས་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུས་ཁོང་པའི་དྲོད་བྲི་སྟེ་ཕོ་བའི་དྲོད་ཆུང་བ་དང་ཡང་ན་ཧ་ཅང་སྐེམ་པར་གྱུར་པའམ་ འདི་ལྟ་བུའི་ཁོང་གྲང་ཞིང་རླུང་བག་ཆེར་སྐྱེས་པས་བད་ཀན་དང་ཆུ་འདྲེས་པ་འཁྱིལ་ཏེ་རྫིང་བ་ལས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་དམུ་རྫིང་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ། རྐུབ་ཏུ་ཆུ་ཟག་ཅིང་ན། ལུད་པས་བཀར། དབུགས་མི་བདེ། ཟས་ཡི་ གར་མི་འོང་།རྩ་རྣམས་མདོག་སྣ་ཚོགས་སུ་བཀྲ་ལ་རྒྱས་ཤིང་གང་། གསུས་པ་ལ་མྱངས་ཤིང་བལྟས་ན་རྐྱལ་པ་ཆུས་གང་བ་བཞིན་འདུག་ལ། བསྐྱོད་ན་ཁོང་ན་སྐྱོག་སྐྱོག་ཟེར། ལུས་འདར། དེ་ལྟར་གསུས་པ་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་ན་ཆེ་ལ་འཇམ། སྲ། ལྟེ་བའི་ཐད་ཀར་ཟླུམ། ནད་འདི་ལྟ་ བུ་ལ་དཔྱད་མི་བྱེད་ཅིང་མི་གསོ་བར་ཡལ་བར་བོར་ན་ནད་དཀྱེལ་སྐྱེས་ཏེ།ཁོང་དུ་རུལ་ཏེ་རྣགས་ནས་རྣག་སླ་མོར་ཟག་ལ་རུས་པའི་ཚིགས་དང་རྩ་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་ཡང་འགྲོ། ཁར་ཡང་འབྱུང་། ལུས་ཀྱི་རྔུལ་དུ་ཡང་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་དམུ་རྫིང་དེ་གལ་ཏེ་ཐུར་དུ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་ཞིང་འགགས་ན་རྒྱུ་མའི་ ནང་དུ་འཁྱིལ་ཏེ།ལྟོ་བ་གཡས་གཡོན་དུ་ཐད་ཀར་གང་ཞིང་འདུག་གོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་གསུས་པ་ལྕི་ལ་སྲ་ཞིང་ཟླུམ། བརྡབས་ན་སྒྲ་འབྱུང་། གསུས་པ་མདོག་འཇམ། གསུས་པའི་རྩ་མི་སྣང་སྟེ་ལྟེ་བའི་ཐད་ཀར་བསྒུལ་ན་མེར་མེར་བྱེད་དེ་འདི་ལྟ་བུའི་ནད་ནི་ཆུའི་དམུ་རྫིང་ཞེས་བྱའོ།

关于鸟羽、毛发、马尾等与食物混合食用后，缠绕在肠内收缩，导致大便积聚堵塞，或患痔疮病，或大便堵塞无法排出，或因食物粘附在肠道内壁，胆汁、痰液和大小便堵塞积聚，使下行风（即位于腹部负责下行的风）阻塞盘结成病。
该风阻塞盘结成病后，此风使身体内热，发烧，口渴，打喷嚏，咳嗽，呼吸不畅，大腿痛，头痛，心痛，脐痛，肛门等处疼痛而大便堵塞盘结，食欲不振，恶心，腹中风气发出呼呼声，脉管膨胀呈青紫色，脐上出现如牛尾般蠕动的症状，这就是因毛发和马尾等在肠内缠绕的积聚病。
关于因肠破裂而成积聚病有两种：一是因食物和锐利骨头，或锐利碎屑混合导致肠破裂，或因过度用力而肠破裂，由此腹内食物残渣和粘液倒流，向下排出少量臭秽如腐烂皮革般的黄红色大便。这样腹内充满，向下也如此排出，脐下如充满水般肿胀遍及全身，呼吸困难，极度口渴，头晕等症状，这种病症称为肠破裂积聚病。
有人说这种病也称为肠漏积聚病。
关于水积聚病，是因经常饮用油腻等物，或突然大量饮水，或过度猛烈饮水，这些原因导致体内热量减少，消化力弱，或过度干燥，或因此腹内寒冷而风性增盛，痰液与水混合盘结积聚而逐渐增大，这就称为积聚病。
如此成为积聚病后，极度口渴，肛门漏水疼痛，咳嗽，呼吸困难，食欲不振，脉络呈现各种颜色且膨胀充满，触摸观察腹部如皮囊装满水一般，活动时腹内发出晃动声，身体颤抖。如此腹部成为积聚时，大而柔软，坚实，脐部圆形。
如此病症若不治疗而放置不管，病情扩散，腹内腐烂化脓后，稀脓流出并进入骨节和所有脉络内，也从口中流出，也从身体汗液中排出。另外，若积聚向下不能排出堵塞时，在肠内盘结，腹部左右两侧充满。
如此发展时，腹部沉重坚实而圆，敲打时发出声响，腹部表面光滑，腹部脉络不显，脐部活动时颤动，这种病称为水积聚病。

། དེ་ལྟར་དམུ་རྫིང་གི་ནད་རྣམ་པ་དེ་སྙེད་ལ་གསོ་དཀའ་སླའི་བྱེ་བྲག་ནི། རླུང་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་དང་། མཁྲིས་པ་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བད་ཀན་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་དང་། འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། མཆེར་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཆུ་ལས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ འདི་རྣམས་ནི་གོང་མ་བས་འོག་མ་རིམ་བཞིན་དུ་གསོ་དཀའོ།།དེ་ལྟར་དམུ་རྫིང་ངོ་ཅོག་གི་ནད་ནི། ཟླ་བ་ཕྱེད་ལོན་ཕན་ཆད་དམུ་རྫིང་གི་ནད་གང་ཡིན་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འདུས་པའི་དམུ་རྫིང་དང་ལྟོ་བར་ཆུ་འཁྱིལ་བའི་དམུ་རྫིང་དང་། དམུ་རྫིང་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ལས་ནད་བླ་བརྣན་ལྟ་བུས་ བཏབ་པ་དང་།དམུ་རྫིང་གི་ནད་གང་ཡང་རུང་མི་འཚོ་བར་འགྱུར་བའི་འཆི་ལྟས་བྱུང་བ་དང་། དང་པོ་སྐྱེས་པ་ནས་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་དཀའོ། །དེ་ལ་གསོ་སླ་བ་ནི་དམུ་རྫིང་གསར་དུ་བྱུང་བ་དང་། ཆུའི་དམུ་རྫིང་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དང་། ནད་པའི་ཉམས་འཚག་གིས་ཐུབ་པ་ དང་།གསོས་དང་སྨན་དཔྱད་དུ་ཡང་རུང་བ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་སླའོ། །དམུ་རྫིང་རྣམ་པ་བརྒྱད་བཤད་པ་སྟེ་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྐྱ་རྦབ་དང་། འོར་ནད་དང་། མེ་དབལ་གྱི་ནད་གཞི་བསྟན་པ་སྟེ་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱ་རྦབ་ ཀྱི་ནད་ནི་སྔར་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ།ཁ་ཟས་ཚ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུས་མཁྲིས་པའི་ནད་ལྷག་པར་སློང་བར་བྱེད་པས་མཁྲིས་པའི་ནད་ཆེར་ལངས་པ་དང་། མཁྲིས་པ་སྙིང་ལ་གནས་པ་དེ་རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་རྩ་ཆེན་པོ་བཅུའི་ནང་དུ་བཀྲམ་སྟེ་གྱེས་ནས་ལུས་ ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་སྟེ།བད་ཀན་དང་། པགས་པ་དང་། ཁྲག་དང་། ཤ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ་གནོད་པའི་ནད་དུ་གྱུར་ན། མཁྲིས་པ་དང་ཤ་དང་པགས་པའི་ནང་ན་བརྟེན་ཅིང་འདུག་པ་དེས་པགས་པའི་མདོག་ཀྱང་འགྱུར་ཏེ་སྐྱ་བ། སེར་བ། ལྗང་སྔོན་གྱི་བག་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྐྱ་ རྦབ་ཀྱི་ནད་ཅེས་བྱ་སྟེ།ཁ་དོག་དེ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་སྐྱ་བའི་ཤས་ཆེ་བས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ནད་དེས་ལུས་ལྕི་བ་དང་། སྲོག་ཟུངས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་ལྷོད་པ་དང་། མདངས་དང་ཡོན་ཏན་ཡང་ཟད་པས། ཁྲག་དང་ཚིལ་རྣམས་ཀྱང་བྲི་སྟེ། ཆུང་དུ་གྱུར། ལུས་ ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡང་མེད།དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ལྷོད། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀྱང་བརྡུང་བ་སྙམ་བྱེད། ནད་པ་དེ་ཉམས་ལ་སྙིང་གནས་ཟག་པ་སྙམ་བྱེད། མིག་དང་མིག་ཕུགས་སྐྲངས། ཉམས་ལ་བྱིང་བ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་ན། མཆིལ་མ་མང་། གཅོམ་ཆུང་སྟེ་མང་དུ་སྨྲ་མི་ཕོད། ཁ་ཟས་ལ་ ཚིག་པ་ཟ་ཞིང་མི་འདོད།གྲང་བའི་བག་མི་བཟོད། བ་སྤུ་རྣམས་ཀྱི་ཕོ་བའི་དྲོད་ཉམས། དཔྱི་མན་ཆད་རོ་སྨད་ཐུར་དུ་བྱིང་བ་སྙམ་བྱེད་དེ་ལྕི། རིམས་ཀྱིས་འདེབས། དབུགས་མི་བདེ། རྣ་བ་འབོད་ཅིང་སྒྲ་ཙི་རི་རི་ཟེར། ཁོང་ངལ། མགོ་འཁོར་ཏེ། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཐབས་སྤྱི་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ ནོ།།སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། རླུང་ལས་གྱུར་པ་དང་། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་དང་། འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ས་ཞག་ལྟ་བུ་ཟོས་པ་ལས་སྐྱ་རྦབ་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྔའོ། །སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ཐོག་མའི་ནད་ཐབས་ནི་སྙིང་འཕར། པགས་ པའི་ཤ་མདངས་རྩུབ།ཡི་ག་འཆུས། གཅིན་གྱི་མདོག་སེར། རྔུལ་མེད་ཁོང་པའི་ཕོ་བའི་དྲོད་ཆུང་། ཉམས་བྱིང་སྟེ་ལྕི། ཁོང་ངལ་ལོ།

如是，对于上述诸类水肿病的难易治疗区别是：由风引起的水肿，由胆引起的水肿，同样由痰引起的水肿，由三病合并引起的水肿，由脾引起的水肿，由水引起的水肿，这些依次由上至下越来越难治。
如是，所有水肿病，经过半月以后才能确诊为水肿病。三病合并的水肿、腹部积水的水肿、类似水肿而被其他重病所侵袭、任何水肿病出现死亡征兆、从出生就有的水肿，这些都难以治愈。
其中容易治愈的是：新发的水肿、类似水肿的积水、病人体质能承受、可以通过调养和医疗来治疗的这些类型较易治愈。
以上讲述八种水肿，第十二章完。
现在讲述第十三章：黄疸病、痔疮病和热病的病因。
其中黄疸病如前所述，由食用辛辣、酸性、咸味等食物过度刺激胆病，使胆病严重发作，心脏中的胆液在风力的作用下散布到十大脉中，遍布全身。
进入痰、皮肤、血液和肉中造成危害时，胆液在肉和皮肤中积聚，使皮肤颜色改变成灰白、黄色、青绿色，这就是黄疸病。
在这三种颜色中以灰白色为主，因此称为黄疸病。因此该病会使身体沉重，生命力衰退，光泽和功能也消失，血液和脂肪减少变小，身体失去精华。
诸根官失调，四肢如被捶打般疼痛，病人感觉心脏滴漏，眼睛和眼窝浮肿，感觉昏沉疼痛，口水多，懒于言语不愿多说。
对食物生厌且不想吃，不耐寒冷，汗毛竖立，胃部失去温热，腰部以下下半身感觉下坠沉重，发烧，呼吸不畅，耳鸣嗡嗡作响，内感疲惫，头晕，这些是黄疸病的一般症状。
黄疸病分五种：由风引起的、由胆引起的、由痰引起的、由三病合并引起的、由食用类似泥土油脂引起的黄疸，这五种。
黄疸病的初期症状是：心跳、皮肤失去光泽变粗糙、食欲不振、小便发黄、无汗、胃部温热减少、感觉昏沉沉重、内感疲惫。

།རླུང་ནད་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཐབས་ནི། ལུས་ཀུན་ན་ཞིང་ཟུག་ལ་འདར། མདོག་གནག་ཅིང་རྩུབ། རྩ་རྣམས་ དང་སེན་མོ་དང་མིག་དང་བཤང་གཅི་རྣམས་ཀྱི་མདོག་སྨུག་།ལུས་ནི་སྐྲང་། ལྟོ་བ་ན་ཞིང་སྦོ། ཁར་རོ་བྲོ་བ་མི་ཚོར། རྟུག་སྐམ་དུ་འབྱུང་། རྩིབ་ལོགས་དང་། ཀླད་པའི་སྤྱི་བོར་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་སྐྱ་རྦབ་ཏུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་རྩ་དང་སེན་མོ་དང་མིག་ལ སོགས་པའི་མདོག་ལྗང་སྔོན་ལས་རྩ་སེར་པོར་སྣང་།རིམས་ཀྱིས་འདེབས། དབུགས་མི་བདེ་སྟེ་མུན་པ་བཞིན་རྨུགས་ཞེས་བྱེད་པ་དང་། སྐོམ་དད་སྐྱེ། ལུས་རྔུལ། བརྒྱལ། ཉམས་ལ་བསིལ་བའི་བག་འདོད། ལུས་མནམ་སྟེ་དྲི་མི་ཞིམ། ཁའི་ནང་ཚ། ཐུར་དུ་འཁྲུ། སྒྲེགས་པ་སྐྱུར་ ལ་ཚ་བར་འབྱུང་བ་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཐབས་ནི་རྩ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པའི་མདོག་དཀར་པོར་སྣང་། ཉམས་གློ་བག་ཏུ་འདུག་།ཁའི་ནང་ལན་ཚྭའི་རོ་བྲོ། བ་སྤུ་རྣམས་ལངས་ཏེ་བརྩེ། སྐད་འགག་།ལུད་པས་བཀར། སློན་པར་བྱེད་དོ། །འདུས་པ་ ལས་གྱུར་པའི་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཐབས་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་གྱི་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཐབས་ཀྱི་སྣ་གྲངས་འདྲེས་པར་ན་ལ་ཚབས་ཆེ་སྟེ་བརྣགས་པར་དཀའ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།ས་ཞག་སྦྱིན་པོ་ཟོས་པ་ལས་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་ནི། ས་ཞག་རོ་བསྐ་བ་ཟོས་ན་རླུང་ནད་ཀྱི་སྐྱ་རྦབ་ཏུ་འགྱུར་ རོ།།ཚ་བྲོ་བའི་ས་ཞག་ཟོས་ན་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀྱི་སྐྱ་རྦབ་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ས་ཞག་རོ་མངར་བ་ཟོས་ན་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱི་སྐྱ་རྦབ་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ས་དེ་ལྟ་བུའི་བག་ཟོས་པས་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་རྣམས་ལ་ཡང་གནོད་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ། །ཁམ་པའི་ས་ཞག་རྩུབ་མོ་ཟོས་ན་ལུས་ ཀྱང་རྩུབ་པར་འགྱུར་ལ།ནང་གི་རྒྱུ་མ་ཡང་བཙོས་པ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་གང་ལ། ཁོང་པ་ནང་དུ་འགགས་ཏེ་ནད་ཐབས་ནི་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་ཁམ་པའི་ས་ཞག་ཟོས་པས་རྐང་པ་དང་། ལྟེ་བ་དང་། ཁ་དང་ཕོ་མཚན་རྣམས་སྐྲང་། བཤང་བ་ཐུར་དུ་སྲིན་བུ་ཅན་དུ་འབྱུང་ཞིང་བཀྲ་བག་དང་ འདྲེས་པར་འོང་།ཁར་བད་ཀན་དང་ཁྲག་ཏུ་འདྲེས་པར་འོང་ངོ་། །སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་ནད་པ་དེ་ལ། མཁྲིས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་བསྟེན་ན་མཁྲིས་པའི་ནད་ཆེར་སྐྱེས་པས། ཁོང་པའི་ནང་གྲོལ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཤ་ཁྲག་རྣམས་མཁྲིས་པ་ལས་བསྲེགས་ ནས།མིག་སེར་གྱི་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ་མིག་དང་། གཅིན་དང་། པགས་པ་དང་། སེན་མོ་དང་། ཁ་གདོང་དང་། བཤང་བ་རྣམས་ཀྱི་མདོག་སེར་པོར་སྣང་། ལུས་ཚལ་ཟས་མི་འཇུ། སྐོམ་དད་ཆེ། ལུས་ཀྱི་མདོག་ནི་སྦལ་པ་བཞིན་སེར་པོར་སྣང་། དབང་པོ་རྣམས་ཉམས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ ནོ།།མཁྲིས་པའི་ནད་རྒྱས་ན། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པར་མིག་སེར་གྱི་ནད་ཀྱིས་འདེབས་སོ། །འོར་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ཞིག་ལ་དཔྱད་མི་བྱེད་པར་ཡལ་བར་བོར་ན་ལུས་ཕྱོགས་སུ་ཆེར་སྐྲང་སྟེ། ནད་གསོ་དཀའ་བ་མིག་སེར་འོར་ཐབས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ།

风病引起的黄水病的病症是：全身疼痛并伴有刺痛和颤抖，肤色暗且粗糙，脉搏、指甲、眼睛和大小便呈暗褐色，身体浮肿，腹部疼痛胀满，口中尝不出味道，大便干燥，肋部和头顶疼痛，这就是其症状。
胆病引起的黄水病的病症是：脉搏、指甲、眼睛等呈青绿色而脉象呈黄色，间歇性发作，呼吸不畅如陷入黑暗般昏沉，口渴，身体出汗，昏厥，喜欢凉爽，身体有异味不香，口腔发热，向下泻，打嗝时有酸热感，这就是其症状。
痰病引起的黄水病的病症是：脉搏、指甲等呈白色，精神萎靡不振，口中有咸味，汗毛竖立发抖，声音嘶哑，咳痰，出现水肿，这就是其症状。
三病合并引起的黄水病的病症是：风、胆、痰三种黄水病的症状混合出现，病情严重且难以治愈，这就是其症状。
食用含土脂肪引起的黄水病的病症是：食用涩味的土脂肪会引起风性黄水病，食用辛辣的土脂肪会引起胆性黄水病，食用甜味的土脂肪会引起痰性黄水病。如此食用这类物质会损害身体的生命精华而致病。
食用粗糙的土脂肪会使身体变得粗糙，肠道如同被煮沸般，内部阻塞，病症与前述相同。这样食用土脂肪会导致脚、脐部、口和生殖器肿胀，大便下泻并带虫且混有杂质，口中会有痰血混合物。
黄水病患者若食用容易引起胆病的食物，胆病会加重，导致腹内器官下垂，身体四肢的肌肉和血液被胆汁灼伤，发展成黄疸病：眼睛、小便、皮肤、指甲、面部和大便均呈黄色，身体消瘦且食物难以消化，口渴严重，身体呈现如青蛙般的黄色，感官功能衰退，这就是其症状。
当胆病加重时，黄水病患者会并发黄疸病。如果水肿病人未经治疗而放任不管，身体某一部位会严重肿胀，变成难以治愈的黄疸水肿病。

།མིག་སེར་འོར་ ཐབས་ཀྱི་ནད་དེ་ལ་དཔྱད་འཕྱིས་ན།ནད་ཧ་ལི་མ་ཀ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ནད་ཐབས་ནི་གདོང་པ་དང་། ཤ་མདོག་ལྗང་ནག་སེར་བར་སྣང་སྟེ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་ཀྱི་ནད་ཀྱིས་མགོ་འཁོར། སྐོམ་དད་ཆེ། བུད་མེད་ལ་འདོད་པའི་བག་མེད། རིམས་ནད་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་འདེབས། ཁོང་ སྙོམ།ཉམ་ཆུང་། ཕོ་བའི་དྲོད་བྲི། ཁྲག་ངན་པ་ནད་ཁྲག་ཏུ་འགྱུར། ཟས་མ་ཞུ་བའི་ཚུལ་དུ་སྦོ་ལ། མི་སློན་མི་འཁྲུ་བ་དེའི་ཚེ་ན། ནད་དེ་ནི་ཧ་ལི་མ་ཀ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མིག་སེར་གྱི་ནད་འདི་རྣམས་ཀྱང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ལས་དཔྱད་འཕྱིས་པའི་བླ་བརྣན་དང་མིག་སེར་གྱི་ནད་རྣམས་ལྟ་བུར་འགྱུར་ རོ།།མིག་སེར་གྱི་ནད་དེ་ལྟ་བུ་ལས་དཔྱད་འཕྱིས་ཏེ། བྱིང་ན་མིག་སེར་གྱི་ནད་དེ་ལྟ་བུ་དག་གི་བླ་བརྣན་གྱི་ནང་ན་གཙོར་ནི་འོར་ནད་དུ་འགྱུར་བའི་ནད་མང་བས་དེའི་ཕྱིར་འདིའི་རྗེས་ལ་འོར་ནད་ཀྱི་དམིགས་བསྟན་ཅིང་བཤད་དེ། འོར་ནད་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ལས་འབྱུང་ཞེ་ན། མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་དང་། བད་ཀན་གྱིས་རླུང་གི་ནད་བསླང་སྟེ། འདུས་པའི་ནད་དཀྱེལ་དུ་བསགས་པ་དེ་ཡང་། རླུང་ནད་ཀྱིས་རྩ་རྣམས་ཀྱི་ནང་འཕྲོས་ཏེ། གྲམ་པ་ལས་རྩ་འགགས་ནས་ཤ་དང་པགས་པའི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ། སྐྲངས་ལ་མཁྲང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་འོར་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །འོར་ནད་དེ་ཡང་ནད གཞིའི་བྱེ་བྲག་དང་།ནད་ཐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས། འོར་ནད་རྣམ་པ་དགུར་ཡང་བཤད་དེ། དེ་ནི་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འོར་ནད་སྣ་གསུམ་དང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ནང་གི་གཉིས་གཉིས་སུ་འདྲེས་པའི་འོར་ནད་སྣ་གསུམ་ དང་།འདུས་པའི་འོར་ནད་དང་དུག་གིས་ཕོག་པའི་འོར་ནད་རྣམ་པ་དགུའོ། །ཡང་ན་རྟག་ཏུ་འོར་ནད་དུ་སྐྲང་བ་དང་། གློ་བུར་དུ་འོར་ཐབས་སུ་སྐྲང་བ་དང་གཉིས་སོ། །ཡང་ལུས་ཐམས་ཅད་འོར་ཐབས་སུ་སྐྲང་བའི་ནད་དང་། ཡན་ལག་རྐང་ལག་སྐྲང་པའི་འོར་ནད་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །ཡང་ འོར་ནད་རྣམས་གསུམ་ཡོད་དེ།ཕྱོགས་སུ་རྒྱས་པར་ཁྱབ་པའི་འོར་ནད་དང་། མི་ན་བར་གློ་བོར་སྐྲང་བའི་འོར་ནད་དང་། མདུད་པ་བཞིན་འབར་འབུར་དུ་སྐྲང་བའི་འོར་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།

如果延误治疗黄眼病的方法，就会变成所谓的哈利玛卡病。其症状为：面部和肤色呈现青黑黄色，因风和胆两种病而头晕，口渴严重，对女色放纵，略有发热症状，腹部胀满，身体虚弱，胃部温度降低，不良血液转变为病血，食物不消化而胀满，既不呕吐也不腹泻，此时这种病称为哈利玛卡。这些黄眼病也会像延误治疗白浊病的并发症和黄眼病那样。
如果延误治疗这种黄眼病，病情加重时，在这种黄眼病的并发症中主要是因为水肿病症较多，因此在这之后要指出并讲解水肿病的诊断要点。那么水肿病是如何产生的呢？胆、血和痰引起风病，积聚为综合病症，风病在脉内扩散，从关节处阻塞脉络，进入肌肉和皮肤内，形成肿胀和硬结，这就是所有水肿病的特征。
水肿病又根据病因的不同和症状的不同分为九种：由风、胆、痰引起的三种水肿病，风与胆、风与痰、胆与痰两两相混合的三种水肿病，综合性水肿病和中毒性水肿病共九种。或者分为经常性水肿和突发性水肿两种。或者分为全身性水肿病和四肢水肿病两种。水肿病又有三种：遍布扩散的水肿病、无痛突发性水肿病和结节状突起的水肿病三种。

།དེ་ལྟར་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་འདི་ནི་འོར་ནད་དོ་ཅོག་གི་སྤྱིའི་ནད་དུ་འགྱུར་བའི་གཞི་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལ་འོར་ནད་སོ་སོའི་ནད་གཞིའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པས། འོར་ནད་སོ་སོའི་འགྱུར་བ་ནི་འོར་ནད་དུ་འགྱུར་བའི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། ལས་དང་། ཟས་སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་དང་། རིད་ཅིང་ཉམ་ཆུང་ལ། ཟས་སླ་བག་ཟོས་པ་དང་། ཟས་ཀྱི་ཚོད་ཧ་ཅང་དྲགས་པ་དང་། ཡང་ཟས་སྤྱི་བག་དང་། སྐྱུར་བག་དང་། སྣུམ་བག་དང་། བསིལ་བག་དང་། ལན་ཚྭ་ཆེས་པ་དང་། ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་ཀྵ་ར་ལྟ་བུ་བཏང་བ་དང་། ཟས་ཚ་བའི་བག་དང་། ཧ་ཅང་དྲོ་ཆེས་པ་དང་། མྱ་ངན་གྱིས་བཏབ་པ་དང་། ཆུ་མང་དུ་འཐུངས་པ་དང་། ཉིན་པར་ཉལ་ཞིང་མཚན་མོ་མི་ཉལ་བ་དང་། ཁམ་པ་སྦྱིན པོ་ཟོས་པ་དང་།གྲོང་ཁྲོད་ན་གནས་པ་བྱ་ཕག་ལ་སོགས་པའི་ཤ་ཟ་བ་དང་། ཤ་སྐམ་ཟ་བ་དང་། ཟས་མ་ཞུ་བ་དང་། ཁོང་ངལ་བ་དང་། བུད་མེད་ལ་དྲགས་པ་དང་། རྐང་པས་ལམ་རིང་པོར་སོང་སོང་བ་དང་། རྟ་མི་བདེ་བ་ལས་ལུས་གསིགས་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པས་ བཀར་བ་དང་།ཚད་པས་བཏབ་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། ལྟོ་བའི་ནད་དང་། མངལ་ནས་ཁྲག་ཟག་པ་དང་། རིམས་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། སྦོས་ཏེ་ཟུག་པ་དང་། སྦོས་ཏེ་འཁྱིལ་ནས་མི་སློན་པའི་འཁྲུ་བ་དང་། སློན་པ་དྲགས་པ་དང་། བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་དང་། མེ་དབལ་གྱི་ནད་ཀྱིས་ བཏབ་པ་དང་།སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། འདི་ལྟ་བུའི་བག་གཞན་ཡང་ལུས་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ལོག་པར་བསྟེན་པ་བྱས་པས་འོར་ནད་ཀྱི་དཀྱེལ་འབྲས་བུ་འདུས་ཤིང་བབས་ན། རོ་སྟོད་ཡན་ཆད་འོར་ནད་སྐྲང་ངོ་། །རོ་སྨད་དུ་ཆུ་སོར་ནད་བབས་ཏེ་དཀྱེལ་དུ་ཞུགས་ན། རོ་སྨད་མན་ཆད་སྐྲང་ངོ་། ། རྐེད་པར་བབས་ན་ལུས་ཀྱི་བར་རྐེད་པའི་འཁོར་སྐྲང་ངོ་། །འོར་ནད་ལུས་ཀུན་དུ་ཞུགས་ན་ལུས་ཐམས་ཅད་སྐྲང་ངོ་། །ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྐང་པའམ་ལག་པ་ལ་བབས་ན་ཡན་ལག་ཏུ་སྐྲང་ངོ་། །དེ་ལྟར་འོར་ནད་ཀྱིས་འདེབས་ན་ནད་ཐབས་སྔར་རྩ་རྣམས་ཚ། ལུས་དང་རྐང་ལག་ལྕི་བ་དེ་རྣམས ལྟར་ལྟར་བྱེད་དོ།།དེ་ལས་གྱུར་པའི་འོར་ཐབས་ནི་སྐྲང་བ་མལ་གཅིག་ཏུ་མི་སྐྲང་བར་ཕན་ཚུན་དུ་འཕོ་ལ་ལུས་དང་བ་སྤུ་རྩུབ། ཤ་མདོག་རྩ་གནག་ལ་དམར། ལུས་ཀྱི་པགས་པ་འཁུམས། རྐང་ལག་འདར། བ་སྤུ་བརྩེ་ཞིང་ཤ་མཐངས་ལ་རེག་ན་ན་ཞིང་མི་བདེ། ཟུག་ལ་རུས་པ་ཀུན་ཁ་བྱེ་ བའམ་ཆག་པ་ཙམ་དུ་ན།ཤ་མདངས་བེམ་བེམ་པོར་འགྱུར་ཏེ་རེག་པ་མི་ཚོར། ནད་མྱུར་དུ་ལྡང་ཞིང་མྱུར་དུ་ཞི། སྐྲངས་པའི་སྟེང་དུ་མནན་ཅིང་བཙིར་ན་ཁུང་བུ་ངོར་ཞེས་འབྱུང་། ཏིལ་གྱི་འབྲུ་མར་རམ། འབྲི་མར་ལྟ་བུ་དྲོན་པོར་བྱས་ཏེ། བསྐུ་ཞིང་མཉེས་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །མཚན་ མོ་ནི་སྐྲང་བ་བྲི།ཉིན་པར་ནི་ཆེར་སྐྲང་། པགས་པའི་ཤ་མདངས་ཡུངས་མར་གྱིས་བསྐུས་པ་བཞིན་ཚ་བར་བྱེད། ཤ་མདངས་ཀྱི་མདོག་ནི་རྩ་སེར་དམར་གྱི་མདོག་ལ་ནག་པོར་སྣང་ངོ་། །མཁྲིས་པ་ལས་འོར་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་པགས་པ་དང་བ་སྤུ་ཟངས་མདོག་ཏུ་སྣང་། སྐྲང་བ་ མྱུར་དུ་ལུས་ལ་མཆེད་ཅིང་མྱུར་དུ་ཞེ་ན།སྔར་ལུས་ཀྱི་རྐེད་པར་འོར་ནད་འབྱུང་། སྐོམ་དད་ཆེ། ལུས་ཚ། རིམས་ནད་ཀྱིས་འདེབས། ལུས་རྔུལ། ལུས་རྔུལ་བག་ཏུ་མནམ། མྱོས་བག་ལ་མིག་འཁོར། གྲང་ཞིང་བསིལ་བའི་བག་འདོད། ཚད་པས་ཐུར་དུ་འཁྲུ་ཞིང་མནམ། ཤ་མཐངས་ ལ་རེག་ན་མི་བཟོད་ལ་མདོག་འཇམ་མོ།

如是种种相，此乃一切水肿病的共同病基所生。其中各种水肿病的病基因不同，水肿病的变化是由水肿病所致，以及业力，饮食不节等所致。身体瘦弱时食用清淡食物，或饮食过量，以及食用普通食物、酸性食物、油腻食物、凉性食物、过咸食物，服用刺激性碱性药物，食用辛辣食物，过热食物，忧愁所致，饮水过多，昼寝夜不眠，食用粘稠食物，
居于村落食用鸡猪等肉，食用干肉，食物不消化，内劳，房事过度，长途步行，骑马不适致身体震动，呼吸不畅，咳嗽，发热，痔疮病，腹部疾病，子宫出血，传染病，肿胀疼痛，肿胀盘结不通的腹泻，泻下过度，孕妇，火毒病，
中风病，以及其他此类损害身体的错误行为，若水肿病的病根聚集下降，则上身以上水肿肿胀。若下降至下身水道病入根部，则下身以下肿胀。若降至腰部，则身体中部腰部周围肿胀。若水肿遍及全身，则全身肿胀。若降至肢体手脚，则肢体肿胀。如是水肿发作时，病症首先脉象发热，身体手脚沉重且麻木。
由此所生的水肿症状为：肿胀不固定于一处而是游走不定，身体及汗毛粗糙，肤色脉络发黑发红，身体皮肤收缩，手脚颤抖，汗毛竖立且肌肉发青，触摸疼痛不适，疼痛如骨节开裂或断裂，肌肤麻木失去知觉，病情迅速发作迅速缓解，按压肿胀处会留下凹陷。用芝麻油或牦牛油加热后涂抹按摩可得缓解。
夜间肿胀减轻，白天肿胀加重，皮肤光泽如涂抹芥子油般发热，肌肤颜色呈现黄红带黑的脉络。胆病转为水肿的病症为：皮肤和汗毛呈现铜色，肿胀迅速蔓延全身又迅速消退，首先在腰部出现水肿，口渴，身热，发烧，出汗，汗液有异味，眩晕，喜欢寒凉，热泻且有异味，肌肉触摸不适但光泽柔和。

།བད་ཀན་ལས་འོར་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་ལུས་གཡའ། ཤ་མཐངས་དང་། བ་སྤུ་རྣམས་མདོག་དཀར། ཤ་མཐངས་ཁོང་མཁྲང་ཞིང་གྲང་ལ་ལྕི། མདོག་སྣུམ། འཇམ། ན་བ་ལ་ལྡང་དུབ་མེད་པར་རྟག་།གློང་བག་ཏུ་འདུག་ལ་གཉིད་ཆེ། སློན། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཉམས། སྐྲངས་པའི་སྟེང་དུ་མནན་ན་ཁུང་བུ་ལྕོངས་ཞེས་བྱེད། བད་ཀན་གྱི་འོར་ནད་འདི་འབྱུང་བ་ཡང་དཀོན། བྱུང་ན་ཡང་གསོ་དཀའ། མཚན་མོ་ནི་ཚབས་ཆེར་སྐྲང་། བད་ཀན་གྱི་འོར་ནད་ལ་གཏར་ག་བཏབ་ན་ཡང་ཁྲག་མྱུར་དུ་མི་ཕྱིན། དྲོ་ཞིང ཚ་བའི་བག་རག་ན་དགའོ།།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་ལྟ་བུ་གཉིས་གཉིས་སུ་འདྲེས་པའི་ནད་ཐབས་ནི་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པའི་འོར་ནད་སྣ་གཉིས་ཀྱི་ནད་ཐབས་སུ་ན་བ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པའི་འོར་ནད་ཀྱི་ནད་ཐབས་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་འོར་ནད་སྣ་གསུམ་ གྱི་ནད་སྣ་ཚང་བའི་ནད་ཐབས་སུ་ན་བ་ཡིན་ན།དེ་ལ་སྣད་པའི་འོར་ནད་ཀྱི་ནད་ཐབས་ནི་མཚོན་ལ་སོགས་པས་ཚད་དམ་དྲལ་ཏམ། རྨས་སམ། ལྷགས་པའམ་ཁ་བས་རུལ་ཏམ་མེས་ཚིག་གམ། མཚོར་ཞུགས་ཏེ་ལུས་སྐྲངས་སམ། བསེ་རྩིའི་འབྲས་བུ་གོ་བེའམ། སྨན་ཀ་པི་ཀ་ཙུའམ། གྲ་མ་ལ་སོགས་པས་རེག་ཅིང་ཕོག་ན་སྐྲངས་པ་མཆེད་པར་འགྱུར་ཏེ། མདོག་དམར་པོར་སྣང་ལ་རབ་ཏུ་ཚ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུ་སྣང་བའི་རྟགས་ཚང་བ་མཁྲིས་པའི་བག་ཏུ་གཏོགས་སོ། །དུག་གིས་ཕོག་པའི་འོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ཆགས་གདུག་པའི་བག་ལུས་ལ་སོང་བའི་གཅིན་གྱིས་ཕོག་པ་དང་། སོ་དང་མཆེ་བ་དང་། སེན་མོས་ཟུག་ཅིང་སྐྲངས་པ་དང་། སྲོག་ཆགས་གདུག་པའི་བག་མ་ཡིན་པས་རྟུག་གཅིན་དང་། ཁུ་བ་ལྟ་བུའི་དྲི་མ་ཕོག་པ་དང་། དུག་གི་ཤིང་གི་རླུང་ཁར་བབས་པ་དང་། དབྱིག་དུག་གམ་དུག་སྦྱར་མའི་ཕྱེ་མ་རེག་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལས་འོར་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འོར་ནད གསོ་བ་ནི།སྐྲང་བ་ཕན་ཚུན་དུ་འཕོ་བ་མི་མཁྲང་སྟེ་སྙི། ལུས་མྱུར་དུ་ཚ་ཞིང་རྩེ་འཇིལ། འོར་གསར་དུ་བྱུང་མ་ཐག་ལ་དེའི་སྟེང་དུ་ནད་བླ་བརྣན་གྱི་བག་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་སླའོ། །འོར་ནད་གསོ་དཀའ་བ་ནི་སྔར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མེ་དབལ་གྱི་ནད་ཐབས་ནི་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།མཚོན་དང་རྡོ་དབྱུག་གིས་སྣད་པ་ལས་མེ་དབལ་གྱི་ནད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། རླུང་ངམ་མཁྲིས་པའམ་བད་ཀན་གྱིས་ནད་བསླང་སྟེ། མེ་དབལ་དུ་འགྱུར་བ་ནི་འོར་ནད་ཀྱི་ནད་གཞི་ལས་འོར་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་འདྲའོ། །མེ་དབལ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་ན་གནས་པ་དང་། ནང་ན་གནས་པ་དང་། གཉི་ག་ན་གནས་པ་དང་གསུམ་མོ། །འདི་གསུམ་ལ་གསོ་དཀའ་སླ་ཡང་རིམ་བཞིན་ཏེ། ཕྱིའི་མེ་དབལ་ནི་གསོ་སླ། ནང་གི་མེ་དབལ་ནི་གསོ་དཀའ། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀའི་མེ་དབལ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་གསོ་དཀའོ། །ཡང་ན་མེ་དབལ་གྱི་ནད་ཀྱང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱིས་ནད་སློང་བར་འགྱུར་བའི་ནད་ལངས་ཏེ། མེ་དབལ་གྱི་ནད་དུ་འགྱུར་མོད་ཀྱི། ལྷག་པར་ནི་ཚ་བའི་བག་གིས་ནད་བསླང་སྟེ། ལུས་ཀུན་ལ་མེ་དབལ་གྱིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་དེ། ནང་གི་མེ་དབལ་ནང་ན་གནས། ཕྱིའི་མེ་དབལ་ཕྱི་ན་གནས། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀའི་མེ་དབལ་ཡང་ཕྱི་ནང་གི བར་ན་གནས་ཏེ།ནད་དེས་ལུས་ཀྱི་ནད་རྣམས་ལ་ཚ་བས་གདུངས་ལ་མྱོས་བག་ཏུ་བྱེད། རྩ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་འགག་།སྐོམ་དད་ལྷག་པར་ཆེ། བཤང་གཅི་རེས་འགའ་ནི་མང་དུ་འོང་། །རེས་འགའ་ནི་འགག་པར་བྱེད་ཅིང་སྲི། ཕོ་བའི་དྲོད་དང་ཉམས་འཚག་མྱུར་དུ་ཉམས་ཏེ། བྲི་བ་ཡིན་ཏེ་ནད་ ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ནང་གི་མེ་དབལ་ཞེས་བྱའོ།།ཕྱིའི་མེ་དབལ་ནི་ནད་ཐབས་འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ལས་ཚུལ་བཟློག་སྟེ་ཤེས་པར་བྱའོ།

痰病转化为浮肿病的病症是：身体发痒，肤色以及体毛呈白色，肤色僵硬且冷重，色泽润滑柔软，患病时无力疲惫，经常懒散嗜睡，浮肿，胃火衰退，按压肿处会留下凹陷。痰浮肿病较少发生，一旦发生则难以治愈。夜间肿势加重。痰浮肿病放血时血液不易流出。适合温热性治疗。
风、胆和痰等两两相混合的病症是指痰病和胆病两种浮肿病的病症。聚合性浮肿病的病症是指风、胆和痰三种浮肿病的病症俱全。
创伤性浮肿病的病症是由兵器等割伤或撕裂或受伤，或因寒冷或雪导致腐烂，或被火烧伤，或入水导致身体浮肿，或接触贝子果实或卡皮卡楚药物或蓖麻等而引起肿胀蔓延，呈现红色且极热，具有这些症状者属于胆病性质。
所谓中毒性浮肿是指被毒性生物的尿液沾染，或被牙齿、獠牙、指甲刺伤而肿胀，或被非毒性生物的粪便、尿液、精液等污物沾染，或被毒树的风吹到，或接触矿毒或配制的毒粉等这些原因而转变为浮肿病。
对于浮肿病的治疗，如果肿胀不会转移且柔软，身体迅速发热且表面溃烂，新发浮肿且表面无病邪积聚的这类情况较易治愈。难治的浮肿病前面已经讲过。
关于火毒病的病症有两种：一是因兵器和石棍等创伤而转变为火毒病，二是由风或胆或痰引发疾病而转变为火毒病，这与浮肿病的病因转化为浮肿病相似。火毒又分三种：位于外部的、位于内部的、位于内外两处的三种。这三种的治疗难易程度依次为：外部火毒易治，内部火毒难治，内外两处的火毒更难治愈。
另外，火毒病也会因风、胆和痰引发疾病而转化为火毒病，尤其是热性病邪引发疾病，遍及全身。内火毒居于内部，外火毒居于外部，内外两处的火毒则居于内外之间。此病使身体诸病受热折磨而昏乱，脉道阻塞，极度口渴，大小便时而过多，时而阻塞胀痛，胃火和气力迅速衰退而减损，这种病症称为内火毒。外火毒的病症与此相反。

།ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀའི་མེ་དབལ་ནི་ནད་ཐབས་དེ་རྣམ་གཉིས་ལྟར་ནའོ། །མེ་དབལ་གྱི་ནད་ཐབས་སྤྱི་ནི་དེ་ལྟ་བུར་བལྟའོ། །རླུང་ནད་ལས་མེ་དབལ་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ ཐབས་ནི།རླུང་ནད་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་དང་འདྲ་སྟེ། ཚ་བའི་ནད་ལུས་ཀུན་ཏུ་མཆེད་ལ་སྐྲང་། ཟུག་ཅིང་ཕྲྭ་ཕྲྭ་བྱེད། ལུས་དང་ཡན་ལག་རྣམས་བརྡུང་བརྡུང་བ་སྙམ་བྱེད། བ་སྤུ་རྣམས་ལངས་ཤིང་བརྩེ་བ་འདི་ལྟ་བུར་བྱེད་དོ། །མཁྲིས་པ་ལས་མེ་དབལ་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ ཐབས་ནི་ལུས་ཀུན་ཏུ་མེ་དབལ་གྱི་ནད་མྱུར་དུ་མཆེད་ཅིང་འགྲོ།སྤྱི་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་རིམས་ཚ་བར་གྱུར་པ་དང་ཐབས་གཅིག་སྟེ། ལུས་དང་བཞིན་མདོག་རབ་ཏུ་དམར་རོ། །བད་ཀན་ལས་མེ་དབལ་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི་མེ་དབལ་གྱི་འབྲུམ་བུའི་འཁོར་གཡའ་ལ་པགས་པ་འཇམ་སྟེ། ནད་ཐབས་ སྤྱི་ནི་བད་ཀན་གྱི་རིམས་དང་འདྲའོ།།དེ་ལྟར་མེ་དབལ་དང་འབྲས་ལ་སོགས་པ་བྱུང་ན་སྨན་དང་དཔྱད་མི་བྱེད་པར་ཡལ་བར་བཞག་ན་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སོ་སོའི་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ལས་བསགས་པ་སྨིན་ཏེ་རྡོལ་བ་དང་རྨའི་ཚུལ་ལ་སོ་སོའི་ནད་གང་ཡིན་པ་གསལ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སྣ་གཉིས་འདྲེས་པ་ལས་མེ་དབལ་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་ནི།རིམས་ནད་ཀྱིས་འདེབས། སློན། བརྒྱལ། ཚད་པས་རབ་ཏུ་འཁྲུ། སྐོམ་དད་ཆེ། མགོ་འཁོར། ལྷུ་ཚིགས་ཀྱི་རུས་པ་ཆག་ པ་སྙམ་བྱེད།ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཉམས། དབུགས་མི་བདེ། སྙིང་མུག་མུག་བྱེད་ཅིང་མུན་ཐིབས་ཐིབས་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་མི་དྲན། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། ལུས་དང་ཡན་ལག་ལ་མེ་དབལ་མཆེད་དོ་ཅོག་མེ་དབལ་གྱི་ནད་རྒྱ་སོལ་གྱི་མེ་མདག་འབར་བ་བཞིན་དུ་ཚ། ཤ་མདོག་གནག་ལ་སྔོ། ཡང་ན་ཁྲག་ནག་རྒྱས་པའི་དཀྱིལ་དུ་ཡང་སྩོགས་ཤིང་མེ་དབལ་གྱི་འབྲུམ་བུ་དེ་མེས་ཚིག་པ་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་དེ། དེས་ལུས་ཐོག་ཐག་ཏུ་མྱུར་དུ་མཆེད་དེ་ཁྱབ་པ་དང་གནད་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་ཡང་འཇུག་ཅིང་འགྲོ་ལ་ཆུ་སེར་ལྟ་བུའི་བག་ཟག་གོ། །གལ་ཏེ་མེ་དབལ་རླུང་ནད་ཀྱི་ཤས ཆེ་ན།ལུས་དང་ཡན་ལག་རབ་ཏུ་ན་ལ། མི་དྲན་ཏེ་མྱོས། གཉིད་ཆེ། དབུགས་མི་བདེ། དབུགས་ཀྱི་རྔམ་པ་དྲག་ཏུ་འབྱུང་། སྐྱིགས་བུས་འདེབས་པའི་ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ན། ནད་པ་དེ་སྔས་གར་བོར་ཡང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་མེད་དོ། །སྐབས་སྐབས་སུ་རྐང་ལག་བརྐྱང་ ཞིང་བྱ་རྨྱང་བྱས་ན་ཡང་།ལུས་དང་སེམས་མི་བདེ་ཞིང་ཁོང་ངལ་བར་འགྱུར། སེམས་རྨོངས་བག་གིས་གསལ་ཏེ་གོ་དཀའ། གཉིད་ཆེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མེ་དང་འདྲ་བར་མེ་དབལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མཛེར་བ་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་ལས་མེ་དབལ་དུ་འགྱུར་བའི་ནད་ཐབས་ནི། བད་ཀན་ཆེར་སྐྱེས་པས་ རླུང་འཁྱིལ་ཞིང་འགག་སྟེ།རླུང་འགགས་ཤིང་འཁྱིལ་བ་དེས། བད་ཀན་རྡོལ་ཏེ་རླུང་དེ་ཁྲག་གི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ། ཁྲག་ནད་བསླངས་ནས་པགས་པ་དང་། རྩ་ཕྲན་དང་། ཆུ་བ་དང་། ཤ་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་ཁྲག་ནད་ཞུགས་ནས་ཐོར་བུ་ཕྲ་མོ་རིང་པོ་དང་། ཐོར་བུ་སྦོམ་པོ་སྲ་བ་མཛེར་བ་དང་ འདྲ་བར་འབྱུང་སྟེ།མང་པོ་ཕྲེང་བ་བཞིན་དུ་ཆགས་ཏེ་མདོག་དམར་པོར་འདུག་པ་སྡེ་ལྟ་བུར་བྱུང་རབ་ཏུ་ན། རིམས་ཀྱིས་འདེབས། དབུགས་མི་བདེ། ལུད་པས་བཀར། ཚད་པས་རབ་ཏུ་འཁྲུ། ཁ་སྐམ། སྐྱིགས་བུས་འདེབས། སློན། མགོ་འཁོར། རྨོངས་བག་ཏུ་ འགྱུར།པགས་པའི་ཤ་མདོག་མི་སྡུག་།བརྒྱལ། ལུས་དང་ཡན་ལག་ཀུན་བརྡུང་བརྡུང་བ་སྙམ་བྱེད། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཉམས་པར་གྱུར་པའི་ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་མཛེར་པ་ལྟ་བུའི་མེ་དབལ་གྱི་ནད་བད་ཀན་དང་རླུང་གཉིས་ཀྱིས་སློང་སྟེ་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལས་ནི་རིམས་སུ་འགྱུར་རོ།

内外两种火毒病的治疗方法有两种。火毒病的一般治疗方法应当如此观察。由风病转化为火毒病的治疗方法与风病转化为热病的治疗方法相似，即热病遍布全身并肿胀，疼痛且刺痛，身体和四肢感觉如被击打，汗毛竖立并有刺痛感。
由胆病转化为火毒病的治疗方法是火毒病迅速遍布全身，一般与胆病转化为热病的治疗方法相同，身体和面色极为红色。由痰病转化为火毒病的治疗方法是火毒疮的周围发痒而皮肤光滑，一般治疗方法与痰热病相似。
如此，当出现火毒病和疮等症状时，如果不进行药物和治疗而置之不理，则会由风、胆、痰各自的病症积累成熟而破溃，从疮的状态可以清楚地知道是何种病症。
其中，由风病和胆病两种混合而转化为火毒病的治疗方法是：发热病发作，呕吐，昏厥，热症严重腹泻，极度口渴，头晕，关节骨骼感觉如断裂，胃火衰退，呼吸不畅，心烦意乱如陷入黑暗般不省人事，对饮食没有胃口，身体和四肢所有蔓延的火毒病如燃烧的炭火般灼热，肤色发黑发青，或者在黑血扩散的中心有火毒疮如烧伤般，迅速遍布全身并进入所有要害处，流出如浆液般的液体。
如果火毒病以风病症状为主，则身体和四肢剧痛，神志不清如醉，嗜睡，呼吸不畅，呼吸声粗重，打嗝等症状，病人无论枕在何处都不感到舒适和安乐。偶尔伸展手脚打哈欠时，身心不适且内感疲惫，意识模糊难以理解，嗜睡等这些症状如同火一般，称为火毒。
其中，由如疖子般发作而转化为火毒病的治疗方法是：因痰病增长而风气盘旋阻塞，由于风气阻塞盘旋，痰破裂后风气进入血液中，引起血病，进入皮肤、细脉、筋膜和所有肌肉中，出现细长的小疙瘩和坚硬如疖子般的大疙瘩，
多数如串珠般连接，呈红色集聚如群落般出现并剧痛，发热病发作，呼吸不畅，咳嗽，热症严重腹泻，口干，打嗝，呕吐，头晕，意识模糊，皮肤色泽不佳，昏厥，身体和四肢都感觉如被击打，胃火衰退等这些症状是如疖子般的火毒病，由痰病和风两种引起，而由痰病和胆病则转化为热病。

། བད་ཀན་གྱིས་ནི་ལུས་དང་ཡན་ལག་རེངས་པའི་བག་ལ་གཉིད་ཆེ། གློ་བག་ཏུ་འདུག་།ཀླད་པ་ན། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ན་ཞིང་བརྐྱང་བསྐུམ་བྱེད་འདོད། ཚིག་མང་དུ་སྨྲ། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་། མགོ་འཁོར། བརྒྱལ། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཉམས། རྐང་ལག་གི་རུས་པ་རྣམས་ཆག་པ སྙམ་བྱེད།སྐོམ་དད་ཆེ། དབང་པོ་རྣམས་མི་གསལ་ལ་ལྕི། ཚད་པ་བེའུ་སྣབས་སུ་འཁྲུ། དང་ག་རྫིང་ཞིང་གང་བ་སྙམ་བྱེད། དེ་ནས་རྩ་ཆེན་པོ་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་ཞུགས་ཤིང་འགྲོ་ལ། ཕལ་ཆེར་ནི་ཕོ་བའི་ནང་དུ་ནད་ཞུགས་ནས། ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡན་གར་ན་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ལུས་ ཀུན་དུ་ན་སྟེ།དེས་ན་ཐོར་བུ་སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོས་གང་བས་ན། ནོར་བུ་སྐར་ཕྲན་ལྟར་སྣང་སྟེ། ལུས་མདོག་གནག་ལ་འཇམ། དྲི་མ་ཅན་དུ་འགྱུར། འོར་ཐབས་སུ་སྐྲང་། ལུས་ལྕི། ཐོར་བུ་རྣགས་པའི་ཟབས་ཆེ། རབ་ཏུ་དྲེད་ཆེ་སྟེ་ཚ་ལ་རུལ་ཞིང་རྣགས། ཤ་ཀུན་ཀྱང་རུལ་ཞིང་རྣགས་ཞིག་ནས། རྩ་རྒྱུས་ཉི་ཚེ་གསལ་བར་སྣང་སྟེ། ལུས་མི་རོ་ལྟར་གྱུར་པ་འདི་ནི་འདམ་འདྲ་བའི་མེ་དབལ་གྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་འདུས་པའི་མེ་དབལ་གྱི་ནད་ནི། མེ་དབལ་གྱི་ནད་ཐབས་ཐམས་ཅད་ཚང་བར་ན་སྟེ། འདུས པའི་མེ་དབལ་གྱི་ནད་དེས།ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་ལ་མྱུར་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ། །མཚོན་གྱིས་རྨས་པ་ལས་ཁྲག་ནད་ལངས་ཏེ། ཆུ་སེར་དང་ཚ་བ་སྐྱེས་ན་མེ་དབལ་གྱི་ནད་ཐབས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་རླུང་ནད་ཀྱིས་ཀྱང་མཆེད་ནས། མོན་སྲན་དཀར་རུ་འདྲ་བར་འབྱུང་སྟེ། སྐྲངས་ལ་ རིམས་ནད་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ།།ཚ་ལ་དམར་སྨུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །མེ་དབལ་གྱི་ནད་དེ་ལ་གསོ་དཀའ་སླའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སྣ་རེའི་མེ་དབལ་ནི་གསོ་སླའོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལྟ་བུ་སྣ་གཉིས་ལས་མེ་དབལ་དུ་གྱུར་ལ་ནད་བླ་བརྣན་གྱིས་བཏབ་ན་ཡང་གསོ་སླའོ། །མེ་ དབལ་གྱི་ནད་དེ་ལ་གསོ་དཀའ་བ་ནི།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལྟ་བུ་སྣ་གཉིས་ལས་མེ་དབལ་དུ་གྱུར་པ་མཚོན་གྱིས་རྨས་ཏེ་རྨ་རེད་པའི་མེ་དབལ་དང་། ནད་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་མེ་དབལ་གྱིས་ལུས་ཀྱི་གནས་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པ་དང་། རྩ་དང་། ཆུ་བ་དང་། ཤ་དང་འདི་རྣམས་ ཀུན་རུལ་ཏེ།རོ་བཞིན་མནམ་པོར་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་བུའི་མེ་དབལ་ནི་གསོ་དཀའོ། །སྐྱ་རྦབ་དང་། འོར་ནད་དང་། མེ་དབལ་གྱི་ནད་གཞི་བཤད་པ་སྟེ་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།མཛེ་ནད་དང་། ལྟོར་སྲིན་བུ་འཇུག་པའི་ནད་གཞི་བཤད་པ་སྟེ། ལེའུ་བཅུ་བཞི་ པ་བཤད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་མཛེ་ནད་ཀྱིས་འདེབས་པའི་ནད་གཞི་ནི། ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་གནོད་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཟོས་པ་དང་ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་བསྐྱོད་པ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པ་མི་འཕྲོད་པར་འགྱུར་བའི་བག་བྱས་པ་དང་། དགེ་བའི་མི་དམ་པ་དག་ལ་སྨོད་པ་ དང་།སྲོག་གཅོད་པ་དང་། གཞན་གྱི་ནོར་འཕྲོག་པ་ལ་སོགས་སྡིག་པའི་ལས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་སྔོན་གྱི་ཚེ་བྱས་སམ། ད་ལྟ་འཕྲལ་དུ་བྱས་པའི་སྡིག་གིས། ཁོང་ནས་ནད་བསླང་། ནད་རྩ་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་གྲམ་སྟེ་ཞུགས་ནས། ཤ་དང་པགས་པ་དང་། ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་གྱི་ ནད་ལངས་ཏེ་ནང་གི་ཤ་རྣམས་ཀྱང་ཁོང་སླ་བར་གྱུར་ནས།མཛེ་ནད་ལུས་ཀྱི་ཕྱིར་འབྱུང་ངོ་། །མཛེ་ནད་འབྱུང་བའི་ཐབས་ནི་མཛེ་ནད་ངན་པས་པགས་པའི་མདོག་མི་སྡུག་པར་བྱེད་དོ།

痰病会使身体和肢体僵硬，昏昏欲睡，胸闷，头痛，身体四肢疼痛且想伸展屈曲，话多，食欲不振，头晕，昏厥，胃部消化功能减弱，感觉手脚骨头像断了一样，口渴，感官不清且沉重，热病成为鼻涕般稀，感觉胃部僵硬且冷。然后进入所有大脉中游走，大多数病入胃中，身体并非某一处疼痛，而是全身疼痛。
因此，遍布黄色、红色和白色的斑点，如同宝珠星点般显现，身色暗且光滑，有异味，浮肿，身体沉重，脓疮深重，极其瘙痒且发热腐烂化脓，所有肌肉都腐烂化脓崩溃，只见筋脉清晰，身体如同尸体，这就是称为泥状火毒病。
风、胆和痰三者结合的火毒病，具备火毒病的所有症状，这种三者结合的火毒病会迅速遍布身体的七种生命要素。因兵器所伤而引起血病，若生水疱和发热则会转为火毒病症，其中又因风病蔓延，如白豆般出现，肿胀且如同热病。发热呈暗红色。
火毒病的难易治疗区别是：单一的风、胆或痰火毒较易治愈。如风胆两种引起的火毒，即使病情加重也较易治愈。难治的火毒病是：因风胆两种引起的火毒被兵器所伤而感染的火毒，以及所有病症结合的火毒遍布全身各处，脉、筋、肉等全部腐烂，如同尸体般发臭的这种火毒病难以治愈。
以上讲述了白癞病、浮肿病和火毒病的病因，第十三章完。
下面讲述麻风病和腹部虫病的病因，即第十四章。其中麻风病的病因是：食用不适宜有害的饮食等，身体活动、坐卧等不当，诽谤贤善之人，杀生、抢夺他人财物等依止罪业，由于此等前世或现世所造罪业，从体内引发疾病，遍布所有脉中，引起肉、皮肤、血液和水疱等病，内部肌肉也变得空虚，麻风病从身体表面显现。麻风病发作的症状是恶性麻风使皮肤颜色变得丑陋。

།མཛེ་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པ་ལས་སྨན་དཔྱད་མི་བྱེད་པར་ཡལ་བར་བོར་ན། ལུས་ཐམས་ཅད་མ་རུངས་ པར་གྱུར་ནས།ལུས་ཀྱི་ནང་གི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་ཡང་མཛེ་ནད་ཀྱིས་རྒྱས་ཏེ། ནང་ཐམས་ཅད་རུལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཕྱི་ཡང་རུལ་ཏེ་རྣགས་ཤིང་རུལ་ནས་དེའི་ནང་དུ་འབུ་ཕྲ་མོ་ཞུགས་ནས་ལུས་ཀྱི་སྤུ་དང་། པགས་པ་དང་། ཆུ་བ་ཕྲ་མོ་དང་། རྩ་ཆེན་པོ་དང་རུས་པ་ལ་སོགས་ པ་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ།ལུས་ལ་ཟ་བར་བྱེད་པ་འདི་ནི་མཛེ་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཤ་བཀྲ་གཟི་གུའི་ནད་ནི་གོང་མ་ལྟ་བུའི་ནད་དེ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་མཛེ་ནད་གསོ་དཀའ་བ་རྣམ་པ་བདུན་ཡོད་དེ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་སྣ་རེའི་མཛེ་ནད་རྣམ་གསུམ་ དང་།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་གཉིས་ནད་འདྲེས་པའི་མཛེ་ནད་རྣམ་གསུམ་དང་། འདུས་པའི་མཛེ་ནད་དང་བདུན་ནོ། །མཛེ་ནད་གང་གིས་བཏབ་ཀྱང་རུང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་ལས་འགྱུར་ཏེ། དེ་གསུམ་ལ་རླུང་ངམ་མཁྲིས་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ ཤས་གང་ཆེ་བ་ལས་མཛེ་ནད་ཀྱི་མིང་དུ་འདོགས་སོ།།དེ་ལ་རླུང་ནད་ལས་མཛེར་གྱུར་པའི་མིང་ནི་ཐོད་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནད་ནི། ཤིང་ཨུ་དུམྦཱ་རའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་འདྲའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནད་དང་། རྐང་ཤུ་གཉིས་ནི་ཟླུམ་པོ་གོར་གོར་ པོར་འབྱུང་ངོ་།།མཛེ་རི་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །མཛེ་ནད་པགས་པ་གཅིག་པ་དང་། མཛེ་ནད་དུ་གཏོགས་པ་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་དང་། ཤ་བཀྲ་དང་། འབྲས་བྱེར་བ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་གཉིས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །ཤུ་བ་དང་། ཤ་ ཏ་རུ་ཤིང་དང་།པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། འབྲུམ་བུ་ཙག་ཙག་པོར་འབྱུང་བ་དང་། གཡན་པ་དང་། ཙར་མ་ད་ལ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་འདུས་པ་ལས་མཛེར་གྱུར་པ་ནི་ཀ་ཀ་ན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མཛེ་ ནད་ཐོད་པ་ལྟ་བུ་དང་།ཤིང་ཐོག་ཨུ་དུམྦཱ་ར་སྨིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཟླུམ་པོ་གོར་གོར་པོར་འབྱུང་བ་དང་། གསུམ་མཛེ་ཀ་ཀ་ན་དང་། པུཎྜ་རཱི་ཀ་འདྲ་བ་དང་། ཨ་རི་ཤྱའི་ལྕེ་དང་། ཤ་དང་། འདི་བདུན་ནི་མཛེ་ནད་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །མཛེ་ནད་འདི་ལྟ་བུ་འབྱུང་ན། སྔར་ན་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ཤ་མཐངས་རབ་ཏུ་འཇམ། ཡང་ན་རེག་ན་རབ་ཏུ་རྩུབ། ཡང་ན་ནི་ལུས་རབ་ཏུ་རྔུལ། ཡང་ན་ནི་རྔུལ་མེད། པགས་པའི་ཤ་མདོག་མི་སྡུག་།ལུས་ཚ། ཕྱོགས་སུ་གཡའ། ཡང་ལུས་ཀྱི་ཤ་མཐངས་བེམ་བེམ་པོར་གྱུར་ཏེ་ཚོར་བའི་བག་མེད། ཁོང་དུ་ཟུག་ཅིང ན།ཁོང་དུ་ཐོར་བུ་ལས་རྨར་གྱུར་པ་ཀུན་ལྷག་པར་རབ་ཏུ་ན། མཛེ་ནད་མྱུར་དུ་འབྱུང་ལ་ནད་མི་འབྱང་སྟེ། ཡུན་རིང་དུ་ན། མཛེ་ནད་བྱུང་སྟེ་ཆེར་སྐྱེས་པའི་ཉེན་ཀོར་གྱི་པགས་པ་རྩུབ། ནད་ལྡང་བའི་གཞི་ཆུང་། ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ནད་ཆེ་བར་འགྱུར་བ་སྤུ་ལངས་ཤིང་འགྲེང་ལ་རེག་ན་བརྩེ། མདོག་གནག་ལ་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ན་མཛེ་ནད་གང་ཡང་རུང་བ་དང་པོ་འོང་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ནའོ། །དེ་ལ་མི་ཐོད་ལྟ་བུར་འབྱུང་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ཤ་མདོག་སྨུག་།པགས་པའི་མདོག་རྩུབ། བེམ་བེམ་པོར་གྱུར་ཏེ་ཚོར་བའི་བག་མེད། ལུས་རྩུབ། ལུས་ཐོག་ཐག་ཀུན ཏུ་མཛེ་ནད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་གང་།ལུས་ཀུན་གྱི་བ་སྤུ་ལངས་ཤིང་བརྩེ། ཟུག་ཅིང་ན་བའི་ཚབས་ཆེ། ལུས་ཕྱོགས་སུ་གཡའ་བ་ནི་ཆུང་ལ། མཛེ་ནད་ཀྱིས་མྱུར་དུ་མཆེད་ཅིང་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ཐོད་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།

如果患上麻风病而不进行医疗治疗，任其发展，全身将变得糟糕，体内七种生命精华也会被麻风病侵蚀，内部全部腐烂，身体外部也会腐烂化脓，其中会有微小虫子进入，侵入身体的毛发、皮肤、细小血管、大血管和骨骼等所有部位中，蚕食身体，这就是所谓的麻风病。白癜风斑点病不同于上述疾病，是外部疾病。
另外，麻风病有七种难治愈的类型：风、胆和痰各自引起的三种麻风病，风与胆等两两混合引起的三种麻风病，以及三者混合的麻风病共七种。无论是何种麻风病，都是由风、胆、痰三者引起，根据这三者中哪一个比重最大来命名麻风病。
其中，由风病引起的麻风病称为'如颅骨型'。由胆引起的麻风病如乌东巴拉果实成熟时的样子。由痰引起的麻风病和脚癣都呈圆形出现。'麻风肉'是由风和胆两者引起。单层皮肤麻风病、属于麻风病的小疱疹、白癜风、散发性麻风，这些是由风和痰两者引起。疥疮、木质化、莲花样、粒状疱疹、瘙痒、皮肤红斑，这些是由痰和胆两者引起。由风、胆、痰三者混合引起的麻风病称为'卡卡那'。
其中，如颅骨型麻风病、如成熟乌东巴拉果实型麻风病、圆形麻风病、卡卡那麻风病、如莲花型麻风病、如阿里夏舌型麻风病和肉型麻风病这七种被称为大麻风病，很难治愈。
如果出现这样的麻风病，早期症状是：皮肤质地极其柔软，或者触摸时极其粗糙，或者身体大量出汗，或者不出汗，皮肤颜色难看，身体发热，局部瘙痒，或者身体皮肤麻木失去知觉，内部疼痛，内部疱疹发展成疮口都会加重疼痛，麻风病会迅速发作且病情不会好转，长期疼痛。
麻风病发作并严重发展时，病变部位周围的皮肤粗糙，病情复发的基础小，稍微诱因就会使病情加重，毛发竖立，触摸时疼痛，颜色发黑，出现这些情况就是任何一种麻风病的初期症状。
其中，如颅骨型麻风病的症状是：肉色发暗，皮肤颜色粗糙，麻木失去知觉，身体粗糙，全身各处都被麻风病侵蚀，全身毛发竖立且疼痛，剧烈疼痛，局部瘙痒症状轻微，麻风病会迅速蔓延扩散，这就是所谓的如颅骨型症状。

།མཛེ་ནད་ཤིང་ཏོག་ཨུ་དུམྦཱ་ར་ལྟ་བུའི་ནད་ ཐབས་ནི།བ་སྤུ་པགས་པའི་མདོག་ནི་ཟངས་བཞིན་དམར། རྩ་རྣམས་ནི་སྐྱ་བོར་གྱུར། ལུས་ཀྱི་ཤ་ཁྲག་རུལ། ལུས་ཚལ་ན་བའི་ཚབས་ཆེ། མཛེ་ནད་མྱུར་དུ་འབྱུང་ལ་ལུས་འཇིག་ཅིང་འདྲུལ། འབུ་སྲིན་གྱིས་གང་བའི་ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི། མཛེ་ནད་ཤིང་ཨུ་དུམྦཱ་རའི་འབྲས་ བུ་སྨིན་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།མཛེ་ནད་ཟླུམ་པོ་གོར་གོར་པོར་འབྱུང་བའི་ནད་ཐབས་ནི། ཕན་ཚུན་དུ་མི་འཕོ་བར་མལ་གཅིག་ན་འདུག་།ཉམས་ཤིག་ཤིག་པོ་གློང་བག་ཏུ་འདུག་ལ། ལུས་ལྕི། ལུས་ཀྱི་ཤ་མཐངས་འཇམ། ཤ་མདོག་དཀར་ལ་རྩ་དམར། མཛེ་ནད་ལུས་ ཀུན་དུ་མྱུར་དུ་མཆེད་ཅིང་འགྲོ་བ་མ་ཡིན།མཛེ་ནད་ཐོར་བུ་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་དེ་དང་ཕན་ཚུན་འདབ་འབྲེལ་ཞིང་འབྱར་ལ། མཛེའི་ཤུ་བ་གློ་ཞིང་འབུར། ལུས་ཕྱོགས་སུ་གཡའ། རྣག་དང་ཆུ་སེར་ཟག་།ནང་འབུས་གང་། ཤུ་བའི་མཐའ་མ་ཀུན་འཇམ་ལ་སེར་པོར་སྣང་བ་ཟླུམ་པོ་གོར་ གོར་པོ་ཤ་སྟག་ཏུ་འདུག་པའི་ནད་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་བད་ཀན་གྱི་མཛེ་ནད་ཟླུམ་པོ་གོར་གོར་པོར་འབྱུང་བའི་ནད་ཐབས་ཞེས་བྱའོ།།གཡའ་ལ་ཐོར་བུ་རྩ་གནག་པ་ཞིག་བྱུང་། དེ་ལས་ཆུ་སེར་ཟག་པ་ནི་གླང་ཤུ་བའི་རྩར་རྩི་ཞེས་བྱའོ། །མཛེ་ནད་རི་ཤྱའི་ལྕེ་འདྲ་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ལུས་རྩུབ་ ལ་ཤུ་བ་འདྲ་བར་འབྱུང་བའི་མཐའ་དམའ།ནང་གནག་།དབུས་གློ་ལ་མཐོ། ཟུག་ཅིང་ན། ལུས་ཚ། རྣགས་ཏེ་ལུས་ཚ། ལུས་ཀུན་ན་ཞིང་རྩུབ་པས་གང་ལ། འབུ་ཡང་མང་དུ་ཞུགས་པ་འདི་ནི་རི་ཤྱ་ལ་ལི་འདྲ་བའི་མཛེ་ནད་ཅེས་བྱའོ། །མཛེ་ནད་པགས་པ་གཅིག་པུ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་པགས་པ་གླང་པོ་ཆེའི་ཀོ་བ་འདྲ་བར་རེག་ཅིང་མྱངས་ན་སྲ་ལ་སྟུག་པ་འདི་ནི་མཛེ་ནད་བཞི་ཆར་འོང་བ་ཡིན་ཏེ།ལུས་ལས་རྔུལ་མི་འབྱུང་། མདོག་ནི་ཉ་ལྤགས་འདྲའོ། །འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ཙིག་ཙིག་པོ་འབྱུང་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཤ་མཐངས་རྩུབ་ལ་ལུས་ལ་ཐུག་ཐུག་པོར་བྱུང་ བ་མྱངས་ན་སྲ།གཡའ་ཞིང་རྩུབ་ལ་པགས་པའི་མདོག་ནག་གོ། །ཤ་བཀྲ་ནི་ནང་རྩུབ་ལ་ཕྱི་རོལ་འཇམ། ཕུག་ན་གློག་པ་འབྱུང་། རེག་ན་འཇམ་ལ་པགས་པའི་མདོག་དཀར། ལ་ལ་ནི་ཟངས་ལྟར་དམར་བ་ཡང་ཡོད། ཁ་དོག་ནི་ཤིང་ཀི་ནའི་མེ་ཏོག་འདྲ། ཤ་བཀྲའི་ནད་ འདི་ནི་རོ་སྟོད་དུ་ཕལ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་།།འབྲས་བྱུང་སྟེ་དེ་ནས་གཡའ་ཞིང་དམར་པོར་གྱུར་པ་དེ་ནི་མི་འབྱེར་བའི་འབྲས་ཞེས་བྱའོ། །ཞིག་སྟེ་རབ་ཏུ་ན་ལ་ཆེན་པོ་མི་གཡའ་བར། ཐོར་བུ་འདྲ་བའི་ཕོལ་མིག་དམར་པོས་གང་བ་འདི་ནི་རྐང་ལག་ཞིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤུ་བའི་ནད་ ཐབས་ནི་རིང་ལ་མཆེད་པ།པགས་པའི་མདོག་ནི་རྩ་དཱུར་བའི་འདབ་མ་ལྟར་ལྗང་སྔོན་ནམ། ཟར་མའི་མེ་ཏོག་ལྟར་རྩ་སྔོ་ལ། ཤུ་བ་གོར་གོར་པོ་འབུར་ལ་ལིང་ལིང་པོར་འབྱུང་། ཅུང་ཟད་གཡའ་བ་ནི་ཤུ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྨ་ཁ་བརྒྱ་པའི་མཛེ་ནད་ནི་ལྷུ་ཚིགས་ལ་འབྱུང་སྟེ། སྔར་ལུས་ ཚ་ཞིང་ན།མཛེ་ནད་འབྱུང་བའི་དྲུང་གི་འཁོར་སྦོམ་ལ་ནང་དུ་ནི་གནག་།རྨ་ཁ་མང་དུ་འབྱུང་། རྣགས་ཤིང་རུལ་ཏེ། འབུ་འཇུག་པའི་ནད་འདི་ནི་རྨ་ཁ་བརྒྱ་པའི་མཛེ་ནད་ཅེས་བྱའོ། །མཛེ་ནད་པདྨ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་འདྲ་བ་འབྱུང་བའི་ནད་ཐབས་ནི་ལུས་གཡའ་ལ་ཚ་ཞིང་ན། འབུར་འབུར་ པོར་སྐྲང་བའི་མཐའ་དམར།དབུས་དཀར། ཁྲག་གིས་རྒྱས་ཏེ། མེ་ཏོག་པདྨའི་འདབ་མ་ལྟར་རྒྱས་ལ་སྟུག་པོ་དེ་རྡོལ་ཏེ་ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་འཛག་པ་འདི་ནི་པུཎྜ་རཱི་ཀ་ལྟ་བུའི་མཛེ་ནད་ཅེས་བྱའོ། །མཛེ་ནད་འབྲུམ་བུ་ལྟ་བུའི་ནད་ཐབས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཤ་མཐངས་འབྲུམ་བུ་དཀར་པོ་དང་། སྨུག་ པོས་གང་བ་འདི་ནི་མཛེ་ནད་འབྲུམ་བུ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།

麻风病如优昙钵罗果实般的病症是：体毛和皮肤的颜色如铜般红色，脉象变灰白，身体的血肉腐烂，身体各处疼痛严重，麻风病迅速发作并且身体毁坏腐烂。充满虫子的这种病症，称为如优昙钵罗果实成熟般的麻风病。
麻风病呈圆形出现的病症是：不会四处游走而停留在一处，身体虚弱无力萎靡，身体沉重，身体肌肉柔软，肉色白而脉红，麻风病不会迅速蔓延全身。麻风病如疹子般出现并相互连接粘合，麻风疮泡凸起，身体各处发痒，流脓和黄水，内部充满虫子，疮泡边缘柔软呈黄色，全部呈现圆形的这种病症称为痰湿性圆形麻风病症。
发痒并出现黑色脉络的疹子，从中流出黄水，这称为象疮的脉。
麻风病如仙鹿舌般的病症是身体粗糙，出现类似疮泡，边缘低陷，内部发黑，中间凸起，刺痛，身体发热，化脓且发热，全身疼痛并充满粗糙，还有大量虫子侵入，这称为如仙鹿舌般的麻风病。
称为单纯皮肤麻风病的是皮肤如大象皮般，触摸时坚硬厚实，这是四种麻风病都会出现的，身体不出汗，颜色如鱼皮。
细小粒状疹子出现的病症是身体肌肉粗糙，身体出现硬块，触摸时坚硬，发痒且粗糙，皮肤颜色发黑。
白癜风内部粗糙而外表光滑，深处会出现空洞，触摸时柔软而皮肤颜色发白，有些如铜般发红，颜色如基那花。这种白癜风病多在上半身出现。
出现疹子后发痒变红的称为不愈合的疹子。破损后剧痛但不发痒，布满红色脓包疹子的称为手脚溃烂。
疮的病症是长期蔓延，皮肤颜色如毒草叶般青绿或如豌豆花般脉络发青，疮呈圆形凸起且松软，略微发痒的称为疮。
百孔麻风病生于关节处，先是身体发热疼痛，麻风病发作处周围肿胀而内部发黑，出现多处伤口，化脓腐烂，虫子侵入的这种病称为百孔麻风病。
麻风病如白莲花般出现的病症是身体发痒、发热且疼痛，凸起肿胀的边缘发红，中间发白，血液充盈，如莲花花瓣般绽开且厚实，破裂后流出血液和黄水，这称为如白莲花般的麻风病。
麻风病如疹子般的病症是身体肌肉布满白色和深色疹子，这称为疹子样麻风病。

།མཛེ་ནད་གཡན་པའི་ཕོལ་མིག་ལྟ་བུ་ཕྲ་མོ་གནག་ལ་རྩ་སྨུག་པོ་ཕྲ་མོ་མང་པོ་ཤ་སྟག་བྱུང་བ་རབ་ཏུ་གཡའ་ཞིང་ན་ལ་རྣག་ཞུགས་པ་ལྟ་བུ་ནི་རྐུབ་ཚོས་དང་། དཀུ་དོ་དང་། ལག་སོར་གྱི་བར་དང་། གྲུ་མོར་འབྱུང་བ་འདི་ནི་ མཛེ་ནད་གཡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།མཛེ་ནད་ཁྲག་གིས་པགས་པ་མྱགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་གཡའ་བར་རབ་ཏུ་དྲོ་ཞིང་ཚ། ཐོར་བུ་རེག་མི་བཟོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་ལས་ཁྲག་གིས་རྒྱས་ན་པགས་པ་ཕྱོགས་སུ་མྱགས་པ་འདི་ནི་པགས་པ་མྱགས་པའི་མཛེ་ནད་ཅེས་ བྱའོ།།འབྲས་བུ་ཀ་ཀ་ནན་ཏི་ལྟ་བུའི་མཛེ་ནད་སྔར་ནི་མདོག་དམར་ལ་གནག་།དེའི་རྗེས་ལ་རབ་ཏུ་ཚ་ཞིང་ན་ནས་མཛེ་ནད་ཐམས་ཅད་ནི་ཚུལ་དང་རྟགས་དང་ལྡན་པ་དེ་ཤ་མདོག་ཀྱང་སྣ་གཅིག་ཏུ་མ་ཟད་དེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བཀྲ་བར་སྣང་བ་འདི་ནི་མཛེ་ནད་ཀ་ཀ་ནན་ཏིའི་འབྲས་བུ་ ཞེས་བྱའོ།།ཡང་མཛེ་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནད་དམིགས་གང་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་གོང་དུ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་ནད་གཞི་ཐ་དད་པ་ལས་མཛེ་ནད་དུ་གྱུར་པའི་དམིགས་བསྟན་པ་དང་། མཛེ་ནད་ཀྱི་དབྱིབས་དང་། མདོག་ཇི་འདྲ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ན་བའི་དམིགས་དང་། རླུང་དང་ མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤས་གང་ཆེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལས་མཛེའི་ནད་དམིགས་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལ་མཛེ་ནད་གསོར་མི་རུང་བའི་ནད་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་འདུས་པའི་ནད་གཞི་ཆེན་པོར་གྱུར་ལ། མི་འཚོ་བའི་མཚན་མ་དང་། ལྟས་ངན་པ་ཡང་བྱུང་བ་དང་། མཛེ་རུས་པའི ནང་དུ་ཞེན་པ་དང་།རྐང་པ་ལ་ཞེན་པ་དང་། ཁུ་བ་ལ་ཞེན་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་དཀའ་སྟེ་མི་འཚོའོ། །དེ་ལ་ཚིལ་གྱི་ནང་དུ་ཞུགས་པའི་མཛེ་ནད་ནི། ནད་དེ་ལས་མི་ལ་མི་སྐྱེ་བ་ཙམ་དུ་གསོར་རུང་ངོ་། །མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་མཛེར་གྱུར་པ་དང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་སྣ་གཉིས་འདྲེས་པ་ལས་མཛེར་གྱུར་པ་དང་།ཁྲག་དང་ཤ་ལ་མཛེ་ཞུགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་ཤས་ཆེ་བའི་མཛེ་ནད་དང་། པགས་པ་ཉི་ཚེ་ལ་མཛེ་ནད་བྱུང་བ་དང་། རླུང་ངམ། མཁྲིས་པའམ་བད་ཀན་གང་ཡང་ རུང་བ་སྣ་གཅིག་ལས་མཛེ་ནད་དུ་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་ལྟ་བུའི་མཛེ་ནད་ནི་གསོ་དཀའ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མཛེ་ནད་པགས་པ་ཉི་ཚེ་ལ་བྱུང་བ་ནི། ཟུག་ཐབས་སུ་ན། པགས་པའི་མདོག་མི་སྡུག་།པགས་པའི་མདོག་རྩུབ་པ་ཡིན་ནོ། །མཛེ་ནད་ཁྲག་ལ་བབས་པར་གྱུར་ན་ལུས་རྔུལ་ཆེ། གཉིད་ཆེ་སྐྲང་བ་ཡིན་ནོ། །མཛེ་ནད་ཤ་ལ་བྱུང་ན་རྐང་པ་དང་། ལག་པ་དང་། རྐང་ལག་གི་ཚིགས་སུ་འབྲུམ་བུ་ཙིག་ཙིག་པོ་འབྱུང་ཞིང་རྣགས་ཏེ་རྐང་ལག་གི་ཚིགས་སུ་ནད་ཚབས་ལྷག་པར་ཆེའོ། །མཛེ་ནད་ཚིལ་ལ་བབས་པར་གྱུར་ན་ལག་པ་ཞ་།འགྲོ་མི་ནུས། རྐང་པའམ། ལག པ་རྣགས་ཏེ་ཞིག་པར་འགྱུར་རོ།།མཛེ་ནད་རུས་པ་རྐང་པ་ལ་བབས་པར་གྱུར་ན་སྣའི་རུས་པ་ཞོམ། མིག་དམར། སྐད་འགགས། མཛེ་ནད་རྡོལ་བའི་རྨ་ཁར་འབུ་འཇུག་གོ། །མཛེ་ནད་ཁུ་བ་ལ་བབས་པར་གྱུར་ན། ཆུང་མ་དང་བུ་ལ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མདོར་ན་ལུས་ ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་བདུན་པོ་ཁྲག་དང་ཤ་དང་།ཚིལ་ལ་སོགས་པར་མཛེ་ནད་གང་ལ་བྱུང་ཡང་རུང་། མཛེ་ནད་ཀྱི་ནད་ཐབས་རིམ་པ་བདུན་དུ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་།ཤ་བཀྲ་གཟི་གུར་འདུག་པ་ནི་མཛེ་ནད་གཅིག་པུ་ལས་འོངས་ཏེ། དེའི་ནང་ན་ཡང་ཤ་བཀྲ་གཟི་གུ་ཚབས་ཆེན་པོ་མི་སྡུག་པར་ གྱུར་པ་ནི་བསལ་བའི་དཔྱད་དཀའ་སྟེ།ཤ་བཀྲ་སྐམ་པོ་རྣག་ཁྲག་མི་ཟག་པ་ནི་ཁྲག་དང་ཤ་དང་། ཚིལ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རླུང་ནད་ལས་ཤ་བཀྲར་གྱུར་པ་ནི། ཤ་མདོག་རྩུབ་ལ་དམར་བའོ།

麻风病痒疮如同疱疮般细小发黑，有许多细小的紫色血管，极其瘙痒疼痛，似有脓液浸入，出现在臀部、腰部、手指之间和肘部，这就是麻风病痒疮。
麻风病血液浸润皮肤是指：身体瘙痒且极其温热，出现难以触碰的疱疹，当血液充盈时皮肤向一侧浸润，这就是皮肤浸润型麻风病。
如卡卡南提果实般的麻风病，最初呈红黑色，之后极其灼热疼痛，所有麻风病都具有特征和症状，其肤色不仅仅是单一的，而是呈现各种斑驳的样子，这就是卡卡南提果实型麻风病。
另外，所有麻风病的病症特点，如上所述，是由风、胆等不同病因转变成麻风病的表现，以及麻风病的形状、颜色如何、如何疼痛的特征，从风、胆等何者比重较大，由此可知麻风病的症状。
其中不可治愈的麻风病是指风、胆、痰三者结合的重大病因，出现不治愈的征兆和不祥之兆，麻风侵入骨髓、侵及脚部、侵及精液，这些类型难以治愈且不能存活。
其中侵入脂肪的麻风病，只能治疗到不传染给他人的程度。由胆病转化为麻风病，以及由风和胆等任何两种混合而成的麻风病，血液和肉中侵入的麻风，这些都称为难治。
痰和风病比重较大的麻风病，仅在皮肤上出现的麻风病，以及由风或胆或痰任何一种转化而成的麻风病，这些类型的麻风病并非难治。
其中仅在皮肤上出现的麻风病：突然疼痛，皮肤颜色难看，皮肤粗糙。麻风病侵入血液时，身体多汗，嗜睡，肿胀。
麻风病出现在肉中时，脚和手，手脚关节处出现细小疱疹，化脓，手脚关节处病情特别严重。麻风病侵入脂肪时，手臂麻痹，不能行走，手脚化脓腐烂。
麻风病侵入骨骼和脚部时，鼻骨碎裂，眼睛发红，声音嘶哑，麻风病溃烂的伤口会生虫。麻风病侵入精液时，妻子和孩子也会染病。
因此，简而言之，无论麻风病出现在身体七种要素中的血液、肉、脂肪等任何部位，都应当知道麻风病有七种病症次第。
皮肤斑驳有光泽是单纯由麻风病引起，其中严重且丑陋的皮肤斑驳光泽难以治疗，干燥的皮肤斑驳不流脓血是由血液、肉和脂肪引起。由风病转化成的皮肤斑驳是粗糙而发红的。

།མཁྲིས་པ་ལས་ཤ་བཀྲར་གྱུར་པ་ནི་ཟངས་མདོག་དང་། པདྨའི་ མདོག་ལྟར་རྩ་དམར།ལུས་ཚ། སྤུ་ཀུན་འབྱིའོ། །བད་ཀན་ལས་ཤ་བཀྲར་གྱུར་པ་ནི་མདོག་དཀར་ལ་སྟུག་།ལུས་ལྕི་ཞིང་གཡའ་བ་ཡིན་ནོ། །ནད་ཁྲག་དང་། ཤ་དང་། ཚིལ་དང་། འདི་གསུམ་ལས་ཤ་བཀྲ་གཟི་གུར་གྱུར་པའི་ཤ་མདོག་སོ་སོར་བསྟན་པ་དེ་ལ་ ཤ་བཀྲའི་ནད་རྣམ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་གསོ་དཀའོ།།རླུང་གི་ཤ་བཀྲ་བས་མཁྲིས་པའི་ཤ་བཀྲ་གསོ་དཀའོ། །མཁྲིས་པའི་ཤ་བཀྲ་བས་བད་ཀན་གྱི་ཤ་བཀྲ་གསོ་དཀའོ། །ཤ་བཀྲ་དཀར་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། བ་སྤུ་མ་བྱི་སྟེ། ཕལ་ཆེ་བ་དང་། ཤ་བཀྲ་ནད་འདབ་མ་ འདྲེས་ཏེ།སོ་སོ་ན་འདུག་པ་དང་། གསར་དུ་བྱུང་མ་ཐག་པ་དང་། མེའམ་སྨན་གྱིས་བསྲེགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་སླའོ། །འདི་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ནི་གསོ་དཀའོ། །མདོམས་དང་། ལག་པ་དང་། མཆུར་བྱུང་ན་གསེར་ཡང་རུང་སྟེ། སྨན་དཔྱད་ཀྱིས་བསྩལ་དཀའོ། ། མཛེ་ནད་འདི་ལྟ་བུས་བཏབ་པའི་མི་ལ་ལུས་རེག་གམ། ཟན་གཅིག་ཟ་འམ། མལ་གཅིག་གམ་སྟན་གཅིག་ལ་འདུག་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཀུན་གྱི་ནད་འགོ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལྷག་པར་མིག་ནད་དང་། མཛེ་དང་ཤ་བཀྲ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ནི་འགོ ཞེས་བྱའོ།།མཛེ་ནད་རྣམ་པ་བཅཝ་བརྒྱད་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ལུས་ཀྱི་སྲིན་བུ་སྣ་ཚོགས་བཤད་པ། མིའི་ལུས་ལ་སྲིན་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕྱི་དང་ནང་གི་སྲིན་བུའོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྲིན་བུ་ནི་དྲི་མ་དང་བད་ཀན་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ལས་ འབྱུང་ཞིང་གནས་ཏེ།དེ་ལ་ཡང་མདོར་རྣམ་བཞིའོ། །མིང་གི་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་ཁྲག་ལས་བྱུང་བ་ནི། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྲིན་བུ་སྟེ། དབྱིབས་དང་། མདོག་ཀྱང་ཏིལ་འབྲུ་ཙམ་སྐྲ་དང་ལུས་ལ་གནས་པའི་སྲོ་ཤིག་རྣམ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །སྲོ་ཤིག་གིས་ ཀྱང་ལུས་ལ་ཐོར་བུ་དང་འབྲུམ་བུ་དང་གཡན་པར་བྱེད་དོ།།ནང་གི་སྲིན་བུ་ནི་བད་ཀན་ལས་གྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་མཛེ་ནད་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །ནང་གི་སྲིན་བུ་དག་ནི་གཞན་པས་ལྷག་པར་མཛེ་ནད་ཀྱི་གཞིར་འགྱུར་རོ། །སྲིན་བུ་དེ་དག་གི་ཟས་ནི་བུ་རམ་དང་། འོ་མ་ལ་སོགས་ པ་མངར་བག་དང་།ཞོ་དང་ཚ་ལ་སོགས་པ་སྐྱུར་བག་དང་། འབྲས་ཆན་ལ་སོགས་པ་གསར་བག་དང་། ཉ་ལ་སོགས་པ་བད་ཀན་དུ་འགྱུར་བའི་ཟས་ལ་དགའོ། །མི་གཙང་བའི་བཤང་གཅིའི་ནང་ན་གནས་པའི་སྲིན་བུའི་ཟས་འབྲུ་བག་དང་། ཚོད་མ་ལོ་མ་བཏབ་པ་ལ་སོགས་ པའི་བག་ལ་དགའོ།།བད་ཀན་ཕོ་བའི་ནང་ནས་བྱུང་བའི་སྲིན་བུ་ནི་ཆེར་སྐྱེས་པ་དང་། ཁོང་པའི་ནང་ཕོ་བའི་ནང་དང་། ལོང་ཀའི་ནང་ཀུན་ཏུ་འགྲོའོ། །སྲིན་བུ་ལ་ལྕག་འདྲ་བ་ཕྲ་མོ་རིང་པོར་འདུག་གོ། །ལ་ལ་ནི་སྲིན་གྲོལ་མ་འདྲ་བ་འདུག་གོ། །སྲིན་བུ་ཁ་ཅིག་ནི་ མྱུ་གུ་ཁ་འབུས་པ་འདྲ་བ་གྲོལ་མ་དཀའ་རུ་ཡོད་དོ།།སྲིན་བུ་ཁ་ཅིག་ནི་སྐུད་པ་ཕྲ་མོ་རིང་པོ་འདྲ་བར་ཡོད་དོ། །སྲིན་བུ་ཁ་ཅིག་ནི་ཐུང་ལ་རབ་ཏུ་ཕྲ་བ་ཡོད་དེ། དེ་དག་ལ་ལ་ནི་དཀར། ལ་ལ་ནི་རྩ་དམར་བ་ཡོད་དོ།

由胆病引起的白癜风呈铜色，以及莲花色般的脉红，身体发热，毛发脱落。由痰病引起的白癜风呈白色且厚重，身体沉重并发痒。由病血、肉、脂肪这三种引起的白癜风各自呈现不同的肤色，其中两种白癜风同时发生时难以治愈。风性白癜风比胆性白癜风更难治愈。胆性白癜风比痰性白癜风更难治愈。非白色的白癜风，毛发未脱落的，大部分的，白癜风病斑分散各处的，新发生的，以及被火或药物烧灼过的这些情况较易治愈。除此之外的其他情况则难以治愈。生于生殖器、手部和嘴唇的，即使用黄金也难以治疗。
与这种麻风病人身体接触，或共食一餐，或同床共席等这些情况都会传染疾病，特别是眼病、麻风和白癜风等疾病会传染。
麻风病十八种的论述完毕。
关于身体各种虫病的论述。人体有两种虫：体外虫和体内虫。其中体外虫是由污垢、痰液和血液等产生并寄居，大致可分为四类。若按名称细分则有二十种。其中由血液产生的是体外虫，形状和颜色如芝麻粒大小，寄生于毛发和身体上的虱子和跳蚤两种。虱子和跳蚤会在身体上造成疹子、脓疱和瘙痒。
体内虫是由痰液所致，这也会成为麻风病发生的原因。体内虫比其他因素更容易成为麻风病的基础。这些虫喜欢食用糖、牛奶等甜味食物，酸奶等酸味食物，米饭等新鲜食物，以及鱼类等容易转化为痰液的食物。寄生在不净粪尿中的虫喜欢食用谷物类和蔬菜叶类等食物。
由痰液在胃中产生的虫长大后，会遍布腹腔内、胃内和大肠内。有些虫细长如鞭子。有些虫像蛇蜕一样。有些虫像新发芽的苗一样难以除去。有些虫像细长的线一样。有些虫短而极细，其中有的是白色，有的是脉红色。

།སྲིན་བུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་མིང་སྤྱིར་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཡོད་དེ། རྒྱུ་ མ་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ལྟོ་བའི་ནང་ན་འཁྲུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྙིང་ལ་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡ་མཚན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མི་མངོན་པར་རྐུ་བ་དང་། རྩཝ་དཱུར་བའི་མེ་ཏོག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། དྲི་ཞིམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྲིན་བུ་འདི་རྣམས་ནི་སྙིང་ལ་ཟ་ཞིང་ཁ་ནས་ཆུ་ཟག་ པར་བྱེད།ཟས་མི་འཇུ་བར་བྱེད། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བར་བྱེད། བརྒྱལ་ཞིང་མི་དྲན་པར་བྱེད། སློན་པར་བྱེད། རིམས་ནད་ཀྱིས་འདེབས། གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེ། ལུས་སྐེམ་ཞིང་རིད། སྦྲིད་པ་རྟག་པར་འོང་། ཆམ་པས་འདེབས། དེ་ལ་ཁྲག་རྒྱུ་བའི་རྩའི་ནང་ནས་ཁྲག་ ལས་བྱུང་བའི་སྲིན་བུ་ཕྲ་མོ་ཁྲག་གི་ནང་ན་གནས་ཏེ།ལུས་ཟུངས་ཟླུམ། རྐང་ལག་མེད། མདོག་ཟངས་ཁ་ལྟར་དམར་ལ་རབ་ཏུ་ཕྲ་བ་ཁ་ཅིག་ནི་བལྟར་ཡང་མི་མངོན་ཏེ་སྲིན་བུ་དེ་དག་གི་མིང་ནི་སྐྲའི་རྩ་བ་ཟ་བ་དང་། ལུས་སྤུ་བྱི་བར་བྱེད་པ་དང་། སྤུ་གླིང་ཆགས་པ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་ རའི་འབྲས་བུ་འདྲ་བ་དང་།ཞགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྲིན་བུ་མཐོང་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྲིན་བུ་འདི་དྲུག་གིས་ནི་ལུས་ཀྱི་པགས་པ་ལ་མཛེ་ནད་ཀྱི་ནད་ཐབས་བཞིན་དུ་མཛེ་ལྟར་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །ཟས་ཞུ་བའི་གནས་ལོང་ཀའི་ནང་ན་མི་གཙང་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྲིན་བུ་ཡོད་ དེ།དེ་ཆེར་སྐྱེས་ན་ཐུར་དུ་བཤང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་སྲིན་བུ་དེ་ཆེན་པོར་སྐྱེས་ན་ཕོ་བའི་ནང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕོ་བའི་ནང་དུ་འོངས་ན་དེའི་ཚེ་སྒྲེགས་པ་འབྱུང་བ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དྲི་མི་ཞིམ་སྟེ་ཕྱི་ས་བཞིན་དུ་མནམ་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ གཞང་གི་ནང་མི་གཙང་བའི་ཁྲོད་ན་གནས་པའི་སྲིན་བུ་ལྔ་ཡོད་དེ་སྲིན་བུ་ཁམ་གྱིས་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དལ་གྱིས་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མྱོང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། བརྐམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལུས་ལ་གནོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ལྔ་ཡོད་དེ། དེ་དག་གི་ལུས་ དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་ནི་ཆེན་པོ་དང་།ཟླུམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་དང་། སྦོམ་པོ་དང་། སྨུག་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། དམར་པོར་འདུག་གོ། །སྲིན་བུ་དེ་དག་ནི་ཐུར་དུ་འཁྲུ་བར་བྱེད་དེ། རྟུག་སྐམ་གྱིས་འདེབས་ཤིང་སྲི་བར་བྱེད། ལུས་སྐེམ་པོར་འགྱུར། ལུས་ཁོང་ རྩུབ།སྐྱ་བོ་རྦབ་རྦབ་པོར་འགྱུར། བ་སྤུ་ལངས་ཤིང་འགྲེང་སྟེ། ཕོ་བའི་དྲོད་ཉམས། གཞང་གི་ནང་གཡའ། གཞང་ཕྱིར་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །མཛེ་ནད་དང་། སྲིན་བུ་འབྱུང་བའི་ནད་གཞི་བཤད་པ་སྟེ། ལེའུ་བཅུ་བཞི་པ་རྫོགས་ སོ།། །།རླུང་ནད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་གཞི་བསྟན་པ་སྟེ། ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །རླུང་ནི་མི་འོ་ཅོག་གི་སྲོག་དང་། རྩི་ཤིང་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བ་དང་། གནོད་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ནད་དུ་གྱུར་པའི་རླུང་དང་། ནད་དུ གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་རླུང་དང་།ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རླུང་འདི་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཇི་ལ་ཡང་དབང་བྱེད་པས་ན་སྐྱེ་དགུའི་བདག་ཅེས་ བྱའོ།།ཇི་ཡང་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་འཛིན་པར་བྱེད། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ། ཁྱད་པར་དུ་འཇུག་པ། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ཁྱད་པར་འཇུག་པ། ཀུན་ནས་སྡུད་པ་འཆི་བདག་ཏུ་གྱུར་པ། གཤིན་རྗེར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།

这些虫子的名称总共有七种：即所谓食肠虫、腹内迷乱虫、食心虫、大奇异虫、暗中偷盗虫、草茅花虫、香气虫。这些虫子会食心、口水长流、食物不消化、食物无味、昏厥不醒、使人发呆、引发热病、腹部肿大、身体消瘦、经常打喷嚏、引发感冒。
在血液循环的脉管中，有从血液中产生的微小虫子居住在血液中。它们身体圆形，无手无脚，颜色如铜般红色且极其微小，有些甚至肉眼不可见。这些虫子的名称是：食发根虫、使身体脱毛虫、使毛发打结虫、如无花果果实虫、带绳索虫、见虫。这六种虫子会使身体皮肤产生如麻风病症状的疾病。
在消化之处大肠内有从不净物中产生的虫子，当其生长较大时会随粪便向下排出。如果这些虫子长得更大，就会进入胃中，进入胃中时会引起打嗝，呼出的气息不香，如粪便般臭气。
另外在肛门内不净物中居住着五种虫子：即所谓贪食虫、缓行虫、感受虫、贪婪虫、害身虫这五种。这些虫子的身体形状和颜色有大的、圆的、细的、粗的、褐色的、黄色的、白色的、红色的。
这些虫子会引起腹泻，引发干燥的大便并造成疼痛，使身体消瘦，身体内部粗糙，面色苍白憔悴，汗毛竖立，胃部温度下降，肛门内发痒，肛门外突出。
以上讲述了麻风病和虫病的病因，第十四章完。
下面讲述风病的病因，即第十五章。风对一切人的生命和所有草木都能产生有益或有害的影响，因此有致病的风和非致病的风，以及使身体产生特殊变化的风。
因此，这风被称为遍及全身者，称为一切的本性，称为一切的特征，因为能主宰一切故称为众生主。能排出一切、能执持一切、遍行一切、特别进入、遍行一切而特别进入、从一切处集聚、如死主、如阎罗。

།དེ་བས་ན་ནད་སློང་བའི་རླུང་ ནད་ངན་པར་མི་འགྱུར་བར་ནན་ཏན་གྱིས་ཤིག་།དེ་ཡང་ནད་དམིགས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་ལས་རླུང་གི་བྱེ་བྲག་མདོ་དང་། ཞིབ་ཏུ་བསྟེན་པ་ནི། ན་བ་མེད་ཅིང་ཐ་མལ་པར་གནས་པའི་ཚེ། རླུང་གི་རང་བཞིན་ལས་གང་དང་གང་བྱེད་པ་དང་། རླུང་དེར་གྱུར་ན་ནད་ཅི་དང་ཅི སློང་བ་བཤད་པ་དང་།ཡང་ལྟག་པའི་ནད་དམིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པའི་ནང་ནས་རླུང་གི་མིང་སོ་སོར་བཏགས་པ་དང་། རླུང་གང་དང་གང་ན་གནས་པ་དང་། ལུས་ལ་རླུང་ཐ་དད་པ་རྣམ་ལྔ་ཡོད་པ་གང་ནས་གང་དུ་རྒྱུ་བ་དང་། རླུང་རྣམ་པ་ལྔ་ལས། ཅི་དང་ཅི་བཤད་པ་ རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་།སྐབས་འདིར་ནི་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་པ་ན་ནད་སློང་བར་བྱེད་པའི་ནད་སློང་བའི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དུ་དབྱེ་བ་ནི་འདིར་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་ནི་རླུང་ནད་དུ་གྱུར་པའི་བག་བྱས་པའི་ལུས་ཀྱི་སྲོག་ཟུངས་ཟད་པར་བྱེད་པའི་རླུང་ནད་ལངས ནས།ནང་གྲོལ་གྱི་སྦུ་གུ་དང་། རྩ་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་རླུང་ནད་ཕན་གནོད་གཞན་ཞིག་གིས་ཁོང་པའི་ནང་གང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུས་ནད་དེའི་ཐོག་ཏུ་བསྣན་ཏེ། ཡོག་ཅིང་ཁེབས་ནས་རླུང་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་ཞུ་བའི་གནས་ཕོ་བ་མན་ཆད་དུ་ཞུགས་ཏེ་ན་ན་ལྟོ་སྦོ་ཞིང་ན། རྒྱུ་མའི་ནང་ཁྲུ་ལུ་ལུ་ཟེར། ཐུར་དུ་བཤང་བ་འོང་དུ་མི་བཏུབ། ཆུ་སོར་རྡེའུ་ཆགས་ཏེ་རྡེའུ་སྐྱེ། གཞང་འབྲུམ་སྐྱེད། རྒྱབ་ན་ཞིང་རྐང་པ་ན། རོ་སྨད་མན་ཆད་དུ་དམིགས་སུ་རབ་ཏུ་ཟུག་ཅིང་ནའོ། །ཟས་མ་ཞུ་བའི་གནས་ཕོ་བ་ཡན་ཆད་དུ་ཞུགས་ཏེ་ན་ན་སྐོམ་དད་ཆེ། སློན་བྲོ། དབུགས་མི་བདེ། ལུད་པ་ལུ། སྦོ་ཞིང་འཁྲུ། མགུལ་པ་དང་། གྲེ་བ་མི་བདེ། སྒྲེགས་པ་མང་ཞིང་ཟས་མ་ཞུ་བའི་སྒྲེགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ལྟོ་བ་ཡན་ཆད་དུ་རླུང་ནད་ལངས་ཏེ་ན་ན། རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་མི་བདེ་ལ་མི་གསལ་ཞིང་རྟུལ་ལོ། །པགས པ་ལ་རླུང་ཞུགས་ན་པགས་པ་འགགས་ཤིང་རྩུབ་པའོ།།ཁྲག་ལ་རླུང་ནད་ཞུགས་ན་རབ་ཏུ་ན། གཉིད་ཆེ། ཤ་མདོག་དམར་ལ་ཁ་དོག་མི་སྡུག་པར་འགྱུར། ཐོར་བུ་འབྱུང་། ཁ་ཟས་ཟོས་པ་རྣམས་ལྟོ་ན་རེམ་རེམ་པོར་འདུག་།ཡི་ག་འཆུ། སྐེམ་པོར་འགྱུར། མགོ་འཁོར། ཚིལ་དང་ཤ་ལ་རླུང་ཞུགས་ན་རྨེན་བུ་ལྟ་བུར་འབྱུང་། རབ་ཏུ་ཟུག་ཅིང་ན། རྩུབ་ཅིང་ངལ་སྐྱེན། ལུས་ལྕི། ལུས་ཀྱི་ལྷུ་ཚིགས་ཡན་ལག་རེངས། ཁུ་ཚུར་དང་དབྱིག་པས་ཕོག་པ་སྙམ་བྱེད་དོ། །རུས་པ་ལ་རླུང་ནད་ཞུགས་ན་བརླ་དང་བྱིན་པ་རྗེ་ངར་རབ་ཏུ རྐང་ཟུག་ཕྱོགས་སུ་ན།རུས་པའི་ཚིགས་སུ་ན། ཉམས་སྟོབས་རབ་ཏུ་ཟད་པར་བྱེད་དོ། །རྐང་ལ་རླུང་ནད་ཞུགས་ན། རུས་པའི་ནང་སྟོང་པར་འགྱུར། གཉིད་མེད་རྒྱུན་དུ་ནའོ། །ཁུ་བ་ལ་རླུང་ནད་ཞུགས་ན་ཡང་ན་ཁུ་བ་མྱུར་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཁུ་བ་འབྱུང་དུ་ མི་རུང་བའམ།ཁུ་བའི་མདོག་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་བུད་མེད་ཀྱི་མངལ་དུ་ཁུ་བ་གནས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། །རྩ་ལ་རླུང་ནད་ཞུགས་ན་རྩ་སྦོ་བ་དང་། ནང་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །ཆུ་བ་ལ་རླུང་ཞུགས་ན་དཔྱི་ནས་བརླར་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། གླང་ ཆངས་པ་དང་།ད་རྒན་གྱི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །རུས་པའི་ཚིགས་སུ་རླུང་ནད་ཞུགས་ན། མྱངས་པ་ན་རྐྱལ་པ་རླུང་གིས་གང་བ་བཞིན་དུ་སྐྲང་། བརྐྱང་བསྐུམ་བྱས་ན་ནའོ། །ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་རླུང་ནད་ཞུགས་ན་ཟུག་ཅིང་ན་ལ་ཆག་པ་སྙམ་བྱེད། རེངས་ ཤིང་རྐང་ལག་ཕྱིར་གཡབ་པར་འདོད།ཚོར་བའི་བག་མེད། བེམ་བག་ཏུ་འགྱུར། ཚིགས་འཁུམས་པ་དང་། འདའ་བར་འགྱུར་རོ།

因此，要认真防止引发疾病的风不转变为恶疾。另外，从了知病症品中，应当了知风的差别概要和细节：在无病处于正常状态时，风的自性所作何事，以及风转变时会引发何种疾病的论述；
又从上述病症差别的论述中，风的各种名称，各种风所住之处，身体中有五种不同的风从何处流向何处，以及从五种风中阐述何种内容等，也应当了知。
此处将阐述风转为病时引发疾病的基础和特征分类。其中，风病是指风转为病时，由于所作所为导致身体精气耗尽的风病发作后，内脏管道和大脉中的风病因其他利害而充满腹内，如此叠加于该病之上，覆盖后转为风病。
其中，风病若入住消化之处即腹部以下而痛，则腹部胀痛，肠内咕咕作响，大便难以下行，小便结石成砂，生痔疮，背痛且脚痛，从腰部以下特别剧痛。
若入住未消化之处即腹部以上而痛，则口渴剧烈，恶心，呼吸不畅，咳嗽，胀痛且腹泻，喉咙和咽喉不适，频繁打嗝且因食物未消化而打嗝。
如是，若风病发作于腹部以上而痛，则耳等诸根不适且不清晰迟钝。风入皮肤则皮肤阻塞且粗糙。
风病入血则剧痛，嗜睡，肤色发红且面色不悦，出疹，所食之物在腹中翻腾，食欲不振，消瘦，头晕。风入脂肪和肉则生如腺体之物，剧痛，粗糙且易疲劳，身体沉重，身体关节肢体僵硬，感觉如被拳头和棍棒击打。
风病入骨则大腿和小腿胫骨剧痛向一侧痛，骨节痛，精力极度耗竭。风病入髓则骨内成空，失眠且持续疼痛。
风病入精液则或者精液迅速流出，或者精液不能流出，或者使精液颜色改变。同样，女子子宫中的精液也会如此改变。
风病入脉则脉胀且内空。风入筋则从胯部到大腿疼痛，且成为关节炎和痛风病。
风病入骨节则按压时如充满风的皮囊般肿胀，伸屈时疼痛。风病入遍全身则疼痛且感觉如断裂，僵硬且手脚想向外摆动，失去感觉，麻木，关节收缩且脱位。

།ནམ་ཚོང་ཆེན་པོའི་ནང་ཀུན་དུ་རླུང་ནད་ཡང་དང་ཡང་ཞུགས་ཏེ་འགྲོ་བ་ན་ལུས་འགུལ་ཞིང་འདར་ལ་ནད་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་མིང་ནི་ ལུས་ལ་ནད་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།རོ་སྨད་མན་ཆད་དུ་རླུང་ནད་འགགས་པ་དང་། གྱེན་དུ་སོང་ན་སྙིང་ལ་གནས་ཏེ། སྦུ་གུར་ཞུགས་ནས་སྙིང་དང་། ཀླད་པ་དང་། མུར་འགྲམ་དུ་ཟུག་ཅིང་ན། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཐམས་ཅད་གཞུ་ལྟར་གུག་སྟེ། སྒུར་པོར་འགྱུར། དབུགས་དང་ རྔམ་པ་མི་བདེ་བར་འཐོན།ཧར་མིག་ཏུ་ལྟ་ཞིང་འབྱེད་འཛུམས་མི་ཤེས། ཕུག་རོན་བཞིན་དུ་འཁུན། དྲན་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་གཞན་དབང་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །སློབ་དཔོན་གཞན་དག་ན་རེ། ནད་དེའི་མིང་ཨ་བ་ད་ན་ཀ་ཞེས་བྱའོ་ཞེའོ། །གལ་ཏེ་རླུང་ནད་གཞན་ དབང་ཅན་དེ་སྙིང་གི་གནས་དང་།རེ་ཞིག་བྲལ་བ་ལྟ་ན་ནི། སྐད་ཅིག་ནད་མེད་ཅིང་བདེ་ལ། རླུང་དེ་སླར་སྙིང་ལ་ཞུགས་ན། ཡང་ནད་སྔ་མ་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ། །བུད་མེད་བུ་བྱུང་བའི་འོག་ཏུ་ཁྲག་ཤས་ཆེར་འབྱུང་བའི་རྗེས་ལ་རླུང་ནད་གཞན་དབང་གི་ནད་བྱུང་བའམ། ཡང་ན་སྣད་ པའི་དབང་གིས་རླུང་ནད་བྱུང་ན་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།།མགྲིན་པའི་གཡས་གཡོན་གྱི་འཕར་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་རླུང་ཞུགས་ན་ནི་ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་གུག་ཅིང་རྩ་རེངས་ཏེ་གཡོ་བར་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྩ་ཆེན་པོ་གཞན་རྣམས་སུ་ཞུགས་ཏེ་ལུས་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ལུས་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཞུ་ལྟར་འཁུམས་པར་འགྱུར་རོ།།རླུང་ནད་དེའི་ཤུགས་དྲག་ཏུ་སྐྱེ་ན་ནི། ཡན་ལག་ཆག་པ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་ན། ཧར་མིག་ཏུ་ལྟ་ཞིང་འབྱེད་འཛུམས་མི་ཤེས། གླལ་བདེ་བར་མི་ཕྱིན། སོ་འཁྲིག་།སྟོད་དུ་སྐྱུག་།རྩིབ་ལོགས་གཉིས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན། སྐད་ གསལ་པོར་མི་ཕྱིན།འགྲམ་པ་དང་། རྒྱབ་ཀྱི་སྒལ་ཚིགས་དང་མགོ་བོ་རྣམས་རེངས་ཤིང་བསྒུལ་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། རླུང་དེའི་མིང་ནི་ད་རྒན་ལུས་ནང་དུ་གུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ད་རྒན་ཕྱིར་དགྱེ་བའི་རླུང་གི་མཚན་མ་ཡང་དེ་འདྲ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་ལུས་ཕྱིར་གྱེད་ཅིང་རླུང་ གིས་མགོ་རྒྱབ་ཏུ་འདྲེན་ལ།བྲང་མདུན་དུ་འབུར། གཉའ་བ་སོས་འབྲད་པ་སྙམ་སེམས། བཞིན་མདོག་འགྱུར། ཚབས་ཆེར་རྔུལ་འབྱུང་། ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལྷོད་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི། དེ་རྒན་གྱི་ནད་ལུས་ཕྱིར་དགྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་ན་རེ་རླུང་ དེའི་མིང་ནི་གཞུ་ལྟར་རེངས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེའོ།།ཡང་སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེའི་མིང་ནི་རླུང་ནད་ཤུགས་དྲག་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གནད་ཀྱི་སྟེང་དུ་རྨ་འབྱུང་སྟེ་དེར་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་གཞན་དག་རླུང་གིས་ཕུལ་ཏེ། རྐང་པ་ཡན་ཆད་མགོ་བོ་མན་ཆད་ལུས་ ཀུན་ནད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་དེ་ཡང་སྦོམ་པ་དང་།ལུས་སྐྱ་བོ་རྦབ་རྦབ་པོར་གྱུར་པ་ནི་རྨའི་ད་རྒན་ཞེས་བྱ་སྟེ་སྤང་བར་བྱའོ། །གོང་དུ་བཤད་པའི་རླུང་ནད་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རླུང་གི་ཤུགས་དང་བྲལ་ན་ནི་ནད་མེད་ཅིང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །ལྕེ་ལ་སོ་ཤིང་ལ་སོགས་པས་ བཞར་དྲགས་པ་དང་།བཅའ་བ་སྐོམ་པོ་སྲ་བ་བཅས་པ་དང་། ཁུ་ཚུར་དང་རྡོ་བ་ལ་སོགས་པས་སྣད་པའི་དབང་གིས་འགྲམ་པའི་རྩ་བའི་རླུང་འཁྲུགས་ཏེ། འགྲམ་པ་གཡས་གཡོན་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བ་ནས་བསྐྱོད་ཅིང་ཉམས་པར་བྱས་ཏེ། ཁ་རྟག་ཏུ་གདངས་པ་འམ་ཡང་ ན་འཛུམས་པར་བྱེད་དེ།བཟའ་བ་དང་། སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་དེ་ནི་འགྲམ་པ་རང་གི་གནས་ནས་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ།

当大气中风病反复进入身体时，身体会颤抖震动并引发疾病。这种情况称为'入身病'。
当风病阻塞于下体，上行至心时就会停留于心，进入通道后会引起心、脑和面颊疼痛，同时全身如弓般弯曲，变得驼背，呼吸和喘息不适，目光呆滞且不能开合，如鸽子般呻吟，意识受损，这种病称为'他缘病'。其他导师说这种病称为'阿巴达那迦'。
如果他缘风病暂时离开心脏部位，会瞬间无病而安乐，但当风气再次进入心脏，先前的病症又会复发。
妇女产后大量出血后发生他缘风病，或因打击而引起的风病都很难治愈。
当风进入喉部左右两侧脉络时，胸部以上会弯曲僵硬并颤动，同样地，风进入其他大脉并遍布全身时，整个身体会如弓般蜷缩。
当风病势头猛烈发作时，会感觉肢体像断裂般疼痛，目光呆滞不能开合，打哈欠不顺畅，牙关紧咬，上吐，两肋疼痛，说话不清，面颊、脊椎和头部僵硬难以活动，这种风病称为'痉挛内弯病'。
至于痉挛外反风病的症状也类似，特别是身体向外弯曲，风使头部向后牵引，胸部向前突出，感觉颈部像要断裂，面色改变，大量出汗，所有肢体松弛，这称为'痉挛外反病'。有些导师说这种风病叫做'如弓僵硬'，还有些导师说它叫做'猛烈风病'。
当要害部位出现创伤，风等其他病因相互推动，从脚到头遍布全身，身体浮肿，呈现苍白浮肿状态，这称为'创伤痉挛'，应当避免。
上述五种风病，如果失去风的力量，就会无病而安乐。
因过度用牙签等刮舌头，或咬硬而干的食物，或因拳头、石头等打击而导致面部脉络的风气紊乱，从两颊根部动摇损伤，使口常常张开或闭合，进食和说话都极其困难，这种风病称为'面部错位风病'。

།ལྕེའི་རྩེ་མོ་ན་སྨྲ་བར་བྱེད་པའི་རྩ་ཡོད་དེ། དེའི་ནང་དུ་རླུང་ཞུགས་ནས། ལྕེ་ལྡིབས་ཤིང་ལྐུགས་པར་འགྱུར་ ཏེ་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བའི་རོ་ཡང་མི་ཚོར།སྨྲ་ཡང་མི་ནུས་པ་དེ་ནི་ལྕེ་ལྡིབས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ། །རླུང་ནད་ཀླད་པའི་གཞོགས་ཕྱེད་ན་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མགོས་ཁུར་ཆེན་པོ་ཁྱེར་བ་དང་། དགོད་དྲགས་པ་དང་། ཚིག་དྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྡངས་ པ་དང་།གདོང་ཡོན་པོར་གཅུས་ནས་སྦྲིད་པ་གཏོང་བ་དང་། གཞུ་སྲ་སྟེ་མ་འདྲེན་པ་དང་། མལ་སྟན་མཐོན་དམན་མི་སྙོམས་པ་ལ་ཉལ་བ་དང་། བཅའ་བ་སྐམ་པོ་སྲན་ཏེ་མ་འཆའ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་ནད་སྐྱེས་པའི་བག་བསྟེན་པས་རླུང་ འཕེལ་ཏེ།རོ་སྟོད་དུ་ཞུགས་ནས་ཁ་གདོང་གི་གཞོགས་ཕྱེད་ཡོན་པོར་བྱས་ཏེ། དེ་སྨྲ་བ་དང་། དགོད་པ་དང་། ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཡོ་བར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་ནད་པའི་མགོ་བོ་ཡང་འགུལ་ཞིང་དམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐད་མི་ཕྱིན་པ་དང་། ཧར་མིག་ཏུ་ལྟ་ཞིང་འབྱེད་ འཛུམས་མི་ཤེས་པ་དང་།སོ་འགུལ་བ་དང་། སྐད་འཛེར་བ་དང་། སྒྲ་མི་ཐོས་པ་དང་། སྦྲིད་པ་མི་ཐོན་པ་དང་། དྲི་མི་ཚོར་བ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། རྨོངས་པ་དང་། གཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་སྡངས་པ་དང་། མཆིལ་མ་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་འདོར་བ་དང་། ལྟ་བ་ཡང་མིག་ ཡ་གཅིག་ལྟ་ཞིང་འཛུམས་པ་དང་།ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་མི་བཟད་པར་ན་བ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལུས་ཀྱི་རོ་སྨད་ཀྱི་གཞོགས་ཕྱེད་ཀྱང་དེ་ལྟར་ན་བ་ཡོད་ཅེས་ཟེར་རོ། །ཡང་གཞན་དག་ན་རེ་ད་རྒན་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡང་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། ། རླུང་ནད་ཁྲག་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྐེ་རྩའི་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་དེས་རྩ་རྣམས་རྩུབ་པ་དང་། ནད་དང་བཅས་པ་དང་། མདོག་གནག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་རྩ་འཛིན་པའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱ་སྟེ་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །རླུང་གིས་ལུས་ཀྱི་གཞོགས་ཕྱེད་བཟུང་སྟེ་དེས་རྩ་དང་རྒྱུས་པ་བསྐམ་པར་བྱས་ནས། གཞོགས་ཕྱེད་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་དོ། །ཚིགས་ཀྱི་བོགས་རེ་ཡང་བྱེ་ཞིང་ལྷོད། གཞོགས་ཕྱེད་ཀྱི་ལས་ལ་སྦྱོར་མི་ནུས། ཚོར་བ་མེད་ཅིང་བེམ་བེམ་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྨན་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཡན་ལག་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ནད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང སྨན་པ་གཞན་དག་ན་རེ་གཞོགས་ཕྱེད་སྐམ་པ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་པའི་རླུང་ནད་ཀྱང་ལུས་ལ་ཚོར་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་མཚན་མ་གོང་མ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ནི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་པས་དེ་རླུང་ནད་ཉི་ཚེ་གཞོགས་ཕྱེད་སྐམ་པ་ནི་གསོ་དཀའ་ བ་ཡིན་ནོ།།ནད་གཞི་གཞན་དང་འདྲེས་པས། གཞོགས་ཕྱེད་སྐམ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བས་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཀྱིས་གཞོགས་ཕྱེད་སྐམ་པ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །རླུང་ནད་མ་ཞུ་བ་དང་། བད་ཀན་དང་འདྲེས་ནས་རྩའི་རྒྱུན་སྲང་ཆོད་དེ། དེས་ལུས་ཐམས་ཅད་ཤིང་ བཞིན་དུ་རེངས་པར་བྱས་ནས།བརྐྱང་བསྐུམ་མི་ནུས་པ་ནི་ཤིང་ལྟར་རེངས་པའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ། །རླུང་ནད་ཕྲག་པའི་རྩ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་ཕྲག་པའི་རྩ་འཁུམས་ཏེ་ལག་ངར་མི་ཐེག་ཅིང་། འགུལ་བསྐྱོད་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་དཔུང་པ་འཇས་པའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ། །རླུང་ གིས་ལག་པའི་མཐིལ་ཕྱོགས་སོར་མོ་དང་འབྲེལ་པའི་ཆུ་བ་རྣམ་པར་འཁུམས་ཏེ།ན་བས་ཉམ་ཐག་ཅིང་ལག་པ་གཡོ་བ་ལ་སོགས་མི་ཤེས་པ་སྟེ། དེའི་མིང་ནི་རླུང་ནད་བི་ཤ་ཙེ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་རླུང་རྐེད་པའི་གནས་སུ་བརྟེན་ཏེ་བརླའི་ཆུ་བའི་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་འཐེང་བར་ འགྱུར་བ་དེ་ནི་རླུང་ནད་འཐེང་པོ་ཞེས་བྱའོ།

舌尖有发声的脉，当风入于其中时，舌头会麻木变哑，不能感知饮食之味，也不能说话，这就是所谓的舌麻风病。
所谓头部半边疼痛的风病是：因头顶重物、过度大笑、激烈说话，以及生气、歪着脸打喷嚏、弓箭拉得太紧、睡在高低不平的床褥上、咀嚼干燥的食物等风病诱因而导致风增长。
风入于上身后使半边脸歪斜，说话、大笑和观看时都会歪斜。因此病人的头部会摇动并变得僵硬。同样会出现声音不清、目光呆滞且不会眨眼、牙齿摇动、声音嘶哑、听不见声音、打不出喷嚏、闻不到气味、记忆力减退、昏迷、睡中生气、口水流向左边、一只眼睛看且眨眼，以及锁骨以上剧痛等症状。
有些医师说身体下半部分也会出现同样的疼痛。其他人则说老年性半身不遂也具有这些特征。
风病依附于血液，进入颈部脉中，使脉变得粗糙、带病且发黑，这就是所谓的脉束风病，是无法治愈的。
风占据身体一侧，使脉和筋腱干枯，损害任何一侧。关节松动，半边身体无法工作，失去知觉变得麻木，有些医师称之为单侧肢体病，其他医师则称之为半身枯萎。
遍及全身的风病也有类似上述的无知觉等症状，这被称为全身性疾病，其中单纯性半身枯萎风病难以治愈。
与其他病因混合的半身枯萎极难治愈，不可医治。因肺痨引起的半身枯萎应当放弃治疗。
风病与消化不良和痰混合，切断脉道，使全身像木头一样僵硬，无法伸展屈曲，这就是所谓的木样僵直风病。
风病入侵肩部脉络时，肩部脉络会收缩，手臂无力且不能活动，这种病称为肩膀瘫痪风病。
风使手掌与手指相连的筋脉完全收缩，疼痛难忍且手不能活动等，这种病称为毗舍遮风病。
当风依附于腰部位置，进入大腿筋脉内而导致跛行，这就是所谓的跛足风病。

།དེ་ལྟར་རླུང་དེ་བརླའི་ཆུ་བ་གཉིས་ཀ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་འཕྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་རླུང་ནད་འཕྱེ་བོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་རླུང་ནད་འགྲོ་བར་རྩོམ་པ་ན་མི་བརྟེན་ཞིང་འདར་བ་དང་། འཐེང་བ་ལྟར་འགྲོ་བ་དེ་ནི་ཚིགས་ཀྱི་འབྱོར་མཚམས་ དབྱེ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་སྲན་མ་ལྟར་འཐེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཅུང་ཟད་མ་ཞུ་བ་དང་ཅུང་ཟད་ཞུ་བའི་སྟེང་དུ་ཟས་ཟོས་པ་དང་། དྲོ་གྲང་འདྲེས་པར་ཟོས་པ་དང་། སྐམ་པ་དང་རློན་པ་འདྲེས་མར་བསྟེན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཟས་ལྕི་བ་དང་། སྣུམ་ཆེས་པ་ བསྟེན་པ་དང་།འདུག་གནས་མི་བདེ་བ་ལ་འདུག་པ་དང་། མི་ནུས་བཞིན་དུ་ལས་རྩོམ་པ་དང་། ཉིན་པར་ཉལ་བ་དང་། མཚན་མོ་གཉིད་མི་ལོག་པ་དང་། རྒྱུ་དེ་དག་གིས་བད་ཀན་དང་ཚིལ་གཉིས། རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་། བཅས་པར་འཁྲུགས་ ནས་མ་ཞུ་བ་ཚབས་ཆེར་སོགས་ཏེ།དེས་ལུས་ཉམ་ཐག་ཅིང་བད་ཀན་ཚོར་བ་མེད་པའི་བརླའི་རུས་པའི་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་བརླ་རེངས་ཤིང་འདེགས་མི་ནུས་ལ་གྲང་བ་དང་། ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། གཞན་གྱི་བརླ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། ལྕི་བ་དང་། མི་བཟད་པར་ན་བ་དང་། འགྲོ་ མི་ནུས་པ་དང་།ཡན་ལག་བརྡུངས་པ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། བདོ་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། སྙོམ་བག་ཏུ་སྐྱུགས་བྲོ་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། རྐང་པ་སྒྱིད་ཞན་ཅིང་ཞིག་པ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། རྐང་པ་འདེགས་ པ་དཀའ་བ་དང་།ཚོར་བ་མེད་ཅིང་བེམ་བེམ་པོར་འདུག་པ་དང་། མཚན་མ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་རླུང་ནད་ནི་བརླ་རེངས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །སྨན་པའི་སློབ་དཔོན་གཞན་དག་ན་རེ་ཕྱུག་པོའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །པུས་མོའི་དབུས་སུ་རླུང་དང་ཁྲག་འདྲེས་ཏེ་ཞུགས་ ནས་པུས་མོའི་སྟེང་དུ་སྐྲངས་ཏེ་ཟུག་གཟེར་ཆེ་བ་ཅེ་སྤྱང་གི་མགོ་ལྟར་སྦོམ་པར་གྱུར་པ་ནི་རླུང་ནད་ཅེ་སྤྱང་གི་མགོ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།རྐང་པ་བབ་ཅོལ་དུ་བོར་བའམ། ཡང་ན་ཆད་ཅིང་ངལ་བ་ལས་རླུང་སྐྱེས་ཏེ་རབ་ཏུ་ཟུག་ཅིང་ན་ལ་ལོང་མོ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རླུང་ནད་ཚེར་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །རྐང་ པའི་རྟིང་པ་དང་སོར་མོར་འབྲེལ་པའི་ཆུ་བ་ལ་རླུང་གིས་གནོད་ཅིང་ཉམ་ཐག་པར་བྱས་ཏེ་བརླ་ནས་ཡར་འཇུག་ཅིང་འགྲོ་བ་དེ་ནི་རླུང་ནད་གྲི་ཏྲ་སི་ཞེས་བྱའོ།།ཞེས་བཤད་དོ། །གོང་དུ་སྨོས་པའི་རླུང་ནད་བི་ཤ་ཙེ་ཞེས་བྱ་བ་ལག་དར་གྱི་ནད་དང་། གྲི་ཏྲ་སི་ཞེས་བྱ་བའི་བརླའི་ནད་དེ་གཉིས་ ཀ་ཡང་ཟུག་གཟེར་ཤིན་ཏུ་དྲག་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་གཉིས་ཀྱི་མིང་ནི་རླུང་ནད་ཁ་ལི་ཏི་ཞེས་བྱའོ།།རྐང་པ་གཉིས་བརྩེ་སྟེ་ཚོར་བ་བེམ་བེམ་པོར་གྱུར་པ་ནི། བད་ཀན་དང་རླུང་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྐང་པ་བརྩེ་བའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ། །གང་གི་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་དང་རླུང་འཁྲུགས་པས་ རྐང་པ་ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་།འཆག་པ་དང་འགྲོ་བའི་དུས་སུ་ཆེར་ཚ་བ་དེ་ནི་རླུང་ནད་རྐང་པ་ཚ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རླུང་གི་ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།

如是风入于两腿筋脉，即成跛行，其名为风病跛行。又风病初发时不稳而颤抖，行走如跛，此乃关节脱节，此名如豌豆跛行之风病。
稍未消化及稍消化之上食用饮食，冷热混杂而食用，干湿混合而食用，如是食用沉重及过于油腻之饮食，坐于不适之处，不量力而作事，日间睡眠，夜晚失眠，由此等因素导致痰饮、脂肪二者，风及胆汁任一与之相乱而成重度不消化。
由此身体疲惫，痰饮无知觉入于腿骨之内而腿僵硬不能抬起且发冷，无知觉，感觉是他人之腿，沉重，剧痛难忍，不能行走，感觉肢体被击打，坐立不安，昏沉欲吐，食欲不振，发热，脚软弱如断，抬脚困难，无知觉而麻木，具此等症状之风病名为腿僵硬，如是所说。其他医师则称为富人风病。
膝中央风血混合而入，膝上肿胀剧痛，如狼头般粗大，此名如狼头风病。脚胡乱放置，或因断续疲劳而生风，剧痛依附于踝骨，此名如刺风病。
从脚跟至趾相连之筋脉为风所害而衰弱，从腿向上蔓延，此名为格日札西风病。如上所述之毗舍遮风病即手臂病，及格日札西即腿病二者，皆为剧痛，此二者名为卡利提风病。
两脚交错而麻木，乃痰饮与风相乱，此名为脚交错风病。若因血、胆汁及风相乱而脚灼热，行走时更为炽热，此名为脚热风病。风病病因品第十五终。

། །།དེ་ནས་དྲེག་ནད་ཀྱི་ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ ཁྲག་འཁྲུགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཚ་བ་སྐྱེད་པའི་ཟས་དང་།སྲོག་ཆགས་ཆུ་ན་སྤྱོད་པའི་ཤ་དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། འབྲས་ནིས་པ་དང་། སྐྱུར་དང་། ཆང་དང་། དར་བ་སྐྱུར་པོ་དང་། ཞོ་སྐྱུར་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྟེན་པ་དང་། གང་ཡང་མི་མཐུན་པའི་ རྫས་ཡུལ་སེར་ཆེ་བ་ནས་བྱུང་བའི་ཤ་དང་།མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། སྦྲང་རྩི་ལྷན་ཅིག་ཟོས་པ་དང་། འོ་མ་དང་འབྲུའི་མྱུ་གུ་ལྷན་ཅིག་ཟོས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དེ་དག་ལོག་པར་བསྟེན་པ་དང་། འདི་བཞིན་ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་པ་དང་། མཚན་མོ་གཉིད་མི་ལོག་བ་དང་། ཉལ་པོ་དྲགས་ པ་དང་།སྐྱིད་དེ་བ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་དྲག་ཤུལ་མ་མྱོང་བ་དང་། ལུས་སྣད་པ་དང་ལུས་མ་དག་པ་དག་།སྐྱོན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་མི་དག་གི་ཁྲག་འཁྲུགས་པ་དང་། གཞན་ཡང་རླུང་སྐྱེ་བའི་ཟས་བསྟེན་པས་རླུང་ལམ་གཞན་དུ་སོང་སྟེ་ཁྲག་དང་རླུང་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་གནོད་པར་ བྱེད་ཅིང་མི་བདེ་བ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་མིང་ནི་ཕྱུག་པོའི་ནད་ཅེས་ཀྱང་བྱ། འཐེང་བའི་ནད་ཅེས་ཀྱང་བྱ། བ་ས་ལ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། རླུང་དང་ཁྲག་འདྲེས་པའི་དྲེག་ནད་ཅེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ནད་དེ་ཡང་ཐོག་མར་རྐང་པ་གཉིས་སུ་རྒྱུག་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་ རྟ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞོན་པའི་རྐང་པ་འཕྱང་བ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དྲེག་ནད་ཐོག་མར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྩུབ་པ་དང་། ཡང་ན་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྔུལ་བའམ། ཡང་ན་ལུས་ཀྱི་མདོག་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་མཛེའི་ནད་ཐོག་ མ་འབྱུང་བའི་ཚུལ་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཤིན་ཏུ་མ་རུངས་པ་དང་། ཡན་ལག་ལྷོད་པ་དང་། པུས་མོ་དང་བྱིན་པ་དང་བརླ་དང་། རྐེད་པ་དང་། ཕྲག་གོང་དང་། ལག་པ་དང་། རྐང་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་རྣམས་སུ་གཡའ་བ་དང་། འགུལ་བ་དང་། ན་བ་དང་། ཆག་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ལྕི་བ་དང་། ཚོར་བ་ཆུང་བ་དང་། ནད་ཡང་དང་ཡང་ལྡང་དུབ་བྱེད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དྲེག་དེ་རྣམས་རྐང་པ་གཉིས་ལ་གནས་པའམ། ཡང་ན་ལག་པ་གཉིས་ལ་གནས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་གཉིས གང་ཡང་རུང་བ་ལས་ལུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་འགྲོ་སྟེ།ཅི་ལྟར་བྱི་བ་ཁྲོས་པའི་མཆེ་བའི་དུག་གིས་ལུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་དང་པོ་ཤ་དང་པགས་པའི་ཕྱི་རིམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་འགྲོ་སྟེ། དེའི་མིང་ནི་རྟོགས་པར་སླ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་ རིམ་གྱིས་ཐ་མར་ལུས་ཟུངས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཁྱབ་པར་འགྲོ་སྟེ།དེ་ནི་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་དྲེག་ནད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྟོགས་སླ་བའི་དྲེག་ནད་ནི་གོང་གི་གཡའ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཞན་ཡང་པགས་པ་བྱེར་བ་དང་། མདོག་ སྨུག་ནག་ཏུ་འཇུག་པ་དང་།དམར་བ་དང་། བྱ་རྨྱང་དང་བཅས་པ་དང་། རབ་ཏུ་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་དྲོ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་དྲེག་ནད་ནི་གོང་མ་པས་ཤས་ཆེར་ན་ཞིང་ཟུག་པ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། མཁྲང་བ་དང་། ཚོས་པ་སྙམ་བྱེད་པ་ དང་།རླུང་ཚིགས་དང་། རུས་པ་དང་རྐང་གི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ། བཅད་པ་སྙམ་སེམས་ཤིང་ནང་དུ་རྒྱུ་ཞིང་ནད་ཀྱི་ཤུགས་དྲག་པའི་ཚེ་ལུས་སྒུར་བ་དང་། ཞ་བ་དང་འཐེང་བར་བྱེད། ལུས་ཐབས་སུ་རྒྱུ་བ་ཡིན་ནོ།

接下来要讲述关于痹症病根的章节。其中，由于食用搅动血液并产生热的食物，以及水生动物的肉类，豆类，绿豆，陈旧的米，酸性食物，酒类，酸奶清，酸奶等食物，以及食用任何不相宜的物质，从黄土地区获得的肉类，豌豆与蜂蜜同食，牛奶与谷芽同食，错误地使用这些配伍，以及如此白天睡觉，夜晚不眠，过度房事，不经常进行散步等剧烈运动，身体疲惫和身体不洁等。
这些过失会导致人们血液紊乱，另外，食用引起风的食物会使风道偏离，使血液和风互相损害而产生不适。这种病也称为富人病，也叫跛足病，也叫巴萨拉病，也叫风血混合的痹症，这些都是它的异名。
这种病最初在两腿游走，特别是骑马等时悬空的腿部等处最为明显。痹症最初发病的形式是非常粗糙，或者非常光滑，出现大量汗液，或者身体颜色改变等，与麻风病初期发病的形式相似。同样，身体极度不适，四肢松软，在膝盖、小腿、大腿、腰部、肩部、手臂、脚等关节处发痒、抽动、疼痛、感觉断裂，身体沉重，知觉减退，病情反复发作等症状。
这些痹症或者存在于两腿，或者存在于两臂，从其中任何一处都会蔓延至全身，就像被愤怒的老鼠咬伤后毒素遍布全身一样。它首先遍布肌肉和表皮的外层，这种称为容易识别的痹症。然后逐渐最终遍布所有身体组织，这称为难以识别的痹症。
其中容易识别的痹症具有上述发痒等症状，另外还有皮肤粗糙、颜色变暗、发红、伴有瘙痒、剧烈发热和发烫等症状。难以识别的痹症比前者疼痛更剧烈，并伴有肿胀、僵硬、感觉烧灼，风进入关节、骨骼和筋脉内部，感觉像被切割一样，在体内游走，当病情严重时会导致身体弯曲、瘫痪和跛行，使身体歪斜行走。

།དེ་ལ་རླུང་ཤས་ཆེ་བའི་དྲེག་ནད་ནི་ཟུག་གཟེར་བ་དང་། པར་ པར་བྱེད་པ་དང་།ན་བ་དང་། ལུས་སྐྲང་ཞིང་རྩུབ་པ་དང་། མདོག་གནག་པ་དང་། སྔོ་བསངས་སུ་འདུག་པ་དང་། ཡང་དང་ཡང་ན་ཞིང་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། རྩ་ཆེན་པོ་དང་ཚིགས་དང་སོར་མོ་རྣམས་འཁུམས་པ་དང་། ལུས་བཅིངས་པ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་ཤིན་ཏུ་ན་བ་དང་། གྲང་བ་ལ་ཞེ་སྡང་བ་དང་། ལུས་ལ་གྲང་བས་རེག་ན་བདེ་བ་དང་། རེངས་པ་དང་། ལུས་ལ་ཚོར་བ་མེད་ཅིང་བེམ་བེམ་པོར་འདུག་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་གི་ཤས་ཆེ་བའི་དྲེག་ནད་ནི་རབ་ཏུ་སྐྲང་བ་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། ཟངས་མའི་མདོག་འདྲ་བ་དང་། ལུས་བེམ་བེམ པོར་ཡུངས་ཀར་གྱི་འདག་གུས་བསྐུས་པ་བཞིན་ཆ་ཙེག་ཙེག་སེམས་པ་དང་།སྣུམ་པ་དང་། རྩུབ་པས་ཞི་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་རུལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་དྲེག་ནད་ལ་ནི་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་པ་ པ་དང་།རྔུལ་ཆེ་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། མྱོས་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། རེག་མི་བཟོད་པ་དང་། ན་བ་དང་། མདོག་དམར་བ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། ཚོས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དྲོ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བའི་དྲེག་ནད་ནི་ལུས་འགུལ་མི་ཤེས་པ་དང་། ལུས་ ལྕི་བ་དང་།ཚོར་བ་མེད་ཅིང་བེམ་བེམ་པོར་འདུག་པ་དང་། མདོག་སྣུམ་པ་དང་། ལུས་གྲང་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་ཅུང་ཟད་ན་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དྲེག་ནད་ཉེས་པ་འདྲེས་པའི་ལས་གཉིས་ལྡན་པའམ། གསུམ་འདུས་པའི་མཚན་མ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་ནད་གཅིག་ཤས་ཆེ་བའམ་གསར་དུ་བྱུང་ བ་ནི་གསོར་རུང་ངོ་།།ནད་གཞི་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ནི་མི་ལ་ཙམ་དུ་གསོར་ནུས་སོ། །ནད་གཞི་གསུམ་གྱི་དྲེག་ནད་ཆུ་སེར་འཛག་པ་དང་། རེངས་པ་དང་ཐོར་བུ་འཕྱང་བ་དེ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །རྐང་ལག་གི་ཚིགས་རྣམས་སུ་ཁྲག་རྒྱུ་བའི་རྩ་རླུང་གིས་བཀག་ན་རླུང་དང་ཁྲག་ཕན་ཚུན་ཕྲད་ནས་ཟུག་གཟེར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཡིན་ ཏེ།དེ་ནི་མྱུར་དུ་སྲོག་འདོར་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་གི་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་ལས། སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ནི་ཁ་ཟས་རྩུབ་པ་དང་། རྩོལ་བ་དྲགས་པ་དང་། སྨྱུང་བར་འདུག་པ་དང་། ཁ་ཟས་དྲགས་པ་དང་། འགྲངས་ཆེས་པ་དང་། སྣང་བ་དང་། ལམ་གྱིས་དུག་པ་དང་ཤུགས་དྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། འབྱུང་བའི་ ཤུགས་འགགས་པ་དང་།རྒྱུ་དེ་དག་གིས་རླུང་འཁྲུགས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་ལ་གནོད་པར་བྱས་ཏེ། སྣ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། ཉམ་ཐག་པར་ན་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་དོ། །དེ་ལ་སྟོད་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྲིད་པ་དང་། །སྒྲེགས་པ་དང་། སྐྱུག་པ་ དང་།གཉིད་དང་དེ་རྣམས་དགག་པ་དང་། ཁུར་ལྕི་བ་ཁུར་བ་དང་། ངུ་དྲགས་པ་དང་། དགོད་དྲགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་རླུང་འཁྲུགས་ཏེ། མགུལ་པ་འགགས་པ་དང་། སེམས་ཉམས་པ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མགུལ་པའི་སྦ་བ་ལ་སོགས་པ་ནམ་ ཚོང་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་དེ་དང་དེ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།

关于风分较重的垢病，其症状为：疼痛刺痛，麻木，疼痛，身体肿胀且粗糙，颜色发黑，呈青灰色，反复疼痛且难以平息，大脉、关节和手指收缩，感觉身体被束缚且剧痛，厌恶寒冷，身体接触冷物感到舒适，僵硬，身体无感觉且麻木。
血分较重的垢病症状为：严重肿胀，刺痛疼痛，呈铜色，身体麻木如涂抹芥子泥般刺痒，油腻，粗糙难以平息，瘙痒且腐烂。
胆分较重的垢病症状为：灼热发烫，昏沉，大量出汗，昏厥，醉酒状，口渴严重，触摸难忍，疼痛，颜色发红，肿胀，发炎，极度发热。
痰分较重的垢病症状为：身体无法活动，身体沉重，无感觉且麻木，颜色油腻，身体发冷，瘙痒且略有疼痛。
对于垢病病邪混合的情况，应当了解具有两种或三种病邪聚合的症状。其中单一病邪较重或新发的可以治愈。具有两种病邪的勉强可以治疗。三种病邪的垢病伴有浆液渗出、僵硬和疙瘩下垂的应当放弃治疗。
当手脚关节中血液运行的脉被风阻碍时，风和血相互遇合而产生剧烈疼痛，这种情况会迅速危及生命。
关于风的五种本性中，称为命风的风是由粗糙饮食、过度劳作、禁食、饮食过量、过度饱食、晕眩、疲劳于路途、剧烈言语、呼吸受阻等原因而紊乱，损害眼等感官，产生流鼻涕、痛苦、口渴严重、咳嗽、呼吸不畅等症状。
其中称为上行风的风是由打喷嚏、打嗝、呕吐、睡眠及其阻碍、负重、过度哭泣、过度大笑等原因而紊乱，导致喉咙堵塞、神志不清、呕吐、食欲不振、感冒，同样也会引起喉部肿块等颈部以上的各种疾病。

།ཁྱབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ནད་ནི་འགྲོ་དྲགས་པས་རང་གི་གནས་ཉམས་པ་དང་། རྩེད་མོ་ཤིན་ཏུ་དྲགས་པ་མི་བཟད་པ་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ཟས་མི་མཐུན་པ་དང་། རྩུབ་པ་བསྟེན་པ་དང་། འཇིགས་པ་དང་། དགའ་ཆེས་པ་དང་། ཡི་བསད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་ འཁྲུགས་ཏེ།རྒ་བ་དང་ཉམས་སྟོབས་འཇིག་པར་བྱེད་ཅིང་། ལུས་སྐྲང་བ་དང་། སེམས་གཡེངས་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ན་ཞིང་ཟུག་པ་དང་། སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཚོར་བ་མེད་ཅིང་བེམ་བེམ་པོར་གྱུར་པ་དང་། མཛེ་ནད་དང་ཤུ་བ་མཆེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་ལུས་ཐམས་ ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནི་ཟས་མ་སྙོམས་པ་དང་། སྔ་མ་མ་ཞུ་བར་ཟ་བ་དང་། ཟས་རྙིང་པ་ཟ་བ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པར་གཉིད་ལོག་པ་དང་། མཚན་མོ་གཉིད་མ་ལོག་པ་དང་། རྒྱུ་དེ་དག་གིས་འཁྲུག་ པར་བྱེད་དེ།གཟེར་བ་དང་། སྐྲན་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། ཞུ་བ་དང་། མ་ཞུ་བའི་གནས་སུ་ནད་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཟས་རྩུབ་པ་དང་། འཇུ་དཀའ་བ་ཟོས་པ་དང་། རྟ་ལ་སོགས་པ་བཞོན་པའི་སྟེང་ནས་ལྷུང་བ་དང་། བཞོན་པ་ལ་ རྟག་ཏུ་བརྟེན་པ་དང་།གནས་གཅིག་ཏུ་ཡུན་རིངས་བ་དང་། འགྲོ་བ་ལ་རྟག་པ་དང་། རྒྱུ་དེ་དག་གིས་ནད་འཁྲུགས་ཏེ། མ་ཞུ་བའི་གནས་ལ་བརྟེན་ནས་གཅིན་ནད་དང་། ཁུ་ཆུའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། གཞང་ཕྱིར་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་གསོ་དཀའ་བ་མང་དུ་སྐྱེད་ དོ།།སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རླུང་ལྔ་པོ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་མ་ཞུ་བ་དང་། ལྷན་ཅིག་ལྡན་ན་ནི་ལུས་སྙོམ་པ་དང་། འགུལ་མི་ཤེས་པ་དང་། ཁོང་ལྕི་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། སྒྱིད་ཞན་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། མེའི་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། ཚ་བ་དང་རྩུབ་པ་ལ་མངོན་པ་ཆགས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཟོས་ན་བདེ་བ་དང་། རྟགས་འདི་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མ་ཞུ་བ་དང་མི་ལྡན་ན་ནི་རྟགས་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རླུང་དེ་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་ནད་གཞན དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ཡང་དེའི་དབྱེ་བ་དམིགས་ཀྱིས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་རླུང་ནད་མཁྲིས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྟགས་ནི་ལུས་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཟུག་གཟེར་ཆེ་བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། མུན་འཐིབས་ཞེས་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཚ་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམས་ཟོས་ན་ལུས་ཚ་བ་སྐྱེད་པ་དང་། བསིལ་བ་འདོད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་དང་ལྡན་པའི་རྟགས་ནི་ལུས་བསིལ་བ་དང་། ཁོང་གྲང་བ་དང་། ཟུག་གཟེར་ཆེ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཚ་བ་དང་། དྲོ་བ་ཟོས་ན་ལྷག་པར་བདེ་བ དང་།སྨྱུང་བ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། ཁ་ཟས་རྩུབ་པ་དང་། དྲོ་བ་དང་འདི་རྣམས་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ཁྲག་དང་བཅས་པའི་རྟགས་ནི། ཤ་དང་པགས་པའི་ནང་དུ་ཚ་ཤས་ཆེ་ཞིང་ཟུག་པ་དང་། མདོག་དམར་པོར་སྐྲང་བ་དང་། ལུས་ལ་ཐིག་ལེ་ དམར་པོ་འབྱུང་པ་ཡིན་ནོ།།རླུང་ཤ་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ན་ནི་སྐྲང་ཞིང་མཁྲང་བ་དང་། མདོག་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་འབྱུང་ཞིང་མཁྲང་ལ་མདོག་འགྱུར་བ་དང་། ལུས་བརྩེ་བ་དང་། ལུས་ལ་གྲོག་མ་རྒྱུ་བ་སྙམ་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།རླུང་དེ་ཚིལ་དང་ལྡན་པར་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ན་ནི། ལུས་སྐྲང་ཞིང་མི་བརྟན་པ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། རེག་ན་འཇམ་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དེ་ནི་གསོ་དཀའ་བའི་ཕྱུག་པོའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།

所谓遍行风病，是由于行走过度而损害自身所在之处，以及过度剧烈的难以忍受的游戏，不适当的饮食，粗糙食物的食用，恐惧，过度欢喜，以及心情郁闷等原因导致遍行风紊乱。造成衰老和体力损坏，身体浮肿，心神散乱，发烧，四肢疼痛，毛发竖立，身体失去知觉变得麻木，麻风病和疥疮蔓延，以及引发遍及全身的其他疾病。
所谓与火共住之风，是由于饮食不均衡，前食未消化就进食，食用陈旧食物，不当时间睡眠，夜晚失眠等原因而紊乱。引发刺痛，肿瘤，胃病，消化和不消化处的疾病。
所谓下行风，是由于食用粗糙难消化的食物，从马等坐骑上跌落，长期骑乘，长时间待在一处，经常行走等原因而紊乱。依附于不消化之处而引发小便病，精液病，痔疮，脱肛等难以治愈的诸多疾病。
所谓命风等五种风，任何一种与不消化相伴时，会出现身体不平衡，无法活动，腹部沉重，油腻，食欲不振，疲惫，寒冷，浮肿，消化功能减退，对热和粗糙食物产生偏好，食用这些会感到舒适，应知具有这些特征。若不与不消化相伴，则应知不具有这些特征。
若风与胆汁等其他疾病相伴，也应详细说明其分类。其中风病与胆汁相伴的特征是：身体发热灼热，口渴严重，剧烈疼痛，头晕，眼前发黑，食用热性、温性、酸性和咸性食物会引起身体发热，渴望凉爽等。
风与痰相伴的特征是：身体凉，腹部寒冷，剧烈疼痛，食用热性和温性食物会特别舒适，禁食，劳作，喜好粗糙和温热的食物等。
风与血相伴的特征是：肉和皮肤内部发热疼痛，呈红色肿胀，身体出现红色斑点。
风与肉同时紊乱时，会出现肿胀僵硬，颜色改变，同样会出现小疙瘩肿胀且颜色改变，身体发痒，感觉有蚂蚁在身上爬行。
风与脂肪相伴紊乱时，身体浮肿不稳，油腻，触摸柔软，寒冷，食欲不振，这被称为难治的富人病。

།དེ་ལ་རླུང་ རུས་པ་དང་ལྡན་པར་འཁྲུགས་ན་ནི།རེག་ན་ཤིན་ཏུ་ཚ་བ་དང་། བཙིར་ན་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། ཁབ་ཀྱིས་གཙགས་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། ཡན་ལག་རྣམས་ན་ཞིང་ཟུག་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ནད་རྐང་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་ནི་ལུས་སྒུ་བ་དང་། ཡང་ནས་ཡང་དུ་གླལ་འབྱུང་བ་དང་། ལུས་གཅུས་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། ལུས་རབ་ཏུ་ན་བ་དང་། ལག་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཙིར་ཞིང་མཉེས་ན་བདེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ཁུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ན་ནི། ཁུ་བ་ཤུགས་དྲག་ཏུ འབྱུང་བ་དང་།ཡང་ན་ས་བོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ཟས་དང་ལྷན་ཅིག་འདྲེས་ཏེ་འཁྲུགས་ན་ནི། ཟས་དེ་ཁོང་པར་ཇི་སྲིད་གནས་ཀྱི་བར་དུ་ནི་ན་ལ། དེ་ཞུ་བ་ཙམ་གྱི་ཚོད་ན་ནི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །རླུང་དེ་གཅིན་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་ པར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ནི།གཅིན་སྲི་ཞིང་འགགས་ལ་ཆུ་སོར་རླུང་གིས་གང་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་ས་སྟེ་བཤང་བ་དང་ལྡན་ཏེ་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ན་ནི། ཕྱི་ས་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་འགགས་ལ་རང་གི་གནས་སུ་ཐོགས་ཏེ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་བ་དང་། སྣུམ་ བག་ཟོས་ན་མྱུར་དུ་འབྱུང་ལ་ཁོང་སྦོ་བར་ཡང་འགྱུར་ལ།ཟས་དེ་ཁོང་དུ་ཕུལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བས་ཐོགས་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རླུང་དེ་ལུས་ཟུངས་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ན་ནི་བརླ་དང་ཆུ་སོའི་བར་དང་། རྒྱབ་ཀྱི་སྒལ་ ཚིགས་ན་བ་དང་།རླུང་ལུགས་སུ་མི་འབྱུང་སྟེ། ལོག་པར་སོང་བ་དང་། སྙིང་མི་བདེ་ཞིང་རབ་ཏུ་ན་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་དེ་མཁྲིས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ན་ནི་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ཟུག་པ་དང་། ཆ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། ཟས་ཕྱེད་ཙམ་ཞུ་སྟེ་སྐྱུར་པོར་འགྱུར་ཙམ་ན་སློན་པ་ཡིན་ནོ། །སྟོད་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་མཁྲིས་པ་དང་འདྲེས་ཏེ་འཁྲུགས་ན་ནི་མགོ་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པ་གོང་མའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སྟེང་དུ་ཁོང་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་ཅིང་ཉམས་སྟོབས་ཟད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་མཁྲིས་པ་དང འདྲེས་ཏེ་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ན་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་ཚ་བ་དང་།ངལ་བ་དང་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མི་ནུས་ཤིང་ལྡོག་པ་དང་། ལུས་ཚ་ཞིང་ནད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པའི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ན་ནི། ཁོང་པའི་མེ་དྲོད་ཉམས་པར་བྱེད་ཅིང་ ལྷག་པར་ཆེ་བ་དང་།སྙིང་མི་དགའ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་ཞིང་ཚ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་མཁྲིས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་ན་ནི་ཕྱི་སའི་མདོག་སེར་པོར་འབྱུང་ཞིང་། ཟླ་མཚན་ཤས་ཆེར་འཛག་པ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་མོ་མཚན་དང་ཕོ་མཚན་དང་། རྐུབ་རྣམས་ སུ་ཚ་བ་ཆེ་བ་དེ་རྣམས་ཡིན་ནོ།།སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་བད་ཀན་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་ན་ནི་ལུས་ལ་གནོད་པའི་སྙོམ་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་མཆིལ་མ་མང་བ་དང་། སྦྲིད་པ་དང་སྒྲེགས་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་འགགས་པ་ཡིན་ནོ། ། སྟོད་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་བད་ཀན་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ན་ནི་ལུས་ལྕི་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། ཚིག་དང་སྒྲ་འཚུབས་ཤིང་འགགས་པ་དང་། ཉམས་སྟོབས་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་བད་ཀན་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་ཡིན ན་ནི་རུས་པའི་ཚིགས་རྣམས་བརྐྱང་བསྐུམ་མི་ཤེས་པ་དང་།ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལྕི་བ་དང་། འགྲོ་བ་མི་བརྟན་ཞིང་འཁྱོར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པའི་རླུང་བད་ཀན་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ན་ནི་ལུས་ཀུན་གྲང་ཞིང་རྔུལ་མེད་ལ་མེ་དྲོད་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ།

关于风与骨相关的病变：触摸时感觉极热，按压时感到愉悦，如针刺般疼痛，四肢疼痛。
风与筋一起紊乱时：身体佝偻，频繁打哈欠，身体感觉扭曲，全身疼痛，用双手按摩时会感到舒适。
风与精液一起紊乱时：精液剧烈流出，或者无法行使生育功能。
风与食物一起混合紊乱时：食物在腹中停留期间会疼痛，待消化后则感觉舒适。
风与小便一起紊乱时：小便不畅并阻塞，膀胱充满风气。
风与大便一起紊乱时：大便向下排出受阻，停滞在原处无法排出，食用油腻食物后虽快速排出但会腹胀，食物在腹中积聚难以排出。
风与全身组织一起紊乱时：大腿与膀胱之间疼痛，脊椎疼痛，风气逆行不顺，心情不适且剧痛。
生命风与胆汁一起紊乱时：头晕，昏厥，疼痛，烦躁不安，食物消化一半成酸性时会呕吐。
上行风与胆汁混合紊乱时：除了上述头晕等症状外，还会出现腹部灼热不适，体力耗竭。
遍行风与胆汁混合紊乱时：全身发热，疲惫，无法行动自如且反常，身体发热并伴有病症。
与火同住风与胆汁一起紊乱时：消化功能减退或过度，心情不悦，口渴且发热。
下行风与胆汁一起紊乱时：大便呈黄色，月经过多，女阴、男根和肛门部位发热严重。
生命风与痰一起紊乱时：身体不适昏沉，食欲不振，想呕吐且唾液增多，打喷嚏和呃逆，呼吸阻塞。
上行风与痰一起紊乱时：身体沉重，食欲不振，语言和声音混浊阻塞，削弱体力。
遍行风与痰一起紊乱时：骨节无法伸缩，四肢沉重，行走不稳且摇晃。
与火同住风与痰一起紊乱时：全身发冷无汗且消化功能减弱。

།ཐུར་ དུ་སེལ་བའི་རླུང་བད་ཀན་དང་འདྲེས་པ་ཡིན་ན་ནི་བཤང་གཅི་མི་འབྱུང་ཞིང་འགགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རླུང་ནད་ཀྱི་དབྱེ་བ་གཞན་དང་འབྲེལ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་རླུང་ནད་ལྷག་མ་བཞི་ལ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་སྟེ་ཉི་ཤུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་བད་ཀན་དང་འགྱུར་བའི་རླུང་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་ན། དེའི་རྟགས་ནི་དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་དཀའ་བ་དང་། ཆམ་པས་འདེབས་པ་དང་། མགོ་བསྒྱུར་དཀའ་བ་དང་། གློ་སྙིང་ན་བ་དང་། ཁའི ནང་སྐམ་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ།།སྟོད་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་ན་ནི་མདོག་དང་ཉམས་སྟོབས་ཟད་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ལ་ཇི་ལྟར་སྦྱར་བ་བཞིན་དུ་རླུང་ནད་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རླུང་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་གནས་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་ གང་དང་གང་ན་གནས་པ་དང་།ནད་དམིགས་ཅིར་འགྱུར་བའི་ལེའུ་ལ་བལྟ་བར་བྱའོ། །རླུང་ནད་དེ་དག་གི་ལས་དང་། ཤས་ཆེ་ཆུང་ཡང་དེ་ལ་ལྟོས་ཤིག་།སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རླུང་རྣམ་པ་ལྔ་དང་གང་ཡང་རུང་བ་ནང་འདྲེས་པའི་སྟེང་དུ་ནད་གཞན་གྱིས་འདྲེས་པའམ། རླུང་ནད་ཉི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་སྨན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་རྟོགས་ཤིག་།མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གཉིས་ལ་རླུང་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དང་། རེ་རེར་སྦྱར་བའི་རྣམ་པ་བཅུ་དང་། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་བཤང་གཅི་གཉིས་དང་ལྡན་པ་དང་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཀྱང་བརྟག་གོ། །དེ ལས་བཟློག་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ་ཇི་རིགས་སུ་རྟོགས་པར་བྱའོ།།བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་ཀྱི་རླུང་ནད་ལྔ་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་འདྲེས་པར་རྟོགས་ཤིག་།དེ་ལྟར་རླུང་རྣམ་པ་ལྔ་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ནད་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པར་བྱས་ནས་ནི་དུ་མར་འགྱུར་ཏེ་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་དབྱེ་ན་ རྩིས་ཀྱིས་མི་ལང་སྟེ་གྲངས་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་འདྲེས་པའི་ནད་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་པས་སྨན་པ་མཁས་པ་གཞན་གྱི་ནད་རིག་པ་དག་གིས་རང་རང་གི་ནད་གཞིའི་སྐྱེ་བ་དང་འབྲི་བའི་ཚུལ་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་ པ་གང་གིས་སློང་བ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བརྟག་ཅིང་ཤེས་པར་བྱའོ།།རླུང་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་དེ་ནི་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བ་ཡིན་ལ་སྟོད་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ནི་ཉམས་སྟོབས་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །རླུང་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཉམས་ཤིང་གནོད་པར་གྱུར་ན་ནི་ཚེ་དང་སྟོབས་ ཀྱང་ཟད་པར་འགྱུར་རོ།།རླུང་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་འདྲེས་ཏེ་ལྡན་པའམ་ཡང་ན་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་ནད་གཞན་དུ་མ་དང་འདྲེས་ཤིང་ལྡན་པ་ཡང་རུང་སྟེ། ནད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ལོ་གཅིག་མ་ལོན་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་གསོ་དཀའོ། །ནད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ མ་ཤེས་ཏེ་ལོ་གཅིག་འདས་པ་ཕན་ཆད་ནི་གསོ་དཀའ་བ་མེད་དོ།།དེ་ལྟར་འདྲེས་པའི་ནད་དེ་དག་གསོ་བ་མ་བྱས་ཏེ་ཡལ་བར་བོར་ན་ཁོང་འབྲས་དང་། ནད་གཞི་མཆེར་པའི་ནད་དང་། སྙིང་ནད་དང་། སྐྲན་དང་། མེ་དྲོད་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པ་བླ་བརྣན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དྲེག་ནད་ ཀྱི་ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྨན་པའི་བདག་པོ་སེང་གེ་སྦས་པའི་བུ་སྨན་པ་ཆེན་པོ་ཕ་ཁོལ་ཞེས་བྱ་བས། ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་མཛད་པ་ལས་ནད་གཞིའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་བཅུ་དྲུག་པ་རྫོགས་ཏེ། ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོའི གནས་གསུམ་པའོ།

如果向下行的风与痰结合，则大小便不通而阻塞。如是应知风病与其他相关的分类有二十二种。其中，所谓命风等五种任何一种与其余四种风病相结合，如是每一种又各有四种，成为二十种。其中，如果命风与痰及变化之风一起紊乱，其征相是呼吸困难、感冒、转头困难、胸心疼痛、口干等。如果上行风与命风一起紊乱，则会耗尽肤色与气力。如此配合，其余风病也应如是配合。
五种风的住处，应观察三病根所在之处及病所成之品。这些风病的作用及大小程度也应观察。医生们应善加了知命风等五种风任何一种内在相混之上，其他病所混合，或单独具有风病。胆和痰二者与五种风各自配合成十种，与痰胆大小便二者相具的十二种也应观察。相反的十二种也应如理了知。应了知胆和痰二者的五种风病每一种也相混合。
如是五种风与胆和痰病互相混合而成多种，若分别其中每一种，则数不胜数而成无量。因此，混合之病极难了知，故明医应以了知他人病的智慧，反复观察并了知各自病根的生灭方式、饮食起居等任何引发之因。在五种风中，尤其是所谓命风是众生的生命，上行风则称为气力。若这两种风衰损受害，则寿命与力量也将耗尽。
五种风中任何一种相互混合或与胆等多种其他病混合，若了知病的特征，即使未满一年，也极难治愈。若不了知病的特征，过一年以后则无难治。如是若不治疗这些混合之病而置之不理，则会生起腹内肿瘤、脾病、心病、瘤、消化力衰退等并发症。风病根本阐述品第十六终。医王狮子藏之子大医帕克所造《医论八支心要》中病根处所品第十六终，为八支心要第三处。

། །།སྨན་དཔྱད་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་ལས་གསོ་བའི་དཔྱད་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ། རིམས་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་དང་པོ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པ་ན་རེ་རིམས་ནི་ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བའི་གནས་སུ ཞུགས་ནས་རླུང་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་ཏེ།མེ་དྲོད་ཉམས་པར་བྱས་ནས་ནང་གི་རྩའི་ལམ་བཀག་སྟེ། རིམས་ནད་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཐོག་མར་རིམས་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི་སྨྱུང་བ་བྱས་ལ། ཉམས་སྟོབས་བསྲུང་བ་ལ་འབད་དོ། །ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་ན་ནི་ནད་མེད་པ་ ཡིན་པས་ཐོག་མར་གསོ་བའི་ཆོ་ག་འདི་དག་བྱའོ།།དང་པོ་སྨྱུང་བ་བྱས་པས་ནི་ཉེས་པ་རྣམས་ཟད་པར་བྱེད་དེ། མེ་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་ལུས་ཡང་ལ་ནད་མེད་པ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། ཟས་ཡི་གར་འོང་ཞིང་ཁ་ཟས་འཇུ་ལ་ཉམས་སྟོབས་དང་གཟི་མདངས་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ རོ།།དེ་ལ་བད་ཀན་ཚབས་ཆེ་སྟེ། རང་གི་གནས་ལས་ལུད་ནས་བད་ཀན་ཕྱི་རོལ་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ཡང་གཉིད་ནད་དང་། ཆམ་པ་དང་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། གསུད་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་ཟས་ཟོས་མ་ཐག་ལྡང་བའི་རིམས་ནད་མ་ཞུ་བ་དང་བཅས་པ་དེ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་ གཏང་བར་འོས་ཏེ་སློན་བྱའོ།།རིམས་ནད་གཞན་ལ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ན་ནི་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། རྨོངས་པ་དང་། སྙིང་ནད་དང་། རིམས་མི་ཟད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདེབས་སོ། །པོ་སོན་ཆ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཤིང་མངར་གང་ཡང་རུང་བ། པི་པི་ལིང་དང་ལྷན་ཅིག་གམ། ཡང་ན་ཆུ་དྲོན་པོ་དང་སྦྲང་རྩི་ལན་ཚྭ་དང་བཅས་པ་བླུད་ལ་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་གོ། །ཡང་ན་པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པ་དང་། ག་གོན་དང་། སྦ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་མ་གང་ཡང་རུང་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། འབྲས་ཡོས་ཀྱི་སྐྱོ་མ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ བ་དང་།ཆང་དང་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བའི་ནང་དུ་པོ་སོན་ཆའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཉམས་སྟོབས་དང་། དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པའི་སྨན་པས་ཆོ་ག་གྲུབ་པའི་ནང་དུ་བཤད་པའི་སྐྱུག་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ། །གོང་མའི་སྐྱུག་སྨན་བྱས་ཀྱང་རུང་། མ་བྱས་ཀྱང་རུང་། རིམས་ ནད་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུ་ལ་ནི་ཉེས་པ་རྣམས་རང་གི་གནས་ལས་ཉམས་ཤིང་དྲོད་སྐྱེད་པས་ནད་སྨིན་པ་དང་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་སྨྱུང་བ་བྱས་ན་ཕན་ནོ།།དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེ་མདག་ལ་ཐལ་བས་གཡོགས་ན། ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་འཚོར་མི་ནུས་པ་དང་འདྲ་བར། ཁོང་པའི་རླུང་ལ་སོགས་ པའི་ཉེས་པས་གཡོགས་ན་ཁ་ཟས་འཇུ་མི་ནུས་ཏེ།དེ་བས་ན་སློན་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་སྨིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་ལ་ནི། ཆུ་དྲོན་པོ་ཉུང་ངུ་ཉུང་ངུ་བྱིན་ན་བད་ཀན་སྐམ་པོ་སླ་བར་བྱའོ། །སྐོམ་དད་མྱུར་དུ་ འཇིལ་བར་བྱེད་ན་མེ་དྲོད་དང་རྩའི་རྒྱུན་སྲང་ཡང་འཇམ་ཞིང་དག་པ་དང་།མཁྲིས་པ་དང་། རླུང་དང་། རྔུལ་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱང་ལེགས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་ལ་གཉིད་དང་། རྨོངས་བག་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་རྣམས་འཕྲོག་ ཅིང་སྲོག་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་ཆུ་གྲང་འཐུངས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་ལོག་པར་འགྱུར་ཏེ། ནད་ཀྱི་ཚོགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།

《医方八支要略·二十二种医疗方法》，现在讲述第一章治疗热病。
大仙人具寿子等说道：热病是由于食物未消化时进入体内，与风等共处，
使火力减弱，阻塞内部脉道，从而产生热病。
首先对于未成熟的热病要禁食，努力保护体力。因为有体力就无病，所以首先要进行这些治疗仪轨。
首先禁食能够消除诸病，生起火力，身体轻盈无病，产生饥渴感，食物可口易消化，生起体力和光泽。
对于痰病严重，从自身位置溢出，痰向外排出，并伴有嗜睡病、感冒、食欲不振、咳嗽、打喷嚏，以及刚吃完就呕吐的未消化热病，应当使用催吐药。
对其他热病使用催吐药会引起呼吸不适、腹泻、昏迷、心脏病，以及热病难以痊愈等症状。
可用婆萨那查或毒芥子或甘草任选其一与胡椒一起服用，或者用温水加蜂蜜和盐服用后催吐。
或者用波托拉、楝树、葫芦、萝卜等任选其叶煮汤，与炒米汤、甘蔗汁、酒等任选其一，加入婆萨那查粉末服用。
或者由了解体力和时宜的医生，按照成就仪轨中所说的催吐药进行治疗。
无论是否使用了上述催吐药，对于热病患者来说，由于诸病从自身位置减退且生起暖意，为了使病成熟和平息，特别是禁食会有帮助。
比如外面的火炭被灰覆盖就无法烹饪食物一样，内部被风等病覆盖就无法消化食物，因此催吐之后为了使病成熟应当禁食等。
对于由痰和风引起的热病且口渴严重者，少量少量地给予温水可使干痰容易软化。
快速止渴能使火力和脉道通畅柔和清净，胆汁、风、汗、大便、小便等也能顺利排出，并能去除嗜睡、昏沉、食欲不振等症状，能够维持生命。
如果饮用冷水则会失去上述功效，反而会产生诸病。

།ཆུ་དྲོན་པོ་འཐུངས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་ལྟར་ཡོད་ན་ཡང་གཅིག་ཏུ་མཁྲིས་པ་ཅན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། མིག་ལ་སོགས་ པ་དབང་པོའི་ནད་དང་།ལུས་ཚ་བ་དང་། རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། དུག་དང་ཆང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་དང་། སོས་ཀ་ཚ་བའི་དུས་དང་། ལུས་ཟད་ཅིང་སྐེམ་པ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ལ་ནི་ཆུ་དྲོན་པོ་མི་སྦྱར་རོ། །གླ་སྒང་དང་། ཙནྡན་དང་། བཅའ་སྒ་ དང་།པར་པ་ཏ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། བ་ལེ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་ཀྱི་སྐོམ་དད་ཅན་ལ་སྦྱར་ན་ཁ་ཟས་འཇུ་བར་བྱེད་ཅིང་སྐོམ་དད་འཇོམས་སོ། །མཁྲིས་པ་མེད་ན་དྲོད་མེད། དྲོད་མེད་ན་རིམས་མེད་དེ། དེ་ བས་ན་མཁྲིས་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་བཟའ་བ་དང་།སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་ཤས་ཆེར་སྤང་བར་བྱའོ། །མདོར་ན་རིམས་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་སྨྱུང་བ་མ་གཏོགས་པར་ལུས་ཀྱི་ཁྲུས་དང་། བསྐུ་བ་དང་བྱུག་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་ངོ་། །རིམས་མ་སྨིན་པ་མི་ཟད་པར་ན་བ་ལ་ ནི།སྨན་གྱི་ཁུ་བ་དང་འདག་གུ་ལ་སོགས་པ་མི་བླུད་དེ། ཅི་ལྟར་མ་ཞུ་བ་ལ་ཟུག་གཟེར་འཇོམས་པའི་སྨན་མི་བླུད་པ་དང་འདྲའོ། །གལ་ཏེ་བླུད་པར་གྱུར་ན་ནི་ཕྱིར་ཞིང་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། སྦྲུལ་ལ་འོ་མ་བླུད་པ་བཞིན་ནོ། །བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་སྙོམ་པ་དང་། སྣ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། རྗེ་ངར་དང་རུས་ཚིགས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་ལ་ནི་དུགས་བྱ་བར་རབ་ཏུ་བསྔགས་ཏེ། རྔུལ་དང་། བཤང་གཅི་དང་། འཕྱེན་བདེ་བར་འབྱུང་སྟེ། མེའི་དྲོད་ཀྱང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྣུམ་ཆོས་ཀྱི་ཆོ་གར་བཤད་པའི་ནང་དུ་ཆུ་དྲོན་ལས བྱས་པའི་དུགས་ཐམས་ཅད་འདིར་སྤྱད་པར་བྱའོ།།རིམས་གསར་པ་ལ་ནི་ཐོག་མར་སྨྱུང་བ་དང་། དུགས་འབའ་ཞིག་བྱའོ། །དེ་ནས་ཞག་དྲུག་གི་བར་དུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་ངོ་། །ཞག་བདུན་པ་ནས་ནི་མ་སྨིན་པ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ནས་ ཐུག་དང་ཏིག་ཏའི་ཁུ་བ་བླུད་དེ།གནས་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གསོའོ། །རླུང་ཉི་ཚེའི་རིམས་དང་། ལུས་ཟད་པའམ། གློ་བུར་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་དང་། རིམས་རྙིང་པ་རྣམས་ལ་སྨྱུང་བ་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་པའི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཐོག་མར་ རིམས་སྨིན་པ་དང་།མ་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཉམས་བརྟ་བ་དང་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལེའུ་ལ་བལྟས་ནས་སྨྱུང་བ་བྱས་ལ་ལེགས་པར་འགྱུར་ན་ལུས་རྗུད་པར་སྣང་སྟེ་དེ་ལ་ཐུག་པ་རྐྱང་རྐྱང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནད་གཞི་སོ་སོ་དང་མཐུན་པའི་སྨན་སྦྱར་ལ་རིམ་གྱིས་གཏང་ངོ་། ། དེ་ནས་ཐུག་པའི་ཁུ་བ་བླུད་པ་ནི་སྨན་པ་མཁས་པས་ཇི་སྲིད་དུ་རིམས་རྩེ་ཞིལ་ནས་སམ། ཞག་དྲུག་ལོན་པའི་འོག་ཏུ་བླུད་པར་བྱའོ། །ཐུག་པའི་རིམ་པ་དེ་ལྟར་བྱས་ན། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་བུད་ཤིང་ལ་མེ་བཞིན་ནོ། །ཐུག་པའི་ཁུ་བ་དྲོ་བའི་ཕྱིར་རྔུལ འབྱིན་པར་བྱེད་དོ།།སྨན་དང་སྦྱར་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དང་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ཁུ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐོམ་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཁ་ཟས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །རྩར་མྱུར་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཡང་བ་ཉིད་དོ། །རིམས་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རིམས་འཇོམས་སོ། ། དེ་བས་ན་ཐོག་མར་ཐུག་པས་རིམས་གསོ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

虽然饮用温水有如上所述的诸多益处，但对于胆病患者则并非如此。即对于胆病严重者、眼等感官疾病、身体发热、意识昏沉、腹泻、中毒和饮酒引起的热病、春季炎热时节、身体虚弱消瘦者以及胆病和血病患者，都不宜使用温水。
对于因胆病引起热病而口渴者，可用岩兰草、檀香、荜茇、胡黄连、五味子、毕力迦任何一味煎煮的汤剂，这样可以帮助消化并止渴。
无胆则无热，无热则无热病。因此，应当尽量避免所有不适合胆病的饮食和行为。
总之，对于所有热病，除了禁食外，还应避免沐浴、按摩、涂抹等一切身体护理活动。
对于热病未成熟而持续发作者，不可服用药汤和糊剂等，就如同对未消化的食物不可服用止痛药一样。如果强行服用，会再次引发疾病，就像给蛇喝牛奶一样。
对于因痰和风引起的热病、流鼻涕、呼吸不畅、小腿和关节疼痛者，极力推荐热敷疗法，这样可以促进出汗、大小便通畅，并能生发体内暖气。
在油疗法中所述的所有温水热敷方法都可在此使用。
对于新发热病，首先要禁食和热敷。然后在六天内避免所有成熟疗法等治疗。从第七天开始，为了使未成熟的病情成熟，可服用青稞粥和胡黄连汤，并根据具体情况进行治疗。
对于单纯风热病、身体虚弱或突发性热病以及陈旧性热病，不可禁食，而应采用一切增强体力的疗法。
首先要了解热病是否成熟，通过观察体征和禁忌章节，进行禁食后如果病情好转但身体虚弱，则可根据不同病因逐渐服用单味粥汤等配合药物。
之后，明医应在热病顶峰消退后或六天后才可让病人服用粥汤。按此粥汤疗法，可以生发胃部暖气，就像柴火生火一样。
粥汤因其温热性可以发汗，因为是汤剂所以可以止渴，因为是食物所以可以增强体力。因为容易进入脉道所以容易消化，因为对热病有益所以可以降温。
因此，有人说首先应当用粥汤来治疗热病。

།དེ་ལ་ཐུག་པ་ནི་ཐོག་མ་འབྲས་ཡོས་ཀྱི་ཐུག་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་བརྔོས་པ་བཏགས་པའི་ཐུག་པའི་ནང་དུ་སྤོད་བཅའ་སྒ་དང་། འུ་སུ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། རྒྱམ་ཚས་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །གལ་ཏེ་སྐྱུར་ལ གོམས་པ་ཡིན་ན།སེའུ་འབྲུ་བཏབ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་བླུད་དོ། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་སྟེ། ཕྱི་ས་སླ་བར་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ཐུག་པ་བཅའ་སྒས་བཏབ་སྟེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །ཆུ་སོ་དང་། རྩིབ་ལོགས་དང་། མགོ་བོ་རྣམས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་ལ་ནི་ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། གཟེ་མ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་བླུད་དོ། །ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། བ་ལ་དང་། བིལ་བ་དང་། དོང་གྲ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། འུ་སུ་དང་། འདི་རྣམས་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་སྐྱུར་གྱིས་བཏབ་པ་བླུད་ན་རིམས་དང་འཁྲུ་བ་ལ་ཕན་ཏེ། མེའི་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང སྨིན་པར་བྱེད་དོ།།དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། གཟེར་བ་དང་། ལུད་པ་ལ་ནི་རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆུང་ངུ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་བླུད་དོ། །རིམས་ནད་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ནི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་པ་དང་། ནས་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་བླུད་དོ། ། རིམས་རྟུག་པ་འགག་པ་ལ་ནི་པི་པི་ལིང་དང་སྐྱུ་རུ་ར་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ནས་ཐུག་གི་ནང་དུ་མར་བསྐོལ་བ་བཅུག་སྟེ་འཐུངས་ན་དྲི་མ་འགགས་པ་ཚུལ་བཞིན་འབྱུང་ངོ་། །ཁོང་པར་འཁྱིལ་ཞིང་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་དབྱི་མོང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། རྒུན་འབྲུམ དང་།སྐྱུ་རུ་ར་དང་། དོང་གྲ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་བླུད་དོ། །ཁོང་པ་འཁྲོག་པ་ལ་ནི་རྒྱ་ཤུག་དང་། ད་ཏྲིག་དང་། ས་ལ་པརྞི་དང་། ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། བིལ་བ་དང་། བ་ལ་དང་། དེ་རྣམས་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་བླུད་དོ། །རྔུལ་དང་གཉིད་མེད་ཅིང་ སྐོམ་པས་གདུངས་པ་ལ་ནི་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་།སྐྱུ་རུ་ར་དང་། དོང་གྲ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་བླུད་དོ། །སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བ་ལས་ཁྱབ་པའི་རིམས་ནད་ལ་ནི་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཙནྡན་ དཀར་པོ་དང་།འདི་རྣམས་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་སྦྲང་རྩིས་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །གོང་གི་ཐུག་པ་ལ་སྨོས་པའི་སྨན་རྣམས་དང་། ཤ་ཁུ་དང་། སྲན་མུངྒ་ལ་སོགས་པའི་ཁུ་བཅུད་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཐུག་པ་བླུད་དུ་མི་རུང་བ་ནི་ཆང་ལས་ རིམས་སུ་གྱུར་པ་དང་།ཆང་རྟག་ཏུ་འཐུངས་པ་དང་། སོ་ག་ཚ་བའི་དུས་དང་། མཁྲིས་པའི་གནས་སུ་བད་ཀན་ཞུགས་ཏེ། ལྷག་པར་ཤས་ཆེར་ན་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྟོད་དུ་ཁྲག་ལུད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཐུག་པ་མི་བླུད་དེ། དེ་ལ་ནི་རིམས་འཇོམས་པའི་ཤིང་ཏོག་རྒུན་འབྲུམ་ལ་སོགས་པའི་ཁུ་བ་དང་འབྲས་ཡོས་བཏགས་པའི་ཕྱེའི་སྐྱོ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་ཁ་ར་དང་ལྡན་པར་བླུད་དོ། །སྨན་དེ་དག་ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན། ནས་ཐུག་དང་། འབྲས་བརྔོས་པའི་ཆན་དང་། ཁྱིམ་བྱ་ལ་སོགས་པ་མཆུས་གཟས་ཚོལ བའི་ཤ་ཁུ་དང་།སྲན་མུངྒའི་འུ་ཤ་དང་བཅས་པ་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་གོང་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཉམས་སྟོབས་བྲི་བ་དང་བསྲུང་བ་དང་། ནད་གཞི་རྣམས་མི་འོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞག་དྲུག་གི་བར་དུ་སྤྱད་དོ།

关于汤类，首先是炒米汤，其次是将炒熟的大米磨成粉后熬制的汤中加入生姜、小茴香、长胡椒和盐调制。如果习惯酸味，可加入酸枣一同服用。
对于胆病严重、大便稀溏者，应服用加入生姜并冷却后加入蜂蜜的汤。
对于牙痛、肋痛和头痛，应服用以刺枣和枸杞为主料熬制的汤。
以黑叶、婆罗门参、木苹果、长椒、乌巴拉花、小茴香等为主料熬制并加入酸味的汤可治疗发热和腹泻，能增进消化之火并促进成熟。
对于呼吸不畅、呃逆、疼痛和咳嗽，应服用以小五根为主料熬制的汤。
对于因痰多而虚弱的热病患者，应服用以大五根和大麦为主料熬制的汤。
对于热病导致的便秘，以长胡椒和诃子为主料熬制的大麦汤中加入熬制的酥油饮用，可使秽物顺利排出。
对于腹部绞痛伴随疼痛者，应服用以乌头、长胡椒根、葡萄、诃子、长椒为主料熬制的汤。
对于腹部翻腾不适者，应服用以枣、达特日、萨拉帕尼、黑叶、木苹果、婆罗门参等为主料熬制的汤。
对于出汗、失眠和口渴煎熬者，应服用以白糖、诃子、长椒为主料熬制的汤。
对于口渴严重、呕吐遍布全身的热病，应服用以白糖、枣、葡萄、达勒斯、甘松、白檀等为主料熬制并加入蜂蜜的汤。
上述提到的药材也可根据情况适当配合肉汤、绿豆等豆类的汁液等使用。
不宜服用汤剂的情况是：因饮酒引起的发热、长期饮酒者、春末夏初炎热时节、胆病部位痰液积聚而剧痛、严重口渴、呕吐、身体发热、上部咯血等症状。对于这些情况，应服用能够降温的葡萄等水果汁，以及炒米粉加蜂蜜和白糖调制的稀粥。
当药物消化得差不多时，可给予大麦汤、炒熟的米饭、家禽等用嘴啄食的禽类肉汤，以及绿豆汤等。
如上所述的汤剂等疗法，为了防止体力衰退、保护身体、预防疾病，应当连续使用六天。

།དེའི་འོག་ཏུ་རིམས་སྨིན་པ་དང་། སྨྱུང་ བ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་བསྔགས་ཏེ།ཉེས་པའི་ལྷག་མ་ལུས་པ་ལ་ནི་སྨིན་པ་དང་། ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོན་པོ་དེ་ཉིད་གྲང་མོར་བྱས་པ་དང་། སྨན་རང་གི་ཁུ་བ་དང་། ཐུག་པ་རྐྱང་རྐྱང་བོ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོ་མ་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བླུད་དོ། །མཁྲིས་ པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ཁ་བའི་སྨན་སྦྱར་ཏེ།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ཡང་སྨན་ཁ་བ་དང་ཚ་བ་རྣམས་སྦྱར་རོ། །མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི། རོ་བསྐ་བ་ཕན་མོད་ཀྱི་རིམས་སར་པ་ལ་ནི་མི་བསྔགས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རོ་བསྐ་ བས་ནི་རྟུག་པ་འགགས་པ་དང་།རིམས་མི་ཟད་པ་དང་། བྲང་ཚ་ཞིང་ཁ་ནས་ཆུ་སྐྱུར་འབྱུང་བ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །འདིར་སྨན་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞག་དྲུག་ཕན་ཆད་རིམས་འཇོམས་པའི་སྨན། གླ་སྒང་དང་། ལྡུམ་བུ་སྐྲ་བཟངས་ལ་སོགས་པ་གཟོད་གཏང་ངོ་ ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཞག་བཅུ་ཕན་ཆད་སྨན་དཔྱད་གཟོད་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་སྨན་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཟས་ཡང་བ་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཞག་དྲུག་གི་བར་དུ་བྱིན་ལ། དེ་ཕན་ཆད་སྨན་དཔྱད་གཟོད་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་གཞན་དག་ན་རེ་གོང་མ་དེ་དག་ནི་ངེས་ པ་མ་ཡིན་ཏེ་ནད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལས་ལྟོས་ཏེ།སྨན་དཔྱད་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིམས་མ་སྨིན་པ་ནི་ཞག་བཅུ་ལོན་ན་ཡང་སྨན་དཔྱད་མི་བྱ་སྟེ། ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དགག་གོ། །གང་གི་ཕྱིར་ནད་གཞི་ཤུགས་དྲག་པས་རིམས་མ་སྨིན་ཏེ། ཤས་ ཆེར་ན་བ་ལ་སྨན་བཏང་ན་ཕྱིར་ཞིང་ཐུ་བར་བྱེད་དོ།།གཞན་ཡང་རིམས་གསར་པ་ན་ཞིང་སྙོམ་ལ་རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་པ་ལ་སྨན་བྱིན་ན་ཡང་རིམས་མཆེད་པར་བྱེད་དོ། །དུས་གང་དག་གི་ཚེ་སྨན་བྱིན་ཞེ་ན། དྲག་པོའི་ཟུག་གཟེར་ལྷོད་པ་དང་། ལུས་ཡང་བ་ དང་།དྲི་མ་རྣམས་བསྐྱོད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ཞག་དྲུག་ལ་སོགས་པ་མ་ལོན་ཏེ། ཡུན་རིང་བ་ཡིན་ན་ཡང་སྨན་བླུད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ནད་གཞི་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱས་ནས་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སྨན་སྐྲ་ལོ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། དེ་གསུམ་གང་ ཡང་རུང་བ་གླ་སྒང་དང་ལྡན་པར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ།ཡང་ན་བ་ལ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། བ་ལ་ཀ་འདི་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གྲང་མོའམ། ཡང་ན་ཏིག་ཏ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། གླ་སྒང་དང་། དོང་གྲ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གྲང་མོ་བླུད་དོ། །འདིར་ སྨན་བསྐོལ་བའི་ཚད་ནི་སྨན་སྲང་གཅིག་ཆུ་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་བསྐོལ་ཏེ།བཞི་ཆ་སྲང་བཞི་ལུས་པར་བྱའོ། །བསྒྲངས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཆུ་བསྐོལ་བ་སྲང་དྲུག་གི་ནང་དུ་སྨན་སྲང་གཅིག་བཅུག་པའོ། །འདི་དག་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་སྦྱར་བས་བླུད་ན། ནད་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ ཡིན་ཏེ།རིམས་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཀྱི་རོ་མི་ཚོར་བ་དང་། མ་ཞུ་བ་རྣམས་འཇོམས་སོ། །དུག་མོ་ཡུངས་དང་། པ་ཏོ་ལའི་ལོ་མ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་རྒྱུན་གྱི་རིམས་ལ་ཕན་ནོ། ། པ་ཏོ་ལ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། གླ་སྒང་དང་། པ་ཐ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བ་བླུད་ན་རྟག་པའི་རིམས་ལ་ཕན་ནོ། །པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་ཕྲགས་དང་འདི་རྣམས བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན།ཉིན་གཅིག་པའི་རིམས་ལ་ཕན་ནོ། །ཏིག་ཏ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་ཉིན་གསུམ་པའི་རིམས་ལ་ཕན་ནོ།

在此之后，对于已经成熟的热病和饥饿等症状给予高度赞扬。对于病邪的残余，为了使其成熟和平息，将煎煮的药汁变温或变凉，以及药物本身的汁液，还有单纯的汤类等稀粥之类的，要根据不同的病症来服用。
对于由胆汁引起的热病，特别要配制寒性药物；对于由痰引起的热病，也要配制寒性和热性药物。对于由胆汁和痰引起的热病，虽然涩味有益，但对于新发的热病则不推荐。为什么呢？因为涩味会导致大便阻塞、热病持续不退、胸部发热且口中流出酸水、腹部胀大等症状。
在这里，有些医生说，超过六天的热病要用消除热病的药物，如藏菖蒲、优质草药等才开始治疗。其他人说超过十天才开始用药物治疗。还有些医生说，要用清淡的汤类等食物治疗六天，之后才开始用药物治疗。另外有人说，以上说法都不确定，应该根据病情状况来进行药物治疗。
对于未成熟的热病，即使过了十天也不要进行药物治疗，甚至要禁止治疗到一个半月到两个月。因为病邪力量强大导致热病未成熟，如果在严重疼痛时服药会导致病情反复。此外，对于新发的热病，病人感到疲倦和意识模糊时服药也会导致热病蔓延。
什么时候给药呢？当剧烈疼痛减轻、身体轻松、污浊开始移动时，即使未满六天或者病程很长，也要进行服药等治疗。这样，在了解各种病邪的区别后，用于使病邪成熟的药物如发草、荜茇、刺蒺藜，这三种任何一种配合藏菖蒲煎煮的汁液，或者三种巴拉草药煎煮的凉汁，或者胡黄连、獐牙菜、藏菖蒲、独活等煎煮的凉汁来服用。
这里煎药的剂量是：一两药材配十六两水煎煮，剩下四两。所谓'凉制'是指在六两开水中放入一两药材。按照这些适当配制服用，能使病邪成熟，可以消除热病、食欲不振、口渴、味觉迟钝和消化不良等症状。
黑芥子、波托拉叶、普切谢尔等煎煮的药汁服用可以治疗持续性热病。波托拉、獐牙菜、藏菖蒲、巴塔、普切谢尔等煎煮服用可以治疗固定性热病。波托拉、楝树、三果、葡萄、黑芥子皮等煎煮的药汁服用可以治疗一日热病。胡黄连、獐牙菜、白檀香、荜茇等煎煮的药汁服用可以治疗三日热病。

།སྐྱུ་རུ་ར་དང་། གླ་སྒང་དང་། སླེ་ཏྲེས་རྣམས་བསྐོལ་ བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་སྟེ་བླུད་ན་ཉིན་བཞི་པའི་རིམས་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི། བྱི་ཚེར་བ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། དོང་གྲ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། བཅའ་ སྒ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའམ།ཡང་ན་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་དུག་མོ་ཡུངས་དང་། གླ་སྒང་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གྲང་མོའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་བླུད་པའམ། ཡང་ན་གླ་སྒང་དང་། སྐྲ་ལོ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། ཏིག་ཏ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའམ། ཡང་ན་བ་ཤ་ཀ་དང་། གླ་སྒང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བཏང་ན་ཕན ནོ།།རླུང་དང་བད་ཀན་དུ་འདྲེས་པའི་རིམས་ལ་ནི་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྨན་ཨ་རུ་ར་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། དོང་གྲ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་རྣམས་བསྐོལ་བ་བླུད་དོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་འདྲེས་པའི་རིམས་ལ་ནི་རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཤིང་ མངར་དང་།ཤིང་ཏོག་མ་རུ་ཀ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཏང་པལ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། གླ་སྒང་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། བལ་ཀ་དང་། པདྨའི་གེ་སར་དང་། ཤུག་པ་དང་། པདྨའི་རྩ་བ་དང་། ཙནྡན་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་ དང་།པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ཕྱེ་མར་བཏགས་པ་ཆུ་དང་བསྐོལ་བ་སྐན་ཏེར་གྱུར་པའམ། ཡང་ན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་ནས་མེ་ཏོག་ཀུ་སུ་མའི་དྲིས་བསྒོས་ལ་སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། འབྲས་ཡོས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་ མྱུར་དུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་རིམས་དང་། ཆང་ནད་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། ཁྲག་སྟོད་དུ་ལུད་པ་དང་། མིག་སེར་རྣམས་འཇོམས་སོ། །པུ་ཙེ་ཤེལ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་དོག་ལེ་སར་པ་ གཙང་མའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ།རས་དང་བཙགས་ཏེ། ཚིགས་མ་བོར་ལ། ཁུ་བ་དངས་མའི་ནང་དུ་མར་གྱིས་བཏབ་པའི་ཁུ་བ་དེ་འཐུངས་ན་རིམས་དང་ལུས་ཚ་བ་རྣམས་འཇོམས་སོ། །བད་ཀན་དང་རླུང་འདྲེས་པའི་རིམས་ལ་ནི་ཤུ་དག་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། པ་ཐ་དང་། དོང་ག་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་པ་རྣམས་བསྐོལ་ལ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་སླེ་ཏྲེས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་ཡང་ཕན་ནོ། །ཡང་ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། སླེ་ཏྲེས་བསྐོལ བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་དང་།ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྣ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། ཟུག་གཟེར་རྣམས་འཇོམས་སོ། ། རུ་ར་དང་། འུ་སུ་དང་། གླ་སྒང་དང་། བཅའ་ སྒ་དང་།བུ་ཏི་ཀ་དང་། པར་པ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་སྲོ་ལོ་དང་། ཀད་ཕ་ལ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཤིང་ཀུན་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་ལྡན་པར་བྱས་ཏེ་འཐུངས་ན། རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་རིམས་དང་། ལྟོ་ བ་དང་།སྙིང་དང་། རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། ལྐོག་མ་དང་། སྐྲན་ནད་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་དོང་གའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་བླུད་ན་ ཕན་ནོ།

将訶子、甘松、獐耳煮汤，加入蜂蜜服用，可以平息第四日的热病。对于风引起的热病，可用刺蒺藜、獐耳、荜茇、独活煮汤服用；或者用胡椒根、獐耳、荜茇一起煮汤；或者用五小根煮汤服用都有效。
对于胆引起的热病，可用黑芥子、甘松、普舍叶煮汤，在冷水中加入蜂蜜服用；或者用甘松、发丝草、刺蒺藜、龙胆草煮汤服用有效。
对于痰引起的热病，可用黑芥子类煮汤；或者用婆沙迦、甘松、荜茇、刺蒺藜煮汤服用有效。
对于风痰混合的热病，应服用能生热和促进成熟的药物：訶子、胡椒根、独活、普舍叶煮汤。
对于风胆混合的热病，将葡萄、甘草、马鲁卡果、升麻、唐巴拉、獐耳、甘松、訶子、婆罗迦、莲花蕊、柏木、莲根、檀香、普舍叶、青莲花、帕卢沙迦等研成粉末，用水煮成糊状；或者将煮好的汤冷却后，用库苏玛花熏香，加入蜂蜜、白糖和炒米粉服用，可以迅速平息。
同样也能消除热病、酒病、呕吐、昏厥、身热、头晕、咯血和黄眼病。
将普舍叶研成粉末，用水和新的干净布袋煮沸，用布过滤，去除渣滓，在清汤中加入酥油，饮用此汤可以消除热病和身热。
对于痰风混合的热病，可用白芷、普舍叶、帕他、独活、黑芥子皮煮汤服用。或者在獐耳煮汤中加入胡椒粉服用也有效。
另外，将刺天冬、荜茇、獐耳煮汤，加入胡椒粉服用，可以消除风痰引起的热病、咳嗽、呼吸困难、流鼻涕和疼痛。
将訶子、乌苏、甘松、荜茇、布提卡、帕帕塔即草果、迦布拉、白芷、伽布拉根、檀香等煮汤，加入阿魏和蜂蜜服用，可以消除风痰热病、腹痛、心痛、肋痛、喉痛、瘤病、咳嗽和呼吸困难。
对于痰胆引起的热病，可在独活类煮汤中加入蜂蜜服用有效。

།ཡང་ན་པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ནིམ་པ་དང་། མུར་བ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩིས་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་ཡང་ བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་རིམས་ལ་ཕན་ནོ།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སྐྱེར་བ་དང་། གླ་སྒང་དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་རྣམས་ བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པ་བླུད་དོ།།འདུས་པའི་རིམས་དང་རླུང་དང་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་རྣམས་ལ་ནི་དོང་གྲ་དང་། མ་ནུ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། ། མ་དུ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་། པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཏང་པལ་དང་། འདི་རྣམས་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པ་དུས་སུ་འཐུངས་ན་འདུས་པ་དང་ལྡན་པའི་རིམས ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ།།ཛཱ་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་སུ་མ་ནའི་མེ་ཏོག་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། གླ་སྒང་དང་། བི་ཙར་བ་གོང་མ་བཞིན་བསྐོལ་བ་དུས་སུ་འཐུངས་ན་རིམས་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །རིམས་ནད་རྟུག་པ་འགགས་པ་ལ་ནི། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་ དང་།ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་བུ་རམ་བཏབ་པ་བཏུང་ན་ཕན་ནོ། །སྨན་དེ་དག་ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན། ཟས་སུ་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་སྨན་དང་ལྡན་པར་སྦྱིན་ནོ། །རིམས་ནད་བད་ཀན་ཅན་ལ་ནི་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བླུད་དོ། ། ཇི་ལྟར་རྔུལ་གྱི་སྟེང་དུ་ཆར་བབ་ན་འདམ་དུ་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བར་བད་ཀན་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ཐོག་མར་སྨྱུང་བ་ལེགས་པའི་མཚན་མ་དང་། དང་པོ་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བླུད་པར་རྒྱ་སྲན་དང་། མོན་སྲན ཙ་ན་ཀ་དང་།མོན་སྲན་ལས་བྱས་པའི་ཁུ་བཅུད་ཡང་བ་ཉུང་བ་དང་། སྣུམ་མེད་པ་སྨན་ཁ་བ་དང་བཅས་པ་ཡི་གར་འོང་བ་ལན་ཚྭ་དང་ལྡན་པ་སྦྱིན་ནོ། །ཁ་ཟས་ནི་འབྲས་དམར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྙིང་པ་དང་། འབྲས་དྲུག་ཅུ་པ་ལ་སོགས་པ་ཕན་ནོ། །བད་ཀན་ ཤས་ཆེ་བའི་རིམས་ལ་ནི་བད་ཀན་འཇོམས་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་སྨན་བསྐོལ་བའི་ནང་ན་གོང་དུ་སྨོས་པའི་འབྲས་དམར་པོའམ།ནས་ཕུབ་མ་མེད་པར་བྱས་པ་ལན་གཉིས་གསུམ་བཀྲུས་ལ་ནད་དང་མཐུན་པར་འབྲས་ཆན་དང་། ནས་ཆན་དུ་བྱས་ཏེ་ཟའོ། ། སྲན་མུངྒ་དང་། སྲན་ཆུང་དང་། རྒྱ་སྲན་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞིང་ཉུང་བའི་ཁུ་བཅུད་ནད་པ་གང་ལ་གོམས་པ་འཐུངས་ན་རིམས་འཇོམས་སོ། །ཚོད་མར་ནི་ཀ་ར་ཝེལ་ལ་དང་། རྒྱལ་མོ་ག་གོན་དང་། ལ་ཕུག་གཞོན་ནུ་དང་། པར པ་ཏ་དང་།བར་ད་ཀ་དང་། ནིམ་པ་དང་། ཀུ་སུ་མ་དང་། པ་ཏོ་ལའི་འབྲས་བུ་དང་། ལོ་མ་དང་འདི་རྣམས་གང་རྙེད་པ་ལ་ཚོད་མར་བྱའོ། །ཤ་ཁུ་ནི་ཤ་ཡང་བ་རྣམས་དང་། སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པ་སྲེག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤ་ཁུ་ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། ཨག་ནི་མན་ཐ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། འུ་སུ་དང་། ཟི་ར་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། འདི་རྣམས་རླུང་དང་། སྣུམ མེད་ན་ཡང་རུང་སྟེ།ལེགས་པར་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་། །ཚོད་མའི་ནང་དུ་སྦྱར་བ་ནི་དར་བ་ཧ་ཅང་མི་སྐྱུར་བ་ཡི་གར་འོང་བའི་དངས་མ་མེ་མི་ཆེ་བ་དང་བསྐོལ་ཏེ། ཟས་ཀྱི་འོག་ཏུ་གཏང་ངོ་། །ཡང་ན་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཆུ་བསྒྲངས་པའམ། གལ་ཏེ་ཆང་ལ་གོམས་པ་ ཡིན་ན་ནི།ཆང་སྐོམ་དུ་བླུད་དོ།

或者，将普切谢尔、巴夏嘎、普谢则、三果、列特、巴托拉、白洋葱、楝树、木尔巴、蒺藜等煮沸，加入蜂蜜饮用，可治疗痰和胆的热病。
对于三病合并引起的热病，将刺柯、香柏、醋栗、甘松等煮沸，加入巴托拉、楝树、三果、普切谢尔等研磨成的粉末服用。
对于三病合并的热病、风病和痰病较重者，以及咳嗽、呼吸不畅、肋痛等症状，应服用冬瓜、曼努、列特、刺柯等煮沸的汤液。
将马度嘎花、葡萄、狗舌草、巴如夏嘎、普谢则、普切谢尔、三果、当巴尔等按规定煮沸后冷却，适时饮用可消除所有三病合并的热病。
将扎提即素玛那花、訶子、甘松、蒺藜如上煮沸，适时饮用可消除一切热病。
对于热病伴有大便秘结者，将普切谢尔、葡萄、狗舌草、三果煮沸，加入糖饮用即有效。
待药物消化时，可按顺序给予含有药物的汤羹等食物。
对于痰性热病，不可给予汤羹等。因为就像汗上降雨会变成泥浆一样，会导致痰增长。
因此，对于痰引起的热病，首先禁食是好兆头，开始时不给予汤羹等，而是给予豆汤，如豌豆、绿豆、鹰嘴豆和绿豆制成的清淡汤液，不含油脂，加入苦味药物，美味可口且含盐。
食物应选用红米等陈米和六十日稻等有益。
对于痰重的热病，应在克制痰的药物煮沸的汤中，将上述红米或去壳的大麦洗两三遍，根据病情制成米饭或麦饭食用。
绿豆、小豆、豌豆等清淡而营养少的汤液，病人习惯饮用者可饮用以消除热病。
蔬菜可选用苦瓜、王母瓜、嫩萝卜、巴尔巴特、巴尔达嘎、楝树、库苏玛、巴托拉的果实和叶子等任何可得到的做成菜。
肉汤应选用轻便的肉类和陆地动物如蜥蜴等的肉汤，加入刺柯、巴如夏嘎、火薄荷、葡萄、訶子、胡椒子、胡椒、生姜、乌苏、孜然、岩盐等，以及白糖、蜂蜜等，即使没有风和油也可以，要充分调配。
蔬菜中加入不太酸的酸奶清液，用小火煮沸，饭后服用。
或者饮用药物煮沸后的凉水，如果习惯饮酒的话，也可以饮酒解渴。

།རིམས་བྱང་བའམ། མ་བྱང་ཡང་རུང་སྟེ། ཉི་མ་ནུབ་པའི་དུས་སུ་བད་ཀན་ཟད་ཅིང་མེའི་དྲོད་ཆེ་བའི་དུས་ཡིན་པས་དེའི་ཚེ་ན་ཟས་ཡང་ཟའོ། །ཡང་ན་ནད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཟས་བཟའ་སྟེ། དེ་ཡང་བད་ཀན་ལ་ སྔ་དྲོ།མཁྲིས་པ་ལ་ཉི་མ་ཕྱེད། རླུང་ལ་ཕྱི་དྲོ་སྦྱིན་ནོ། །ནད་པ་དེ་མེ་དྲོད་ཆུང་བ་ལ་སྔ་དྲོ་ཟས་སྦྱིན་ན་དེས་ནི་ནད་ཕྱིར་ཐུ་བར་འགྱུར་རོ། །སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། ཕན་པའི་ཟས་ཀྱིས་ལུས་ཡང་བར་འགྱུར་ཏེ། བད་ཀན་དང་མེ་དྲོད་ཆུང་སྟེ། མཁྲིས་པ་དང་ རླུང་ཤས་ཆེ་ན་ཞག་བཅུ་པ་ཡན་ཆད་མར་སྦྱིན་ནོ།།རིམས་སྨིན་པ་ལ་མར་བཏང་ན་ནི་བདུད་རྩི་དང་འདྲའོ། །མ་སྨིན་པ་ཡིན་ན་ནི་ཞག་བཅུ་པ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ན་ཡང་ལུད་པ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་པ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེད་དོ། །བད་ཀན་ཤས་ ཆེ་བའི་རིམས་ལ་ནི།དང་པོ་སྨྱུང་བ་དང་སྨན་ཁ་བའི་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པས་བད་ཀན་ཟད་པར་བྱའོ། །ལུས་ཟུངས་དང་ཉམས་སྟོབས་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རིམས་རྙིང་པ་བསྲུང་བར་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་མཁྲིས་པ་མེའི་རང་བཞིན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་རྩུབ་པ་དང་གཤེར་བག་ སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་མཁྲིས་པ་སྐྱེས་པ་དེ་ལས་ནི་སློན་ན་དུགས་བསྐོལ་བའི་ཆུ་དང་། རོ་བསྐ་བ་དང་། ཡང་བའི་ཟས་ཀྱིས་ལུས་ཤས་ཆེར་རྩུབ་སྟེ། རླུང་སྟོབས་ཆེ་བ་འཁྲུག་པར་བྱས་པ་དེ་ལ་ནི་མར་མཆོག་ཏུ་ཕན་ཏེ། ཁོང་པའི་ནང་དུ་མེ་འབར་བ་ལ་ཆུས་ བསད་པ་དང་འདྲའོ།།མར་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། རང་རང་དང་མཐུན་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་ན་ནི་ནད་ཀུན་ལ་ཡང་ཕན་ནོ། །མར་དེ་བསིལ་བའི་སྨན་དང་སྦྱར་ན་ནི་རིམས་ཚ་བ་འཇོམས་ལ། དྲོ་བའི་སྨན་དད་སྦྱར་ན་ནི་གྲང་བའི་ རིམས་སེལ་ཏོ།།རྩུབ་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་ན་ནི་བད་ཀན་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གོང་དུ་སྨོས་པའི་སྐྲ་ལོ་དང་། གླ་སྒང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པ་ནད་གཞི་སོ་སོ་དང་མཐུན་པའི་སྨན་མར་དང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་ཏེ་གཏང་ངོ་། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ནིམ་པའི་ཤུན་ཕྲགས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་ཕྱིར་སྲང་གཅིག་དང་། སྲན་ཆུང་སྲང་གཅིག་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་མར་སྲང་ཕྱེད་བཅུག་སྟེ་འཐུངས་ན་རིམས་དང་ལུད་པ་ལ་ཕན་ནོ་ཞེས་སྨན་པ་རྒན་པོ་རྣམས་འཆད་དོ། །པི་པི་ལིང དང་།དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ད་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཏ་མ་ལ་ཀ་དང་། བིལ་བ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཙནྡན་དང་། པ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ས་ལ་པརྞི་དང་། འདི་རྣམས་མར་དང་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་རིམས་དང་མེའི་དྲོད་མ་སྙོམས་པ་དང་། ཧ་ལི་མ་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། ཚ་བ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། སྲིན ཤ་ཡ་དང་།སློན་པ་དང་། རྩིབ་ལོགས་དང་། མགོ་ན་བ་དང་། ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་མྱུར་དུ་འཇོམས་སོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་རླུང་ནད་གསོ་བའི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་སེང་ཕྲོམ་གྱི་སྨན་མར་ལས་དུར་བྱིད་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་ མ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་ཏིག་ཏའི་སྨན་མར་མཛེ་ནད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དང་། བ་ཤ་ཀའི་སྨན་མར་ཁྲག་མཁྲིས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དང་། ཀྱི་ལྕེ་བིའི་སྨན་མར་ཁོང་འབྲས་ཀྱི་ནང་དུ་སྨོས་པ་དང་སྦྱར་ན་ཕན་ནོ།

不论热病已痊愈与否，在太阳落山时，痰湿消耗殆尽且火热较大的时候，此时应进食清淡的食物。或者根据病情选择相应的饮食时间，即对痰湿病人在上午进食，对胆病在正午进食，对风病在下午进食。若病人火力弱时在上午进食，则会使病情加重。
煎煮药物的汤剂和有益的食物会使身体轻盈，若痰湿和火力弱，胆病和风气偏重时，应在十日后服用酥油。对于成熟的热病服用酥油如同甘露，若病情未成熟，即使过了十日，也会引起咳嗽、食欲不振等各种不良反应。
对于痰湿偏重的热病，首先要通过禁食和服用苦味药汤等方法消除痰湿。为了增强身体机能和体力，应当保护陈旧的热病。由于胆病属火性，其成熟过程具有干燥性且缺乏水分，由此产生的胆病若用温热疗法，会使用煮沸的水和涩味、轻淡的食物使身体更加干燥，导致风力增强而失调，此时酥油最为有效，如同用水扑灭体内燃烧的火。
酥油是消除风病和胆病的最佳药物，若与相应的药物配合使用，可治疗一切疾病。酥油与凉性药物配合可以降服热病，与温性药物配合可以消除寒性热病。与干燥性药物配合可以平息痰湿。因此，如前所述，应当将头发、藏菖蒲煎煮的汤剂等药物根据不同病因适当地与酥油配合使用。
老医生们说，三果（诃子、余甘子、毕力勒）、楝树皮、甘草、两种补骨脂各一两，小豆一两，将这些煎煮后加入半两酥油服用，可治疗热病和咳嗽。
胡椒、芥子、刺天茄、补骨脂、蒲公英、诃子、多香木、木苹果、藏菖蒲、檀香、肾蕨、补骨脂、葡萄、白洋葱、娑罗帕尼，将这些药物与酥油及四倍于酥油的水一同煎煮，适量服用可迅速治愈热病、消化力不均、黄疸病、食欲不振、发热严重、肉中虫病、腹胀、肋痛、头痛和消耗性疾病。
对于风引起的热病，应当使用治疗风病章节中所述的独活药油配方，但不包括狼毒。对于胆引起的热病，可使用在麻风病章节中所述的龙胆药油、在血胆章节中所述的穗花杜鹃药油，以及在腹部肿瘤章节中提到的肾蕨药油配方。

།བད་ཀན་ ལས་གྱུར་པའི་རིམས་རྙིང་པ་ལ་ནི་བྱི་དང་ག་དང་།ཁ་རུ་ཚ་དང་། དབྱི་མོ་དང་། པ་ཐ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་དང་། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དེ་དང་ མཉམ་པའི་འོ་མ་དང་།ཆུ་སྲང་དགུ་བཅུ་རྩ་དྲུག་དང་བསྐོལ་ཏེ་དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་རྙིང་པ་འཇོམས་སོ། །སླེ་ཏྲེས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ལ་བསྐོལ་ཏེ། བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ། སྨན་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ མར་དང་ཡང་བསྐོལ་ཏེ་བཟའ་བའམ།དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། བ་ལ་རྣམས་རེ་རེ་ནས་གོང་མ་སླེ་ཏྲེས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལྟར་འཐུངས་ན་རིམས་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །གོང་གི་མར་དེ་ཞུ་བའི་ཚད་ཙམ་ན། ཤ་འཇམ་ པའི་ཁུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཟན་ཟོས་ན་སྟོབས་སྐྱེད་དོ།།དེས་ཉེས་པ་འཇོམས་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །སྲན་མུངྒ་དང་། ཀ་ར་བིར་ལ་སོགས་པའི་ཁུ་བཅུད་ནི་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་འཇོམས་སོ། །ཤས་ཆེར་བྱིན་ན་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་རྙིང་པ་ལ་ མི་ཕན་ཏེ།ཟུག་གཟེར་དང་ལྟོ་བ་ན་སྲ་བར་བྱེད་ཅིང་རིམས་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རིམས་མ་ཞི་ན་གོང་དུ་སྨོས་པའི་སློན་དང་འོག་ནས་སྨོས་པའི་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་ལུས་དག་པར་བྱ་སྟེ། སྦྲུམ་མ་དང་། མེ་དྲོད་ཆུང་ བ་དང་།ལུས་རྩུབ་པ་རྣམས་ལ་ནི་མི་བྱའོ། །ཕོ་བའི་ནང་དུ་བད་ཀན་ཞུགས་པའི་ནད་གཞི་སྟོབས་ཆེ་བ་ལ་ནི་སྨན་པས་ནད་པའི་ཉམས་སྟོབས་བསྲུང་བར་བྱའོ། །རིམས་སྨིན་ཏེ་རང་རང་གི་གནས་ནས་བསྐྱོད་པ་དང་། རིམས་མི་ཟད་པ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ལ་བཀྲུ་ སྨན་གཏང་སྟེ།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤ་མ་དུར་བྱིད་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་རི་ལུར་བྱས་པ་བཏང་བའམ། ཡང་ན་དྲི་སྣ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཚ་བ་གསུམ་གྱི་བཀྲུ་སྨན་ ཆོ་ག་གྲུབ་པའི་གནས་སུ་བསྟན་པ་བཏང་བའམ།ཡང་ན་རྒུན་འབྲུམ་སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཨ་རུ་ར་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་སྐྱུ་རུ་ར་རང་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་བརྔོས་པ་བླུད་ན་ཡང་རིམས་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་སྐྱུ་རུ་ རའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བལྡག་པའམ་དོང་ཀ་འོ་མའམ་རྒུན་འབྲུའི་ཁུ་བ་བཏུང་བའམ།ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་མམ། ཀྱི་ལྕེ་བ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་རིམས་ནད་ཅན་ལ་བླུད་དོ། །དེ་ལྟར་ཁྲུས་དང་སློན་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་ཐུག་པ་རྐྱང་རྐྱང་པོ་ལ་སོགས་པ་ རིམ་པས་བླུད་དོ།།རིམས་རང་གི་གནས་ནས་བསྐྱེད་དེ་གོང་འོག་གཉིས་སུ་འཁྲུ་སྟེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན། སྨིན་པ་ཡིན་ན་ཡང་མི་གཅད་པར་གཞག་གོ། །གལ་ཏེ་བཅད་ན་ནི་ཁོང་པའི་ནང་དུ་གནས་རྙེད་དེ་ངེས་པར་གནོད་པར་བྱེད་དོ། །རིམས་སྨིན་ཏེ་ཚབས་ ཆེར་འཁྲུ་བ་ལ་ནི་གཅད་བར་བྱའོ།།མ་ཞུ་བར་རང་འཁྲུ་སྟེ། ཚབས་ཆེ་བར་འབྱུང་བ་ལ་ནི། མདོའི་གནས་ནད་གཞི་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ནས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །མ་སྨིན་པའི་རིམས་དང་འཁྲུ་བ་ཡིན་ན་ནི་མི་གཅད་དེ། གལ་ཏེ་སྨན་གྱིས་ གཅད་པར་གྱུར་ན་ནད་སྐྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་སྨན་པ་རྨོངས་པ་མི་མཁས་པས་རིམས་ནད་མ་སྨིན་པ་ལ་བཀྲུ་སྨན་གཏོང་བ་ནི་རང་ཉིད་ཕུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྦྲུལ་ནག་པོ་གཉིད་ལོག་པ་ལ་ལག་པའི་རྩེ་མོས་ཉུག་པ་དང་འདྲའོ། །རིམས་ནད་ལུས་ཟད་པ་ལ་ནི་ སློན་ཁྲུས་མི་ཕན་ཏེ།གལ་ཏེ་བཀྲུ་སྨན་དང་འབྱོར་པ་ཡིན་ན་ནི་འོ་མའི་བཏུང་བ་ཅི་འདོད་པ་དང་། ནི་རུ་ཧ་བཏང་སྟེ་འཁྲུ་བ་ཞི་བར་བྱའོ།

对于由痰引起的陈旧性发热，取蓖麻、姜黄、诃子、茴香、巴塔、三辛香、昆布、岩盐、炒麦子灰各一两，以及酥油三十二两，等量牛奶，水九十六两一同煎煮，适量饮用可以消除由痰引起的陈旧性发热。
将独活捣碎煎煮至四分之一，加入独活粉末，再加入四倍于药量的酥油煎煮后服用；或者同样以三果、婆萨迦、葡萄、巴拉等分别按照上述独活的配方服用可以切断发热。
当上述酥油融化时，配以嫩肉汤一同食用可增长体力。这是降伏病邪的最佳方法。
绿豆和迦罗毗罗等的汁液可以降伏痰和胆。
若过量服用则对风引起的陈旧性发热无益，反而会引起疼痛和腹部僵硬，使发热加重。
如果用上述配方仍未能平息发热，则应按前述的沐浴疗法和后述的泻下药来净化身体，但不可用于孕妇、消化力弱者和体质虚弱者。
对于胃中痰病严重者，医生应当保护病人的体力。
除了发热成熟从各处转移的情况和发热不止的情况外，其他情况可以使用泻下药，如三果、沙没度勒、胡椒、那伽格萨、白糖等研磨后与蜂蜜调制成丸剂服用；或者使用三香等三辛香的泻下药，如成就法处所说的方法；或者用葡萄、訶子汁调配；或者用葡萄和訶子配合；或者用訶子自身汁液炼制的酥油服用都可以降伏发热。
或者用訶子粉与酥油、蜂蜜调配后舔服，或饮用冬葵子奶或葡萄汁，或者三果，或者狗舌草与牛奶调配后给发热病人服用。
如此沐浴和清洗之后，逐步给予单味粥等。
当发热从原处转移而上下泻出时，即使已成熟也不要阻止。如果阻止，它会在体内找到安身之处必定造成危害。
对于发热成熟后剧烈腹泻者应当止泻。
对于未消化就自行腹泻且情况严重者，应当按照《医典》中所说的三病根的特征来处理。
对于未成熟的发热和腹泻不应止住，如果用药止住会引发疾病。
如果愚昧无知的医生对未成熟的发热使用泻下药，这是自取灭亡，就像用手指去触碰睡着的黑蛇一样。
对于发热导致身体虚弱者，沐浴清洗无益，如果适合泻下药，则应随意饮用牛奶饮品，施用灌肠疗法来止泻。

།ནད་པ་འོ་མ་ལ་གོམས་ཤིང་བད་ཀན་ཟད་པ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། རླུང་ དང་མཁྲིས་པས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ནི་འོ་མ་རབ་ཏུ་ཕན་ཏེ།འཁྲུ་བ་ལ་ཡང་ཕན་ནོ། །སྨྱུང་བས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ནི་འོ་མ་མཆོག་ཏུ་བཟང་སྟེ། ནགས་མེས་ཆག་པ་ལ་ནི་ཆར་བབས་ནས་ས་བོན་ཆེར་འཕེལ་བ་དང་འདྲ་བར་རིམས་མྱུར་དུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །འོ་མ་དེ་ཡང་སོ་སོའི་ སྨན་དང་ལེགས་པར་སྦྱར་ཏེ།དྲོ་བ་དང་གྲང་བ་དང་། བཞོས་མ་ཐག་པ་ལ་སོགས་པ་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་རིགས་པར་བླུད་ན་རིམས་ལ་ཕན་ནོ། །ལོག་པར་བྱས་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་མ་དེ་བཅའ་སྒ་དང་། འབྲ་གོ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡན་པར་འཐུངས་ན་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་ལུས་ཚ་བ་དང་རིམས་འཇོམས་སོ། །སྦྱོར་བ་གོང་མའི་སྟེང་དུ་རྒུན་འབྲུམ་དང་། བ་ལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཙནྡན་རྣམས་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་བླུད་ན་ཡང་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་འོ་མ་ཏི་ཚེ་འོ་མའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཆུ་དང་བསྐོལ་བ་བླུད་པའམ། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། འོ་མ་བསྐོལ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་འོ་མ་རྩ་བ་ལྔ་དང་བསྐོལ བ་འཐུངས་ན་ལུད་པ་དང་།དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། མགོ་ན་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་ཟུག་པ་དང་རིམས་རྙིང་པ་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཨེ་རཎྜའི་རྩ་བ་དང་། བ་ལ་དང་། བིལ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འོ་མ་བཞོས་མ་ཐག་པའི་དྲོན་ པོ་དང་ལྷན་ཅིག་འཐུངས་ན་རིམས་ནད་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ།།ཁྱད་པར་དུ་རླུང་གིས་ཕྱི་ས་འགགས་པ་དང་། བེའུ་སྣབས་ཁྲག་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། ཟུག་གཟེར་དང་། སྲ་བ་ཧི་ཀ་ལ་ནི་ནད་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ བཅའ་སྒ་དང་།བ་ལ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། གཟེ་མ་དང་། བུ་རམ་དང་། འོ་མ་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་སྐྲང་བ་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་དང་། འཕྱེན་འགགས་པ་དང་། རིམས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །བ་སྤྲུ་བ་མེ་ཏོག་དཀར་པོ་ཅན་དང་། བིལ་བ་དང་། བཪྴ་བྷུ་ཞེས་བྱ་བ་བ་སྦྲུ་བ་མེ་ཏོག་དམར་པོ་ཅན་རྣམས་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་རིམས་དང་གྲང་བ་སེལ་ལོ། །ཤིང་ཤ་པའི་སྙིང་པོ་དང་། འོ་མ་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ཡང་རིམས་མྱུར་དུ་འཇོམས་སོ། །རིམས་ཞུ་བའི་གནས་སུ་ཞུགས་ནས། ནི རུ་ཧ་བཏང་བར་གྱུར་ན་མྱུར་དུ་མེའི་སྟོབས་སྐྱེད་པ་དང་།རིམས་དང་བྲལ་བ་དང་། དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཟས་ཡི་གར་འོང་བར་བྱེད་དོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་སམ། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ཁུ་བའི་གནས་སུ་ ཞུགས་པ་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་གཏོང་ངོ་།།ནད་གཞི་གསུམ་ཆར་སྨིན་པའི་གནས་སུ་སོང་བ་ལ་ནི་འཇམ་རྩིས་ཞི་བར་བྱའོ། །བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ཟད་པའི་ནད་ལ་མཇུག་ཏོ་དང་། རྒྱབ་དང་། རྐེད་པ་ན་བ་དང་། མེ་དྲོད་ཆེ་བ་དང་། རྟུག་པ་འགགས་པ་ལ་ནི་ འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བར་བྱའོ།།པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། དོང་ག་དང་། ཏི་ར་དང་། བ་ལ་དང་། གཟེ་མ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ཆུ་དང་། སྨན་སྤྱི་དང་མཉམ་ པའི་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ལ།འོ་མ་ལུས་པའི་ནང་དུ་གླ་སྒང་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་ཕྲགས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ། མར་དང་སྦྲང་རྩི་བསྲེས་པས་སྡུད་པའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ན་ རིམས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།

病人习惯饮用牛奶，痰消耗殆尽，身体发热，口渴严重，被风和胆折磨的人，牛奶非常有益，对腹泻也有帮助。
对于被饥饿折磨的人，牛奶最为有益，就像森林被火烧后下雨使种子大量生长一样，能迅速平息热病。
这牛奶也要与各自的药物很好地调配，要了解温热、寒凉、刚挤出等时间的区别，根据情况饮用则对热病有益。如果使用不当则无益处。
将牛奶与荜茇、葡萄干、葡萄、白糖和酥油一起煮沸后冷却，加入蜂蜜饮用，能消除口渴、身体发热和热病。
在上述配方基础上，加入葡萄干、婆罗门参、甘草、白芥子、长胡椒、檀香一起煮沸冷却后加入蜂蜜饮用，其功效与前者相同。
或者将牛奶与四倍量的水煮沸饮用，或者将长胡椒与牛奶煮沸饮用。
或者将牛奶与五根药煮沸饮用，能消除咳嗽、呼吸不畅、头痛、肋痛和久病。
或者将蓖麻根、婆罗门参、木苹果任选其一煮汁，与刚挤出的温热牛奶一起饮用，能解除热病。
特别是对风引起的大便阻塞、流鼻血、口渴、疼痛和哮喘病，能使病愈。
或者将荜茇、婆罗门参、刺天茄、芥菜、糖和牛奶调配饮用，能战胜浮肿、大便、小便、痰阻塞和热病。
将白花婆罗门参、木苹果、红花婆罗门参与牛奶煮沸饮用，能消除热病和寒病。
将娑罗树心与牛奶调配饮用，也能迅速降伏热病。
热病进入消化部位后，施行灌肠，能迅速增强消化之火的力量，远离热病，使人愉悦，增进食欲。
对于胆引起的热病或胆痰引起的热病进入体液部位的，则施用泻药。
三病素都进入成熟部位的，则用软膏平息。
对于痰胆耗尽的病，尾椎骨痛、背痛、腰痛、消化之火旺盛、大便阻塞的，则施用软膏灌肠。
将假酸角、楝树叶、补骨脂、长胡椒、蒂拉、婆罗门参、芥菜、补骨脂、补骨脂、婆罗门参这些药与水和等量牛奶一起煮沸，在剩余的牛奶中加入没药、补骨脂、长胡椒、甘草、芥子皮的粉末，混合酥油和蜂蜜制成软膏灌肠，能降伏热病。

།ཡང་ན་དོང་ག་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། འདབ་མ་རྣམ་བཞི་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། ཤིང་ མངར་དང་།འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་ལ། མར་དང་བསྐོལ་ཏེ་སྨན་གཏོང་ཀ་ར་བུ་རམ་དང་སྦྲང་རྩི་བཏབ་སྟེ་མས་གཏོང་ན་རིམས་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཛི་བནྟི་དང་། ཤིང་མངར་དང་། མེ་ད་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། ཤུ་དག་ དང་།རིད་ཏི་དང་། ར་སྣ་དང་། བ་ལ་དང་། བིལ་བ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། ཉེའུ་ཤིང་རྣམས་བཏགས་ལ་སྨན་སྤྱིའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་མར་དང་། ཏིལ་མར་བསྲེས་པ་དང་། མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་། ཆུ་ཉིས་འགྱུར་དང་བསྐོལ་བ་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇམ་ རྩི་མས་གཏོང་ན་རིམས་འཇོམས་སོ།།གཞན་ཡང་ཆོ་ག་གྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་འཇམ་རྩི་ཡང་འདིར་རིམས་ནད་ལ་སྦྱར་རོ། །རིམས་རྙིང་པ་ལ་སྣ་སྨན་བཏང་ན་ཡི་ག་འབྱེ་བ་དང་། མགོ་ནད་དང་། ལུས་ལྕི་བ་དང་། བད་ཀན་འཕྲོག་ལ་དབང་པོ་གསལ་ བར་བྱེད་དོ།།སྣུམ་དང་བཅས་པའི་སྣ་སྨན་བཏང་ན་ནི་མགོ་སྟོང་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། མཁྲིས་པ་རྣམས་འཇོམས་སོ། །གཞན་ཡང་ཆམ་པ་དང་། མགོ་དང་། མགུལ་པའི་ནད་དང་། ལྕེས་རོ་མི་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་ནི་དུད་པ་བརྔུབ་པ་དང་། སྨན་ཁུས་མཁུར་བ་བཀང་སྟེ་མི་བསྐྱོད་པར་བཞག་པ་དང་། གཡས་གཡོན་སྤོ་བའི་སྨན་ཁུ་བཅང་བ་རྣམས་མདོའི་གནས་སུ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་རྣམས་ནད་གཞི་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ངོ་། །རིམས་རྙིང་པ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་ལ་ནི་ཁ་ལུང་གི་གེ་སར་མར་དང་། རྒྱམ་ཚར བཅས་པའི་ལྡེ་གུའམ།ཡང་ན་རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་བཅངས་ན་ཕན་ནོ། །པགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རིམས་རྙིང་པ་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་དུ་དྲོ་བ་དང་གྲང་བའི་སྨན་བསྐོལ་བས་བསྐུ་བ་དང་། བྱུག་པ་དང་། བླུགས་ པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་མིག་སྨན་དང་དུད་པ་བརྔུབ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱ་སྟེ། གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རིམས་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་ལྟར་བྱའོ། །རིམས་རྙིང་པ་ལ་ལུས་ཚ་བ་ལ་ནི་མར་ལན་སྟོང་གི་བར་དུ་ཆུ་གྲང་མོར་བཅུག་པ་ལ་ཡང་བཞུ་ཡང་བཅུག་བྱས་པའི་མར་ བསྐུས་ན་ཚ་བའི་རིམས་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་མདོའི་གནས་སུ་བསྟན་པའི་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་གེ་སར་ལ་སོགས་པའམ། ཡང་ན་སྐྱུར་བའི་སྡེ་ཚན་སྐྱུ་རུ་ར་ལ་སོགས་པའམ། བསྐ་བའི་སྡེ་ཚན་ཨ་རུ་ར་ལ་སོགས་པའམ། རྩཝ་དཱུར་བའི་སྡེ་ཚན་ནམ། མཁྲིས་ པ་འཇོམས་པའི་སྡེ་ཚན་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པ་འམ།ཤུག་པའི་སྡེ་ཚན་ནམ། སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་འོ་མ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། བསྐོལ་བ་ཡང་རུང་མ་བསྐོལ་བ་ཡང་རུང་སྟེ། འདག་གུ་དང་སྨན་མར་གྱི་བསྐུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་ བ་བཞིན་དུ་བྱས་ན་དེ་མ་ཐག་པའི་རིམས་འཇོམས་སོ།།ཡང་ན་གོང་གི་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་ཅུང་ཟད་རྩིང་ཙམ་དུ་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུས་ལུས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཞི་བར་དྲགས་ན་ནི་ཚ་བ་ཕྱིར་མི་འབྱུང་སྟེ། སླར་ཁོང་དུ་ཞུགས་ནས་ཚ་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གོང་མའི་སྨན་དེ་ཉིད་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ལུས་གཞུག་པའམ་བླུགས་པ་ཡང་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྩབ་མོ་དང་། ཆང་སྐྱུར་དང་། འོ་མ་དང་། མར་དང་། ཆུ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་བླུགས་པ་དང་། ལུས་སྤྱིང་བར་བྱའོ།

或者取冬瓜、水晶盐、甘草、蒲黄茶和四种叶子，将这些煮成汤后，加入望月花、蒲黄茶、藏菖蒲、小茴香、甘草等的粉末，与酥油一同煎煮，加入药物、白糖、糖蜜和蜂蜜后进行灌肠，可以消除发热。
或者取吉瓦提、甘草、美达、胡椒、蒲黄茶、白芷、利底、辣蓼、巴拉、木苹果、豆蔻、小茴香等研磨后，与四倍量的酥油和芝麻油混合，再加入四倍量的牛奶和两倍量的水煎煮，根据病情进行温和灌肠，可以降伏发热。
此外，在完成仪轨时所说的温和灌肠方法也可用于此处的发热病。
对于久热病，使用鼻药可以开胃、治疗头痛、减轻身体沉重感、清除痰液并使感官清明。
如果使用含油的鼻药，则可以治疗头部空虚感、身体发热和胆病。
此外，对于感冒、头部和喉部疾病、舌头失去味觉等症状，应当按照经典所说的方法，根据病因使用吸烟、含药汤漱口不动、左右摇动含药等方法。
对于久热病引起的食欲不振，可以用莲花与酥油和盐制成的膏药，或者用葡萄、白糖和余甘子汁含服即有效果。
对于依附于皮肤的久热病，应当根据情况使用温热或寒凉的药物煎煮后进行涂抹、擦拭和浇灌等。
同样也要使用眼药和吸烟等方法，对于突发性发热也要采用这样的方法。
对于久热病引起的身体发热，可以将酥油放入冷水中千次，反复融化后涂抹，可以平息热性发热。
或者如经典所说的甜味类药物如莲花等，或者酸味类药物如余甘子等，或者涩味类药物如诃子等，或者杜尔瓦草类药物，或者降胆类药物如尼耶格若陀等，或者杜松类药物，或者这些药物类别中任何一种与牛奶、芝麻油一同煎煮或不煎煮，按照仪轨制成药泥和药油进行涂抹等，可以立即降伏发热。
或者将上述药物配方稍微粗糙地研磨成膏药涂抹全身。
如果过度平息，热不会向外发散，反而会进入体内再次产生发热。
也可以将身体浸入或灌注上述药物的煎煮液中。
同样也可以将身体浸入或灌注酸性物质、酸酒、牛奶、酥油、水等液体中。

།ཀ་པིད་ཏ་དང་། ཁ་ལུང་དང་། ཨ་མྲ་དང་། བི་ད་རི་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་མྱུ་གུ་དང་། འདི་རྣམས་ཨ་རིཥྚའི་ནང་དུ་བྱས་ལ་དེའི་སྦུ་བས་ལུས་བསྐུས་ན་ལུས་ཚ་བ་དང་། ན་བ་དང་། རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་རྣམས་ཞི་བར བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་མཁྲིས་པས་ལུས་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ལེའུ་ལས་འབྱུང་བའི་གསོ་བ་འདིར་བྱས་ན། ཚ་བའི་རིམས་མྱུར་དུ་སེལ་ཏོ། །དྲོ་བའི་ནུས་པ་དང་རེག་པ་དང་ལྡན་པའི་སྨན་རྒྱ་སྤོས་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། རུ་རྟ་དང་། སྟོན་དང་། རྡོ་དྲེག་ དང་།ཀོ་ཉོན་ཙེ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཆུ་སྲིན་སེན་མོ་དང་། ར་སྣ་དང་། གུ་གུལ་དང་། ཤུ་དག་དང་། རྩ་རོང་དང་། སུག་སྨེལ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཙནྡན་དང་། སིབ་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། བྱ་མ་ ཀ་དང་།ཡུངས་ཀར་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཨེ་རཎྜ་རྣམ་གཉིས་དང་། བ་རུ་ར་དང་། རོ་ཧི་ཤ་དང་། །ཏ་མ་ལའི་ལོ་མ་དང་། བྷུ་ཏི་ཀ་དང་། ས་ལི་ཀ་དང་། འུ་སུ་དང་། ཏི་མུ་ས་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། མོན་སྲན་མ་ ཤ་དང་།ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། པུ་ཏི་ཀ་རཉྫ་དང་། ན་གུ་ལ་རྣམ་གཉིས་དང་། གཞན་ཡང་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྨན་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ་ཆང་དང་རྩབས་སྐྱུར་པོ་དང་ཏིལ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། དྲོ་འཇམ་ཙམ་བྱས་པས་བསྐུ་ བའམ།ཡང་ན་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུས་བྱུག་པ་བྱས་ན། རིམས་གྲང་བ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་རྒྱ་སྤོས་ལ་སོགས་པ་གོང་གི་སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བླུགས་པ་དང་། ལུས་སྤྱིང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆང་སྐྱུར་དང་། བ་གཅིན་ དང་།ཞོ་ག་ཆུ་ལ་སོགས་པ་སྨན་མེད་པའི་ཉི་ཚེའི་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །ཡང་ན་དོང་ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་གྱི་བཏུང་བ་དང་། བསྐུ་བ་དང་བྱུག་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། ། ཀ་རུའི་དུད་པ་དང་། པ་ལ་ཀའི་དུད་པ་འོག་ནས་སྨོས་པ་གང་ ཡིན་པ་ཡང་རིམས་གྲང་མོ་འདི་ལ་སྦྱར་རོ།།མེའི་དྲོད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་བསྟེན་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རླུང་མེད་པའི་ཁང་པར་འདུག་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་གོས་ལྕི་བ་བགོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བྱའོ། །རྔུལ་དབྱུང་བར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པའི་སྨན་བཟའ་བར་བྱ་སྟེ།རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལངྠ་དང་། མ་ཤ་དང་། ནིམ་པ་ཝ་ས་ཞེས་བྱ་བའི་ཟས་དང་། ཤ་རྣམས་སྦྱར་རོ། །གནས་ནི་ཁང་པའི་དབུས་དང་། ས་ཁང་གི་ནང་དུ་རྩཝ་ཀུ་ཤ་དང་། ལྷྭམ་དང་། ར་ལ་ཀ་ཞེས་བྱ་ བའི་སྟན་བྱ་སྟེ།ཁང་པ་དེའི་ནང་དུ་མདག་མ་དུད་པ་མེད་ཅིང་དམར་རུག་གེ་བ་ཞུགས་ལིང་གི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་བསྲོ་བར་བྱའོ། །གྲང་བའི་དབང་གིས་ཤིན་ཏུ་འདར་བར་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཆང་ངམ། དར་བའམ། རྒྱ་སྲན་དང་། ཁྲེ་རྒོད་ལ་སོགས་པ་ འབྲུའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཚ་བ་གསུམ་བཏབ་པའམ།གཞན་ཡང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པའི་སྨན་རྣམས་བསྟེན་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བུད་མེད་ཤིན་ཏུ་ནུ་མ་མཛེས་ཤིང་ཤ་རྒྱས་པ་ལུས་ལ་བྱུག་པ་དང་། རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ལང་ཚོ་ལ་བབ་པ་དང་། ཆང་གིས་ཤིན་ཏུ་དྲེགས་པ་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་ཤིན་ཏུ་འགྱིང་བག་དང་ལྡན་པའི་བུད་མེད་དང་མཐང་སྦྱར་བའི་དུགས་བྱ་སྟེ། ནམ་གྲང་བར་གྱུར་པའི་དུས་ན་བུད་མེད་དེ་སྤང་བར་བྱའོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་ཉེས་པ་གཅིག་ཤས་ཆུང་ཞིང གཉིས་ཤས་ཆེ་ན་ནི་གཉིས་ཟད་པར་བྱ་ཞིང་གཅིག་གསོ་བར་བྱའོ།།གཉིས་ཤས་ཆེ་ཞིང་གཅིག་ཤས་ཆུང་ན་ནི་གཉིས་བྲི་ཞིང་གཅིག་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །ཉེས་པ་གསུམ་ཆ་མཉམ་ན་ནི་དང་པོ་བད་ཀན་གསོ་ཞིང་དེ་ནས་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་རིམ་བཞིན་ དུ་གསོའོ།

将迦比达、卡龙、庵摩罗、毗达利、森普龙、小豆、红柳芽这些药材放入阿里斯塔酒中，用其泡沫涂抹身体，可以平息身体发热、疼痛、昏沉和口渴等症状。
同样，如果按照胆病导致身体变化一章中所述的治疗方法来治疗，可以迅速消除热病。
具有温热性能和触感的药材有：檀香、沉香、茜草、秋季草、石垢、高良姜、丁香、鳄鱼爪、拉斯纳、安息香、白芷、岩兰、两种姜黄、檀香、悉甫、希克如、茺蔚子、香草、鸟麻迦、白芥子、列得日、两种蓖麻、诃子、罗希夏、多摩罗叶、布提迦、萨利迦、乌苏、提木萨、舒提、豌豆、绿豆、曲曲草、普提迦然加、两种那古拉。
还有其他具有清凉性能的药材，将这些药材磨成细粉，与酒、酸液和芝麻油一起煮沸，待温热时涂抹，或者用磨成细粉的药膏涂抹，可以平息寒热病。
或者用上述檀香等配方进行灌注和全身按摩等治疗。
同样，也可以单独使用酸酒、牛尿、酸奶清等进行灌注等治疗。
也可以将东迦等类别的药物用于饮剂、涂抹和擦剂。
下文所述的迦卢烟和帕拉迦烟也可用于治疗这种寒热病。
为了产生火热，应当采用热敷疗法。
同样，也要待在无风的房间里，进行运动和穿着厚重的衣服等。
为了发汗，应当服用能产生胆病的药物，如豌豆库兰塔、绿豆、宁巴瓦萨等食物和肉类。
居住环境应选择房屋中央和地下室，铺设库夏草、皮革和拉拉迦等垫子，在房间内放入无烟的红热炭火，置于火盆中取暖。
对于因寒冷而剧烈颤抖的病人，应当服用酒或酸奶清，或者在豌豆和野麦等谷物汤中加入三种辛香料，以及其他能产生胆病的药物。
同样，可以用乳房丰满美丽、身材丰腴、涂有香膏、佩戴各种装饰、正值青春、因饮酒而放荡、令人愉悦且充满魅力的女子进行接触热疗，当感到寒冷时就要远离这些女子。
对于由三病合并引起的热病，如果一种病情轻而两种病情重，就要消除这两种病并治疗那一种病。
如果两种病情重而一种病情轻，就要减轻这两种病并增强那一种病。
如果三种病情程度相当，就要先治疗痰病，然后依次治疗风病和胆病。

།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་ཀྱིས་ལུས་ཟད་ཅིང་རྣ་རྩ་གཉིས་སུ་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པར་ན་བ་སྐྲངས་པར་གྱུར་པ་ནི་འཚོ་བར་དཀའ་སྟེ། ཕལ་ཆེར་འཆི་བར་འགྱུར་བས་དེ་ལ་ནི་མྱུར་དུ་ཁྲག་གཏར་བ་དང་། མར་བླུད་པ་དང་། བད་ ཀན་དང་མཁྲིས་པ་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱིས་བྱུག་པ་དང་།སྣ་ནས་བཏང་བའི་སྨན་དང་། མཁུར་བར་བཅང་བ་རྣམས་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །ལུས་ཟུངས་རྣམས་ལ་བརྟེན་པའི་རིམས་གྲང་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། རྩུབ་པ་ལ་སོགས་ པའི་ཆོ་ག་བྱས་ཀྱང་མ་ཞི་ན་དེ་ལ་ནི་ལག་པ་གཉིས་ལས་རིམ་གྱིས་ཁྲག་དབྱུང་བར་བྱའོ།།རིམས་མི་བཟད་པ་ལ་ཆོ་ག་གོང་མ་དེས་ཀྱང་ཞིར་མི་འདོད་ན་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གང་ཤས་ཆེ་བ་བརྟགས་ཏེ། སོ་སོའི་བྱ་བ་ བཞིན་དུ་སྤང་བར་བྱ་ཞིང་འོག་ནས་སྨོས་པ་བཞིན་དུ་གསོ་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་པ་ཏོ་ལ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། གླ་སྐང་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཤིང་མངར་དང་། འདི་རྣམས་ལན་བཞི་ལྔ་བསྐོལ་བའི་རྗེས་སུ་བླུད་ན་རིམས་མི་བཟད་པ་རྣམས་སེལ་ བར་བྱེད་དོ།།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཁུ་བ་བསྐོལ་བ་དྲོན་མོའམ་གྲང་མོ་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་མར་དང་། འདག་གུ་དང་། ཕྱེ་མ་དང་། རི་ལུ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའི་སྦྱོར་བ་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱ་བའམ་ཡང་ན་གོ་བྱེའུ་གཉིས་དང་སྦྱར་བ་བྱིན་ན་ནི་རིམས་མི་བཟད་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཉི་མ་གང་ལ་ཉིན་བཞི་པའི་རིམས་ལ་སོགས་པས་བཏབ་པའི་དུས་སུ་ནད་གཞི་རྣམས་བརྟག་སྟེ། ལུས འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་ཚུལ་བཞིན་དུ་བྱའོ།།སྒོག་སྐྱའི་ཏིལ་མར་དང་བཅས་པ་ཐོ་རངས་སམ་ཁ་ཟས་ཀྱི་གོང་དུ་བཏུང་བའམ་དེ་བཞིན་དུ་མར་རྙིང་པ་དང་། ཞོ་དང་། འོ་མ་དང་། དར་བ་དང་། སྲང་དྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མར་གཅོང་ཆེན་པོའི་སྐབས་སུ་ བཤད་པ་དང་།དགེ་བའི་སྨན་མར་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་སྐབས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། བའི་རྣམ་ལྔའི་སྨན་མར་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་སྐབས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། ཏིག་ཏའི་སྨན་མར་མཛེ་ནད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དང་། བ་ཤ་ཀའི་སྨན་མར་ཁྲག་མཁྲིས་ཀྱི་ནང་ནས་འབྱུང་ བའམ།འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་ནང་པར་རམ་ཟས་ཀྱི་གོང་དུ་རིམས་མི་བཟད་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། ཨག་ནི་མནྠ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་མར་དང་མར་གྱི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་ཞོ་དང་། མར་གྱི་བཞི་ ཆའི་སེང་ཕྲོམ་གྱི་ཤུན་ཕྲགས་གི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ།ཡང་བསྐོལ་བའི་མར་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་རིམས་མི་བཟད་པ་འཇོམས་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུའི་ཆང་དང་། འབྲུའི་ཆང་ལེགས་པར་སྨིན་པ་དང་། རྨ་བྱ་དང་། སྲེག་པ་དང་། ཁྱིམ་ བྱའི་ཤ་གཙང་བ་དྲོ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཟས་དང་ལྷན་ཅིག་ཅི་འདོད་པ་ཚིམ་ཚད་དུ་ཟོས་ལ།ཞག་དེ་ཉིད་ལ་གཉིད་ལོག་པའམ། ཡང་ན་སློན་དུ་གཞུག་གོ། །ཡང་ན་སྨན་མར་ཐུན་ཚད་ཆེན་པོ་འཐུངས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱུག་སྨན་བྱའོ། །ཐོག་མར་སྣུམ་ཆོས་དང་ དུགས་བྱས་ལ།དེ་ནས་ནི་ལི་ནི་དང་། ཨ་ཛ་གནྡྷ་དང་། དུར་བྱིད་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་བསྐྱོས་ཏེ། རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པའི་ཞག་བཏུང་ངོ་། །ལྡོང་རོས་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཏིལ་མར་དང་ ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བའི་མིག་སྨན་ཡང་གཞུག་གོ།

由聚集而生的热病使身体衰竭，两耳极其难忍地疼痛肿胀，这种情况难以治愈，大多会导致死亡。对此应当迅速放血、服用酥油、涂抹能够降伏痰和胆的药物，以及使用鼻药和含服的药物，这些方法都有效。
对于依附于身体组织的寒热病，无论采用寒、热、油腻、粗糙等疗法都未平息时，应当从双臂逐步放血。
对于难忍的热病，即使采用上述疗法也不愿平息时，应当根据病因的具体情况，观察风等疾病何者占主导，按照各自的方法去除，并按下文所述进行治疗。
以帕托拉、普切谢尔、伽蓝香、诃子、甘草等煮沸四五次后服用，能够祛除难忍的热病。
三果（诃子、毗黎勒、余甘子）、诃子、獐牙菜、胡椒，取其中任何一味药物煮汁，不论温热或冷却均可。同样，可按照精华疗法配制酥油、膏剂、粉剂、丸剂等任一种剂型，或者与两味鸽粪配合使用，能够平息难忍的热病。
在四日热等热病发作的当天，应当观察病因，按照规范进行增强体力的疗法。
清晨或饭前饮用含有芦荟的芝麻油，或者同样使用陈年酥油、酸奶、牛奶、酪浆，以及在重病章节中所说的'六两酥油'、在狂症章节中出现的吉祥药油、在健忘症章节中出现的五牛药油、在麻风病章节中所说的苦胆药油、在血胆病章节中出现的婆萨迦药油，这些任何一种都可在早晨或饭前用于难忍的热病。
三果、沙棘、火曼陀罗等煮汁，加入酥油和两倍于酥油量的酸奶，以及四分之一酥油量的芫荽壳粉，再次煮沸后适量饮用这种酥油，是降伏难忍热病的最佳方法。
果酒和谷物酒充分发酵后，与孔雀肉、鹌鹑肉、家鸡肉等具有温热性的清洁肉类一起，随意食用到饱，当天就寝或者使其出汗。
或者服用大剂量药油后进行催吐。
首先进行油疗和热敷，然后将尼利尼、阿札甘达、土茯苓、普切谢尔等研磨成粉，用水调和后在热病发作的当天服用。
还可使用由松香、岩盐、胡椒与芝麻油调配的眼药。

།ཤིང་ཀུན་དང་། སྟག་གི་ཚིལ་ཆ་མཉམ་པ་རྒྱམ་ཚ་དང་སྦྱར་བའི་སྣ་སྨན་གཏང་ངོ་། །ཡང་ན་མར་རྙིང་པ་གཅིག་པུའམ། ཡང་ན་སེང་གེའི་ཚིལ་རྒྱམ་ཚ་དང་སྦྱར་ཏེ་སྣ་སྨན་གཏང་ངོ་། །ཡང་ན་བ་ལ་ཀ་ཤ་དང་། ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང་། ཤུ་དག་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ནས་དང་། མར་དང་སྦྱར་བས་བདུག་པར་བྱས་ན་རིམས་མ་རུངས་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་བྱི་ལའི་རྟུག་པའི་བདུག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཕན་ནོ། །བྱ་མ་ཀ་དང་། ཤུ་དག དང་།སྲ་རྩི་པོག་དང་། ནིམ་པ་དང་། ཨ་ཀ་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། འདི་རྣམས་སྦྱར་བའི་དུད་པ་ནི་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པའི་བདུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རིམས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་རོ། །གཞན་ཡང་འཇིགས་པ་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་ དང་།སེམས་བསྒྱུར་བ་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་དང་། འབྱུང་པོ་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དུ་བཤད་པའི་བདུག་པ་དང་། སྣ་སྨན་དང་མིག་སྨན་དུ་བཤད་པ་རྣམས་སྐབས་འདིར་རིམས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་རོ། །གཞན་ཡང་ལྷ་བསྟན་པ་དང་ནོར་ བུ་བཅང་བ་དང་།སྔགས་དང་། གཏོར་མ་གཏོང་བ་དང་། ལྷ་མཆོད་པ་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། ཉེ་བར་གསོ་སྦྱོང་བྱ་བ་དང་། བདེ་ལེགས་དང་ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན། རིམས་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རིམས་མི་བཟད་པ་ནི་ ཕལ་ཆེར་གདན་ལས་གྱུར་པ་སྟེ།དེ་ལ་ནི་ལྷ་ལ་བསྙེན་ཅིང་མཆོད་ན་དེ་ཉིད་དེའི་སྨན་ཡིན་ནོ། །རིམས་མི་བཟད་པ་ལ་གྲང་བ་དང་། དྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གི་གསོ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བྱས་ཀྱང་མ་ཞི་ན། ཁྲག་གཏར་བར་བྱའོ། །རླུང་དང་། མེ་དབལ་དང་། འབྲུམ་བུ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་ལ་ནི་སྨན་མར་དང་། བྱུག་པ་གྲང་མོ་དང་། བླུགས་པ་དང་། ཤ་ཁུ་དང་། བཟའ་བ་དང་། ཁྲག་ཏུ་དབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གི་གསོ་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ཞག་གསུམ་པའི་རིམས་ལ་ནི་ནམ་ཚོང་གི རྩ་ལས་གཏར་རོ།།ཞག་བཞི་པ་ལ་ནི་རྒྱབ་ཀྱི་ནམ་ཚོང་གི་དྲང་ཐད་ཀྱི་རྩ་ལས་གཏར་རོ། །དངས་མ་ལ་རིམས་མ་རུངས་པ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་སྨྱུང་བ་དང་སྐྱུག་སྨན་གཏོང་ངོ་། །རིམས་དེ་ཁྲག་གི་ནང་དུ་ཞུགས་ན་ནི་ཁྲག་ལ་ཕན་པའི་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཆུ་ལུས་ལ་གཏོར་ བ་དང་།བསྐུ་བ་དང་། གཏར་ག་རྣམས་བྱའོ། །རིམས་དེ་ཤ་ལ་གནས་ན་ནི་བཀྲུ་སྨན་རྣོན་པོ་གཏོང་ངོ་། །ཚིལ་ལ་གནས་ན་ནི་ཚིལ་དབྲི་བའི་སྨན་བྱའོ། །རིམས་དེ་རུས་པ་དང་རྐང་ལ་གནས་ན་ནི་དུགས་དང་། མཉེ་བ་དང་། བསྐུ་བྱུག་དང་། རླུང་ ནད་ཞི་བའི་སྨན་རྣམས་བྱ་སྟེ།ཁྱད་པར་དུ་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ན་ཕན་ནོ། །འབྱུང་པོའི་གདོན་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་སྔགས་དང་གཏོར་མ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །སྨན་བདུགས་པའི་དྲིས་ཕོག་པ་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་མཁྲིས་ པ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྨན་རྣམས་སྦྱིན་ན་ཕན་ནོ།།དུག་གིས་ཕོག་པ་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་དུག་གསོ་བའི་དཔྱད་བྱའོ། །ཁྲོས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་གང་ལ་དགའ་བའི་ནོར་སྦྱིན་པ་དང་། སྙིང་དགའ་བའི་གཏམ་བྱའོ། །དེས་མ་ཞི་ན་ ཕན་པའི་ཟས་དང་སྨན་བསྟེན་པར་བྱའོ།།དེས་ཀྱང་མ་ཞི་ན་མི་ཕན་པའི་ཟས་དང་སྨན་གྱིས་གསོའོ། །དེ་དག་གིས་མ་ཕན་ན་བཀྲུ་སྨན་གཏོང་ན་ཕན་ནོ། །ཁྲོ་བ་ལས་རིམས་བྱུང་བ་ལ་ནི་འདོད་པ་བསྟེན་པས་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་པ་ལ་ཆགས་པ་ ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ཁྲོ་བ་བསྐྱེད་པས་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།།མྱ་ངན་དང་འཇིགས་པ་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཁྲོ་བ་དང་སྙིང་དུ་སྡུག་པ་དང་གཉིས་ཀ་བསྟེན་པས་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།

将诃子和虎脂等量与岩盐调配后作为鼻药使用。或者单独使用陈年酥油，或者将狮子脂肪与岩盐调配后作为鼻药使用。
或者将婆罗迦沙、楝树叶、白芷、茜草、诃子、芥子、大麦与酥油调配后熏蒸，可以祛除恶性发热。或者用猫粪熏蒸也同样有效。
将吉祥草、白芷、树脂、楝树、阿迦、沉香、丁香等调配的烟熏称为'无敌熏香'，可用于一切发热病。
此外，因恐惧而引起的发热、因心理变化而引起的发热，以及鬼神病、癫狂病、健忘病中所述的熏香、鼻药和眼药，在此都可用于一切发热病。
另外，如果进行祈神、佩戴宝石、持咒、献食子、供养神灵、护摩、斋戒、祈福礼拜等，可以祛除一切发热病。
突发的难治发热病大多由魔障引起，对此应当亲近供养神灵，这本身就是治疗方法。
对于难治发热病，如果用寒热等各种对症治疗方法都无法平息，就应当放血。
对于风、火毒、痘疮引起的发热病，应当按照各自的治疗方法使用药油、冷敷、沐浴、肉汤、饮食和放血等。
对于三日热，应当从肩部静脉放血。对于四日热，应当从背部肩胛骨对应的静脉放血。
对于精气中入侵恶性发热的，应当禁食和服用催吐药。
如果发热进入血分，应当用有益于血液的药物煎煮的水洒在身上、涂抹，并进行放血。
如果发热在肌肉中，应当使用强效泻药。如果在脂肪中，应当使用减脂药。
如果发热在骨骼和筋脉中，应当进行热敷、按摩、涂抹和使用平息风病的药物，特别是使用灌肠剂会有效果。
对于由鬼神引起的发热，如果进行咒语和献食等仪轨会有效果。
对于因药物熏蒸的气味而引起的发热，服用平息胆病的药物会有效果。
对于因中毒而引起的发热，应当进行解毒治疗。
对于因愤怒引起的发热，应当赠送其喜爱的财物，说令人愉悦的话语。如果这样不能平息，就应当服用有益的饮食和药物。如果仍不能平息，就用不利的饮食和药物治疗。如果这些都无效，服用泻药会有效果。
对于因愤怒引起的发热，通过行欲可以平息。对于因贪欲引起的发热，激发愤怒可以平息。对于因忧愁和恐惧引起的发热，通过愤怒和爱欲两者都可以平息。

།དམོད་པ་དང་དྲག་ཤུལ་གྱི་ལས་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྲིད་སྲུང་གི་ རིག་བྱེད་ཀྱི་ཆོ་གའམ།ལྷ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱས་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རིམས་དེ་རྣམས་ཐོག་མར་ནི་གཅིག་པུ་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ཕྱིས་ནི་ནད་གཞི་འདྲེས་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རིམས་ལ་ནི་སྨན་དང་དཔྱད་ ནད་གཞི་དང་ཇི་ལྟར་མཐུན་པར་གསོའོ།།རིམས་དེ་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་མི་ལྡན་གྱི་བར་དུ་ནི། གཏིང་ཟུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རིམས་ལྡང་བའི་དུས་སུ་སེམས་པ་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྣ་ཚོགས་མངོན་དུ་བྱས་ན་དྲན་པ་ ཞི་བར་འགྱུར་རོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིད་དགའ་བར་བྱ་སྟེ། སྙིང་རྗེས་སེམས་བརླན་པར་གྱུར་ན་རིམས་འཇོམས་སོ། །སྐྱེས་བུ་རིམས་དང་བྲལ་ཞིང་ཉམས་སྟོབས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྩོལ་བ་དང་། འཁྲིག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ ཟས་ལྕི་བ་དང་།མ་གོམས་པ་དང་ཚ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། གཞན་རིམས་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱའོ། །རིམས་ལས་བྱང་བ་ཡིན་ན་ཡང་ཁ་ཟས་ཐམས་ཅད་འཆོལ་བར་མང་དུ་མི་བཟའ་སྟེ། །ཉམ་ཆུང་བས་ཁ་ཟས་འཆོལ་བར་ཟོས་ན་ནད་བྱང་བ་ཡིན་ན་ ཡང་ཕྱིར་ནད་ལྡོག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བས་ན་བག་མ་བྱས་པའི་ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་བསྟེན་པ་ལས་ནི་སྲོག་འཕྲལ་ལ་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་དུ་ནད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་བརྟགས་ཏེ། སྨྱུང་བ་དང་། དུགས་དང་། ནས་ཀྱི་ཐུག་པ་དང་། ཏིག་ཏའི་ཁུ་བ་ དང་།སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྨན་དང་། འོ་མ་དང་མར་ལ་སོགས་པ་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལྷ་ཁྱབ་འཇུག་གིས་གཏོང་བའི་རིམས་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོ་ལ་ནི་སྨན་དང་། ནོར་བུ་དང་། སྔགས་རྣམས་མགོ་ལ་གདགས་སོ། །གཞན་ཡང་ཕ་མ་ ལ་སོགས་པ་དམ་པ་རྣམས་དང་།བླ་མ་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། ལྷ་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་དང་། ཡིད་དགའ་བར་བྱེད་པའི་འདོད་པའི་ཡུལ་རྣམས་བསྟེན་པར་བྱས་པས་ཀྱང་རིམས་རྣམས་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །གསོ་བའི་གནས་ལས་རིམས་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོ་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ནས་ཁྲག་མཁྲིས་གསོ་བའི་ལེའུ་གཉིས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་ཁྲག་སྟོད་དུ་ཤུགས་མི་དྲག་པར་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་གསར་དུ་དགུན་ནམ་གྲང་བའི་དུས་སུ་བླ་བརྣན་མེད་པར་འབྱུང་ན། མདོའི་གནས་ནད་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ བསྟན་པའི་ལེའུ་ལས་ཁྲག་མཁྲིས་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་བའི་གསོ་བ་འདིར་སྦྱར་རོ།།ཁྲག་མཁྲིས་ཐུར་དུ་བྱུང་བ་དང་། ནད་གཞི་གཉིས་འདྲེས་པ་ལས་འབྱུང་བ་དང་། ལྡང་དུབ་བྱེད་པ་དང་། སྟོད་དུ་བྱུང་བའི་ཁྲག་ཁ་དང་། སྣ་དང་། མིག་དང་། རྣ་བའི་བུ་གར་འཕོ་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། སྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཁྲག་ཕོ་མཚན་དང་། རྐུབ་ནས་འབྱུང་བ་དང་། ཡང་ན་ཁྲག་སྟོད་སྨད་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ནི་རིམ་པས་ཁད་ཀྱིས་བརྡལ་ལ་གསོའོ། །སྟོད་སྨད་གཉིས་ཀ་ལས་ཁྲག་ཆེར་འབྱུང་ཞིང་མེའི་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། ནད་གཞི་གསུམ་ལས་གྱུར་པ་དང་། སྟོད་སྨད་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་ཚབས་ཆེར་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ནད་གཞི་དང་། ཉི་མ་རིང་ཐུང་ནུར་བའི་དུས་དང་། ཁྲག་མཁྲིས་དེ་ནད་གཞི་གང་དང་འབྲེལ་ནས་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་དུ་སོང་བ་དང་། ཡུལ་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་ནས་ཁྲག་གོང་འོག གང་ནས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱས་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་སྨྱུང་བའམ། ལུས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱ་བའམ། ལུས་སྦྱང་བའམ། སྨན་གྱིས་ཞི་བར་བྱ་བ་རྣམས་གང་རིགས་པར་བྱའོ།

对于由诅咒和暴力行为而引起的疾病，如果进行护世咒语的仪轨或对神等作供养就能平息。突发性疾病最初是单一的，之后会与其他病因混合而发生。因此，对于突发性疾病要根据病因使用药物和治疗方法来医治。
在疾病未与风等病因相结合之前，不会深入体内。对于因思虑而引起的疾病，如果观想各种悦意境界就能使记忆平息。对一切众生生起欢喜心，以慈悲使心柔软就能降伏疾病。
对于已经摆脱疾病但体力未恢复的人，应当避免身体劳作、房事，同样要避免重口味食物、不习惯的食物、引起发热的食物，以及其他所有引起疾病的因素。即使已经康复，也不要杂乱无章地过量进食，因为体弱时杂乱饮食，即使病已痊愈也会复发。
因此，由于不当的饮食和行为会立即夺走生命，特别要观察病情状况，应当合理运用禁食、热敷、大麦粥、胡黄连汁、消化药、牛奶和酥油等一切治疗方法。
对于毗湿奴神所降下的极其猛烈的疾病，应当在头上佩戴药物、宝石和咒语。此外，通过供养父母等圣者、上师、婆罗门和诸神，以及依靠令心欢喜的欲境，疾病也会平息。
医学论中治疗疾病的第一章完毕。
现在开始讲解第二章治疗血胆病。对于体力充沛且血液不剧烈上涌的人，如果是在冬季或寒冷时节新发，无需过度治疗就会痊愈，这里按照总论中所说的无病之法来治疗血胆偏重的情况。
对于血胆向下流出、由两种病因混合而生、引起疲惫、血液向上涌出经口鼻眼耳孔流出、血液向下经生殖器和肛门流出，或者血液上下错乱流出的情况，都要循序渐进地治疗。
对于上下两处大量出血且消化力弱、由三种病因引起，以及上下任何部位大量出血的情况都应当放弃治疗。对此要观察病因、日照时间长短、血胆病与何种病因相关及其轻重程度、地域和季节等，了解血液是从上部还是下部流出等细节，然后再适当采用禁食、增强体力、净化身体或用药物平息等方法。

།ཁ་ཟས་དྲོ་བ་དང་རྣོ་བ་ལ་སོགས་པས་མཁྲིས་པའི་ནད་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་། ནད་གཞི་མང་པོ་དང་འདྲེས་ཏེ་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་ལ་ཁྲག་སྟོད་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ལ། སྨད་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་གཏང་ངོ་། །ལུས་འཕེལ་ཞིང་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་ན་ནི་སྨྱུང་བ་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ལུས་སྨྱུང་བ་བྱས་པ་དང་། རིད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཉམས་སྟོབས སྐྱེད་པའི་ཆོ་ག་བྱའོ།།ཁྲག་སྟོད་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་ཁ་བ་དང་། བསྐ་བའི་སྨན་གྱི་ཁུ་བས་ཞི་བར་བྱའོ། །སྨྱུང་བ་བྱས་པ་ལ་ནི་བཅའ་སྒ་མ་གཏོགས་པའི་ཡན་ལག་དྲུག་པའི་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཁྲག་ཐུར་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་མངར་བའི་ཁུ་བཅུད་ཀྱིས་ཞི་བར་བྱའོ། ། ཁྲག་སྟོད་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་ཐོག་མར་སྐྱོ་མ་བླུད་དོ། །སྨད་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་སྨན་ཐུག་བླུད་དོ། །ཁྲག་མཁྲིས་ཅན་ཉམས་སྟོབས་ཡོད་ཅིང་ཤ་མ་ཟད་པ་ལ་ཟས་ཟ་ནུས་པ་དེ་ནི་སྐྱོན་གྱིས་ཁྲག་བྱུང་དུ་ཟིན་ཀྱང་དང་བོར་ཁྲག་བཅད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །བཅད་སྔས་ན་ནད་མང་དུ་སྐྱེད་དོ། །གཞན དུ་ན་ཉམས་ཟད་ཅིང་ཟས་ཟ་མི་ནུས་ཏེ།ཉེས་པ་དག་ཅིང་ཁྲག་མང་དུ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ཁྲག་མ་བཅད་ན་མེས་ཚིག་པ་བཞིན་དུ་མྱུར་དུ་འཆི་བར་བྱེད་དོ། །དུར་བྱིད་དང་། ཤ་མ་དུར་བྱིད་གཉིས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཡང་དེ་ཉིད་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། ཤ་ཁ་རའི་ཕྱེ་མ་ དང་སྦྱར་ནས་ལག་པའི་མཐིལ་དུ་བཞག་སྟེ་བལྡག་གོ།།དུར་བྱིད་དང་། ཤ་མ་དུར་བྱིད་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བའི་རི་ལུ་བྱས་ཏེ། དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན། འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྲག་སྟོད་དུ་ལུད་པ་དང་། སྐྲང་ བ་དང་།རིམས་རྣམས་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་དུར་བྱིད་དང་། ཤ་ཁ་ར་ཆ་སྙོམས་ཏེ། ཁ་རའི་བཞི་ཆའི་པི་པི་ལིང་དང་། དེ་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་། རི་ལུ་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་ཁྲག་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་བཏང་སྟེ། ཆུ་དང་སྐྱོ་ མ་སྦྱར་བའི་ནང་དུ།པོ་སོན་ཆ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་བཏབ་པའམ། ཡང་ན་པོ་སོན་ཆ་དང་། ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཆུ་དང་སྦྱར་བ་བཏང་བའམ། ཡང་ན་ཤིང་མངར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་པོ་སོན་ཆ་བཏབ་པའམ། ཡང་ན་བུ་རམ་ཆུ་པོ་སོན་ཆ་དང་ སྦྱར་བའམ།སྦྱོར་བ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་བྱས་ན་སྐྱུགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐུར་དུ་འབྱུང་བའི་ཁྲག་མཁྲིས་ལ་བསྔགས་སོ། །དེ་ལྟར་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པར་བྱས་ནས། ཉམས་སྟོབས་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་རང་གི་གསོ་བ་སྐྱོ་མ་དང་། ཐུག་ པ་ལ་སོགས་པ་རིམ་བཞིན་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་སྐྱོ་མ་ནི་རིམས་ནད་གསོ་བའི་ནང་ནས་འབྱུང་བའི་རྒུན་འབྲུམ་མམ། ཤིང་ཏོག་མ་དུ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོ་མའམ། ཡང་ན་མཁྲིས་པ་འཇོམས་པའི་འབྲས་བུའི་རིགས་རྒུན་འབྲུམ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོ་མ་བླུད་དོ། ། ཡང་ན་འབྲ་གོ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། མ་དུ་ཀ་དང་། པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བ་ནི་སྙིང་པོ་ལྔའི་སྐྱོ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ་བླུད་པའམ། ཡང་ན་སྙིང་པོ་ལྔའི་སྨན་ཁུའི་ནང་དུ་མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། འབྲས་ཡོས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་འདི རྣམས་ཆུ་དང་སྦྱར་བའི་སྐྱོ་མ་བླུད་དོ།

由热性和辛辣等食物引起的胆病，如果与多种病根混合且体力充沛，血液上升时应服用泻药，血液下行时应服用催吐药。
如果身体强健且体力充沛，应当禁食。如果已经禁食或身体消瘦，则应进行增强体力的治疗。
对于血液上升的情况，应用寒性和涩性药物的汁液来平息。对于已经禁食的病人，应服用除了姜黄以外的六味药煎煮的汁液。
对于血液下行的情况，应用甜味的汁液来平息。对于血液上升的情况，首先应服用粥汤。对于下行的情况，应服用药粥。
对于胆血病患者，如果体力充沛、肉体未消瘦且能够进食，即使因病而出血，最初也不应止血。如果过早止血会引发更多疾病。
否则，如果体力衰竭且无法进食，病情严重并大量出血时，若不止血，就会像被火烧一样迅速死亡。
将独活和白独活两味药煎煮成汁，再加入这两味药的粉末和糖粉调和，放在手掌心舔服。
将独活、白独活、三果（訶子、毗醯勒、余甘子）、胡椒和糖调和制成丸剂，适量服用，可以治疗因三病（风、胆、痰）引起的咳血、浮肿和发热。
或者将独活和糖等量，加入四分之一量的胡椒，用蜂蜜调制成丸剂服用，功效与上述相同。
另外，对于血液下行的情况，应当服用催吐药，在水和粥汤中加入婆罗门参、蜂蜜和糖，或者将婆罗门参、糖、蜂蜜和水调和服用，或者在甘草煎煮的汁液中加入婆罗门参，或者将糖水与婆罗门参调和。
以上任何一种配方都能引起呕吐，对治疗血液下行的胆病特别有效。
这样通过前期清洗使身体清净后，为了保护体力，应当根据各自的情况依次配制粥汤和药粥等治疗方法。
其中粥汤，可以用治疗发热病章节中提到的葡萄或者木苹果等果实熬制的粥汤，或者用能够降胆的果类如葡萄、訶子等熬制的粥汤。
或者用杏子、葡萄、木苹果、帕鲁沙卡果这些配以糖调制，称为五精华粥汤来服用，或者在五精华药汁中加入酥油、蜂蜜、炒米粉，这些与水调和的粥汤来服用。

།གལ་ཏེ་སྐྱུ་རུ་ར་ལ་དགའ་ཞིང་མེ་དྲོད་ཆུང་བ་ཡིན་ན་ནི་སྐྱུ་རུ་ར་དང་སེའུ་འབྲུ་ལྟ་བུ་གདབ་པོ། །དེ་ལ་ཐུག་པ་ནི་པདྨ་གེ་སར་དང་། ཨུཏྤ་ལའི་གེ་སར་དང་། ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཐུག་པའམ། ཡང་ན་པུ་ ཤེལ་ཙེའམ།སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོ་དང་ཙནྡན་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཐུག་པའི་ནང་དུ་བཅའ་སྒ་བཏབ་པའམ། ཡང་ན་བ་ལ་ཀ་དང་། ད་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། བིལ་བའི་རྐང་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། འདི་རྣམས་སྦྱར་བའི་ཐུག་པའམ། ཡང་ན་ཏིག་ཏ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། གླ་སྒང་དང་། འདི་རྣམས་སྦྱར་བའི་ཐུག་པའམ། ཡང་ན་སྲན་ཆུང་དང་། ཀྲྀཥྞ་པརྞི་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ས་ལ་པརྞི་འམ། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པའམ། ཡང་ན་བ་ལ་དང་། ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། མར་དང་སྦྱར་བའམ། གོང་གི་ཐུག་པའི སྦྱོར་བ་དེ་རྣམས་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པའི་ཤ་ཁུ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་གྲང་མོའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་ཁ་ར་བཏབ་སྟེ།སྦྱོར་བ་རེ་རེ་ནས་དེ་ལྟར་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཤ་ཁུའི་ནང་དུ་མངར་ལ་ དད་པ་ཡིན་ན་མར་དང་བརྔོས་ལ་ཤ་ཁ་ར་དང་ལྡན་པར་སྦྱིན་ནོ།།སྐྱུར་ལ་དད་པ་ཡིན་ན་ནི་སྐྱུར་ལ་བཏང་བ་བླུད་དོ། །ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚུལ་བརྟག་ཅིང་ཤེས་པའི་ལེའུ་ལས་ཡང་ཞིང་བསིལ་བའི་ཁ་ཟས་གྲང་བ་དང་། གང་བུ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲུ་དང་། ཚོད་མ་ཡང་བ་དང་ བསིལ་བའི་ནུས་པ་ཅན་ཁྲག་མཁྲིས་ལ་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ།།བཏུང་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཡན་ལག་དྲུག་པའི་སྨན་ལས་དོང་གྲ་སྤངས་པའི་བཏུང་བའམ། ཡང་ན་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་བསྐོལ་བའམ། ཡང་ན་ཆུ་བསྐོལ་བ་བསྒྲངས་པའམ། ཡང་ན་སྦྲང་རྩིའི་ཆུའམ། ཡང་ན་ མཁྲིས་པ་འཇོམས་པའི་འབྲས་བུ་རྒུན་འབྲུམ་དང་།འབྲ་གོ་ལ་སོགས་པ་བསྐོལ་བའི་ཆུ་བླུད་དོ། །རྟུག་པ་འགགས་པ་ལ་ནི་རྒྱ་སྣེའུ་དང་། རི་བོང་གི་ཤ་དང་སྦྱར་བ་ཕན་ནོ། །རླུང་ཤས་ཆེ་བའི་རྟུག་པ་འགགས་པ་ལ་ནི་སྲེག་པའི་ཤ་དང་ཨུ་དུམྦཱ་ར་བསྐོལ་བ་བླུད་པའམ། ཡང་ ན་ཤིང་པླག་ཤ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་རྨ་བྱའི་ཤ་དང་སྦྱར་བའམ།ཡང་ན་ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་ཁྱིམ་བྱའི་ཤ་དང་བསྐོལ་བ་བླུད་དོ། །མདོར་ན་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དྲོ་བ་དང་རྣོ་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱའོ། །བ་ཤ་ཀ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ས་ནག་པོ་ དང་།སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ཁྲག་མཁྲིས་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་བ་ཤ་ཀ་ཉི་ཚེ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་བ་ཤ་ཀ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཁྲག་མཁྲིས་འཇོམས་སོ། ། ཁྲག་མཁྲིས་ལ་ནི་བ་ཤ་ཀ་འདི་ལས་ལྷག་པ་མེད་དོ། །པ་ཏོ་ལ་དང་། སུ་མ་ན་དང་། ཙནྡན་རྣམ་གཉིས་དང་། ནིམ་པ་དང་། ཤུག་པ་དང་། དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། མོན་སྣེའུ་དམེ་རུ་དང་། ས་ནག་པོ་དང་། མ་དུ ཡན་ཏི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་སེན་རྩི་རྣམས་སྦྱར་བའམ།ཡང་ན་ཉེའུ་ཤིང་ཐལ་ཏྲེས་དང་། རམ་ཉེ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་ཤིང་མངར་དང་འདི་རྣམས་སྦྱར་བའམ། སྦྱོར་བ་དེ་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་ལྡན་པ་འཐུངས་ན། ཁྲག་ མཁྲིས་འཇོམས་སོ།།ཡང་ན་རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་གི་ཤུན་པ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཀ་ར་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་ཡང་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་བ་གླང་གི་ལྕི་བ་དང་། རྟ་རྟུག་བཙིར་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་མར་བཏབ་པ་བཏུང་ངོ་། །ཁྲག་སྐ་བར་བྱུང་བ་ལ་ནི་བྱ་ཕུག་རོན་གྱི་རྟུག་ པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བལྡག་གོ།

如果喜欢诃子且体温偏低，则应服用诃子和胡椒等。
关于汤剂，可用莲花花蕊、乌巴拉花蕊、黑叶草、青木香等煮成的汤剂，或者用普舍尔泽、白檀香、旃檀等煮成的汤剂中加入生姜，或者用婆罗迦、达塔迦花、木苹果茎、蒺藜等配制的汤剂，或者用苦胆、普舍尔泽、甘松等配制的汤剂，或者用小豆与黑叶草配制，或者用沙拉帕尼或豌豆配制的汤剂，或者用婆罗、诃黎努迦与酥油配制。
以上汤剂配方都具有清凉功效，应以陆生动物肉汤为基础，在冷却后加入蜂蜜和糖。每种配方都应如此配制。
同样，在具有清凉功效的肉汤中，如果喜欢甜味，可加入酥油烹煮后配以糖食用。如果喜欢酸味，则可饮用加入酸味的汤剂。
根据食物性质观察篇所述，轻盈清凉的冷食、豆类、清淡蔬菜和具有清凉功效的食物对血胆病最为推荐。
饮品方面，可用前述六味药中除冬瓜外的饮品，或者用五小根煮成的饮品，或者用凉开水，或者蜂蜜水，或者用能降胆的葡萄、阿勒等煮成的水饮用。
对于大便秘结，可用芦荟与兔肉配合服用有效。对于风气偏重导致的便秘，可饮用蜥蜴肉与乌东巴拉煮成的汤，或者用普拉克沙树煮水配孔雀肉，或者用尼亚格罗陀树与家鸡肉煮成的汤饮用。
总之，应避免一切会引起血胆病的温热和辛辣之物。
用婆沙迦煮汤，加入青木香、黑土、诃子糖、檀香和蜂蜜服用可治血胆病。或者单独用婆沙迦煮汤，或者在婆沙迦煮汤中加入蜂蜜和糖服用，可立即治愈血胆病。对于血胆病，婆沙迦是最佳药物。
将巴托拉、素曼那、两种檀香、楝树、柏树等一起配制，或者用檀香、婆沙迦、野芝麻、黑土、马度扬提迦即指甲花等配制，或者用小树、蒿草、两种染料木和甘草等配制，以上三种配方任选其一煮汤，加入糖和蜂蜜服用可治血胆病。
或者用没药树皮煮汤加糖服用也有效。或者用牛粪和马粪榨汁，加入蜂蜜和酥油饮用。对于血液凝结，可用鸽子粪配蜂蜜舔服。

།ཁྲག་ཤས་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ་ནི་སྐམ་ས་ན་གནས་པའི་བྱ་དང་། རི་དགས་ཀྱི་ཁྲག་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་རའི་མཚན་མ་མཁྲིས་པ་དང་བཅས་པ་བཙོས་པའམ། མ་བཙོས་པ་ཡང་རུང་ཟོས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ སྨན་པ་ལ་ནི་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྲང་དྲུག་ཙམ་གྱི་ནང་དུ་ཙནྡན་དང་།པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། གླ་སྒང་དང་། འབྲས་ཡོས་དང་། མུངྒ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ནས་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཅུག་ལ་སྤངས་ཏེ། ནང་པར་བཙགས་ལ་ཚིགས་མ་ བོར་ཏེ།དངས་མ་བླུད་ན་ཁྲག་མཁྲིས་འཇོམས་སོ། །ཙནྡན་དང་། པདྨ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། དེ་གསུམ་གྱི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བོང་བ་བསྲེགས་པ་དམར་པོར་གྱུར་པ་བཅུག་སྟེ། སྤངས་པའི་དངས་མ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་བཏབ་པ་བླུད་ན་ཁྲག་མཁྲིས་ཤས་ཆེ་བ་ ལས་རྒྱལ་ལོ།།བུ་རམ་ཤིང་གི་ཚིགས་མ་བརྡུངས་པ་ཆུ་དང་མཉེས་པའི་ཁུ་བ་རྫ་སྣོད་གསར་པའི་ནང་དུ་བཅུག་ལ། ཁང་པའི་ཕྱི་རོལ་དུ་བཞག་སྟེ་བསྲུངས་ལ་ཐོ་རངས་རས་ལ་བཙགས་ཏེ་ཚིགས་མ་བོར། དངས་མ་སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་པ་མེ་ཏོག་པདྨ་ཁ་ཕྱེ་བའི་དྲིས་ བསྒོས་པ་འཐུངས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ།།མཁྲིས་པའི་རིམས་འཇོམས་པའི་སྨན་དུག་མོ་ཉུང་ལ་སོགས་པའི་སྨན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཁྲག་མཁྲིས་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གོང་མའི་སྨན་ཁུ་བའི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་གིས་མེ་དྲོད་སྐྱེས་ཏེ། བད་ཀན་ཟད་པ་དང་། ཁྲག་ མཁྲིས་ད་རུང་མ་ཞི་ཞིང་།རླུང་དང་འདྲེས་ནས་འཁྲུགས་པ་ལ་ནི་རའི་འོ་མའམ། བའི་རྣམ་ལྔ་ཆུ་ལྔ་འགྱུར་དང་བསྐོལ་ལ་ཆུ་དུ་བ་དང་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆུང་ངུ་དང་། བའི་རྣམ་ལྔ་དང་རའི་འོ་མ་བསྐོལ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་བཏབ་པ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་ རྒུན་འབྲུམ་དང་།བཅའ་སྒ་དང་། བ་ལ་དང་། གཟེ་མ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། དེ་རྣམས་རེ་རེ་ཡང་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་འོ་མ་དང་། མར་བཏབ་པ་སྦྱར་ཏེ་གཏང་ངོ་། །ཡང་ན་འོ་མ་དང་ཁ་ར་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་དང་སྦྱར་ལ་གཏང་ངོ་། །གཟེ་མ་དང་ཉེའུ་ཤིང་འོ་མ་དང་ བསྐོལ་བའམ།ཡང་ན་འདབ་མ་རྣམ་བཞི་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་ཁྲག་ནད་མྱུར་དུ་ཞི་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཁྱད་པར་དུ་གཅིན་འོང་བའི་བུ་ག་ནས་ཁྲག་འབྱུང་བ་ལ་ཕན་ནོ། །ཁྲག་རྐུབ་ནས་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ཆུ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་འོ་མ་སྦྱར་བ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ནྱ་གྲོ་དྷའི་མྱུ་གུ་འོ་མ་དང་ བསྐོལ་བའམ།ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། ཨུ་དི་ཙ་དང་། ཨུཏྤལ་དང་འོ་མ་བསྐོལ་བ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཁྲག་ཏུ་འཁྲུ་བའི་གསོ་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་ཅན་གྱི་གསོ་བ་ཇི་སྙེད་པའང་འདིར་སྦྱར་རོ། །སྨན་ཁུ་བ་འཐུངས་པའི་འོག་ཏུ་བཟའ་བ་ཡང་གོང་ མའི་འོག་མ་བསྐོལ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།ཡང་ན་གོང་གི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་མར་དང་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་། །བ་ཤ་ཀའི་ལོ་མ་དང་། སྡོང་བུ་དང་། རྩ་བ་དང་བཅས་པ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དེའི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་ཆུ་སྲང་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་དང་བསྐོལ་ཏེ། བརྒྱད་ཆ་ལུས་པ་ དང་།ཚིགས་མ་བོར་བའི་ནང་དུ་མར་སྲང་བརྒྱད་དང་། བ་ཤ་ཀའི་མེ་ཏོག་སྲང་གཉིས་ཕྱེ་མར་བྱས་ཏེ་བཏབ་པ་ཡང་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡན་པར་འཐུངས་ན། ཁྲག་མཁྲིས་དང་། མཁྲིས་པའི་སྐྲན་དང་། རིམས་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། སྙིང་ནད་དང་། མིག་སེར་དང་། རབ་རིབ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། མེ་དབལ་དང་། སྐད་འགགས་པ་རྣམས་འཇོམས་སོ།

对于大量出血的情况，应服用生活在干燥地带的鸟类和野兽的血液与蜂蜜调和。或者食用山羊生殖器连同胆汁一起煮熟或生食都有效。
另外，将六两药物煎煮的汤汁中加入檀香、布谢尔则、甘松、炒米、绿豆、胡椒、大麦等研磨成粉末，浸泡后，次日过滤去渣，饮用其清液可以制服血胆。
将檀香、莲花、布谢尔则三味药的汁液中加入烧红的骨灰，浸泡后取其澄清液，加入蜂蜜和糖饮用，可以战胜严重的血胆病。
将甘蔗茎捣碎，用水揉搓取汁，放入新陶器中，置于房屋外保存，清晨用布过滤去渣，取其清液加入蜂蜜，用莲花盛开的香气熏染后饮用，功效与前述相同。
治疗胆热病的毒莫茸等所有药物也可用于血胆病。
如果用以上药汤配方后，火热生起，痰消耗殆尽，而血胆仍未平息，并与风相混而紊乱，则应饮用山羊奶或牛的五种产物与五倍水煮沸至冒烟时饮用则有效。
或者用小五根汤与牛的五种产物和山羊奶煮沸，加入蜂蜜和糖饮用。
或者用葡萄、荜茇、婆罗、孜玛、吉瓦卡、铜草等各自与水煮沸后加入牛奶和酥油调配服用。
或者将牛奶和糖煮沸后与酥油调配服用。
用孜玛和柳树与牛奶煮沸，或者用四叶草与牛奶煮沸饮用可迅速平息血病，尤其对尿道出血有效。
对于肛门出血，饮用水木汁液与牛奶调和则有效。
或者用尼格若陀树芽与牛奶煮沸，或者用荜茇、乌底遮、青莲与牛奶煮沸饮用则有效。
另外，此处也可应用一切治疗血痢和痔疮血热病的疗法。
服用药汤后的饮食也要与前述后煮的配方相配合。
或者将前述配方与酥油调配服用。
将婆沙迦的叶、茎、根共三十二两，以及其八倍量的水二百五十六两煮沸，剩八分之一，去渣后加入八两酥油和两两婆沙迦花粉末，再次煮沸，冷却后加入蜂蜜饮用，可以制服血胆、胆结、发热、呼吸不畅、咳嗽、心病、黄疸、目眩、头晕、疮疡和声音嘶哑等病。

།རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་གི་ལོ་མ་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་དང་། དེའི་བཞི་ཆའི་མར་དང་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་མར་གྱི་བཞི་ཆ་བ་ལ་ཤ རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་གི་ལོ་མ་དང་།སྦྲང་རྩི་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཁྲག་མཁྲིས་འཇོམས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀྱི་ལྕེ་བའི་ལོ་མ་ཡང་སྦྱོར་བ་དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཕན་ཡོན་དེ་དང་འདྲའོ། །མགུལ་པ་ནས་ཁྲག་ལྦུ་བ་ཅན་དང་བད་ཀན་དང་བཅས་པ་སྐ་བར་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ཨུཏྤ་ལའི་ སྡོང་བུ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་དང་།མར་དང་སྦྲང་རྩི་རྣམས་འདག་གུར་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་ཨུཏྤ་ལ་དང་། པདྨ་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ཤིང་མ་དུ་ཀ་དང་། དེ་རྣམས་རེ་རེ་ཐལ་སྦྱོར་གོང་མ་དང་བྱས་ན་ཡང་ཕན་ནོ། །རྐུབ་ནས་མར་ཁྲག་ཤས་ཆེར་འབྱུང་བ་ ལ་ནི་རུ་ཧ་དང་།ཁྲག་མཁྲིས་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱིས་འཇམ་རྩི་བྱའོ། །སྣ་ནས་ཁྲག་སྐྱོན་མེད་པར་འབྱུང་བ་ལ་ནི། སྣ་ནས་གཞུག་པ་དང་བླུགས་པའི་སྨན་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་གོང་གི་སྦྱར་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་འོ་མ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་ལ་སོགས་ པ་དང་བསྲེས་ཏེ་བླུགས་པར་བྱའོ།།ཡང་ན་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཆུ་ཉི་ཚེ་བླུགས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་སེའུའི་མེ་ཏོག་དང་། ཨ་མྲ་དང་། ཤར་དུ་ལ་དང་། དེ་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བའི་སྣ་སྨན་བཏང་ངོ་། །ཡང་ན་སྨན་བསིལ་བའི་སྨན་རྩཝ་དཱུར་བ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་ལ་སོགས་པས་ལུས་བྱུག་པ་དང་། བསྐུ་མཉེ་དང་། རྒྱུན་བླུགས་པ་དང་། སྨན་ཁུ་གྲང་མོའི་ནང་དུ་ལུས་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བྱའོ། ། མཁྲིས་པའི་རིམས་ཀྱི་ནད་དུ་བཤད་པའི་ལུས་ཀྱི་ནང་དང་། ཕྱི་རོལ་ནས་སྨན་དུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། གློ་འགྲམས་པ་དང་། ཟད་བྱེད་ཀྱིས་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཁྲག་མཁྲིས་འདི་ལ་ཕན་པ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །གསོ་བའི་གནས་ལས་ཁྲག མཁྲིས་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ལུད་པ་དང་གློ་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རླུང་འབའ་ཞིག་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་ནད་ལ་ནི། ཐོག་མར་རླུང་ལ་ཕན་པའི་སྨན་སྣ་ཚོགས་དང་སྦྱར་བའི་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་སྤྱད པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་སྣུམ་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་དང་། ཁུ་བཅུད་གཏང་བ་དང་། བལྡག་པ་དང་། བསྐུ་བ་དང་། དུགས་དང་། དུད་པས་བདུག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་ཐམས་ཅད་སྣུམ་དང་བཅས་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རྟུག་པ་འགགས་ པ་ལ་ནི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བས་བསལ་བར་བྱའོ།།རླུང་ལས་གྱུར་བའི་ལུད་པ་དེ་མཁྲིས་པ་དང་བཅས་པར་གྱུར་ན། ཐོག་མ་ཟས་ཟོས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་མར་དང་འོ་མ་ཉལ་ཀར་བཏུང་ངོ་། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་བད་ཀན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ནི། སྣུམ་དང་བཅས་ པའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་རླུང་ལ་ཕན་པའི་སྨན་ནི་སླེ་ཏྲེས་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་གཉིས་སྲང་སུམ་ཅུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་བསྐོལ་ཏེ། ཆུ་ནི་དུ། མར་ནི་ལུས་པ་དང་དེ་ནས་བླུད་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཞིང་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་ པར་བྱེད་དོ།།ཡ་བཀྵ་ར་དང་། ར་སྣ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། པ་ཐ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། འུ་སུ་དང་། ཚ་བ་རྣམ་ལྔ་དང་། དེ་རྣམས་ཞོ་རེ་རེ་དང་། མར་ཁུ་བྲེ་གང་དང་། རྩ་བ་བཅུ་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་ལྷན་ ཅིག་བསྐོལ་ལ།མར་ལུས་པ་དང་། དེ་ལས་ཅི་རན་ཙམ་འཐུངས་པའི་རྗེས་ལ་འབྲས་ཐུག་བླུད་ན། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐྲན་ལ་སོགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ།

将红花树叶榨汁，与其四分之一量的酥油一起煮沸，在其中加入四分之一量的酥油、红花树叶和蜂蜜，饮用可以降伏血胆。同样，如果用狗舌草叶按照这种方法配制，也有相同的功效。
对于从喉咙处吐出带泡沫的血和带有痰的稠血，可用乌巴拉茎的灰烬、酥油和蜂蜜调制成糊状服用。或者用乌巴拉、莲花、毕梨央俱和木瑪杜迦，将它们各自的灰烬按照上述方法配制也有效。
对于从肛门处大量出血，应当用灌肠和降伏血胆的药物进行温和治疗。对于从鼻子处无害地出血，应当使用鼻内插入和灌注的药物，即将上述配制药物煮沸的汤剂与牛奶、甘蔗汁等混合后灌注。
或者将这些牛奶等与糖混合，或者仅灌注清水也有效。或者用玫瑰花、芒果、夏杜拉三种中任何一种作为鼻药使用。或者用清凉药草杜尔瓦草、蒺藜等涂抹身体，进行按摩、持续灌注、将身体浸入冷药液中等。
在胆热病中所说的内外用药方法全部都可以使用，所有治疗肺病和消耗病的方法也都适用于这种血胆病。
医典中血胆病治疗章节第二完。
下面讲解咳嗽和肺病治疗章节。其中，对于纯由风引起的咳嗽病，首先应当使用各种对风有益的药物配制的油脂疗法，即用油脂配制的汤剂、精华液、舔剂、涂剂、热敷、熏蒸，同样所有饮食也都要带油脂。
此外，对于大便阻塞，应当用温和的下部灌注法清除。如果风引起的咳嗽伴有胆病，首先要进食，之后在睡前饮用酥油和牛奶。如果风引起的咳嗽伴有痰，则应当使用带油脂的泻药。
其中，对风有益的药物是：取三十两的独活和刺柯利二味，煮汁后加入三十二两酥油一起煮，等水减少、酥油剩余时服用，可以消除风引起的咳嗽并生发消化之火。
取碱盐、辣蓼、白芷、阿魏、巴托、甘草、小茴香、五辛香料各一两，以及一升酥油，与十根药煮汁的四倍量一起煮沸，等到只剩酥油时，适量饮用后喝粥，可以消除咳嗽、呼吸不畅、心痛、肋痛、胃病和瘤等疾病。

།ཡང་ ན་ར་སྣ་དང་།རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་བཅུ་གཉིས་བཅུ་གཉིས་དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། ནས་འདི་རྣམས་སྲང་བརྒྱད་བརྒྱད་དང་། ར་ཤ་སྲང་བཅུ་དང་། ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་།དེ་དང་མཉམ་པའི་མར་དང་། མར་གྱི་ཚད་ཀྱི་འོ་མ་དང་། ཛི་བན་ཏིའི་སྡེ་ཚན་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པ་དང་། དེ་ལས་བཏུང་བ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན། རླུང་ལས་ གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་ལུད་པ་རྣམ་ལྔ་དང་།མགོ་འདར་བ་དང་། མོ་མཚན་དང་། བརླ་བྲག་གི་ནད་དང་། ལུས་དང་ཡན་ལག་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་རླུང་ནད་བྱུང་སྟེ་ན་བ་དང་། མཆིན་པ་ན་བ་དང་། རོ་སྟོད་མན་ཆད་ཀྱི་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་བྱི་རིའི་སྡེ་ཚན་ཆུ་དང་ ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་།ཁུ་བའི་བཞི་ཆའི་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ལ། མར་ལུས་པ་དང་། བི་ད་རའི་ཕྱེ་མ་ཉུང་ཟད་བཏབ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་ལུད་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཤིང་ཨ་ཤྭ་ཀའི་ས་བོན་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བི་ ད་ཀ་དང་།སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ཤུག་པ་དང་། ལན་ཚྭ་བྱིལ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་བཅས་པ་འདི་རྣམས་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་སྨན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་སྦྱིན་ཞིང་དེའི་འོག་ཏུ་འོ་མ་བླུད་པས་ནད་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་བྱི་དང་ག་དང་། དོང་ གྲ་དང་།ར་སྣ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་། བར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། ཡ་བཀྵ་ར་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དོན་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་མར་ཅི་རན་ཙམ་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན། རླུང་དང་བད་ ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་དང་།དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། མེའི་དྲོད་ཆུང་བ་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ལ་ནི་བྱི་ཚེར་བ་དང་། སྲིང་ག་བི་ར་ཞེས་བྱ་བ་བཅའ་སྒ་དང་། ཟུར་པ་དཀར་པོ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཁ་ར་ དཀར་པོ་དང་།སྲིང་ག་ཏ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བྱིན་ན། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་དུས་པར་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་བྱི་ཚེར་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། མུ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་གླ་སྒང་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་ནི་དང་། ཥ་ཊི་ཞེས་བྱ་བ་ཟུར་པ་དཀར་པོ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་རྙིང་པ་དང་། ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བྱིན་ན། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་ག་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་རྙིང་པ་དང་ཏིལ་མར དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བྱིན་ན།རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །པི་པི་ལིང་དང་། སེན་ད་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོན་མོ་དང་སྦྱར་བ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ཅན་ལ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོའི་ཕྱེ་མ་ཞོ་ག་ཆུའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་བླུད་པའམ། ཡང་ ན་པི་པི་ལིང་དང་།ལྕེ་མྱང་ཚ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་ཁོལ་ཐག་ཆད་པ་ཅུང་ཟད་བླུགས་ཏེ། ཆང་ངམ་ཞོ་ག་ཆུ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་བསྲེས་པ་བླུད་ན། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །ལུད་པ་དང་བཅས་པའི་ཆམ་པ་ལ་ནི་ཐོག་མར་འོ་མ་ དང་།ཤ་ཁུ་དང་བཅས་པའི་བཟའ་བ་སྦྱིན་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་སྣུམ་དང་བཅས་པའི་དུད་པའི་ཆོ་ག་གོང་དུ་བསྟན་པ་རྣམས་བྱའོ།

或者取马鼻草、十根草、小草，这些各十二两，豌豆、枣子、大麦各八两，山羊肉十两，水五百两，这些一起煮至剩四分之一。
然后与等量的酥油，以及与酥油等量的牛奶，和吉祥草类一起煮，直至只剩酥油。
用这个来饮用、滴鼻、灌肠等，可以治疗由风引起的五种咳嗽、头颤、女阴病、髋部疾病、身体及四肢任何部位的风病疼痛、肝痛，以及上半身以下的风病。
或者取毕利类药材，按方法与水煮至剩四分之一，然后与汤剂四分之一量的酥油一起煮，直至只剩酥油，加入少许未答罗粉末，适量服用可治咳嗽病。
或者取阿湿婆迦树种子、甘草、未答迦、酸枣、杜松、食盐、岩盐等，这些按方法与酥油调配，或者将这些药材研成粉末与酥油调成糊状服用，之后饮用牛奶，可以平息疾病。
或者取毕力迦、冬瓜、马鼻草、长胡椒、阿魏、荜茇、中药（即伽布拉根）、硝石，这些研成粉末与温水调服，或者与适量酥油调服，可以平息由风和痰引起的咳嗽、呼吸不畅、呃逆、消化力弱等症状。
对于由风引起的咳嗽，取刺果、辛伽维拉（即生姜）、荜茇、白豆蔻、葡萄、白糖、辛伽塔迦，这些与芝麻油调成糊状服用，可以治疗由风引起的咳嗽。
或者取度巴尔沙（即刺果）、长胡椒、姆达（即伽蓝菜）、伽布拉根、蟹爪花、沙帝（即白豆蔻），这些研成粉末与陈年糖蜜和芝麻油调成糊状服用，可以治疗由风引起的咳嗽。
长胡椒、荜茇、蟹爪花，这些研成粉末与陈年糖蜜和芝麻油调成糊状服用，可以治疗由风引起的咳嗽。
长胡椒和岩盐二味研成粉末与温水调服，可用于治疗由风引起的咳嗽。
或者取荜茇和白糖研成粉末放入酸奶清水中服用，或者取长胡椒和荜茇二味研成粉末，放入水煮的汤中加入少许煮沸的酥油，与酒或酸奶清水任选其一调服，可以治疗由风引起的咳嗽。
对于伴有咳嗽的感冒，首先给予牛奶和肉汤调配的食物，之后进行上述含油熏蒸疗法。

།གཞན་ཡང་སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ལ་དུད་པ་བཏང་བའི་ཆོ་ག་འོག་ནས་བསྟན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ལུད་པའི་ཆམ་པ་བཞིན་དུ། ཐོག་ མར་འོ་མ་དང་ཤ་ཁུའི་བཅུད་བྱིན་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་དུད་པ་གཏང་བར་བྱའོ། །ཁ་ཟས་ནི་དྲོ་བ་དང་། ཐང་དང་ཆུ་ལ་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཤ་ཁུ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། ཨད་མ་ཀུབ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ཁ་སྲལ་ཕྲེའུའི་ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། ནས་ དང་གྲོ་དང་།ཞག་དྲུག་ཅུ་པའི་འབྲས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱོར་བའི་ཟས་བྱིན་ན། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ལ་ལ་ཕུད་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བིལ་བའི་རྐང་དང་། དོང་གྲ་དང་། རྩི་ཏྲ་ཀ་དང་། ར་སྣ་དང་། ཨ་ཛ་ཛི་ཞེས་བྱ་བ་ཟ་རི་དང་། ཀྲྀཥྞ་ པརྞི་དང་།པ་ལ་ཤ་དང་། ཟུར་པ་དང་། མ་ནུ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པའི་ནང་དུ་སྣུམ་དང་སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭས་བཏབ་པ་བླུད་ན། རྐེད་པ་ན་བ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། ལྟོ་ན་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་ དང་།སྐྱིགས་བུ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ལྷག་པར་ཡང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་རྣམས་སྦྱོང་ངོ་། །རྩ་བ་བཅུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པའི་ནང་དུ་ཚ་བ་ལྔའི་ཕྱེ་མ་དང་བུ་རམ་བཏབ་སྟེ་བླུད་ན། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཏིལ་དང་། འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། སྐྱུར་དང་། སྣུམ་དང་བཅས་པའི་ཐུག་པའམ། ཡང་ན་འབྲས་ཀྱི་འོ་ཐུག་རྒྱམ་ཚས་བཏབ་པ་བླུད་ན། རླུང་གི་ལུད་པ་ལ་ཕན་ནོ། །གོང་དུ་སྨོས་པའི་རྐེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཉ་དང་། ཁྱིམ་བྱ་དང་། ཕག་དང་། འདི གསུམ་གང་ཡང་རུང་བའི་ཤ་ཁུ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་མར་དང་རྒྱམ་ཚ་དང་ལྡན་པར་བླུད་ན་ཕན་ཡོན་གོང་དང་འདྲའོ།།གཞན་ཡང་བ་སྤྲུ་ཀ་དང་། བ་ཡུ་སི་ཞེས་བྱ་བ་མོན་སྣེའུ་དམེ་རུ་དང་། ཀ་ས་གྷ་ནན་ཏི་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རིའི་ལོ་མ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ལ་ཕུག་གཞོན་ ནུ་དང་།སྐམ་པོ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་གཡོས་སུ་བྱས་པའི་ཚོད་མ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ཅན་ལ་སྦྱར་རོ། །ཟས་ནི་སྣུམ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། འོ་མ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་། བུ་རམ་ལས་སྦྱར་བའི་བཏུང་བ་གོ་དྷི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་ བཟའོ།།སྐོམ་དུ་ནི་ཞོ་ག་ཆུ་དང་། རྩབ་མོ་དང་། སེའུ་འབྲུའི་བཏུང་བ་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཆང་དང་། སྐོམ་འདི་རྣམས་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ཅན་ལ་བླུད་དོ། །མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལས་ གྱུར་པའི་ལུད་པ་ལ་ནི་སྣུམ་དང་བཅས་པའི་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ན་ཕན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་པོ་སོན་ཆ་དང་། ཏང་པ་ལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། འདི་གསུམ་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །སློན་པར་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་པོ་སོན་ཆ་དང་། ཤིང་མངར་ གྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བའམ།བི་ད་རའི་ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་བླུད་ན་སྐྱུགས་པར་འགྱུར་ཏེ། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆུང་ན་ནི། ཤིང་ཉེ་རོང་གཅིག་པུ་རྒུན་འབྲུམ་ ལ་སོགས་པའི་མངར་བག་དང་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ་།།ཅི་སྟེ་བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆེ་ན་ཤིང་ཉེ་རོང་སྨན་ཁ་བའི་བག་དང་སྦྱར་ལ་བཏང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ནད་དག་པར་བྱས་ནས། དེ་ཡང་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་ཞིང་བད་ཀན་ཆུང་བའི་ལུད་པའི་ནད་ལ་ནི། མངར་ བག་དང་།སྣུམ་བག་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་གྲང་མོ་བླུད་དོ། །བད་ཀན་ཤས་ཆེ་ཞིང་མཁྲིས་པས་ཤས་ཆུང་བའི་ལུད་པ་ལ་ནི། སྨན་ཁ་བ་དང་། རྩུབ་པ་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་གྲང་མོ་བླུད་དོ།

此外，对于呃逆和呼吸不适的病症，按照下文所述的熏烟疗法，如同治疗咳嗽一样，首先给予牛奶和肉汤的精华，然后再进行熏烟。
食物应当温热，可以是水陆生物的肉汤，豌豆、绿豆，以及名为'阿德玛库布塔'的青蛙汤，任何一种都可以与大米、大麦、小麦和六十日稻米搭配食用，这样可以治愈风引起的咳嗽。
或者，将辣椒、胡椒、木苹果根、冬瓜、赤石脂、芜荽、茴香、黑叶、波罗沙、酸果、曼陀罗等煮汤，用其汤汁熬制粥，加入油、酸味和盐，饮用后可以治疗腰痛、心痛、肋痛、腹痛、呼吸困难和呃逆等症状。尤其对风引起的咳嗽有特效。
用十种根煮汤，在其汤汁熬制的粥中加入五辛粉和糖，饮用可以治愈风引起的咳嗽。
或者，用芝麻、大米配以酸味和油的粥，或者是加盐的米粥，都对风引起的咳嗽有效。也能平息上述腰痛等病症。
用鱼、家鸡、猪三种肉中任何一种的肉汤熬粥，加入酥油和盐服用，功效与上述相同。
另外，巴斯布鲁卡、巴尤西（即小蒺藜）、卡萨伽南提、刺果的叶子和果实、嫩萝卜和干萝卜等，将这些做成蔬菜，适用于风引起的咳嗽患者。
食物应当与四种大油、牛奶、甘蔗汁、以及用糖制成的名为'戈提卡'的饮品一起食用。
饮品则可以饮用酸奶清、酸味饮品、豆汁调水等，以及酒类，这些饮品适合风引起咳嗽的患者饮用。
对于胆和痰引起的咳嗽，用含油的催吐药有效，同样可以服用婆萨那恰、当巴拉、甘草三味药煮水。用温和的方法治疗有效。
或者，将婆萨那恰和甘草粉末放入甘蔗汁或毗达拉汁中服用会引起呕吐，可以治愈胆和痰引起的咳嗽。
如果是胆引起的咳嗽而痰较少，则单独使用木尼容配以葡萄等甜味的泻药。如果痰较多，则将木尼容配以苦味药物使用。
这样用催吐和泻下净化疾病之后，对于胆多痰少的咳嗽病，应当服用配以甜味和油性的冷粥。对于痰多胆少的咳嗽，则应当服用配以苦味和涩味的冷粥。

།མཁྲིས་པ་ཉི་ཚེ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ལ་ནི། སི་ད་ཞེས་ བྱ་བའི་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་།ུཏྤ་ལ་དང་། འདི་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ནས་བྱིན་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །བད་མཁྲིས་དང་བཅས་པའི་ལུད་པ་ལ་ནི། གོང་མའི་སྨན་གྱི་སྟེང་དུ་གླ་སྒང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་གྱིས་བཏབ་སྟེ་སྦྱིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ལ་ནི།གླ་སྒང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་མ་གཏོགས་པ་གོང་མའི་སྦྱོར་བ་སྨན་གྱི་སྟེང་དུ་མར་གྱིས་བཏབ་པའི་ལྡེ་གུ་བལྡག་ཏུ་བཅུག་ན་ཕན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ལ་ནི་རྒུན་འབྲུམ་ལྔ་བཅུ་པ་དང་། ཀ་ནི་ལི་ཞེས་བྱ་བའི་པི་པི་ལིང་ སུམ་ཅུ་དང་།ཤ་ཁ་ར་སྲང་གཅིག་དང་། འདི་གསུམ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་བེའུ་རྩཝ་མ་ཟོས་པའི་ཚན་བུའི་ཁུ་བ་བཙིར་བ་དང་། སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བ་ཟོས་ན་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྟར་ག་ཞེས་བྱ་བའི་ཤིང་ཚ་དང་། བྱོ་ཤ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚ་བ་གསུམ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། མ་ནུ་དང་། འབྲས་ཡོས་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཟུར་པ་དཀར་པོ་དང་། ར་སྣ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཤ་ཁ་ར་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན་སྙིང་ནད་དང་། ལུད པའི་ནད་སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པའི་མངར་བའི་ཤ་དང་། ཁྲེ་དང་ཁྲེ་རྒོད་ཀྱི་བཟའ་བ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པའི་ཁུ་བ་དང་། ཚོད་མ་ཁ་བར་སྦྱར་བ་ཟོས་ན་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བ་ལ་ནི་སྨན་ཁ་བ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་སྦྱིན་ནོ། །བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆུང་བ་ལ་ནི་འབྲས་དྲུག་ཅུ་པའི་ཆན་འོ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཁུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱིན་ནོ། །བཏུང་བ་ནི་ཤ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་རྒུན་ཆུའམ། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བའམ། འོ་མ་བསྐོལ་ལ་བསྒྲངས་པ་བླུད པར་བྱའོ།།ཀ་ཀོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རམ་ཉེའུ་པ་རྣམ་གཉིས་དང་། མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་དང་བྲི་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། དོང་གྲ་དང་འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ། ཤ་ཁུའམ། འོ་མའམ། ཐུག་པ་གང་ཡང་རུང་བ་འུ་ཤར་ སྦྱར་ཏེ་བླུད་ན།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །རྒུན་འབྲུ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། རྩཝའི་རྩ་བ་ལྔ་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། འོ་མ་དང་ཡང་བསྐོལ་བའི་ཆུ་ནི་དུ། འོ་མ་ལུས་པ་དང་། བསྒྲངས་པའི་སྟེང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་ཤ་ཁ་ར་བཏབ་པ་འཐུངས་ན། མཁྲིས་ པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་གོང་མའི་སྨན་ཁུ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་བླུད་པའམ། ཡང་ན་ཟུར་པའམ། ཧྲི་བེ་ཌ་ཞེས་བྱ་བ་ཨུ་དི་ཙ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་། བི་ཤ་བེ་ཤ་རྩ་ཞེས་བྱ་བ་བཅའ་ སྒ་དང་།འདི་རྣམས་ཆུ་དངས་སུ་བྱས་ཏེ། རས་ལས་བཙགས་ལ་ཚིགས་མ་བོར་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་གྱིས་བསྲེས་ཏེ་འཐུངས་ན། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་ནད་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཤ་ཁ་ར་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། མུངྒ་པརྞི། མ་ཤ་པརྞི་དང་། དུར་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་བྱི་ཚེར་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ། མར་གྱི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་དང་། དེ་ལས་བཏུང་བ་དང་། བཟའ་བ་དང་བསྐུ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་མཁྲིས་པ་ལས གྱུར་པའི་ལུད་པ་ལས་རྒྱལ་ལོ།།ཡང་ན་སྨན་གོང་མ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུའམ། ཡང་ན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ།

对于单纯胆病引起的咳嗽，用白色的悉达糖、乌巴拉花，这些与蜂蜜调制成糊状服用即可平息。
对于痰胆引起的咳嗽，在上述药物基础上加入伽蓝香和诺勒香服用。
对于胆和风引起的咳嗽，除了伽蓝香和诺勒香以外，在上述药物基础上加入酥油调制成糊状舔服即有效。
对于胆病引起的咳嗽，用五十颗葡萄和三十颗名为卡尼里的胡椒，以及一两白糖，这三味药与蜂蜜调制成糊状服用。
或者将未食草的小牛乳汁榨取，与蜂蜜调和服用可以消除胆病引起的咳嗽。
或者用名为斯达嘎的肉桂、名为觉夏的三辛香、葡萄、胡椒根、马努、炒米、伽蓝香、白豆蔻、拉纳、诃子、白糖这些药物研成粉末，与酥油和蜂蜜调制成糊状服用，可以治疗心病和咳嗽病。
或者食用陆生甜味肉类、小麦和野生小麦食物、豌豆等的汤汁，以及调配苦味的蔬菜，可以消除胆病引起的咳嗽。
对于痰重的病症，应给予苦味药物与蜂蜜调制的糊状药。
对于痰轻的病症，应给予六十粒米煮成的粥与牛奶等汤汁一同服用。
饮品方面，可用白糖调制，或者用葡萄汁，或者甘蔗汁，或者煮沸后冷却的牛奶饮用。
名为卡果拉的两种甘蔗、两种美达、两种比哈提、两种名为比夏的药物、巴夏嘎、冬瓜，这些药物细细研磨，用肉汤或牛奶或任何汤羹调和饮用，可以消除胆病引起的咳嗽。
将葡萄、胡椒、五味草根用水煎煮成汤，再与牛奶同煮至只剩牛奶，冷却后加入蜂蜜和白糖饮用，可以平息胆病引起的咳嗽。
或者用上述药汤为基础熬制的汤羹冷却后加入蜂蜜饮用，或者用豆蔻或名为赫利贝达的乌迪查、比哈提、白糖、名为比夏贝夏扎的荜茇，这些用水浸泡后，用布过滤取其未沉淀的汤汁，加入酥油调和饮用，可以平息胆病引起的咳嗽病。
白糖、吉瓦嘎、蒙嘎巴尼、玛夏巴尼、名为杜尔巴拉的蒺藜，这些药物粗细研磨，与八倍量的酥油、牛奶和水一同煎煮，直至只剩酥油，用其饮用、食用和涂敷等，可以战胜胆病引起的咳嗽。
或者用上述药物的粉末与蜂蜜调制成糊状，或者饮用煎煮后冷却的汤汁即有效。

།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་ནད་ལ་ནི་ཐོག་མར་ལྷ་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ཐང་ཤིང་དང་མར་བསྐོལ་ ལ་མར་ལུས་པའི་ནང་དུ།ཚ་བ་གསུམ་དང་། ནས་ཚིགས་འཁུས་པའི་ཐལ་བའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པའི་མར་གྱི་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་། སྣ་སྨན་ལ་སོགས་པ་གོང་མའི་མར་ལས་གཞི་བླངས་ཏེ། ཉམས་དང་སྦྱར་བ་ ཅི་རིགས་པར་གཏང་ངོ་།།ནད་པ་ཉམས་སྟོབས་ཆུང་བ་ལ་ནི་སློན་ཁྲུས་དང་། སྣ་སྨན་དྲག་པོ་མི་གཏོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སློན་ཁྲུས་བྱས་པའི་རྗེས་ལ། ནས་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། རྒྱ་སྲན་ལ་སོགས་པ་རྩུབ་པ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་ལ་སོགས་པ་ཚ་བའི་སྨན་ སྦར་བའི་ཐུག་པ་དྲོན་མོ་བླུད་དོ།།ཀ་ས་མར་ད་ཀ་དང་། བརྟ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བྱ་གྲྀ་ཞེས་བྱ་བ་ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚོད་མ་ཡ་བཀྵ་ར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་ལྡན་པར་བྱས་ལ་སྦྱིན་ནོ། །སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པ་དང་། ཁུང་ན་གནས་པའི་ཤ་ཁུ་ཏིལ་ དང་།ཡུངས་ཀར་དང་། བིལ་བ་དང་། དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་མར་དང་སྦར་བའི་ཁུ་བ་སྦྱིན་ནོ། །སྐོམ་དུ་ནི་རྩ་བ་བཅུ་པ་བསྐོལ་བའི་ཆུའམ། ཆུ་བསྐོལ་བའམ། ཡང་རྟག་ཏུ་ཆང་འཐུང་བ་ཡིན་ན་ཡང་ཆང་ངམ། ཡང་ན་སྦྲང་རྩི་དང་ཆུ་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ ན་མ་ནུའི་རྩ་བ་དང་།དོང་གའི་རྩ་བ་དང་། པ་ཏོ་ལའི་རྩ་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ལ་ཆུ་དང་ནུབ་གཅིག་སྤངས་ཏེ། དེའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་འཚལ་ནན་དུ་བླུད་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་བའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། སྲིད་ཁ་བེ་རེ་ཞེས་བྱ་བ་བཅའ་སྒ་དང་། བ་རུ་ར་དང་དེ་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་བྱིན་ན་བད་ཀན་གྱི་ལུད་པ་འཕྲོག་གོ། །ཡང་ན་རྨ་བྱ་དང་། ཁྱིམ་བྱའི་སྒྲོ་ཞིག་ཁ་གབ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་བསྲེགས་ལ། སྣག་ཚ་བཞིན་དུ་ནག་པོ་སོང་བ་དང་། ནས་ཚིག འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་བསྲེས་ལ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བྱིན་ན།བད་ཀན་ལས་གྱུར་བའི་ལུད་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་བི་ཤ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། ཨིནྡྲ་བ་རུ་ནི་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། གླ་སྒང་དང་། དྲི་བི་རྩ་ཞེས་བྱ་བ་ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བླུད་པའམ། ཡང་ན་ན་ལེ་ཤམ་དང་། སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུའམ། ཡང་ན་རྫོང་ག་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཨ་ཀ་རུ་དང་། སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའམ། ཡན་ན་ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་པར་པ་ཏ་དང་། སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་བྲི་ཀ་ར་ཛ་དང་། སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཀ་ས་ག་ན་དང་། སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་རྟ་ནག་པོའི་རྟུག་པ་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའམ། སྦྱོར་བ་འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་ཟོས་ན། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི ལུད་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།ཐང་ཤིང་དང་། ཟུར་པ་དང་། ཀར་ཀ་ཏ་ཤྲིང་གི་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ཟོས་ན། བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། དོང་གྲ་དང་། གླ་སྒང་ དང་། རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། འདི་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་། ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བ་དང་། ཡང་འབྲས་ཡོས་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ཤིང་གི་མྱུ་གུ་དང་། འདི་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་གསུམ་པོ་དེ་ དག་གང་ཡང་རུང་བ་ཟོས་ན།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ།

对于由痰引起的咳嗽病，首先要用所谓的神木即汤木与酥油煮沸，在剩余的酥油中，加入三辛香和炒焦的大麦灰粉，进行酥油涂敷仪轨。之后根据病情需要，以上述酥油为基础，配合呕吐药、泻药、鼻药等进行治疗。
对于体弱的病人，不要使用强力的催吐和鼻药。在进行催吐后，要服用由大麦、豌豆、豆类等粗糙食物，以及辣椒等辛热药物熬制的热汤。
要食用卡萨玛尔达卡、瓦尔塔卡、维亚格里即刺枣，以及这些蔬菜配以硼砂和胡椒制成的菜肴。
要服用陆生动物和穴居动物的肉汤配以芝麻、芥子、木苹果等任意一种与酥油调配的汤液。
饮品方面可以饮用十根药煎煮的水或煮沸水，如果习惯饮酒也可以饮酒，或者蜂蜜水。
或者将天仙子根、冬瓜根、蛇瓜根捣碎后用水浸泡一夜，将其汁液与蜂蜜调配反复服用，可以祛除痰性咳嗽。
或者将胡椒、胡椒根、细辛、诃子等与蜂蜜调制成糊状服用，可以消除痰性咳嗽。
或者将孔雀和家鸡的羽毛放入有盖容器中焚烧，待其变黑如墨汁时，与炒焦的大麦灰混合，再用蜂蜜调制成糊状服用，可以平息痰性咳嗽。
或者将毗沙拉即木贼、印度瓜、胡椒、甘松、木贼等药物研成粉末与蜂蜜调配服用；或者辣椒与蜂蜜调制的糊状物；或者冬瓜与蜂蜜调配；或者刺枣与蜂蜜调配；或者帕尔帕塔与蜂蜜调配；或者毗卡拉加与蜂蜜调配；或者卡萨伽那与蜂蜜调配；或者黑马粪汁与蜂蜜调配。以上任何一种配方服用都能平息痰性咳嗽。
汤木、祖尔巴、卡尔卡塔树、蒺藜等与芝麻油和蜂蜜调配服用，可以平息由痰和风引起的咳嗽。
或者胡椒、冬瓜、甘松、诃子、余甘子、白糖等与蜂蜜和芝麻油调配；或者炒米、白糖、余甘子树芽等与芝麻油和蜂蜜调配，这三种配方中任何一种服用都能祛除痰性咳嗽。

།ཡང་ན་སེའུ་འབྲུ་སྲང་གཉིས་དང་། བུ་རམ་སྲང་བརྒྱད་དང་། ཚ་བ་གསུམ་སྲང་རེ་རེ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཟོས་ན་ཡང་ཡི་ག་འབྱེ་ཞིང་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། སྐད་སྙན་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཆམ་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལས་རྒྱལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་བུ་རམ་སྲང་གཉིས་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་ཞོ་གཅིག་དང་། པི་པི་ལིང་དང་ན་ལེ་ཤམ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་། སེའུ་འབྲུ སྲང་ཕྱེད་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཟོས་ན།ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་རིམས་ནད་གསོ་བའི་སྐབས་སུ། ཨ་རུ་ར་ལ་སོགས་པའི་སྦྱར་སྨན་བསྟན་པའི་ནང་དུ་ཀར་ཀ་ཏ་ཤྲིང་གི་བསྣན་ལ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་ལུད་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཕན་ནོ། ། ཡང་ན་དྷི་སྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལ་ཕུད་དང་། དུར་བྱིད་དང་། བི་ཤ་ལ་དང་། གླ་སྒང་དང་། པུཥྐར་མཱུ་ལ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འདི་རྣམས་བ་གཅིན་ནམ་ཆུ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འཐུངས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་ཞོ་གཉིས་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་ཞོ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཏིལ་མར་ཞོ་བཞི་དང་བསྐོལ་ནས་རི་ལུར་བྱས་ལ། རྒྱ་སྲན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མཉེས་ཏེ་འཐུངས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་རྩ་བ་བཅུ་པ་བསྐོལ་བའི ཁུ་བ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་དུ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་།པུཥྐར་མཱུ་ལ་དང་། ཟུར་པ་དང་། བིལ་བ་དང་། བྱིའུ་རུག་པ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། འདི་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་འབའ་ཞིག་ ལུས་པ་དང་།ཐོག་མར་ཐུག་པ་བླུད་ལ་དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་ནིར་གུན་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་པ་ལའི་ལོ་མ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་མར་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་འཐུངས་ན་ལུད་པ་འཇོམས་ སོ།།ཡང་ན་བྱི་ཏང་ག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་དང་ཚ་བ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འཐུངས་ན། ལུད་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་བ་སྤྲུ་བ་མེ་ཏོག་དམར་པོ་ཅན་དང་བྱེའུ་རུག་པ་དང་། ཀ་ས་མ་ར་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཕ་ ན་ཛི་ཀ་དང་།འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་དང་། འོ་མ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་ཡང་ལེགས་པར་བསྐོལ་ནས་མར་ལུས་པ་དང་། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། རིམས་མི་བཟད་པ་དང་། ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། གཞང་ འབྲུམ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐར་བར་བྱེད་དོ།

或者，取胡椒二两，糖八两，三辛香各一两，将这些研成粉末服用，能开胃增进体温，使声音悦耳，并能治愈感冒、呼吸不适和咳嗽。
或者，取糖二两，炒麦灰一钱，胡椒和诃子各二钱，胡椒半两，将这些研成粉末服用，能治愈咳嗽和呼吸不适。
或者，在治疗热病时，在诃子等配方药中加入迦迦得树煎煮成汤服用，对咳嗽特别有效。
或者，取所谓的提叙（即萝卜）、土茯苓、毗沙拉、甘松、莲花根、胡椒，用牛尿或水煎煮成汤饮用，能平息痰症引起的咳嗽。
或者，取胡椒二钱，白糖二钱研成粉末，与芝麻油四钱一起煎煮制成丸剂，用豆汤调服，能治愈痰症引起的咳嗽。
或者，取十根药煎汤一百二十八两，在其中加入酥油三十二两，莲花根、茴香、木苹果、酸模、三辛香、阿魏，各二钱一起煎煮，待只剩下酥油时，先喝粥，然后适量饮用，能治愈一切风病和痰病。
或者，取所谓的尼尔根滴剂，即知母叶煎汤，与四倍量的酥油一起煎煮，待只剩下酥油时饮用，能治愈咳嗽。
或者，用毕党迦煎汤，加入酥油和三辛香煎煮成汤饮用，能平息咳嗽。
或者，取红花棉花、酸模、迦沙末罗、诃子、波托拉、勃里哈提、帕那吉迦，将这些煎煮成汤，加入酥油、牛奶和三辛香充分煎煮，待只剩下酥油时适量饮用，能治愈咳嗽、剧烈发热、消耗性疾病和痔疮等病。

།ཡང་ན་ཀཎྜ་ཀ་རིའི་རྩ་བ་དང་། འོ་མ་དང་བཅས་པ་ཆུ་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་དུ། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། སྨན་པ་ལ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བྱི་དོང་ག་ དང་།ཟུར་པ་དང་། བལ་པོ་སེའུ་དང་། སེའུ་རྩ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཁ་རུ་ཚ་དང་། ཡ་བཀྵ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། མ་ནུའི་རྩ་བ་དང་། བྲི་ཀྵི་བ་ཞེས་བྱ་བ་བ་སྤྲུ་བ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ ཏྲེས་དང་།རྒུན་འབྲུམ་དང་། དབྱི་མོ་དང་། པུརྞ་རྣ་བ་མེ་ཏོག་དམར་པོ་ཅན་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། ཨ་མ་ལ་པོ་ཏ་ས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཀར་ཀ་ཏ་ཤྲིང་གི་ནི་དང་། ཏ་མ་ལ་ཀི་དང་། བྷར་གི་ཞེས་བྱ་བ་ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། ར་སྣ་དང་། གཟེ་མ་དང་། འདི་ རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་པ་དང་།འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པའི་མིང་ནི་ཀཎྜ་ཀ་རིའི་སྨན་མར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། ལུད་པའི་ནད་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། སྐྱིགས་བུའི་ནད་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་བསྔགས་ཏེ།བད་ཀན་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཀཎྜ་ཀ་རི་སྲང་བརྒྱད་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་སྲང་ཉིས་སྟོང་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་བསྐོལ་ཏེ། སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལུས་པའི་ནང་དུ་མར་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་སྲང་བཞི་ བཅུ་དང་།ཚ་བ་གསུམ་དང་། ར་སྣ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཀར་ཀ་ཏ་ཤྲིང་གི་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། གླ་སྒང་དང་། པི་པི་ལིང་མཱུ་ལ་དང་། ད་ན་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་བྱི་ཚེར་བ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ པ་བླུགས་ལ་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ།ཁུ་བ་དུ་ཞིང་མར་ལུས་ཏེ། དྲིལ་དུ་བཏུབ་པ་དང་། ཕྱིར་ཕྱུང་སྟེ། སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བསྒྲངས་པ་དང་། པི་པི་ལིང་སྲང་བརྒྱད་དང་། སྨྱིག་རྐང་སྲང་བརྒྱད་དང་། སྦྲང་རྩི་རྙིང་པ་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་། འདི་རྣམས་མཉེས་ཏེ་ལྡེ་གུར་བྱས་ ནས་རན་པར་ཟོས་ན།སྐྲན་དང་། སྙིང་ནད་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་རྒྱལ་བར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་ནི། དུད་པ་ཁ་ནས་བརྔུབ་པའི་ཆོ་ག་ བྱ་བ་དང་ཡང་ན་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ལྡོང་རོས་དང་། བ་བླ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། གནྡྷ་མན་སི་ཞེས་བྱ་བ་སྤང་སྤོས་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཤིང་ཨིང་གུ་དའི་ཤུན་ཕྲགས་དང་། འདི་རྣམས་དང་དུད་པ་བརྔུབ་པའི་ཆོ་ག་མདོའི་གནས་སུ་ བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཇི་སྲིད་ལུད་པ་སོས་ཀྱི་བར་དུ་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་བུ་རམ་དང་། འོ་མ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དུ་སྦྱར་བ་སྐོམ་དུ་བླུད་ན་ལུད་པ་རྩ་བ་ནས་འཇོམས་སོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་བའི་ལུད་པ་ནི་སྨན་ཁོང་པའི་དུད་པ་བརྔུབ་པ་བྱས་ན། རྒྱུན་གྱི་ལུད་པ་དང་ འཕྲལ་གྱི་ལུད་པ་འཇོམས་སོ།།བད་ཀན་གྱི་ལུད་པ་བར་བར་དུ་མུན་པ་བཞིན་དུ་སྣང་ན་ནི་མཁྲིས་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནི་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །བད་ཀན་དང་རླུང་འདྲེས་པའི་ལུད་པའི་ནད་ལ་ནི་དང་པོ་བད་ ཀན་འབའ་ཞིག་གསོ་བའི་དཔྱད་གོང་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ།།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་འདི་གསུམ་འདུས་པའི་ལུད་པ་ལ་ནི་ཐོག་མར་མཁྲིས་པ་གསོ་བར་བྱའོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་ལུད་པ་སྐམ་པོ་འབྱུང་སྟེ། རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ལ་ནི་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་བྱའོ། ། དེ་ཉིད་ཕྱི་ས་སླ་བར་འབྱུང་སྟེ། བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆེ་བ་ལ་ནི་རྩུབ་པའི་ཆོ་ག་བྱའོ།

或者，将刺棘草根与牛奶一起按照正确方法煮成汁液一百二十八两，在其中加入酥油三十二两，以及帕拉、三辛香、毕东迦、祖巴、尼泊尔桑树、桑树根即火碱、碱石即炒麦灰、曼努根、比克西巴即牛毛、比哈提、诃子、拉拉普、枸杞、葡萄、乌摩、红花布尔纳尔纳、蒺藜、阿玛拉波塔萨、卡尔卡塔树根、塔玛拉基、巴尔吉即伽布拉根、拉纳、孜玛等，将这些捣碎后一起煮沸。
剩余的酥油称为刺棘草药油。适量饮用此药，对五种咳嗽病、五种呼吸困难病、五种呃逆病都极为有效，也能降伏痰病。
或者，将八两刺棘草磨成粉末，用二千四十八两水煮至剩余一百二十八两，在其中加入十六两酥油、四十两白糖、三辛香、拉纳、列特、枸杞、卡尔卡塔树根、伽布拉根、甘松、胡椒根、达那耶即蒺藜等各半两，细磨后倒入一起煮沸。
等到汁液变稠、酥油分离、可以揉成丸剂时，取出放入容器中冷却。然后加入八两胡椒、八两竹茎、十六两陈蜂蜜，将这些揉成膏状适量服用，必定能战胜瘤病、心病、浮肿、痔疮、呼吸困难和一切咳嗽。
对于由痰引起的持续咳嗽，可以进行吸烟疗法，或者服用泻药就能平息。
或者，用龙脑香、瓦拉、甘草、甘达曼西即香附、甘松、英古达树皮等，按照经典所说的吸烟疗法进行治疗，直到咳嗽痊愈为止。
之后饮用温和的糖蜜和牛奶混合物，就能从根本上消除咳嗽。
对于风痰引起的咳嗽，进行内服药物熏烟疗法，能够消除慢性和急性咳嗽。
如果痰性咳嗽时而如黑暗般出现，那就是与胆病相关。对此应按照治疗胆病和痰病的方法进行治疗。
对于痰风混合的咳嗽病，首先要按照前面所说的单纯治疗痰病的方法进行治疗。
对于风、胆、痰三者结合的咳嗽，首先要治疗胆病。
风痰引起的干咳，如果风力较大，就要进行油脂疗法。如果大便稀软，痰力较大，就要进行干燥疗法。

།མཁྲིས་པའི་ཤས་ཆེ་ན་ནི་ཁ་བའི་བག་བསྟེན་པར་བྱའོ། །གློ་འགྲམས་ཏེ་ཁྲག་དང་བཅས་པའི་ལུད་པ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་དེ་མ་ཐག་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་སྦྲང་རྩི་དང་འོ་མ་དང་འདི་གསུམ་སྦྱར བ་བླུད་དོ།།དེ་ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན་འབྲས་ཆན་འོ་མ་དང་ཤ་ཁ་ར་དང་བཅས་པ་སྦྱིན་ནོ། །ལུད་པ་ལུ་བའི་ཚེ་རྩིབ་ལོགས་གཉིས་དང་། ཆུ་སོར་ཟུག་གཟེར་བྱེད་ཅིང་མཁྲིས་པའི་མེ་དྲོད་ཆུང་བ་ལ་ནི་རྒྱ་སྐྱེགས་ཆང་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ལུད་པ་ལུ་ཞིང་ཕྱིས་སླ་བར་འབྱུང་ བ་ལ་ནི་མེའི་དྲོད་ཉམས་ཆུང་ན་དེ་ལ་ནི་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་།གླ་སྒང་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། པ་ཅ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤིང་ཤུན་དང་འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ལུད་པ་ལུ་ཞིང་མེ་དྲོད་ཚབས་ཆེར་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། མར་ དང་།སྤྲ་ཚིལ་དང་། སྨན་འཚོ་བྱེད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་དང་། སྨྱིག་རྐང་དང་འདི་རྣམས་ཆ་སྙོམས་ཏེ་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །གློ་འགྲམས་ཏེ་ཁྲག་མ་ཆོད་པ་ལ་ནི། ཨིཤྟྲྭ་རི་ཀ་དང་། པདྨའི་རྩ་བའི་ཚིགས་དང་། པདྨ་གེ་སར་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། འདི་ རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ།འོ་མ་དང་བསྐོལ་བ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་ཁྲག་ཆོད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ནས་རྗེན་བཏགས་པའི་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བའི་ཐུག་པ་མར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཁ་ར་དཀར་པོའི་ཕྱེ་མ་དང་། འོ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ བའི་ཐུག་པ་བླུད་ན།གློ་འགྲམས་པའི་ནད་དང་རིམས་སེལ་ཏོ། །ཟད་བྱེད་ཀྱི་ལུད་པ་ལ་ནི་མངར་བའི་སྨན་རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཤིང་མངར་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བའི་མར་བྱིན་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་བུ་རམ་ཆུ་བསྐོལ་བ་དང་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་ན་ལེ་ཤམ་དང་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་བླུད་ པའམ།ཡང་ན་སྐྱུ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་དང་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བ་མར་དང་ལྡན་པ་བླུད་པའམ། ཡང་ན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་སྐབས་སུ་པི་པི་ལིང་གི་ཆོ་ག་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། ཚིགས་དང་རུས་པར་ཟུག་ཅིང་ན་བ་ལ་ནི་སྦྲང་རྩི་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤིང་ཏོག་མ་དུ་ཀ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཏུ་ཀཤྐི་ར་ཞེས་བྱ་བའི་སྨྱིག་རྐང་དང་། བ་ལ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་འདི་རྣམས་མར་དང་སྦྱར་བ་བྱིན་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཏྲི་ཛ་ཏྲ་ཞེས་བྱ་བ་དྲི་སྣ་གསུམ་ཞོ་རེ་རེ་དང་། པི་པི་ལིང་སྲང་ཕྱེད་དང་། ཁ ར་དཀར་པོ་དང་།ཤིང་ཏོག་མ་དུ་ཀ་དང་། ཁར་ཛུ་ར་ཞེས་བྱ་བ་འབྲ་གོ་དང་འདི་རྣམས་ཞོ་རེ་རེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ་སྦྲང་རྩི་དང་རི་ལུ་བྱས་པ་ནི་སུག་སྨེལ་གྱི་རི་ལུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་རོ་ཙ་བར་བྱེད་དེ། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་ མི་བདེ་བ་དང་།ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། རྨོངས་པ་དང་མགོ་འཁོར་བ་དང་། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། གློ་འགྲམས་པའི་ནད་དང་། སྐད་ཉམས་པ་དང་། མཆིན་པ་ན་བ་དང་། སྐེམ་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། དྲེག་དང་། ལུད་པ་ཁྲག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། སྙིང་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། རིམས་སྣ་ཚོགས་ལ་ཡང་ཕན་ནོ། །ལུད་པ་ཁྲག་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་བ་སྤྲུ་བ་མེ་ཏོག་དམར་པོ་ཅན་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་། འབྲས་ཐུག་པོ་ཆེ་དང་། སཱ་ལུ དམར་པོའི་ཕྱེ་མ་རྒུན་ཆུ་དང་།འོ་མ་དང་ཆུ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་མར་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཤིང་མངར་དང་། ཤིང་ཏོག་མ་དུ་ཀ་དང་། འབྲས་ཐུག་པོ་ཆེ་དང་། འོ་མར་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །གློ་འགྲམས་ཏེ་ཁ་དང་སྣ་ལ་སོགས་པ་ལས་ ཁྲག་མང་པོ་ལུད་པ་ལ་ནི་ཁྲག་དང་།མཁྲིས་པའི་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱའོ།

如果胆热偏重，应当服用寒性药物。
对于肺病伴有咳血痰的，应立即服用藏红花、蜂蜜、牛奶三味药的混合物。
待药物消化后，可以给予牛奶饭和白糖。
咳嗽时两肋疼痛，胸口疼痛且胆热较弱者，应服用藏红花与酒的混合物。
对于咳嗽且后期容易咳出痰液，火力衰弱者，应服用藏红花、甘松、白芨、巴茶、芥子树皮等研磨成粉末后与水调和服用。
对于咳嗽且火力过旺者，应服用藏红花、酥油、獐脂、药王部类、竹茎等份量相等，与牛奶煎煮后服用则有效。
对于肺病未止血者，应服用Ishwarika（一种药材）、莲根节、莲花花蕊、白檀香等捣碎后与牛奶煎煮，冷却后加入蜂蜜饮用可以止血。
或者生青稞磨粉与牛奶煮成汤加入酥油，或者白糖粉与牛奶、蜂蜜调和成汤饮用，可以治疗肺病和发热。
对于消耗性咳嗽，应服用甜味药如葡萄干、甘草等调和的酥油则有效。
或者将糖稀用开水冷却后加入诃子和蜂蜜饮用，或者使用余甘子粉与牛奶煎煮加入酥油饮用，或者按照精华剂章节所述的胡椒配方进行调配。
对于咳嗽及关节骨骼疼痛者，应服用蜂蜜、甘草、马度迦果、葡萄干、竹茎、婆罗果、胡椒等与酥油调和则有效。
或者所谓的三香料各一两，胡椒半两，白糖、马度迦果、枣子各一两，细磨后与蜂蜜制成丸剂，称为丁香丸。适量服用可增进食欲，对血病、胆病、咳嗽、呼吸不畅、食欲不振、呕吐、晕厥、呃逆、昏迷、眩晕、肺痨病、肺病、声音衰弱、肝病、消瘦病、痰病、咳血、心脏病、肋痛、口渴及各种发热都有效。
对于咳血者，应服用红花芦苇、白糖、大米、红稻米粉与葡萄酒、牛奶、水同煮，加入酥油。
或者用甘草、马度迦果、大米与牛奶调和成汤饮用则有效。
对于肺病从口鼻等处大量咳血者，应进行一切治疗血病和胆病的疗法。

།གློ་འགྲམས་པའི་ལུད་པ་རླུང་གིས་ལམ་གཞན་དུ་སོང་སྟེ། ལུད་པ་མ་ཐོན་ཞིང་འགགས་པ་ལ་ནི། རའི་ཚིལ་རན་པར་བཞུས་ལ་ཆང་གི་ནང་དུ་རྒྱམ་ཚ་དང་ལྡན་པར་བྱས་ཏེ་བླུད་ན་ཕན་ ནོ།།གློ་འགྲམས་པ་དང་། ཉམས་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་དང་། གཉིད་མི་འོང་བ་དང་། མེ་དྲོད་རྣོ་ཆེས་པ་ལ་ནི་འོ་མ་བསྐོལ་ཏེ། སྤྲིས་མ་སྐ་བར་གྱུར་པའི་ནང་དུ་ཤ་ཁ་ར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་། མར་དང་སྦྱར་བའི་བཟའ་བ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་ཁ་ར་ དང་།ནས་དང་། གྲོ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུའམ་འོ་མ་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་སྦྱིན་ནོ། །ཁྲག་དང་ཤ་ཟད་པའི་ནད་ལ་ནི་སྲོག་ཆགས་ཤ་ཟའི་ཤ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་མར་ཁུ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་པི་པི་ ལིང་སྦྱར་བ་ཟོས་ན་ཤ་ཁྲག་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ།།གློ་འགྲམས་པ་དང་། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་དང་། ས་བོན་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཉམས་པ་ལ་ནི། ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་། ཤིང་ཨ་ཤྭདྠ་དང་། པླག་ཤ་དང་། ཤིང་སཱ་ལ་དང་། གནྡྷ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ཤིང་ཏ་ལའི་རྩེ་མོ་དང་། ཤིང་འཛམ་བུའི་ཤུན་པ་དང་། ཤིང་པི་ཡ་ལི་དང་། ཤུག་པ་དང་། ཤིང་ཨ་ཤྭ་ཀརྣ་དང་། འདི་རྣམས་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། མར་དང་འབྲས་ཆན་དང་བཅས་པ་ཟོས་ན་ཕན་ནོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས གྱུར་པའི་གློ་འགྲམས་པའི་ནད་བཙུགས་པ་ལྟར་ན་བ་ལ་ནི་ལུས་ལ་མར་གྱིས་བསྐུ་བྱུག་བྱའོ།།རླུང་ལས་གྱུར་པའི་གློ་འགྲམས་ཤིང་བཙུགས་པ་སྙམ་བྱེད་པའི་ནད་ལ་ནི། རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་སྣ་ཚོགས་དང་། ཏིལ་མར་དུ་སྦྱར་བས་བསྐུ་བྱུག་བྱའོ། ། སྙིང་དང་རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པའི་ནད་ལ་ནི་སྨན་འཚོ་བྱེད་སྣ་བཅུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་དང་ཡང་བསྐོལ་ལ། མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་སྙིང་དང་རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པ་ན་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་གང་ལས་གྱུར་པ་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ། སོ སོ་དང་མཐུན་པའི་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ།།ཤིང་མངར་དང་། ན་ག་བ་ལ་དང་། འདི་གཉིས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་བཞི་ཆ་ལུས་པའི་ནང་དུ་སྨན་ཁུའི་ཕྱེད་ཀྱི་མར་དང་དེ་དང་མཉམ་པའི་འོ་མ་བཏབ་པ་དང་། པ་ཡ་སྱ་དང་། པི་པི་ལིང་སྨྱིག་རྐང་དང་། འདི་ རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ།ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ལ་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་དང་། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་གློ་འགྲམས་པའི་ནད་ཞི་བར་བྱེད་དོ།

对于咳嗽痰液被风引入其他通道，痰液不出而堵塞者，应将适量羊油融化后加入酒中并加入岩盐服用则有效。
对于咳嗽、体力衰弱、肺痨、失眠、消化力过强者，应煮沸牛奶，在其凝固的奶皮中加入白糖、蜂蜜和酥油调制后食用。
或者将白糖、大麦、小麦、吉祥草、铜草等研磨成粉末，与蜂蜜调制成膏或与牛奶调制成汤服用。
对于血液和肉消耗的疾病，应将肉食动物的肉煮汤，加入酥油、蜂蜜和胡椒调制食用，可生成血肉。
对于咳嗽、肺痨、精液和诸根损坏者，应将尼拘律树、乌昙跋罗树、菩提树、波罗叉树、娑罗树、甘陀普利央俱树、多罗树梢、蒲桃树皮、毕夜梨树、柏树、马耳树等与牛奶同煮，取其汤液配以酥油和米饭食用则有效。
对于因风和胆引起的咳嗽病痛如刺般疼痛者，应以酥油涂抹身体。
对于因风引起的咳嗽病痛如刺般疼痛者，应以各种平息风的药物和芝麻油调制后涂抹。
对于心和肋部疼痛的病症，应将十种长寿药煮汤，再与酥油同煮，取其纯酥油服用。
或者对于心和肋部疼痛，应详细观察是由风、胆或血引起，而后使用相应的药物治疗。
将甘草、那伽巴拉二味药煮汤取四分之一，加入等量的酥油和牛奶，再加入巴雅斯雅、胡椒、竹茎等捣碎后同煮，取其纯酥油适量饮用，可平息咳嗽病。

།སྨན་ཛི་བན་ཏིའི་སྡེ་ཚན་བཅའ་སྒ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། བི་ར་ཞེས་བྱ་བ་རམ་ཉེ་བ་དང་། བ་སྤྲུ་བ་རྣམ་ གཉིས་དང་།ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། རི་དི་དང་། ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་དང་། ཟུར་པ་དང་། ཏ་མ་ལ་ཀ་དང་། ཤིང་ག་ཏྲ་ཀ་དང་། པ་ཡ་སྱ་དང་། རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཨ་ཤོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟར་ག་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ མངར་ཞིང་སྣུམ་པ་དང་།ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་པའི་སྨན་དེ་རྣམས་ཞོ་གཉིས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། འོ་མ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་དང་། བི་ད་རི་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་དང་། ར་ཤ་འདི་བཞི་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་ ཆུ་སྲང་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་དང་།འདི་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་། ཤ་ཁ་ར་སྲང་བཅུ་དྲུག་གི་ཕྱེ་མ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་དང་། ནཱ་ག་གེ་ སར་དང་།འདི་ལྔ་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། འདི་རྣམས་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ། དེ་ལས་འཇུ་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྟེན་ན་ཇི་ལྟར་ལྷ་རྣམས་དང་། ཀླུའི་མཆོག་རྣམས་ལ་བདུད་རྩི་བསྟེན་ན་མི་འཆི་བ་བཞིན་དུ་སྨན་མར་འདི་ཡང་སྔོན་གྱི་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ མི་རྣམས་ལ་བདུད་རྩི་དང་འདྲ་བར་བཤད་དེ།དེ་ལས་ཅི་རན་པར་འཐུངས་ན། ས་བོན་ཉམས་པ་དང་། གློ་གཅོང་དང་། གློ་འགྲམས་པ་དང་། ནད་མ་རུངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། ཉལ་པོ་མི་ནུས་པ་དང་། མདོག་དང་སྐད་ཉམས་པ་ འཕེལ་བ་དང་།ལུད་པ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། རིམས་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་བུ་བཟང་པོ་སྟེར་བ་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། མངལ་ན་བ་དང་། གཅིན་ནད་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །གཟེ་མ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། བཙོད་དང་། བ་ལ་དང་། ཀ་མ་ལི་ཞེས་བྱ་བ་ཏང་པལ་དང་། བྷུ་ཏི་ཀ་དང་། རྩཝ་དཱུར་བའི་རྩ་བ་དང་། ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། པ་ལ་ཤའི་རྩ་བ དང་།ཐལ་ཏྲེས་དང་། ས་ལ་པརྞི་དང་། སྨན་དེ་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་དང་། ཆུ་སྲང་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་དྲུག་དང་བསྐོལ་ཏེ། ཁུ་བ་སྲང་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞི་ལུས་པའི་ནང་དུ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་བའི་འོ་མ་སྲང་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་ནང་དུ། ཨད་མ་ ཀུབ་ཏ་དང་།ཛི་བན་ཏི་དང་། མེད་རྣམ་གཉིས་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། རིད་དྷི་ཀ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་། སྲ་མ་ན་དང་། པདྨའི་རྩ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཞོ་དྲུག་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལུས་པ་དང་དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། སྙིང་འཛག་ཅིང་ན་བ་ལ་ཕན་ནོ། །གཞན་ཡང་གཅིན་སྲི་བ་དང་། གཅིན་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ལུད་པ་དང་། ལུས་སྐེམ་པ་དང་། ཟད་བྱེད་རྣམས་ལ་ ཕན་ཞིང་གཞུ་འདྲེན་པས་དུབ་པ་དང་།བུད་མེད་ཀྱིས་དུབ་པ་དང་། ཁུར་ཆེན་པོས་དུབ་པ་དང་། ཆང་གིས་དུབ་པ་དང་། ལམ་གྱིས་དུབ་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ཏེ་སྟོབས་དང་ཤ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།

药物吉瓦提类中的甘蔗和小树和比拉即甘蔗近似物和巴普巴两种和嘎札根和日迪和卡萨勒普和祖巴和塔玛拉嘎和树嘎札嘎和巴雅斯雅和五小根和葡萄和阿绍即星嘎等果实甘甜滋润和能增长体力的这些药物各二两细磨成粉末，黄油三十二两，以及牛奶和诃子榨汁和比达日榨汁和羊肉这四种各三十二两和水一百六十两，
这些按照方法煮沸，只剩下黄油后冷却，其中加入蜂蜜十六两和白糖十六两的粉末，以及纳勒善和豆蔻和桂皮和甘达巴札和纳嘎格萨这五种各半两的粉末，将这些调制成糊状，根据消化能力的大小服用。如同天人和龙王服用甘露而不死一样，这种药油也被古代大仙人们说为对人类如同甘露，
适量饮用可以治疗精液衰退和慢性咳嗽和咳嗽扩散和恶性疾病导致的身体虚弱和性功能障碍和容貌声音衰退增长和咳痰和呃逆和发热和呼吸不畅和身体发热和口渴严重和血液胆汁等病。此外还能赐予优秀子嗣，并能治愈呕吐和昏厥和心痛和子宫痛和尿病等一切疾病。
泽玛和普谢则和蓝花和巴拉和嘎玛利即当巴和布提嘎和草杜尔瓦根和克日希纳巴尼和巴拉夏根和塔责和萨拉巴尼，这些药物各一两和水一百七十六两煮沸，剩下四十四两药汁，其中加入黄油三十二两和牛奶一百七十六两，在其中加入阿德玛古巴和吉瓦提和两种蜜和铜芝巴和吉瓦嘎和日迪嘎和两种葡萄和白糖和萨玛纳和莲根，
这些各六两捣碎后一起煮沸，剩下三十二两黄油后适量饮用，可以治疗风病和胆病和心漏痛。此外对小便闭塞和尿病和痔疮和咳痰和身体消瘦和消耗病都有益处，并能治疗拉弓疲劳和女色疲劳和重负疲劳和饮酒疲劳和行路疲劳，能增长力量和肌肉。

།ཤིང་མངར་སྲང་བརྒྱད་དང་། རྒུན་འབྲུ་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་། ཆུ་ སྲང་སུམ་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དྲུག་དང་བསྐོལ་ཏེ།སྲང་དགུ་བཅུ་རྩ་བདུན་ལུས་པའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ཡང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པའི་ནང་དུ། པི་པི་ལིང་སྲང་བརྒྱད་དང་། ནས་ཀྱི་ཕྱེ་སྲང་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དང་། ཤ་ ཁ་ར་དང་།སྦྲང་རྩི་སྲང་བརྒྱད་བརྒྱད་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་སྟེ་འདག་གུར་བྱས་ནས་དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་དང་། གློ་འགྲམས་པ་དང་། ཁྲག་སྐྲན་དང་། དེ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ད་དྲི་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུ་དང་། བི་ད་རི་དང་། བུ་རམ་ཤིང་ དང་།སྨན་འཚོ་བྱེད་སྣ་བཅུ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་དང་། བའི་འོ་མ་བྲེ་རེ་རེ་དང་འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་དང་། ཕྱིར་ཕྱུང་སྟེ་བཙགས་ལ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་ཁ་ར་ དཀར་པོ་དང་།སྦྲང་རྩི་བྲེ་རེ་རེ་བཏབ་སྟེ་དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། གཅོང་ཆེན་པོའི་ནད་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་དང་། ལུད་པ་དང་། སྐེམ་བྱེད་དང་། ཟད་བྱེད་རྣམས་ལ་ཕན་ཏེ། །གཞན་ཡང་ཚེ་རིང་བ་དང་། ན་ཚོད་བརྟན་པ་ དང་།ཤ་དང་། ཁུ་ཆུ་དང་། སྟོབས་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུ་དེ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ན་ཡང་སྨན་མར་ཉུང་ངུས་ཞི་བར་བྱེད་ཅིང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་འགྱུར་རོ། །གོང་དུ་བཤད་པའི་སྨན་མར་གསུམ་པོ་སུག་སྨེལ་གྱི་སྨན་མར་དང་། བདུད་རྩིའི་སྨན་མར་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་སྨན་མར་འདི་གསུམ་གྱི་ཕན་ཡོན་གྱི་དམིགས་ནི་ལུས་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། རིད་པ་དང་། ཟད་བྱེད་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཟད་བྱེད་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་། རིད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཅུ་གང་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འབྲས ཡོས་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བྱིན་ན་ཕན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་མར་དང་བུ་རམ་སྦྱར་བའི་བཏུང་བ་བླུད་ན། རོ་ཙ་བར་བྱེད་ཅིང་བུད་མེད་ལ་ཕོད་པ་དང་། ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་ལུས་མྱུར་དུ་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཀུ་ སྨན་དའི་ཕྱི་ཤུན་དང་།སྙིང་པོ་བོར་བའི་ལྷག་མ་སྲང་བརྒྱ་རླངས་པའི་ནང་དུ་བཙོས་ཏེ། ཚོས་པ་དང་ཕྱིར་ཕྱུང་ལ། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་བསྐོལ་ལ་དཀྲུག་ཅིང་སྦྲང་རྩི་དང་འདྲ་བར་གྱུར་པ་དང་། དེའི་ནང་དུ་ཧྭགས་སྲང་བརྒྱད་དང་། པི་པི་ལིང་ དང་།བཅའ་སྒ་དང་། ཐ་ཝེ་དང་། འདི་གསུམ་སྲང་གསུམ་གསུམ་དང་། དྲི་སྣ་གསུམ་དང་། དྷ་རྣ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་འུ་སུ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་འདི་རྣམས་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱི་ཕྱེ་མས་བཏབ་ལ་ཕྱིར་ཕྱུང་སྟེ། སྣོད་སྣུམ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་བཅུག་ལ་བསྒྲངས་ཏེ། སྦྲང་ རྩི་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་བསྲེས་ལ་དཀྲུགས་ཏེ།ལྡེ་གུ་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བཞག་པ་ནི་ལྷའི་སྨན་པ་ཐ་སྐར་གྱི་བུ་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་པ། ཀུ་སྨན་ད་ཞེས་བྱ་བའི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན། ལུད་པ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། རིམས་དང་། དབུགས་ མི་བདེ་བ་དང་།ཁྲག་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་དང་། གློ་འགྲམས་པ་སེལ་ཏོ། །བློ་དང་། དྲན་པ་དང་། སྟོབས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །མཧཱ་བ་ལ་ཞོ་གཅིག་འོ་མ་དང་། ཤ་སྦྱར་བ་དང་པོའི་ཞག་ལ་ཞོ་གཅིག་བཟའོ། །དེ་ནས་ཞག་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་ཞོ་རེ་རེས་བསྐྱེད་དེ། སྲང་ གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་།དེ་ལ་ཞག་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་ཞོ་རེ་རེས་མར་ཕྲི་ལ། དེ་ནས་ཞག་དྲུག་གི་བར་དུ་ཞོ་རེ་རེས་ཡར་བསྐྱེད་དོ།

取甘草八两，葡萄十六两，水三百八十六两煮沸，剩余九十七两的汤汁中加入酥油三十二两，再如法煮沸，只剩下酥油时，加入胡椒八两，大麦粉二十二两，白糖和蜂蜜各八两，细细研磨成粉末调制成膏，适量服用，能治疗久咳、咳嗽扩散、血瘤等疾病。
或者名为达德日的诃子果实、薇达利、甘蔗、十种滋养药材，各取三十二两煮汤，在汤汁中加入酥油和牛奶各一升，一同煮沸，直至只剩酥油，取出过滤冷却后，加入白糖和蜂蜜各一升，适量饮用，可治疗重大疾病、胆病、血病、痰病、消瘦病、衰竭病等，此外还能延年益寿、保持年轻、增长肉体、精液和体力。
另外，这种药膏即使风病和胆病症状严重，也能用少量药油平息并制服。
上述三种药油：苏格美药油、甘露药油和诃子药油这三种的功效主要针对体弱、消瘦和衰竭等症。
此外，对于衰竭、体弱和消瘦等症，可用姜黄、胡椒、炒米等研磨成粉，与酥油和蜂蜜调制成膏服用即有效果。
之后服用酥油和糖调制的饮品，能增强性欲且对女子有效，具有力量并能迅速使身体丰满。
或者取冬瓜外皮（去除果肉）一百两在蒸汽中煮熟，取出后放入三十二两酥油中再次煮沸搅拌，待如蜂蜜般稠时，加入八两黑盐，胡椒、荜茇、诃子各三两，三种香料，以及称为达那样的茴香和诺勒显各半两的粉末，取出后放入油腻容器中冷却，与十六两蜂蜜混合搅拌，将药膏置于容器中。这是天医双子所说的冬瓜精华，适量服用可治疗咳嗽、呃逆、发热、呼吸不畅、血病、胆病、久咳衰竭、咳嗽扩散等症。能增长智慧、记忆和力量。
摩诃巴拉一钱与牛奶和肉同服，第一天服一钱，此后八天内每天增加一钱，直至一两，然后八天内每天减少一钱，之后六天内每天再增加一钱。

།དེ་ལྟར་ཞག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱས་ཏེ། ཁ་ཟས་གཞན་མི་བཟའ་བར་སྦྱོར་བ་དེ་དག་བྱས་ན། ལུས་ཀྱི་ཉམས་སྟོབས་དང་ཚེ་དང་མདོག་གསལ་ བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་མུངྒ་པརྞིའི་ལོ་མའམ། ཤིང་མངར་རམ། བཅའ་སྒ་འདི་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བའི་ཆོ་ག་གོང་མ་ལྟར་བྱས་ན་ཕན་ཡོན་ཡང་གོང་མ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཧཱ་བ་ལ་སྲང་བརྒྱད་ཆུ་སྲང་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ ཏེ།ཁུ་བ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་། དེའི་ནང་དུ་ཁུ་བ་དང་མཉམ་པའི་མར་དང་། དེ་དང་མཉམ་པའི་འོ་མ་དང་། བ་ལ་དང་། ཨ་ཏི་བ་ལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བ་སྦྲུ་བ་དང་། པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། ཏང་པ་ལ་དང་། པི་ལ་ཡ་དང་། ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་དང་། ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། གཟེམ་དང་། རམ་ཉེ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། པ་ཡ་སྱ་དང་། ཟི་ར་རྣམ་གཉིས་དང་། པདྨའི་རྩ་བ་དང་། པདྨའི་རྩ་ལག་དང་། འབྲ་གོ་དང་། ཤྲིང་ག་ཏ་ཀ་དང་། ཀ་ཤེ རུ་ཀ་དང་།འདི་རྣམས་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་བསྲེས་ལ་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་ནི་མ་ཧཱ་བ་ལའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། ཁྲག་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་དང་། གློ་འགྲམས་པ་ལས་རྒྱལ་ བར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། ལུས་ཤ་རྒྱས་ཤིང་ཉམས་སྟོབས་འཕེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཚེ་རིང་བར་འགྱུར་བ་དང་། མདངས་བཟང་བར་འགྱུར་བ་དང་། མདོག་སྡུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། གཉེར་མ་དང་སྐྲ་དཀར་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཟླ་བ་དྲུག་གི་བར་དུ་བསྟེན་ན། རྒན་པོ་ཡང་གཞོན་ནུར་འགྱུར་རོ། །གོང་དུ་སྨོས་པའི་སྨན་མར་དེ་དག་ནི་ཉམས་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་མེ་དྲོད་ཆེ་བ་ལ་གཏང་བ་ཡིན་གྱི། ཉམས་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། མེ་དྲོད ཆུང་བ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་དྲོད་ཆུང་བ་ལས་ནི་ཕྱི་ས་སླ་བ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་གཅོང་ཆེན་པོ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱའོ། །རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། སྲན་མ་ཨད་མ་ཀུན་ཏ་དང་། ཤང་ཀ་པུཥྤ་དང་། ཟུར་པ་དང་། བ་ལ་དང་། ཧསྟི་པི་པི་ལིང་དང་། ཨ་ པ་མར་ག་དང་།པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། མ་ནུའི་རྩ་བ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་གཉིས་གཉིས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་པ་དང་། ནས་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། ཨ་རུ་ར་བཟང་པོ་རྡོག་མ་བརྒྱ་དང་། ཆུ་སྲང་སུམ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ དང་།འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ལ། ནས་ཚོས་པ་དང་། ཕྱིར་ཕྱུང་ལ་བཙགས་ཏེ། ཨ་རུ་ར་མ་གཏོགས་པ་ཚིགས་མ་བོར་ཏེ། ཨ་རུ་ར་བཙོས་པ་དེ་ཉིད་སྨན་ཁུ་དང་། བུ་རམ་སྲང་བརྒྱ་དང་། མར་སྲང་བརྒྱད་དང་། ཏིལ་མར་སྲང་བརྒྱད་དང་། པི་པི་ལིང་སྲང་བཞི་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་ ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་སྲང་བརྒྱད་བཏབ་པ་ནི།དྲང་སྲོང་རི་བྱིའི་ལྡེ་གུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རྟག་ཏུ་ཨ་རུ་ར་རྡོག་མ་གཉིས་གཉིས་དང་བཅས་པའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དུ་འགྱུར་ཏེ། གཉེར་མ་རངས་པ་དང་། སྐྲ་དཀར་མེད་ཅིང་མདོག་དང་། ཆེ་དང་། སྟོབས་ཀྱང་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་ལུད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། རིམས་མི་བཟད་པ་དང་། སྐྲན་དང་། གཅིན་ནད་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། སྙིང་ནད་དང་། ཡི་ག འཆུས་པ་དང་།ཆམ་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ཏེ། དཔལ་བསྐྱེད་ཅིང་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་མཆོག་ཏུ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རི་བྱིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

如是在二十二天期间按此仪轨进行，除此饮食外不食用其他食物，若如是修持，则是增长身体气力、寿命和肤色光泽的最胜法。
或者用木豆叶、甘草、荜茇这三种任一种按照上述仪轨修持，其功德也应知与前者相同。
取大力八两，放入一百五十二两水中煎煮，剩余四分之一汁液时，加入等量酥油，等量牛奶，以及婆罗、阿提婆罗、甘草、牛膝、白莲、檀香叶、毕拉雅、小豆蔻、马兜铃、白糖、铜精、两种美达、泽兰、两种染匐、巴雅斯雅、两种孜然、莲根、莲茎、葡萄、菱角、迦舍路迦，这些各半两捣碎混合一起煎煮，直至只剩酥油，此即大力酥。
适量饮用此酥，能治愈血病、胆病、肺痨、肺胀。
同样能治疗口渴、头晕、身热，是增长体肉和气力的最胜药。
此外能延长寿命、增长光泽、美化肤色、消除皱纹和白发，若服用六个月，老人也能返老还童。
上述药酥是针对体力大、消化力强者服用，不适合体力弱、消化力差者服用，因为消化力弱会导致腹泻，对此应当采用治疗重病的方法。
取十根药、豆类阿德玛昆达、商迦花、茴香、婆罗、象胡椒、阿帕玛嘎、胡椒根、土茯苓、甘草根、曼努根各二两捣碎，大麦六十四两，上等诃子一百颗，水三百二十两，这些一起煎煮。
大麦煮熟后取出过滤，除诃子外弃去药渣，将煮过的诃子与药汁、一百两糖、八两酥油、八两芝麻油、四两胡椒一起煎煮，冷却后加入八两蜂蜜，此即仙人日比的膏。
若常服用此膏配合两颗诃子，能成为精华补益，消除皱纹，无白发，增长肤色、体格和力量。
此外对五种咳嗽、痨病、呼吸不畅、呃逆、剧烈发热、瘤、尿病、胃病、痔疮、心病、食欲不振、感冒等有益，是大仙人日比所说的增长福德、精华补益的最胜药。

།རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། བ་ལ་དང་། མུར་བ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཧསྟི་པི་པི་ལིང་དང་། པ་ཐ་ དང་། ཤྭ་གནྡྷ་དང་། ཨ་པ་མརྒ་དང་། ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། བ་ལ་དང་། བིལ་བ་དང་། ཏྲི་བི་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། དན་ཏི་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀའི་རྩ་བ་དང་། ལོ་མར་བཅས་པ་དང་། པ་ཡས་སྱ་ཞེས་བྱ་བ་ཀྵི་རི་ ནི་དང་།དུག་མོ་ཉུང་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། བི་ཟ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཨ་ས་ནའི་ཤིང་གི་སྙིང་པོ་དང་། འོ་མར་བཅས་པ་དང་། བོ་ཏ་སྠ་བི་ར་ཞེས་བྱ་བའི་ཤིང་དང་། གོ་བྱེ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། བུ་ཏ་ཀ་རཉྫ་ དང་།ཤ་མྱ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དོང་ག་དང་། ཙནྡྲ་མེ་ཁ་དང་། ས་ཧ་ར་ཙ་ཞེས་བྱ་བ་བ་སྤྲུ་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། ནིམ་པའི་ཤུན་ཕྲགས་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་དང་། ཨ་རུ་ར་སྟོང་ཆིག་བརྒྱ་དང་། ནས་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ དང་།སྨན་དེ་རྣམས་ཀྱི་བརྒྱད་འགྱུར་ཆུ་དང་བསྐོལ་བ་གོང་མ་ལྟར་ནས་ཚོས་པ་དང་ཕྱུང་སྟེ། ཁུ་བ་བཙིར་ལ་ཨ་རུ་ར་མ་གཏོགས་པའི་སྙིགས་མ་བོར་ཏེ། ཡང་ཨ་རུ་ར་ཚོས་པ་དེ་དང་། བུ་རམ་རྙིང་པ་སྲང་བརྒྱ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། མར་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་དང་། འདི་ རྣམས་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་རྣམས་མེ་མི་ཆེ་བ་ལ་ཡང་བསྐོལ་ཏེ།དྲིལ་དུ་བཏུབ་པ་ཙམ་ན་ཕྱུང་སྟེ། བསྒྲངས་ནས་དེའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། པི་པི་ལིང་སྐམ་པོ་སྲང་བཞི་དང་། དྲི་སྣ་གསུམ་སྲང་རེ་རེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ། དེ་ རྣམས་ལེགས་པར་བསྲེས་ནས་དཀྲུགས་ཏེ།སྣོད་རྫ་མ་རྙིང་པའི་ནང་དུ་བཅུག་ནས་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་ནས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་བཞག་སྟེ། དེ་ནས་གོང་མ་བཞིན་དུ་ཨ་རུ་ར་གཉིས་གཉིས་ལྡེ་གུ་དང་བཅས་པར་ཟོས་ན། དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་གནས་འཇོག་གིས་བཤད་པའི་ བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ལྡེ་གུ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གོང་དུ་སྨོས་པའི་ལྡེ་གུ་ཐམས་ཅད་པས་ཁྱད་པར་དུ་ཕན་ཡོན་ལྷག་པ་ཡིན་ནོ། །ནད་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཆོ་ག་བསྲུང་མི་དགོས་པར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བསྔགས་སོ། །ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་། བཅའ་སྒ་སྲང་རེ་རེ་དང་ཁ་རུ་ཚ་སྲང་ གཉིས་དང་།ད་ཏྲིག་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། ཨརྫ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིམ་ཐིག་ལེ་དང་། དེ་རྣམས་སྲང་བརྒྱད་བརྒྱད་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། གོ་སྙོད་ཞོ་རེ་རེ་དང་། འུ་སུ་ཞོ་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ ཏེ་བཟའ་བ་དང་།བཏུང་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་ཟོས་ན། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། མེ་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །འུ་སུ་ཞོ་གཉིས་དང་། གོ་སྙོད་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། བལ་པོ་སེའུ་དང་། ད་ཏྲིག་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་དང་། ཁ་རུ་ཚ་སྲང་གཉིས་དང་། བཅའ་སྒ་ཞོ་གཉིས་དང་། ཀ་པིད་ཏ་དང་། ཨ་རུ་ར་སྲང་ཕྱེད་དང་གསུམ་གསུམ་དང་། ཤ་ཁ་ར་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་བསྲེས་པའི་ཀ་པི་ད་ཏ་རོ་དྲུག་པའི་ཕྱེ་མ་ཞེས བྱ་སྟེ།བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཟོས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ལ་ནི། གཅོང་ཆེན་པོ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ།

十根药、婆罗药、木尔瓦药、两种黄药、胡椒、象胡椒、巴塔药、印度人参、阿帕玛嘎药、蛙蝌蚪、白洋葱、列特药、婆罗药、木苹果、特里维塔即木尼容药、檀提药、枳橘根及叶、帕雅斯亚即乳汁药、毒母茸药、香草药、毗扎卡即阿萨那树心及乳汁、波塔斯塔维拉树药、戈杰药、必当嘎药、小树药、布塔卡然札药、夏米亚卡即冬果药、月光药、萨哈拉札即芭丝布药、希克如药、楝树皮、甘蔗汁各一两
一千一百颗诃子、一百二十八两大麦
以上药材用八倍水煮，如前法煮熟后取出，榨汁后除诃子外弃去药渣。再将煮熟的诃子与陈旧糖蜜一百两、芝麻油、酥油、酸枣汁各三十二两用小火再煮
待可成丸时取出，冷却后加入蜂蜜六十四两、干胡椒四两、三种香料各一两的细粉。将这些充分搅拌混合后，装入旧陶罐中，放入大麦堆中一个月
之后如前所述每次服用两颗诃子配合丸剂。此为大仙人那斯卓所说的精华丸，比前述所有丸剂都更有殊胜功效。对于无病之人也无需守护仪轨，任何时候都可服用
舌咸盐、荜茇各一两，岩盐二两，达特里克药、小豆、阿尔札卡即香滴露药各八两，诺勒香、高香脂各一钱，乌苏二钱，将这些磨成细粉加入食物和饮品中服用，可治疗食欲不振、消化力减退、肋痛、呼吸不畅、咳嗽等症
乌苏二钱、高香脂、拉拉普药、尼泊尔小豆、达特里克药各半两，岩盐二两，荜茇二钱，木苹果、诃子各三两半，糖十六两，混合成为木苹果六味散
与食物饮品一同服用，功效如前。对于肺痨症，应按大痨病治疗仪轨进行治疗

།གོང་དུ་བསྟན་པའི་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་གིས་གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཞི་སྟེ། ཉམས་ སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་བད་ཀན་སྐྱེད་པར་གྱུར་ན།དེའི་རྟགས་མགོ་བོ་དང་བྲང་ན་བར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ནི་དུད་པ་བརྔུབ་པའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། བ་ལ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བཙོ་མའི་ཤུན་ཕྲགས་དང་། འདི་ རྣམས་ཆུ་ཐགས་སུ་བྱ་སྟེ།རེང་བུར་བྱས་ནས་བསྐམས་ཏེ་མེ་ལ་བསྲེགས་པའི་དུད་པ་བརྔུབ་བོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཛི་བན་ཏིའི་སྡེ་ཚན་གྱི་སྨན་མར་འུ་ཤ་དང་ལྷན་ཅིག་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་ལྡོང་རོས་དང་། ཤིང་པླག་ཤ་དང་། ཨ་ཛ་གནྡྷ་དང་། ཅུ་གང་ དང་།དོང་གྲ་དང་། འདི་རྣམས་ཡང་བཙོ་མའི་ཤུན་ཕྲགས་དང་ཆུ་ཐགས་སུ་བྱ་སྟེ། རེང་བུའི་དུད་པ་བརྔུབ་པར་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཤ་ཁ་རའི་ཆུའམ། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བའམ། བུ་རམ་གྱི་ཆུ་གང་ཡང་རུང་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ལྡོང་རོས་དང་། ནྱ་གྲོ་དྷའི་མྱུ་གུ་རློན་ པ་ཆ་སྙོམས་ཏེ་བཏགས་ལ་མར་དང་སྦྱར་ནས་རེང་བུ་བྱས་ཏེ་དུད་པ་བརྔུབ་བོ།།དེའི་འོག་ཏུ་སྲེག་པའི་ཤ་ཁུ་དང་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་སྦྱར་ལ་སྦྱིན་ནོ། །ཟད་བྱེད་ཀྱི་ལུད་པ་ལ་ནི་ཐོག་མ་ཉམས་སྟོབས་དང་མེ་དྲོད་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །ནད་གཞི་མང་པོ་ལས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ནད་གཞི་ མང་པོ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ནི།དང་པོ་སྣུམ་ཆོས་བྱ་ཞིང་འཇམ་པའི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་སྟེ། དེ་ལ་དོང་ག་དང་། དུར་བྱིད་དང་། འདི་གཉིས་རྒུན་ཆུ་དང་། མར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་དང་སྦྱར་བའམ། བི་ད་རིའི་རང་གི་ཁུ་བ་རང་གི་མར་ དང་སྦྱར་བའམ།འདི་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བ་ལུས་ཟད་བྱེད་དང་ཉམ་ཆུང་བ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཀྲུ་སྨན་དེ་དག་བཤད་དོ། །མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་། ལུས་ཟུངས་བདུན་ཟད་པ་དང་། ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། ལུད་པ་ཟད་བྱེད་དེ་ལ་ནི་ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་དང་། བ་ལ་རྣམ་གཉིས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ། མར་བཞི་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་བསྐོལ་ཏེ་བླུད་དོ། །གཅིན་སྲི་ཞིང་མདོག་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ལ་ནི་བི་ད་རི་དང་ཀ་དམ་པ་གཉིས་འོ་མ་དང་མར་དུ་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཤིང་ཏ་ལའི་འབྲས་བུ་མར་དང་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། ། ཕོ་མཚན་དང་། རྐུབ་དང་། ཆུ་སོ་དང་། བརླ་བྲག་སྐྲང་ཞིང་ནད་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་མར་གྱི་སྙིང་ཁུའམ་ཡང་ན་མར་དང་། ཏིལ་མར་བསྲེས་པ་གང་ཡང་རུང་བའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་སྲོག་ཆགས་སྐམ་ས་ལ་གནས་པའི་ཤ་དང་། བྱིའུ་ཅོ་གའི་ཤ་དང་། སྲོག་ཆགས་ཁུང་ན་གནས་པའི་ཤ་དང་། ཤ་སར་པ་ཟ་བའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཤ་དང་། ཤ་ཟའི་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤ་དང་། འདི་རྣམས་ཡས་ཀྱི་གོ་རིམས་བཞིན་བཟའོ། །ཐང་ལ་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤ་ནི་ཤིན་ཏུ་དྲོ་ཞིང་རྩའི་རྒྱུན་དག་པ་ནས་འཇུག་སྟེ། འདིས་ལུས་རྒྱས་ཤིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་སྒྲ་གྲག་གི་བུས་བཤད་དོ།

如果前面所说的药物配方能平息肺痨消耗病，并且具有体力而产生痰液，对于出现头部和胸部疼痛这些症状的病人，应当进行吸烟疗法。
具体方法是：两种美达、两种巴拉、甘草、煮树皮等，这些药材用水浸泡后制成药丸，晒干后燃烧其烟气吸入。之后服用吉瓦提类药物与乌沙一起熬制的药油。
或者取龙脑香、普拉克夏树、阿扎甘达、茴香、冬瓜，这些也与煮树皮一起用水浸泡，制成药丸熏烟吸入，之后服用糖浆水，或者甘蔗汁，或者糖水都可以。
或者取龙脑香和新鲜的尼格若陀树芽等量研磨，与酥油调和制成药丸熏烟吸入。之后配以烤肉汤和食物饮品服用。
对于消耗性咳嗽，首先要增强体力和消化之火。
由多种病因引起的以及由多种病因形成的咳嗽，首先要进行油疗和温和的导泻。具体方法是：冬瓜和土茯苓这两味药与葡萄酒和酥油调和，或者用森普龙煎煮的汁液与酥油调和，或者毗达利自身的汁液与其本身的油调和，这三种任何一种都可用作导泻药，用以治疗消耗和虚弱。
对于胆汁、痰液、七种身体组织消耗、消耗病和消耗性咳嗽，应当用蟹和两种巴拉粗细研磨，与四倍量的酥油和牛奶煎煮后服用。
对于小便不畅并呈现各种颜色的症状，应当用毗达利和迦担巴两味药与牛奶和酥油调和服用，或者用多罗树果实与酥油和牛奶调和服用。
对于生殖器、肛门、尿道和大腿根部肿胀并伴有疼痛的症状，应当用精炼酥油或者酥油与芝麻油混合的任何一种进行下部灌注。
之后依次食用陆地动物肉、鹧鸪肉、穴居动物肉、食用新鲜肉类的动物肉和所有食肉动物的肉。
这些陆地动物的肉都非常温热，能从脉道中渗入，这能使身体丰满增长。这是大仙人声誉之子所说。

།དབྱི་མོ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཀུ་ལདྠ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་སྲན་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། པ་ཐ དང་།རྒྱ་ཤུག་སྐྱུར་པོ་དང་། ནས་དང་། དེ་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ། དོང་གྲ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཟུར་པ་དང་། མ་ནུ་དང་། ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ པའི་ཕྱེ་མ་དང་།མར་སྲང་གིས་ཆ་སྙོམས་ཏེ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ལ་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་བའི་ནང་དུ། ཡ་བཀྵ་ར་དང་། སརྫི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་ལན་ཚྭ་རྣམ་ལྔ་དང་། འདི་རྣམས་བཏབ་སྟེ་དེ་ལས་ཅི་རན་པར་འཐུངས་ན། ཟད་བྱེད་དང་ལུད་པས་ཉམ་ཐག་པ་ སེལ་ཏོ།།ཀ་ས་མར་ད་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། གླ་སྒང་དང་། པ་ཐ་དང་། ཀད་པ་ལ་དང་། དོང་གྲ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཏང་པ་ལ་དང་འདི་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། འོ་མ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་བཞི་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། སྐྲངས་པ་དང་། རིམས་དང་། མཆིན་པ་དང་། ལུད་པ་ཐམས་ཅད་འཕྲོག་ཅིང་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །བྲི་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་བ་ཤ་ཀ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི དང་།སླེ་ཏྲེས་དང་དེ་གསུམ་གྱི་རྩ་བ་དང་། འབྲས་བུ་དང་མྱུ་གུ་དང་། ལོ་མ་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་པའི་ཁུ་བ་དང་མར་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་འཐུངས་ན། ལུད་པ་དང་ཡི་ག་འཆུས་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སེའུ་འབྲུའི་ཁུ་བ་ མར་ཅི་ཙམ་པའི་ཉིས་འགྱུར་དུ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས།དེའི་ནང་དུ་ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་བླུད་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་ཡ་བཀྵ་ར་དང་མར་སྦྱར་བ་ཟས་ཟོས་པའི་འོག་ཏུ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། བུ་རམ་དང་། མར་གྱི་ བཞི་འགྱུར་གྱི་རའི་འོ་མ་དང་འཐུངས་ན།ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་མཐུན་ནོ། །སྨན་མར་དེ་དག་གིས་བླུད་ན་ཕན་ཡོན་ནི་མེ་དྲོད་བསྐྱེད་ཅིང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། ལུད་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་དང་། བྲང་དང་། རྒྱུན་སྲང་དང་གྲེ་བར་ནད་གཞིས་ལུད་པ་འགགས་ པ་རྣམས་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ།།ནས་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ཨ་རུ་ར་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་རྡོག་མ་ཉི་ཤུ་དང་། ཆུ་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ཏེ་ནས་ཚོས་པ་དང་། ཨ་རུ་ར་ཕྱིར་ཕྱུང་སྟེ་མཉེས་ལ་གོང་གི་ནས་ཁུའི་ནང་དུ་ཨ་རུ་ར་དེ་ཉིད་དང་། བུ་རམ་རྙིང་པ་སྲང་དྲུག་ དང་།ལྡོང་རོས་ཞོ་གཉིས་སྐྱེར་ཁཎྜ་ཞོ་གཉིས་དང་འདི་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་ཏེ་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན་ལུད་པ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ཏོ། །སྲོག་ཆགས་སྭ་བིདྷ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མོད་འདྲ་བའི་སྤུ་ཡོད་དེ། དེ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་ཤ་ཁ་རར་སྦྱར་ བའམ།རྨ་བྱའི་རྐང་པ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་འདག་གུ་ཟོས་ན་ལུད་པ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཨེ་རཎྜའི་ལོ་མ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་དང་ཚ་བ་གསུམ་དང་ཏིལ་མར་དང་བུ་རམ་བཅས་པར་སྦྱར་བའི་འདག་གུའམ། ཡང་ན་ཨེ་རཎྜ་དང་། བྱིའུ་རུག་པའི་ལོ་མ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། བུ་རམ་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན། ཟད་བྱེད་ཀྱི་ལུད་པ་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་། བུ་རམ་རྙིང་པ་དང་། མར་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ གུ་ཟོས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ།

白芥子、三果（訶子、毗黎勒、余甘子）、伽布拉根、十根、吉达拉、豆类、胡椒根、巴塔、酸石榴、大麦，将这些捣碎后用水煮沸，在其中加入冬瓜、蒺藜、胡椒、祖尔巴、曼努、螃蟹、这些细磨的粉末和等量的酥油，按照方法煮沸，只剩下酥油时，加入硝石、碱灰和五种盐，适量饮用，可以治疗消瘦和咳嗽引起的虚弱。
迦沙末达、訶子、甘松、巴塔、迦巴拉、冬瓜、胡椒、布泽谢、当巴拉，这些各取二两，按方法煮沸，在其汤中加入三十二两酥油、牛奶和六十四两葡萄，煮至只剩酥油，适量饮用，可以消除浮肿、发热、肝病和所有咳嗽。
名为布日夏的巴夏迦、干达嘎日、息列这三种的根、果实、嫩芽和叶子捣碎后的汁液与酥油一起煮沸，只剩下酥油时饮用，可以治疗咳嗽和食欲不振。或者将小豆的汁液与酥油按二比一的比例煮沸至只剩酥油，在其中加入三辛粉末服用，功效与上述相同。或者将硝石和酥油调和后在饭后服用。或者服用胡椒、糖和四倍于酥油的山羊奶，功效与上述相同。
这些药用酥油服用后的功效是：能够增强消化之火，治疗消瘦病、所有咳嗽病，以及清除胸部、经脉和喉咙因病而堵塞的痰。
三十二两大麦和二十颗上等訶子用水适当煮沸，大麦煮熟后取出訶子揉碎，在上述大麦汤中加入该訶子、六两陈糖、二两没药、二两斯给尔康搅拌成糊状服用，可以治疗咳嗽和呼吸不畅。
名为斯瓦比达的生物，形似猫，有毛，将其烧成灰与酥油、蜂蜜和白糖调和，或者孔雀脚烧成灰与酥油、蜂蜜调和成糊状服用，可以治疗咳嗽和呼吸不畅。或者将蓖麻叶烧成灰与三辛、芝麻油和糖调和成糊状，或者将蓖麻和莧菜叶烧成灰与三辛、芝麻油和糖调和成糊状服用，可以治疗消瘦性咳嗽。或者将三辛粉末与陈糖、酥油调和成糊状服用，功效与上述相同。

།ཡང་ན་ཤུག་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཐང་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། བ་ལ་དང་། ར་སྣ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཕྱེ་མ་སྤྱི་དང་མཉམ་པའི་ཤ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་ བའམ།ཡང་ན་ཕྱེ་མ་དེ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན། ལུད་པ་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ན་ལེ་ཤམ་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་ཨ་རུ་ར་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། གནྡྷ་ཞེས་བྱ་བ་ གླ་སྒང་དང་།འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་དང་རི་ལུར་བྱས་ཏེ་མུར་ན། ལུད་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་དང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་བ་རུ་ར་གཅིག་པུ་མུར་ན་ཡང་ཕན་ཡོན་གོང་དང་འདྲའོ། །སེང་ཕྲོམ་དང་ཤ་ཁ་ར་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་ དང་བསྐོལ་བ་དང་བསྲེས་ཏེ་ཐུག་པའི་ནང་དུ་བཏབ་ནས་བཏུང་བའམ།ཡང་ན་ནས་སམ་གྲོ་རྗེན་བཏགས་གྲང་ཟན་ཐབས་སུ་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་སྨན་གོང་མ་མར་དང་བཅས་པ་ཟོས་ན། སྐྱུགས་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་འཁྲུ་ བ་རྣམས་སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་ཀཎྜ་ཀ་རི་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། སེའུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱུར་དང་། ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་ཡུ་ཤ་བྱིན་ན་ལུད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྨན་དུ་བསྔགས་སོ། །ཡང་ན་རླུང་ལ་ཕན་པའི་སྨན་སྣ་ཚོགས་ དང་འོ་མ་དང་སྦྱར་བའམ།ཡང་ན་སྲོག་ཆགས་བི་ཀ་ར་ལ་སོགས་པ་དང་། པར་གུ་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཤང་ཤང་ཏེའུ་ལ་སོགས་པ་དང་། བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཁུང་ན་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཤ་ཁུའམ། ཡུ་ཤ་བླུད་ན་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ལུད་ པ་འཇོམས་སོ།།གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ལུད་པ་ལ་ནི་དུད་པ་གཏང་བའི་ཆོ་གའི་སྐབས་སུ་འབྱུང་བའི་བཟའ་བའམ། བཏུང་བར་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་འོག་ནས་གཅོང་ཆེན་པོ་གསོ་བའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པའི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ཐམས་ཅད་འདིར་སྦྱར་རོ། ། མདོར་ན་ཉམས་སྟོབས་དང་། མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། རྒྱུན་སྲང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་སྨན་ཐམས་ཅད་ནི་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ལུད་པ་གསོ་བ། སྟོབས་ཆེ་བ་མཆོག་ཏུ་བསྔགས་སོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ལུད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་ཐོག མར་ཉེས་པ་གང་གི་ཤས་ཆེ་བ་བརྟགས་ནས་སོ་སོ་དང་མཐུན་པའི་སྨན་བསྟན་པར་བྱའོ།།ལུད་པ་གསོ་བའི་ལེའུ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྐྱིགས་བུ་དང་ དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་གཞི་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པས་གསོ་བའི་དཔྱད་ཀྱང་འདྲ་སྟེ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཐོག་མར་སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་རྩའི་རྒྱུན་སྲང་རྣམས་སུ་བད་ཀན་རྒྱུ་བ་རླུང་གིས་བསྒོངས་ཤིང་འགགས་པ་ལས་སྐྱིགས་བུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ ལ་ནི་ཐོག་མ་སྣུམ་པའི་སྨན་དང་།ལན་ཚྭ་དང་ཏིལ་མར་དུ་བཅས་པའི་སྣུམ་དུགས་ལེགས་པར་བྱས་ནས་བད་ཀན་འགགས་པ་དེ་ཞུ་ཞིང་སློན་བྱ་སྟེ། ཕྱིར་ཁོང་པའི་ནང་དུ་ལོག་ནས་ཁ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕྱིར་ཕྱུང་སྟེ། དེ་འབྱུང་བ་དང་རླུང་ལེགས་པར་རྒྱུ་ཞིང་དབུགས་ ཀྱང་ཚུལ་བཞིན་དུ་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་དུགས་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་སྣུམ་དང་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པའི་ཤ་དང་བཅས་པའི་བཟའ་བ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་སྣུམ་མ་འབྱོར་ན་ཞོའི་སྤྲིས་མ་དང་བཅས་པ་སྦྱིན་ནོ།

或者，柏树、三果、三辛香、毕达嘎、三种檀香果、婆罗、拉纳，将这些研成粉末，与等量的白糖调和，或者将此粉末与酥油和蜂蜜调和成糊状服用，是止咳的最佳方法。同样，那勒膳粉末与酥油和蜂蜜调和成糊状服用，功效与前者相同。
或者，诃子、荜茇、甘达（即伽蓝香），将这些研成粉末与糖制成丸剂含服，可治一切咳嗽病和一切呼吸不畅的疾病。或者，单独含服诃子，功效也与前者相同。
将升麻和白糖研成粉末，与煮沸的酥油混合后加入汤中饮用，或者将生大麦或生小麦磨成粉与冷食调和，加入上述药物和酥油服用，可以治疗呕吐、口渴、咳嗽和腹泻。
或者，在煮过甘蓝的汤汁中加入豌豆、余甘子、酸枣等酸性物质，精心调制的肉汤服用，被誉为治疗一切咳嗽的良药。
或者，各种对风有益的药物与牛奶调和，或者与比卡拉等生物、帕古多（即蝎子）等、婆罗（即洞穴中居住的蛇类等生物）的肉汤或肉汁服用，可以治疗消耗性咳嗽。
对于肺痨消耗性咳嗽，应使用熏法章节中所述的食物或饮品，或者在下文重大慢性病治疗章节中所述的一切饮食。总之，所有能增强体力、生发体温、调节经络的药物，都被誉为治疗消耗性咳嗽的最佳良方。
复合性消耗性咳嗽极难治愈，对此应首先观察哪种病因占主导，然后使用相应的药物治疗。
咳嗽治疗第三章完。
现在讲解打嗝和呼吸困难的治疗章节。其中，打嗝和呼吸困难的病因被视为相同，因此治疗方法也相同，故合并讲解。
首先，打嗝和呼吸困难产生的原因是由于经络中的痰液运行受风阻滞堵塞而引起打嗝，对此首先要使用油性药物和含盐芝麻油进行油敷，充分软化堵塞的痰液，使其回流到腹腔内，然后从口等处排出，这样风就能正常运行，呼吸也会恢复正常。
在进行上述敷治之后，应给予含油脂和陆地动物肉的食物。如果没有油脂，也可以给予含有酸奶油的食物。

།དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱིགས་བུ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ པ་ལ་སྐྱུག་སྨན་འཇམ་པོ་བཏང་སྟེ།ཁྱད་པར་དུ་ལུད་པ་དང་། སྙིང་ནད་དང་བྲང་ལ་ཕན་པའི་སྨན་བཏང་ན་བཟང་ངོ་། །དེ་ཡང་པི་པི་ལིང་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ཟོས་ན་སྐྱུགས་པར་འགྱུར་ཏེ། རླུང་ལ་ཕན་པའི་སྨན་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྦྱར་རོ། ། དེ་ལྟར་བད་ཀན་རླུང་གིས་འཁྲུགས་པ་དེ་སྨན་གྱིས་ཕྱིར་ཕྱུང་ན་ནད་མེད་ཅིང་བདེ་བ་ཐོབ་བོ། །དེ་བས་ན་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་སློན་ཏེ། བད་ཀན་ཕྱུང་ན་རྒྱུན་སྲང་དག་སྟེ་དབུགས་ལེགས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དབུགས་མི་བདེ་ཞིང་རྟུག་པ་འགགས་ཏེ། མི་དྲན་པ་ལྟར བྱེད་ན་དེ་ནི་མུན་འཐིབས་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ནི་མ་དུ་ལུང་ག་དང་། སྟར་བུ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། བི་ལུ་དང་། བི་ད་ཁ་རུ་ཚ་དང་བཅས་པའི་ཟས་བྱིན་ན། དབུགས་ཚུལ་བཞིན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ན་མ་དུ་ལུང་ག་ལ་ སོགས་པའི་ཤིང་ཏོག་སྐྱུར་བ་རྣམས་དང་།རྒྱམ་ཚ་དང་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་དྲོ་འཇམ་ཙམ་བཏང་སྟེ། དེ་ལྟར་བད་ཀན་བསྒོངས་པ་ལས་རླུང་འཁྲུགས་ཏེ། སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་སློན་ཁྲུས་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱུན་སྲང་དག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ ལྟ་ཞེ་ན།དཔེར་ན་ཆུའི་རྒྱུན་བབ་པ་ལ་ཆུ་ལོན་གྱིས་བཀག་ན་ཆུ་ལམ་གཞན་ནས་འགྲོ་བ་དང་འདྲ་བར། རླུང་རྒྱུ་བ་བད་ཀན་གྱིས་བཀག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་སློན་ཁྲུས་གཉིས་ཀྱི་གོང་འོག་ཏུ་དག་པར་བྱ་བ་གཅེས་སོ། །ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་མ་ཞི་སྟེ། ནང་དུ་ ཅུང་ཞིག་ལུས་པ་ལྟར་ན་དུད་པ་བརྔུབ་པའི་ཆོ་གས་ཞི་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ཡུང་བ་དང་། ཨེ་རཎྜའི་ལོ་མ་དང་། རྩ་བ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། བ་བླ་བ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་ བཏགས་པ་མར་དང་སྦྱར་བའི་རེང་བུ་བསྲེགས་པའི་དུད་པ་བརྔུབ་པའམ།ཡང་ན་ནས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པ་མར་དང་སྦྱར་བའི་རེང་བུ་བསྲེགས་པའི་དུད་པ་བརྔུབ་པའམ། ཡང་ན་སྤྲ་ཚིལ་དང་། སྲ་རྩི་པོག་དང་། མར་དང་སྦྱར་བའི་རེང་བུའི་དུད་པ་བརྔུབ་པའམ། ཡང་ ན་ཨ་ཀ་རུ་དང་།མར་དང་སྦྱར་བའི་དུད་པ་བརྔུབ་པའམ། ཙནྡན་བསྲེགས་པའི་དུད་པ་བརྔུབ་པའམ། ཡང་ན་གླང་གི་རྭ་དང་། བ་ལ་དང་། ར་སྣ་དང་། འདི་གསུམ་གྱི་དུད་པ་བརྔུབ་པའམ། ཡང་ན་སྲོག་ཆགས་རི་ཤི་དང་། གོ་དྷ་དང་། ཀུ་རང་ག་རི་དགས་དང་། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་པགས་པ་དང་། རྨིག་པ་དང་། རྭའི་དུད་པ་དང་། ཡང་ན་གུ་གུལ་ལམ། ལྡོང་རོས་སམ། ཤིང་ཐ་ལའི་ཐང་ཆུ་དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་དུད་པ་བརྔུབ་པའམ། ཡང་ན་སྲ་རྩི་པོག་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཤུག་པ་དང་། དེ རྣམས་མར་དང་སྦྱར་བའི་དུད་པ་བརྔུབ་བོ།།དེ་ལ་གོང་དུ་དུགས་ཞེས་སྨོས་པ་ཡང་དུགས་བྱར་མི་ནུས་པའི་གནས་སུ་ནི་དུགས་སྤང་བ་ཡིན་ལ། བྱར་རུང་བའི་གནས་སུ་ནི་ངེས་པར་དུགས་བྱ་སྟེ། དེ་གང་ཞེ་ན། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། འོ་མ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དང་སྨན་སྣུམ་ བག་ཅན་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་བསྲེས་པས་བླུགས་པའི་དུགས་བྱའོ།།གཞན་ཡང་བླུགས་པའི་དུགས་དང་། གླན་པའི་དུགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་པའི་སྨན་རྣམས་ཀྱང་འདིར་སྦྱར་རོ། །གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་དང་། མགྲིན་པ་ཟད་བྱེད་ལ་ཡང་ཆོ་ག་འདི་ལྟར་སྦྱར་རོ། ། སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་མ་ཞུ་བ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་མ་ཞུ་བའི་ཆོ་ག་སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ།

其后，对于呃逆和呼吸不适的病人，应当施以温和的催吐药。特别是对咳嗽、心病和胸部有益的药物服用为佳。
另外，服用胡椒、辣椒和蜂蜜调配的药物会引起呕吐，对风病有益的药物也如此调配。
如此，被风扰动的痰被药物排出后，便可获得无病安乐。
因此，用催吐药催吐，排出痰后，通道清净，呼吸将变得顺畅。
若呼吸不适，大便阻塞，如同神志不清，这就是所谓的'黑暗'型呃逆和呼吸不适的疾病。对此，给予马度伦嘎、星宿、阿魏、毕路、毕达和黑盐调配的食物，呼吸将恢复正常。
或者，用马度伦嘎等酸性果实和岩盐调配的温和泻药。如此，由于痰积聚而引起风扰动，导致呃逆和呼吸不适的病症，应当用催吐和泻下两种方法清净通道。
怎样呢？比如，如同水流被水坝阻挡后会从其他路径流动一样，风的运行被痰阻碍也是如此，因此用催吐和泻下两种方法上下清净尤为重要。
若按此法施治仍未平息，似有少许残留在体内，则应以熏烟疗法平息。
即用芥子、蓖麻叶、根部、红花、松香、檀香、香叶草、藏香，将这些磨细后与酥油调配成香丸燃烧熏吸。
或者用细磨的大麦与酥油调配成香丸燃烧熏吸。
或者用獐脂、树脂与酥油调配成香丸熏吸。
或者用沉香与酥油调配后熏吸。
或者熏吸檀香的烟气。
或者熏吸牛角、婆罗和辛夷这三种的烟气。
或者熏吸仙人、蜥蜴、羚羊等任何一种的皮、蹄或角的烟气。
或者熏吸安息香、松香或椰子树汁液任何一种的烟气。
或者熏吸树脂、沉香、柏树这些与酥油调配的烟气。
关于上述提到的热敷，在不能进行热敷的部位应当避免，在可以进行的部位则必须热敷。
具体是什么呢？应当用白糖、温和的牛奶和含油性药物磨成的粉末混合后进行液体热敷。
此外，在液体热敷和糊状热敷章节中所述的药物也可在此使用。
对肺痨和喉痨也应如此施治。
对于伴有消化不良的呃逆和呼吸不适，应当采用禁食等消化不良的治疗方法。

།ཇི་སྟེ་དུགས་དང་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་ལ་སོགས་པ་དྲགས་ཏེ། རླུང་ཆེར་འཁྲུགས་པ་མཐོང་ན་དེ་ལ་ནི་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་སྣ་ཚོགས་དང་། སྣུམ་དང་བཅུད་ཀྱིས ལེན་ལ་སོགས་པ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དུ་སྦྱར་ལ།དེ་ལས་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དང་། བསྐུ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་སྟེ་བད་ཀན་ཟད་དམ་དུགས་བྱར་མི་རུང་བའི་གནས་སུ་དུགས་བྱས་སམ། ཉམ་ཆུང་བ་ལ་སློན་ཁྲུས་བྱས་ན། རླུང་རྣམས་འཁྲུགས་ ཤིང་གནད་རྣམས་སྐམ་པ་དང་།མྱུར་དུ་སྲོག་འཕྲོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ནི་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་དང་། སྣུམ་དང་ལྡེ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་ན། སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ཁམས་ཟད་ཅིང་ལུས་སྐེམ་པ་དང་། ཚད་པས་འཁྲུ་ བ་དང་།མཁྲིས་པ་དང་། ཚ་བ་འདི་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྨན་མངར་བའི་བག་དང་། སྣུམ་པ་དང་། བསིལ་བ་ལ་སོགས་པས་གསོ་བར་བྱའོ། །སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པའི་ཤ་དང་རྒྱ་སྲན་དང་། རྩ་བ་བཅུ་པ་འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན། སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ན་ལེ་ཤམ་དཀར་པོ་དང་། བར་ད་ཀ་དང་། ཀ་སག་ན་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། ལ་ཕུག་སྐམ་པོ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བྱིན་ན ཡང་སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང་། ཀུ་ལ་ཀ་དང་། བྲི་ཧི་ཏ་དང་། ཁ་ལུང་དང་འདི་རྣམས་ཡུ་ཤར་སྦྱར་བ་བླུད་པའམ། ཡང་ན་ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། བིལ་བའི་རྐང་དང་། ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་དང་། གཟེ་མ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཙི་ ཏྲ་ཀ་དང་།རྒྱ་སྲན་དང་འདི་རྣམས་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའམ། བཏུང་བའམ། ཡང་ན་ར་སྣ་དང་། རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཡུ་ཤ་བླུད་པའམ། སྦྱོར་བ་དེ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་བླུད་ ན་སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ཏོ།།ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། གོ་སྙོད་དང་། ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། དེ་རྣམས་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་བླུད་ན། ལུད་པ་དང་སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་ བདེ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ།།རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། ར་སྣ་དང་། ཟུར་པ་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། བིལ་བ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་རྐང་དང་། པུཥྐར་མཱུ་ལ་དང་། ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ལྕ་བའི་རྩ་བ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ལ། དེ་ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན་དེ་ རྣམས་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་སྦྱིན་ནོ།།འབྲས་དྲུག་ཅུ་པ་དང་། གྲོ་དང་ནས་དང་མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལངྠ་དང་། དེ་རྣམས་གཡོས་སུ་བྱས་པའི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་བྱིན་ན་ལུད་པ་དང་། རོ་སྟོད་རྫིངས་པ་དང་། རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་ བ་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་ཨརྐའི་མྱུ་གུ་སྐམ་པོ་བཏགས་ཏེ་འོ་མ་དང་སྦྲུས་ལ་དེ་ནས་སྐམས་ནས་ཡང་འོ་མས་སྦྲུ་ཞིང་བསྐམས་པ་ལན་མང་དུ་བྱས་ལ། ཐ་མར་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བཟའ་བའམ། ཡང་ན་རྩ་བ་བཅུ་པ་བསྐོལ་ཏེ་ཁུ་བ་ནས་ཕྱེ་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བཏུང་ ངོ་།།ཡང་ན་ཡ་བཀྵ་ར་དང་། རྩི་བོ་ཆེ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། འདི་རྣམས་མར་དང་སྦྱར་ལ་བཟའ་བ་གཏང་བའམ། ཡང་ན་མ་ནུ་དང་། ཟུར་པ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཁ་ལུང་དང་། སྟར་བུ་དང་བཅས་པའི་བཟའ་བ་སྦྱིན་པར་བྱའོ།

如果因为热敷、催吐药和泻药等过度使用，观察到风大为动乱时，对此应当用各种平息风的药物，以及油脂和补品等温和调配。
用这些作为饮食、饮品和涂抹等，就能平息。
如果痰消耗殆尽，或在不适合热敷的部位进行热敷，或对体弱者进行热水沐浴，风就会动乱，要害部位会干枯，迅速夺取生命。
对此，如果配制平息风的药汁、油脂和药膏等，就能平息呃逆和呼吸不适。
对于体力耗尽而身体消瘦、热性腹泻、胆病、发热等这些症状与呃逆和呼吸不适混合的情况，应当用甜味、油腻、清凉等药物治疗。
将陆生动物的肉、豆类和十根药等一起煮成汤汁服用，能够消除呃逆和呼吸不适。
或者将白色诃子、巴达卡、卡萨格纳、巴夏卡、干萝卜等这些煮成汤汁服用，也能消除。
或者将楝树叶、库拉卡、比利黑塔、卡龙等这些配制成肉汤服用。
或者将刺柯、蒺藜、木苹果茎、蟹爪、芝麻、獐牙菜、长胡椒根、豆类等这些与水一起煮成汤或饮品。
或者将拉斯纳、五小根、绿豆、长胡椒根等这些煮成汤汁配制成肉汤服用。
从这些配方中任选其一服用，都能消除呃逆和呼吸不适。
以独行菜、茴香、蟹爪、岩盐等为基础制成汤羹给予。
或者配以十根药制成的汤羹服用，对咳嗽、呃逆和呼吸不适都有益处。
将十根药、拉斯纳、茴香、伽布拉根、两种木苹果茎、莲花根、蟹爪、胡椒、草果根、獐牙菜、荜茇等这些煮成汤汁服用，在消化的适当时候，以这些为基础制成的汤羹给予。
将六十日稻、小麦、大麦、绿豆、豆类库兰塔等这些做成的饮食给予，能够平息咳嗽、胸部僵硬、肋部疼痛、呃逆和呼吸不适。
或者将干燥的牛角瓜嫩芽研磨后与牛奶调和，然后晒干，再用牛奶调和并晒干，如此反复多次，最后与蜂蜜调配食用。
或者将十根药煮成汤汁与大麦粉调配成糊状饮用。
或者将药碱、大黄、岩盐、诃子等这些与酥油调配后食用。
或者给予配有牛蒡、茴香、三辛、卡龙、月见草的食物。

། གཞན་ཡང་སྐོམ་དུ་རྩ་བ་བཅུ་པ་བསྐོལ་བའམ། ཡང་ན་ཐང་ཤིང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་ཆང་གི་ཉིང་ཁུ་གང་ཡང་རུང་བ་བླུད་ན། སྐྱིགས་བུ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུ་ཕྲུ་བ་སྣུམ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་བསྐུས་ལ། བཅུད་རད་པར་གྱུར་པ་དང་། དར་བ་ཆུས་མ་རེག་པའི་ནང་དུ་བསྐུས་ལ། ཟླ་གཅིག་གི་བར་དུ་བཞག་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། མེ་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། ལུད་པ དང་།དབུགས་མི་བདེ་བ་ལས་ངེས་པར་རྒྱལ་ལོ། །ཡང་ན་པ་ཐ་དང་། མུར་པ་དང་། ཐང་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་དང་། ས་ར་ཀོ་ཉོན་ཙེ་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ནས་ཆང་གི་ཉིང་ཁུའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ། ལན་ཚྭ་དང་བཅས་པ་ནུབ་གཅིག་བཞག་ལ། ཞག་ རེར་ཁྱོར་རེ་བླུད་ན་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་སྐྱིགས་བུ་སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། འདི་གཉིས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་བཏུང་བའམ། ཡང་ན་ཡ་བཀྵ་ར་དང་། ན་ལེ་ཤམ་གྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོན་དང་གཏང་ངོ་། །ཡང་ན་བཱི་ཤུ་བ་ བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བཱི་ཤུ་བ་དེ་དང་མཉམ་པ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་སྐྱོ་མར་བྱས་ཏེ་བླུད་དོ།།ཡང་ན་སཔྟ་པརྞིའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་པི་པི་ལིང་དང་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡན་པར་བྱས་ཏེ་བཏུང་བའམ། ཡང་ན་ཤྲི་ཤའི་མེ་ཏོག་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡན་པར་བྱས་ཏེ་བླུད་ན། མཁྲིས་པ་དང་ བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ཏོ།།ཅུ་གང་དང་པི་པི་ལིང་དང་འབྲས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དོང་གྲ་དང་འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་པ་གླན་པའི་དུགས་ཟན་ཐབས་སུ་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན། དེས་སྐྱིགས་བུ་དང་ དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་།མཁྲིས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་རླུང་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི་ཤྭ་བི་ཙེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤ་དང་། རི་བོང་གི་ཤ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། མར་དང་། རི་དགས་ཤལ་ལྱ་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྲག་དང་། འདི་རྣམས་ གོང་མ་ལྟར་བྱས་ལ་ཟོས་ན་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་ལྕམ་པའི་ཁུ་བ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། མར་དང་སྦྱར་བའི་འབྲས་ཆན་ཟོས་ལ། སྐོམ་དུ་འོ་མ་འཐུངས་ན། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བཅས་པའི་སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ རའི་འོ་མ་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཆུ་དང་བསྐོལ་ལ།འོ་མ་ལུས་པ་དང་། བུ་རམ་དང་། དོང་གྲའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པ་བཏུང་ངོ་། །པི་པི་ལིང་མཱུ་ལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བུ་རམ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་གླང་དང་། རྟ་རྟུག་གཉིས་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་དང་། མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་ལྷན་ཅིག་ཟོས་ ན་སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་རྟ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། གླང་དང་། ཕག་དང་། རྔ་མོ་དང་། བོང་བུ་དང་། ལུག་དང་། ར་དང་། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་རྟུག་པ་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་བད་ཀན་ ཤས་ཆེ་བའི་སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་སྲོག་ཆགས་རྐང་བཞི་པའི་པགས་པ་དང་། རུས་པ་དང་། སྤུ་དང་། རྨིག་པ་དང་། རྭ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བཟའ་བའམ། ཡང་ན་ཨ་ ཤྭ་གནྡྷ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན།བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བའི་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཟུར་པ་དང་། པུཥྐར་མཱུ་ལ་དང་སྐྱུ་རུ་ར་དང་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་མ་ནུ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སྦྲང་རྩིར་ སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ།

此外，煮十根草根或煮檀香木的汁液，或是酒的精华，饮用任何一种都能治愈呃逆和呼吸不适。
或者将胡椒、胡椒根、诃子、毕达迦、土蒲桃这些研磨成细末，涂抹在油性的酸奶中，待其完全吸收后，再涂抹在未经水接触的酸奶中，放置一个月后适量饮用，能生发体内暖性，一定能战胜咳嗽和呼吸不适。
或者将巴塔、没药、檀香果实、萨拉科尼这些研磨成细末，放入酒的精华中，加入盐后放置一夜，每天饮用一杯可以治愈呼吸不适和呃逆。
或者将伽布拉根和荜茇这两味药研磨成粉末，用温水服用；或者将药盐和诃子研磨成粉末用温水服用。
或者将毗输婆煮汁，将等量的毗输婆研磨成粉末调成糊状服用。
或者在七叶树汁中加入胡椒和蜂蜜后饮用；或者将尸利沙花与蜂蜜调和服用，能治愈由胆和痰引起的呃逆和呼吸不适。
将姜黄、胡椒、名为马度的特殊大米、冬瓜，这些研磨成粉末与酥油调和制成糊状食用，可以治疗呃逆、呼吸不适和胆病。
对于伴有风的呃逆和呼吸不适，可食用名为舍毗遮的肉、兔肉、胡椒、酥油、名为沙利亚迦的野兽血液，这些按上述方法制作食用即有效。
或者将菖蒲汁、三辛香、酥油调和的米饭食用，饮用牛奶解渴，能治愈伴有风和胆的呃逆和呼吸不适。
或者将羊奶与四倍的水煮沸至只剩羊奶，加入糖和冬瓜粉末饮用。
胡椒根、甘草、糖这些粉末与牛粪、马粪榨汁，配合酥油和蜂蜜一起食用能治愈呃逆和呼吸不适。
或者将马、象、牛、猪、骡、驴、羊、山羊这些任何一种的粪便榨汁，与蜂蜜调和成糊状，适量食用能治愈以痰为主的呃逆和呼吸不适。
或者将四足动物的皮、骨、毛、蹄、角及其制品与蜂蜜调和成糊状食用；或者将假马齿苋研磨成粉末与蜂蜜调和成糊状食用，能治愈以痰为主的呼吸不适。
或者将茴香、莲花根和余甘子研磨成粉末与蜂蜜调和；或者将曼陀罗花、胡椒与蜂蜜调和成糊状食用，功效与上述相同。

།ཡང་ན་བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་། དངུལ་རྡོ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འདི་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཀ་པིད་ཐའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཀ་པིད་ཐ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྐྱུ་ རུ་ར་དང་།པི་པི་ལིང་དང་། རྒྱམ་ཚའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པའི་ལྡེ་གུ་བྱས་པའམ། ཡང་ན་ཨ་རུ་ར་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུའམ། ཡང་ན་ན་ལེ་ཤམ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། པི་པི་ལིང་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་ བའི་ལྡེ་གུའམ།ཡང་ན་རྒྱ་ཤུག་དང་། འབྲས་ཡོས་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དོང་གྲ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུའམ། ཡང་ན་ཡུང་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ར་སྣ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་བཏགས་ པའི་ཕྱེ་མ་དང་།བུ་རམ་དང་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུའམ། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་ལས་ནད་གཞི་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ། སོ་སོ་དང་མཐུན་པའི་ཁུ་བ་དང་། ཆུ་དྲོན་དང་། ཆང་དང་། དར་བ་དང་། ཞོ་ག་ཆུ་དང་། རྩབ་མོ་ལ་སོགས་པ་གང་དང་མཐུན་པའི་ནང་ དུ་མཉེས་ཏེ་བཏང་ན།བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བའི་སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ཏོ། །ཛི་བན་ཏི་དང་། གླ་སྒང་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་། དྭ་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཙནྟྲ་དང་། ཏ་མ་ལ་ཀི་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། དོང་ གྲ་དང་།བ་ལ་ཀ་དང་། ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་དང་། ཟུར་པ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། ཙ་རོང་དང་། དེ་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་ཤ་ཁ་ར་དང་། བཟའ་བ་དང་བཏུང་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་ཅི་འདོད་པ་ཟོས་ན་རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། རིམས་ན་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དོང་གྲ་དང་བུ་རམ་ཆ་སྙོམས་པ་བཟའ་བའམ། ཡང་ན་སྣ་སྨན་དུ་བཏང་བའམ། ཡང་ན་སྒོག་སྐྱ་དང་། ཀུན་དོང་དང་། གྲིན་ཛ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྒོག་པའི་རིགས་དང་། དེ དག་གི་རྩ་བ་ཆུ་དང་བསྐོལ་ཏེ་སྣར་བླུགས་བའམ།ཡང་ན་ཙནྡན་བདར་བ་སྣར་བླུགས་པའམ། ཡང་ན་སྦྲང་མའི་རྟུག་པ་བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ལེ་བརྒན་རྩི་དང་། སྦྲང་མའི་རྟུག་པ་སྦྱར་བ་སྣར་བླུགས་སོ། །ཡང་ན་མར་གྱི་སྙིང་ཁུ་དང་ རྒྱམ་ཚས་བཏབ་པའམ།འོ་མ་དང་། མར་བསྐོལ་ནས་མར་ལུས་པ་དང་དེས་སྣར་བླུགས་པར་བྱའོ། །སྨན་མངར་བ་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བཏུང་བའམ། ཡང་ན་སྣར་བླུགས་སོ། །སྦྲང་རྩི་དང་ཁ་ར་དཀར་པོ་སྦྱར་ན། དང་པོ་ཐིགས་པ་ གྲང་མོ་བླུགས་ལ།དེ་ནས་དྲོན་མོ་བླུགས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་རེས་ཀྱིས་སྣར་བླུགས་པར་བྱའོ། །རྩ་བ་བཅུ་པ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འོ་མ་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་དང་། དེས་གོང་མ་བཞིན་དུ་དྲོ་བ་དང་གྲང་བ་རེས་མོས་ཀྱིས་སྣར་བླུགས་སོ། །པི་པི་ལིང་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། ཡ་བཀྵ་ར་དང་། གུ་རུ་ཚེ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ཙོ་ར་ཀ་དང་། བྱིའུ་རུག་པ་དང་། འདི་རྣམས་མར་དང་། ཞོ་ག་ཆུ་དང་། རྩ་བ་བཅུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་བསྲེས་ཏེ་ཡང་བསྐོལ་ནས། མར་ལུས་པ་དང་། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། སྐྱིགས བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་འཚོ་བྱེད་སྣ་བཅུ་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ། མར་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ལ། མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩིས་བསྲེས་པའི་ལྡེ་གུ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ།

或者用赭石墨、银矿石、胡椒，这些与蜂蜜调和，或者用木瓜汁与蜂蜜调和，或者在煮沸的木瓜汁中加入诃子、胡椒、岩盐粉末制成糊状，或者用诃子研磨成粉末与酥油和蜂蜜调和成糊状，或者用石榴皮、毕拨和胡椒研磨成粉末与酥油和蜂蜜调和成糊状，
或者用杜松子、炒米、葡萄干、胡椒、独活，这些研磨成粉末与酥油和蜂蜜调和成糊状，或者用姜黄、胡椒、细辛、石榴皮研磨成粉末，与糖和芝麻油调和成糊状，从这些药物配方中，根据病情仔细观察，分别与相应的汤汁、温水、酒、酪浆、酸奶清、酸味等相应的液体调和服用，可以祛除痰多的呃逆和呼吸不畅。
吉瓦克、甘松、茺蔚子、岩盐、两种豆蔻、旃檀、多摩罗迦、沉香、藿香根、独活、婆罗迦、蟹爪、茴香、胡椒、龙花、草蓉，将这些细磨成粉末，加入两倍量的白糖，放入食物和饮品中随意食用，可以治疗肋痛、发热、咳嗽、呃逆和呼吸困难，是最佳方剂。
独活和糖等量食用，或者作为鼻药使用，或者用大蒜、昆冬、格林加那等蒜类及其根部用水煎煮后滴鼻，或者用檀香磨粉滴鼻，或者用蜜蜂粪便与女人乳汁调和，或者用醋栗和蜜蜂粪便调和滴鼻。
或者用酥油精华加入岩盐，或者牛奶和酥油煎煮后留下的酥油滴鼻。将甜味药材粗粉煎煮后饮用或滴鼻。蜂蜜和白糖调和后，先滴入冷的，然后滴入温的，如此交替滴鼻。
十根药按方法煎煮的汤汁与牛奶煎煮留下的酥油，如前所述温冷交替滴鼻。胡椒、岩盐、硝石、古鲁切、阿魏、措拉迦、茺蔚子，这些与酥油、酪浆、十根药煎煮的汤汁混合再煎煮，留下的酥油适量饮用，可以祛除呃逆和呼吸困难。
或者将十种救命药材粗粉，与酥油按方法煎煮，只留下酥油后加入蜂蜜制成糊状服用即有效果。

།ཏེ་ཛོ་བ་ཏི་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། རུ་རྟ་དང་། པི་པི་ལིང་ དང་།པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། བྷུ་ཏི་ཀ་དང་། མ་ནུའི་རྩ་བ་དང་། པ་ལ་ཤ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཟུར་པ་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཏ་མ་ལི་ཀ་དང་། ཛི་བན་ཏི་དང་། བིལ་བའི་སྙིང་པོ་དང་། ཤུ་དག་དང་། བལ་བུའི་ལོ་མ་དང་། འདི་ རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་།ཤིང་ཀུན་ཞོ་ཕྱེད་དང་། འདི་རྣམས་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པར་འཐུངས་ན། རྐང་ལག་ཏུ་རླུང་ཞེན་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། སྙིང་དང་། རྩིབ་ ལོགས་སུ་ཟུག་པ་རྣམས་མྱུར་དུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་ཡ་བཀྵ་ར་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ལན་ཚྭའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་མར་དང་བསྲེས་པ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། །དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ཐང་ལ་འབར་གྱིས་གཅིན་ནད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་སྨན་མར་དང་། བ་ཤ་ཀའི་མར་ཁྲག་མཁྲིས་གསོ་ བའི་ལེའུའི་ནང་ནས་འབྱུང་བ་དང་།དྲ་དྷི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཧ་པུ་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་སྤ་མའི་འབྲས་བུའི་སྨན་མར་སྐྲན་གསོ་བའི་ལེའུ་ལས་བཤད་པ་དང་། སྨན་མར་དེ་རྣམས་ཀྱང་ལུད་པ་དང་སྐྱིགས་བུའི་ནད་ལ་སྦྱར་རོ། །དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་རྔམ་པ་དྲག་ཏུ་ འབྱུང་བ་ལ་ནི།གློ་བུར་དུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཆུ་གྲང་གིས་གཏོར་ཞིང་སྡངས་སུ་གཞུག་པའམ། ལུས་དྲག་ཏུ་གཡེངས་ཤིང་སྤྲུག་པ་དང་། འཇིགས་སུ་གཞུག་པ་དང་། ཡང་ན་དགར་གཞུག་པ་དང་། གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་དེ། ཕྲག་དོག་བསྐྱེད་པ་དང་། དབུགས་ བསྡམ་དུ་གཞུག་པ་དང་།སྤྲེའུའི་སོས་འདེབས་སུ་བཅུག་ན་ཕན་ནོ། །གཞན་ཡང་རླུང་དང་བད་ཀན་ལ་ཕན་པའི་སྨན་དང་། བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། དྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བསྟེན་པར་བྱའོ། །སྐྱིགས་བུ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ནི། ལུས་ ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ནི་གསོ་སླའོ།།ཉམས་སྟོབས་མེད་ཅིང་རིད་པ་ནི་གསོ་དཀའོ། །དེ་བས་ན་ཉམས་སྟོབས་བསྐྱེད་ཅིང་ནད་ཞི་བར་བྱ་བ་ཡང་དང་ཡང་དུ་དཔྱད་ཅིང་འབད་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ལུད་པ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་གསོས་ན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱིགས་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་རྒྱལ་པོའི་ནད་ཅེས་བྱ་བ་གཅོང་ཆེན་པོ་གསོ་བའི་ལེའུ བཤད་པར་བྱའོ།།གཅོང་ཆེན་པོའི་ནད་པ་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་ནད་གཞི་མང་པོ་ཡོད་པ་ལ་ནི། ཐོག་མར་སྣུམ་ཆོས་དང་དུགས་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་སྦྱང་བར་བྱ་སྟེ། སྣུམ་ལ་སོགས་པས་ལུས་ཉམ་ཆུང་བར་མི་འགྱུར་བར་བསྲུང་བར་ བྱའོ།།དེ་ལ་སྐྱུག་སྨན་ནི་འོ་མ་དང་། མངར་བའི་ཤ་ཁུ་དང་། སྐྱུག་སྨན་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ནས་ཐུག་མར་དང་ལྡན་པ་ནི། དེ་གསུམ་གང་ཡང་རུང་པའི་ནང་དུ། པོ་སོན་ཆའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་བླུད་ནས་སློན་དུ་གཞུག་གོ། །དེ་ལ་ བཀྲུ་སྨན་ནི་ཤ་མ་དུར་བྱིད་དང་།དོང་ག་སྦྲང་རྩི་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་འོ་མ་དང་། མར་དང་། ཕྱེ་དང་ལྡན་པའི་སྐྱོ་མར་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་རྒུན་འབྲུམ་དང་། བི་ད་རི་དང་། ཏང་པལ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་ པ་ཤ་ཁུ་དང་ལྡན་པར་སྦྱར་བ་གོང་མའི་སྨན་དང་བཅས་པ་འཐུངས་ན་འཁྲུ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ཁོང་དག་པར་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་ཉམས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་དྲོད་སྐྱེད་པ་དག་སྦྱར་རོ།

德若瓦提、诃子、茜草、胡椒、水晶、布提卡、曼陀罗根、波罗叶、枳椇、茴香、两种盐、多摩利卡、吉瓦提、木苹果核、白芷、槟榔叶，这些各取二两，以及阿魏半两，这些药材与三十二两酥油一同熬制，待只剩下酥油时饮用，能迅速缓解手足风病、痔疮、胃病、呃逆、心痛和胁痛等症。
或者将药盐与两倍量的酥油混合饮用也有效。大仙塘拉巴在小便病章节中所说的药油，以及在血胆病治疗章节中提到的婆沙迦油，还有名为达提卡和哈普沙的槐树果实药油，这些在肿瘤治疗章节中提到的药油，也可用于治疗咳嗽和呃逆病。
对于呼吸困难症状剧烈发作时，可突然反复用冷水泼洒并令其惊吓，或剧烈摇晃身体，或令其害怕，或令其生气，或述说他人优点令其妒忌，或令其屏住呼吸，或令其被猴子咬伤都会有效。此外，还应服用对风病和痰病有益的药物，以及食物、饮品和一切温热之物。
对于所有呃逆和呼吸困难的病症，如果病人体力充沛则容易治愈，若体力虚弱消瘦则难以治愈。因此，应当反复研究并努力增强体力同时治愈疾病。另外，咳嗽、呼吸困难、肺痨、呕吐、呃逆等症状，治愈其中任何一种都对其他症状都有帮助。呃逆和呼吸困难治疗第四章完。
接下来讲解称为王病的重大慢性病治疗章节。对于体力充沛且病因复杂的重大慢性病患者，首先要进行油疗和热敷，之后用催吐疗法净化身体，同时要注意防止因油等导致身体虚弱。
其中催吐药是将波森茶粉末加入牛奶、甜肉汤、含有酥油的大麦粥这三种之一中服用后进行催吐。灌肠药物则是沙马杜尔比和冬果与蜂蜜、糖混合，或者牛奶、酥油、面粉调制的稀粥，或者葡萄、毗达利、唐巴勒任选其一与肉汤调配，加入上述药物服用后会起到泻下作用。
这样用催吐净化体内后，应当使用增强体力、滋补和生热的药物。

།གཞན་ཡང་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ཡི་གར་འོང་བ་དང་། རླུང་ ལ་ཕན་པ་རྣམས་དང་ཡང་བ་རྣམས་སྦྱར་ཏེ།འབྲས་དྲུག་ཅུ་པ་དང་། གྲོ་དང་། ནས་དང་། མུངྒ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྦངས་པའམ། ཆན་དུ་བྱས་ཏེ་བཟའ་བ་དང་ཚོད་མར་སྦྱར་ཏེ་སྦྱིན་ནོ། །གཞན་ཡང་རའི་འོ་མ་དང་། མར་དང་། སྲོག་ཆགས་ཤ་ཟ་བའི་ ཤ་དང་།བྱ་རོག་དང་། འུག་པ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། བ་དང་། རྟ་དང་། ནེའུ་ལེ་དང་། སྦྲུལ་དང་། བྱ་རྒོད་དང་། ཁྲ་དང་། བོང་བུ་དང་། རྔ་མོ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་གང་ཡང་རུང་བ་ནད་པ་ལ་གསོང་སྟེ་སྦྱིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ནད་པས་ཚོར་ན་ནི་སྐྱུགས་པ་དང་། ཉམས་སྟོབས་དང་། གཟི་མདངས་འབྲི་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ། །མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་གཅོང་ཆེན་པོའི་ནད་ལ་ནི། རི་དགས་དང་། བྱ་ལ་སོགས་པའི་ཤ་གཡོས་སུ་བྱས་པ་བྱིན་ན་ཕན་ནོ། །རླུང་ལས་གྱུར པ་ལ་ནི་ཕག་རྒོད་ལ་སོགས་པ་རི་དགས་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་རྣམས་ལས་གཡོས་སུ་བྱས་པ་ཕན་ནོ།།ཡུངས་ཀར་གྱི་མར་ལ་གང་ཡང་རུང་བ་ནད་གཞི་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བའི་ནང་དུ། སྣུམ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། སྒེའུ་གཤེར་དང་། བཅའ་སྒ་ལ་སོགས་ པ་ལེགས་པར་སྦྱར་ཏེ་རོ་དང་ལྡན་པ་ཞིམ་པོར་བྱས་ཏེ་ཉུང་ཤས་སྦྱར་བ་སྦྱིན་པར་བྱའོ།།ཐུག་པ་དང་ཁུ་བཅུད་ལ་སོགས་པའི་ཚོད་མ་སྣ་ཚོགས་མར་རམ། དེ་བཞིན་དུ་ལ་ཕུག་སྐམ་པོ་དང་། རྒྱ་སྲན་གྱི་ཁུ་བཅུད་ལན་ཚྭ་དང་སྒེའུ་གཤེར་དང་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་བླུད་ན་ ཕན་ནོ།།ར་ཤའི་ཁུ་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ནས་དང་རྒྱ་སྲན་དང་། དོང་གྲ་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་ལྡན་པར་སྣུམ་ཆེར་བཏབ་པ་བླུད་ན། ཆམ་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། གླད་པ་ན་བ་དང་། སྐད་འགགས་པ་དང་། ཡི་ ག་འཆུས་པ་དང་།འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཅོང་ཆེན་པོ་ལ་ནི་ཆང་ཤིན་ཏུ་རྙིང་པ་རྩའི་རྒྱུན་སྦྱོང་ནུས་པར་བླུད་དོ། །ཁྱད་པར་དུ་རྒུན་ཆང་དང་། ཨ་རིཥྚའི་ཆང་དང་། ཆང་དངས་མ་དང་། ཆང་རྣམས་བཏུང་བར་བླུད་དོ། །ཡང་ ན་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་བསྐོལ་བའམ།བཅའ་སྒ་བསྐོལ་བའམ། ཡང་ན་ལོ་མ་རྣམ་བཞི་བསྐོལ་བའམ། ཡང་ན་འུ་སུ་དང་བཅའ་སྒ་བསྐོལ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་རྩ་བ་ལྔ་ཆུང་ངུ་ཤིན་ཏུ་འབད་པ་དང་བཅས་པས་གཙང་སྦྲ་ཆེར་བྱ་སྟེ། བཟའ་བ་དང་སྦྱར་ལ་བཏང་ ན་གཅོང་ཆེན་པོ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།རྩ་བ་བཅུ་འོ་མའམ་ཡང་ན་ཤ་ཁུའི་ནང་དུ་བཙོས་ལ། བ་ལའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པ་མར་དང་སྦྱར་བ་བཟའ་བའམ། ཡང་ན་སྲོག་ཆགས་ཤ་ཟ་བའི་ཤ་ཁུའི་ནང་དུ་བ་ལའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པ་བཏུང་བའམ། ཡང་ན་ མར་དང་མར་གྱི་བཅུ་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་བ་ལའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་སྟེ།སྦྲང་རྩི་དང་ལྡན་པར་བླུད་དོ། །ཇི་བན་ཏི་དང་། ཤིང་མངར་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། མ་ནུ་དང་། ཟུར་པ་དང་། པི་པི་ ལིང་དང་།ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། གཟེ་མ་དང་། བ་བླ་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཕྱེ་མར་བྱས་ཏེ། སྨན་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་མར་དང་། མར་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཆུ་དང་བསྐོལ་ཏེ། །དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། ནད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྩ་ནས་འཇོམས་སོ། །འབྲ་གོ་དང་། རྒུན་འབྲུ་དང་། མ་དུ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། པ་རུ་ཤ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འདི་རྣམས་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། སྐད་འགགས་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། རིམས རྣམས་འཇོམས་སོ།

此外，应当配制美味的饮食，以及对风有益且清淡的食物。将六十种稻米、小麦、大麦、绿豆等任何一种浸泡或煮成饭食用，或配制成汤羹给予。
另外，山羊奶、酥油，以及肉食动物的肉、乌鸦、猫头鹰、大象、牛、马、黄鼠狼、蛇、秃鹫、鹰、驴、骡等，任何一种肉都可以煮熟给病人食用。
如果病人察觉到了（这些肉的来源），就会出现呕吐、体力减退、容光衰退等过失。
对于胆病和痰病引起的重大慢性病，可以给予野兽和鸟类等烹调的肉食，会有益处。
对于风病，则以野猪等大型野兽的肉烹调食用有益。
将芥子油或任何适合病情的油脂，加入油、盐、姜汁、荜茇等调味料，调制成美味可口的食物少量给予。
各种汤羹和浓汁等蔬菜，或者同样可以用干萝卜和豆汁加盐和姜汁调制好服用会有益处。
羊肉汤加入胡椒、大麦、豆类、独活、小茴香、诃子，并加入较多油脂服用，对感冒、咳嗽、呼吸困难、头痛、声音嘶哑、食欲不振等症状有益。
对于胆病等重大慢性病，应当服用非常陈年的酒以通畅脉络。特别是葡萄酒、阿里斯塔酒、澄清酒等酒类饮品。
或者服用小五根煎煮液，或荜茇煎煮液，或四叶煎煮液，或当归和荜茇煎煮液。
或者小五根药物要特别注意卫生，配合食物服用，这对重大慢性病是适宜的。
十根药物用牛奶或肉汤煮，加入伐拉粉末和酥油一起食用，或者用肉食动物的肉汤加入伐拉粉末饮用，或者将酥油和十倍于酥油的牛奶一起煮，加入伐拉粉末和蜂蜜服用。
吉万提、甘草、葡萄、芥子果、曼陀罗、祖巴、胡椒、刺天茄、孜玛、伐拉、青莲、诃子、牛舌草、蒺藜等研成粉末，与四倍于药量的酥油和四倍于酥油的水煮制，适量饮用，能从根本上消除疾病之王。
葡萄、葡萄干、末度迦花、帕卢沙、胡椒等，这些与酥油按方法煮制后适量饮用，能消除声音嘶哑、咳嗽和发热等症状。

།རྩ་བ་བཅུ་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འོ་མ་དང་ཡང་བསྐོལ་བའི་མར་སར་པི་པི་ལིང་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ཟོས་ན་སྐད་འགགས་པ་དང་། གླད་པ་ན་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པ་དང་། གློ་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་ བདེ་བ་དང་།རིམས་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །རྩ་བ་ཆེ་ཆུང་ལྔ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་། དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་། འོ་མའི་བཞི་ཆའི་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བའི་མར་དང་། ཡང་ན་རྩ་བ་ལྔ་དང་། དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་ཡང་བསྐོལ་བའི་མར་ ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཆམ་པ་ལ་སོགས་པའི་གཅོང་ཆེན་པོའི་ནད་ཀྱི་སྟོབས་བདུན་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།།ཚ་བ་རྣམ་ལྔ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་དང་། མར་བྲེ་གང་དང་མར་དང་མཉམ་པའི་འོ་མ་དང་། འོ་མའི་སུམ་ འགྱུར་གྱི་ཆུ་དང་བསྐོལ་ཏེ།དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། རྩ་རྒྱུན་རྣམས་སྦྱོང་ཞིང་། སྐྲན་དང་། རིམས་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། མཚེར་པ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། ཆམ་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། མེ་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། སྐྲང་ བ་དང་།རླུང་སྟོད་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ལས་རྒྱལ་ལོ། །ཡང་ན་ར་སྣ་དང་། བ་ལ་དང་། གཟེ་མ་དང་། ས་ལ་པརྞི་དང་། བ་སྤྲུ་བ་རྩ་བ་དཀར་པོ་ཅན་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ། ཛི་བན་ཏི་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འོ་མ་མར་ དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན།གློ་གཅོང་སྐེམ་བྱེད་ལས་རྒྱལ་ལོ། །ཡང་ན་ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། འོ་མ་བསྐོལ་བ་དཀྲུགས་ཏེ། མར་བྱུང་བ་དེ་འོ་མ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྲོག་ ཆགས་ཤ་རན་པ་ཁུང་ན་གནས་པ་དང་།གཞན་ཡང་ཤ་རན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་སྲང་བརྒྱ་དང་། ཆུ་སྲང་སྟོང་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་བསྐོལ་ཏེ། བཞི་ཆ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལུས་པའི་ནང་དུ། འཚོ་བྱེད་སྡེ་བཅུ་སྲང་རེ་རེ་ཕྱེ་མར་བྱས་ནས། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ བཅུག་སྟེ་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ལ་མར་དང་ཤ་ལུས་པ་དང་།དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གཅོང་ཆེན་པོ་དང་། རླུང་ནད་མ་ལུས་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྙིང་དང་། རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པ་དང་། ལུས་སྐེམ་པར་བྱེད་ པ་དང་།སྐད་འགགས་པ་དང་། འདི་རྣམས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །སུག་སྨེལ་དང་། ཏི་མུ་ས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ས་ར་ན་དང་། ནིམ་པ་དང་། སེང་ལྡེང་དང་། ས་ལ་བི་ཛ་དང་། བསེ་ ཤིང་གི་འབྲས་བུ་དང་།བྱི་དང་ག་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་བརྒྱད་བརྒྱད་དང་། ཆུ་སྲང་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་དང་བསྐོལ་ཏེ། སྲང་བཅུ་དྲུག་ལུས་པ་དང་། དེའི་ནང་དུ་ཡང་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ཡང་བསྐོལ་ཏེ། མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པའི་ནང་ དུ་ཅུ་གང་སྲང་དྲུག་དང་།ཁ་ར་སྲང་སུམ་ཅུ་དང་། སྦྲང་རྩི་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། དྲི་སྣ་གསུམ་སྲང་རེ་རེ་དང་། འདི་རྣམས་ཁ་གཟར་གྱིས་དཀྲུགས་ཏེ། བཅུད་ཀྱིས་ལེན་བཞིན་དུ་ཆོ་ག་མེད་པར་སྔ་དྲོ་དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ལ་བཏུང་བར་འོ་མ་བླུད་ན། བློ་ དང་།མིག་གསལ་བ་དང་། ཚེ་རིང་བ་དང་། མེ་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཅིན་ནད་དང་། སྐྲན་དང་། གློ་འགྲམས་པའི་ནད་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། མཚན་པར་རྡོལ་བ་རྣམས་འཇོམས་སོ། །གང་གློ་འགྲམས་པའི་ནད་ལ་མར་དང་བུ་རམ་བཤད་པ་ འདིར་ཡང་གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ།

将十种根煎煮的汁液与牛奶和新鲜酥油、胡椒及蜂蜜调和食用，可治疗声音嘶哑、头痛、胁痛、咳嗽、咳痰、呼吸不畅和发热等症。
任选五种大小根，加入四倍量的牛奶，以及相当于牛奶四分之一的酥油，按方法煎煮的酥油；或者五种根与四倍量的牛奶煎煮的酥油适量饮用，可以消除感冒等重大疾病的七种力量。
五种辛香料和炒焦大麦的灰烬，各一两，加入一升酥油和等量牛奶，以及三倍于牛奶的水煎煮，适量饮用，可清净脉道，战胜肿瘤、发热、淋巴肿大、脾病、胃病、关节炎、感冒、呼吸困难、咳嗽、消化力减退、浮肿和上行风等疾病。
或者取拉斯那、巴拉、孜玛、萨拉帕尼和白根婆萝婆，将这些煎煮后，加入济万提、胡椒、牛奶和酥油按方法煎煮饮用，可战胜慢性咳嗽和消瘦。
或者取阿输甘陀与牛奶煎煮搅拌，所得酥油与牛奶和白糖调和饮用，可消除慢性咳嗽和消瘦。
取洞穴中的成熟动物肉和其他成熟肉类一百两，水一千二十八两煎煮，剩余一百二十八两时，加入十种救命药各一两研粉，放入三十二两酥油如法煎煮，剩余酥油和肉适量食用，可战胜风胆引起的重大疾病、一切风病、呼吸困难、心痛、胁痛、身体消瘦和声音嘶哑等症。
取苏格美尔、提木萨、三果、岩盐、三辛、赤札迦、萨热那、楝树、紫檀、萨拉比扎、贝树果实、毕达嘎各八两，水二百五十六两煎煮，剩余十六两时，加入三十二两酥油再煎煮，只剩酥油时加入六两诃子、三十两糖、六十四两蜂蜜、三种香料各一两，用勺子搅拌，如同服用精华一般，无需仪轨，清晨适量食用并饮用牛奶，可增长智慧、明目、延年益寿、生发消化之火，同样可以降伏小便疾病、肿瘤、慢性咳嗽、关节炎和阴部溃疡等症。
此处所说治疗慢性咳嗽的酥油和糖方，也可用于治疗慢性咳嗽和消瘦。

།ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཅུ་གང་དང་། ལི་ཁ་ར་དང་། དེ་རྣམས་ཡས་ཀྱི་རིམ་བཞིན་དུ་ཉིས་འགྱུར་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱེ་མ་བཟའ་བའམ། ཡང་ན་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ བའི་ལྡེ་གུ་བལྡགས་ན།དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐད་འགགས་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། བད་ཀན་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཁྱད་པར་དུ་གློ་གཅོང་ལ་ཕན་ནོ། །སྐད་འགགས་པར་འགྱུར་བས་ སྣ་སྨན་དང་།དུད་པས་བདུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐད་འགགས་པ་ལ་ནི་ཀ་ས་མར་ད་ཀ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། བྲིང་ག་ར་ཛ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ཁུ་བ་མར་བསྐོལ་བ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། ལུད་པ་དང་སྐད་ འགགས་པ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་ཨན་ཏ་ར་ཀ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་མར་འཐུངས་ན་ཡང་ཕན་ཡོན་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་རྒྱ་ཤུག་གི་ལོ་མ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་བརྡོས་པའི་ནང་དུ་ལྕེ་མྱང་ཚ་བཏབ་པ་ཟན་གོང་དུ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། ། ཡང་ན་མ་དུ་ཀ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཧ་ན་ས་བ་དའི་རྩ་བ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཏིལ་མར་བསྐོལ་བ་སྣར་བླུགས་སོ། །འབྲས་ཆན་མར་དང་བུ་རམ་དུ་བཅས་པའམ་ཡང་ན་འོ་ཐུག་མར་དང་བུ་རམ་དུ་སྦྱར་བ བཟའ་སྟེ།དེའི་འོག་ཏུ་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་བཏུང་སྟེ། སྣུམ་ཆོས་དང་། དུགས་བྱས་ན་རླུང་གིས་སྐད་འགགས་པ་སེལ་ཏོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐད་འགགས་པ་ལ་ནི། ཤིང་འོ་མ་ཅན་གྱི་མྱུ་གུ་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་པའམ། ཡང་ན་བཏགས་པའི་ ཕྱེ་མ་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་སྟེ་བྱིན་ལ་སྐོམ་དུ་འོ་མ་བསྐོལ་བ་གྲངས་པ་བླུད་དོ།།ཡང་ན་ཤིང་མངར་དང་སྦྱར་བའི་འོ་ཐུག་བཏུང་བའམ། ཡང་ན་བ་ལ་དང་ས་ལ་པརྞི་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་བིད་རི་འམ་ཤིང་མངར་དུ་སྦྱར་བ་བསྐོལ་བའི་མར་དང་ལན་ཚྭ་དང་བཅས་པ་སྣར་བླུགས་པ་བྱས་ན་སྐད་གསལ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། བ་ལ་རྣམས་འོ་མ་དང་མར་དུ་སྦྱར་བ བསྐོལ་བ་སྣར་བླུགས་ན་ཡང་མཁྲིས་པའི་སྐད་འགགས་པ་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་མངར་བའི་སྨན་ཛི་བན་ཏིའི་སྡེ་ཚན་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན་ཡང་ཕན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐད་འགགས་པ་ལ་ནི་ སྨན་ཚ་བ་ན་ལེ་ཤམ་ལ་སོགས་པའི་བཟའ་བ་དང་བ་གཅིན་བཏུང་བ་དང་རྩུབ་པ་རྣམས་སྦྱར་རོ།།ཀད་པ་ལ་དང་སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་པའམ། ཡང་ན་ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཡ་བཀྵ་ར་ དང་།ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། དབྱི་མོ་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་དེ་རྣམས་སྦྲང་རྩིའི་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་འམ། ཡང་ན་ནས་ཀྱི་ཐུག་པ་པི་པི་ལིང་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ནས་ཐུག་གཅིག་པུ་མར་དང་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན། བད་ཀན་གྱི་སྐད་འགགས་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒ་སྔར་ཟོས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་རྣོ་བ་དང་སྦྱར་བའི་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ངོ་། །སྐད་དྲགས་པ་ལས་སྐད་འགགས་པ་ལ་ནི་སྨན་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཁ་ར་དང་སྦྲང རྩི་བཏབ་པ་བླུད་ན་ཕན་ནོ།།ཡི་ག་འཆུས་པ་ལ་ནི་ཕན་པ་དང་། མི་ཕན་པ་སྣ་ཚོགས་བསྲེས་ལ་སྦྱིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་ནས་ཁྲུས་བྱས་ཏེ། སེམས་དགའ་བར་བྱ་བ་དང་། ཡི་གར་འོང་བའི་སྨན་སྦྱིན་ནོ།

肉桂、豆蔻、胡椒、草果、糖块，这些药材按照顺序依次增加一倍一倍的量制成粉末服用，或者与酥油和蜂蜜调制成糊状涂抹，可以治疗呼吸不畅、声音嘶哑、咳嗽、肺痨、肋痛以及痰病。尤其对肺痨有特效。
对于声音嘶哑，应当使用鼻药和熏香等疗法。其中，对于风引起的声音嘶哑，用卡萨玛尔达卡、刺枣和婆伦伽拉加这些药材的自身汁液与酥油煎煮后适量饮用，可以战胜咳嗽和声音嘶哑。或者饮用名为安塔拉卡拉斯的酥油，也有相同的功效。
或者将杜松叶磨成粉末，与酥油混合后加入岩盐，在饭前服用也有效果。或者将马都卡、葡萄、胡椒、毕党迦和哈那萨巴达的根这些药材磨碎，用芝麻油煎煮后滴鼻。
食用加入酥油和糖的米饭，或者加入酥油和糖的乳粥，之后饮用温热水，进行油疗和热敷，可以消除风引起的声音嘶哑。
对于胆引起的声音嘶哑，用含乳汁的树芽捣碎，或者将其磨成粉末与酥油适当煎煮，冷却后加入蜂蜜服用，并饮用煮沸后冷却的牛奶。或者饮用加入甘草的乳粥，或者用巴拉和萨拉帕尼等药材调配，或者用毕达利或甘草调配，煎煮的酥油加盐滴鼻，这是使声音清晰的最佳方法。
或者将白莲、甘草、胡椒、布利哈提和巴拉这些药材与牛奶和酥油调配煎煮后滴鼻，也是治疗胆引起的声音嘶哑的最佳方法。或者将甜味药物即吉万提类药材磨成粉末，与酥油和蜂蜜调制成糊状服用也有效果。
对于痰引起的声音嘶哑，应当使用辛热的那烂尸摩等食物，饮用牛尿，以及使用涩性药物。将迦达帕拉、诃子和三辛香这些药材的粉末与芝麻油和蜂蜜调制成糊状，或者将三辛香、药碱、土荆芥、乌梅和伽布拉根以及诃子这些药材用蜂蜜调制成糊状。
或者饮用大麦粥加入胡椒和诃子，或者单独饮用加入酥油和芝麻油的大麦粥，可以平息痰引起的声音嘶哑。或者先服用胡椒和荜茇，之后服用具有辛性的催吐药。
对于因过度用声而引起的声音嘶哑，用甜味药物类与牛奶煎煮，加入糖和蜂蜜后饮用有效果。
对于食欲不振，应当混合各种有益和无益的食物给予。同样，内外都要沐浴，使心情愉悦，并给予可口的药物。

།དེ་ནས་དུས་གཉིས་སུ་སོ་ཤིང་བཅའ་ ཞིང་བསྐ་བའི་སྨན་ཏིན་དུ་ཀ་ལ་སོགས་པས་ཁ་བཀྲུ་ཞིང་མུར་བར་བྱའོ།།ཡང་ན་ཁར་སྨན་གྱི་དུད་པའི་སྦྱོར་བ་བདུག་གོ། །ཡང་ན་བལ་བུའི་ཕྱེ་མའི་སྦྱོར་བའི་རི་ལུར་བྱས་པའམ། ཡང་ན་ཟླ་བའི་འོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཟས་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་ག་པུར་དང་ལྡན་པར་ བྱས་ཏེ་ཟོས་ན།ཡི་ག་འབྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཡི་ག་འཆུས་པ་ལ་ནི། ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ར་སྣ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། དོང་གྲ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ག་ བྲའི་རྩ་བ་དང་།ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆང་གི་དངས་མའམ། ཡང་ན་སྨན་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ངོ་། །ཡང་ན་ཤུ་དག་གི་ཆུས་སྨན་དུ་སྦྱར་རོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཡི་ག་འཆུས་པ་ལ་ནི་བུ་ རམ་དང་ཆུ་སྦྱར་བས་ཁྲུས་བྱའོ།།ཡང་ན་ཁ་ར་དང་། མར་དང་ལན་ཚྭའི་མཆོག་དང་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་སྦྱིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཡི་ག་འཆུས་པ་ལ་ནི་ནིམ་པ་བསྐོལ་བའི་ཆུས་སློན་བྱའོ། །བཏུང་བར་ནི་ཏི་མུ་ས་དང་། དོང་ག་བསྐོལ་བའི་ ཆུའམ།ཡང་ན་སྨན་རྣོ་བ་དང་སྦྱར་བའི་ཨ་རིཥྚའི་ཆང་ངམ། རྒུན་ཆང་ངམ། སྦྲང་ཆང་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། པི་པི་ལིང་ལ་སོགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོན་པོ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །སུག་སྨེལ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། ནཱ་ག་པུཥྤ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། འདི་རྣམས་ཡས་ཀྱི་རིམ་བཞིན་དུ་ཆ་རེས་བསྐྱེད་པ་ཕྱེ་མར་བྱས་ལ་སྤྱི་དང་མཉམ་པའི་ཁ་ར་དང་བཅས་པ་ཟོས་ན། ཆམ་པ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། ལུད པ་དང་།དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། མགུལ་པའི་ནད་རྣམས་འཇོམས་སོ། །ལ་ལ་ཕུད་དང་། ད་ཏྲིག་དང་། སྟར་བུ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། དེ་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་། ཁ་ར་སྲང་བཞི་དང་། འུ་སུ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། གོ་སྙོད་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། འདི་རྣམས་ཞོ་རེ་རེ་དང་། པི་པི་ལིང་འབྲུ་བརྒྱད་དང་། ན་ལེ་ཤམ་ཉིས་བརྒྱ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་ནི་ཡི་གེ་འབྱེ། མེ་དྲོད་སྐྱེད། ཕྱི་ས་འགགས་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། སྙིང་ག་དང་། རྩིབ་ལོགས་སུ ཟུག་པ་དང་།མཆེར་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །བལ་བུའི་ལོ་མ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། དོང་གྲ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དེ་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དང་པོའི་ཆ་རེས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། བལ་བུའི་ ཕྱེ་མ་དང་།པི་པི་ལིང་གི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ནི་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། མེ་དྲོད་སྐྱེས་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། སྙིང་ནད་དང་། རྩིབ་ ལོགས་སུ་ཟུག་པ་དང་།སྐྱ་རྦབ་དང་། རིམས་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། རླུང་འཁྱིལ་པ་བདེ་བར་འབྱུང་སྟེ། ནད་དེ་རྣམས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །ནཱ་ག་པུཥྤ་སྲང་ཕྱེད་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་། གནྡྷ་བྷ་དྲ་སྲང་ཕྱེད་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ བུ་རམ་རྙིང་པ་སྲང་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བ་ཞོ་གཉིས་ཙམ་གྱི་རི་ལུ་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ།།ཤིང་ཨརྐ་དང་། སླེ་ཏྲེས་བསྲེས་པའི་ཐལ་བ་ཆུ་དང་བསྲེས་པའི་ནང་དུ་ནུབ་གཅིག་སྦངས་ཏེ་ཆམ་པ་ཅན་ལ་ཟན་དུ་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་ནོ། །ནད་པ་ ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་སློན་བྱའོ།

然后每天两次嚼用牙签，并用苦味药物如天冬等漱口和含漱。或者在口中熏以药物烟熏剂。或者制成棉花粉末的丸剂。或者食用名为'月光'的食物，即白糖和樟脑混合，这是开胃的最佳方法。
对于由风引起的食欲不振，用诃梨努迦、胡椒、毕拨、辣蓼、岩盐、冬瓜、豆蔻、甘草根、炒麦灰、阿魏等药物的粉末，用酒精精华或药用酥油调制服用。或者用白芷水调制成药。
对于由胆引起的食欲不振，用糖和水混合洗涤。或者用白糖、酥油、上等盐和蜂蜜调制成糊剂服用。
对于由痰引起的食欲不振，用楝树煮水漱口。饮用提木萨和冬瓜煮水，或者用辛辣药物调制的阿里斯塔酒、葡萄酒或蜂蜜酒中任何一种。或者用上述诃梨努迦、胡椒等粉末与温水调服。
豆蔻、桂皮、那伽布沙、诃子、胡椒、草果等，按顺序各增一份制成粉末，加入等量白糖服用，能治疗感冒、食欲不振、心痛、咳嗽、呼吸困难和喉部疾病。
郁金、达特里克、小茴香、草果、诃子、酸枣各二钱，白糖四两，乌苏、岩盐、枯茗、桂皮各一钱，胡椒八粒，诃子二百粒，这些药物的粉末能开胃、增进消化、治疗便秘、咳嗽、心痛、肋痛、脾病、痔疮和胃病。
棉叶、诃子、冬瓜、胡椒等按顺序依次增加份量，加入桂皮、豆蔻、棉花粉末和八倍于胡椒的白糖，这些粉末能治疗食欲不振、消化不良、咳嗽、呼吸困难、厌食、呕吐、脾痛、心病、肋痛、黄疸、发热、腹泻和胀气，能战胜这些疾病。
那伽布沙半两，桂皮和豆蔻各二钱，甘地跋陀罗半两，这些粉末与二十五两陈年糖一起煮制，制成二钱重的丸剂服用，功效与上述相同。
牛膝和蒺藜混合的灰与水调和，浸泡一夜，给感冒患者做成粥食用。如果病人体力充沛，则可漱口。

།སློན་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པའི་ཤ་སྨན་ཚ་བ་དང་ཁ་བ་སྦྱར་བ་ཐུར་མ་ལ་བསྲེགས་ཏེ། སྐམ་པ་དང་ཡང་བའི་ཟས་དང་བཏུང་བ་ནི་སྲན་མ་ཙ་ན་ཀ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྦྱར་རོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ པའི་ཆམ་པ་ནི་རླུང་གིས་བད་ཀན་བསྐྱོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་ལ་ནི་སྨན་པ་མཁས་པས་སྣུམ་པ་དང་དྲོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི་བར་བྱ་སྟེ། ཆམ་པའི་ནད་གསོ་བ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བའི་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་དང་མཐུན་པས་གང་གི་སྦྱོར་བ་བྱས་ཀྱང་ཕན་ནོ། །ཁྱད་པར་དུ་ཆམ་པ་ལ་ནི་ ལྷག་པར་སྣུམ་ཆོས་དང་།བསྐུ་མཉེ་དང་དུགས་བསྟེན་པར་བྱའོ། །དུགས་ནི་ཟན་གྱིས་གླན་པའི་དུགས་བྱ་སྟེ། ཤ་ཁུ་དང་སྣུམ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། སྨན་རྣོན་པོ་སྐྱུར་དང་སྦྱར་བའི་ཟན་གྱི་དུགས་ཀྱིས་མགོ་དང་མགུལ་པ་དང་། རྩིབ་ལོགས་སུ་ན་བ་རྣམས་ལ་ནི། ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱའོ། །ཆུ་དང་ཐང་གཉི་ག་ལ་གནས་པའི་ཤ་རྣམས་ལན་ཚྭ་སྣུམ་བཞི་དང་ལེགས་པར་དུགས་བྱའོ། །བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པར་ལྡན་པའི་ནད་ལ་ནི། ཤུ་ཏི་དང་། ཤིང་མངར་དང་། རུ་རྟ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཙནྡན དང་སྦྱར་བའི་བྱུག་པ་མར་དང་བཅས་པའི་བསྐུ་བྱུག་དང་ལྡན་པ་ནི་ནད་པ་ལ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བ་ལ་དང་། ར་སྣ་དང་། ཏིལ་དང་། མར་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཨུཏྤ་ལ་སྦྱར་བའི་ཕྱེ་མ་གོང་མ་ལྟར་སྦྱར་བ་ཡང་ཕན་ནོ། །བ་སྤྲུ་བ་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། བ་ ལ་དང་།རམ་ཉེ་བ་དང་། བི་ད་ར་དང་། དེ་རྣམས་ཡང་གོང་མ་བཞིན་དུ་བྱུག་པ་བྱས་ན་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གླད་པ་དང་། རྩིབ་ལོགས་དང་། མགུལ་པ་ན་བ་ལ་ནི་སྣར་བླུགས་པ་དང་། དུ་བ་བརྔུབ་པ་དང་། ཟན་ཟོས་པའི་འོག་ཏུ་སྣུམ་སྦྱིན་པ་ དང་།བསྐུ་བར་འོས་པའི་འབྲུ་མར་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། མས་གཏོང་བ་རྣམས་ཕན་པའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མགོ་དང་རྩིབ་ལོགས་སུ་མགུལ་པ་ན་བ་ལ་ནི་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁྲག་དབྱུང་སྟེ། རླུང་ལ་ནི་རྔབས་རུས་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལ་ནི་སྲིན་བུ་ པད་པས་བྱའོ།།བད་ཀན་ལ་ནི་ཀུ་བས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །གཏར་བའི་རྨ་ལ་ཤུག་པ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། ཙནྡན་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་དཱུར་བ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བཙོད་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་མར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུ་བའམ། ཡང་ནྱ་གྲོ་དྷའི་སྡེ་ཚན་མར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་མར་ལན་བརྒྱ་ཆུ་དང་བཀྲུས་པའམ། ཡང་ན་འོ་མས་བཀྲུ་བའམ། ཡང་ན་ཤིང་མངར་གྱི་ཆུས་བཀྲུ་བ་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །གཅོང་ཆེན་པོའི་ནད་དེས་མེ་དྲོད་ཉམས་ཏེ་ཤས་ཆེར་བེའུ་སྣབས་དང་བཅས་ཏེ འཁྲུ་བར་གྱུར་ན་ནི།ཕོ་བའི་ནད་ཀྱི་འཁྲུ་བ་གསོ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །ལུས་ཟུངས་ཟད་དེ་གཅོང་ཆེན་པོའི་ནད་ཀྱིས་ཤ་སྐེམ་པར་གྱུར་ཅིང་ཕྱི་སའི་སྟོབས་ཉི་ཚེ་ཡོད་པ་ལ་ནི། དེ་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་མི་འགྱུར་བར་བསྲུང་བར་བྱའོ། ། ཤ་ཉི་ཚེ་རན་པར་ཟོས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་བཏུང་བ་ནི་རྒུན་ཆང་བླུད་དོ། །གཅོང་ཆེན་པོའི་ནད་ལ་ནི། བཤང་བ་ཕྱིར་མི་འབྱུང་བར་བསྡམས་ཀྱང་ནང་དུ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཅོང་ཆེན་པོ་ལ་ནི་ཤའི་བཟའ་བ་དང་། རྒུན་ཆང་དང་། ཆང་གི་སྙིང་པོ་དང་། ཨ་རིཥྚའི ཆང་དང་།སྦྲང་ཆང་དང་། འདི་རྣམས་གང་རྙེད་པ་བླུད་ན་ཕན་ནོ།

在前述治疗之后，对于陆地动物的肉类药物，将冷热药物混合后在铁勺上烤制，配合干燥和轻便的饮食，如豌豆等。
痰引起的感冒是由风引动痰所致，因此对此病，明医应当用油性和温热的方法来治疗。可以采用治疗感冒和呕吐病的相应方法，任何配方都有效。
特别是对于感冒，更应当进行油疗、按摩和热敷治疗。热敷应当用糌粑制成，即用肉汤、油、盐和辛辣酸性药物调制的糌粑热敷。
对于头部、颈部和肋部疼痛，应当根据病因采用相应的治疗方法。对于水陆两栖动物的肉类，要用盐和四种油进行充分热敷。
对于痰热并存的病症，应当使用生姜、甘草、茜草、安息香、檀香调制的油膏进行涂抹按摩，这对病人是有益的。
同样，将婆罗门参、蓼蓝、芝麻、酥油、甘草、青莲花调制成粉末，如前所述配制也有效果。
用牛蒡、白芥子、婆罗门参、蒲公英、印度槐，这些药物按照前述方法制成药膏涂抹也同样有效。
同样，对于头痛、肋痛和颈痛，应当采用滴鼻、吸烟、饭后服用油剂、涂抹适宜的油脂和下部灌注等有益的治疗方法。
同样，对于头部、肋部和颈部疼痛，要根据病因放血：对风病用角法，对热病用水蛭，对痰病用针刺放血。
对放血的伤口，可以用柏木、檀香调制的粉末与酥油混合涂抹，或者用草、甘草、红花、龙树花与酥油混合涂抹，或者用榕树类药物与酥油混合涂抹，或者用百次净化的酥油清洗，或者用牛奶清洗，或者用甘草水清洗，这些都是非常推荐的方法。
如果因重病导致消化力减弱，并伴有大量粘液性腹泻，应当按照治疗胃病腹泻的方法进行治疗。
如果因重病导致身体组织消耗，出现消瘦，但仍有一定的体力，就应当保持这份体力不衰退。
应当适量食用肉类，之后饮用葡萄酒。对于重病，即使憋住大便不排出，也不会对体内造成危害。
对于重病，可以服用肉食、葡萄酒、酒精精华、阿里斯塔酒、蜂蜜酒等任何可获得的饮品都会有帮助。

།རྩའི་རྒྱུན་འགགས་པ་སྦྱང་བ་དང་། ཉམས་སྟོབས་དང་། གཟི་མདངས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུས་སྣུམ་གྱིས་བསྐུས་ལ། ཤིང་སྒྲོམ་གྱི་ནང་དུ་སྣུམ་ཉི་ཚེའམ། འོ་མ་འམ་ཆང་གང་ ཡང་རུང་བ་ཆུ་དྲོན་པོས་བཀང་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ལུས་སྦྱང་ངོ་།།དེ་ནས་ཕྱིར་བྱུང་སྟེ་བདེ་བར་འདུག་པ་ལ་མར་དང་ཏིལ་མར་བསྲེས་པས་ལུས་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ལ་ལག་པས་དལ་གྱིས་མཉེས་ཏེ། བག་ཕྱེའི་ལྡེ་གུས་དྲིལ་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཡང་ཛི་བན་ཏི་དང་། དཱུར་ བ་དང་།བཙོད་དང་། བ་སྤུ་བ་དང་། ཤང་ཤ་གན་དྷ་དང་། ཨ་པ་མ་རྒ་དང་། ཨག་ནི་མན་ཐ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བ་ལ་དང་། བི་ད་རི་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། གླ་སྒང་དང་། འབྲས་དང་། ཟར་མ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། ཏིལ་དང་། ཕབས་དང་། འདི་རྣམས་ཅིག་ཅར་བཏགས་ཏེ། སྨན་སྤྱིའི་སུམ་འགྱུར་གྱི་ནས་ཕྱེ་དང་ཞོ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་དེ་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་ལུས་དྲིལ་ཏེ། བསྐུས་ན་ཉམས་བརྟ་ཞིང་ཤ་སྐྱེ་ལ་མདོག་བཟང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡུངས་ཀར་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། ཛི་བན་ཏིའི སྡེ་ཚན་དང་།སྤོས་དྲི་ཞིམ་པོའི་ཁྲུས་རྩི་བཅུག་ལ་དུས་དང་མཐུན་པའི་ཆུས་ཁྲུས་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་མེ་ཏོག་དྲི་ཞིམ་པོའི་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་རྒྱན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཏེ། བརྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་བཀྲ་མི་ཤིས་པ་ལ་སོགས་པ་འཇོམས་ སོ།།གཞན་ཡང་གཅོང་ཆེན་པོ་ལ་ནི། གཉེན་བཤེས་ཡིད་དུ་འོང་བ་བལྟ་བ་དང་། གླུ་དང་སིལ་སྙན་རྣམས་སྙན་པ་དང་། མར་དང་འོ་མ་དང་བཅས་པའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་དང་ཤ་དང་ཆང་སྣ་ཚོགས་བསྟེན་པ་དང་། ལྷ་ལ་མཆོད་པ་དང་། གཏོར་ མ་བཏང་བ་དང་།བཀྲ་ཤིས་དང་། སྦྱིན་སྲེག་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་སྲུང་གི་རིག་བྱེད་ལས་འབྱུང་བའི་མཆོད་པ་ཡང་འདིར་སྦྱར་རོ། །གསོ་བའི་གནས་ལས་གཅོང་ཆེན་པོ་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ རྟག་ཏུ་སློན་པའི་ནད་དང་སྙིང་ནད་གསོ་བ་དང་སྐོམ་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།།སློན་པའི་ནད་ནི་མ་ཞུ་བའི་གནས་ནས་ཕལ་ཆེར་འབྱུང་སྟེ། རླུང་ལས་གྱུར་པ་མ་གཏོགས་པར་དང་པོ་སྨྱུང་བ་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །དེ་ལ་ནད་ཕལ་ཆེར་གཡོས་ཏེ་རྟག་ ཏུ་སློན་ཞིང་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་རིམ་གྱིས་སྙིང་ལ་ཕན་པའི་བཀྲུ་སྨན་རྒུན་ཆང་ལ་སོགས་པའམ། རྒུན་འབྲུམ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་གཏང་བར་བྱ་སྟེ། ཉེས་པ་ གྱེན་དུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཐུར་དུ་བཀྲུ་བར་བྱའོ།།ཉམས་སྟོབས་ཆུང་བ་ལ་ནི་རྩུབ་པའི་སྨན་འབྲས་ཡོས་ཀྱི་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པས་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཟས་ཤིན་ཏུ་སྐ་བ་ཞིམ་ཞིང་ཡི་གར་འོང་བ་རན་པར་བཟའ་བ་དང་། སྨྱུང་བ་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །མོན་ སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པ་བརྔོས་པའི་ཡུ་ཤ་དང་།ཏིལ་བརྔོས་ཏེ་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ལ་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦངས་ཏེ་སྐྱུར་པོར་གྱུར་པ་ཨམ་བི་ལ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ། ལ་ཕུག་སྐམ་པོ་དང་། ཤིང་ཏོག་ལྕི་ལི་ལ་སོགས་པའི་སྐམ་པོ་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ། ཆུ་ནང་དུ་སྦངས་པ་ སྐྱུར་པོར་སོང་བ་ནི་བ་ལ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་རྣམས་ཟས་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའོ།

为了清除脉道阻塞，增强体力和光泽，应先用油涂抹身体，然后在木桶内注入温热的油或牛奶或酒，在其中沐浴。
之后出来舒适坐下，用混合的酥油和芝麻油涂抹身体，用手轻轻按摩，然后用面粉糊涂抹。
然后再用吉瓦提、毒蒺藜、红花、毛草、香叶、土荆芥、火神草、甘草、婆罗门参、毕达利、芥子、姜黄、稻米、豌豆、绿豆、芝麻、酵母等一起研磨，与三倍量的大麦粉、酸奶和蜂蜜混合制成糊状涂抹全身，这样可以增强体力，长肉并使肤色变好。
用研磨的芥子粉、吉瓦提类药和香料制成沐浴剂，用适宜温度的水沐浴，之后戴上香花环等各种装饰品，如此可以消除不祥等。
此外，对于重大疾病，应该看望令人愉悦的亲友，聆听悦耳的歌声和音乐，用含有酥油和牛奶的软膏灌肠，食用各种肉和酒，供养神灵，施放食子，举行吉祥仪式和火供等，同样也可以采用世间护持的吠陀中所说的供养方法。
医学论中治疗重大疾病的第五章完。
下面讲解经常呕吐病、心脏病和口渴病的治疗章节。
呕吐病多数从不消化处产生，除了风引起的以外，首先禁食会有帮助。
对于病情大多发作且经常呕吐但体力充足的病人，应当使用催吐药。
之后逐渐使用有益于心脏的导泻药，可用葡萄酒等或葡萄等果汁任何一种与牛奶一起服用，以将向上涌动的病邪向下导泻。
对于体力弱的病人，则用粗糙药物如炒米粥等来平息。
之后食用非常干硬、美味可口且适量的食物，特别推荐禁食。
应与炒熟的绿豆等的汤，以及将芝麻炒熟捣碎后用水浸泡发酵成的酸性饮料（称为安毗拉卡），干萝卜和干枣等果实捣碎后用水浸泡发酵成的酸性饮料（称为婆罗）等一起食用。

།ཚོད་མ་ནི་མདོའི་གནས་སུ་བསྟན་པ་རྣམས་དང་། བལྡག་པ་དང་། ནར་མའི་ཟས་དང་། བཏུང་བ་དྲི་སྣ་གསུམ་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་དང་། ཡང་ན་དྲི་གསུམ་ ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་བའི་སེའུས་བཏབ་པའི་བཏུང་བ་དང་།བག་ཆོས་ལས་བྱས་པའི་ཁུ་བ་སྣ་ཚོགས་ལེགས་པར་སྨིན་པ་ལ་དུ་ལ་སོགས་པ་དང་། གཞན་ཡང་མདོའི་གནས་སུ་བསྟན་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་དང་། དྲི་ཞིམ་པོ་དང་སྦྱར་བའི་ཆུས་ ལུས་བཀྲུ་བ་དང་།རྒྱ་མཚོའི་དབུ་བ་ལ་སོགས་པས་ལུས་ཕྱི་བརྡར་བྱ་བ་དང་། ཟས་ཟོས་པའི་འོག་ཏུ་འཕྲལ་ལ་གདོང་དུ་ཆུ་གྲང་མོས་གཏོར་ཞིང་དྲི་ཞིམ་པོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་དང་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལས་བྱུང་བ་དྲི་ཞིམ་པོས་ཀྱང་བདུག་ པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་རིམ་པ་ནི། སྐྱུག་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྟག་ཏུ་སྐྱུགས་པའི་ནད་ལ་ནི་མར་ཁུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་རྒྱམ་ཚ་དང་ལྡན་པར་འཐུངས་ན་ཕན་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་ལུད་པ་དང་སྙིང་འཛག་པ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཚ་བ་ གསུམ་དང་སྦྱར་པའི་མར་དང་།ལན་ཚྭ་རྣམ་གསུམ་དང་ལྡན་པར་བཟའ་བ་དང་། བལ་པོ་སེའུ་དང་སྦྱར་བའི་མར་ཁུ་བླུད་ན། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུགས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཞོ་དང་མར་བསྲེས་པའི་ནང་དུ་འུ་སུ་དང་བཅའ་སྒ་བཏབ་པས་བླུད་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །གོང་དུ་ སྨོས་པའི་ཆོ་ག་སྤྱིར་སྨོས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཡང་ན་ཆུ་དང་འོ་མ་ཆ་མཉམ་པ་འཐུངས་ན། སྐྱུགས་པའི་ནད་རླུང་ལས་གྱུར་པ་སེལ་ཏོ། །བྱེ་བི་སྐྱི་རི་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱིམ་བྱ་ལ་སོགས་པའི་ཤ་ཁུ་བལ་པོ་སེའུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱུར་བ་དང་ལྡན་པའི་ནང་དུ་རྒྱམ་ཚ་ དང་མར་ཤས་ཆེར་བཏབ་སྟེ་བླུད་ན་ཕན་ནོ།།རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུགས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །བཟའ་བ་ནི་སྣུམ་དང་ལྡན་ཞིང་བཅའ་སྒ་དང་། ཞོ་དང་བལ་པོ་སེའུ་དང་རྒྱམ་ཚ་དང་བཅས་པར་སྦྱར་བའི་དྲོན་པོ་བཟའ་བར་བྱའོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུགས་པའི་ནད་འདི་ལ་ ནི།སེང་ཕྲོམ་ལ་སོགས་པའི་བཀྲུ་སྨན་སྣུམ་དང་ལན་ཚྭ་དང་བཅས་པའི་དྲོ་འཇམ་ཙམ་བཏང་ན་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སྐྱུགས་པའི་ནད་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་རྒུན་འབྲུམ་དང་བུ་རམ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ། ཏྲི་བ་ཙི་དང་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་ སྨན་གཏང་བར་བྱའོ།།ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་མར་དང་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུགས་པའི་ནད་སྙིང་སྟོབས་སུ་འགྱུར་ཏེ། བད་ཀན་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་སློན་སྨན་མངར་བ་དང་ཁ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གྱེན་དུ་དྲང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སློན་སྨན་གྱིས་ ལུས་དག་པར་བྱས་ནས།སྐྱོ་མ་དང་ཐུག་པ་ཆུའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་ཤ་ཁ་ར་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །བཟའ་བ་དང་འབྲས་དྲུག་ཅུ་པའི་ཆན་སྲན་མུངྒ་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤ་ཁུ་དང་ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་ཚོད་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ། བཏུང་བ་ནི་སོ་ཕག་ བསྲེགས་ནས་མདོག་དམར་པོར་སོང་བ་དང་།ཆུ་གྲང་གི་ནང་དུ་བཅུག་ལ་སོ་ཕག་ཕྱིར་ཕྱུང་སྟེ་བསྒྲངས་པའི་ཆུ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་སྲན་མུངྒ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འུ་སུ་འདི་རྣམས་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་ཁང་པའི་ཕྱི་རོལ་དུ་ནུབ་གཅིག་ཆུ་དང་སྦངས་ལ་བཞག་སྟེ། དེ་ ནས་བླུད་ན་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུགས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་རྒུན་འབྲུམ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན། སྐྱུགས་པའི་ནད་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་སེལ་ཏོ།

菜肴是在经典处所说明的那些，以及可舔食物、普通食物、饮品中加入三种香料水和煮沸的蜂蜜，或者在三种香料水中煮沸后加入酸味调料的饮品，以及用面粉制成的各种充分发酵的汤汁加入杜拉等，还有在经典处所说明的各种果实，以及用香味调配的水洗浴身体，用海泡沫等擦拭身体，饭后立即用冷水洒在脸上并具有香味，还要用花朵、果实、食物和饮品产生的香气熏香。
如此说明的次第，是吐药仪轨的总说明。其中对风引起的经常呕吐病，饮用温和的酥油加食盐则有益，特别能止咳嗽和心漏。或者用三辛香调配的酥油，和三种盐一起食用，以及用酸味调料调配的酥油灌服，能治愈风引起的呕吐病。或者在酸奶和酥油混合中加入茴香和姜灌服，功效与前相同。上述提到的一般仪轨，应用于所有情况。
或者饮用等量的水和牛奶，能治愈风引起的呕吐病。所谓'比比斯基日'，是用家禽等肉汤加入酸味调料等，并加入较多食盐和酥油灌服则有益。能治愈风引起的呕吐病。食物应具有油腻，并与姜、酸奶、酸味调料和食盐一起调配温热食用。
对这种风引起的呕吐病，用辛夷等泻药加油和盐温和灌服则能平息。对于胆引起的呕吐病，则在葡萄和甘蔗等各自的汁液中，加入'特日瓦孜'调配的泻药进行灌服。或者用辛夷与酥油调配的泻药灌服。胆引起的呕吐病会转变为心力，对于到达痰的部位，则用甜味和苦味的催吐药向上拔除。
如此用催吐药使身体清净后，灌服稀粥和汤中加入蜂蜜和白糖。食物和六十种稻米饭、绿豆、陆生动物肉汤与调配良好的菜肴一起煮。饮品是将砖块烧红，放入冷水中，取出砖块后将冷却的水灌服。或者绿豆、普谢孜、胡椒、茴香这些与水一起在房屋外放置一夜浸泡，然后灌服则能治愈胆引起的呕吐病。或者灌服葡萄、甘蔗、独行菜等任何一种的汁液，能治愈胆引起的呕吐病。

།ཡང་ན་ཤིང་འཛམ་བུ་དང་། ཨ་མྲའི་ལོ་མ་ དང་།ུ་ཤིར་དང་། ནྱ་གྲོ་དྷའི་ས་བོན་འབུས་པ་དང་། མྱུ་གུ་དང་འདི་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ། ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ལ་བསྒྲངས་པ་དང་སྦྲང་རྩིས་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན། སྐྱུགས་པའི་ནད་དང་། རིམས་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། སྐོམ་ དད་ཆེ་བ་དང་།འདི་རྣམས་འབྱང་དཀའ་བའི་ཡང་ནད་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་ཙནྡན་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་བཏུང་བའམ། སྲན་མུངྒ་བཏགས་པ་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་ངོ་། །རྒྱ་ཤུག་གི་ཚི་གུ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། འབྲས་ཡོས་དང་། སྦྲང་མའི་རྟུག་པ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དངུལ་རྡོ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུའམ། ཨ་རུ་ར་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བྱིན་ན། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུགས་པའི་ནད་ལ་ཕན་ནོ། །དེ་ལ་བད ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུགས་པའི་ནད་ལ་ནི།ནིམ་པ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་སློན་སྨན་ཆུ་དྲོན་པོ་དང་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་། །ཉམས་སྟོབས་ཆུང་ན་ནི་སྨྱུང་བ་ཉི་ཚེ་བྱའོ། །ཡང་ན་དོང་ག་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་ བ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཅུག་སྟེ།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སློན་ནད་ཅན་ལ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཕྱེའི་སྐྱོ་མའམ། སྐྱུགས་པའི་ནད་འཇོམས་པའི་སྨན་འབྲས་ཡོས་དང་། རྒྱ་ཤུག་སྐྱུར་པོ་དང་། བལ་པོ་སེའུ་ལ་སོགས་པ་བཏགས་ཏེ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་ དུ་ནས་བརྔོས་ཏེ་ཕྱེར་བྱས་ལ་སྐྱོ་མ་བླུད་དོ།།བཟའ་བ་ནི་ཡི་གར་འོང་བ་རྒུན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་བ་སྨན་ཞིམ་ཐིག་ལེ་དང་བུ་སྲིན་དང་བཅས་པར་སྦྱིན་ནོ། །ལྡོང་རོས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྐྱུར་རྩི་ཆེན་པོའམ། ཀ་པིད་ཏའི་ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་ བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བྱིན་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུགས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་ཀ་པིད་ཏ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་སྦྱར་བའམ། བྱི་ཚེར་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ཟོས་ན། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུགས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །གློ་བུར་དུ་ཡུལ་རྨེ་ བའམ་མི་གཙང་བ་མཐོང་སྟེ།ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྐྱུགས་པ་ལ་ནི་ཡིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་སྤྱོད་པ་དང་དགའ་བ་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །སྲིན་བུ་ལས་གྱུར་པའི་སློན་པའི་ནད་ནི་སྲིན་བུ་གསོ་བ་དང་། སྙིང་ནད་གསོ་བའི་སྐབས་སུ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་སྨན་ གྱིས་གསོ་བར་བྱའོ།།སྐྱུགས་པའི་ནད་ལྷག་མ་སྐོམ་པ་དང་། མ་ཞུ་བ་དང་། སྙིང་ནད་ལ་སོགས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་རང་རང་དང་མཐུན་པའི་སྨན་རླུང་ནད་གསོ་བའི་སྐབས་སུ་བཤད་པས་ཞི་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྐྱུགས་ཏེ། ལུས་ཟུངས་རྣམས་ཟད་ཅིང་རླུང་འཁྲུགས་ པར་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཐོག་མར་སྐྱུག་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ལུས་ཟུངས་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་མི་སྐྱུགས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་མར་དང་། བུ་རམ་དང་། ཤ་ཁུ་དང་། དགེ་བའི་སྨན་མར་དང་། ཚ་བ་གསུམ་གྱི་སྨན་མར་དང་། འཚོ་བྱེད་སྡེ་བཅུའི་སྨན་མར་དང་། འོ་མ་དང་། ལྡེ་གུ་གང་ཡང་རུང་བ་རྣམས་བསྟེན་ན་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པའི་སྐྱུགས་པ་ རྣམས་སེལ་ཏོ།།སྙིང་ནད་གསོ་བ་དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ནད་ལ་ནི་ཞོ་ག་ཆུ་དང་། རྩབས་སྐྱུར་པོ་དང་། དར་བ་འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་ལན་ཚྭ་ནག་པོ་བཏབ་སྟེ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་བླུད་ན་སྙིང་ནད་དང་། སྐྲན་དང་། ལྟོ་བའི་ནད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ།

或者将瞻部树、庵摩罗树叶、乌尸拉、尼拘陀树种子、芽苗等捣碎，与水同煮后过滤，加入蜂蜜饮用，能治疗呕吐病、发热、腹泻、昏厥、剧渴等难以治愈的疾病。
或者将诃子汁与檀香同煮饮用，或者将绿豆磨成粉与水调和饮用。
将枣子、白糖、炒米、蜜蜂粪便、胡椒、方解石等研成粉末与蜂蜜调和成糊状，或者将诃子、葡萄、枣子与蜂蜜调和成糊状服用，对胆汁引起的呕吐病有效。
对于痰引起的呕吐病，则用楝树、胡椒、婆罗门参等药物与温水调和服用。
如果体力虚弱，则只需禁食。
或者在煮沸并冷却的丁香等药物中加入蜂蜜，给痰引起的呕吐病患者服用。
或者用面汤，或者用能止呕吐的药物如炒米、酸枣、尼泊尔柿子等磨碎煮汁，在其中炒熟大麦制成粉末调成汤服用。
食物应与可口的葡萄等配合，加入美味的药物精华和盐巴一起服用。
将丁香、胡椒、补骨脂磨成粉末放入大酸汁或者木苹果汁中，与蜂蜜调和成糊状服用，能治疗痰引起的呕吐病。
或者服用木苹果与三辛香调和的药物，或者蒺藜与蜂蜜调和的药物，能治疗痰引起的呕吐病。
对于突然看到不洁之物而反复呕吐的情况，应当使用令人愉悦的事物，进行令人愉快的活动，培养欢喜心等。
虫引起的呕吐病应当按照治疗虫病和心病章节所述的方法用药治疗。
其余呕吐病如渴症、消化不良、心病等引起的，应当用各自相应的药物按照治疗风病章节所述的方法平息。
此外，对于反复呕吐导致身体精华耗尽和风气紊乱的情况，首先应当按照催吐药物的规矩使身体精华增长充盈并止吐，可用酥油、糖蜜、肉汤、善治药酥、三辛香药酥、十味救命药酥、牛奶、糊剂等任何一种，能治疗极难忍受的呕吐。
关于治疗心病，对于风引起的心病，用酸奶清水、酸醋、乳清任何一种与芝麻油调和，加入黑盐适温服用，能战胜心病、瘤和腹部疾病。

། ཡང་ན་ཏིལ་མར་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། གཅིན་དང་། སྐྱུར་པོ་དང་། འདི་རྣམས་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་འཐུངས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་བིལ་བའི་ཤིང་དང་། ར་སྣ་དང་། ནས་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། ཐང་ཤིང་གི་འབྲས་བུ དང་།བ་སྤྲུ་བ་དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། རྩ་བ་ལྔ་དང་། འདི་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་ཆུ་དང་ཏིལ་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ལ། ཆུ་དུ། ཏིལ་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་དང་། དེ་ལས་བཏུང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་བྱས་ན་ སྙིང་ནད་སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། མ་ནུ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། འདི་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། མར་དང་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཆུ་དང་བསྐོལ་ལ། མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་དང་། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། རྩིབ་ལོག་ན་ཞིང་གཟེར་བ་དང་། སྐྲན་དང་འདི་རྣམས་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་ཁ་རུ་ཚ་སྲང་གཉིས་དང་། ཨ་རུ་ར་སྲང་ལྔ་དང་། འདི་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ། གོང་མ་བཞིན་མར་དང སྦྱར་བ་འཐུངས་ན།སྙིང་ནད་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། སྐྲན་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སེའུ་འབྲུ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། སྟར་བུ་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོན་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་འཐུངས་ན། རླུང་དང་། སྙིང་ནད་དང་། དབུགས་ མི་བདེ་བ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་དེ་རབ་ཏུ་བཟང་ངོ་།།ཡང་ན་པུཥྐར་མཱུ་ལ་ཟུར་པ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། སྐྱུར་རྩི་ཆེན་པོའི་རྩ་བ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། འདི་རྣམས་ཕྱེ་མར་བྱས་ཏེ། ཡ་བཀྵ་ར་དང་། སྐྱུར་དང་། ལན་ཚྭ་དང་ལྡན་པར་བྱ་བའམ། ཆུ་དྲོན་གང་འབྱོར་པ་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ ན།སྙིང་གཅད་པ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་ཟུག་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ལ་ལ་ཕུད་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཡ་བཀྵ་ར་དང་། ཤུ་དག་དང་། གོ་སྙོད་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སྐྱུར་རྩི་ཆེན་པོ་དང་། པ་ལ་ཤ་དང་། ཟུར་པ་དང་། མ་ ནུ་འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འཇམ་ཙམ་འཐུངས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་དང་འདྲའོ།།ཡང་ན་ཚ་བ་ལྔ་དང་། ཟུར་པ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། བུ་རམ་དང་། བི་ཛུ་ར་དང་། མ་ནུ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆང་དང་སྦྱར་བ་ཏིལ་མར་དང་། མར་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་བླུགས་ལ་ལན་ཚྭ་དང་ལྡན་པར་ འཐུངས་ན།སྙིང་ནད་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། མོ་མཚན་རྣམས་སུ་ཟུག་པ་དང་། སྐྲན་དང་། དམུ་རྫིང་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ནད་ལ་ནི། སྣུམ་ཆོས་དང་དུགས་བྱ་བའི་སྨན་སྦྱིན་ནོ། །རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆུང་ངུ་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ལ་ཆུ་ དང་བསྐོལ་བའམ།ཡང་ན་བཅའ་སྒ་བསྐོལ་བའི་བཏུང་བ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཆང་ངམ་རྩབས་སྐྱུར་པོ་དང་འདི་དག་རྣམས་སྐོམ་དུ་བླུད་དོ། །རླུང་གིས་སྙིང་གཟེར་ཞིང་མགུལ་པ་དང་དབུགས་བསྡམས་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། མ་ཞུ་བ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་ ཡང་གསོ་བ་གོང་མ་ལྟར་བྱའོ།།སྙིང་འཛག་པ་དང་། གཅིན་ནད་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ནད་ལ་ནི། སྣུམ་མང་པོ་དང་། སྲེག་པ་དང་། ཁྲུང་ཁྲུང་དང་། རྨ་བྱ་དང་། ཅོ་ག་དང་། ཁྱིམ་བྱ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་ཁུ་བྱིན་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་བ་ལའི་སྨན་མར་ རླུང་ནད་གསོ་བའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཏུང་བའམ།སུ་ཀུ་མ་རའི་སྨན་མར་ཁོང་འབྲས་གསོ་བ་ལས་འབྱུང་བའམ། ཡང་ན་ཤིང་མངར་ལན་བརྒྱ་བཙོས་པའི་སྨན་དྲེག་ནད་གསོ་བའི་ནང་དུ་བཤད་པ་ཡང་སྙིང་ནད་ཅན་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།

或者，将芝麻油、盐、尿液、酸性物等与水一同煮沸，待只剩芝麻油时饮用，功效与前述相同。
或者，将木苹果树、蓼草、大麦、杜松、山楂果、蒲公英、豆类、五根等捣碎，与水和芝麻油按比例煮沸，待水干只剩芝麻油时，可饮用、灌肠、滴鼻，能治疗心病。
或者，将荜茇、车前草、岩盐、胡椒、阿魏、曼陀罗、诃子等捣碎，与水煮沸取汁，再与酥油及四倍水量煮沸，待只剩酥油时适量饮用，可治疗肋痛、肿瘤等疾病。
或者，取岩盐二两、诃子五两，捣碎后如前法与酥油调配饮用，可治疗心病、肋痛、肿瘤和呼吸困难。
或者，将诃子、岩盐、阿魏、枳实等研成粉末，与温水同服，能极好地平息风病、心病和呼吸困难。
或者，将补骨脂、荜茇、大酸根、诃子等研成粉末，与硝石、酸性物、盐调配，或用温水调服，可治疗心绞痛等症状。
或者，将葫芦、岩盐、硝石、白芷、防风、荜茇、山楂、大酸、波罗树、补骨脂、曼陀罗等煮汁温服，功效与前述相同。
或者，将五辛、补骨脂、诃子、糖、枸橼、曼陀罗等研粉，与酒调和，倒入煮沸的芝麻油或酥油中，加盐饮用，可治疗心病、肋痛、女阴疼痛、肿瘤和水肿等。
对于风引起的心病，应给予油疗和热敷药物。将小五根捣碎与水煮沸，或用荜茇煮汁温和饮用。
或者以酒或酸醋作为饮料。对于因风引起的心痛、喉咙和呼吸受阻感、消化不良等症状，也按上述方法治疗。
对于心漏、尿病和风引起的心病，可服用多油且经过烤制的鹤、孔雀、鸽子、家鸡等禽类肉汤即有效果。
或者饮用在治疗风病章节中所述的婆罗药油，或在治疗腹胀章节中所述的苏库玛拉药油，或在治疗痰病章节中所述的甘草百煮药，这些都可用于心病患者。

།ཡང་ན་སྣུམ་ཆེན་པོའི་མཆོག་ ཅེས་བྱ་བའི་སྨན་མར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།ར་སྣ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཛི་བན་ཏི་དང་། བ་ལ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། བ་སྦྲུ་བ་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། སྠི་ར་ཞེས་བྱ་བ་ས་ལ་པརྞི་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། འདི་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་པ་དང་། སྣུམ་ཆེན་པོ་བཞི་ཆ་མཉམ་པ་དང་། དེའི་བཞི་ཆའི་ཞོ་དང་། རྩབ་མོ་དང་། ཞོ་ག་ཆུ་སྐྱུར་པོ་དང་། དར་བ་སྐྱུར་པོ་དང་། ཆང་དང་སྐྱུར་པོ་གང་རྙེད་པ་སྣུམ་ཆེན་པོ་གཅིག་གི་བཞི་འགྱུར་དང་། སྐྱུར་ལྔ་སྤྱི་དང་མཉམ་པའི་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་དང་། དེ་ལས་རྟག་ཏུ་བསྟེན་ན། ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ནད་འཇོམས་སོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ནད་མེ་དྲོད་ཆེ་བ་དང་། སྙིང་འཛག་པ་དང་། འཕར་བ་ལ་ནི་འོ་མ་དང་། ཞོ་དང་། བུ་རམ དང་།མར་དང་། ཆུ་ན་གནས་པ་དང་། ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་ཕྱུགས་ཀྱི་ཤ་རྣམས་ཟོས་ཤིང་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ནད་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མའི་སྙིང་ནད་བཞི་ལ་ནི་གོང་མའི་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། རླུང་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ ན་ཡང་།གལ་ཏེ་སྙིང་བསྡམས་པ་སྙམ་བྱེད་པའི་ནད་དང་། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་ལྟ་ན་ཡང་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་སྤང་ངོ་། །དེ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ནད་བད་ཀན་དང་འདྲེས་པ་ཡིན་ན་ནི་རྩུབ་པ་དང་དྲོ་བའི་གསོ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ སྙིང་ནང་ལ་ནི་རྒུན་འབྲུམ་དང་།བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། པ་རུ་ཤ་རྣམས་ལས་གཞི་བླངས་པའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བར་བྱ་སྟེ། ལུས་དག་པ་དང་འདོད་པའི་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པ་རིམ་གྱིས་མཁྲིས་པ་འཇོམས་པ་སྦྱིན་ནོ། །གློ་ འགྲམས་པ་དང་།མཁྲིས་པའི་རིམས་ཀྱི་གསོ་བ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་ནས་བསྐུ་བྱུག་དང་། ནང་ནས་བཀྲུ་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་འདིར་བྱ་བར་བཤད་དེ། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཤིང་མངར་བཏགས་ཏེ་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་ཁ་ར་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན། མཁྲིས་པ་ལས་ གྱུར་པའི་སྙིང་ནད་སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་ར་སྣ་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། བ་ལ་དང་། འབྲ་གོ་དང་། རམ་ཉེ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་མ་ཧེའི་མར་དང་། འོ་མ་ཆུ་དང་ ཚུལ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བའི་མར་འཐུངས་ན།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པདྨའི་རྩ་བའི་མདུད་པ་དང་། ཀྲྀཥྞ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཉ་ལྕིབས་དང་། འདི་རྣམས་འོ་མ་དང་ ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ནས་མར་ལུས་པ་དང་བཙགས་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ།སྦྲང་རྩི་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །ཡང་ན་དར་བའི་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་མར་དང་གོང་མ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་འཐུངས་ན། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཏིལ་མར་ དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ།བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་སྟེ་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ནད་ལ་ནི་ཐོག་མར་དུགས་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་ནིམ་པ་དང་། ཤུ་དག་བསྐོལ་བའི་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ངོ་། །ཁ་ཟས་ནི་ནས་ལས་ གཡོས་སུ་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་ནོ།།ཚོད་མ་ནི་རྒྱ་སྲན་གྱི་ཁུ་བ་དང་། སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པའི་ཁུ་བ་རུང་ངོ་། སྐོམ་དུ་ནི་ཆང་རྣོན་པོ་བླུད་དོ།

或者配制名为'大油之最'的药油，取：生姜、活命草、长命草、婆罗门参、刺柏、牛膝、甘草根、娑罗子叶、白芷、三辛香（干姜、胡椒、毕拨）这些药材捣碎，等量的四种大油，其四分之一量的酸奶、酸粥、酸乳清、酸醪、酒和任何可得的酸性物，大油的四倍量，以及与五酸等量的水一起煎煮，直至只剩下油。
若经常服用此药，能使人满足、增长体力、强壮身体、生长力量并消除由风引起的心病。对于由风引起的心病，若伴有体温升高、心漏、心悸等症状，饮用牛奶、酸奶、糖、酥油，以及食用水生和家养牲畜的肉类有益。
除风引起的心病外，其余四种心病都应避免使用上述油疗法。即使是风引起的心病，如果出现心闷和食欲不振的症状，也应避免使用油疗法。如果风引起的心病与痰混合，则应采用粗糙和温热的治疗方法。
对于胆引起的心病，应以葡萄、甘蔗汁、白糖、蜂蜜、诃子为基础进行泻下治疗。身体净化后，逐步给予能够降胆的汤药等。按照治疗胸痛和胆热病的方法，从体外进行涂擦，从体内进行泻下治疗。
将补骨脂和甘草磨成粉末，加水调和并加入白糖饮用，可以治疗由胆引起的心病。或者取生姜、糖、葡萄、活命草、铜草、莲花、婆罗门参、葡萄、两种芦苇、两种美达，这些药材与水牛油、牛奶按比例调配成油服用，可以治疗由胆引起的心病。
或者取白莲、甘草、莲根节、黑胡椒、细辛、鱼鳃，这些药材与牛奶一起煎煮，过滤冷却后加入蜂蜜饮用，效果极佳。或者将酸醪类药材与油按上述方法煎煮饮用，可以治疗由胆引起的心病。
或者与芝麻油按比例煎煮，冷却后加入蜂蜜进行灌肠治疗。对于痰引起的心病，首先要进行热敷，然后用楝树和白芷煎煮成的药物催吐。饮食方面应食用大麦制成的食物。汤类可用豌豆汤和陆生动物肉汤。饮品则可饮用烈性酒。

།ཤུ་དག་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་གཉིས་དང་། དོང་གྲ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། པི་པི་ལིང་ དང་།ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་མམ། ཡང་ན་རྒྱ་ཤུག་སྐྱུར་པོ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་ཆུའམ། འུ་སུའི་རང་སྐྱུར་རམ། རྒྱ་སྲན་གྱི་ཡུ་ཤའམ། བ་གཅིན་ནམ། ཨ་ས་ཝའི་བཏུང་བའམ། འདི་རྣམས་གང་ ཡང་རུང་བ་ལས་སྐྱོ་མར་བྱས་ཏེ་བླུད་དོ།།སུ་སྐར་ར་མ་ལ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། པ་ལ་ཤ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཟུར་པ་དང་། ར་སྣ་དང་། ཤུ་དག་དང་། པི་པི་ལིང་དང་འདི་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། ། རུ་ར་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། པཊྚ་དྲུག་དང་། ཀད་པ་ལ་དང་། འདི་རྣམས་ཆུ་དང་བསྐོལ་ཏེ་བཏང་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །རོ་ཧི་ཏ་དང་། སེང་ལྡེང་དང་། ཨ་ཤྭདྠ་ཀ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་། ཨརྫུ་ན་དང་། ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ།ཚ་བ་གསུམ་དང་དྲི་བི་ཙ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་ལྡེ་གུར་བྱས་ནས་བཟའ་བའམ། ཡང་ན་ཚ་བ་གསུམ་དང་དུར་བྱིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ་གཏང་བའམ། ཡང་ན་ཆུ་དྲོན་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་ཟོས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ནད་སེལ་ཏོ། །བད་ ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་གསོ་བའི་སྐབས་ལས་འབྱུང་བའི་ཐལ་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་།སྨན་མར་འདིར་ཡང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། །བྲག་ཞུན་གྱི་ཆོ་ག་དང་ཚངས་པས་བཤད་པའི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་ཡང་འདིར་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐྱུ་རུ་རའི་ལྡེ་གུའམ། དྲང་སྲོང་ རི་བྱིས་བཤད་པའི་ལྡེ་གུས་ཡང་སྐབས་འདིར་སྦྱར་རོ།།སྐྱེས་བུ་གང་ཟས་ཟོས་མ་ཐག་སྙིང་གི་ཕྱོགས་སུ་ཟུག་གཟེར་སྐྱེ་ཞིང་ཁ་ཟས་འཇུ་བ་བཞིན་དུ་ཟུག་གཟེར་ཆུང་བ་ལྟར་བྱེད་ན་རུ་རྟ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་གཉིས་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཐང་ ཤིང་དང་།བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོན་དང་སྦྱར་བ་བླུད་ན་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་ན་རེ། གོང་གི་སྨན་ཞོ་གཉིས་ཆུ་སྲང་གསུམ་དང་བསྐོལ་ཏེ་བླུད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཟས་ཞུ་བའི་འོག་ཏུ་རྟག་ཏུ་ཟུག་གཟེར་སྐྱེ་བ་ ལ་ནི།སྣུམ་བའི་སྨན་བཀྲུ་སྨན་ནམ། འབྲས་བུའི་བཀྲུ་སྨན་ནམ། རྩ་བའི་བཀྲུ་སྨན་རྣོན་པོ་བཏང་ངོ་། །དེ་ལ་སྣུམ་པའི་བཀྲུ་སྨན་ནི་སེང་ཕྲོམ་དང་། ནི་ལི་ནི་དང་། ཨེ་རཎྜའི་མར་རྣམས་སོ། །འབྲས་བུའི་བཀྲུ་སྨན་ནི་སཔྟ་ལ་དང་། ཤ་ཁི་ནི་དང་། དན་ཏིའི་ འབྲས་བུ་དང་།བྲ་བན་ཏི་དང་། གིར་ནི་ཀར་ནི་དཀར་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། འབྲ་གོ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། མུ་ར་དང་། དོང་ག་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཀམ་པི་ལ་རྣམས་སོ། །རྩ་བའི་བཀྲུ་སྨན་ནི་དན་ཏི་དང་། ཁྲོན་བུ་དང་འདི་དག་གོ། ། མ་ཞུ་བའི་གནས་ན་རླུང་ཕལ་ཆེར་འཁྲུགས་ཏེ། ཟས་རྒྱུ་བའི་ལམ་བཀག་ནས་ན་བ་ལ་ནི་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པར་བྱ་བ་དང་། སྨྱུང་བར་འདུག་པ་དང་། མ་ཞུ་བ་སྨིན་པའི་སྨན་རྣམས་ཀྱིས་ཞི་བར་བྱའོ། །སྲིན་བུ་ལས་གྱུར བའི་སྙིང་ནད་ལ་ནི་སྲིན་བུ་འཇོམས་པའི་སྨན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསོ་བར་བྱའོ།།སྐོམ་པའི་ནད་གསོ་བའི་སྐོམ་དད་ཆེ་བའི་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཕལ་ཆེར་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་འཇོམས་པའི་སྨན་ཐམས་ཅད་བསྔགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐོམ་པ་ ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱི་ནང་གཉི་ག་ནས་བསིལ་བའི་ཆོ་གས་ལུས་དག་པ་དང་ཞི་བར་བྱའོ།།ཡང་ན་ཆར་པའི་ཆུ་གྲང་མོའམ། །ཆུ་མིག་ལས་བྱུང་བའི་ཆུ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ།

白芷和诃子和两种盐和冬瓜和肉豆蔻和辣蓼和胡椒和炒麦子的灰末，将这些药物研成粉末，用温水或者酸枣等果汁，或者乌梭的自然酸液，或者豆汤，或者牛尿，或者阿萨瓦饮料，用这些任何一种调制成糊状服用。
须诃拉玛拉和诃子和帕拉夏和荜茇和祖巴和拉纳和白芷和胡椒，这些按方法煎煮的汤剂服用有效。
诃子和荜茇和白洋葱和六种帕塔和卡帕拉，这些用水煎煮后服用，功效与上述相同。
罗希塔和紫檀和阿湿缚陀迦和乌东巴拉和阿朱那和尼亚格罗陀，这些煎煮的汤剂中，加入三辛香和得毗遮研成的粉末制成糊状食用，或者三辛香和土茯苓的粉末用水调制服用，或者用温水调制成糊状食用，能治疗痰病引起的心病。
痰病引起的瘤病治疗章节中提到的灰药配方和药油在这里也可以使用。
岩脂的仪轨和梵天所说的长寿仪轨也可以在这里应用。
同样，訶子糊或仙人日比所说的糊剂也可以在这里应用。
如果有人刚吃完食物就在心脏部位产生疼痛，随着食物消化疼痛逐渐减轻，可用茯苓和胡椒和两种盐和升麻和甘草和白洋葱，这些研成粉末用温水调服即可平息。
古代医师们说：上述药物二两与三两水煎煮后服用。
如果在食物消化后经常产生疼痛，应当使用油性泻药或果类泻药或猛烈的根类泻药。其中油性泻药是升麻和尼利尼和蓖麻油。果类泻药是萨普塔拉和夏奇尼和旃提果和普拉班提和白色吉尔尼卡尔尼和葡萄和无花果和胡椒和木拉和冬瓜和三果和甘比拉。根类泻药是旃提和井口等。
如果因消化不良导致风大多发生紊乱，阻碍食物运行通道而疼痛，应当相应地用沐浴净身，以及禁食和使用促进消化的药物来平息。
对于虫病引起的心病，应当用所有杀虫药来治疗。
治疗口渴病中，对所有严重口渴的病症，主要推荐所有能降伏风和胆的药物。
同样，对所有口渴，应当从内外两方面用清凉疗法来净化和平息身体。
或者饮用冷雨水或泉水与蜂蜜调配的饮品即有效果。

།ཡང་ན་བོང་བའམ། བྱེ་མའམ། གྱོ་དུམ་གང་ཡང་རུང་བ་ བསྲེགས་པ་ཆུ་ནང་དུ་བཅུག་ལ་དངས་པར་གྱུར་པ་དང་བླུད་དོ།།ཡང་ན་རྩ་བ་ལྔ་བསྐོལ་བ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་ཤ་ཁ་ར་བཏབ་པའམ། ཡང་ན་རྩཝ་དཱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྩཝའི་རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆུང་ངུ་དང་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ། ཤ་ཁ་ར་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་རབ་ ཏུ་བསྔགས་སོ།།ཡང་ན་འབྲས་ཡོས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱེ་ཆུ་དང་སྐྱོ་མར་བྱས་ཏེ་བླུད་དོ། །ནས་ཁྲལ་ཁྲོལ་ཙམ་དྲུས་ཏེ་ཆན་དུ་བྱས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་། ཤ་ཁ་ར་བཏབ་པ་ཟོས་ན་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་ལ་ཕན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནས་དང་འབྲས་དང་། ཁྲེ་རྒོད་ རྙིང་པ་གང་ཡང་རུང་བ་འོ་མ་དང་ཐུག་པར་བྱས་པའི་ནང་དུ་ཁ་ར་དང་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ།།སྐོམ་དད་ཆེ་བའི་ནད་ཡོད་པས་ནི་ཐོག་མར་ཆུ་གྲང་གིས་ལུས་བཀྲུས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་བསིལ་བའི་སྨན་ཐམས་ཅད་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། འོ་མ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་བཟའ་བ་གྲང་མོའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་། ཤ་ཁ་ར་བཏབ་པ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤ་ཁུའི་ནང་དུ་མར་བསྐོལ་བ་བཅུག་ལ་ལན་ཚྭ་དང་སྐྱུར་མེད་པར་བྱ་སྟེ། བཟའ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་སྲན མུངྒ་ལ་སོགས་པ་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་།འཚོ་བྱེད་སྡེ་བཅུ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་གཡོས་སུ་བྱས་པ་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །གཞན་ཡང་འོ་མ་བསྲུབས་པའི་མར་སར་རམ། སྨན་བསིལ་བག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་བུ་ རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་སྣར་བླུགས་པ་ཡང་རབ་ཏུ་བཟང་ངོ་།།མདོའི་གནས་སུ་བསྟན་པའི་མཁུར་བར་བཅང་བའི་སྨན་འོ་མ་དང་། བུ་རམ་ཆང་དང་། ཁ་རའི་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཁ་སྐམ་པ་དང་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་ལ་ཕན་ཏེ་མཁུར་བར་བཅང་ངོ་། །གཞན་ ཡང་ཚ་བའི་རིམས་ལ་ཇི་ལྟར་བྱུགས་པ་དང་བསྐུ་བ་སྨོས་པ་འདིར་ཡང་སྦྱར་རོ།།མྱ་ངན་དང་མི་དགའ་བ་སྤངས་ཏེ་སེམས་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་བག་བསྟེན་ཏོ། །མཚོ་ཆེན་པོ་དང་མཚོ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་དགའ་བ་བསྟེན་པའམ། དྲན་དུ་གཞུག་གོ། །དེ་ དག་ནི་སྐོམ་དད་ཀྱི་ཆོ་ག་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐོམ་དད་ལ་ནི་ཞོ་བུ་རམ་དང་སྦྱར་བ་བསྔགས་སོ། །ཡང་ན་ལུས་ཉམས་སྟོབས་བསྐྱེད་ཅིང་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྨན་ཤ་ཁུ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་བི་ད་རིའི་སྡེ་ཚན་ བསྐོལ་བ་བསྒྲངས་པ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཨུ་དུམྦཱ་ར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཁ་ར་དཀར་པོ་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཨུ་དུམྦཱ་ར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་ཤ་ཁ་ར་བཏབ་པ་བཏུང་བའམ། ཡང་ན་ཐལ་ ཏྲེས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཁ་རས་བཏབ་པ་བཏུང་བའམ།དེ་བཞིན་དུ་པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་སླེ་ཏྲེས་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཤ་ཁ་ར་དང་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟའོ། །ཡང་ན་མངར་བའི་སྨན་རྒུན་འབྲུམ་ལ་ སོགས་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཤིང་འོ་མ་ཅན་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཤ་ཁ་ར་དང་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་སྦྱིན་ནོ།།ཡང་ན་སྐྱུར་རྩི་ཆེན་པོ་དང་། རྒུན་འབྲུའི་ལྕུག་མ་དང་། ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། ལྕང་མ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་མ་དང་། ཀུ་ཤ་ དང་ཤ་ཀ་ལ་སོགས་པ་རྩ་བའི་རྩ་བ་ལྔ་དང་།ཤིང་མངར་དང་འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་རིམས་ནད་གསོ་བའི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་སྙིང་པོ་ལྔའི་སྨན་རྒུན་འབྲུམ་ལ་སོགས་པ་བསྐོལ་བའམ། སྦྱོར་བ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་བླུད་ན། མཁྲིས་པ་ ལས་གྱུར་པའི་སྐོམ་དད་སེལ་ཏོ།

或者将土块、沙子、或任何陶片烧热后放入水中，待其澄清后饮用。
或者将五种根煮沸后过滤，加入白糖；或者将吉祥草等五种小根煮沸，加入白糖饮用，这是非常推荐的。
或者将炒米等磨成粉末，用水调成糊状饮用。
将大麦稍微炒熟后煮成粥，加入蜂蜜和白糖食用，可治疗口渴。
同样，将大麦、米和陈年野生荞麦任选其一，用牛奶煮成汤，加入糖和蜂蜜饮用，这也是非常推荐的。
对于严重口渴的病人，首先用冷水洗身，然后用所有清凉药材煮成的汤汁，以及以牛奶为基础的冷食，加入蜂蜜和白糖服用。
或者在陆生动物的肉汤中加入煮沸的酥油，不加盐和酸味，与食物一起服用。
或者绿豆等具有清凉功效的豆类，以及以十种救命药为基础烹制的食物也非常推荐。
此外，将新鲜搅拌的牛奶酥油，或煮沸的清凉药汤，或者甘蔗汁任选其一滴入鼻中也非常好。
经典中所说的含服药物，如牛奶、甘蔗酒和糖浆等，对口干和严重口渴有效，可含服。
另外，在热病章节中所述的涂抹和按摩方法在这里也同样适用。
应避免忧愁和不悦，保持愉悦的心情。
应亲近或忆念令人愉悦的大海和小湖等。
以上是治疗口渴的一般方法。
对于风引起的口渴，推荐酸奶与糖调和服用。
或者将能增强体力且具有清凉功效的药物与肉汤调和，或者饮用煮沸后冷却的毕达利类药物的汤剂。
对于胆引起的口渴，饮用乌东巴拉煮汁加入白糖即有效。
或者饮用乌东巴拉煮汁冷却后加入白糖，或者饮用塔拉类药物煮汁加入糖，
同样，帕卢沙卡和塔拉等类药物煮汁加入白糖和蜂蜜也同样有效。
或者将甜味药物如葡萄等煮汁，以及含乳树如尼亚格罗陀等煮汁加入白糖和蜂蜜服用。
或者大酸果、葡萄藤、尼亚格罗陀树、柳树的叶子，以及吉祥草和沙卡等五种根药，甘草等煮成汤汁，
或者如治疗热病章节中所说的五精华药如葡萄等煮汁，这些配方任选其一服用，都能消除由胆引起的口渴。

།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐོམ་པའི་ནད་ལ་ནི་ཐོག་མར་ནིམ་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དེ་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་གོ། །ཡང་ན་བིལ་བ་དང་། འུ་སུ་དང་། རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆུང་ངུ་དང་། དར་བ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། འདི་ རྣམས་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ།།ཡང་ན་ཡུངས་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་། ཤ་ཁ་ར་བཏབ་པ་བཏུང་བའམ། ཡང་ན་མུངྒ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་ལོ་མ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མས་བཏབ་ པ་བཏུང་ངོ་།།གཞན་ཡང་ནས་ལས་བྱས་པའི་ཟན་དང་། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་མཁུར་བར་བཅང་བ་དང་། སྨན་སྣ་ནས་གཏང་བ་དང་ལྡེ་གུ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་ཚ་བའི་བག་དང་བཅས་པ་སྦྱིན་ནོ། །མ་ཞུ་བ་དང་བཅས་པའི་སྐོམ་དད་ཆེ་བའི་ནད་ལ་ནི་གོང་དུ་ སྨོས་པའི་སྦྱོར་བ་རྣམས་བྱ་སྟེ།ཁྱད་པར་དུ་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་ཞི་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་གཞན་ཡང་ཚ་བ་གསུམ་དང་གོ་བྱེ་དང་། ཤུ་དག་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བལ་པོ་སེའུའི་ཁུ་བའམ། ཆུ་དྲོན་ནམ་ཞོ་ག་ཆུ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་ བཏང་ན།སྐོམ་དད་མ་ཞུ་བ་དང་བཅས་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་ནད་པ་ཟས་སྟོབས་ཆུང་ན་ཟས་ཤིན་ཏུ་སླ་བ་དང་། སྐྱོ་མ་གང་ཡང་རུང་བ་དུས་ཚོད་དང་སྦྱར་ཏེ་གཏང་ངོ་། །ངལ་བས་སྐོམ་དད་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ཤ་ཁུའམ་ཤ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བའི་སྐྱོ་མ་བླུད་ དོ།།ཚ་བས་སྐོམ་དད་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་ནས་ཀྱི་ཕྱེའམ། རྒྱ་ཤུག་གི་ཕྱེ་མའི་སྐྱོ་མ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཏིལ་གྱི་ཚིགས་མ་བཏགས་ཏེ་རང་སྐྱུར་དང་སྦྱར་བས་ལུས་ཐམས་ཅད་བསྐུས་ན་ཚ་བ་འཇིལ་ལོ། །ལུས་ཁྲུས་བྱས་པས་སྐོམ་དད་སྐྱེད་པ་ལ་ནི་ཆང་ ངམ་ཆུས་བསྲེས་པའམ།ཡང་ན་བུ་རམ་ཆུ་བླུད་དོ། །ཆང་འཐུངས་པས་སྐོམ་དད་སྐྱེད་པ་ལ་ནི་ཆུ་དང་ཆང་ཕྱེད་མར་བསྲེས་པ་བླུད་དེ། དེ་ནས་ལུས་ཁྲུས་བྱས་ལ་ཟས་སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་དང་ལྡན་པར་སྦྱིན་ནོ། །སྣུམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཟས་རྣོ་ཆེས་པ་ཟོས་པས་མེ་དྲོད་སྐྱེས་ ཏེ་སྐོམ་དད་བྱུང་བ་ལ་ནི་ཆུ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲང་བ་སྦྱིན་ནོ།།སྣུམ་མ་ཞུ་བ་ལས་སྐོམ་དད་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ཆུ་དྲོན་པོ་སྦྱིན་ནོ། །སྣུམ་བག་ཞུ་ནས་སྐོམ་དད་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ཐུག་པ་གར་པོ་བླུད་དོ། །སྣུམ་དང་ལྡན་པའི་ཟས་ཟོས་པ་ལས་སྐོམ་དད་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་སྣོད་ནང་དུ་ཁ་བ་བཅུག་ ལ།དེའི་སྟེང་དུ་བུ་རམ་དང་ཆུ་བླུགས་བཞིན་དུ་བཏུང་ངོ་། །ཟས་ལྕི་བ་ཟོས་པ་ལས་སྐོམ་དད་སྐྱེས་པ་ལ་ནི། ཆུ་དྲོན་པོ་བླུད་དེ་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་གོ། །གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་སྐོམ་དད་སྐྱེས་པ་ལ་ནི། གློ་གཅོང་ལ་ཕན་པའི་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་ཉམས་ སྟོབས་སྐྱེད་པའི་སྨན་ཐམས་ཅད་འདིར་སྦྱར་རོ།།ལུས་རིད་པ་དང་ཉམས་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། ཟས་རྩུབ་པ་ཟོས་པ་ལས་སྐོམ་དང་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་འོ་མའམ་ར་ཤའི་ཁུ་བ་སྦྱིན་ནོ། །སྟོད་དུ་བྱུང་བའི་རླུང་གི་ཉེས་པས་སྐོམ་དད་སྐྱེས་པ་ལ་ནི། ལུད་པ་ཟད་བྱེད་ལ་ཕན་ པའི་སྨན་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ།།ནང་གང་ཡང་རུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐོམ་དད་སྐྱེས་པ་ལ་ནི། འུ་སུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་སྦྲང་རྩི་བཏབ་ལ་བླུད་དོ། །གཞན་ཡང་སྐོམ་དད་ནད་གང་ལས་གྱུར་པ་བརྟགས་ཏེ། དེ་དང་མཐུན་པར་བཏུང་བ་ བྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་བསྔགས་སོ།།གལ་ཏེ་མ་ཞུ་བ་ལས་སྐོམ་དད་སྐྱེས་ཏེ་ཆུ་འགགས་པ་ལས་ལུས་ཤ་ཟད་པར་སྣང་ན། དེ་ནི་ཤི་བའམ་ཡང་ན་ཡུན་རིང་དུ་ན་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་མྱུར་དུ་ཅི་འདོད་པའི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དང་སྨན་བྱིན་ན་དེ་མ་ཐག་སྐོམ་དད་ཞི་བར་ གྱུར་ན་ནད་གཞན་ཡང་གསོ་བར་ནུས་སོ།།གསོ་བའི་གནས་ལས་ལེའུ་དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།

对于由痰引起的口渴病，首先要让病人服用苦楝树煎煮的汤液后催吐。或者用木苹果、茴香、小五根、酸奶、长胡椒等这些药材用水煎煮后服用。或者用芥菜籽煎煮的汤液中加入蜂蜜和白糖后饮用。或者用绿豆、蛇瓜、两种苦楝树叶煎煮的汤液中加入三辛粉后饮用。
此外，还可以用大麦制成的食物，含服药汤，从鼻孔灌入药物，以及涂抹等带有温热性的药物。对于伴有消化不良的严重口渴病，应当采用上述提到的配方，特别要用催吐药来治疗。
同样，其他配方如三辛、诃子、白芷等药物的粉末，用木瓜汤或温水或酸奶清水任何一种调和后服用，能够治愈伴有消化不良的口渴病。如果病人体力虚弱，应当根据时间给予非常容易消化的食物和粥。
对于因疲劳引起的口渴，应当给予肉汤或加糖的粥。对于因热引起的口渴，应当给予大麦粉或枣粉熬制的加糖粥。或者将芝麻磨成粉末与自然发酵的酸味物调和后涂抹全身，可以消除热。
对于因沐浴引起的口渴，应当给予酒或掺水的酒，或者糖水。对于因饮酒引起的口渴，应当给予水和酒各半调和后饮用，然后沐浴，给予带有酸味和盐味的食物。
对于因食用过于辛辣的油腻食物而引起体内热量增加导致口渴的，应当给予天然冷水。对于因油腻食物未消化引起的口渴，应当给予温水。对于油腻食物消化后引起的口渴，应当给予浓粥。
对于因食用油腻食物引起的口渴，应当在容器中放入冰块，在上面倒入糖和水后饮用。对于因食用难消化的食物引起的口渴，应当给予温水后催吐。
对于因肺痨引起的口渴，应当在此使用所有对肺痨有益的食物、饮品和增强体力的药物。对于因身体消瘦、体力虚弱和食用粗糙食物引起的口渴，应当给予牛奶或羊肉汤。
对于因上部风病引起的口渴，应当给予对治疗咳嗽有益的药物与牛奶调和后服用。对于因任何内在原因引起的口渴，应当用茴香煎煮的汤液加入白糖和蜂蜜后服用。
此外，还要观察口渴是由什么病引起的，给予与之相应的饮品是最好的。如果因消化不良引起口渴，导致小便不通，身体消瘦，这种情况会死亡或长期患病。对于这种情况，如果迅速给予想要的食物、饮品和药物，口渴立即得到缓解的话，其他病症也能治愈。
医疗论第六章完。

། །།དེ་ནས་ཆང་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཐོག་མར་སྨན་པས་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་གང་ཤས་ཆེ་བ་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ་དང་ པོ་ཤས་གང་ཆེ་བ་གསོ་བར་བྱའོ།།ནད་གཞི་ཤས་མཉམ་པའི་ཆང་ནད་ལ་ནི། དང་པོ་བད་ཀན་གསོ་བར་བྱ་སྟེ། རིམ་གྱིས་མཁྲིས་པ་དང་རླུང་ཡང་གསོའོ། །དེ་ལྟར་རིམ་གྱིས་གསོ་བ་ནི་དང་པོ་བད་ཀན་གྱི་གནས་སུ་འཁྲུགས་ཤིང་། དེ་ནས་མཁྲིས་པ་དང་རླུང་ ཡང་འཁྲུགས་བས་གསོ་བ་ཡང་དེ་ལྟར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆང་ཉུང་ངུ་འཐུངས་པ་དང་། ཡང་ན་མང་དུ་འཐུངས་པ་དང་ལོག་པར་འཐུངས་པ་ལས་ཆང་ནད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་སྔར་ཆང་གང་འཐུངས་པ་དེ་ཉིད་བླུད་པས་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ཆང་ དང་དུག་གཉིས་ནི་རྣོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་མཉམ་པར་བཤད་མོད་ཀྱི།ཆང་བས་དུག་གི་མཐུ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེའོ། །ཆང་མང་དུ་འཐུངས་པ་ལ་ནི་གང་གི་རང་བཞིན་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བ་དང་། དྲོ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱུར་ཞིང་ཚ་བ་བསྐྱེད་དེ་ཟས་ཀྱི་ བཅུད་མི་འཇུ་བའམ།ཡང་ན་ལོག་པར་འཇུ་སྟེ་རུལ་ཞིང་མྱགས་པར་བྱེད་ལ། དེ་ནས་ཞུ་ཕན་ཆད་ནི་མེའི་དྲོད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ། བསྲེགས་པས་ཞུ་བའི་རྗེས་རོ་ཁ་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། སྐྱུར་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལས་བརྒྱལ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། རྨོངས་པ་དང་། རིམས་དང་། ནང་དུ་ཚ་བ་དང་། མགོ་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ། །ཆང་འཐུངས་པ་ལས་བད་ཀན་འཁྲུགས་ཏེ། རླུང་རྒྱུ་བའི་ལམ་བཀག་པ་ལས་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པའི་ནད་སྐྱེད་དེ། མགོ་དང་རུས་པ་དང་ཚིགས རྣམས་སུ་ན་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་ནི་ཆང་འཐུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ཆང་ནད་དེ་ཞུ་བའི་མཚན་མ་ནི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ཡི་གར་འོང་ཞིང་ལུས་ཡང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཆང་ནད་ཞི་བར་ཤེས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ཟིན་པའི་ཆོ་ག་ ལུས་བཀྲུ་བ་དང་སྣའི་དུད་པ་བཏང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྐབས་འདིར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གོང་དུ་ཟས་ཀྱི་བཅུད་ཚིག་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྐྱུར་དང་ལྷན་ཅིག་ཟས་ཟོས་པར་གྱུར་ན་མྱུར་དུ་རོ་མངར་བར་འགྱུར་ཏེ། ཉེས་པ་འཇུ་བར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་མཆོག་ ཡིན་ནོ།།ཆང་གི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བ་དང་དྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞིའི་གནས་སུ་བསྟན་པ་དང་། དྲོད་སྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མདོའི་གནས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་གོམས་པའི་དབང་ཡིན་པས་ཆང་ནི་ལུས་ཟུངས་སྙོམས་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། ཆང་འཐུངས་ཏེ་འཇུ་བའི་འོག་ཏུ་ནད་འཕྲལ་མི་ལྡང་ཡང་ཕྱིས་ལམ་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་ལྡང་སྟེ། དེ་ལ་ནི་ཞག་བདུན་ནམ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་སྨན་གྱིས་གསོའོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་ཏུ་མ་གསོས་ན་ནི་ནད་ཆེར་འཕེལ་ཏེ་ཚབས་ཆེར་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་ཆང་ནད ལ་སྦྱར་བའི་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་རྣམས་བྱའོ།།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཆང་ནད་ལ་ནི་སྐྱུར་རྩི་ཆེན་པོ་དང་། ད་ཏྲིག་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། ཐ་ཝེ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་སྤ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། སྒེའུ་གཤེར་ དང་ལན་ཚྭ་རྣམ་གསུམ་དང་།འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཟན་ཆང་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་ཞིང་ཐུར་མ་ལ་བསྲེགས་པའི་ཤ་དང་། སྣུམ་དང་བཅས་པའི་ཟན་ཧ་མྲི་ཏ་ཀའི་ཚོད་མ་དང་བཅས་པ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་ཤ་གཙང་མའི་ཁུ་བ་སྐྱུར་བ་དང་ལན་ཚྭ་དང་སྣུམ་དང་བཅས་པ་ བྱིན་ན་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་ཤ་བའི་སྐྱུར་པོ་རྒུན་འབྲུམ་དང་། མདོག་དམར་པོར་བཙོས་པ་དང་། ཨ་མྲ་དང་། ཨ་མྲ་ཏ་ཀའི་འབྲས་བུ་གཤགས་པའི་ནང་གི་ནར་ནར་པོ་དང་སྦྱར་བ་བཟའོ། །གྲོ་དང་སྲན་མ་ཤ་ལས་བྱས་པའི་གཡོས་ཡི་གར་གང་འོང་བ་སྦྱིན་ནོ།

现在讲解治疗酒病的章节。首先医生应当详细观察风等病根哪一个比重大，先治疗比重大的。
对于病根比重相等的酒病，首先应治疗痰，然后依次治疗胆和风。如此依次治疗是因为首先在痰的部位混乱，然后胆和风也混乱，因此治疗也应如此。
由于饮酒过少、过量或错误饮用而生酒病，此时饮用之前所饮之酒即可平息。虽说酒和毒二者在猛烈等性质上相同，但毒的力量远胜于酒。
过量饮酒会使其性质变得极为猛烈和温热。之后会产生酸热，使食物精华不能消化，或错误消化而腐烂发臭，之后消化后火热极大，灼烧后会使消化后味道变苦、咸、酸等，由此会导致昏厥、极度口渴、昏迷、发热、内热和头晕。
由于饮酒使痰混乱，阻碍风的运行通道而生极难忍受的病，头部、骨骼和关节会疼痛，此时饮酒即可平息。
酒病消化的征兆是饮食可口且身体轻盈。如此了知酒病平息后，之后应进行催吐药后的仪轨，如沐浴身体和鼻熏等。
对于上述食物精华被烧的情况，如与酸性食物一同食用，很快会变成甜味，这是具有消化过失能力的最佳方法。
酒的功德如猛烈和温热等在病根处已说明，生热等在经典处已说明，然而由于习惯的缘故，酒是调和身体精华的最佳之物。
饮酒消化后虽然病不会立即发作，但之后会依其他途径发作，此时应用药物治疗七天或八天。如果在这期间未能治愈，病情会加重变得严重，此时应当按照酒病的药物配方进行治疗。
对于风引起的酒病，应服用大酸果、达特里克、枣子、小豆、他韦、拉拉普德、柏子仁、三辛香、水菖蒲和三种盐的粉末与酒糟调和，并食用铁板烤肉和油性食物，以及诃子汤。
或者给予纯肉汤配以酸味、盐和油也有效。或者食用鹿肉酸汤配以葡萄、煮至红色、芒果和诃子果实剖开后的果肉。应给予小麦和豌豆肉制成的可口食物。

། སྒེའུ་གཤེར་གཤགས་པ་དང་། ཤ་ཁུ་སྐྱུར་པོ་དང་སྦྱར་བའི་ཟས་སྦྱིན་ནོ། །བཏུང་བ་ནི་ཆང་ལེགས་པར་སྨིན་པ་ལན་ཚྭ་དང་དྲི་ཞིམ་པ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འམ། སེའུ་འབྲུའི་ཁུ་བ་བླུད་ན། རླུང་ལས་གྱུར་པའི ཆང་ནད་སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། འུ་སུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། དེ་བཞིན་དུ་ཞོ་ག་ཆུའམ། ཚྭའམ། ཆུ་འམ། རང་སྒྱུར་རམ་གང་ཡང་རུང་བ་བླུད་དོ། །གཞན་ཡང་ཏིལ་མར་ལ་སོགས་པས་ལུས་བསྐུ་བྱུག་བྱ་བ་དང་། དྲིལ་བ་དང་། བསྐྲུ་བ་ དང་།གོས་དྲོན་པོ་བགོ་བ་དང་། ཨ་ག་རུའི་བདུག་པས་བདུགས་པ་དང་། ཨ་ག་རུ་དང་། གུར་ཀུམ་གྱིས་བྱུགས་པ་དང་། བུད་མེད་ལང་ཚོ་ལ་བབ་པ་ནུ་མ་དང་བརླ་དང་། སྟ་ཟུར་རྣམས་མཛེས་ཤིང་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་དགའ་བ་བསྐྱེད་ ནུས་པ་སྡུག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྱུད་པ་དང་མཐང་སྦྱར་ཞིང་།བསྐུ་མཉེ་ལ་སོགས་པ་བདེ་བའི་བྱ་བ་སྐྱེས་བུའི་ཡིད་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་དང་བསྟེན་པར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཆང་ནད་ལ་ནི་ཆུ་མང་པོ་སྦྲང་རྩིའམ་ཤ་ཁ་རས་བཏབ་པ་བླུད་དོ། ། ཡང་ན་ཟན་ཆང་བཟང་པོའི་ནང་དུ་སེའུ་འབྲུ་དང་། འབྲ་གོ་དང་། འབའ་ཆ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། པ་རུ་ཤ་ཀ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཁུ་བ་དང་བསྲེས་ལ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་ཕྱེ་དང་ཤ་ཁ་རས་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་སྨན་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་རྒུན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ།ཆང་དང་སྦྲང་རྩིས་བཏབ་པ་བླུད་ན་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཆང་ནད་སེལ་ཏོ། །ཟས་སུ་འབྲས་དྲུག་ཅུ་པ་དང་རི་བོང་དང་གོང་མ་སྲེག་གི་ཤ་དང་། ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། སྲན་མུངྒ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། སེའུ་ འབྲུ་དང་།འདི་དག་ལས་གཡོས་སུ་བྱས་པ་སྦྱིན་ནོ། །བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་འདྲེས་པའི་ཆང་ནད་སྐོམ་དད་ཆེ་ཞིང་ལུས་ཚ་བར་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཆུ་གྲང་མོ་དང་ཆང་མང་དུ་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཆུ་གྲང་དང་བུ་རམ་ཆུ་སྦྱར་བ་བླུད་ལ་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱོ་མ་ ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་རྒུན་འབྲུའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་ན་རབ་ཏུ་ཕན་ནོ།།གལ་ཏེ་མེའི་དྲོད་ཆེ་སྟེ་ཁ་ཟས་མྱུར་དུ་འཇུ་ན་ཉེས་པའི་ལྷག་མ་ཅུང་ཟད་ཡོད་པའི་རྟགས་སོ། །ལུད་པ་ཁྲག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ལ་རྩིབ་ལོགས་གཉིས་དང་ནུ་མ་རྣམས་སུ་ཟུག་ཅིང་ལུས་ཚ་ བ་སྐྱེས་ཏེ་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་།སྙིང་དང་བྲང་རྣམས་སུ་ན་བ་ལ་ནི། སླེ་ཏྲེས་དང་། ག་དུར་དང་། པ་ཏོ་ལ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་བཅའ་སྒ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་བཏུང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་བཟའ་བ་ནི་སྲེག་པའི་ཤ་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའོ། །སྐྱེས་བུ་གང་ཆང་ནད་ ཀྱིས་སྐོམ་དད་རབ་ཏུ་ཆེ་བ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ནི་ནད་གཞི་དང་མཐུན་པར་རྒུན་ཆུ་གྲང་མོ་བླུད་དོ། །བཏུང་བ་དེ་ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན་ར་ཤའི་ཁུ་བ་སྨན་མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་དང་སྦྱར་བའི་བཟའ་བ་སྦྱིན་ནོ།

将芝麻油炒制，与肉汤和酸味调和后食用。饮品则是充分发酵的酒与盐和香料调和后饮用。
或者用五种小根煮汤饮用，或者饮用枣子汤，可以治疗由风引起的酒病。
或者用荜茇和茴香煮汤，或者同样用酸奶清、盐、水、自然发酵物等任何一种饮用。
此外，还要用芝麻油等涂抹身体，按摩，沐浴，穿暖和的衣服，用沉香熏香熏蒸，用沉香和姜黄涂抹。
与年轻女子相拥，她们乳房、大腿和臀部美丽，身体温暖，能引发欢愉，与所爱之人相拥抱，贴身而卧，按摩等舒适之事随心所欲地进行。
对于由胆引起的酒病，要饮用加入蜂蜜或糖的大量水。
或者在上等米酒中加入枣子、葡萄、木瓜、葡萄干、帕卢沙卡这些果汁调和，冷却后加入面粉和糖饮用。
或者用甘味药类葡萄等煮汤，冷却后加入酒和蜂蜜饮用，可以治疗由胆引起的酒病。
食物要给予六十日稻米、兔肉、野鸡肉、哈雷努卡豆、绿豆、诃子、蛇瓜、枣子等烹制的食物。
对于由痰和胆混合引起的酒病，口渴严重且身体发热者，要饮用冷水和大量酒调和，或者冷水和糖水调和后饮用，然后催吐。
之后饮用稀粥等与葡萄汁调和的饮品，效果极好。
如果消化之火太旺盛，食物很快消化，这是病邪残余少许的征兆。
如果咳痰带血，两胁和乳房疼痛，身体发热且口渴严重，心和胸部疼痛，要饮用独活、天门冬、蛇瓜煮汤中任何一种与荜茇一起调和。
之后与野鸡肉一起食用。
如果有人因酒病而极度口渴，这是由风和胆引起的，对此要根据病因饮用冷葡萄汁。
当这种饮品消化后，要给予羊肉汤与甘味药和酸味调和的食物。

།གལ་ཏེ་སྐོམ་ན་ཆང་ཉུང་ངུ་དང་། ཆུ་ མང་དུ་བསྲེས་པ་བཏུང་སྟེ་དེ་ཡང་ར་རོ་བ་བསྲུང་ངོ་།།ཡང་ན་གླ་སྒང་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། འབྲས་ཡོས་དང་། འདི་དག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་འདབ་མ་རྣམ་བཞི་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་སྨན་པ་ཏོ་ལ་དང་། ཨུཏྤ་ལའི་རྩ་བ་བསྐོལ་བ་བཏུང་ བའམ།ཡང་ན་རང་བཞིན་གྱིས་བསིལ་བའི་ཆུའམ་སྦྱོར་བ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་བཏུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་ཆང་མང་དུ་འཐུངས་པས་བད་ཀན་ཟད་པར་བྱས་ལ་མཁྲིས་པ་སྐྱེས་ཏེ། གྲེ་བ་དང་རྐན་དང་མཆུ་སྐམས་ལ་ལྕེ་ཕྱིར་འབྱིན་ཅིང་སྐམ་ལ་མགོ་འཁོར་ཏེ། ས་ལ་འགྱེལ་བ་ ལ་ནི་ནུབ་མོའི་ཆུ་རླུང་གིས་བསིལ་བར་བྱས་པ་ཡོག་དྲོད་ཀྱིས་བྱིན་ནོ།།ཡང་ན་སྐྱུར་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཤུག་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། ད་ཏྲིག་དང་། ཙ་ཏྲ་ཞེས་བྱ་བའི་ལོ་མ་དང་། ཙུག་ཏྲི་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་རྩ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་གོང་མ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མས་ བཏབ་སྟེ་ལྡེ་གུར་བྱས་ལ་ངོ་གདོང་བསྐུས་ན་དེ་མ་ཐག་སྐོམ་དད་ཟློག་གོ།།ཆང་མང་དུ་འཐུངས་པ་ལས་ཁོང་པའི་ནང་དུ་དྲོད་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ཆེར་འཁྲུགས་ནས་ཕྱི་རོལ་པགས་པར་ཚ་བ་མི་བཟད་པ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་བསིལ་བའི་ཆོ་ག་སྣ་ཚོགས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་བསིལ་བའི་ཆོ་ག་སྣ་ཚོགས་བྱས་ཀྱང་ཚ་བ་ཞི་བར་མ་ནུས་ན། རྩ་བའི་ཆོ་ག་བསྟན་པའི་ནང་རོ་ཧི་ཏ་ཞེས་བྱ་བའི་རྩ་ལས་གཏར་ཏེ་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཆང་ནད་ལ་ནི་སྨྱུང་བ་དང་སྐྱུག་སྨན་གཉིས་ཀྱིས་ཞི་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བཅའ་སྒ དང་།ས་ལ་པརྞི་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གྲང་མོ་བླུད་དོ། །སློན་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་ལྟོགས་པར་གྱུར་ན་དུས་སུ་སྦྲང་རྩི་མང་དུ་བླུད་པའམ། ཡང་ན་ཤ་ཁ་ར་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་ཨ་ རིཥྚ་ལས་བྱས་པའི་ཨ་ས་བའི་ཆང་རྙིང་པ་བཏུང་བའམ།ཡང་ན་བུ་རམ་ཆང་བླུད་དོ། །ཡང་ན་སྐྱོ་མ་སྣུམ་མེད་པ་བླུད་དེ་སྦྲང་རྩི་མན་ཆད་གོང་མ་དེ་དག་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་ལ་ལ་ཕུད་དང་། དོང་གྲ་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །ནས་དང་གྲོའི་ཟན་དྲོན་པོ་ཉུང་ཤས་དང་། རྒྱ་སྲན་གྱི་ ཡུ་ཤ་སྐྱུར་དང་།ཚ་བ་དང་ཁ་བའི་སྤོད་བཏབ་པ་མར་ཉུང་ཤས་དང་སྦྱར་བ་ཡིད་ཙམ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་ར་ཤའི་ཁུ་བའམ་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པའི་ཤའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ལ་ཕུག་སྐམ་པོ་དང་། སྟར་བུ་དང་། ད་ཏྲིག་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། འདི་རྣམས་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་གོང་གི་ཟས་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའོ། །ཡང་ན་ཤ་གཏུབས་ལ་དེའི་ནང་དུ་བཅའ་སྒ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཧ་རི་ཏ་དང་། སྒེའུ་གཤེར་གཤགས་པ་དང་། འདི་རྣམས་བཙོས་ལ་ཚོས་པའི་ནང་དུ་རྒྱམ ཚ་ལ་སོགས་པས་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་ཕྱེ་མ་དང་།སྐྱུར་རྩི་ཆེན་པོའི་ཁུ་བ་བཅུག་ལ་ཡང་ཅུང་ཟད་བསྐོལ་ཏེ། དེའི་ནང་དུ་ཀ་རིར་དང་། ཀ་མར་དྷ་ལ་སོགས་པ་ཡི་ག་དབྱེ་བའི་སྨན་བཏབ་སྟེ། ཤའི་རོ་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་མར་དང་བརྔོས་ལ་བག་ཟན་ལེབ་པོའི་ ནང་དུ་བཅུག་སྟེ།བེ་རེག་ཐབས་སུ་བཙོས་ལ་དེ་ལས་མེའི་དྲོད་ཆེ་ཆུང་དང་སྦྱར་ནས་ཅི་རན་དུ་བཟའོ། །བཏུང་བ་ནི་སྦྲང་ཆང་སྐྱོན་མེད་པར་གྱུར་པ་འཐུངས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཆང་ནད་སེལ་ཏོ།

如果口渴，可以饮用少量酒与大量水调和，但要注意避免醉酒。或者可以饮用藏菖蒲、胡椒、炒米等煮成的汤汁，或者四种叶子煮成的汤汁，或者饮用药草patola和莲花根煮成的汤汁，或者饮用天然凉水，或者饮用以上任何一种调配。
另外，由于饮酒过量导致痰消耗殆尽而生胆汁，喉咙、上颚和嘴唇干燥，舌头伸出且干燥，头晕目眩倒地者，应当用夜晚的凉风吹拂，并给予温暖。
或者用五种酸性物质，即枣子、胡椒、da trig（一种果实）、ca tra叶子和cug tri ka根，将后两者的汁液与前三者的粉末调和成膏，涂抹在面部，立即可止渴。
由于饮酒过量导致体内产生大量热量，血液和胆汁剧烈翻腾，外表皮肤产生难以忍受的热感者，应当采用各种降温方法。
如果采用各种降温方法后仍无法平息热感，应当按照根本疗法所说，从名为rohita的脉中放血。
对于痰引起的酒病，应当通过禁食和催吐两种方法来治疗。
此外，可以饮用藏菖蒲、sala parni、ba la ka、kanda kari等任何一种煮成的凉汤。
如果在醉酒后感到饥饿，应当适时多饮蜂蜜，或者给予白糖和蜂蜜的调和物。
或者饮用由arista制成的陈年asava酒，或者饮用糖酒。
或者饮用无油的稀粥，在以上所有从蜂蜜开始的调配中都要加入葱和冬虫夏草。
给予少量温热的大麦和小麦饭，以及绿豆汤加入酸味、辛辣和苦味调料，再加入少许酥油调和。
或者在山羊肉汤或陆地动物肉汤中加入干萝卜、star bu、da trig、patola、三辛香、胡椒等充分调配后与上述食物一起食用。
或者将肉切碎，加入藏菖蒲、na le sham、ha ri ta、切碎的生姜等煮熟，在熟肉中加入盐等八味调料粉末和大酸汁，再稍微煮一会儿，然后加入ka rir和ka mar dha等开胃药，当肉味消失后加入酥油拌匀，放入扁平面团中，用be reg方法烤制，根据火候大小适量食用。
饮料方面，饮用无瑕疵的蜂蜜酒可以治愈由痰引起的酒病。

།ཁ་ན་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་ཁ་རུ་ཚ་དང་། གོ་སྙོད་དང་། ད་ཏྲིག་དང་། སྟར་བུ་དང་། འདི་རྣམས་ཆ་མཉམ་པ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་འདི་དག་གསུམ་ཁ་ར་དཀར་པོ་ཕྱེད་ཕྱེད་དང་། ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་ནི་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་ཕྱེ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་རྒྱུན་སྲང་དག་པ་དང་། མེའི་དྲོད་སྐྱེས་པ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཆང་ནད་སེལ་ཏོ། །རྩུབ་པ་དང་དྲོ་བས་ལུས་བསྐུ་ཞིང་དྲིལ་ལ་ཁྲུས་བྱ་ཞིང་ཟས་སྨྱུང་བ་བྱས་ན། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཆང་ནད་མྱུར་དུ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་བུད་མེད་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འདུག ལ།ནུབ་མོ་གཉིད་མ་ལོག་པར་ཉལ་པོ་ཅུང་ཟད་ཙམ་སྤྱད་པར་བྱས་ན། བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བའི་ཆང་ནད་མྱུར་དུ་སེལ་ཏོ། །དེ་ཡན་ཆད་ནད་གཞི་སོ་སོའི་གསོ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་འདུས་པ་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ནད་གཞི་འདུས་པའི་དབྱེ་བ་ རྣམ་པ་བཅུ་ཡོད་དེ།ལྷག་མ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྟག་གོ། །དེ་ལ་ཤིང་ཚ་དང་། ནཱ་ག་པུཥྤ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། གོ་སྙོད་དང་། འུ་སུ་དང་། པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། མ་དུ་ཤ་ཀ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཁ་ ར་དཀར་པོ་དང་།འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཀ་པིད་ཏའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བཏགས་ཏེ། ག་པུར་གྱི་དྲིས་བསྒོས་པ་འཐུངས་ན། ཆང་ནད་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་ཞིང་ཡི་ག་འབྱེ་ལ། མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཆང་ནད་ཀྱིས་ཡང་ན་ནི་ སྙིང་འཁྲུག་པར་བྱེད་ལ།ཡང་ན་ལུས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བས་ན་ཆང་ནད་ལ་སེམས་དགའ་བར་གྱུར་པའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །ཆང་ནད་ལ་ལུས་དག་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་སློན་ཁྲུས་ལ་སོགས་པ་གསོ་བའི་དཔྱད་སྣ་ཚོགས་བྱས་ཀྱང་ཞི་བར་མ་གྱུར་ ཏེ།བད་ཀན་ཟད་ཅིང་ལུས་ཉམ་ཆུང་ལ་རིད་ཅིང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེར་སྐྱེས་པ་ནི་ཆང་ནད་ཀྱིས་ལུས་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལུས་ཟུངས་ཉམས་བར་བྱས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ནི་འོ་མ་བླུད་ན་ལུས་མྱུར་དུ་འཕེལ་བར་བྱེད། ཇི་ལྟར་དཔྱིད་ ཀྱི་དུས་སུ་ཤིང་ལ་ཆར་བབ་ན་འཕེལ་བ་བཞིན་དུ་འོ་མ་འཐུངས་པས་ཀྱང་ལུས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་འོ་མས་ལུས་ཟུངས་འཕེལ་བ་ཡིན་ན་ཡང་ཆང་དང་མི་འཕྲོད་པས་འོ་མ་ནི་ཉུང་ངུ་བཏུང་ངོ་། །ནད་ཚབས་ཆེ་བ་ལ་འོ་མ་ནི་མང་དུ་བླུད་ལ་ཆང་ནི་རིམ་ གྱིས་ཉུང་དུ་སྦྱིན་ནོ།།ལུས་འཇོམས་བྱེད་དང་། ལུས་སྐེམ་བྱེད་ཀྱི་ཆང་ནད་ཀྱིས་གཟིར་བར་གྱུར་པ་ལ་ནི་མར་དང་འོ་མའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོར་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ཁྲུས་དང་བསྐུ་བྱུག་དང་། ལུས་དྲིལ་བ་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་རླུང་ལ་ཕན་པའི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་ བ་སྦྱིན་ནོ།།ཆང་རན་པར་འཐུངས་ན་ནི་ཆང་ལས་གྱུར་པའི་ནད་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནས་ཚོད་ཅི་ཙམ་བཏུང་བའི་སྦྱོར་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ལེགས་པར་འཐུངས་ན་ནི་བདེ་བ་འབའ་ཞིག་སྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ལྷའི་སྨན་པ་ཐ་སྐར་གྱི་བུ་གཉིས་ཀྱིས་ཆང་ འཐུངས་པས་ནི་གཟི་མདངས་བསྐྱེད་པ་དང་།དབྱངས་ཅན་གྱི་བུས་འཐུངས་པས་ནི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་འཐུངས་པས་ནི་ནུས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཁྱབ་འཇུག་གིས་འཐུངས་པས་ནི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། མེ་ ཏོག་མདངས་ཀྱིས་འཐུངས་པས་ནི་གཞན་ལ་བལྟས་པ་ཙམ་གྱིས་རྨོངས་པ་མེད་པའི་མཐུ་ཐོབ་པ་དང་།སྟོབས་ལྡན་གྱིས་འཐུངས་པས་ནི་སྐྱེས་བུའི་དོན་གྲུབ་པ་དང་། མདོའི་ནོར་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་དུས་སུ་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཆང་རང་ཉིད་ཀྱང་འཐུངས་ལ་སྲེག་ བླུགས་ཀྱང་ཆང་དང་བྱེད་དོ།

白砂糖、岩盐、茴香、达特里克、星布，这些等量，以及桂皮、豆蔻、诃子这三味各用白砂糖的一半量配合，称为八支散。适量服用可以清净肠胃、生发体温、消除痰湿引起的酒病。
用粗糙温热之物涂摩身体并沐浴，同时节食，可以迅速消除痰湿引起的酒病。或者与有欲望的女子同处，夜晚不睡觉而稍作房事，可以迅速消除痰湿偏重的酒病。
以上讲述了各种病因的治疗，现在讲解复合病因的治疗。其中复合病因分为十种，其余也要相应观察。
取桂皮、那伽布施巴、胡椒、诃子、茴香、乌苏、帕卢夏卡、马度夏卡、豆蔻、糖树、白砂糖等研成粉末，用迦比他果汁调制，再以龙脑香熏制后饮用，可以平息一切复合性酒病，开胃并生发体温。
酒病或者会使心烦乱，或者会损害身体。因此对酒病要施行令心愉悦的治疗。
对于酒病，即使用沐浴等各种医疗方法清净身体，仍未痊愈，痰湿耗竭而身体虚弱消瘦，风胆增盛，这就是所谓酒病损害身体，即损害身体精华。对此饮用牛奶可以迅速增长体力。如同春季降雨使树木生长一样，饮用牛奶也能使身体增长丰盈。
虽然牛奶能增长身体精华，但因与酒不相宜，故应少量饮用。病情严重者应多饮牛奶，逐渐减少饮酒。
对于被损害身体和消瘦身体的酒病所折磨者，用酥油和牛奶的软膏涂抹可以平息。然后沐浴、涂抹、按摩后，再给予对风有益的饮食。
适量饮酒则不会产生酒病，现在讲解饮酒的适量配比。若善于饮用则只会产生快乐。这是怎样的呢？天医二子饮酒能生光彩，辩才天子饮酒能生力量，帝释饮酒能生威力，遍入天饮酒能生无量光明，妙光饮酒能获得仅以目视他人就不迷惑的能力，力天饮酒能成就人的目的，在名为'海宝'的祭祀时，婆罗门们自己饮酒也用酒做火供。

།སྔོན་གྱི་དུས་སུ་ཆང་གི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་ཐམས་ཅད་འདུས་ནས་སྨན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཅུག་སྟེ་བཀང་ནས་ཡོངས་སུ་བསྲུབས་པ་ལས་དེའི་ནང་ནས་ཐོག་མར་ཁྱབ་འཇུག་གི་ཆུང་མ་ལག་རྨི་དང་། ཟླ་བ་དང་བདུད་ རྩི་རྣམས་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ།།རྒུན་ཆང་དང་། སྦྲང་ཆང་དང་། སྦྱར་བའི་ཆང་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཆང་དང་། བུ་རམ་གྱི་ཆང་དང་། ཨ་ས་ཝའི་ཆང་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཀྱང་ར་རོ་བའི་ནུས་མཐུ་ཀུན་ལ་ཡོད་དེ་རང་བཞིན་མི་འདོར་རོ། །སྨད་འཚོང་མ་ལ་འགྱིང་འགྲོས་ ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཆང་འཐུངས་ན་མིང་དང་མཐུན་པར་སྒེག་པར་སྟོན་ཏོ། །བུད་མེད་རིགས་མ་ཡང་ཆང་འཐུངས་ན། ངོ་ཚ་མེད་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྟོན་ཏོ། །ཆང་འཐུངས་ན་ནི་ཐུབ་པ་རྣམས་ཀྱང་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཕྲོགས་སོ། ། ཆང་འཐུངས་པའི་རྒྱུས་ནི་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱང་ཁྲོ་གཉེར་དང་སྨིན་མ་གཡོ་བར་བྱེད་ལ། མཛུབ་མོས་གཞན་ལ་སྡིགས་པར་བྱེད་ཅིང་། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་གནོད་པ་སྦྱིན་པ་ལྟར་སྟོན་ཀྱང་གཉི་ག་ལ་སྙིང་དགའ་བར་ནི་མཚུངས་སོ། །ཆང་འཐུངས་ན་ལྷའི་བུ་མོ་རྣམས་ཀྱང འདོད་པ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་རོ།།ཆང་འཐུངས་ན་ནི་སྐྱེས་བུ་གཡུལ་དུ་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱང་རྩ་བཞིན་སྲོག་འདོར་བར་བྱེད་ཅིང་རྩོད་པ་འཕེལ་བ་དང་། །ཆང་མང་དུ་བསྟེན་པས་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་དེ་ལ་སྲེད་ཅིང་ཆོག་མི་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །མྱ་ངན་དང་། སྐྱོ་བ་དང་། མི་དགའ་བ་ དང་།འཇིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དགའ་འདུན་དང་། དགའ་སྟོན་ཆེན་པོ་དང་། སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཆང་མེད་པར་མཛེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཆང་འཐུངས་པའི་དབང་གིས་སྡུག་ཅིང་ཡིད་དུ་ འོང་བ་མང་པོ་དང་བྲལ་བ་དྲན་ནས་ངུ་བ་ཡང་ཡོད།མི་མཛའ་བ་དང་ནི་མཛའ་བར་འགྱུར་ལ། མཛའ་བ་དང་ནི་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཆང་འཐུངས་བའི་སྐྱེས་བུའི་བློ་ལ་ནི་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་ཡང་བརྙས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། ཆང་འཐུངས་པའི་རྒྱུས་ནི་ གཞན་ལ་གཏན་དུ་མེད་པ་རང་རིག་པ་བདེ་བའི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་མཛའ་བར་འགྱུར་ལ། འབྲེལ་པ་ཡང་ལྷག་པར་འབྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཆང་བྱིན་ན་ནི་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། དྲི་ཟ་དང་། སྲིན་པོ་དང་མི་རྣམས་ཀྱང་ དགའ་བ་དང་།མགུ་བ་དང་། ངག་གི་ལམ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཆང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་འཐུངས་ན་ནི་ནད་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ཚིལ་རྒྱས་པ་དང་། རླུང་དང་བད་ཀན་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཆང་ཚུལ་བཞིན་དུ་འཐུངས་ན་ནི་ཉེས་པ་ཆེན་པོ་ ལས་ཀྱང་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ།།ལུས་ཀྱི་ནད་གཞན་ཡོད་པ་ལ་ནི་ཆང་སྤང་བར་བྱའོ། །ཆང་ནད་མ་ཡིན་པ་ནད་གཞན་ལ་ནི་ཆང་སྐྱོན་མེད་པའི་ནང་དུ་སྨན་ཚོགས་དང་སྦྱར་བ་ཐང་ལ་གནས་པ་དང་གྲོང་ལ་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཤ་ལེགས་པར་བཏགས་པ་ཆང་དང་ ལྷན་ཅིག་བཏུང་ངོ་།།ཆང་འབའ་ཞིག་ནི་གནོད་དེ་མི་འཇུའོ། །སྒོག་སྐྱ་དང་ཤ་དང་ཆང་དུ་སྦྱར་བས་ནི་རླུང་ནད་མི་བཟད་པ་འཇོམས་ཀྱི། སྒོག་སྐྱ་ཉི་ཚེས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆང་ནི་ཟུག་རྔུ་ཁོང་དུ་ལུས་པ་དབྱུང་བ་དང་། ཐལ་སྨན་རྣོན་པོའི་ལས་དང་། མེ་བཙའ་ལ་ སོགས་པའི་ལས་བྱེད་ཀར་བླུད་དོ།།ནད་པ་དམ་དུ་བཟུང་ལ་མཚོན་དབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱས་ན་སྨན་པའི་བྱ་བ་ལས་ཤིན་ཏུ་སླ་བར་འགྱུར་རོ། །ཆང་ནི་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། ཡི་ག་འབྱེ་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། ངལ་བ་སེལ་བ་དང་། ནད་མེད་ཅིང་ སྟོབས་འཕེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།

在古时候，在酒的大海中，所有的天神和非天聚集在一起，放入所有的药材，充满后搅拌，从其中首先出现了遍入的妻子吉祥天女、月亮和甘露。
葡萄酒、蜂蜜酒、调配酒、甘蔗酒、糖酒、阿萨瓦酒等，都具有令人醉酒的力量，本性不会改变。
妓女被称为'有妖娆步态者'，饮酒后便如其名般展现妩媚。
即使是良家妇女饮酒后，也会变得无耻，心性改变。
饮酒后，即便是圣者也会被欲望夺走心智。
因为饮酒的缘故，女人们会皱眉、动眉，用手指威胁他人，对某些人表现出伤害的样子，但双方内心都同样欢喜。
饮酒后，即使天女也会变得贪恋欲望。
饮酒后，即使是上战场的勇士也会轻易舍弃生命而增长争斗。
多饮酒后，日后也会对其贪恋而不知满足。
不会被忧愁、厌倦、不悦和恐惧所压制。
聚会、大型庆典、游园等活动若无酒则不显美好。
有些人因饮酒而想起与许多可爱悦意之人分离而哭泣。
与不喜欢的人成为朋友，与朋友反目成仇的事也有。
饮酒之人的心智，即便对天帝释也会生起轻蔑，因饮酒的缘故，也能体验到他人永远无法获得的自知之乐。
此外，会与人亲近，关系也会更加疏远。
若施予酒，天神、非天、夜叉、乾闼婆、罗刹和人类都会欢喜、满意，言语交流增多。
若不当饮酒则会生病，会增长肥胖、引起风病和痰病。
若如法饮酒，则能从大过失中解脱。
对于身体有其他疾病者应当戒酒。
对于非酒病的其他疾病，可在无害的酒中配以药材，以及山居和城居生物的肉末与酒一同饮用。
单独饮酒则有害且难以消化。
大蒜与肉和酒调配可以降伏难忍的风病，仅服用大蒜则不能如此。
酒可用于拔除体内留存的刺痛、服用猛烈的碱性药物、施行灸疗等时饮用。
紧紧抓住病人进行拔刺等治疗时，医者的工作会变得非常容易。
酒是生起体温、开胃、消除忧愁和疲劳、无病且增长力量的最佳之物。

།དེ་བས་ན་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་སྲོག་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་ཆང་རན་པར་བཏུང་བར་བྱའོ། །བསྟེན་པ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཆང་འདི་ལས་ ལྷག་པ་མེད་དོ།།ཐོག་མར་ཆང་འཐུངས་པ་ནི་དང་པོར་ཁྲུས་བྱས་ལ་ལྷ་དང་བྲམ་ཟེ་དང་བླ་མ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །རང་གི་ལས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱས་ནས་འཁོར་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་ཆང་འཐུངས་ཏེ། ས་གཞི་ཆུའམ། ཆུ་དྲི་དང་ལྡན་པས་ཆག་ཆག་བཏབ་ལ་ཟས་ བཟའ་བའི་བཀད་སར་སོང་སྟེ།སྟན་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་བདེ་བར་བཏིང་ནས་མི་སྲུན་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་བསལ་ཏེ། མཛའ་བཤེས་དང་། གཡོག་འཁོར་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་རང་གི་སྙན་པ་སྒྲོགས་པ་རྣམས་དང་། ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདུག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་བུད་མེད་གཞོན་ནུ་ འཇོ་སྒེག་དང་ལྡན་པ་དག་རོལ་མོ་སྙན་པའི་སྒྲ་དང་ལྷན་ཅིག་གར་དང་གླུ་ལེན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པ་དང་།བུད་མེད་དེ་དག་གི་ལུས་ལ་དྲིལ་བུ་གཡེར་ཀའི་སྒྲ་དང་བཅས་པ་དང་། རྨ་བྱ་ལ་སོགས་པའི་གར་དང་། སྐད་སྙན་པར་སྒྲོགས་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཟ་འུག་ ལ་སོགས་ཁ་དོག་དུ་མ་དང་ལྡན་པའི་གོས་བགོ་ཞིང་གསེར་ལས་བྱས་པའི་རྒྱན་ནོར་བུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྤྲས་པས།ལུས་སྤུད་པའི་བུད་མེད་ཐུབ་པའི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་གཡོ་བར་བྱེད་པ་དང་། རི་དགས་ཀྱི་མིག་ལྟར་འགུལ་ཤིང་རྩེ་བའི་མིག་གིས་ལྟ་ ཞིང་སྙིང་དུ་སྡུག་ལ།དེ་ཡང་ཕྱུག་པོའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་ནུ་མ་རྒྱས་པ་དང་། རོ་སྨད་ལྕི་བའི་འགྲོས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། གདོང་ཟླ་བ་ལྟ་བུའི་བུད་མེད་རྒན་པོ་ཡང་དྲེགས་པ་སྐྱེད་པ་དང་། གཞན་པའི་སེམས་ཀྱང་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པ་སྐྱེད་ནུས་པ་དང་། བུད་ མེད་དར་ལ་བབ་ཅིང་ལུས་སྲབ་པ་ཆང་གིས་དྲེགས་པ།རང་བཞིན་གྱིས་འཇོ་སྒེག་ཅན་དག་ཕན་ཚུན་ཆང་ལ་སོགས་པ་འབྲིམ་ཞིང་དེ་ཡང་རླུང་ཡབ་དང་པདྨའི་ལོ་མ་ལ་སོགས་པས་བསིལ་བར་བྱས་པའི་ཆང་མཐོང་ན་ཡང་དེ་ལ་ཆགས་པ་སྐྱེས་ན། འཐུང་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་ ཆང་གི་དབང་དུ་སེམས་འགྲོའོ།།ཆང་དེ་ཡང་ཙུ་ཏའི་མེ་ཏོག་དང་། གླ་རྩི་དང་། སྣ་མའི་མེ་ཏོག་དམར་པོས་བསྒོས་ལ་ཤེལ་ཕོར་གྱི་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ་མཛེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ལྷའི་ལུས་བཞིན་དུ་སྣང་ངོ་། །ཆང་འཐུངས་པའི་དུས་སུ་དང་པོར་བལ་བུའམ། སུག་ སྨེལ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱེ་མའམ།གོང་དུ་སྨོས་པའི་ན་ཚོད་གནས་པར་བྱེད་པའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཆང་འདོད་པའི་སྐྱེས་བུས་ས་ཕྱོགས་ཞལ་ཞལ་བྱས་པའི་སྟེང་དུ་ཆང་གི་ནང་དུ་ཆུ་ཅུང་ཟད་དང་བསྲེས་ལ་བཏུང་སྟེ། དྲན་པ་དང་བློ་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུས་མི་ཆེ་ མི་ཆུང་བར་རན་པར་རྟག་ཏུ་སྤྱད་དེ།དེའི་འོག་ཏུ་ཟས་ཀྱི་བྱ་བ་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་དང་ཉེ་བར་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། ཐོག་མར་བུད་མེད་ལ་བླུད་དེ། བུད་མེད་དེས་ཀྱང་ཆང་གི་ནང་དུ་དྲི་ཞིམ་པོས་བྱུགས་པའི་གདོང་དང་། ཨུཏྤ་ལ་ཁ་ཕྱེ་བ་ལྟ་བུའི་མིག་གིས་བལྟས་པས་བུང་ བ་མང་པོས་ཆང་འཐུང་བ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་བརྙན་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པར་སྣང་བའི་ཆང་དེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ།འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་བསྟོད་བཞིན་དུ་འཐུངས་ན། དེའི་འོག་ཏུ་ཟས་ཟ་བའི་བཀད་སར་སོང་སྟེ། སྨན་པ་མཁས་པས་མདུན་དུ་བཞག་ལ་ཟས་བཟའ་བར་ བྱ་སྟེ།འདིར་ཡང་ཤ་དང་། སྣུམ་ཁུར་དང་། མར་དང་། སྒེའུ་གཤེར་དང་། ཧ་རི་ཏ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་ལྡན་པར་ཟས་བཟའོ། །གསང་ནན་དུ་སྐྱོགས་གཉིས་སམ་གསུམ་ཉུང་བ་བཏུང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བུད་མེད་ལ་ཕོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།

因此，伟大的人物们为了保护自己的生命应当适量饮酒。对于那些享用和修习的人来说，在享受和共同修习的法中，没有比这酒更殊胜的了。
最初饮酒时，应先沐浴，向神灵、婆罗门和上师顶礼。完成自己的事务后，与所有眷属一起饮酒，用水或带香水洒扫地面后，前往用餐处。
铺设宽大舒适的座垫，驱离不驯良之人，与亲朋好友及令人愉悦、赞颂自己的仆从眷属一起就座。
或者与年轻妇女一起，她们具有妩媚风情，伴随着悦耳的音乐声歌舞，极其美丽，身上佩戴铃铛发出声响，如孔雀般舞蹈，发出悦耳的声音。
此外，她们身着各种颜色的衣服，饰以各种金制珠宝装饰，装扮华丽的女子能够搅动智者的心，以鹿眼般灵动顽皮的眼神观看，令人心生喜爱。
她们出身富贵，乳房丰满，下身沉重地行走，面如明月的女子使老者也生傲慢，能使他人心生贪恋。
年轻苗条的女子因酒而傲慢，天生妩媚，互相斟酒，用扇子和莲叶等物使酒变凉，即便只是看到也会生起贪恋，更何况饮用，心会为酒所控。
那酒用瞻波花、麝香和红色睡莲花熏制，盛在水晶杯中，美丽得如同欲界天人之身。
饮酒时，先吃槟榔或豆蔻等粉末，或前述的保持年轻的药膏，之后想要饮酒的人在洒水的地面上，将酒与少许水调和后饮用。
有记忆力和智慧的人应当经常适量饮用，既不多也不少。之后应当享用精心准备的食物，首先让女子饮用。
女子以香水涂抹面庞，以盛开的青莲花般的眼睛观看，如同许多蜜蜂饮酒般美丽的景象，将酒倒入三个器皿中，在众人赞颂中饮用。
之后前往用餐处，在医生面前进食。这里应当食用肉类、油、酥油、酸奶、黄丹等以及含盐的食物。
秘密地饮用两三勺少量的酒，这是为了能与女子亲近。

དབེན་པར་ཆུང་མ་དང་ལྷན་ཅིག་སོང་སྟེ། ཆུང་མ་པང་པར་བཞག་ལ་རྐང་ལག་གིས་དམ་དུ་འཁྱུད་པ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་ལས་རྔུལ་འབྱུང་ཞིང་བ་སྤུ་ལྡང་ལ་ནུ་མ་འགུལ་བར་སྣང་སྟེ། དེ་མ་ཐག་ཆང་བླངས་ལ་བུད་མེད་ལ་བླུད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མ་བླུད་ན་ནི ཁྱིམ་ཐབ་ཀྱི་བདེ་བ་ཅི་ཞིག་མྱོང་སྟེ།ཕལ་ཆེར་སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་པས་དམྱལ་བ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་ཆང་དེ་ཡན་ཆད་མཆོག་གི་གཟུགས་དང་ལྡན་པས་བུད་མེད་དེས་འཐུངས་པ་དང་། དེའི་ལྷག་མ་དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དྲི་ཞིམ་པ་དང་ལྡན་པ་པདྨ་རཱ་ག་བཞུས་པ་ལྟ་ བུའི་མདོག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་འདོད་པ་ཟིན་ཏེ་དུབ་པ་དང་ཆང་ཉུང་ཟད་བཏུང་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཆང་མངས་ན་ནི་གཟི་མདངས་ཉམས་པས་ཆང་མང་དུ་འཐུང་བ་སྤང་ངོ་། །དེ་ནས་བདེ་བར་ཉལ་བར་བྱའོ། །ཆང་བཏུང་བའི་ཚུལ་ དེ་ལྟར་བྱས་ན།ཆོས་དང་དོན་འདོད་པས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་སྙིང་པོ་མེད་པའི་འཁོར་བ་ན་བདེ་བའི་མཆོག་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱས་པའི་རིམ་པ་དེ་ཡང་ལྷ་རྣམས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུས་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་ན་ནི་ཕོངས་པས་ཉམ་ ཐག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་གདུངས་ནས་ནོར་བུ་འབུད་ཅིང་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེས་བུ་འཇུངས་པ་དག་ནི་གཞན་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་པ་དག་ལ་སྨོད་ཅིང་བདག་ཉིད་ལ་འབྱོར་པ་ཡོད་ན་ཡང་མི་སྤྱོད་པ་དག་ནི་གཞན་གྱི་ནོར་བསྲུང་བའི་མཛོད་དང་མཚུངས་ སོ།།འོན་ཀྱང་རིམ་པ་དེ་ལྟར་ཆང་འཐུངས་ན་ཚེ་ལ་ཕན་ཞིང་དབང་པོ་རྣམས་སུ་ཡུལ་བསྐམས་ཏེ། རང་དགར་འགྲོ་བ་ལས་རྒྱལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོ་ག་དེ་དག་ནི་ནོར་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཆང་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་དང་ཕན་པ་རན་པར་སྦྱར་ཏེ། དེ་ཡང་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་སེམས་མི་འཁྲུལ་བའི་ཚོད་ཀྱིས་བཏུང་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མི་ལ་ཆང་བླུད་པ་ནི་དང་པོར་བསྐུ་བྱུག་དང་ལུས་དྲིལ་བ་དང་ཁྲུས་བྱས་ལ་བཟའ བ་ནི་སྣུམ་དང་དྲོ་བ་བཟུང་ངོ་།།བཏུང་བ་ནི་ཆང་བཏུང་བ་དང་། བྱུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོས་ལ་བླུད་དོ། །མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་མི་ལ་ནི་བསིལ་བའི་སྦྱོར་བ་སྣ་ཚོགས་དང་། མངར་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་བཅས་པའི་ཟས་དང་ཆང་གི་བཏུང་བ་བྱིན་ན་ཡང་ལུས་ཉམས་ པར་མི་འགྱུར་རོ།།བད་ཀན་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མི་ལ་ནི་ནས་དང་གྲོ་ལ་སོགས་པ་དྲོ་བའི་ཟས་དང་། སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པའི་ཤ་ན་ལེ་ཤམ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱོར་བའི་ཟས་དང་ཆང་བཏུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕལ་ཆེར་རླུང་ནད་ལ་ཕན་པའི་ཆང་ནི་བཏགས་པ་ལས་ བྱས་བའི་ཆང་དང་བུ་རམ་ཆང་ཕན་ནོ།།མཁྲིས་པའི་ནད་ལ་ནི་རྒུན་ཆང་ཆུ་ཅུང་ཟད་དང་བསྲེས་པ་བླུད་དོ། །བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་ནི་རྒུན་ཆང་ངམ་ཨ་རིཥྚའི་བཏུང་བའམ་སྦྲང་ཆང་བཏུང་ངོ་། །བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བའི་ནང་ལ་ནི་སྔར་ཆང་བླུད་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ཟས་བཟའོ། །མཁྲིས་ པ་ཤས་ཆེ་བ་ལ་ནི་ཆང་འཐུངས་ལ་དེ་མ་ཐག་ཟས་བཟའོ།།རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ལ་ནི་ཟས་ཕྱེད་ཟོས་ནས་ཆང་བཏུང་ངོ་། །ནད་གཞི་མཉམ་པ་ལ་ནི་ཅི་དགར་བཏུང་ངོ་། །དེ་ལ་གཞན་ཡང་མྱོས་པའམ་བརྒྱལ་བའི་ནད་ལ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་འཇོམས་པའི་སྨན་གཏང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བརྒྱལ་བ་ལ་ནི་ནད་གཞི་གང་ལས་གྱུར་པ་བརྟག་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་མཁྲིས་པ་བརྟག་པར་བྱའོ།

独处时与妻子同往，将妻子置于膝上，用手足紧紧拥抱，女子身上流汗，汗毛竖立，乳房颤动，立即取酒给女子饮用。
若不如此饮用，夫妻之乐有何体验，大多伴随痛苦如同地狱。
如此饮用上等美酒，女子饮用后，其剩余之酒亦极为芳香，如同熔化的红宝石般色泽。
之后欲望得到满足而疲惫时，应少饮酒。若饮酒过量，则会失去光彩，故应避免饮用过量。然后安然入睡。
如此饮酒之法，不会损害法、义、欲，在无实质的轮回中得到最上安乐。
如此饮酒之次第，是具有天人福报之人所为，否则将因贫困而痛苦，之后心生忧恼而失去珍宝。
吝啬之人诽谤他人享受，即使自己富有也不享用，如同守护他人财富的库藏。
然而按此次第饮酒有益寿命，诸根干涸，胜过随意而行。
这些仪轨是有财者所行。因此应适量配制有益之酒，大德者们应在不失正见、心不迷乱的程度饮用。之后应当断除。
另外，对风性之人饮酒，首先应涂油按摩沐浴，食用油腻温热之食。饮用酒时，应以香料调制后饮用。
对胆性之人，应给予各种清凉配制品、甜味、油腻之食及酒饮，身体也不会受损。
对痰性之人，应食用大麦、小麦等温热之食，以及陆地动物肉、石榴等配制之食物和酒。
其中主要对风病有益之酒是糯米酒和糖酒。
对胆病应饮用掺少许水的葡萄酒。
对痰病应饮用葡萄酒或阿里斯塔酒或蜂蜜酒。
对痰性偏重者，应先饮酒后进食。
对胆性偏重者，饮酒后立即进食。
对风性偏重者，食用一半食物后饮酒。
对三素平衡者，可随意饮用。
此外，对醉酒或昏迷病，应施用降伏风胆之药，对昏迷者应观察是由何种病素所致，尤其要观察胆病。

།བརྒྱལ་བ་དང་མྱོས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་བསིལ་བའི་བྱུག་པས་བསྐུ་ཞིང་ནོར་བུ་ཆུ་ནང་དུ་བཅུག་པའི་ཆུས་གཏོར་ཏེ་རླུང་ཡབ་ཀྱིས་གཡབ་པོ། རྒུན་འབྲུམ་དང་། བུ་རམ་ཤིང དང་།འབྲ་གོ་དང་། ཏང་པལ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཁུ་བ་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བ་ཁ་རས་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བ་བཏུང་བའམ། ཡང་ན་ཤ་ཁུའམ་མུངྒའི་ཡུ་ཤ་གང་ཡང་རུང་བའི་སེའུ་འབྲུ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །བཟའ་བ་ནི་འབྲས་དྲུག་ཅུ་པ་དང་། འབྲས་དམར་པོ་དང་། ནས་ལས་གཡོས་སུ་བྱའོ། །གཞན་ཡང་སྨན་འཚོ་བྱེད་ཀྱི་སྨན་མར་དང་། དགེ་བའི་སྨན་མར་དང་། ཏིག་ཏ་ཆེན་པོའི་སྨན་མར་དང་། སྲང་བའི་སྨན་མར་དང་། འདི་དག་གང་ཡང་རུང་བ་འམ། ཡང་ན་ཙིཏྲ་ཀ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་བྲག ཞུན་ཡང་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་སྦྱར་བའམ།ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་ཤ་ཁ་རས་བཏབ་པའམ། དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་བླུད་ན། མྱོས་པ་དང་བརྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །མྱོས་པ་དང་བརྒྱལ་བ་ཤུགས་དྲག་ཏུ་ཞེན་པ་ལ་ ནི་ཁ་སྣའི་དབུགས་འགགས་པའམ།ཡང་ན་མིའི་འོ་མ་བཏུང་བའམ། ཡང་ན་སྣ་ནས་བླུགས་པ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་པདྨའི་རྩ་ལག་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའམ་ཡང་ན་ཨ་རུ་ར་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་བྱི་ཚེར་བ་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ག་དུར་དང་སྦྲང་རྩིའམ། སྦྱོར་བ་འདི་དག་གང་ཡང་རུང་བའི་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་ཟོས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ན་ལེ་ཤམ་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་རུས་པ་དང་། རྐང་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པ་ཆུ་གྲང དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན།མྱོས་པ་དང་བརྒྱལ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྐྱུ་རུ་ར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའམ། ཡང་ན་ཨ་རུ་རའི་ཁུ་བ་དང་། མར་བསྐོལ་བའི་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། །ནད་གཞིའི་སྟོབས་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གོང་མའི་ཆོ་ག་རྣམས་མྱོས་པ་དང་།བརྒྱལ་བ་རྣམས་ལ་ཅི་རིགས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སློན་ཁྲུས་ལ་སོགས་པ་ལས་རྣམ་ལྔ་དང་། གཏར་གས་ཁྲག་དབྱུང་བ་ཡང་རབ་ཏུ་ཕན་ནོ། །གཞན་ཡང་སེམས་བརྟན་པར་བྱ་ཞིང་ཤེས་པ་ཡུལ་ལ་ མ་ཆགས་པར་བྱའོ།།མྱོས་པ་དང་བརྒྱལ་བ་ཚབས་ཆེ་བ་ལ་ནི། སྙིང་སྟོར་གྱི་སྨན་དུ་བཤད་པ་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བ་ལ་སོགས་པ། དུག་གིས་མྱོས་པའི་སྦྱར་སྨན་དག་གིས་གསོ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྙིང་སྟོར་གྱི་ནད་ལ་ནི་མྱུར་དུ་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བའི་སྣ་སྨན་བཏང་བ་དང་། མིག་སྨན་ རྣོན་པོ་བླུགས་པ་དང་།དུད་པ་རྣོན་པོ་བརྔུབ་པ་དང་། སྨན་རྣོན་པོའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་མཁུར་བར་བཅང་བ་དང་། སེན་མོའི་ནང་དུ་ཁབ་བཙུགས་ཏེ་ཚར་གཞུག་པ་དང་། འདི་དག་བྱས་ན་སྙིང་སྟོར་གྱི་ནད་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་སྐྲ་འབལ་བ་དང་། ལུས་མེས་ བསྲེགས་པ་དང་།སོས་བཅད་པ་དང་། སྲོག་ཆགས་སྡིག་པའི་སོས་འདེབས་སུ་གཞུག་པ་དང་། སྒེའུ་གཤེར་ལ་སོགས་པ་ཚ་བའི་ཁུ་བ་དང་། སྐྱུར་བའི་བག་དར་བ་ལ་སོགས་པ་ཁར་བཅད་དུ་གཞུག་པ་དང་། ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་ལུས་ལ་བརྡར་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ ལྟར་རྣ་བའི་སྨན་དེ་དག་གིས་སད་དེ་འདུ་ཤེས་རྙེད་ནས།སྒོག་སྐྱའི་རང་གི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཁ་ཟས་ནི་ཚ་བ་གསུམ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། སྐྱུར་རྩི་ཆེན་པོའི་གེ་སར་དང་བཅས་པར་ཟས་བྱིན་ནས། དེ་ནས་རྒྱུན་སྲང་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ། ཟས་ཡང་བ་དང་། རྣོ་བ་ དང་།ཚ་བ་དང་དྲོ་བའི་བག་སྦྱིན་ནོ།

对于所有昏厥和醉酒的人，应当涂抹清凉的药膏，并用浸泡过宝石的水洒水，用扇子扇风。将葡萄、甘蔗、大麦、檀香等的汁液与牛奶煮沸后过滤后饮用。
或者将甘味类药物与牛奶一同煮沸饮用，或者用肉汤或绿豆汤任何一种与芝麻混合后饮用。
食物应当用六十日稻、红稻和大麦来烹饪。
此外，还可以使用养生药酥、吉祥药酥、大苦药酥、称量药酥等任何一种，或者用枳椇与牛奶调配，或者用胡椒和石蜜按照精华提取法配制，或者用三果与酥油、蜂蜜和肉汤过滤后服用，使用这些任何一种都能平息所有醉酒和昏厥。
对于醉酒和昏厥症状严重的人，应当处理鼻口呼吸阻塞，或者饮用人乳，或者从鼻子灌注都有效果。
或者用莲花茎、胡椒和蜂蜜调配，或者用诃子与蜂蜜调配，或者用蒺藜与蜂蜜调配，或者用天门冬与蜂蜜调配，这些任何一种制成糊状服用都有效果。
或者将岩兰草、枣核、姜黄、水晶和龙花等研磨后与冷水调配饮用，可以消除醉酒和昏厥的病症。
或者用余甘子煮汁与酥油一同煮沸，或者用诃子汁与酥油煮沸后取其纯酥油饮用都有效果。
根据病因的强弱程度，对醉酒和昏厥者适当使用上述方法。
同样，沐浴等五种疗法和放血疗法也非常有效。
此外，还要稳定心神，使意识不执著于境。
对于醉酒和昏厥症状严重的人，应当用治疗心晕病的非常猛烈的药物等，用治疗中毒醉酒的配方药物来医治。
对于心晕病，应当迅速使用非常猛烈的鼻药、使用猛烈的眼药、吸入猛烈的烟气、含服用水调配的猛烈药粉、在指甲内刺入针使其疼痛，这些方法可以平息心晕病。
或者拔头发、用火烧身体、咬牙、让蝎子蜇咬、用姜汁等热性液体和酸性发酵物等堵住口腔，用芥末擦拭身体。
用这些刺激性的药物使其苏醒恢复意识后，让其饮用韭菜自身的汁液。
食物应当加入三辛香、盐和大酸性花蕊一起食用，然后为了使脉搏恢复正常，应当给予清淡、辛辣、热性和温性的食物。

།སད་མ་ཐག་ཏུ་ངོ་མཚར་གྱི་གཏམ་དང་། འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་དྲན་དུ་གཞུག་པ་དང་། གཉེན་བཤེས་སྡུག་པའི་གཏམ་ཐོས་པར་བྱ་བ་དང་། བལྟར་གཞུག་པ་དང་། རོལ་མོའི་སྒྲ་དང་། གླུ་སྐད་དྲག་ཏུ་བླང་བ་དང་། རྩོལ་བ་མང་དུ་བྱེད་དུ་གཞུག་པ་དང་། སློན་ཁྲུས་བྱ་བ་དང་། དུ་བ་བརྔུབ་པ་དང་། ཁྲག་དབྱུང་བར་བྱ་སྟེ། དྲན་པ་སླར་རྙེད་པར་གྱུར་ན་ཡང་སྙིང་མི་སྟོར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བསྲུང་བར་བྱ་སྟེ། ཆོ་ག་གོང་མ་རྣམས་རྟག་ཏུ་བྱའོ། །གསོ་བའི་གནས་ལས་ཆང་ནད་གསོ བའི་ལེའུ་བདུན་པ་རྫོགས་སྷོ།། །།དེ་ནས་གཞང་འབྲུམ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་གཞང་འབྲུམ་གསོ་བའི་དུས་སུ་དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་དང་། སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་། དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་། དུས་མཉམ་པ་དེ་དག་ནི་སྤྲིན་མེད་པའི་དུས་ཞེས་བྱ སྟེ།དེ་དག་གི་ཚེ་རབ་ཏུ་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པར་བྱས་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཟས་ཡང་བ་དང་། ཉུང་བ་བྱིན་ནས་ཉམ་ཧ་ཅང་ཡང་མི་ཆུང་བའི་སྐབས་སུ་གསོ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་བཤང་གཅི་བྱས་ལ་ཁྲུས་ལ་སོགས་པ་གཙང་སྦྲ་ཡང་བྱ་སྟེ་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་ པས་བདེ་ལེགས་བརྗོད་ནས་སྤང་ལེབ་ཀྱི་ཁྲིའམ།མིའི་པང་པར་ནད་པ་གན་རྐྱལ་དུ་བཞག་ལ་ཉི་མའི་ཕྱོགས་སུ་རྐུབ་བསྟན་ཏེ། རྐེད་པའི་ཕྱོགས་མཐོང་བར་བྱས་ལ། སྒྱིད་ཁུང་གཉིས་ལས་རས་ཀྱིས་དྲངས་ལ་རྐེད་པ་ནས་དམ་དུ་བཅིངས་ལ་དྲང་པོར་བཞག་སྟེ། རྐུབ་ ཀྱི་ནང་མར་གྱིས་བསྐུས་ནས།དེ་ནས་ཆ་སྤྱད་མར་གྱིས་ཡང་བསྐུས་ཏེ་ནང་དུ་དལ་གྱིས་བཏང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ནང་དུ་ཆ་སྤྱད་ཀྱིས་ཕྱིན་པ་དང་། ནད་པས་ཕྱིར་བཙིར་ལ་མི་གཙང་བ་ཡོད་ན་བཏོན་ཏེ། དེ་ནས་མཚོན་རས་འཇམ་པོས་དཀྲིས་ལ་གཞང་འབྲུམ་མནན་ཏེ། སྨན་ པས་མདོའི་གནས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ།གཞང་འབྲུམ་འཛག་པ་ལ་ནི་ཐལ་སྨན་གྱིས་བསྲེག་པར་བྱའོ། །སྐམ་པོ་ལ་ནི་ཐལ་སྨན་ནམ་ལྕགས་བསྲེགས་པས་བསྲེག་གོ། །གཞང་འབྲུམ་ཚབས་ཆེ་བ་ལ་ནི་བཅད་ནས་བསྲེག་གོ། །དེ་ལྟར་ཟིན་པ་དང་ཆ་སྤྱད་ བཀྲོལ་ལ།དེ་ནས་ནད་པ་དེའི་རྐུ་བ་དང་རོ་སྨད་མར་གྱིས་བསྐུའོ། །གལ་ཏེ་གཞང་འབྲུམ་མང་དུ་ཡོད་ན་ཡང་ཞག་བདུན་བདུན་ནས་རེ་རེའི་ཆོ་ག་གོང་ལྟར་བྱའོ། །དུས་གཅིག་ཏུ་ནི་མི་བྱའོ། །དེ་ནས་རླུང་མེད་པའི་ཁང་བར་བཞག་སྟེ། ཆོ་ག་རིམ་པ་ བཞིན་བྱའོ།།གཞང་འབྲུམ་དུ་མ་ཡོད་པ་ལ་ནི་དང་པོ་གཡས་ཕྱོགས་ན་ཡོད་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་གཡོན། དེ་ནས་རྒྱབ། དེ་ནས་མདུན་གྱི་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆོ་ག་བསྲེགས་པ་ལེགས་པར་གྱུར་ན་རླུང་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། ཟས་ཡི་གར་འོང་བ་དང་། མེའི་ དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་།ནད་ལེགས་པར་ཞི་བ་དང་། མདོག་དང་སྟོབས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མཚོན་དང་ཐལ་བའི་ལས་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་ཆུ་སོར་ཟུག་གཟེར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན། བ་སྤྲུ་བ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། ཨ་ག་རུ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། འདི་རྣམས་ ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་པས་ལྟེ་བའི་འོག་ཏུ་བསྐུ་བར་བྱའོ།།ཅི་སྟེ་བཤང་གཅི་འགགས་པར་གྱུར་ན། སྨན་ར་སྣ་དང་། ཨ་ལམ་བུ་པ་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་། གཟེ་མ་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། གནྡྷ་སུ་ར་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ ལ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དུ་བྱ་སྟེ།ཐོག་མར་རྒྱབ་དང་། རྐེད་པ་དང་། རྐུབ་དང་བརླ་བྲག་ཏུ་མར་གྱིས་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་ཁུས་བླུགས་པ་དང་། རོ་སྨད་སྨན་ཁུའི་ནང་དུ་གཞུག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་བཅས་པའི་འོ་མའམ། ཡང་ན་ཏིལ་མར་གྱིས་གོང་མ་བཞིན་དུ་བླུགས་པ་དང་། རོ་སྨད་གཞུག་གོ།

醒来后应当讲述令人惊奇的故事，使其回忆过去的事情，让其听闻亲友的言语，让其观看，让其听闻音乐声和高声歌唱，让其多做运动，沐浴，吸入烟气，放血。即使恢复记忆，为了不再失去心智，也要保护他，经常按照上述方法进行。医疗篇治疗酒病第七章完。
下面讲解治疗痔疮的章节。关于治疗痔疮的时间，在初春月、晚秋月、晚夏月这些无云的时节，此时应当先用温水沐浴使身体清洁，然后给予适量轻淡的食物，在体力不太虚弱时进行治疗。
首先大小便后要沐浴等保持清洁，由婆罗门等人祝福后，让病人仰卧在平板凳或他人膝上，臀部朝向太阳方向，使腰部可见，用布带从两腿根部拉起并在腰部紧系，保持身体平直。在肛门内涂抹油脂，然后在器具上也涂抹油脂后缓慢插入。
器具插入后，病人用力挤压，如有污物则排出。然后用柔软的布包裹住痔疮按压，医生按照经典所述方法，对于渗出性痔疮用灰药烧灼，对于干燥性痔疮用灰药或烧红的铁器烧灼，对于严重的痔疮则先切除后烧灼。
完成后取下器具，然后在病人臀部和下身涂抹油脂。如果有多处痔疮，则每七天治疗一处，按上述方法进行，不可同时治疗。之后将病人安置在无风的房间内，按顺序进行治疗。
对于多处痔疮，先治疗右侧，然后是左侧，接着是后方，最后是前方。如果按此方法烧灼治疗成功，就会出现风气顺行、食欲良好、产生体温、病情平息、面色和体力恢复等情况。
如此用刀具和灰药治疗后，如果小便时出现疼痛，应当将茅草、飞蓟、生姜、沉香、檀香等磨成细粉，用水调成糊状涂抹在脐下。
如果大小便阻塞，应当将萝卜、阿兰布巴、蓖麻、芝麻、茅草、甘露子等一起煎煮，温热适度，先在背部、腰部、臀部和大腿内侧涂抹油脂，然后注入药汁，并将下身浸入药液中。或者用具有平息风的药物配合牛奶，或者用芝麻油，按上述方法注入并浸泡下身。

།ཡང་ན་རྟུག་པ་འགགས་པ་ལ་ནི་རླུང་ལ་ཕན་ཞིང་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། དུར་བྱིད་དང་། རྒྱ་སྣེའུ་དང་། ཨུ་པོ་ད་ཀ་དང་། ཙུ་ཙུ་ཀ་པརྞི་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཚོད་མ་ཞོ་དང་ཞོ་ག་ཆུ ལས་གཞི་བླངས་པ་དང་།གོང་མའི་སྣུམ་དང་བཅས་པའི་ཟས་བཟའོ། །དེ་ལ་གཞང་འབྲུམ་ལ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་བའི་ཚ་བ་ནི་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ཡང་རླུང་དང་ཅུང་ཟད་འདྲེས་པར་ཡོད་དོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ཀྱི་མཚན་ མ་ནི་གཞང་ཕྱིར་འབྱུང་ཞིང་ཕྱི་ས་དང་།འཕྱེན་འགགས་པ་དང་། གཡའ་བ་དང་། ན་བ་དང་། སྐྲང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་བི་ལ་བའི་རྩ་བ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཡ་བཀྵ་ར་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། འདི་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་ བས་གཞང་འབྲུམ་ལ་བཀྲུ་ཞིང་བླུགས་སོ།།ཡང་ན་སྦྲུལ་དང་། བྱི་ལ་དང་། རྔ་མོ་དང་། ཕག་རྒོད་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཞག་གིས་བསྐུ་ཞིང་བླུགས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཟན་གྱིས་གླན་པའི་དུགས་དང་། ཆུ་ལུམས་ཀྱི་དུགས་བྱ་བའམ། ཡང་ན་དུགས་ཀྱི་ཆོ་གའི་ སྐབས་སུ་བསྟན་པ་རྣམས་འདིར་སྦྱར་རོ།།ཡང་ན་ཏིལ་མར་དང་། མར་དང་། ཆུ་དང་། ཕྱེར་སྦྱར་བའི་ཟན་དྲོན་གྱིས་དུགས་བྱའོ། །ཐོག་མར་སྣུམ་གྱིས་བསྐུས་ལ་དེ་ནས་དུགས་བྱའོ། །ཡང་ན་ར་སྣ་དང་། སྤ་མའི་འབྲས་བུའམ། ཤི་ཀྲུའི་ལོ་མའམ་ དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་བཏགས་པའི་ཏིལ་མར་དང་ཟན་དུ་བྱས་པས་དུགས་བྱའོ།།རྐའི་རྩ་བ་དང་། ཤ་མའི་ལོ་མ་དང་། མིའི་སྐྲ་དང་། སྦྲུལ་གྱི་པགས་པ་དང་འདི་རྣམས་མར་དང་བསྲེས་པའི་དུད་པས་བདུགས་ན་གཞང་འབྲུམ་ལ་ཕན་ནོ། །དེ་ བཞིན་དུ་ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་།བྲི་ཧ་སྟི་དང་། བྱིའུ་རུག་པ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འདི་རྣམས་མར་དང་སྦྱར་བའི་དུད་པས་བདུག་གོ། །ཡང་ན་ཀུ་བ་ཁ་བོའི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་འཇམ་པོ་བཏགས་པ་འབྲས་ཀྱི་རང་སྐྱུར་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་རེང་བུར་བྱ་སྟེ་གྲིབ་སྐམ་དུ་ བྱས་ནས་རྐུབ་ནས་ཡར་བཅུག་ན་གཞང་འབྲུམ་འབྱིན་ཏོ།།ཡང་ན་ཀུ་བ་ཁ་བོའི་མྱུ་གུ་དང་། རྩ་བ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། འོལ་མ་སེ་དང་། སུ་ར་སྣ་དང་། ཀུཤྨནྡའི་ས་བོན་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པ་གོང་མ་བཞིན་དུ་ལྡེ་གུར་བྱས་ལ་ བཅུག་ལ་གཏང་ངོ་།།ཡང་ན་སུ་དྷཱ་ཀྵི་ར་དང་། ཡུངས་མར་སྦྱར་བས་བྱུགས་པའམ། ཡང་ན་ཁྱིམ་བྱའི་རྟུག་པ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འོལ་མ་སེའི་འབྲས་བུ་འདི་རྣམས་བཏགས་ལ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུས་ན་ཡང་ཕན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཟུར་པ་དང་། པྲི་ ཡང་ཀུ་དང་།ཏ་མ་ལའི་རུས་པ་དང་། ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། རུ་རྟ་དང་། བསེ་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་དང་། སྤངས་མ་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། ལ་ཕུག་གི་ས་བོན་དང་། ལོ་མ་དང་། ཀ་ར་བཱི་ར་དང་། ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང་། ཤིང་ པི་ལུའི་རྩ་བ་དང་།བིལ་བའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། སུ་དྷཱ་ཀྵི་ར་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བཏགས་ཏེ་ལྡེ་གུར་བྱས་པས་བསྐུས་པའམ། ཡང་ན་རུ་རྟ་དང་། ཤི་རི་ཤའི་ས་བོན་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་། བུ་རམ་དང་། ཨརྐའི་ལོ་མ་དང་ འབྲས་བུ་གསུམ།འདི་རྣམས་ཀྱི་ལྡེ་གུས་བསྐུས་ན་གཞང་འབྲུམ་རྩ་ནས་འབྱིན་ཏོ། །ཡང་ན་ཨརྐའི་ལོ་མ་དང་། སུ་དྷཱ་ཀྵི་རའི་ཤིང་དང་། ཀུ་བ་ཁ་བོའི་ལོ་མ་དང་། ཀ་རཉྫ་ཕ་ལ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པ་རའི་གཅིན་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་གཞང་ འབྲུམ་སེལ་བའི་མཆོག་གོ།།ཡང་ན་ཨ་ནུ་བ་ས་ནའི་སྨན་པི་པི་ལིང་ལ་སོགས་པའི་ལྡེ་གུ་བྱས་པ་བསྐུས་ན་ཡང་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ།

或者对于大便阻塞，有益于风病且能生热的，杜尔比德和印度槐豆和乌波达卡和楚楚卡帕尔尼，以上这些蔬菜与酸奶和酸奶清水为基础，配以上述油脂的食物食用。
对此，痔疮中没有由胆引起的热症。即便有，也是与风稍微混合的。
由风和痰引起的痔疮病的症状是：痔核外露和大便，排泄阻塞，瘙痒，疼痛，肿胀。对此，用毕拉瓦根和枳椇和硝石和茜草和芝麻油，这些按规定煮成的汤液清洗和灌注痔疮。
或者用蛇和猫和骡子和野猪，这些的脂肪涂抹和灌注。
之后用糊状敷料热敷，或用温水热敷，或者在热敷仪轨章节中所说的在此应用。
或者用芝麻油和酥油和水和面粉调制的温热糊状物热敷。首先涂油然后热敷。
或者用拉斯纳和斯帕玛果实或希克如叶，以上任何一种磨成粉与芝麻油调成糊状热敷。
用阿卡根和沙玛叶和人发和蛇皮，这些与酥油混合熏烟熏制对痔疮有益。
同样，用阿输甘陀和比利哈斯提和茄子和胡椒，这些与酥油混合熏烟熏制。
或者用白库巴种子和嫩芽磨细与米醋调制成药膏制成条状，在阴凉处晾干后从肛门向上插入可除痔疮。
或者用白库巴嫩芽和根和炒麦灰和乌尔玛赛和苏拉斯纳和葫芦种子，这些磨细如前制成药膏插入使用。
或者用苏达克希拉和芥子油混合涂抹，或者用家鸡粪和胡椒和乌尔玛赛果实这些磨细与牛尿调制的药膏涂抹也有益。
同样，用祖尔巴和普利扬古和多摩罗骨和蟹和诃子和茜草和贝树果实和斯庞玛和希克如和萝卜种子和叶和夹罗毗罗和楝树叶和毕卢树根和毕拉瓦根和阿魏和苏达克希拉，这些一起磨细制成药膏涂抹，
或者用茜草和合欢种子和胡椒和岩盐和糖和阿尔卡叶和三果，这些的药膏涂抹可从根本去除痔疮。
或者用阿尔卡叶和苏达克希拉树和白库巴叶和卡兰札果实，这些磨细与山羊尿调制涂抹是去除痔疮的最佳方法。
或者涂抹阿努巴萨那药如胡椒等制成的药膏也极为推荐。

།བྱུག་པའི་སྨན་དེ་དག་གིས་ཞི་བར་མ་ནུས་ན། བྱུག་པའི་སྨན་དེ་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བས་བསྐུས་ན་རབ་ ཏུ་ཕན་ནོ།།བདུག་པ་དང་བྱུག་པ་དང་བསྐུ་བའི་སྨན་གཏོང་བའི་དུས་སུ་ནད་ཁྲག་མ་རུངས་པ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་ན་གཞང་འབྲུམ་དེ་ལས་ཁྲག་བྱུང་ན་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཁྲག་གཟགས་ཀྱང་མ་བྱུང་ཞིང་སྐྲངས་པ་དང་། སྲ་བའི་གཞང་འབྲུམ་རྣམས་ལ་ ནི་སྲིན་བུ་པད་པ་དང་།མཚོན་ཁབ་རྩེ་གཤིབས་པས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །གྲང་དྲོ་དང་སྣུམ་རྩུབ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་གཞང་འབྲུམ་ཞི་བར་མ་ནུས་ན། ནད་ཁྲག་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་སྨན་པས་གོང་མ་ལྟར་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །ཡང་ན་ཁ་ཟས་གཞན་ མི་བཟའ་བར་འོ་མ་བསྲུབས་པའི་དར་བའི་ནང་ཙི་ཏྲ་ཀའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པ་ཉི་ཚེ་འཐུངས་ན་གཞང་འབྲུམ་སེལ་ཏོ།།སྨན་ཀོ་བི་དྷ་རའི་རྩ་བ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དར་བ་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ལ་དེ་ཞུ་ཙམ་ན་ཟས་ཕན་པ་རྣམས་ཟོས་ན་གཞང་འབྲུམ་ལ་ཕན་ནོ། །གང་གི་གཞང་འབྲུམ་ སྐྲང་ཞིང་ཟུག་པར་ན་ལ་མེའི་དྲོད་ཆུང་བ་ལ་ནི་སྐྲན་གྱི་ཆོ་གར་བཤད་པའི་ཤིང་ཀུན་ལ་སོགས་བའི་ཕྱེ་མ་ཟོས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་དར་བ་བཏུང་བའམ།ཡང་ན་བུ་རམ་དང་ཨ་རུ་ར་སྦྱར་བ་བཟའོ། །ཡང་ན་ཨ་རུ་ར་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤིང་ ཤུན་དང་།འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་དུག་མོ་ཡུངས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། སུ་ར་ན་དང་། འདི་རྣམས་གོང་མའི་ཆས་འོག་མ་ཆ་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱིས་བསྐྱེད་ལ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ ལན་ཚྭ་རྣམ་གསུམ་དང་།ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། སྟར་བུ་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོན་དང་སྦྱར་ནས་བཏང་ངོ་། །ཡང་ན་བི་ལ་དང་། ཀ་པིད་ཏ་དང་། ནས་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་དར་བ་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། ཏིང་ཀུམ་ཚ་དང་། ནས་ཕྱེ་དང་དར་བ་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་བ་ལ་ད་ཀ་དང་། ནས་ཕྱེ་དང་དར་བ་སྦྱར་བ་འདི་དག་གི་སྐྱོ་མ་གང་ཡང་རུང་བ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་སྤ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་དར་བ་དང་ལྡན་པར་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་ཟླ་བ་གཅིག གི་བར་དུ་ཤིང་པི་ལུའི་འབྲས་བུ་བཟའ་སྟེ།དེའི་འོག་ཏུ་དར་བ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་ཉིན་མཚན་དུ་ཟས་དང་མ་འདྲེས་པར་དར་བ་ཅི་འདོད་པར་བཏུང་ངོ་། །ལུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་མེའི་དྲོད་ཆུང་བ་ལ་ནི་དར་བ་ཉི་ཚེ་སྤྱད་དོ། །སྨན་པས་དུས་དང་ཉམས་སྟོབས་ཀྱི་བྱེ་ བྲག་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ཞག་བདུན་ནམ་བཅུའམ།ཟླ་བ་དྲུག་གམ་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་དར་བ་འབའ་ཞིག་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཕྱེ་དང་དར་བ་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་དར་བ་འཐུངས་ཏེ་ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན་དར་བ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་རྒྱམ་ཚ་དང་བཅས་ པར་སྦྱིན་པར་བྱའོ།།དེ་ནས་དར་བ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་འབྲས་ཆན་བཟའ་སྟེ་འཚལ་ནན་དུ་འོ་མ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་མུངྒའི་ཡུ་ཤ་དང་། ཤ་ཁུ་དར་བ་དང་སྦྱར་བ་དང་། འབྲས་ཆན་ཚོད་ཟིན་པར་བཟའོ། །དེ་ལ་སྨན་པས་ནད་གཞི་དང་མེའི་སྟོབས་བརྟགས་ལ་ དར་བའི་བྱེ་བྲག་གསུམ་གཏང་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་མར་མེད་པའི་དར་བ་རྩུབ་པ་དང་། སྣུམ་ཕྱེད་ཙམ་ཕྱུང་བ་དང་། མར་མ་ཕྱུང་བ་དང་དར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཅི་རིག་པར་སྦྱར་རོ།

如果涂抹的药物不能平息，则应将这些涂抹药物与芝麻油适当熬煮后涂抹，会非常有效。
在熏、涂、擦药物的时候，如果病血变得不好等情况，痔疮出血时会产生舒适感。
如此即使放血也未出血，而且肿胀、坚硬的痔疮，应用蚂蟥或用针尖反复放血。
如此采用冷热和油涩等方法后痔疮仍未平息，是有病血的缘故，医生应如前所述放血。
或者不吃其他食物，只喝搅拌的酸奶中加入吉达迦粉，可以消除痔疮。
药物柯比达拉根磨成粉与酸奶调服，待消化时食用有益的食物，对痔疮有效。
对于痔疮肿胀疼痛而火力弱的，应食用如肿瘤法中所说的诃子等粉末，之后饮用酸奶，或者食用糖和诃子的混合物。
或者诃子、毕达迦、吉达迦、芥子树皮等的粉末与酸奶一同饮用。
或者芥子、胡椒、吉达迦、苏拉那等，这些按上品比下品各增加一半量研磨成粉，与酸奶一同服用。
或者三种盐、三辛、诃子、枳实等的粉末与温水调服。
或者毕拉、柯比达、大麦等的粉末与酸奶调服，或者荜茇、丁果盐、大麦粉与酸奶调服，或者巴拉达迦、大麦粉与酸奶调服，这些汤剂任选一种服用都有效。
或者斯巴麻果、诃子、吉达迦等与酸奶一同饮用。
或者一个月内食用毕卢果，之后饮用酸奶。
或者昼夜不与食物混合，随意饮用酸奶。
对于体力和火力弱的，只服用酸奶。
医生应了解时间和体力的差别，七天或十天或半月或六个月期间只服用酸奶。
或者将粉末和酸奶调成糊状服用。
或者饮用酸奶，待消化时给予以酸奶为基调制的汤加盐。
然后食用以酸奶为基调制的米饭，最后饮用牛奶。
或者绿豆汤和肉汤与酸奶调和，适量食用米饭。
对此医生应观察病基和火力，施用三种酸奶：无酥油的粗糙酸奶、取出一半油脂的酸奶、未取出酥油的酸奶，这三种酸奶根据情况调配。

།དེ་ལ་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ལ་དར་བ་ལེགས་པར་ སྦྱར་ན།འཕྲལ་དུ་ཞི་བར་བྱེད་ཅིང་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། དར་བ་དེ་ནི་སའི་སྟེང་གི་རྩ་བ་ལ་ཕོག་ན་ཡང་རྩ་བ་ནས་སྲེག་པར་བྱེད་ན་གཞང་འབྲུམ་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེ་ལྟར་དར་བས་རྒྱུན་སྲང་རྣམས་དག་པར་བྱས་ནས་ཟས་ཀྱི་བཅུད་ཀྱིས་ལུས་ཟུངས་རྣམས་འཕེལ་ བར་བྱེད་དོ།།ཡིད་དགའ་བ་དང་སྟོབས་དང་ལྡན་བ་དང་མདོག་བཟང་པོར་འགྱུར་རོ། །མདོར་ན་དར་བ་བཅུག་ལ་ནུབ་གཅིག་བཞག་པ་འཐུངས་ན་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་འུ་སུ་དང་། ཟི་ར་དང་། གོ་སྙོད་དང་། སྤ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། པི་ པི་ལིང་རྣམ་གཉིས་དང་།ཤུ་ཏིའི་འབྲས་བུ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཟུར་པ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཡ་བ་ན་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ། རྩ་བ་སྣུམ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་དར་བ་དང་སྦངས་ལ་ལེགས་པར་སྨིན་པ་ཤས་ཆེར་ སྐྱུར་ཞིང་ཚ་བར་གྱུར་པ་ནི་དར་བའི་ཨ་རིཥྚ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལས་ཅི་འདོད་པར་འཐུངས་ན་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། ཟས་ཡི་གར་འོང་བ་དང་། མདོག་བཟང་བ་དང་། བད་ཀན་དང་རླུང་ཚུལ་བཞིན་འབྱུང་བ་དང་། གཞང་ཁ་སྐྲང་ཞིང་གཡའ་བ་དང་། ན་བ་རྣམས་འཇོམས་ ཤིང་སྟོབས་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་ཀྱི་རྩ་བའི་ཤུན་པ་བཏགས་པ་ལྡེ་གུར་བྱས་པའི་རྫ་མའི་ནང་ངོས་བསྐུས་ལ་དེའི་ནང་དུ་དར་བའམ་ཞོ་བླུགས་ལ་བཞག་སྟེ། ལེགས་པར་སྨིན་པ་དང་འཐུངས་ན་གཞང་འབྲུམ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཚ་བ་ལྔ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱང་གོང་མ་ལྟར་བྱས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་ཧ་ཏི་པི་པི་ལིང་དང་པ་ཐཱ་དང་། ཤུ་ཏིའི་ས་བོན་དང་། ཚ་བ་ལྔ་དང་། གཡེར་མ་དང་། ཟི་ར་དང་། འུ་སུ་དང་། བིལ་བའི་རྐང་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཐུག་པ་ཡུ་ཤའམ། ཁུ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་བཏབ་པའམ། ཡང་ན་སེའུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་སྐྱུར་གྱི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཏིལ་མར་དང་མར་གཉིས་བསྐོལ་བ་དང་། གོང་མའི་ཕྱེ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བའམ། ཡང ན་སྨན་དེ་ཉིད་ཆུ་དང་མར་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།རིམ་པ་གོང་དུ་སྨོས་པ་འདི་ནི་ཕྱི་ས་སླ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རྟུག་པ་འགགས་པའི་ཆོ་ག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རྟུག་པ་སྲ་བར་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཟས་ སྣུམ་ཤས་ཆེ་བ་དང་།ལན་ཚྭ་དང་ལྡན་པར་སྦྱིན་ཞིང་དེའི་འོག་ཏུ་ཆང་བླུད་དོ། །ཡང་ན་དར་བ་འམ་བུ་རམ་ཆང་ངམ། སྐྱུར་པོའམ། ཆང་དང་འདི་དག་གང་ཡང་རུང་བའི་ནང་དུ་ལན་ཚྭས་བཏབ་པ་འཐུངས་ན། རྟུག་པ་འགགས་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཀ་ རཉྫའི་ལོ་མ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་མར་དང་ཏིལ་མར་ཡང་བསྐོལ་བ་བཅུག་ལ་ཕྱེས་བཏབ་སྟེ་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་ཟོས་ལ་དེ་ཞུ་བའི་ཆོད་ཙམ་ན་ཟས་ཟོས་ན་རླུང་གིས་རྟུག་པ་འགགས་པ་སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་བུ་རམ་དང་། དོང་གྲ་དང་། ཡང་ན་པ་ཏྲ་དང་། བུ་རམ་དང་། ཡ་ བཀྵ་ར་དང་བཅས་པ་མར་དང་ཟོས་ན་ཡང་ཕན་ནོ།

对于痔疮病，如果正确使用酸奶，能立即平息并且是最好的预防复发的方法。这酸奶即使碰到地上的草根也能从根部烧毁，更何况是痔疮。如此用酸奶清净了肠道后，食物的精华能增长身体组织。
会使人心情愉悦、具有力量、肤色变好。简而言之，将酸奶浸泡一夜后饮用能够消除痔疮病。
或者，将茴香、小茴香、荜茇、诃子、两种胡椒、豆蔻果、胡椒根、姜黄、葫芦巴、醋栗、野茴香等磨成细粉，在含油的根茎中与酸奶混合，充分发酵后变得酸热，这称为酸奶阿里斯塔。
随意饮用此药能生发消化之火、增进食欲、改善肤色、调节痰和风的正常运行、消除肛门肿痒疼痛并增强体力。
或者，将苦楝树根皮磨粉制成糊状涂抹在陶罐内壁，在其中倒入酸奶或酸奶酪，待充分发酵后饮用能治疗痔疮。
或者，将藜芦根、蒲公英、诃子、五辛香等也如上法处理，功效与前者相同。
或者，将长胡椒、肉豆蔻、豆蔻种子、五辛香、茅香、小茴香、茴香、木苹果茎等磨成粉末放入肉汤或其他汁液中，
或者在酸枣等果实的酸液中煮芝麻油和酥油，与上述粉末一起调配，
或者将该药与水和酥油适当煮制后饮用能生发消化之火。
以上所述这些方法是为了使大便通畅而说的。现在要说明大便阻塞的治疗方法：对于大便坚硬的情况，应给予偏油性和含盐的食物，之后饮用酒。
或者饮用酸奶、糖酒、酸性饮料或酒等任何一种加入盐的饮品，能治疗大便阻塞。
或者，食用咖喱叶煮汤中加入酥油和芝麻油煮制，掺入粉末调制成糊状，待消化后进食能治疗由风引起的大便阻塞。
或者，食用糖和冬虫夏草，或者槟榔叶和糖，或者与矿物盐一起食用酥油也有效。

།ཡང་ན་བ་རུ་ར་བ་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་ནུབ་གཅིག་སྦངས་ལ་བུ་རམ་དང་ལྷན་ཅིག་ཟོས་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྟུག་པ་འགགས་པ་ཡང་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ན་ཨ་རུ་ར་རྡོག་མ་ཉིས་བརྒྱ་བ་གཅིན་བྲེ་བོ་ཆེ་གཉིས་དང་ བསྐོལ་བ་ཨ་རུ་ར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་པར་ཞག་རེ་རེ་གཉིས་གཉིས་ཟོས་ན།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྟུག་པ་འགགས་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། མཛེ་ནད་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། གཅིན་ནད་དང་། སྐྲན་དང་། དམུ་རྫིང་ དང་།སྲིན་བུའི་ནད་དང་། འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་དང་། ལྦ་བའི་ཤ་སྟོར་བ་དང་། རྐང་བམ་དང་། ལུས་སྦོ་བ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། དྲེག་ནད་དང་འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་བར་ད་ཀ་བུ་རམ་དང་བཅས་པ་ཟོས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ཨ་ཛ་ཤྲིང་གིའི་རྩ་བ་བཏགས་ པ་རའི་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་གཞང་འབྲུམ་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་དུར་བྱིད་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པའམ། ཡང་ན་དར་བའི་ནང་དུ་ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པ་བཏང་ངོ་། །ཡང་ན་ཨ་ རུ་ར་དང་།པི་པི་ལིང་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ་བུ་རམ་དང་བཅས་པ་ཟོས་ན་རྟུག་པ་འགགས་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཨ་རུ་ར་དང་དུར་བྱིད་དང་། དན་ཏི་གསུམ་ཟོས་ན་ཡང་ཕྱི་ས་འགགས་པ་ཚུལ་བཞིན་འབྱུང་ལ་དེ་བྱུང་ཡང་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ སྟོབས་ཀྱང་ཟད་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་སེའུ་འབྲུ་རང་རང་གི་ཁུ་བ་དང་། ཟི་ར་དང་ལ་ལ་ཕུད་དང་། བུ་རམ་དང་། དོང་གྲ་དང་། པ་ཏྲ་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་དར་བ་དང་འཐུངས་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྟུག་པ་འགགས་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ བུ་རམ་ཤིང་གི་ཆང་དང་།བུ་རམ་ཆང་གི་ནང་དུ་ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། བཅའ་སྒའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པའམ། ཡང་ན་ཟན་ཆང་གི་ནང་དུ་སྤ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། པ་ཐ་དང་། ཁ་རུ་ཚའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་གི་འབྲུ་བཅུ་དང་། ཏིལ་ ནག་པོ་སྲང་ཕྱེད་བཏགས་པ་འོ་མའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཞག་བཅུའི་བར་དུ་པི་པི་ལིང་བཅུ་བཅུས་བསྐྱེད་དེ་འཐུངས་ན་ཉམས་སྟོབས་དང་མེའི་དྲོད་སྐྱེའོ།།ཡང་ན་བྱི་ཚེར་བ་དང་། བིལ་བ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། དོང་གྲ་དང་། དེ་རྣམས་ལས་ཅི་རྙེད་ཀྱང་ རུང་སྟེ།པ་ཏྲ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་གཞང་འབྲུམ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཆུ་སྲང་ཉིས་སྟོང་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་དུ་ཨ་རུ་རའི་ཕྱི་ཤུན་སྐམ་པོ་སྲང་བརྒྱད་དང་སྐྱུ་རུ་ར་སྐམ་པོ་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་། ཀ་པིད་ཏ་སྲང་བཅུ་དང་། བི་ཤ་ལ་སྲང་ལྔ་དང་། སེང་ཕྲོམ་ དང་།ན་ལེ་ཤམ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། དེ་རྣམས་སྲང་གཉིས་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་བསྐོལ་ལ་བཞི་ཆ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ལུས་པ་དང་། བཙགས་པའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་འབྲུ་མར་སྲང་ཉིས་བརྒྱ་དང་། ད་ཏ་ ཀི་སྐམ་པོ་སྲང་བཅུ་དྲུག་སྣོད་སྣུམ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་ཟླ་བ་ཕྱེད་བཞག་ལ་ལེགས་པར་སྨིན་པ་ནི་ཨ་རུ་རའི་ཆང་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལས་རན་པར་བསྟེན་ན་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། མཛེ་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། དབྱིག་དུག་དང་། རིམས་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། མཆིན་པ་ན་བ་དང་། སྙིང་ནད་དང་། སྐྲན་དང་། གཅོང་ཆེན་པོ་དང་། སྐྱུགས་པའི་ནད་དང་། སྲིན་བུའི་ནད་རྣམས་སེལ་ཏོ།

或者将诃子在尿中浸泡一夜，与糖一同服用，可治疗因风引起的大便阻塞。
或者将二百颗诃子与两大升尿一同煮沸，待只剩诃子时，加入蜂蜜，每日服用一至两次，可治疗因痰引起的大便阻塞、痔疮病、麻风病、浮肿、小便病、瘤、淋巴肿大、虫病、痣串、赘肉脱落、脚气病、身体浮肿、白癜风、垢病等疾病。
或者食用巴达卡与糖，之后服用阿扎仙草根磨粉与羊尿调和，可平息痔疮。
或者在三果煮汁中加入土鳖虫粉，或在酸奶中加入诃子粉服用。
或者将诃子和胡椒磨粉，放入熬制的酥油中，加糖服用，可消除大便阻塞。
或者服用诃子、土鳖虫和旃檀，可使大便正常排出，并能消除痔疮的力量。
或者将酸枣自汁、孜然、萝卜、糖、冬瓜、木香等一同调和，与酸奶服用，可消除因风引起的大便阻塞。
或者在甘蔗酒、糖酒中加入吉达卡和荜茇粉，或在米酒中加入醋栗果、木香和岩盐粉服用有效。
或者将十粒胡椒和半两黑芝麻磨粉，加入牛奶中服用，如此连续十天，每天增加十粒胡椒服用，可增长体力和消化之火。
或者将蒺藜、木苹果、萝卜、冬瓜等任何可得之物，与木香一同用水调服，可消除痔疮。
或者在二千四十八两水中，加入干诃子外皮八两、干酸枣十六两、木苹果十两、毗沙拉五两、生姜、诃子、胡椒、毕澄茄、桂皮各二两，将这些捣碎煮沸，剩余五百一十二两时，过滤汁液，加入二百两油和十六两干达塔基，放入油性容器中存放半月，充分发酵，称为诃子酒。适量服用可增长消化之火，并能治疗痔疮、胃病、白癜风、麻风、淋巴肿大、矿毒、发热、浮肿、肝痛、心病、瘤、重病、呕吐病、虫病等。

།ཡང་ན་ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་དན་ཏི་དང་། རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། འབྲས བུ་གསུམ་དང་།ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་རེ་རེ་ཞིང་སྲང་བཅོ་ལྔ་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ལ་བསྐོལ་ཏེ། བཞི་ཆ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལུས་པ་དང་། བཙགས་ལ་ཚིགས་མ་ཕྱུང་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བུ་རམ་སྲང་བརྒྱ་དང་། ད་ཏ་ཀི་སྲང་བཅུ་དྲུག་བཅུག་སྟེ། ཡང་ ན་སྣོད་སྣུམ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་ཟླ་བ་གཅིག་བཞག་སྟེ་ལེགས་པར་སྨིན་པ་ནི་དན་ཏིའི་ཆང་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་ཕྱི་ས་བདེ་བར་འབྱུང་ངོ་། །ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་བྱི་ཚེར་བ་སྐམ་པོ་སྲང་ བཅུ་དྲུག་དང་དན་ཏི་དང་པ་ཏྲ་དང་།ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཨ་རུ་ར་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། དོང་གྲ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་གཉིས་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ལ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་། དེའི་ནང་དུ་ཁ་ར་དཀར་པོ་སྲང་བརྒྱ་དང་། ད་ཏ་ཀི་ སྲང་བཅུ་དྲུག་བཅུག་ལ།རྫ་མའི་སྣོད་དུ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དབྱི་མོ་དང་། འདི་དག་ཕྱེ་མར་བྱས་ལ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུ་བྱས་ལ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་བླུགས་པར་བྱ་སྟེ། ཟླ་བ་གཅིག་བཞག་ལ་ལེགས་པར་སྨིན་པ་ནི་བྱི་ཚེར་བའི་ཆང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་ རན་པར་འཐུངས་ན།ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །ཟན་གྱི་གོང་དུ་སྐྱུར་རྩི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐྱུར་བའི་འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་དང་། མར་གོང་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ཕྱིས་འགགས་པ་བདེ་བར་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ན་དབྱི་མོ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་ དུ་སྦྱར་བའམ།ཡང་ན་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་བུ་རམ་དང་སྦྱར་བ་འམ། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་མར་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བུ་རམ་དང་། ཡ་བཀྵ་ར་དང་། དོང་གྲའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པའམ། པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། འུ་སུ་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། འདི་རྣམས་མར་དང་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཞོ་དང་ཆུ་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་ཟོས་ན་རླུང་དང་བཤང་གཅི་འགགས་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཤིང་པ་ལ་ཤའི་ཐལ་བ་ཆུ་དང་བསྲེས་ལ་བཙགས་པ་དང་། དེའི་སུམ་ཆའི་མར དང་བསྐོལ་ལ་མར་ལུས་པ་དང་དེའི་ནང་དུ་ཨིནྡྲ་ཡ་བའི་སྡེ་ཚན་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པ་འཐུངས་ན།གཞང་འབྲུམ་དང་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པའི་ཆོ་ག་ཡིན་ནོ། །ཚ་བ་རྣམ་ལྔ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཡ་བཀྵ་ར་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་། པ་ཐ་དང་། འུ་སུ་དང་། ན་ལེ་ ཤམ་དང་།བིལ་བ་དང་། མར་དང་། དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཞོ་དང་། ཆུ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་གཞང་འབྲུམ་དང་བརླ་བྲག་ཏུ་ན་བ་དང་གཞང་ཕྱིར་བྱུང་བ་དང་། གཅིན་སྲི་ཞིང་འཛག་པ་རྣམས་ལས་མྱུར་དུ་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །པ་ཐ་དང་། ཨ་ ཛ་མོ་དང་།འུ་སུ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། ཚྭ་བ་རྣམ་ལྔ་དང་། བིལ་བ་དང་། འདི་རྣམས་མར་དང་ཞོ་དང་། རྩང་གི་རིའི་ཁུ་བ་གཉིས་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་ཆུ་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། ལྟོ་སྦོས་པ་དང་། གཅིན་ སྲི་བ་དང་།འཕྱེན་པྲེག་པྲེག་པོར་འབྱུང་བ་དང་། གཞང་འབྱུང་བའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །རྨ་བྱ་དང་། སྲེག་པ་དང་། ལ་བན་ཞེས་བྱ་བའི་ཤ་ཁུ་སྐྱུར་དང་ལེགས་པར་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཁྱིམ་བྱའམ་ལྕོ་གའི་ཤ་ཁུ་སྐྱུར་དང་བཅས་པ་བྱིན་ན་རླུང་དང་ཕྱི་ས་འགགས་པ་ལ་ཕན་ནོ།

或者在五百一十二两水中放入檀香、十根草、三果、吉达拉，这些各十五两捣碎后煮，剩下四分之一即一百二十八两，过滤后在去渣的汁液中加入一百两糖和十六两达塔基，或者放入油性容器中存放一个月使其充分发酵，这就是檀香酒。适量饮用其功效与前相同，特别是大便通畅。
在五百一十二两水中加入干燥的蓟草十六两和檀香、巴札、吉达拉、胜利诃子、婆沙卡、酸枣、冬瓜，这些各两两同煮至四分之一，在其中加入白糖一百两和达塔基十六两，在瓦器中加入普里扬古、胡椒、茴香，将这些磨成粉末后与酥油和蜂蜜调成糊状倒入煮好的液体中，存放一个月使其充分发酵，这就是蓟草酒。适量饮用功效与前相同。
在饭前饮用大酸汁等酸性果汁，以及如前所述配制的酥油，可使后期阻滞通畅。或者茴香和土木香与酥油适当配制，或者炒焦大麦的灰与糖调配，或者胡椒根与酥油调配后加入糖、硝石和冬瓜粉，或者胡椒、胡椒根、小茴香、诃子，这些与酥油和四倍于酥油的酪以及水适当煮制，只剩下酥油时食用可以祛除风及大小便阻滞。
将波罗树灰与水混合过滤，与其三分之一的酥油煮制，剩下酥油时加入因陀罗麦类研磨的粉末饮用，是治疗痔疮和生发火力的方法。
五辛、诃子、硝石、岩盐、巴塔、小茴香、石榴、毕勒果、酥油及其四倍的酪和水适当煮制后饮用，能迅速战胜痔疮、大腿疼痛、脱肛、尿闭和尿漏等症。
巴塔、阿扎莫达、小茴香、蓟草、五盐、毕勒果，这些与酥油、酪和两种青草汁（酥油的四倍）和水适当煮制，剩下酥油时适量饮用，能治疗腹胀、尿闭、排尿不畅、脱肛、痔疮、胃病以及痰和风病。
孔雀、烧肉、拉班肉的肉汤与酸味适当调配，或者家鸡或鸽子的肉汤加酸味服用对风和大便阻滞有效。

།རྒྱ་སྣེའུ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། དུར་བྱིད་དང་། དན་ཏི་དང་། པ་ཏྲ་དང་། ཨ་མ་ལི་ཀ་ལ་སོགས་པའི་ལོ་མ་དང་། གཞན་ཡང་བད་ཀན་དང་རླུང་འཇོམས་པའི་ཚོད མ་ཡང་བ་དང་ཕྱི་ས་སླ་བར་འགྱུར་བའི་བག་གང་ཡང་རུང་བ་ཚོད་མར་བྱས་པའི་ནང་དུ་ཤིང་ཀུན་དང་།ཏིལ་དང་། མར་དང་། ཞོའི་སྤྲིས་མ་དང་། འུ་སུ་དང་། ཚ་བ་ལྔ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། འུ་སུའི་གེ་སར་དང་། སྒེའུ་གཤེར་གཤགས་ པ་དང་།འདི་རྣམས་སྤོད་ཐབས་སུ་བཅུག་པ་ལེགས་པར་སྦྱར་ཏེ། ནད་པ་གང་ལ་དགའ་བའི་སྤོས་བསྲེགས་པས་ཚོད་མ་བདུགས་ལ། དེ་ནས་ཟི་ར་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། བི་ཊ་ཁ་རུ་ཚ་འདི་དག་བཏགས་པས་ཤས་ཆེར་ བཏབ་སྟེ་ཟོས་ན་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་དང་།གཞང་འབྲུམ་དང་། ལུས་རྩུབ་པ་དང་། མེ་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། རྟུག་སྐམ་རྣམས་ལ་ཕན་ཏེ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཟས་ནི་འབྲས་དམར་པོ་ལས་གཡོས་སུ་བྱས་ལ། ཚོད་མ་ནིམ་པ་དང་། སྲོག་ཆགས་གོ་བོ་དང་། ར་དང་། རྔ་མོ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་སྲོག་ཆགས་ཤ་ཟ་བའི་ཤ་ཁུའི་ནང་དུ་ཤིང་ཀུན་ལ་སོགས་པའི་སྤོད་དང་སྦྱར་བ་ཐབས་གོང་མ་བཞིན་དུ་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །བཏུང་བ་ནི་ཆང་དང་ཤ་ཁ་ར་མི་བཏུང་བ་དང་། བུ་རམ་གྱི་ཆང་དང་། དར་བ་དང་། རྩབ མོ་དང་། རིཥྚའི་ཆང་དང་། ཞོ་ག་ཆུ་དང་འདི་རྣམས་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་ཆུ་ཉི་ཚེར་འུ་སུ་དང་། བཅའ་སྒ་ཆུ་དང་བསྐོལ་བ་བཏུང་བའམ། ཡང་ན་ཀཎྜ་ཀ་རི་ཆུ་དང་བསྐོལ་བ་ཉུང་ཤས་བཏུང་ངོ་། །བཏུང་བ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཟས་ཀྱི་བར་རམ་ཟས་ཀྱི་འོག་ཏུ་འཐུངས་ ན་རླུང་གི་རྟུག་སྐམ་འབྱིན་ནོ།།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྟུག་སྐམ་བདེ་བར་འབྱུང་ཞིང་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་ཀྱང་ཞི་བར་འགྱུར་ཏེ། མེའི་དྲོད་ཀྱང་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །རྟུག་སྐམ་གྱི་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་ཁོང་ཤིན་ཏུ་རྩུབ་པ་དང་། རླུང་ལོག་པར་ སོང་བ་དང་།གཟེར་ཞིང་ན་བས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ནི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་རབ་ཏུ་ཕན་ཏེ། དེ་ཡང་པི་པི་ལིང་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། བིལ་བ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤུ་དག་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཟུར་པ་དང་། མ་ནུ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་ཏེ། ཏིལ་མར་དང་། ཏིལ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་ཆུ་དང་ལྡན་པར་བསྐོལ་ཏེ། མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་དང་། འཇམ་རྩི་བཏང་ན་གཞང་འབྲུམ་དང་རླུང་འཁྱིལ་པ་ལ་ཕན་པའི་ཆོ་ག་ཡིན་ཏེ། གཞན་ཡང་གཞང་ཕྱིར་བྱུང་བ་དང་ཟུག་གཟེར་དང་གཅིན་སྲི་བ་དང་། ཕྱི་ས་སྲི་ཞིང་སྒྲ་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བ་དང་། རྐེད་པ་དང་། རྒྱབ་བསྒུལ་དཀའ་བ་དང་། མདོམས་ཕྱོགས་སུ་སྦོས་པ་དང་། བེའུ་སྣབས་སུ་འཁྲུ་བ་དང་། གཞང་སྐྲངས་པ་དང་། རླུང དང་།རྟུག་པ་འགགས་པ་དང་། ཡང་དང་ཡང་ཕྱི་ས་འབྱུང་འདོད་ཅིང་ཆེར་མི་འོང་བ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ།

红芥、印度胡萝卜、杜尔比德、丹提、帕特拉、余甘子等植物的叶子，以及其他能够降伏痰和风的蔬菜，易于消化且能使大便顺畅的任何蔬菜，在烹饪这些蔬菜时加入阿魏、芝麻、酥油、酸奶油、小茴香、五辛香粉、小茴香花、切碎的生姜。
将这些材料按照使用方法妥善调配，然后用病人喜欢的香料熏制蔬菜。之后加入较多的孜然、诃子和印度岩盐粉末食用，可以治疗风气偏盛、痔疮、身体干燥、消化力弱和便秘等症状。
食物方面应食用红米饭，蔬菜则用楝树、山羊、绵羊、骡子，特别是肉食动物的肉汤，配合阿魏等香料，按照上述方法烹饪食用，其功效与前述相同。
饮品方面不要饮用酒和肉汤，可以饮用甘蔗酒、酸奶清、酸味饮料、阿里斯塔酒和酸奶水。或者单独用小茴香和生姜煮水饮用，或者用坎达卡里煮水少量饮用。
这些饮品在进食期间或饭后饮用可以排出风引起的干燥粪便。可以顺利排出由风、胆和痰引起的干燥粪便，也能平息痔疮病，还能增强消化之火。
对于因干燥粪便而受到压迫，体内极度干燥，风气逆行，疼痛折磨的病人，灌肠疗法特别有效。具体方法是：将胡椒、波棱、木苹果、生姜、甘草、白芷、茜草、枣、曼陀罗、土荆芥、丁香等磨成粉末，与芝麻油和四倍于芝麻油的牛奶及水一起煮沸，直到只剩下油。
用这种油进行灌肠，是治疗痔疮和风气郁结的方法。此外，对肛门脱垂、疼痛、小便困难、大便困难且伴有声响、腰背难以活动、生殖器肿胀、腹泻、肛门肿胀、风气和大便阻塞、频繁想排便但又排不出等症状都有效果。

།ཡང་ན་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏོང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འོ་མ་དང་། བ་གཅིན་དང་། ཏིལ་མར་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། པི་པི་ལིང་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། འདི་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་། །དེ་ཡན་ཆད་གཞང་འབྲུམ་སྐམ་པོའི་གསོ་བ་བཤད་ནས། །ད་ནི་གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་འཛག་པའི་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་འཛག པ་དེ་རླུང་ངམ་བད་ཀན་གང་ལས་གྱུར་པ་བརྟགས་ཏེ།དེའི་འོག་ཏུ་སྣུམ་པ་དང་བསིལ་བ་སྦྱར་བ་འམ། རྩུབ་པ་དང་བསིལ་བ་སྦྱར་ཏེ་དྲོ་བག་ནི་མཁྲིས་པ་བསྐྱེད་དེ་བསྲུང་ངོ་། །དེ་ལ་རླུང་དང་ལྡན་པའི་གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་འཛག་པའི་མཚན་མ་ནི་ཕྱི་སའི་མདོག་ སྨུག་ནག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་།སྲ་བ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། འཕྱེན་མང་པོ་འབྱུང་བ་དང་། རྐེད་པ་དང་བརླ་དང་གཞང་རྣམས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྩུབ་པའི་ཟས་ཟོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བད་ཀན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཕྱིས་སླ་བ་དང་། དཀར་བ་དང་། སེར་བ་དང་། ལྕི་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། དཔྱི་ན་བ་དང་། གཞང་ཚོར་བ་མེད་པ་སྙམ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནས་ཟས་སྣུམ་པ་དང་། ཟས་ལྕི་བ་ཟོས་པས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་བརྟགས ཏེ་ཁྲག་དབྱུང་བའི་ཆོ་ག་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཁྲག་དང་རླུང་ལ་སོགས་བ་མ་རུངས་པར་བྱས་ན་ནི་ཉམས་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁྲུས་དང་སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །ཇི་སྲིད་དུ་ནད་ཁྲག་མ་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་ཕྱིར་བྱུང་བ་མི་གཅད་པར་བཏང་ངོ་། །དེ་ནས་ནད་ རྣམས་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།མེ་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། ཁྲག་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨན་ཁ་བའི་སྦྱོར་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་གང་ནད་གཞིའི་ཉེས་པས་ལུས་ཀྱི་ཤ་ཟད་པ་དང་། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཁྲག་འཛག་པའི་ནད་ལ་ནི་སྨན་ཁ་བ་རྣམས་སྣུམ་དང་བཅས་ པས་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བ་དང་བསྐུ་བ་དང་འཇམ་རྩི་མས་གཏང་བར་བྱའོ།།གང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྲག་ནི་ཚ་བའི་དུས་སུ་ཆེར་འཛག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ངེས་པར་བཅད་ཅིང་མི་འབྱུང་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་བཅད་པའི་ཆོ་ག་ མི་བྱའོ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཁྲག་འཛག་པ་ལ་ནི་བཅའ་སྒ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་ཕྲགས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་རྩ་མཁྲིས་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། བྱི་ཚོར་བ་དང་། ཙནྡན་དམར་པོ་དང་འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། ། ཡང་ན་སྐྱེར་པའི་ཤུན་པ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། ནིམ་པ་དང་། སེའུ་འབྲུའི་ཤུན་པ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་ཕྲགས་དང་། འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། འདི རྣམས་སྦྱར་ལ་བཏུང་ངོ་།།ཡང་ན་ཨ་པ་མརྒ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་པ་རློན་པ་སྲང་བརྒྱ་ཆར་པའི་ཆུ་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ཏེ། སྙིགས་མ་བོར་ལ་ཁུ་བ་དངས་མའི་ནང་དུ་བཙོད་ དང་པྲི་ཡངྐུ་དང་།མོན་ཆ་ར་དང་། འདི་གསུམ་སྲང་རེ་རེ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་སྲང་གསུམ་འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཅུག་ལ་ཡང་བསྐོལ་ཏེ། ལྡེ་གུ་དྲིལ་དུ་བཏུབ་ཙམ་ན་ཕྱིར་བྱུང་བའི་ལྡེ་གུ་ལས་ཅི་རན་དུ་བཟའོ།

或者应当使用强力灌肠药，即：小五根药、牛奶、牛尿、芝麻油、盐、胡椒等果实，将这些按照方法调配后使用。
以上讲述了干痔疮的治疗，现在讲述出血痔疮的治疗。首先要观察出血痔疮是由风或痰引起的，然后使用油性和凉性的配方，或者使用粗糙和凉性的配方，要避免温热因为会引起胆病。
其中，伴有风的出血痔疮的症状是：粪便呈暗黑色、坚硬、粗糙、排便次数多、腰部、大腿和肛门处疼痛，这是由食用粗糙食物引起的。
如果伴有痰，则粪便松软、白色或黄色、沉重、油腻，髋部疼痛，肛门感觉麻木，这是由食用油腻和沉重的食物引起的。
同样，由血和胆引起的也要观察其特征，按照放血疗法来了解。如果血和风等变得不适，则应根据体力状况进行沐浴和禁食等。在病血未尽之前，不要止住外流的血。
然后为了使病症成熟、生发暖性和止血，讲述苦味药的配方：对于因病基过失而身体消瘦，以及由风引起的出血病，应当用含油的苦味药调配，用于饮用、涂抹和温和灌肠。
由胆引起的出血在炎热时节会大量流出，这时必须进行止血和预防流出的治疗。由风和痰引起的则不要进行止血治疗。
对于由痰引起的出血，应服用荜茇和芥子皮煎煮的汤液。或者服用胆根、荜茇、小茴香、红檀香等煎煮的汤液。
或者服用醋栗皮、普舍子、楝树、诃子皮等煎煮的汤液。或者将芥子皮、果实、醋栗糖、白附子、蜂蜜等调配后饮用。
或者将土荆芥磨成粉末与蜂蜜和淘米水一起饮用。或者取新鲜芥子皮一百两，用雨水适当煎煮，去除渣滓后，在清汤中加入蓝靛、当归、诃子各一两，芥子三两，将这些磨成细粉，再次煎煮，当可以揉成丸剂时取出，食用适量的丸剂。

།དེའི་འོག་ཏུ་མེ་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་དང་ སྦྱར་ཏེ་ཐུག་པ་དང་།ཐུག་པ་རྐྱང་རྐྱང་པོ་དང་། བའི་འོ་མའི་བཏུང་བ་དང་། རའི་འོ་མ་དང་བཅས་པའི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་སྦྱར་བར་བྱས་ན་ལྡེ་གུའི་ཕན་ཡོན་ནི་ཁྲག་ཚད་དུ་འཁྲུ་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ཁྲག་མཁྲིས་སྟོབས་ཆེ་ སྟེ་གོང་འོག་གཉིས་ཀར་ཁྲག་འཛག་པ་རྣམས་ཀྱང་མྱུར་དུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་ཕྲགས་སྲང་བརྒྱ། ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་དང་བསྐོལ་ལ་བརྒྱད་ཆ་ལུས་པ་དང་། ཚིགས་མ་བོར་བའི་ནང་དུ་སྐྱེར་ཁཎྜ་སྐམ་པོ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། སེང་ཕྲོམ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། མོན་ཆ་ར་དང་། སེའུ་གཞོན་ནུའི་ཤུན་པ་དང་བིལ་བ་གཞོན་ནུ་དང་། གླ་སྒང་དང་། བཙོད་དང་། ད་ཏ་ཀའི་འབྲས་བུ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་དང་དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་ཕྲགས་སྲང་བཅུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་སྲང་ཉི་ཤུ་དང་། བུ་རམ་སྲང་སུམ་ཅུ་དང་དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་ལྡེ་གུར་གྱུར་པ་དང་། སྣོད་སྣུམ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་བཅུག་ནས་ནས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་ཟླ་བ་ཕྱེད་བཞག་པའི་ལྡེ་གུ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་གཞང་འབྲུམ་ཐམས་ཅད་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། ལུད་པ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་དང་། ཏིལ་དང་། མོན་ཆ་ར་དང་། བཙོད་དང་། ཙནྡན་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རའི་འོ་མ་དང་བཏུང་ཞིང་ཟས་ཀྱང་འབྲས་ཆན་དང་། རའི་འོ་མ་མར་དང་བཅས་པ་བཟའོ། །ཡང་ན་ཤིང་མངར་དང་། ཤུག་ པ་དང་།བྱི་ཚེར་བ་དང་། ཤིང་པ་ཡ་སའི་ལོ་མ་དང་། དུར་བ་དང་། འདི་རྣམས་བཏབས་པའི་ཕྱེ་མ་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་ལྷན་ཅིག་ཆུ་གྲང་མོ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་རའི་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། བཙོད་དང་། ཤིང་ཤལ་མ་ལའི་ཤུན་ཕྲགས་དང་། ཙནྡན་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་ཅན་ལ་བླུད་དོ། །ལ་ལ་ཕུད་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། པ་ཊ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་རྣམས ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཟོས་ན་གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་ཅན་ལ་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་ཁྲག་དང་ཟུག་གཟེར་ཤས་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ་ནི་པ་ཡ་སྱ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་གཉིས་མར་དང་བསྐོལ་ཏེ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ད་ཏ་ཀི་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་ཕྲགས་དང་། འབྲས་བུ་དང་ཨུཏྤ་ལ་ དང་།པདྨ་གེ་སར་དང་། འདི་རྣམས་མར་དང་ཆུ་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བའམ་ཡང་ན་ཡ་བཀྵ་ར་དང་། མར་དང་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་སེའུ་འབྲུའི་ཁུ་བ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན། གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་དུ་འཁྲུ་བ་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་སེལ་ཏོ། ། ཡང་ན་ཤ་ཁ་ར་དང་། པདྨ་གེ་སར་དང་། མར་སར་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བའམ། ཏིལ་དང་མར་སར་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བས་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ན་གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་དུ་འབྱུང་ཞིང་ཟུག་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་རའི་མར་སར་དང་། མར་དང་། འོ་མ་དང་། སྲོག་ཆགས་ཐང ལས་སྐྱེས་པའི་ཤ་ཁུ་དང་རྒྱ་སྣེའུ་སྦྱར་བའི་ཚོད་མའི་ནང་དུ་དར་བའམ།དར་བ་སྐྱུར་པོ་གང་ཡང་རུང་བས་བཏབ་པའི་ཚོད་མ་དང་། འབྲས་དམར་པོའི་ཆན་ཞོའི་སྤྲིས་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའོ། །སྐོམ་དུ་ནི་འབྲས་དྲུག་ཅུ་པའི་ཆང་སར་པ་འཐུངས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་ དང་འདྲའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆང་སར་པའི་ཉིང་ཁུ་འཐུངས་ན་གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་དུ་འབྱུང་བ་ལ་ཕན་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།

其后，根据火力大小，配以汤和清汤，以及牛奶饮料，和山羊奶等食物饮品。若如此配制，其膏药的功效是：能治疗血热性腹泻、痔疮，以及血胆过盛而导致上下两处出血等症，都能迅速平息。
或者，取黑芥子皮一百两，水五百一十二两煮至剩八分之一，在未去渣滓的情况下，加入干酸枣和三辛香、两种青盐、木香、幼柳皮、幼木榴、没药、红花、达塔卡果实，各一两，以及黑芥子皮十两研成粉末，黄油二十两，糖三十两，将这些一同熬煮成膏，放入油性容器中，置于谷堆中半月。适量服用此膏，可治疗一切痔疮、胃病、咳嗽和呼吸不畅。
或者，青盐、芝麻、木香、红花、檀香、青莲，将这些研成粉末，配以山羊奶饮用，食物则食用米饭配以山羊奶和酥油。
或者，甘草、杜松、蓟、波叶树叶、茅草，将这些研成粉末，配以白糖和蜂蜜，用冷水调服，或者与山羊奶一同饮用。
或者，青盐、水晶、黑芥子、红花、木棉树皮、檀香、甘草、水晶，将这些研成粉末，配以淘米水，用于治疗血热性痔疮。
萝卜、黑芥子、巴达、荜茇、酸枣等粉末服用，可治疗血热性痔疮。
另外，对于出血和剧痛较重者，可用波叶树和刺柏二味与酥油煎煮后服用。
或者，达塔基、青盐、黑芥子皮、果实和青莲、莲蕊，这些与酥油和水按比例煎煮，或者将药碱和酥油与四倍量的柳树果汁按比例煎煮饮用，可治疗伴有疼痛的血热性痔疮腹泻。
或者，将糖和莲蕊配以生酥油调制，或者芝麻与生酥油调制涂抹，可治疗血热性痔疮出血和疼痛。
或者，山羊生酥油、酥油、牛奶、陆生动物肉汤和芦笋调制的菜中加入酸奶或任何发酵的酸奶，配以红米饭和酸奶凝乳食用。
饮料则饮用新鲜的六十日米酒，功效与上述相同。
同样，饮用新鲜米酒的精华，是治疗血热性痔疮的最佳方法。

།ཐུག་པ་དང་། སྲན་མུངྒ་ལ་སོགས་པའི་ཡུ་ཤ་དང་། ཤ་ཁུ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཀུན་དོང་དུ་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཉི་ཚེ་ཡང་རུང་སྟེ་ཟོས་ ན་རླུང་ཁྲག་ཤས་ཆེར་གཡོས་པ་ལས་རྒྱལ་བར་འགྱུར་རོ།།གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཆེར་འཛག་སྟེ། རླུང་ཚབས་ཆེར་འཁྲུགས་ན་དེ་ལ་ནི་འབད་པ་དང་བཅས་པས་བསྲུང་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་ཚད་ཅན་དང་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་བད་ཀན་ དང་རླུང་ཤས་ཆུང་བར་མཐོང་ན་དེ་ལ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསིལ་བའི་ཆོ་ག་དེ་དག་གིས་ཞི་བར་མ་ནུས་ན་སྣུམ་ཞིང་དྲོ་བའི་ཆོ་ག་བྱ་སྟེ།ཤ་ཁུ་དྲོ་བའི་ཟས་དང་། མར་གྱི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །ཏིལ་མར་དང་། མར་དང་། འོ་མ་འདི་རྣམས་ གང་རྙེད་པ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་གཞང་འབྲུམ་ལ་བླུགས་སོ།།ཡང་ན་བྱི་ཚེར་བ་དང་། ཀུ་ཤ་དང་། ཀུ་ཤའི་རྩ་བ་དང་། ཤལ་མ་ལིའི་མེ་ཏོག་དང་། རྩ་བ་དང་། ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་། ཨ་ཤྭདྠཱ་གསུམ་གྱི་མྱུ་གུ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་ གཉིས་གཉིས་དང་།ཆུ་བྲེ་གསུམ་དང་། འོ་མ་བྲེ་གང་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ལ་འོ་མ་ལུས་པ་དང་། ཚིགས་མ་བོར་ལ་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མོན་ཆ་ར་དང་། བཙོད་དང་། ཙནྡན་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ས་བོན་དང་། པདྨ་གེ་ སར་དང་།འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཤ་ཁ་རས་བཏབ་སྟེ་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་ནི་བི་ཙེའི་འཇམ་རྩི་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་མས་གཏོང་བ་བྱས་ན་ཕྱི་ས་འབྱུང་འདོད་བཞིན་དུ་མི་འོང་བ་དང་། གཞང་འབྱུང་བ་དང་། ཁྲག་འཛག་ པ་དང་།རིམས་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཤིང་མངར་དང་། པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། གོང་མའི་སྨན་མོན་ཆ་ར་ལ་སོགས་པ་དང་། སྨན་སྤྱིའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་། མར་ལ་སོགས་པའི་སྣུམ་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཨ་ནུ་བ་ས་ན་བཏང་ངོ་། །ཡང་ན་ ཤིང་མངར་དང་།ུཏྤ་ལ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། བཙོད་དང་། བིལ་བ་དང་། དབྱི་མོ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། གླ་སྒང་དང་། པ་ཊ་དང་། ཡ་བཀྵ་ར་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། དོད་གྲ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཙ་ཀོ་རའི་རང་གི་ཁུ་བ་དང་འདི་རྣམས་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ནད་གཞི་གསུམ་འཇོམས་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་གཞང་འབྲུམ་དང་། ཚད་པས་འཁྲུ་བ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། རིམས་དང་། ཡི་ག འཆུས་པ་དང་།གཅིན་སྲི་བ་དང་། གཞང་བྱུང་བ་དང་། ཆུ་སོ་ན་བ་དང་། ལྟོ་སྦོས་པ་དང་། ཕྱི་ས་ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་བ་དང་། བེའུ་སྣབས་སུ་འཁྲུ་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་སྨན་འདི་ནི་མཆོག་ཏུ་བསྔགས་སོ། །གཞང་ འབྲུམ་འཁྲུགས་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི།སྨན་མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། གྲང་བ་དང་། དྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མེའི་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་དང་སྦྱར་ཏེ་རྟག་ཏུ་བཏང་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །རྟུག་སྐམ་གྱི་ནད་ལ་ནི་གྲང་བའི་རིམས་གསོ་བའི་བསྐུ་བྱུག་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཏིལ་མར་གྱི་བསྐུ་ བྱུག་དང་སྣུམ་ཆོས་ལེགས་པར་བྱས་ལ་དེ་ནས་དུགས་བྱའོ།

汤和绿豆等豆类的汤汁，以及肉汤等，与所有配料一起调制，或者单独食用，都能克服因风血过度活动而引起的病症。
如果痔疮出血严重，风气剧烈紊乱，这时应当努力进行防护措施。
如果发现痔疮出血程度适中，血和胆汁力量强盛，而痰和风力量较弱，这种情况下，如果用各种清凉疗法都无法平息，就应当采用油腻温热的疗法，如温热的肉汤食物，以及用酥油进行肛门灌注等。
芝麻油、酥油、牛奶这些任何可获得的，要温和地注入痔疮处。
或者，取刺蒺藜、吉祥草、吉祥草根、木棉花、木棉根、印度榕树、无花果、菩提树这三种的嫩芽，各两两两，水三升，牛奶一升，按方法煎煮，留下牛奶，去除渣滓后，在汤液中加入红花、茜草、檀香、青莲、当归、芥子种子、莲花花蕊等研成的粉末，以及酥油、蜂蜜、白糖调和，这就是所谓的痔疮软膏，用它进行肛门灌注，能治疗大便不能随意排出、痔疮、出血、发热等症。
或者，甘草、白莲、上述药物如红花等，以及药物总量两倍的牛奶、酥油等油脂按方法煎煮，进行肛门灌注。
或者，甘草、青莲、白芷、槟榔、茜草、木苹果、当归、白附子、草果、巴夏、硝石、醋栗、肉桂、多香果、艾纳香、昌蒿、檀香、扎科拉的自汁，这些与酥油按方法煎煮后适量饮用，能降伏三病根，特别推荐用于治疗痔疮、热泻、胃病、白癜风、发热、食欲不振、小便困难、痔瘘、牙痛、腹胀、频繁排便、粘液性腹泻、痔疮疼痛等症。
对于痔疮发作，应当根据火力的大小，经常服用甜、酸、冷、热等药物，就能平息。
对于大便干燥的病症，应如治疗寒热病一样，在这里也要用芝麻油进行涂抹按摩，充分进行油疗后再进行热敷。

།དེ་ནས་དུར་བྱིད་དང་། དན་ཏི་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ནི་ལི་ནིའི་འབྲས་བུ་དང་། པོ་སོན་ཆའི་འབྲས་བུ་དང་། སྨན་གཅིག་གི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་ལན་ཚྭ་རྣམ་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བུད་མེད་ཀྱི་ འོ་མ་དང་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བའི་རེང་བུ་ལག་པའི་མཐེ་བོང་ཙམ་བྱ་སྟེ།བཤང་བའི་ལམ་དུ་རེང་བུ་མར་གྱིས་བསྐུས་ལ་མས་ཡར་བཅུག་ན་རྟུག་སྐམ་ཚུལ་བཞིན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། ཁྱིམ་གྱི་དུད་པ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། འདི་ རྣམས་གོང་མ་བཞིན་བ་གཅིན་དང་བུ་རམ་དང་སྦྱར་ཏེ་མས་གཏོང་ན་རྟུག་སྐམ་ལེགས་པར་འབྱུང་ངོ་།།ཡང་ན་གོང་མའི་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་གཉིས་པའི་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་སྨྱུག་མ་ལ་སོགས་པའི་སྦུབས་སུ་བཅུག་པ་རྐུབ་ནས་བཅུག་སྟེ་བུད་པར་བྱའོ། །དེས་ཀྱང་མ་ཕན་ན་སྨན་རྣོ་བ་དང་སྣུམ་གྱི་ འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བར་བྱའོ།།འཇམ་རྩིའི་སྦུ་གུ་དེ་ཡང་དྲང་པོར་བྱ་སྟེ། ལེགས་པར་བཏང་ན་རྟུག་སྐམ་དང་རླུང་བདེ་བར་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཁོང་རྩུབ་པས་རླུང་དང་རྟུག་སྐམ་དེ་འབྱུང་དུ་མ་འདོད་ན། རླུང་འཇོམས་པའི་བཀྲུ་སྨན་སྣུམ་དང་བཅས་པ་དང་། ཨ་ནུ་བ་ས་ ན་གཏང་ངོ་།།ཡང་ན་ལན་ཚྭ་རྣམ་གསུམ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། དན་ཏི་དང་། བ་ལ་ད་ཀ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་བ་གཅིན་དང་སྦྲུས་ལ་རྫ་མ་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་དུད་པ་མ་ཤོར་བར་མཚམས་ འཇིམ་པས་གླན་ཏེ་མེའི་ནང་དུ་བསྲེགས་ལ་དུ་བ་ནང་དུ་ཞུ་སྟེ་ཐལ་བར་སོང་བ་ནི་དགེ་བའི་ཐལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།མར་དང་ལྷན་ཅིག་བཏུང་བའམ། ཡང་ན་འབྲས་ཆན་ནམ། སྣུམ་དང་ལྡན་པའི་ཟས་དང་ལྷན་ཅིག་ཟོས་ན་རྟུག་པ་འགགས་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། སྐྲན་ དང་།སྐྱ་རྦབ་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། སྲིན་ནད་དང་། གཅིན་འགགས་པ་དང་། རྡེའུ་ཆགས་པ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། སྙིང་ནད་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། མཆིན་པ་ན་བ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་རྣམས་ འཇོམས་སོ།།གཞན་ཡང་གཞང་འབྲུམ་གྱི་རྟུག་པ་སྐ་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་འདིར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་པུ་ཏི་ཀ་རཉྫའི་ཤུན་པ་སྲང་ཉིས་བརྒྱ། ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་། ཚིགས་མ་བོར་ལ་དངས་ མའི་ནང་དུ་བུ་རམ་སྲང་བརྒྱད་ཅུ་དང་།ཚ་བ་གསུམ་སྲང་བརྒྱད་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཅུག་སྟེ་བསྲེགས་ལ་ཟླ་བ་གཅིག་བཞག་སྟེ་རང་གི་དྲོད་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྨིན་པ་དང་ཅུང་ཞིག་སྐྱུར་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་རླུང་ལེགས་པར་འབྱུང་ཞིང་ གཞང་འབྲུམ་དང་།མཆེར་པའི་ནད་དང་། སྐྲན་དང་། དམུ་རྫིང་རྣམས་ལས་རྒྱལ་བར་འགྱུར་རོ།

然后取杜尔吉德（一种药材）、丹提（一种药材）、胡椒、尼利尼果实、波松恰果实和上述药材二倍量的两种盐，将这些药材研成粉末，与女人乳汁和牛尿调和，制成如拇指大小的药丸。将药丸涂抹酥油后从肛门向上塞入，即可顺利排出干结粪便。
或者取胡椒、波松恰、炉灰、芥子，如前所述与牛尿和糖调和后灌肠，即可顺利排出干结粪便。
或者取前述第二种药方的药粉，装入竹管等管状物中，从肛门塞入后吹入。
若仍未见效，则应使用猛烈的药物和油性灌肠剂进行灌肠。
灌肠管要保持笔直，若灌肠得当，干结粪便和风气都能顺利排出。
如果因肠道干燥而风气和干结粪便难以排出，则应使用能降伏风气的含油泻药和阿努瓦萨那（一种灌肠疗法）。
或者取三种盐、三辛（三种辛香料）、三果（三种果实）、丹提、巴拉达卡、赤特拉卡等药材，研成粉末后与酥油和牛尿调和，放入密封的陶罐中，用泥封住罐口使烟气不外泄，置于火中烧制，待烟气内化成灰即成'善灰'。
与酥油同服，或与米饭或油性食物同食，可治疗大便阻塞、痔疮、瘤、白浊、水肿、虫病、小便闭塞、结石、浮肿、心病、胃病、肝痛、腹胀、呼吸不畅和咳嗽等症。
此外，所有治疗痔疮引起的便秘的方法都可在此使用。
另外，取普提卡兰加树皮二百两，放入五百一十二两水中煮至剩四分之一，去渣取汁，加入八十两糖和八两细研的三辛粉，煮制后存放一个月，待其自然发酵略带酸味。
适量饮用可使风气顺利排出，并能战胜痔疮、脾病、瘤和水肿等疾病。

།ཡང་ན་པུ་ཏི་ཀ་རཉྫ་ཞེས་བྱ་བ་སྲིན་སྨན་རྨེ་རུ་སྲང་བརྒྱད་དང་། རྩ་བ་གཉིས་པོ་ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་གཉིས་ཀྱང་སྲང་བརྒྱད་བརྒྱད་དང་། ཆུ་ སྲང་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་བསྐོལ་ཏེ།བཞི་ཆ་སུམ་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་ལུས་པ་དང་། ཚིགས་མ་བོར་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་དྲི་སྣ་གསུམ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། སྲུ་སྲུའི་རྩ་བ་དང་། གུ་གུལ་དང་། མ་ནུ་ དང་།འུ་སུ་དང་། དབྱི་མོ་དང་། སྤ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། སྒེའུ་གཤེར་དང་། སྟར་བུ་དང་འདི་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། སྐྱུར་རྩི་ཆེན་པོ་དང་། སྒེའུ་གཤེར་དང་འདི་རྣམས་རློན་པ་བརྗིད་པའི་ཁུ་བ་སྲང་ ཉི་ཤུ་ཉི་ཤུ་དང་།བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་ཅི་མང་དུ་བླུགས་ཏེ། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྣོད་སྣུམ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་བཅུག་པ་ཟླ་བ་གཅིག་བཞག་སྟེ་སྨིན་ནས་སྐྱུར་པོར་གྱུར་པ་དང་། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཤིང་སོག་ལེས་བཅད་པ་བཞིན་དུ་གཞང་འབྲུམ་འཇོམས་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐྱ་རྦབ་དང་། དབྱིག་དུག་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། སྐྲན་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། རྡེའུ་ཆགས་པ་དང་། གཅིན་སྲི་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཤིང་པི་ལུའི འབྲས་བུ་ཁུ་བ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་ལེགས་པར་རས་དང་བཙིར་ལ།སྣོད་སྣུམ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་དེའི་ནང་དུ་ད་ཏ་ཀི་དང་། རྒུན་འབྲུམ་སྲང་གཉིས་གཉིས་དང་། འབྲ་གོ་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུ་དང་འདི་གཉིས་སྲང་གཉིས་གཉིས་དང་། པ་ཐ་ དང་།བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། སྟར་བུ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། འུ་སུ་དང་། འབུ་སུ་ཧང་དང་། བུ་ཚང་རྡོ་དང་། ལི་ཤི་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། འདི་ རྣམས་སྲང་རེ་རེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་།བུ་རམ་སྲང་བརྒྱ་བཅུག་སྟེ། རླུང་མེད་པའི་གནས་སུ་ཟླ་བ་ཕྱེད་བཞག་ནས་དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་གཞང་འབྲུམ་དང་སྐྲན་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་དེ་མེའི་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་མྱུར་དུ་འཇུ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་རྩ་བ་བཅུ་ པ་དང་།དུར་བྱིད་དང་། པ་ཐ་དང་། ཨརྐ་རྣམ་གཉིས་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཀད་ཕ་ལ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་བཅུ་བཅུ་བཏགས་ལ་སྦྱོར་བ་གོང་མ་བཞིན་དུ་རྫ་མ་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་བསྲེགས་ཏེ་ཐལ་བར་གྱུར་པ་དང་། ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་ ཀྱི་ནང་དུ་བཅུག་ལ་རས་ཀྱིས་བཙགས་ནས་ཚིགས་མ་བོར་ལ་དངས་མ་དེ་རྫ་བུམ་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ནས་བཞི་ཆ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལུས་པ་དང་།དེའི་ནང་དུ་བུ་རམ་སྲང་བརྒྱ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། དབྱི་མོ་དང་། ཨ་རུ་ར་སྲང་ལྔ་ལྔ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་ སྲང་གཉིས་དང་།ཡ་བཀྵ་ར་སྲང་གཉིས་དང་། དེ་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཅུག་ལ་ཡང་བསྐོལ་ཏེ། ལྡེ་གུ་དྲིལ་དུ་བཏུབ་ཙམ་ན་ཕྱིར་ཕྱུང་བས་ན་བུ་རམ་གྱི་ལྡེ་གུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་སྐྲན་དང་། མཆེར་པའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། མཛེ་དང་། གཅིན་ནད་དང་མེའི་དྲོད་ཉམས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།

或者，名为普提卡染匝的蚊虫药八两，以及两种根茎即吉札卡和康达卡日各八两，水一千五百三十六两煮沸，剩余四分之一即三百八十四两，不去渣滓过滤后，加入三种香料、三辛香、胡椒根、小豆、苏苏根、安息香、马努、乌苏、乌莫、巴玛果、葛青、达布，以上各一两细磨成粉，蜂蜜、葡萄、大酸汁、葛青等湿润浸泡的汁液各二十两，加入尽可能多的甘蔗汁。
将这些一同放入油性容器中存放一个月，待其成熟变酸后，适量饮用可如木刀切断般消除痔疮，尤其是能增强火力的最佳药物。同样可以祛除白浊、铊中毒、粘液肿胀、肿瘤、脾病、腹胀、结石和尿闭等症。
或者，取毕露树果汁五百一十二两，用布充分挤压，放入油性容器中，其中加入达达基和葡萄各二两，乌梨和余甘子果实各二两，巴塔、白洋葱、蒺藜、达布、三辛香、桂皮、荜茇、乌苏、乌速杭、布仓朵、荔枝、毕当嘎、胡椒根、苦豆等各一两磨成粉末，加入糖一百两，置于无风处存放半月，适量饮用可平息痔疮和肿瘤，增强火力并快速消化。
或者，取十根药、土鳖虫、巴塔、两种阿卡、白洋葱、卡帕拉等各十两磨碎，如上法在密封陶罐中焚烧成灰，加入五百一十二两水，用布过滤去渣后取其精华，在陶罐中煮至剩余四分之一即一百二十八两，其中加入糖一百两，三辛香、乌莫、诃子各五两，吉札卡二两，药卡夏日二两，将这些细磨成粉加入后再次煮沸，待可制成丸剂时取出，称为糖丸，适量服用可消除肿瘤、脾病、痔疮、麻风、尿病和火力衰退。

།ཡང་ན་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་ཀྱི་རྩ་བ་ལྔ་བཅུ་ཆུ་སྲང་ལྔ་བཅུ་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་བརྒྱད་ཆ་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ལུས་པ་དང་། དེའི་ནང་དུ་བུ་རམ་རྙིང་པ སྲང་བརྒྱད་བཅུག་སྟེ་ཡང་བསྐོལ་ལ་ཅུང་ཞིག་སྐ་བར་གྱུར་པ་དང་།དེའི་ནང་ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། རུ་རྟ་དང་། དུར་བྱིད་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཅུག་ལ་ དཀྲུགས་ནས་ལྡེ་གུར་གྱུར་པ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་གཞང་འབྲུམ་དང་།མཛེ་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། སྐྲན་དང་། དམུ་རྫིང་རྣམས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །རྟག་ཏུ་གོམས་པར་བྱས་ན་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཚ་བ་གསུམ་དང་། འབྲས་བུ་ གསུམ་དང་།བྱི་དང་ག་དང་། ཏིལ་དང་། གོ་བྱེ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་འདི་རྣམས་བུ་རམ་དང་རི་ལུར་བྱས་ཏེ་བཏང་ན་གཞང་འབྲུམ་སེལ་ཞིང་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྨན་སུ་ར་ནའི་རྩ་བ་རྫ་མ་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ། མཚམས་སུ་འཇིམ་པས་བསྐུས་ནས་ ཆོ་ག་བཞིན་བསྲེགས་ཏེ་ཐལ་བར་གྱུར་པ་དང་།ལན་ཚྭ་དང་། ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་གཞང་འབྲུམ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །ན་ལེ་ཤམ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དོང་གྲ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། དེ་རྣམས་ཡས་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཆ་རེས་བསྐྱེད་དོ། །ཀྲུ་ཏྲུག་ ཏྲེས་ཀྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཤལ་མ་ལི་དང་།སྨན་དེ་རྣམས་སྤྱིའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་བུ་རམ་དང་། རི་ལུར་བྱས་ཏེ་དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་གཞང་འབྲུམ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ན་ལེ་ཤམ་དང་། དེའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་བཅའ་སྒ་དང་། དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་ དང་།དེའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་སུ་ར་ན་རྣམས་བཏགས་པའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་བུ་རམ་དང་། རི་ལུར་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན་གཞང་འབྲུམ་སེལ་ཏོ། ། རུ་ར་དང་། དོང་གྲ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཀ་རཉྫ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པ་དང་ མཉམ་པའི་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་བསྲེས་པའི་ཕྱེ་མ་དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་ཟས་ལྕི་བ་དང་།མང་དུ་ཟོས་ཀྱང་མྱུར་དུ་འཇུ་བར་བྱེད་དེ་རྟ་གདོང་བཞིན་ནོ། །དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ལང་ག་ལི་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཨ་པ་མརྒའི་ས་བོན་དང་། ནིམ་པ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་བུ་རམ་དང་རི་ལུར་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན་གཞང་འབྲུམ་སེལ་ཏོ། །གཞང་འབྲུམ་གཞོམ་པར་འདོད་པས་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཙི་རི་བིལ་བ་དང་། ནིམ་པ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི ཕྱེ་མ་དར་བའི་ནང་དུ་བསྐྱོས་ཏེ་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་བཏུང་བར་བྱའོ།།མདོར་ན་གཞང་འབྲུམ་སྐམ་པོ་ལ་ནི་བ་ལ་ད་ཀ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གཤེར་བ་ལ་ནི་དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་ཕྲགས་ཕན་པའི་མཆོག་ཏུ་བཤད་དོ། །གཞང་འབྲུམ་ཐམས་ཅད་ལ་དར་བ་ བསྟེན་ན་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་ཉེས་པ་འཇོམས་སོ།།རླུང་དང་བད་ཀན་ལ་སོགས་པས་རྟུག་པ་འགག་པའི་གཞང་འབྲུམ་ལ་ནི་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། མཐུན་པའི་བཟའ་བཏུང་དང་སྨན་རྣམས་བསྟེན་པར་བྱ་སྟེ། ཆོ་ག་དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། གཞང་འབྲུམ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་གཞི་དང་། འདི་རྣམས་ཕལ་ཆེར་གཅིག་ལ་གཅིག་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་མེའི་དྲོད་ཉམ་ཆུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་དུ་མེའི་དྲོད་བསྲུང་བ་ལ་འབད་པར་བྱའོ། །གསོ་བའི གནས་ལས་གཞང་འབྲུམ་གསོ་བའི་ལེའུ་བརྒྱད་པ་རྫོགས་སོ།

或者，将五十株荆芥根放入五十两水中，熬煮至剩余八分之一即六十四两，然后加入八十两陈旧糖，再次熬煮至稍稠时，
加入三辛、豆蔻、诃子、茜草、土茯苓、毕澄茄、肉桂、醋柳、胡椒等药材的粉末，搅拌成糊状，适量服用可治疗痔疮、麻风、脾病、瘤、瘿病等。经常服用可增强消化之火。
或者，将三辛、三果、毕澄茄、芝麻、牛膝、醋柳等与糖制成丸剂服用，可治疗痔疮并增强消化之火。
将姜黄根放入双层陶罐中，在接缝处涂抹泥土，按照规定焚烧成灰，与盐和芝麻油调和服用，可治疗痔疮。
莲子、胡椒、冬瓜、荆芥等药材按顺序各增一份。荆芥的四倍木棉花，以及所有药材总量两倍的糖制成丸剂，适量服用可切除痔疮。
或者，莲子与其两倍的荜茇，以及其四倍的荆芥，再加上其两倍的姜黄，将这些药材粉末与两倍量的糖制成丸剂服用，可治疗痔疮。
诃子、冬瓜、胡椒、油柑、毕澄茄、荆芥等药材粉末与等量的白糖混合，适量服用可消化难消化的食物，即使吃得过多也能快速消化，如同马头一般。
芥子、郎伽利、胡椒、荆芥、土荆芥种子、楝树、岩盐等药材粉末与两倍量的糖制成丸剂服用，可治疗痔疮。
欲治疗痔疮者，可将荆芥、芥子、醋柳果、楝树、岩盐等药材粉末加入酸奶中调和，连续饮用七天。
总之，对于干痔，巴拉达卡最为有效；对于湿痔，芥子皮最为有效。
所有痔疮都可服用酸奶，能增强体力并消除病邪。
对于因风、痰等导致大便阻塞的痔疮，应服用能增强消化之火的适宜饮食和药物，如果不按此方法治疗，则会适得其反。
痔疮、腹泻、胃病等这些疾病大多互相关联，这些都是由于消化之火衰弱所致，因此特别要努力保护消化之火。
医疗论痔疮治疗第八章完。

། །།དེ་ནས་འཁྲུ་བ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མེའི་དྲོད་ཉམས་པས་མ་ཞུ་བའི་གནས་ཕོ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤས་ཆེར་འཁྲུ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་ཐོག་མར་སྨིན་པར་བྱ་བའི ཕྱིར་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ཡང་སྨྱུང་བ་བྱས་ན་ཕན་ནོ།།དེ་ལྟར་འཁྲུ་བ་ནི་ཁོང་དུ་ཟུག་གཟེར་ཆེ་ཞིང་ལྟོ་ལྕི་ལ་ཆམ་པས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་བྱའོ། །ནད་གཞི་ཁོང་དུ་སྩོགས་པར་ཁ་ཟས་ཚུལ་བཞིན་མི་འཇུ་སྟེ། ནད་གཞི་དང་འདྲེས་ནས་ཤས་ ཆེར་འཁྲུ་ལ་རང་ཉིད་འཁྲུ་བ་ནི་ཞུ་བས་འཁྲུ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དང་པོར་སྨན་དཔྱད་མི་བྱ་བར་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་གོ། །མ་ཞུ་བས་འཁྲུ་བ་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་ལྟར་དང་པོ་གཅོད་པའི་སྨན་དཔྱད་མི་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། ལུས་ལྕི་བ་དང་། ཟུག་ གཟེར་ཆེ་བ་དང་།དྲན་པ་མི་གསལ་ཞིང་འཁྲུ་བ་ཆེར་མི་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ཨ་རུ་ར་བྱིན་ཏེ་བདེ་བར་འཁྲུར་གཞུག་གོ། །ནད་ཚབས་མི་ཆེ་བའི་འཁྲུ་བ་ལ་ནི་ཉུང་བ་བསྐམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྷུ་ཏི་ཀ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཤུ་དག་དང་། འུ་སུ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། འདི་རྣམས་ཤས་ཆེར་བསྐོལ་ཏེ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་བིལ་བ་དང་། འུ་སུ་དང་། གླ་སྒང་དང་། དོང་གྲ་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་པའམ། ཡང་ན་བིལ་བ་དང་། འུ་སུ་དང་། གླ་སྒང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཆུའམ། ཡང་ན་ལན་ཚྭ་བི་ད་དང་། པ་ཐ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། དོང་གྲ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའམ། ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། ག་པུར་དང་། ཤུ་དག་དང་། བོང་ང་དཀར པོ་དང་།བིལ་བ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ནད་གཞི་ཅུང་ཟད་ཚབས་ཆུང་ངུར་འཁྲུ་བ་ལ་ནི་ཤུ་དག་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་བསྐོལ་བའམ། ཡང་ན་ལྡུམ་བུ་སྐྲ་བཟངས་བསྐོལ་བའམ། ཡང་ ན་བ་ལ་ཀ་ཏ་དང་།དོང་གྲ་བསྐོལ་བའི་ཆུ་བླུད་དོ། །ལུས་ཉམ་ཆུང་ཞིང་བཀྲེས་པ་ལ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་ལ་བབ་པ་ལྟ་ན་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བའི་ཟས་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྨོས་པའི་རིམ་པ་དག་བྱས་ན་ཟས་ཡི་གར་འོང་ཞིང་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་ལ་ཉམས་སྟོབས་ འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་འཁྲུ་བའི་ནད་པ་དེ་གང་ལ་གོམས་པའི་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་དེས་གསོ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དར་བའམ། རང་སྐྱུར་རམ། ཐུག་པའམ། སྐྱོ་མའམ། ཆང་ངམ། རྒུན་ཆང་ངམ། གང་ཡང་རུང་བས་བྱའོ། །དེ་ནས་ཐུག་ པ་ལ་སོགས་པའི་བཟའ་བ་སྦྱར་ཏེ།དེ་ཡང་མེ་དྲོད་བསྐྱེད་པ་དང་། སྨན་པ་དང་། འཁྲུ་བ་གཅོད་པའི་སྨན་པ་ལ་ན་དང་། ཟུར་པ་དཀར་པོ་དང་། འུ་སུ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ད་ཏྲིག་དང་། བལ་པོ་སེའུ་དང་། པ་ལ་ཤ་དང་། སྤ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། ཟི་ ར་དང་།ལ་ལ་ཕུད་དང་། བི་དྷ་ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་། རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་དང་། པ་ཐ་དང་། འདི་རྣམས་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ་བཟའོ། །བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་འཁྲུ་བ་ལ་ནི་ས་ལ་པརྞི་དང་། བ་ལ་དང་། བིལ་བ་དང་། ཀྲྀཥྞ་ པརྞི་དང་།འདི་རྣམས་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པའི་ནང་དུ་སེའུ་འབྲུ་སྐྱུར་པོ་བཏབ་སྟེ་བླུད་ན་ཕན་ནོ།

接下来讲解治疗腹泻的章节。由于消化之火衰退，在胃部不能消化，多会引起腹泻。对此，首先为了使其成熟，即使是由风引起的，禁食也会有帮助。
如此腹泻时，若腹内剧痛、腹部沉重、并因感冒而疲惫者，应当使用催吐药。病因积聚体内，食物不能正常消化，与病因相混合而大量腹泻，自然腹泻称为消化性腹泻，开始时不要进行医疗处置，应当置之不理。对于不消化引起的腹泻也是如此，开始时不要使用止泻药物。
此外，对于腹胀、身体沉重、剧痛、神志不清而腹泻不严重者，应当服用诃子，使其顺利排泄。
对于病情不严重的腹泻，为了使其减少干燥，应当煎煮布提卡、胡椒、荜茇、白芷、乌苏、诃子等，令其服用。或者煎煮木苹果、乌苏、甘松、独活、巴拉卡等的汤剂服用。或者煎煮木苹果、乌苏、甘松、荜茇、巴拉卡等的水。或者煎煮岩盐、巴塔、白芷、诃子、毕澄茄、独活等。或者煎煮荜茇、樟脑、白芷、白附子、木苹果、芥子、阿魏等的汤剂服用。
对于病情较轻微的腹泻，可用白芷、白附子煎煮，或者煎煮香附草，或者煎煮巴拉卡塔、独活的水服用。
对于体弱而饥饿者，如果到了该进食的时候，可以给予粥等轻淡食物。
如此按照上述步骤进行治疗，会使食欲增进，消化之火增强，体力增长。
如此腹泻病人应当用其习惯的饮品等进行治疗，可以是酸奶、自然发酵的酸味饮品、汤、稀粥、酒、葡萄酒等任何一种。
然后配制粥等食物，应当加入能增强消化之火、有药效、能止泻的药物，如拉纳、白茯苓、乌苏、阿魏、达特里克、尼泊尔胡椒、帕拉夏、诃子果、孜然、拉拉普德、比达舌咸盐、五小根、巴塔等，根据情况配入食物和饮品中服用。
对于痰和胆汁较重的腹泻，以沙拉帕尼、巴拉、木苹果、克里希纳帕尼等为基础，在其熬制的粥中加入酸味的尼泊尔胡椒果实服用即有效果。

།འཁྲུ་བ་འགགས་པ་ལ་ནི་ཨ་རུ་ར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། བིལ་བ་དང་། དེ་དག་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་བླུད་ན་རླུང་བདེ་བར་ འབྱུང་ངོ་།།ནད་གཞི་མང་པོ་འཁྲུགས་ཏེ་འཁྲུ་བ་འགགས་པ་དང་། མེའི་དྲོད་ཆེ་བ་ལ་ནི་པི་པི་ལིང་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཁྲུས་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་རླུང་འཇོམས་པ་དང་། མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པའི་སྨན་ཚ་བ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་བླུད་དོ། །མ་ཞུ་བའི་འཁྲུ་བ་སྨིན་ནས་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་དེ། ཞུ་བར་འཁྲུ་ལ་དེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཉུང་ངུ་ཉུང་ངུར་འབྱུང་ཞིང་མཁྲེགས་པ་དང་། དབུ་བ་དང་། བེའུ་སྣབས་དང་། དྲི་མ་དང་ནད་དང་བཅས པར་འབྱུང་བའམ།ཡང་ན་ཕྱི་ས་བཙིར་ཡང་མི་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ཞོ་དང་། འོ་མ་དང་། མར་དང་། བཅའ་སྒ་དང་བུ་རམ་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་སྦངས་པ་བུ་རམ་དང་ཏིལ་མར་དུ་བཅས་པ་བཟའོ། །འཁྲུ་བ་འབྱུང་དཀའ་སྟེ་འགགས་ པ་ལ་ནི་རྒྱ་སྣེའུའི་ཚོད་མ་ལ་སོགས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཤ་ཁུ་མར་མང་པོ་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་ཞོ་དང་སེའུ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བའམ་ཡང་ན་མ་ཤ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། ཏིལ་མར་དང་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་། འབྲས་ཆན་དུ་བྱས་པ་བཟའོ། ། ཡང་ན་ཟུར་པ་དང་། ཨ་མུ་ལ་དང་། ཀ་པོ་ཏི་དང་། པ་ཐ་དང་། སྭ་སྟི་ཀའི་ཚོད་མའམ། ཡང་ན་ཤུ་ཤ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། ཀ་ར་ཏ་དང་། ཀྵི་རི་ནི་དང་། ཙིར་བི་དའི་ཚོད་མའམ་ཡང་ན་ཨུ་པོ་ད་ཀ་དང་། ཛི་བན་ཏི་དང་། བ་ཀུ་ཛི་དང་། རྒྱ་སྣེའུའི་ཚོད་མའམ། ཡང་ན་ལྕམ་པ་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་། ལོ་ན་ཀི་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཚོད་མ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞོ་དང་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་དང་། འབྲས་ཆན་བཟའ་བ་དང་། ཡང་ན་རུས་སྦལ་དང་། བྱེའུ་བར་ཏ་ཀ་དང་། སྤར་བ་དང་། རྨ་བྱ་དང་། སྲེག་པ་དང་། ཁྱིམ་བྱ་གང་ཡང་རུང་བའི་ཤ་ཁུ་དང་བཅས་པའི་བཟའ་བ་སྦྱིན་ནོ། །བིལ་བ་དང་། གླ་སྒང་དང་། བ་རུ་ར་དང་། ད་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། དོང་གྲ་དང་འདི་རྣམས་དར་བ་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་འཐུངས་ན་ཞུ་བའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ། །ཀ་པིད་ཏ་དང་། ཀ་ཙུ་ར་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། ཡུ་ཏི་ཀ་དང་། ནྱ་གྲོ་དྷའི་མྱུ་གུ་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། ཤ་ནའི་རས་བལ་དང་། ཤ་མ་ལི་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་མ་བཏགས་པ། ཞོ་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ཡང་ཞུ་བའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ། །བིལ་བ་གཞོན་ནུ་མ་སྨིན་པ་དང་། ཏིལ ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་།ཞོའི་སྤྲིས་མ་དང་། སྐྱུར་དང་སྣུམ་དང་བཅས་པར་ཏིལ་གྱི་ཚིགས་མ་ཟོས་ན་འཁྲུ་བ་མཁྲེགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ན་ལེ་ཤམ་དང་། འུ་སུ་དང་། ཟི་ར་དང་། ད་ཏྲིག་དང་། ཟུར་པ་དཀར་པོ་དང་། ལན་ ཚྭ་བི་ད་དང་།སེའུ་འབྲུ་དང་། ད་ཏ་ཀི་དང་། པ་ཐ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཚ་བ་ལྔ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ཀ་པིད་ཏ་དང་། ཨ་མྲ་དང་། ཤིང་འཛམ་བུའི་འབྲས་བུ་དང་། འདི་གསུམ་གྱི་རྐང་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། ན་ལེ་ཤམ་གྱི་དྲུག་འགྱུར་ གྱི་བིལ་བ་དང་།འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཞོ་དང་སྲན་མུངྒའི་ཁུ་བ་དང་། བུ་རམ་དང་ཏིལ་དང་མར་བསྲེས་པའི་སྣུམ་དང་། དེ་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་ནི་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པའི་ཟས་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། ཟས་ འཇུ་བ་དང་།འཁྲུ་བ་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་སྲ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་མཁྲེགས་པ་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།

对于腹泻停滞，可服用诃子、胡椒、胡椒根、木苹果等熬制的汤药，这样可以使气息顺畅。
对于多种病因混乱导致的腹泻停滞和火热过盛，应当用胡椒、毕达格、三果等熬制的泻药。
如此洗浴之后，应服用能够降伏风气和生发火热的五热药等配制的汤药。
消化不良的腹泻成熟后会生发火热，转为消化性腹泻，且反复少量排出，伴有硬便、泡沫、粘液、污物和病症，或者即使用力也排不出粪便时，应饮用酸奶、牛奶、酥油、葱和糖的混合物。
或者食用浸泡过的枣果配合糖和芝麻油。
对于排便困难的便秘，可食用苏子菜等，同样可用含有大量酥油的肉汤配合酸奶和枣等，或者绿豆、豌豆和芝麻油充分调配的任何一种米饭。
或者食用祖尔巴、阿姆拉、卡波提、帕塔、斯瓦斯提卡的蔬菜，或者食用舒沙、萝卜、卡拉塔、克西里尼、奇尔比达的蔬菜，或者食用乌波达卡、吉万提、巴库吉、苏子的蔬菜，或者食用藏菜、蓖麻、洛纳基等任何一种蔬菜配合酸奶和米饭。
或者给予乌龟、巴尔塔卡鸟、鸽子、孔雀、鹧鸪、家鸡任何一种带肉汤的食物。
饮用木苹果、甘松、诃子、达塔卡花、冬瓜配合酸奶的汤药可以消除消化性腹泻。
饮用卡皮塔、姜黄、伽布拉根、优提卡、尼亚格罗达嫩芽、枣果、沙那棉、沙玛利等的叶子研磨后配合酸奶，也可以消除消化性腹泻。
食用未成熟的青木苹果、细磨的芝麻粉、酸奶上层、酸味和油脂配合的芝麻饼，可以平息伴有硬便的腹泻。
或者将诃子、乌苏、孜然、达特里格、白祖尔巴、比达盐、枣果、达塔基、帕塔、三果、五热药、炒青稞灰、卡皮塔、芒果、蒲桃果实这三种的茎、萝卜、六倍于诃子量的木苹果等细磨成粉，与酸奶、绿豆汤、糖、芝麻和酥油混合的油脂适当调配，这被称为他人无法战胜的食物，适量食用可以生发火热、促进消化、使腹泻向下排出变得坚实，并且能够克服食欲不振和硬便。

།ཡང་ན་རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་དང་། བིལ་བ་གཞོན་ནུ་བཏགས་པ་དང་། འབྲས་དང་། ནས་དང་། མུངྒ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། ཏིལ་དང་ འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་པ་དེའི་ནང་དུ་ཏིལ་མར་དང་མར་བརྔོས་ཏེ་བཅུག་ལ་ཞོ་དང་སེའུ་འབྲུའི་ཁུ་བ་དང་བསྲེས་པ་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བ་ནི་ཁུ་བཅུད་ཅེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལས་རན་པར་འབྲས་ཆན་དང་བཅས་པར་ཟོས་ན་རྟུག་པ་ཟད་ཅིང་གདོང་སྐམས་པ་ལ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཞོའི་ སྤྲིས་མ་དང་།མར་དང་ཏིལ་མར་བསྲེས་པ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་དོང་གྲའི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་དང་སྦྱར་བ་བཟའོ། །ཡང་ན་ཆང་གི་ནང་དུ་ཏིལ་མར་དང་། མར་བསྐོལ་བ་བླུགས་ཏེ་ཚོད་མར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཀིའུའི་ཁུ་བ་སེའུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱུར་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། མར་དང་ བསྐོལ་ལ་བཅུག་པ་ཚོད་མར་སྦྱར་རོ།།ཡང་ན་ཕྱེའི་ཟན་བྲུལ་གྱི་སྟེང་དུ་མར་དང་ཏིལ་མར་བླུགས་ལ་ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པ་བཟའོ། །ཡང་ན་སྲན་མ་ཤ་ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་སྟེང་དུ་མར་གྱི་ཉིང་ཁུ་བླུགས་ལ་ཟོས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །ར་དང་ ལུག་གི་ཤ་ཁུ་སེའུའི་སྐྱུར་གྱི་ཉིང་ཁུ་དང་འུ་སུ་དང་དོང་གྲའི་ཕྱེ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་བསྐོལ་ཏེ་བཙགས་པའི་ཁུ་བ་འབྲས་དམར་པོའི་ཆན་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའ་ཞིང་དེའི་འོག་ཏུ་བཏུང་བ་ལེགས་པར་སྦྱར་ན་རྟུག་པ་འགགས་པ་མྱུར་དུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།ཞེས་བཤད་དོ། ། བིལ་བ་གཞོན་ནུ་དང་། བུ་རམ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན་རླུང་གིས་འགགས་པ་དང་། ཟུག་གཟེར་ཆེ་ཞིང་མཁྲེགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོའི་ཤུན་པ་དང་། ད་ཏ་ཀིའི་མེ་ཏོག དང་།རྒྱ་ཤུག་གི་ལོ་མ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཞོའི་སྤྲིས་མ་སྦྲང་རྩི་དང་ཀ་པིད་ཏའི་རང་གི་ཁུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། །རླུང་གིས་རྟུག་པ་འགགས་ཤིང་ཟུག་གཟེར་ཆེ་སྟེ་མཁྲེགས་ལ་ཁྲག་དང་བེའུ་སྣབས་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བ་དང་། སྐོམ་པས་གདུངས་པ་ལ་ནི་འོ་མ་ཚིམ་ཚད་དུ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་ཏིལ་དང་མར་བསྲེས་པའི་སྟེང་དུ་འོ་མ་བཞོས་ཏེ་ལྷན་ཅིག་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཨེ་རཎྜའི་རྩ་བའམ་བ་ལའི་རྩ་བ་དང་བིལ་བའི་རྩ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་གླ་སྒང་ཉི་ཤུ དང་།དེའི་སུམ་འགྱུར་གྱི་ཆུ་དང་། འོ་མ་སྲང་བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ལ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་མ་ཞུ་བའི་ནད་དང་བཅས་པ་ལ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་ན་ལེ་ཤམ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་འཐུངས་ན་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཞེན་པའི་ མཁྲེགས་པ་ཡང་འཇོམས་སོ།།སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་བས་ལུས་ཉམ་ཆུང་ཞིང་ཁོང་རྩུབ་ལ་ཟུག་གཟེར་གྱིས་ཉམ་ཐག་པར་གྱུར་ན་མེའི་དྲོད་བརྟགས་ཏེ་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་མར་དང་བཅས་པ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་རྩ་བ་བཅུ་པ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་ཚིགས་ མ་བོར་ཏེ་སྨན་གྱི་ཁུ་བའི་བཞི་ཆའི་མར་དང་ཞོ་དང་།ཆང་གི་ཉིང་ཁུ་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚྭ་དང་། ཚ་བ་ལྔ་བཏགས་ཏེ་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་དང་། དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་གཟེར་བས་ཉམ་ཐག་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་བཅའ་སྒ་སྲང་དྲུག་དང་། པི་པི་ལིང་ མཱུ་ལ་དང་།ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་འདི་གསུམ་སྲང་གཉིས་དང་། ཏིལ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ཞོ་ག་ཆུ་དང་། ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་འཁྲུ་བའི་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་སེལ་ཏོ།

或者，将柏子仁果实、幼木榴、大米、大麦、绿豆、豌豆、芝麻这些一起，在其中炒熟芝麻油和酥油后加入，与酸奶和酸枣汁混合适当熬煮，这称为精华汤。从中适量与米饭一起食用，可治疗大便枯竭和面部干燥。
或者，将酸奶上层凝脂、酥油和芝麻油混合熬煮，在其中加入长果胡椒粉与糖调和后食用。
或者，在酒中倒入熬煮的芝麻油和酥油作为调味。
或者，将枳实汁与酸枣等酸味调和，与酥油熬煮后加入作为调味。
或者，在面糊上倒入酥油和芝麻油，撒上三辛粉末后食用。
或者，在精心调制的豌豆肉上倒入酥油精华食用，功效与前相同。
将山羊和绵羊的肉汤与酸枣精华、茴香和长果胡椒粉一起调和熬煮，过滤后的汤汁与红米饭一起食用，之后饮用精心调制的饮品，可迅速平息大便阻塞。
食用幼木榴、糖、芝麻油、胡椒、荜茇这些制成的膏，可平息风引起的阻塞和剧烈坚硬的疼痛。
将白芥子皮、达塔基花、柏树叶这些研磨成粉，与酸奶上层凝脂、蜂蜜和木榴自汁一起调和饮用有益。
对于因风引起大便阻塞并伴有剧烈坚硬的疼痛、出血、粘液，以及口渴煎熬者，应给予充足的牛奶。
或者，在混合的芝麻和酥油上挤入牛奶一起服用。
或者，服用蓖麻根或槟榔根和木榴根任何一种煮成的汤汁。
或者，将二十两甘草与其三倍的水和四两牛奶一起熬煮至四分之一，适量饮用可治疗伴有消化不良的病症。
或者，将胡椒和诃子细磨后与牛奶一起饮用，可消除长期顽固的坚硬。
如果因禁食等导致身体虚弱、腹部粗糙并被疼痛折磨，应观察消化之火后给予含有酥油的猛烈泻药。
或者，将十根药适当熬煮至四分之一，不间断地与药汁四分之一的酥油、酸奶、酒精华、岩盐和五辛磨粉一起熬煮至只剩酥油，适量食用可消除疼痛的折磨。
或者，将六两荜茇、胡椒根、土茯苓和岩盐这三味各两两，三十二两芝麻油，与酸奶水适当熬煮至只剩酥油，适量饮用可消除伴有腹泻的疼痛。

།ཡང་ན་ཤ་དང་འོ་མ་མར་ རམ་ཏིལ་མར་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ལ་མར་ལུས་པ་དང་།དེ་ལས་བཏུང་བ་དང་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་དང་བསྐུ་བྱུག་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་རྟུག་པ་འགགས་པ་དང་འཁྲུ་བའི་ཟུག་གཟེར་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །རླུང་འཁྲུགས་པ་དང་། ཟུག་གཟེར་ ལ་ནི་ཏིལ་མར་མཆོག་ཡིན་ཏེ་དེ་ལས་ལྷག་པ་མེད་དོ།།གཞན་ཡང་རླུང་ནི་བད་ཀན་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་འཇོམས་པར་བྱེད་ཅིང་གཡོ་བ་དང་ལུས་ལ་ཁྱབ་པ་དང་རང་གི་གནས་ན་འདུག་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཡང་ཏིལ་མར་འདི་རབ་ཏུ་བསྔགས་ཏེ། མེའི་དྲོད་ཆུང་བ་ལ་སྦྱར་ ན་ཡང་བདེ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།མེའི་སྟོབས་ཆེ་བ་དང་། རླུང་རང་གི་གནས་སུ་མཁྲེགས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ་ཏིལ་མར་ཚུལ་བཞིན་སྦྱར་ན་འདུག་པའི་གནས་མེད་དོ། །བཤང་བ་ཟད་པ་དང་ནད་གཞི་རྣམས་རང་གི་གནས་ལས་ཉམས་ཏེ་འཁྲུགས་ ནས་རླུང་འབའ་ཞིག་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་མཁྲེགས་པ་དང་བཅས་པ་ཟུག་གཟེར་ཡོད་པའི་ཚད་ནད་ཅན་ནི་འཚོ་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་གལ་ཏེ་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་ནས་ཏིལ་མར་བཏུང་བ་དང་བསྐུ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞང་ན་ཞིང་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ འོ་མ་དང་རྒྱ་ཤུག་སྐྱུར་པོ་དང་།ཙང་གོ་རེ་གཉིས་ཀྱི་རང་གི་ཁུ་བ་དང་། མར་དང་། ཞོ་དང་། དོང་གྲ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་མར་རམ། ཡང་ན་འོ་མ་དང་རྒྱ་ཤུག་ལ་སོགས་པ་གོང་མ་དེ་དག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཞོ་དང་དོང་གྲ་ བཏགས་པ་བཅུག་པའི་ལྡེ་གུ་གང་ཡང་རུང་བས་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་འུ་སུ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་། ཟི་ར་དང་། ཚ་བ་རྣམ་ལྔ་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རྒྱ་ཤུག་སྐྱུར་པོ་དང་། ཙང་གོ་རེའི་ཁུ་བ་དང་། ཞོ་དང་། འོ་མ་དང་། མར་འདི་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ལ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པས་བསྐུས་ན་གཞང་ཕྱིར་འབྱུང་ཞིང་ཟུག་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་རྩ་བ་བཅུ་པོ་དང་མར་དུ་སྦྱར་བའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཟུར་པ་དཀར་པོ་དང་། ཤུ་ཏི དང་།རུ་རྟ་དང་། མར་དུ་སྦྱར་བའམ་ཡང་ན་ཤུ་དག་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། མར་དུ་སྦྱར་བའམ་སྦྱོར་བ་དེ་དག་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བར་བྱའོ། །བཤང་བ་མཁྲེགས་པ་དང་། གཞང་ཕྱིར་བྱུང་བ་དང་། གཅིན་འགགས་པ་དང་། རྐེད་པ་རེངས་པ་ལ་ནི་ཏིལ་མར་རམ་མར་ཡང་རུང་། སྨན་མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བའི་ཨ་ནུ་བ་ས་ན་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གཞང་ཕྱིར་བྱུང་སྟེ་ནང་དུ་ཞུགས་སུ་མ་འདོད་དེ་སྲ་བ་ལྟ་ན་མར་གྱིས་བསྐུ་ཞིང་དུགས་བྱས་པས་འཇམ་པོར་གྱུར་ནས་ཕུལ་ལ་ནང་དུ་གཞུག པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ལན་ཅིག་གཞང་ནང་དུ་བཅུག་ནས་ཕྱིར་ཡང་འབྱུང་ན་ནི་རྐུབ་ཚོས་གཉིས་པགས་པས་གླན་ལ་དབུས་སུ་ཕུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོ་ག་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་ནི་མདོ་ནས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་དང་བྱི་བའི་ནང་ གྲོལ་ཕྱུང་བའི་ཤ་དང་།འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའམ། ཡང་ན་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་། ཏིལ་མར་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བས་གང་ཕྱི་ས་འབྱུང་བ་ལ་བསྐུ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་མ་ཞུ་བ་དང་ བཅས་པ་ལ་ནི་རྣོ་བ་དང་དྲོ་བའི་བག་སྤངས་ཏེ་གོང་མ་བཞིན་དུ་ཐོག་མར་སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་ལ་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་ཅེས་བྱ་བའི་སྨན་གླ་སྒང་དང་། པར་པ་ཏ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། ཙནྡན་དང་། ཨུ་དི་ཙ་ དང་།དོང་གྲ་དང་། ཏིག་ཏ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ།

或者用肉、牛奶、酥油或芝麻油任何一种适当熬煮后留下的油脂，用来饮用、灌肠和涂抹等，可以治愈大便阻塞和腹泻的疼痛。对于风气紊乱和疼痛，芝麻油是最好的，没有比这更好的了。
此外，风能够消除痰等病根，具有流动、遍布身体和停留在自身位置的特性，因此对此也极力推荐这种芝麻油。即使用于火力较弱的情况下，也是带来舒适的最佳选择。
更不用说对于火力强大和风在自身位置坚固的情况，如果正确使用芝麻油，就没有它不能治愈的。
大便枯竭和病根从自身位置失调紊乱，仅有风力强大且坚固伴随疼痛的热病患者是难以治愈的。但是如果从内外两方面使用芝麻油饮用和涂抹等，就能痊愈。
对于肛门疼痛和脱肛，可用牛奶、酸石榴和橘子的自身汁液，以及酥油、酸奶、长果胡椒粉末，将这些煮成油脂，或者用牛奶和酸石榴等上述材料煮成的汁液中加入酸奶和长果胡椒粉末制成的糊状物涂抹即有效果。
或者用茴香、石榴皮、毕达格、细辛、孜然、五辛香、诃子，这些粉末与酸石榴、橘子汁、酸奶、牛奶、酥油这些适当熬煮，留下纯油涂抹可以治愈脱肛和疼痛。
或者用十种根药与酥油调配灌肠。或者用白豆蔻、生姜、茜草与酥油调配，或者用白芷、防风与酥油调配，将这些配方与酥油适当熬煮后进行灌肠。
对于大便坚硬、脱肛、小便阻塞、腰部僵硬，可用芝麻油或酥油，与甜味和酸味药物适当熬煮后进行阿努瓦萨那治疗。
如果发生脱肛不愿回缩变得僵硬时，应该用酥油涂抹并热敷，变软后推入体内。如果一旦将肛门推入后又脱出，则应用皮革包裹两侧臀部并在中间打孔等处理方法，具体做法如经典所说。
或者用五种大根药和取出内脏的老鼠肉与牛奶一起熬煮，或者用止风药与芝麻油适当熬煮，对脱肛进行涂抹和饮用等治疗即有效果。
对于胆病引起的腹泻伴有消化不良的，应避免使用辛辣和温热性的药物，如前所述首先要进行禁食等治疗。
对于胆病引起的腹泻伴有严重口渴的，应服用称为六支的药物：独活、胡黄连、木香、旃檀、香附子、长果胡椒、菊苣、蒲公英，这些煮成的汤剂。

།དེ་ལྟར་སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཏེ་བཀྲེས་ན་ཟས་འདོད་པ་ལ་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་དང་། ཉེའུ་ ཤིང་དང་།བ་ལ་རྣམ་གཉིས་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་གཉིས་ཀྱི་ལོ་མ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཐུག་པ་དང་། ཁུ་བཅུད་དང་། ཟས་ཀྱི་ནང་དུ་བཏབ་པ་ལས་གཞི་བླངས་ལ་སྦྱིན་ནོ། །འཁྲུ་བ་འགགས་པ་ལ་ནི་དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་ཕྲགས་དང་། འབྲས་བུ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །པ་ཐ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་ཕྲགས་དང་། ས་བོན་དང་། སྐྱེར་བ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག སྐོལ་བའམ།ཡང་ན་བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། བིལ་བ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཨུ་དི་ཙ་དང་། གླ་སྒང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའམ། ཡང་ན་བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། རྩཝ་དཱུར་བ་དང་། སྐྱེར་བ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་ བའམ།ཡང་ན་བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། གླ་སྒང་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཀད་ཕ་ལ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཤ་ཁུ་དང་བཅས་པའི་ཟས་ཟ་བ་ལ་ནི་དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ས་བོན་སྲང་གཅིག་བསྐོལ་ བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུ་གང་ཤ་ཁུ་དང་བཅས་པའི་ཟས་ཟ་བ་ལ་ནི་གླ་སྒང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཤལ་མ་ལིའི་ལོ་མ་བསྐོལ་བ་གྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་བླུད་ན་མཁྲིས་པ་ ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ།།ཏིག་ཏ་དང་། གླ་སྒང་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མའམ། ཡང་ན་སྐྱེར་པ་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། བིལ་བ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མའམ། ཡང་ན་ཏིལ་དང་། མོན་ཆ་ར་དང་། སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོ་དང་། བཙོད་དང་། པདྨ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མའམ་ཡང་ན་དོང་གྲ་དང་། ད་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། བལ་པོ་སེའུའི་ཤུན་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། འདི་རྣམས་ཕྱེ་མའམ། ཕྱེ མའི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་སྦྲང་རྩི་དང་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་འཐུངས་ན་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་སྐྱེར་པ་དང་དུག་མོ་ཡུངས་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འཐུངས་ན་ཞུ་བའི་ འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་གྱི་སྡེ་ཚན་དང་། ཨམ་པཥྚའི་སྡེ་ཚན་དང་། པྲི་ཡང་ཀུའི་སྡེ་ཚན་དང་། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་ཞུ་བའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། པ་ལ་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་ དང་།སེའུ་འབྲུའི་མྱུ་གུ་དང་། འདི་རྣམས་ཞོ་དང་། འུ་སུ་དང་། ལྷན་ཅིག་བླུགས་པ་དང་། ཐུག་པ་དང་། ལྡེ་གུ་དང་། ཁ་ལ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀ་པིད་ཏ་དང་། བིལ་བ་དང་། ཨ་མྲ་དང་། འཛམ་བུ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་རྐང་ ཡང་གོང་མའི་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་རོ།

如是作持斋等，若饥渴而欲食，为欲生起火力故，赐予羹汤等。其中有五种小根、小树、两种波罗、豌豆、豆芽的叶子，以及这些的羹汤、精华，放入食物中取其精华而施予。
对于大便闭塞者，以白芥子皮、果实、白洋葱磨成粉末，与蜂蜜和洗米水一同调配服用。
波叶、白芥子皮、种子、醋栗、胡椒根、荜茇，这些一同煎煮；或者白洋葱、木苹果、白芥子、乌底遮、甘松，这些一同煎煮；或者白洋葱、杜伯草、醋栗、白芥子、醋栗糖，这些一同煎煮其汁；或者白洋葱、荜茇、甘松、白芥子、迦达伐罗，这些煎煮的汁液与蜂蜜一同调配服用。
对于食用带肉汤的食物者，以一两白芥子种子煎煮的汁液服用，可以消除由胆引起的腹泻。
同样，对于食用带肉汤食物的人，以甘松煎煮的汁液与蜂蜜调配，或者木棉叶煎煮后冷却加入蜂蜜服用，可以消除由胆引起的腹泻。
胡黄连、甘松、白芥子、醋栗糖，这些磨成粉末；或者醋栗、波罗迦、木苹果、蒺藜的粉末；或者芝麻、葡萄、白芦荟、红花、莲花、青莲，这些磨成粉末；或者冬瓜、达塔迦花、尼泊尔无花果树皮、果实，这些粉末；将这些粉末配方中任何一种与蜂蜜和洗米水调配服用，可以消除由胆引起的腹泻。
或者醋栗、白芥子、芦荟、肉桂，这些煎煮的汁液服用，可以消除消化不良引起的腹泻。
或者芦荟类、庵罗什塔类、青木香类，这些任何一种煎煮的汁液服用，可以消除消化不良引起的腹泻。
或者补脑石、波罗迦、甘草、青木香、无花果嫩芽，这些与酸奶、乌苏一同倒入，以及羹汤、膏、卡拉卡，这些调配服用。
同样，迦比他、木苹果、芒果、蒲桃，这些的茎也与上述羹汤等调配。

།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྨིན་པའི་འཁྲུ་བ་ལ་ནི་རའི་འོ་མ་མཆོག་ཏུ་བསྔགས་ཏེ། གལ་ཏེ་ནད་གཞི་སྟོབས་ཆེ་བས་འོ་མས་མ་ཞི་ན་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ་། །འཁྲུ་བ་དང་ཁྲག་ཏུ་འཁྲུ་བ་རེས་ཀྱིས་ འབྱུང་བ་ལ་ནི་པ་ལ་ཤ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཉི་ཚེའམ།ཡང་ན་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་འཐུངས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་མེ་དྲོད་ཆེ་ཆུང་དང་སྦྱར་ཏེ་འོ་མ་དྲོན་མོ་བླུད་ན་སླ་ཚ་བདེ་བར་འབྱུང་སྟེ་ཁོང་པའི་འཁྲུ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཀྱི་ལྕེ་བ་ལ་ཤའི་སྦྱོར་བ་ལྟར་བྱས་ན་ཡང་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་ འདྲའོ།།གོང་དུ་ཐུག་པ་དང་བཀྲུ་སྨན་ལ་སོགས་པ་སྦྱོར་བ་བྱས་ཀྱང་ཟུག་གཟེར་ད་དུང་མ་ཞི་བ་ལྟར་ན་མེའི་དྲོད་བརྟགས་ཏེ་ཨ་ནུ་བ་ས་ན་གཏང་བར་བྱ་སྟེ་ཤ་ཏ་པུཥྤ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། བིལ་བ་དང་། ཤིང་མངར་དང་དེ་རྣམས་འོ་མ་དང་མར་དང་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ ཏིལ་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བའི་ཨ་ནུ་བ་ས་ན་མས་གཏང་ངོ་།།དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་མཁྲིས་པའི་འཁྲུ་བ་མ་ཞི་ན་ནི་པིད་ཙའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ན་ཕན་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཤལ་མ་ལིའི་ལོ་མ་རློན་པ་སྦོམ་པ་ཀུ་ཤ་རློན་པས་བཅིངས་ཏེ། ས་ནག་པོའི་འཇིམ་པས་གཡོགས་ ཏེ་བ་ལྕི་སྐམ་པོའི་མེའི་ནང་དུ་བསྲེགས་ཏེ།འཇིམ་པ་བསྐམས་པ་དང་། འཇིམ་པ་བཀོག་ལ་ནང་གི་སྨན་གྱི་གོང་པོ་ལས་སྲང་གཅིག་ཙམ་འོ་མ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་མཉེས་ཏེ་ཚིགས་མ་བོར་ལ་དངས་མའི་ནང་དུ་རྒྱ་སྤོས་དང་ཤིང་མངར་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་། མར་ དང་ཏིལ་མར་འདི་རྣམས་སྣོད་ཡངས་པའི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་རྐུབ་ནུབ་པར་བཞག་ལ་འདུག་གོ།།དེ་ནས་ལུས་ཁྲུས་བྱས་ལ་འོ་མ་འམ་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤ་ཁུ་དང་ཟས་ལྷན་ཅིག་ཟོས་ན་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་དང་། རིམས་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། སྐྲན་ནད་དང་། རླུང་ནད་དང་། ཕོ་བའི་ནད་རྣམས་སྦྱོར་བ་འདིས་མྱུར་དུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །བཀྲུ་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བའི་སྦྱོར་བ་དྲགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་འདིས་མྱུར་དུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཤུག་པ་བསྐོལ་བ་ཁཎྜ་འདྲ་བར་གྱུར་པ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་དང་། ཨ་པ་སྟའི་སྡེ་ཚན་སྦྲང་རྩི་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་ཟོས་ན་འཁྲུ་བའི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །མ་ཞུ་བ་དང་ན་བ་མེད་ཅིང་མེ་དྲོད་ཆེ་སྟེ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འཁྲུ་བའི་ཁྲག་དང་བཅས་པ་མདོག་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་བ་ལ་ནི། ད་རི་ག་བྲི་ཏིའི་ཤུན་པ་བཏགས པ་ཆུ་དང་གོང་བུར་བྱས་ལ་ཀད་པ་ལའི་ལོ་མའི་ནང་དུ་ཐུམ་པོར་བྱས་ཏེ་འཇིམ་པས་གཡོགས་ལ་མེའི་ནང་དུ་བསྲེགས་ཏེ་ཕྱིར་ཕྱུང་ལ་ཁུ་བ་བཙིར་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཤ་ཁ་རའམ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་གྲང་མོ་བླུད་ན་ཕན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཤིང་འོ་མ་ཅན་གྱི་ཤུན་པ་རློན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ལོ་མས་དཀྲིས་ལ་ཆོ་ག་ གོང་མ་བཞིན་དུ་བྱས་ཏེ་བླུད་དོ།།ཡང་ན་འཁྲི་ཤིང་གི་ཤུན་པ་ཆུ་དྲོན་དང་སྦྱར་ལ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་པ་ཟོས་ན། འཁྲུ་བ་ཚབས་ཆེ་བ་ཡང་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །མཁྲིས་པའི་འཁྲུ་བ་ལ་དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཁ་ཟས་དང་སྨན་བསྟན་པ་ལས་མཁྲིས་པ་འཁྲུགས་ཏེ་ཁྲག་ཏུ་ འཁྲུ་ཞིང་དེ་ཡང་སྐོམ་དད་ཆེ་ལ་རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་།གཞང་ཁ་ཚོས་པར་བྱས་པ་ལ་ནི་བཙོད་དང་། པདྨ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། འདི་རྣམས་རའི་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའམ། ཡང་ན་མོན་ཛ་ར་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བ་བླུད་དོ།

对于由胆病引起的成熟性腹泻，羊奶最为推荐。如果由于病情严重，喝奶不能止泻，就要服用泻药。
对于腹泻和带血腹泻交替出现的情况，可单独饮用巴拉夏树煮汤，或者与牛奶一起饮用，之后根据消化能力的强弱，饮用温热牛奶，这样会容易排出，并能治愈腹泻病。或者像巴拉夏树的配方那样使用狗舌草，其功效与前者相同。
如果在上述使用汤药和泻药等配方后疼痛仍未缓解，应当观察消化能力后使用灌肠疗法，即将百花、小茴香、木榴和甘草这些药材与牛奶、酥油和四倍于酥油量的芝麻油适当熬煮后进行灌肠。
如果这样做后胆病性腹泻仍未止住，那么使用毕茨的温和灌肠法最为有效。取新鲜的木棉树叶，用湿草茎捆扎，外面包裹黑土泥巴，放在干牛粪火中烧烤。等泥巴干后，剥开泥巴，从里面的药团中取约一两，放入三十二两牛奶中揉搓，去除渣滓后，在其精华中加入降香、甘草粉、蜂蜜、酥油和芝麻油，将这些放入宽口容器中，浸泡至臀部。
之后沐浴清洁，配合牛奶或陆生动物肉汤食用，这个配方能快速治愈由胆病引起的腹泻、发热、浮肿、瘤病、风病和胃病。这个配方也能快速缓解因过度使用泻药、猛烈泻药和温和灌肠所引起的不适。
或者将芥菜和杜松子煮成糖浆状，与芥菜类和阿巴斯塔类药物配合蜂蜜服用，能治愈一切腹泻病。
对于没有消化不良和疼痛，但消化能力强盛，长期腹泻带血且呈现各种颜色的情况，可用达日嘎布日提树皮研磨后加水制成团，用芭蕉叶包裹，外面裹泥，放入火中烧烤，取出后挤压汁液，加入红糖或蜂蜜后凉服即有效果。
同样，将含乳汁树的鲜皮用其叶子包裹，按照上述方法处理后服用。或者将藤本植物的树皮与温水调和，加入酥油和蜂蜜食用，能止住严重腹泻。
对于胆病性腹泻，如果使用不相宜的饮食和药物，会导致胆病发作，引起带血腹泻，并伴有剧烈口渴和发热，肛门发炎的情况，应当用红花、莲花、乌巴拉与羊奶一起煮服，或者用蒙扎拉与牛奶一起煮服。

།ཐལ་ ཏྲེས་དང་།ཤིང་མངར་དང་། སེང་ཕྲོམ་རྣམས་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའམ། ཡང་ན་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པ་འོ་མ་ཅན་གྱི་ཤིང་གི་ལོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའམ། ཡང་ན་སྦྱོར་བ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་ཤ་ཁ་ར་དང་བཅས་པ་བཟའ་ བ་དང་བཏུང་བའམ།གཞང་དུ་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །བཏུང་བ་དང་ཁུ་བཅུད་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྐྱུར་མེད་པ་མར་དང་བཅས་པ་གྲང་བག་བྱིན་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཏང་པལ་གྱི་འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་སྐྱུར་ཅུང་ཟད་ལི་ཁ་ར་དང་བཅས་པ་བྱིན་ནོ། །ཡང་ན་བ་ ལ་ཀ་དང་།ུཏྤ་ལ་དང་། དོང་ག་དང་། ཀྲྀཥྞ་པརྞིའི་ཁུ་བ་དང་། རའི་འོ་མ་དང་། ཆུ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བའི་ཐུག་པ་བླུད་ན་ཁྲག་གི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ། །ཟས་ཀྱི་གོང་བུ་མར་སར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་ལི་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་གཞག་གོ། །ཁྲག་གི་འཁྲུ་ བ་ཚབས་ཆེ་བ་ལ་ནི་རའམ་རི་དགས་ཀྱི་ཁྲག་དང་།མར་བསྐོལ་བ་བསྲེས་པ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ཡང་རའི་འོ་མའི་མར་དང་འོ་མར་བཅས་པའམ། ཡང་ན་འོ་མ་ཉི་ཚེ་ཡང་རུང་སྟེ་ཞག་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་གོང་མ་སྲེག་གི་ ཤ་ཁུ་དང་།འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བཏུང་བའམ་ལྡེ་གུ་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན་ནད་མེད་པའི་བདེ་བ་སྐྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཉེའུ་ཤིང་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཐོག་མར་འཐུངས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་འོ་མ་དང་ཟས་ལྷན་ཅིག་བཟའ་བའམ། ཡང་ན་ཉེའུ་ཤིང་དང་མར་ཚུལ་བཞིན་ བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་མྱུར་དུ་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། དོང་ག་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། མར་དང་འདི་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་དུ་མར་གྱི་ཐུག་པ་དང་། ཐུག་པ་ རྐྱང་རྐྱང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་ན།ནད་གཞི་གསུམ་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་མི་བཟད་པ་ཡང་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ས་ནག་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་དུང་ཆུང་དང་། ཤིང་མངར་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་རའི་ཁྲག་དང་། འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ ན་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་གན་དྷ་པྲི་ཡང་ཀུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཆུའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། །ཏིལ་ནག་པོ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་དེའི་ལྔ་ཆ་གཅིག་གི་ལི་ཁ་ར་དང་རའི་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ ཁྲག་འཁྲུ་བ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སེལ་ཏོ།།ཙནྡན་དང་། ལི་ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ན་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། གཅིན་ནད་དང་། ལུས་ཚ་བ་ཆེ་བ་དང་། ཁྲག་ཏུ་འཁྲུ་བ་རྣམས་ལས་གྲོལ་ལོ། །གཞང་ཁ་ཚ་བས་ཚོས་པ་ ལ་ནི་སྨན་གྲང་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པས་བསྐུ་བ་བྱས་ན་ཕན་ནོ།།ཉུང་ངུ་ཉུང་ངུར་ལན་མང་པོར་ཁྲག་ཏུ་འཁྲུ་ཞིང་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་དང་རླུང་གིས་འགགས་ཏེ་ཆེད་འགའ་འབྱུང་ཆེད་འགའ་མི་འབྱུང་བས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་བིད་ཙ་བ་ཏི་ཞེས་བྱ་བའི་ འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བའི་སྦྱོར་བ་བྱ་སྟེ།ཤིང་ཤ་པ་དང་། ཀར་བྷུ་དྷ་རུ་ལ་སོགས་པའི་ལོ་མ་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་མར་དང་འོ་མ་ཆུ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་འཇམ་རྩི་མས་བཏང་ན་འཁྲུ་བ་བེའུ་སྣབས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། གཞང་ཉམས་ཏེ་ཕྱིར་ འབྱུང་བ་དང་།མཁྲེགས་པ་དང་། ལུས་སྐེམ་ཞིང་རིད་པ་དང་། སྟོབས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་པྲ་པུཎྜ་རི་ཀ་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏང་བར་བྱའོ།

将石灰华、甘草、白芷与牛奶一起煎煮，或者与尼拘律树等含乳汁树木的叶子一起煎煮，或者在这两种配方中加入蜂蜜和白糖一起服用、饮用或灌肠等，都会有效果。
饮品和营养液等也要避免酸性，加入酥油后微凉服用会有效果。
或者给予稍带酸味的榅桲果汁加入白糖。
或者将婆罗迦、乌巴拉、冬瓜、黑叶的汁液，与山羊奶、水按比例煎煮成汤饮用可以治疗血痢。
食物团要加入新鲜酥油，并调制成含有蜂蜜和白糖的糊状物。
对于严重的血痢，可以服用山羊或野兽的血液与煎煮的酥油混合物会有效果。
饮食也要配以山羊奶酥和牛奶，或者单独喝牛奶也可以，持续三天。
或者与上等肉汤和牛奶一起饮用或制成糊状食用，能产生健康的舒适感。
或者先饮用磨成粉末的竹子与牛奶和食物一起食用，或者将竹子和酥油适当煎煮后饮用，能快速消除血性腹泻。
或者将诃子、冬瓜、胡椒、醋栗、硫磺、芥子、酥油这些按比例配制成酥油汤或单纯的汤类等，可以平息由三种病因引起的难以忍受的腹泻。
将生长在黑土中的小螺、甘草磨成粉末，与蜂蜜、山羊血、淘米水调配饮用可以治疗血性腹泻。
或者将甘松磨成粉末在淘米水中加入蜂蜜调配饮用会有效果。
将黑芝麻磨成粉末，加入五分之一的白糖和山羊奶调配饮用，可以立即消除血痢。
将檀香、白糖、蜂蜜、淘米水一起调配服用，可以解除口渴、尿病、身体发热和血痢等症状。
对于肛门因发热而灼热的症状，用具有清凉功效的药物涂抹会有效果。
对于反复少量出血性腹泻，伴有疼痛，因风气阻塞而时有时无，而感到疲惫的病症，应使用前面提到的'比札巴提'软膏灌肠配方，
即将娑罗树、迦布达如等树叶捣碎，与酥油、牛奶、水按比例煎煮，只留下酥油部分用作软膏灌肠，可以治疗粘液样腹泻、脱肛、硬结、身体消瘦，并能增强体力。
然后要使用白莲花与酥油适当煎煮的软膏进行灌肠。

།ཡང་ན་བཤང་བ་དང་ཁྲག་ཏུ་འདྲེས་ཏེ་འབྱུང་བའམ་ཡང་ན་ཁྲག་འབའ་ཞིག་ བཤད་བའི་སྔོན་དུ་འབྱུང་བའམ།ཕྱི་ནས་འབྱུང་ཡང་རུང་སྟེ་དེ་ལ་ནི་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཉེའུ་ཤིང་གི་སྨན་མར་ལྡེ་གུའི་ཆེད་དུ་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་ཕྱུང་མ་ཐག་པ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་ལི་ཁ་ར་གཉིས་མར་གྱི་བཞི་ཆ་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཕན་པའི་ཟས་དང་ལྷན་ཅིག་ཟོས་ན་ཁྲག་ ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ།།གོང་གི་ཁྲག་གོང་འོག་གཉིས་ཀར་ཤས་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། ཨུ་དུམ་བཱ་ར་དང་། ཨ་ཤྭདྠ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་ཆུ་དྲོན་གྱི་ནང་དུ་ཞག་གཅིག་སྦངས་ལ་དེའི་ཁུ་བ་དང་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པའི་ནང་དུ་མར་གྱི་བཞི་ཆའི་སྦྲང་རྩི་དང་ཁ་ར་དང་བཅས་པ་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན་ཕན་ནོ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་ལ་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་ཆོ་ག་བྱ་སྟེ་ལྷག་པར་སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་བྱའོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་ བ་འགགས་པ་ལ་ནི་སྨིན་པ་དང་མེའི་དྲོད་བསྐྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་བིལ་བ་གཞོན་ནུ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། བཅའ་སྒ་དང་འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། ཡང་ན་ཤུ་དག་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། བྷུ་ཏི་ཀ་དང་། དོང་ག་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའམ། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་རྣམ་གཉིས་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་པ་ཏ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཤུ དག་དང་། རུ་ར་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོན་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཁ་རུ་ཚ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། བོང་ང་ དཀར་པོ་དང་།འདི་རྣམས་ཕྱེ་མར་བྱས་ཏེ་ཆུ་དྲོན་དང་ལྷན་ཅིག་འཐུངས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བས་ཉམ་ཐག་པ་སེལ་ཏོ། །ཀ་པིད་ཏའི་རྐང་དང་། ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་ལི་ཁར་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུའམ། ཡང་ན་ཀད་པ་ལའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ ལྡེ་གུ་བལྡགས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཁོང་པའི་འཁྲུ་བ་ལས་གྲོལ་ལོ།།ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་ཙི་ཏྲ་ཀའི་ཕྱེ་མ་དར་བ་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་བའམ། ཡང་ན་བིལ་བ་གཞོན་ནུ་གཅིག་པུ་ཟོས་ན་ཡང་ཁོང་ པའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་པ་ཏ་དང་། མོན་ཛ་ར་དང་། གླ་སྒང་དང་། ད་ཏ་ཀི་དང་། བིལ་བ་དང་། དོང་ག་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དར་བ་དང་བུ་རམ་དུ་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆེ་བ་ཡང་སེལ་ཏོ།

或者大便与血混合而下，或者单纯血液在大便之前出现，或者在之后出现，对此应当使用下文所述的新芽药酥油膏。
或者取新鲜药材，与蜂蜜和砂糖二者配合四分之一的酥油制成膏，与有益的食物一同服用，可以治疗由血引起的腹泻。
对于上述血液从上下两处大量出现的情况，应取尼拘律树、乌昙跋罗树、毕钵罗树等这些树的嫩芽捣碎，在温水中浸泡一昼夜，将其汁液与酥油一同煎煮，待只剩酥油时加入四分之一量的蜂蜜和砂糖制成膏服用即有效。
对于由痰引起的腹泻，应当采用治疗由风引起的腹泻的方法，特别要进行禁食等疗法。
对于由痰引起的腹泻停滞的情况，应当采用成熟和生发体热的疗法。即用幼木瓜、姜黄、诃子、荜茇等煎煮成汤剂，或者用白芷、毕拨、补骨脂、冬瓜、丁香等一同煎煮，或者用两种毕拨、毕拨根、胡椒等煎煮成汤剂，或者用巴达、吉达拉迦、芥子、毕拨根、补骨脂、白芷、诃子等煎煮成汤剂，或者将这些药材研成粉末与温水调服，可以治疗由痰引起的腹泻。
或者将岩盐、三辛香、白芷、阿魏、白附子等研成粉末，与温水一同服用，可以治疗由痰引起的严重腹泻。
将迦比他果梗和三辛香的粉末与蜂蜜和砂糖调制成膏，或者将迦毗罗粉末与蜂蜜调制成膏服用，可以治愈由痰引起的腹泻。
或者将毕拨与蜂蜜调制成膏服用，功效与上述相同。
或者服用吉达拉迦粉末与酸奶调制而成的饮品，或者单独食用幼木瓜，也可以治疗腹泻。
或者将巴达、蒙扎拉、姜黄、达塔基、木瓜、冬瓜等研成粉末，与酸奶和糖调服，可以治疗由痰引起的极其严重的腹泻。

།ལ་ལ་ཕུད་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། དྲི་རྣམ་བཞི་དང་། དོང་ག་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། ཟི་ར་དང་། འུ་སུ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། འདི་རྣམས་ཆ་མཉམ་པ་དང་། ད་ཏྲིག་དང་། ད་ཏ་ཀི་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བིལ་བ་དང་། བལ་པོ སེའུ་དང་།ཏི་མུ་ས་དང་། འདི་རྣམས་ལ་ལ་ཕུད་ཀྱི་སུམ་འགྱུར་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་ལ་ལ་ཕུད་ཀྱི་དྲུག་འགྱུར་དང་། ཀ་པིད་ཏ་ལ་ལ་ཕུད་ཀྱི་བརྒྱད་འགྱུར་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བྱས་པ་ནི་ཀ་པིད་ཏའི་ཆ་བརྒྱད་པའི་ཕྱེ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་འགམས་ན་བད་ ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་དང་།ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐེམ་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། ལྐོག་མའི་ནད་དང་། ལུད་པའི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཁོང་པའི་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། སྣ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ། ། མིག་སྐྲང་བ་དང་། རིམས་རྣམ་བཞི་དང་འདི་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ལ་ལ་ཕུད་དང་། འུ་སུ་དང་། ཟི་ར་དང་། འདི་རྣམས་ཞོ་བཞི་བཞི་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་སྲང་བརྒྱད་བརྒྱད འདི་རྣམས་ཕྱེ་མར་བྱས་པ་ནི་སེའུ་འབྲུ་ཆ་བརྒྱད་པའི་ཕྱེ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་སྦྱོར་བ་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་དང་འདྲའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་ཁ་ཟས་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་ཁ་ཟས་དང་ཐུག་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་ཏེ་ཁྱད་པར་དུ་ཙང་གི་རི་དང་། རྒྱ་ ཤུག་སྐྱུར་པོ་རང་གི་ཁུ་བ་དང་།དར་བ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་བྱི་དང་ག་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཀ་པིད་ཏ་དང་། དོང་གའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པའི་ཐུག་པ་ནི་ཁ་ལའི་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་ལས་རྒྱལ་ལོ། །བད་ ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མ་ཞུ་བའི་འཁྲུ་བ་ཟད་དེ།ཁུ་བར་འཁྲུ་བ་ལ་ནི་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། དོང་ག་དང་། པི་པི་ལིང་ལ་སོགས་པ་སྲང་དྲུག་གོང་དུ་སྨོས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ནས་ཐུག་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་མར་རྙིང་པ་ནས་ཐུག་གམ། ཐུག་པ་རྐྱང་རྐྱང་པོ་དང་འཐུངས་ ན་ཕན་ནོ།།རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བ་འགགས་པ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཤས་ཆེར་འཁྲུ་བ་དང་། ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་ཤིང་མཁྲེགས་པ་ལ་ནི་པིད་ཚའི་འཇམ་རྩི་རབ་ཏུ་བསྔགས་ཏེ། དེ་ཡང་ཤུ་དག་དང་། བིལ་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། འདི་རྣམས་བིལ་བའི་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཏིལ་མར་དང་བཅས་ཏེ་གཏང་ངོ་། །རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་འཁྲུ་བ་ཤས་ཆེར་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ནི་ཨ་ནུ་བ་ས་ན་དྲོ་འཇམ་ཙམ་གཏང་ངོ་། །བད་ཀན་ཟད་དེ་ཡུན་རིང་པོར འཁྲུ་ཞིང་ལུས་ཉམ་ཆུང་བ་དང་།རླུང་གཞང་གི་ནང་དུ་སྟོབས་ཆེར་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་དེ་མ་ཐག་རླུང་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་དང་། གང་ཤས་ཆེ་བའི་གསོ་བ་ལ་འབད་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཐོག་མར་རླུང་གསོ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་མཁྲིས་པ་དང་། དེ་ནས་བད་ཀན་གསོའོ། ། ཡང་ན་ཐོག་མར་གང་ཤས་ཆེ་བ་རིམ་བཞིན་དུ་གསོའོ། །དེ་ལ་རླུང་འཁྲུགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་འཇིགས་པ་དང་། མྱ་ངན་གྱིས་ཀྱང་འཁྲུགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་སྤྲོ་བསྲིང་བ་དང་། དབྱུང་བ་དང་། སེམས་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི ཐབས་ཀྱིས་བཟློག་པར་བྱའོ།།འཁྲུ་བ་སོས་པའི་མཚན་མ་ནི་འཁྲུ་བ་ཆད་པ་དང་གཅིན་དང་འཕྱེན་བདེ་བར་འབྱུང་བ་དང་། མེའི་དྲོད་ཆེ་བ་དང་། ལྟོ་ཡང་བར་གྱུར་ན་ཁོང་ན་ནད་མེད་ཅིང་བདེ་བའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །གསོ་བའི་གནས་ལས་འཁྲུ་བ་གསོ་བའི་ ལེའུ་སྟེ་དགུ་པ་རྫོགས་སོ།

拉拉布（一种药材）、胡椒根、四种香料、冬瓜、诺勒香（一种药材）、楝树、巴拉卡（一种药材）、孜然、乌苏（一种药材）、黑盐，这些等量，以及达特里克（一种药材）、达塔基（一种药材）、胡椒、木苹果、尼泊尔柿子、提木萨（一种药材），这些是拉拉布的三倍量，白糖是拉拉布的六倍量，木苹果是拉拉布的八倍量，将这些研成粉末，称为木苹果八分粉。
适量服用此药可治疗痰症引起的腹泻、胃病、消瘦病、喉病、咳嗽病、呼吸不畅、腹部失温、痔疮、流鼻涕、食欲不振等症。也可治疗眼睛肿胀和四种热病。
拉拉布、乌苏、孜然，这些各四两，胡椒根、三辛（三种辛香料），这些各一两，柿子果实和白糖各八两，将这些研成粉末，称为柿子八分粉。适量服用此药，功效与上述配方相同。
痰症引起的腹泻的饮食，应与风引起的腹泻的饮食和汤类相似，特别是藏红花和酸枣的汁液，以及煮沸的酸奶中加入毕达嘎（一种药材）、诺勒香、木苹果、冬瓜粉的汤，称为卡拉汤。适量饮用可治愈痰症引起的腹泻。
对于痰症引起的消化不良性腹泻已经减轻，转为水样腹泻的情况，可用红花、冬瓜、胡椒等前面提到的六两药材，配合大麦汤服用，或者可以用陈年酥油配大麦汤，或单独饮用汤液都有效果。
对于风痰引起的腹泻停滞、以痰症为主的严重腹泻，以及伴有疼痛和硬结的症状，推荐使用毕札软膏。其制法是：白芷、木苹果、胡椒、茜草、生姜、岩盐，这些与木苹果油适当调配，或者与芝麻油一起使用。
对于风痰引起的严重虚弱性腹泻，应使用温和的阿努巴萨那（一种药物）。对于痰症消退后长期腹泻导致身体虚弱，以及肛门部位风气严重增盛的情况，应立即采用平息风气的方法，努力治疗占主导地位的病症。
首先应该治疗风，然后是胆汁，最后是痰症。或者按照主要症状的顺序逐一治疗。其中，引起风气紊乱的原因包括恐惧和忧愁，应通过舒缓心情、排解、愉悦等方法来化解。
腹泻痊愈的征兆是：腹泻停止、小便和大便正常，体内火力增强，腹部感觉轻松，腹内无病痛且舒适。医疗论中治疗腹泻的第九章完。

། །།དེ་ནས་ཕོ་བའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཕོ་བའི་གནས་སུ་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་སུན་པར་བྱ་སྟེ། མ་ཞུ་བར་གྱུར་ན་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོད་རན་པར་བཟའ་བའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། །གོང་དུ འཁྲུ་བ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དེ་ལྟར་བྱ་སྟེ།ཁ་ཟས་ནི་བཀྲེས་པའམ། ཚ་བ་རྣམ་ལྔ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཞིང་དྲོད་སྐྱེད་པའི་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དྲོད་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། བལ་བུ་ལ་ སོགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཡང་སྦྱར་རོ།།མ་ཞུ་བ་ལ་བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། དོང་གྲ་དང་། སེའུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱུར་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་བླུད་དོ། །ཕོ་བའི་ནད་མ་ཞུ་བ་འཁྲུ་བའི་བཏུང་བ་ནི་ཆུ་དང་། དར་བ་དང་། ཆང་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་དད་པ་སྦྱིན་ནོ། །ཕོ་ བའི་ནད་ཀྱིས་འཁྲུ་བའི་ནད་པ་ལ་ནི་དར་བས་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་འཁྲུ་བ་གཅོད།ལུས་ཡང་ཞུ་ན་བསོད་ལ་མངར་བའི་ཕྱིར་མཁྲིས་པ་མི་སྐྱེད་པ་སྐ་ཞིང་དྲོ་ལ་ཅུང་ཞིག་སྒྱུར་ཏེ་རྩུབ་པའི་ཕྱིར་བད་ཀན་ལ་ཕན་ནོ། །མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། བསྐ་བའི་ཕྱིར་རླུང་ལ་ཕན་ཏེ། དར་བ་བསྲུབས་མ་ཐག་པའི་སར་པ་ནི་ཚ་བ་མི་སྐྱེ། སྐྱུར་རྣམ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ། སེའུ་འབྲུ་དང་། ཀ་པིད་ཏ་དང་། ད་ཏྲིག་དང་། ཨ་མ་ལ་བྲི་ཤ་དང་རྣམ་བཞི་སྐམ་པོ་ཕུལ་རེ་རེ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་སྲང་རེ་རེ་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་ལྔ་སྤྱིར་སྲང་བཞི་དང་། ལི་ཁ་ར སྲང་བརྒྱད་དང་།དེ་རྣམས་ཕྱེ་མར་བྱས་ནས་ལོ་མའི་ཚོད་མ་དང་། སྲན་ཚོད་དང་། བཟའ་བ་བསོད་པའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་སམ་ཟོས་ན་ལུད་པ་དང་། མ་ཞུ་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ རྣམས་འཇོམས་སོ།།མ་ཞུ་བ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དོང་ག་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། གླ་སྒང་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོན་པོ་དང་སྦྱར་བའམ་ཡང་ན་དོང་ག་དང་། ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོན་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ ཤུ་དག་གི་སྡེ་ཚན་དང་རྒྱམ་ཚ་དང་བཅས་པ་ཆུ་དྲོན་དང་སྦྱར་བའམ།ཡང་ན་ཆང་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་ངོ་། །ཕྱི་ས་མ་ཞུ་བར་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ལན་ཚྭ་དང་། བིལ་བ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། དོང་ག་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སེའུ་འབྲུའི་ཁུ་བར་སྦྱར་བ་ བཏུང་ངོ་།།བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་བེའུ་སྣབས་སུ་འཁྲུ་ཞིང་ཁོང་པ་ན་བ་ལ་ནི་དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། ཨ་རུ་ར་རྣམས་དྲོན་མོ་ལས་སྦྱར་བ་གཏད་དོ། །སྐྱུགས་ཤིང་ཚིགས་ སུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་ལ་ནི་ཨ་རུ་ར་དང་།ཁ་རུ་ཚ་དང་། ཟི་ར་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོན་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །པི་པི་ལིང་དང་། དོང་ག་དང་། པ་ཐ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་གཉིས་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། དུག་ མོ་ཡུངས་ཀྱི་ས་བོན་དང་།ཐལ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་ལྔ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆང་གི་སྙིང་བུའམ། ཞོའམ། ཆུ་དྲོན་མོའམ། སྐྱུར་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་བཏང་ན་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་ཁོང་པའི་སྤོ་བ་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ལན་ཚྭ་རྣམ་ ལྔ་དང་།ཐལ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཚ་བ་རྣམ་ལྔ་དང་། ཨ་ཛ་མོད་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྐྱུར་རྩི་ཆེན་པོའམ། སེའུ་འབྲུའམ། རྒྱ་ཤུག་གང་ཡང་རུང་བའི་ཁུ་བ་ལས་རི་ལུར་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན་འཁྲུ་བ་སྨིན་པ་དང་དྲོད་སྐྱེད་པའི་ མཆོག་ཡིན་ནོ།

接下来讲解治疗胃病的章节。在胃部位置，风等病因造成的病症应当治疗。如果出现消化不良，应当按照说话等适量饮食的规则进行。
如上所述，应当按照成熟泻下的仪轨进行，在此也应如此。饮食应当在饥饿时进食，或者给予五辛、盐以及轻而生热的汤等。
另外为了生热，也可配制白芥子等粉末。对于消化不良，应服用白附子、冬瓜、酸枣等配制的酸性汤。对于胃病消化不良引起的腹泻，可给予水、酸奶、酒等任何病人喜欢的饮品。
对于胃病引起腹泻的病人，酸奶可以生热并止泻。如果身体消化良好，则具有滋补和甘味，因此不会生成胆汁，具有涩性和温热性，略带酸性和粗糙性，对痰有益。因为具有甘、酸、涩味，所以对风有益。新鲜搅拌的酸奶不会生热。
所谓四酸，即酸枣、木橘、庵摩勒、毗黎勒四种干品各一份，三辛各一两，五种盐共四两，糖八两。将这些研成粉末，放入叶菜、豆类菜和滋补食物中服用或食用，可以消除咳嗽、消化不良、食欲不振、呼吸不畅、心痛和白色泻症。
为了使消化不良成熟，可用冬瓜、白附子、甘松等煎煮的汤液，或者用粉末配合温水，或者用冬瓜和诃子粉配合温水服用。
或者用白芷类药物配合岩盐和温水，或者配合酒服用。对于大便未消化而排出者，可服用盐、木橘、枳椒、冬瓜等研磨成粉末配合酸枣汁。
对于因痰和风引起的稀便腹泻并腹痛者，可用黑芥子、阿魏、白附子、白芷、岩盐、诃子等配合温水服用。
对于呕吐并关节疼痛者，可服用诃子、岩盐、孜然、土木香等粉末配合温水。
胡椒、冬瓜、巴塔、两种蒺藜、两种补骨脂、枳椒、黑芥子种子、两种灰、五种盐等粉末，配合酒精、酸奶、温水或任何酸性物质服用，是生成消化之火和消除腹胀的最佳方法。
或者五种盐、两种灰、土木香、五辛、阿魏、阿魏等粉末，配合大酸汁、酸枣或沙棘任何一种汁液制成丸剂服用，是使腹泻成熟和生热的最佳方法。

།བལ་བུའི་ལོ་མ་དང་། དབྱི་མོ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་སྲང་རེ་རེ་དང་། པི་པི་ལིང་མཱུ་ལ་སྲང་གཉིས་དང་། བཅའ་སྒ་སྲང་གསུམ་དང་། དྲི་སྣ་བཞི་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་། དེ་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ པའི་ཕྱེ་མའི་སུམ་འགྱུར་གྱི་བུ་རམ་དང་རི་ལུར་བྱས་པ་ལ་ནི་བལ་བུའི་རི་ལུ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རན་པར་ཟོས་པའི་རྗེས་ལ་ཆང་དང་ཤ་ལ་སོགས་པའི་ཁུ་བཅུད་དང་། ཤ་ཁུ་དང་ཨ་རིཥྚའི་ཆང་དང་། ཞོ་ག་ཆུ་དང་། ཐུག་པ་དང་། ལོ་མ་དང་འདི་རྣམས་གང་ཡང་ རུང་བ་གསང་གནས་སུ་བྱིན་ཏེ།དེ་ལྟར་རྟག་ཏུ་བསྟན་ན་རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུག་པ་དང་། ཕོ་བ་ན་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། རིམས་དང་། སྐྲང་པ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། སྐྲན་དང་། ཆང་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ཆམ་པ་དང་། སྣ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་རྣམས་ལས་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །ཅི་སྟེ་འཁྲུ་བ་འགགས་ཏེ་ན་བ་ལ་ནི་གང་གི་སྦྱོར་བ་ལས་བཅའ་སྒ་ཕྱུང་ལ་ཨ་རུ་ར་སྲང་གསུམ་གྱིས་སྦྲུས་ཏེ་བསྲེས་པ་ཟོས་ན་ཕན་ནོ། །གལ་ཏེ མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུག་པའི་ནད་དང་།ཕོ་བའི་ནད་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་གོང་གི་སྦྱོར་བ་ལས་བུ་རམ་ཕྱུང་ལ་ཕྱེ་མའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཁ་ར་དཀར་པོ་བསྲེས་ཏེ་རི་ལུར་བྱས་ཏེ་བཟའོ། །རི་ལུ་དེ་ཡང་བུ་རམ་མམ། ཁ་ར་གང་དང་སྦྱོར་ཡང་ཆུ་དང་བསྐོལ་ཏེ་ཆུ་ དུ་བ་དང་ཕྱེ་མ་བཅུག་ལ་རི་ལུར་བྱས་པ་ནི་ཡང་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།དེ་ནས་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་གིས་མ་ཞུ་བའི་འཁྲུ་བ་སྨིན་ཏེ། རླུང་ལས་གྱུར་བའི་ཕོ་བའི་ནད་དང་། འཁྲུ་བ་སྐྱེས་ན་དྲོད་སྐྱེ་བའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་མར་ཉུང་ངུ་ཉུང་ངུ་བཟའོ། །མེ་དྲོད་ཅུང་ཞིག་ སྐྱེས་ཏེ་རླུང་དང་།བཤང་གཅི་འགགས་ན་ཞག་གཉིས་གསུམ་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ཏེ། དེ་ནས་ནི་རུ་ཧ་གཏང་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཉེས་པ་རྣམས་བྱུང་བ་དང་། ཨེ་རཎྜའི་མར་རམ་སེང་ཕྲོམ་གྱི་མར་གང་ཡང་རུང་བ་ཐལ་སྨན་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་ལ་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་བྱས་པས་ལུས་དག་སྟེ། ཁོང་རྩུབ་ལ་ཕྱི་ས་འགགས་པར་གྱུར་ན་རླུང་སེལ་ཅིང་དྲོད་སྐྱེད་པའི་སྐྱུར་བའི་སྨན་དང་བཙོས་པའི་ཏིལ་མར་གྱི་ཨ་ནུ་བས་མས་གཏང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་ནད་མ་ཞི་ན་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་། འཇམ་རྩི་མས གཏོང་བའི་སྦྱོར་བ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱའོ།།དེ་ནས་ཁ་ཟས་ཡང་བ་མར་དང་བཅས་པའི་མེའི་དྲོད་དང་སྦྱར་ཏེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱའོ། །རྩ་བ་ལྔ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་། ར་སྣ་དང་། ཀྵི་ར་རྣམ་ གཉིས་དང་།ཟི་ར་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཟུར་པ་དང་། དེ་རྣམས་མར་དང་ཚྭ་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་ཚྭ་དུ་བ་དང་ཕྱིར་ཕྱུང་ལ། སྐྱུར་རྩི་ཆེན་པོའི་རང་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཡང་བསྐོལ་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་སྒེའུ་གཤེར་དང་། ལ་ཕུག་སྐམ་པོ་དང་། རྒྱ་ཤུག་སྐྱུར་པོ་དང་། ཙུག་ ཏྲི་ཀ་དང་།བལ་པོ་སེའུ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ཁུ་བ་དང་དར་བ་དང་། ཞོ་ག་ཆུ་དང་། ཆང་གི་སྙིང་ཁུ་དང་། ནས་ཀྱི་རྩབ་མོ་དང་འབྲས་ཀྱི་ཀཉྫི་དང་། འདི་རྣམས་རེ་རེའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་གོང་གི་སྨན་དང་མར་རིམ་པས་བསྐོལ་ཏེ་ཁུ་བ་དུ་བ་དང་ཡང་ཕྱིར་ ཕྱུང་སྟེ་ཡང་བསྐོལ་ལ་རིམ་པ་དེ་ལྟར་བྱས་པའི་མར་ནི་དྲོད་སྐྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ།ཟུག་གཟེར་དང་། སྐྲན་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། རླུང་དང་བད་ཀན་རྣམས་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་སྐྱུར་རྩི་ཆེན་པོའི་ཁུ་བ་དང་། གོང་ མའི་སྨན་ལྷན་ཅིག་བཟའོ།

取槟榔叶、鼠尾草、诃子各一两，胡椒根二两，荜茇三两，四种香料，水晶二钱，将这些研磨成细粉，加入三倍量的糖制成丸剂，称为槟榔丸。服用适量后，可配以酒、肉汤等滋补品，或肉汤、阿里斯塔酒、酸奶清、汤、叶片等任意一种涂抹于私处。
如此经常使用，可以治疗风病和痰病引起的呕吐、胃痛、胁痛、心痛、发热、浮肿、白癜风、瘤、酒病、痔疮、感冒、流鼻涕、呼吸不畅、咳嗽等症状。
如果出现便秘疼痛，可以从上述配方中去除荜茇，加入三两诃子混合服用即有效果。如果是胆病引起的呕吐、胃病等症状，则从上述配方中去除糖，加入四倍量的白砂糖制成丸剂服用。
这种丸剂无论是用糖还是砂糖调制，都要先用水煮沸，等烟气消散后加入粉末制成丸剂，这是最轻便的方法。
然后用这些药物配方治疗消化不良引起的腹泻。如果出现风病引起的胃病和腹泻，应少量服用温热药物调制的酥油。
当稍有暖意且风病、大小便闭塞时，应进行二三天的油疗，之后进行灌肠。待病邪排出后，用蓖麻油或芥子油配合泻药进行导泻。
经此处理后身体洁净，如果出现肠道干燥和便秘，应使用能祛风生热的酸性药物和芝麻油熬制的药剂进行灌肠。如果这样做病情仍未平息，应反复使用强效泻药、导泻剂和温和灌肠剂。
之后应逐渐习惯食用带有酥油的清淡食物，配合火力温度。
五根药、诃子、三辛香、胡椒根、荜茇、萝卜、两种乳品、孜然、毕澄茄、祖巴，将这些与酥油和盐一起煮沸，待烟气消散后取出，再放入大酸药的原汁中煮沸。
同样方法也适用于酸枣、干萝卜、酸枸杞、醋栗、尼泊尔酸果等，将这些的原汁与酸奶清、酒精、大麦汤、米粥等各自的汁液分别与上述药物和酥油依次煮沸，待烟气消散后再取出重煮。
按此方法制成的酥油是生热的最佳药物，能够消除疼痛、肿瘤、水肿、呼吸困难、咳嗽、风病和痰病。也可以直接服用大酸药的汁液和上述药物的混合物。

།ཏིལ་མར་གོང་མའི་རྩ་བ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་ཏིལ་མར་གྱིས་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ན་སེལ་ཏོ། །སྨན་དེ་དག་གི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་རླུང་དང་བད་ཀན་འདྲེས་པའམ། བད་ཀན་ནམ་རླུང་ ཉི་ཚེ་མ་ཞུ་བའི་འཁྲུ་བ་སེལ་ཏོ།།མཁྲིས་པའི་མེ་དྲོད་ཉམས་པའི་ཕོ་བ་འཁྲུ་བ་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་ནམ་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ཞི་བར་བྱ་སྟེ། ཁ་ཟས་ནི་ཁ་བ་དང་། ཡང་བ་དང་། འཁྲུ་བ་གཅོད་པ་དང་། མེ་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་ཚ་བ་ཆུང་བའི་ཟས་དང་། ཁབ་དང་། སྣུམ་པའི་ཕྱེ་མ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་དོ། །པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པ་དང་། ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཏིག་ཏ་དང་། པར་པ་ཏ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་ཕྲགས་དང་འབྲས་བུ་དང་། མུར་བ་དང་། ཤི་ཀྲུ་མངར་པོའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤུ་དག་དང་སྐྱེར་པའི་ཤུན་ཕྲགས་དང་། ཤུག་པ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། རྒྱ་ཚ་དང་། བོང་ང་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། གནྡྷ་བྷ་དྲ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་བཟའ་བའམ། ཡང་ན ཆང་ངམ་ཆུ་དང་བསྐོལ་ཏེ་འཐུངས་ན་སྙིང་ནད་དང་།སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐྲན་དང་། ཟུག་གཟེར་དང་། མ་ཞུ་བ་དང་། རིམས་དང་། མིག་སེར་གྱི་ནད་དང་། འདུས་པའི་ནད་དང་། ཁའི་ནད་དང་། འདི་རྣམས་འཇོམས་སོ། །ཏིག་ཏ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་རྣམས་ཆ་མཉམ་ལ་ཙི་ཏྲ་ཀ་སྨན་སྣ་གཅིག་གི་ཆ་གཉིས་དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་ལྤགས་སྨན་སྣ་གཅིག་གི་བཅུ་དྲུག་འགྱུར་འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ་བུ་རམ་དང་སྦྱར་ནས་ཆུ་གྲང་མོ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐྲན་དང་། མིག སེར་དང་།རིམས་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། གཅིན་ནད་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། འཁྲུ་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ལིག་དུར་དང་། པ་ཐ་དང་། བིལ་བ་དང་། ད་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་ པ་དང་།འབྲས་བུ་དང་། ཏིག་ཏ་དང་། འདི་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ལ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་དང་འཐུངས་ན། མཁྲིས་པས་ཕོ་བ་ཉམས་པ་དང་། ཁྲག་ཏུ་འཁྲུ་བ་དང་གཞང་འབྲུམ་དང་། མཁྲེགས་པ་དང་། གཞང་ཁ་ན་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕན་ནོ། །ཙནྡན་ དང་།ཤུ་དག་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། པ་ཐ་དང་། མུར་བ་དང་། ཀུ་ཏྲ་ན་ཏ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཤ་རི་བ་དང་། ལོ་མ་བདུན་པ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་། ཨ་ཤྭདྠ་དང་། ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། པླག་ཤ་དང་། ག་པི་ཏ་ན་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ལི་ག་ དུར་དང་།ནིམ་པ་དང་། དེ་རྣམས་སྲང་གཉིས་གཉིས་ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། བཞི་ཆ་ལུས་པའི་ནང་དུ་མར་དང་། ཏིག་ཏ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ར་མཉེ་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ ལ་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་མཁྲིས་པས་ཕོ་བ་ཉམས་པ་ལ་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་མཛེ་ནད་གསོ་བའི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་ཏིག་ཏའི་སྨན་མར་གཏང་ངོ་། །བད་ཀན་གྱིས་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཉམས་པ་ལ་ནི་སྨན་རྣོན་པོ་པི་པི་ལིང་དང་། ཡུངས་ཀར་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་བའི་སྐྱུག་ སྨན་གཏང་ངོ་།།དེ་ནས་རོ་ཚ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་ལ་སོགས་པས་རིམ་གྱིས་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།

如果用芝麻油与上述五种根药等药物调配的芝麻油涂抹，则能治愈。
如果将这些药物的粉末与温热水调配后饮用，能治愈风和痰混合或单纯痰或风引起的消化不良腹泻。
对于胆汁消化能力减弱引起的腹泻，应当用泻药或灌肠来平息。食物应当选择苦味、轻便、能止泻、能生热而不太热的食物，以及下文所述的针和油性粉末都能生热。
用波托罗、楝树、牛舌草、普切谢尔、龙胆、帕尔帕塔、芥子皮和果实、木尔瓦、甜石榴果、白芷、醋栗皮、杜松、普谢尔则、萝卜、羌活、白檀香、岩盐、川乌、三辛香、桂皮、荜茇、甘达巴德拉、丁香等这些药物的粉末与蜂蜜调制成糊状服用，或者用酒或水煎煮后饮用，能治疗心脏病、痉挛病、胃病、瘤、疼痛、消化不良、发热、黄疸、综合病、口腔疾病等。
将龙胆、普切谢尔、羌活、三辛香、芥子等量，支德拉加一味药的两倍量，芥子皮一味药的十六倍量，将这些磨成细粉，与糖调和，用冷水服用，能治疗胃病、瘤、黄疸、发热、痉挛、尿病、食欲不振、腹泻等。
或者用荆芥、白川乌、利古杜尔、帕塔、木苹果、达塔嘎花、醋栗糖、芥子皮和果实、龙胆等这些与蜂蜜调和，用洗米水服用，对胆汁引起的胃病、血痢、痔疮、硬结、肛门疼痛等有效。
用檀香、白芷、普谢尔则、帕塔、木尔瓦、古札那塔、白芷、夏利瓦、七叶树、瓦夏嘎、波托罗、乌东巴拉、阿湿波陀、尼亚格若陀、普拉克夏、嘎毗塔那、普切谢尔、利古杜尔、楝树等各二两，在五百一十二两水中煎煮，剩余四分之一后，加入酥油、龙胆、芥子、拉涅巴、胡椒、青莲等的粉末一起煎煮，只剩下酥油时适量饮用，对胆汁引起的胃病有效。
或者用治疗麻风病章节中所说的龙胆药油。
对于痰引起的胃部消化能力减退，应当使用胡椒、芥子等猛烈的催吐药。
然后用辛味、酸味、咸味和猛烈的灰药等逐渐生成消化能力。

།མ་ཧུ་ལུང་ཀའི་མྱུ་གུ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། པ་ཏ་དང་འུ་སུ་དང་ཚ་བ་རྣམ་ལྔ་དང་། པ་ལ་ཤ་དང་། འདི་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ཆུ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་ གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་།དེ་ལས་བཏུས་པ་དང་། ཐུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། །མ་དུ་ལུང་ཀའི་མེ་ཏོག་སྲང་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་དང་། བྱི་དང་ག་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་སྲང་དྲུག་བརྒྱ་རྩ་བཞི་དང་། བསེ་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་ སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་།བཙོད་སྲང་བརྒྱད་དང་། འདི་རྣམས་ཆུ་སྲང་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་དྲུག་དང་བསྐོལ་ལ། སུམ་ཆ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ལུས་པ་དང་གྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བཏབ་སྟེ། སུག་སྨེལ་དང་པདྨའི་རྩ་བ་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཙནྡན་དང་འདི་ རྣམས་ཀྱི་ལྡེ་གུས་བུམ་པ་སྣུམ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་གོང་གི་སྨན་བཅུག་ལ་ཟླ་བ་གཅིག་བཞག་སྟེ་སྨན་པའི་ཆང་འཐུངས་ན་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་།ལུས་ཀྱི་ཉམས་སྟོབས་འཕེལ་བ་དང་། ཁྲག་མཁྲིས་སེལ་བ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་སྐེམ་ནད་དང་། མཛེ་དང་། ཤ་བཀྲ་དང་། གཅིན་སྙི་བ་རྣམས་ འཇོམས་སོ།།ཡང་ན་མ་དུ་ལུང་ཀའི་ཁུ་བ་ཕྱེད་དུ་བར་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དེའི་བཞི་ཆ་གཅིག་བཏབ་ལ་སྦྱོར་བ་གོང་མ་བཞིན་དུ་བྱས་པའི་ཆང་ཟན་ཕན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྟེན་ན་ཕོ་བའི་ནད་ཐམས་ཅད་ཞི་སྟེ་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒུན་འབྲུ་བུ་རམ་ཤིང་དང་། འབྲ་གོ་རྣམས་ཀྱི་ ཁུ་བ་ཕྱེད་དུ་བར་བསྐོལ་ཏེ་སྦྲང་རྩི་བཞི་ཆ་གཅིག་བཏབ་སྟེ་སྦྱོར་བ་གོང་མ་ལྟར་བྱས་པ་ཡང་ཕན་ཡོན་དེ་དང་འདྲའོ།།ཤིང་ཀུན་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཤུ་དག་དང་། བོང་ང་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། གཟེ་མ་དང་། ཚ་བ་ལྔ་དང་། པ་ཐ་དང་འདི་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་ལྔ་ སྲང་རེ་རེ་དང་།འདི་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་པ་དང་། མར་དང་ཏིལ་མར་གཉིས་སྲང་བཅུ་དྲུག་བཅུ་དྲུག་དང་། ཞོ་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། འདི་རྣམས་མེ་མི་ཆེ་བ་དང་བསྐོལ་ཏེ་ཁུ་བ་དུ་སྟེ་ནུར་ནུར་པོར་གྱུར་པ་དང་། མར་དང་དངས་སྙིགས་ཕྱེ་ལ་སྙིགས་མ་ཞི་ག་ཁ་ཁབ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་བསྲེགས་ཏེ་ཐལ་བར་གྱུར་པ་དང་། སྔ་མའི་མར་དང་ལྷན་ཅིག་ལག་པའི་ནང་དུ་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་ཞོ་གཉིས་ཙམ་འཐུངས་ལ་དེ་ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན་སྦྲང་རྩི་ལ་སོགས་པ་མངར་བའི་ཟས་ཟོས་ན་རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་ཏེ་ཁྱད་པར་དུ་དུག་དང་དབྱིག་དུག་འཇོམས་སོ། །ཏིག་ཏ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་ནིམ་པ་དང་། པར་པ་ཏ་དང་། འདི་རྣམས་གོང་མ་ལྟར་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་དང་། མ་ཧེའི་གཅིན་དང་བསྲེས་ཏེ་འཐུངས་ན་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤུ་དག་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ག་དུར་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མར་གཅིན དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་དོ།།སུ་དྷཱ་ཀྵི་རའི་ཤིང་སྲང་བཞི་དང་ལན་ཚྭ་རྣམ་གསུམ་སྲང་རེ་རེ་དང་བར་ཏ་ཀ་བསྐོལ་བ་བསྐམས་པ་སྲང་བཞི་དང་། ཨརྐ་སྲང་བརྒྱད་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་སྲང་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ཡང་གོང་མ་ལྟར་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་བྱེའུ་བར་ཏ་ཀའི་ཁུ་བ་དང་རི་ ལུར་བྱས་ཏེ།ཁ་ཟས་ཀྱི་གོང་དུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཟོས་ན་ཟས་མྱུར་དུ་འཇུ་ཞིང་ཁྱད་པར་དུ་ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། གསུད་པ་དང་། ཆམ་པ་དང་། སྙིང་ནད་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་ཅིང་འཇོམས་སོ།

马胡隆嘎的嫩芽、诃子、巴达、乌苏和五辛香、巴拉夏，这些各二两，放入三十二两水中煎煮至剩四分之一，取其汁液，与汤等混合后服用。
马胡隆嘎花二百五十六两、毕当嘎一百二十八两、吉札嘎六百零四两、贝树果三十二两、蓝靛八两，这些药材用一千五百零六两水煎煮，剩下三分之一即五百一十二两时，待冷却后加入蜂蜜三十二两，然后用藏茴香、莲根、沉香、檀香等制成的药膏，放入涂油的容器中，将上述药物放入其中存放一个月。饮用这种药酒可以增强胃火、增进身体气力、祛除血胆，特别能够治愈消瘦病、麻风病、白癜风和糖尿病。
或者将马胡隆嘎汁煎煮至一半，加入四分之一量的蜂蜜，按照上述方法配制的药酒，配合有益的食物一起服用，可以平息一切胃病，功效与前述相同。
同样，将葡萄、甘蔗、乌梅等的汁液煎煮至一半，加入四分之一量的蜂蜜，按照上述方法配制，其功效也与前述相同。
辛木根、普则谢尔、白芷、莨菪、芥子、孜玛、五辛香、巴达各二两，五种盐各一两，将这些捣碎，加入酥油和芝麻油各十六两，酸奶六十四两，用文火煎煮成稠状，将油脂与渣滓分离，将渣滓放入有孔的铁器中焚烧成灰，与前述油脂一起在手中揉成药膏，服用约二两，待药物消化时食用蜂蜜等甜味食物，可以治愈一切风病和痰病，特别能够克制毒物和金属中毒。
胡黄连、普则谢尔、巴托拉、印度楝树、巴尔巴达等，按照上述方法焚烧成灰，与水牛尿混合服用可以生发胃火。
或者将两种黄药（即郁金和姜黄）、白芷、茯苓、吉札嘎、普则谢尔、伽杜拉等药物研成粉末，与尿液混合服用可以生发胃火。
苏达克希拉树四两，三种盐各一两，干燥的巴达嘎煎煮物四两，阿尔嘎八两，吉札嘎二两，这些同样按照上述方法焚烧成灰，用鸟巴达嘎汁调制成丸剂，在饭前反复服用，可以快速消化食物，特别能够平息和治愈咳嗽、呼吸困难、痔疮、哮喘、感冒和心脏病。

།ཡང་ན་ཁ་ལུད་དང་། ཟུར་པ་དང་། ར་སྣ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྭ་རྫི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་ལྔ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དང་འཐུངས་ན་སྟོབས་དང་མདོག་དང་མེ་དྲོད་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །བད་ཀན་གྱི་ཕོ་བའི་ནད་དེ་རླུང་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ནི་གོང གི་སྨན་དེ་དག་མར་དང་བསྐོལ་ཏེ་སྦྱིན་ནོ།།ཡང་ན་ཐང་ལ་འབར་གྱིས་བཤད་པའི་སྨན་མར་གཅིན་ནད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་དང་། སྲང་དྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་མར་གཅོང་ཆེན་པོའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དང་། གོ་བྱེའི་སྨན་མར་སྐྲན་ནད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཉེས་ པའི་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་དང་སྦྱར་ཏེ་གཏང་ངོ་།།ལན་ཚྭ་ནག་པོ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། བུལ་ཏོག་དང་། སྭརྫི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། སབ་ཏ་ལ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་གཅིག་ཏུ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྲེས་ཏེ་ཐལ་བ་ཆུ་དང་བསྲེས་པ་ལ་རས་ ཀྱིས་ལན་བདུན་བཙགས་ཏེ་ཁུ་བ་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་ནང་དུ་མར་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་བཅུག་སྟེ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་དང་།རན་པར་འཐུངས་ན་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་དོ། །འདུས་པའི་ཕོ་བའི་ནད་ལ་ནད་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལས་རྣམ་ལྔའི་དཔྱད་བྱའོ། །བད་ཀན་ཅན་མཆིལ་མ་མང་ཞིང་མེ་དྲོད་ ཆུང་བ་ལ་ནི་རྩུབ་པ་དང་།ཁ་བ་དང་། མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པའི་སྨན་སྦྱར་རོ། །ལུས་རྗུད་པ་ལ་ནི་སྣུམ་པ་དང་། རྩུབ་པ་དང་བཅས་པར་རེས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །རླུང་གི་ཤས་ཆེ་ཞིང་མེ་དྲོད་ཆུང་སྟེ་ལུས་ཤ་ཟད་ཅིང་སྐེམ་པ་ལ་ནི་ཚ་བ་དང་དྲོད་སྐྱེད་པའི་སྨན་ཚ་བ་རྣམ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་བའི་སྨན་སྦྱིན་ནོ། ། མེ་གྲོད་ཆུང་ཞིང་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བ་ལ་ནི་དྲོད་སྐྱེད་པའི་བག་ཁ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། མངར་བའི་སྨན་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །རླུང་ཤས་ཆེ་ཞིང་མེ་དྲོད་ཆུང་བ་ལ་ནི་སྣུམ་དང་སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་དང་ལྡན་པ་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །ཉམ་ཆུང་བ་ལ་ནི་མེ་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་སྣུམ་བསྟན་པ་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །སྣུམ ཤས་ཆེ་བ་ལ་ནི་མར་དང་ཟས་ལྕི་བ་རྣམས་ཀྱང་སྤང་ངོ་།།སྐྱེས་བུ་གང་མེ་དྲོད་ཆུང་ཞིང་བད་ཀན་ཟད་དེ་ཕྱི་ས་འགག་ཅིང་། རེས་འགའ་སླ་བར་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ལན་ཚྭ་དང་སྦྱར་བའི་མར་ཉུང་ངུ་ཟོས་ན་མེ་དྲོད་དང་མཉམ་དུ་གནས་པའི་རླུང་དེ་གནས་སུ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། །རང་གི་ལས་དྲོད་སྐྱེད་ པར་འགྱུར་རོ།།བད་ཀན་ཟད་ཅིང་མེ་དྲོད་ཆུང་ལ་མ་ཞུ་བ་བེའུ་སྣབས་སུ་འཁྲུ་བ་ལ་ནི། མར་ལ་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བ་བླུད་ན་མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པའི་རླུང་གི་གནས་དག་པས་ཕྱིར་རང་གི་གནས་སུ་འོང་ལ། དེ་ལྟར་མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པའི་རླུང་དང་མེ་དྲོད་ལྷན་ཅིག་གནས་ན་ སྐྱེས་བུའི་སྟོབས་མྱུར་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།ཕྱི་ས་འབྱུང་དཀའ་ལ་སྲ་བར་འོང་བ་ལ་ནི། མར་ལན་ཚྭ་དང་བཅས་པ་ཟས་ཀྱི་ནང་དུ་བཏུང་ངོ་། །ཁོང་རྩུབ་ཅིང་མེ་དྲོད་ཆུང་བ་ལ་ནི་མར་རམ་ཏིལ་མར་དྲོད་སྐྱེད་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །སྣུམ་མང་དུ་འཐུངས་ཏེ་དྲོད་ཉམས་ པ་ལ་ནི་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པར་བྱས་ནས་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཚུལ་བཞིན་དུ་བྱའོ།།ནད་བྱང་སྟེ་མེ་དྲོད་ཆུང་བ་ལ་ནི་མར་ཉི་ཚེ་བའི་སྨན་དང་སྦྱར་བས་དྲོད་སྐྱེད་དོ། །ལམ་དང་སྨྱུང་བ་བྱས་པས་ལུས་ཉམ་ཆུང་ཞིང་། མེའི་དྲོད་ཉམས་པ་ལ་ནི་ནས་ཐུག་མར་གྱིས་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་འབྲས་ཀྱི་ཁུ་བས་སྟོབས་སྐྱེད་ ཅིང་གང་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པ་ཉམས་སྟོབས་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་སྨན་གང་ཡང་རུང་བས་བྱའོ།

或者，将痰液、胡椒、生姜、三辛香、诃子、碱灰、炒麦灰、五种盐等，将这些研磨成粉末，用温水服用，能增长体力、肤色和消化之火。
如果是伴有风的痰病胃病，则将上述药物与酥油一起煎煮后服用。
或者，如同唐拉巴所说的药油方在小便病章节中所述，以及名为'六两'的药油方在重病章节中所述，以及瓜蒂药油方在瘤病章节中所述，从这些方剂中任选一种，根据病情轻重来使用。
将黑盐、岩盐、硼砂、碱灰、炒麦灰、萨布达拉、刺柏、枳椒等，如前所述混合，将灰与水混合后用布过滤七次，取汁六十四两，加入一百二十八两酥油煎煮至只剩酥油，适量服用能生起消化之火。
对于三病俱发的胃病，应根据病情强弱采用五种治疗方法。
对于痰多而消化力弱者，应配制粗糙、苦味和能生火的药物。
对于身体虚弱者，应交替使用油性和粗糙性药物。
对于风气偏盛、消化力弱、身体消瘦枯槁者，应给予热性和生火的药物，如五辛香等配伍的药物。
对于消化力弱而胆病偏盛者，应服用具有生热性、苦味和甜味药物的混合剂。
对于风气偏盛而消化力弱者，最推荐使用含油、酸和盐的药物。
对于体弱者，生火和油性治疗最为殊胜。
对于油性偏重者，也应避免食用酥油和重浊食物。
对于消化力弱、痰减少、大便秘结，有时稀溏者，服用少量含盐酥油，能引导与消化之火相应的风回归原位，自然生起温热。
对于痰减少、消化力弱、不消化而呈现粘液样腹泻者，服用酥油配合生火药物，由于与火相应的风得到净化而回归原位，如此风与消化之火共处，能迅速生起人的力量。
对于大便难出且坚硬者，应在食物中服用含盐酥油。
对于肠道粗涩而消化力弱者，应服用酥油或芝麻油配合生热药物。
对于过度饮用油性而消化力损坏者，应先用温水沐浴清洁身体，然后如法进行饮食调理。
对于病愈而消化力弱者，应用单纯酥油配合药物来生热。
对于因长途跋涉和禁食而身体虚弱、消化力损坏者，应服用加入酥油的大麦粥。
或者用米汤增长体力，也可用任何能生起消化之火、增长虚弱体力的药物来治疗。

།ཡུན་རིང་དུ་འདོད་པ་སྤྱད་པས་ཤ་ཟད་ཅིང་ལུས་ཉམ་ཆུང་སྟེ་རིང་པ་ཕོ་བའི་དྲོད་ཉམས་པའི་མི་ལ་ནི་སྲོག་ཆགས་ཤ་རྗེན་ཟ་བའི་ཤ་སྐྱུར་དང་སྦྱར་བའམ། རོ་ཚ་བ་ཡང་བ་དྲོན་པོ་འཐུངས་ན་དྲི་མ་དག་པར་འགྱུར་ཏེ། མྱུར་དུ་མེ་ དྲོད་སྐྱེད་དོ།།དེ་ཡང་ཤས་ལུས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉིང་ཤ་ཅན་གྱི་ཤ་ཁྱད་པར་དུ་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྣུམ་དང་། ཨ་ས་བའི་ཆང་དང་། ཨ་རི་ཏིའི་ཆང་དང་། སྨན་བསྐོལ་དང་། ཟས་འཕྲོད་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་སྦྱར་ན་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་མེ་དྲོད་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེ་ གནས་པ་ལ་ཤིང་གི་སྙིང་པོ་སེང་ལྡེང་ལ་སོགས་པ་བཅུག་ན་མེ་རྟག་པ་དང་འདྲ་བར་ལུས་ཀྱི་མེ་ལ་ཡང་སྣུམ་དང་བཅས་པའི་ཟས་ཟོས་ན་མེ་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་བརྟན་པར་འགྱུར་རོ།།ཟས་མ་ཟོས་པ་དང་། ཟས་ཧ་ཅང་འགྲངས་པ་ལས་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་ཤིང་མེད་པ་དང་། ཤིང་མངས་པས་ མེ་ཆེར་མི་འབར་བ་བཞིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་བད་ཀན་བྲི་སྟེ་མཁྲིས་པ་རང་གི་གནས་སུ་རླུང་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པས་དྲོད་སྐྱེད་པ་དེའི་ཚེ་མེ་དང་རླུང་འདྲེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་དང་པོ་ཁ་ཟས་མྱུར་དུ་འཇུ་བར་བྱས་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཁམས་དང་མདངས་ཐམས་ཅད་བསྲེགས་བཙོས་ནས་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེས་ བུ་དེའི་ནད་ཁོང་ན་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་ཐ་མལ་པ་ཡིན་ན་ཡང་དེ་མ་ཐག་པར་འཇུ་སྟེ།དེ་ནས་ཁམས་རྣམས་ལ་ཡང་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །མེ་དྲོད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ལས་སྐོམ་དད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བརྒྱལ་བར་བྱེད་པའི་ནད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མེའི་དྲོད་ཆེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནི། ཁ་ ཟས་ལྕི་བ་དང་།སྣུམ་པ་དང་། བསྐ་བ་དང་། སྨིན་སྐྱེན་པའི་ཟས་དང་། གྲང་བ་དང་། བརྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བས་ཞི་བར་བྱ་བ་ནི་ཆུས་མེ་བསད་པ་བཞིན་ནོ། །ཁ་ཟས་མ་ཞུར་ཟིན་ཀྱང་ཁ་ཟས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བཟའ་བར་བྱ་སྟེ། ཁ་ཟས་མ་ཟོས་ན་ནང་གི་མེའི་བུད་ཤིང་མེད་པས་ཁམས་ ལ་གནོད་དེ་འཆི་བར་འགྱུར་རོ།།མེའི་སྟོབས་ཆེས་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ནི་ཏིལ་དང་མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱས་པའི་ས་རའི་ཐུག་པ་དང་། འོ་ཐུག་དང་ཚིལ་དང་ཞག་ལ་སོགས་པའི་སྣུམ་དང་། ནས་ཐུག་བུ་རམ་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་དང་། སྲོག་ཆགས་ཆུ་ལ་གནས་པ་རུས་སྦལ་ལ་སོགས་པ་ དང་།ཆུ་འགྲམ་ན་གནས་པའི་ངང་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཤ་མར་ལ་བརྔོས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཉའི་ཤ་འཇམ་པོ་ཆུ་མི་གཡོ་བ་ལ་གནས་པ་དང་། ལུག་ཤ་ལེགས་པར་བརྔོས་པ་ཟོས་ན་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་དོ། །དེས་ཀྱང་མ་ཞི་ན་འོ་མ་སྤྲ་ཚིལ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་མར་དང་སྤྲ་ཚིལ་དུ་སྦྱར་བ་སྐོམ་དུ་ བླུད་དོ།།བག་ཕྱེ་དང་མར་དང་འོ་མ་སྦྱར་བའི་སྐོམ་མང་དུ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་བག་ཕྱེ་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པའི་ཤ་ཁུ་དང་ཏིལ་མར་སྦངས་པའི་སྣུམ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཤ་མ་དུར་བྱིད་འོ་མ་དང་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་། །ལན་མང་དུ་མཁྲིས་པ་སེལ་བའི་སྨན་བཏང་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་འོ་མ་ དང་བཅས་པའི་ཟས་བཟའོ།།ཁ་ཟས་ལྕི་བ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། བད་ཀན་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཟས་དང་ཟས་ཟོས་པའི་འོག་ཏུ་ཉིན་པར་ཉལ་བར་བྱེད་པས་ཀྱང་ཕོ་བའི་དྲོད་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཕོ་བའི་དྲོད་ཤས་ཆེ་ན་ཁ་ཟས་སྲེག་པར་བྱེད་ལ། དེ་ནས་ནད་གཞི་དང་། ཁམས་དང་། སྲོག་རྣམས་ རིམ་བཞིན་དུ་བསྲེགས་ནས་འཆི་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ཟས་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།

长期纵欲使肉消瘦且身体虚弱，以及胃火衰退的人，若食用生肉动物的肉与酸味调和，或饮用温热而轻盈的辛味，则能清除污浊，迅速生起火力。
其中，肉能长养身体，尤其是含有精髓的肉更能增长气力。
油脂、阿萨酒、阿利提酒、药汤以及适宜的食物若正确调配，能增长身体力量和火力。
如同外在的火若加入檀香等木心便能持久一样，身体之火若食用含油脂的食物，也能生火且稳固。
不进食和过度饱食都不能生火，如同无柴和柴过多都不能使火旺盛一样。
当痰减少，胆汁与风在自处共存而生热时，即为火风相混，因此先迅速消化食物，之后烧尽所有体素和精华而致死。
此人在病在体内时，即便是平常食物也会立即消化，然后侵入诸体素。
火力过大会引起口渴、呼吸不适、发热和昏厥等病。
对于如此火力过大者，应以沉重、油腻、涩味、易熟、寒凉、稳固等饮食来平息，如同以水灭火一般。
即便食物未消化也要反复进食，因为不进食则内火无薪而损害体素致死。
对于火力过大的人，应食用芝麻、豌豆等制成的萨热汤、奶汤和油脂等，以及麦汤配糖浆的汤，以及水生动物如龟等，以及水边栖息的鹅等禽类用酥油烹制的肉，特别是静水中柔软的鱼肉，以及充分烹煮的羊肉，这些能生火力。
若仍未平息，则饮用牛奶配松脂，或者酥油配松脂的饮品。
大量饮用面粉、酥油和牛奶调配的饮品。
或者饮用面粉配陆生动物肉汤和芝麻油浸泡的油脂。
或者用马度拉草配牛奶的泻药。
多次服用祛除胆汁的药物，之后食用含奶的食物。
沉重的食物、不洁的食物、引起痰增长的食物，以及食后日间睡眠都会损害胃火。
胃火过大会烧灼食物，然后依次烧尽病根、体素和生命而致死。
如是，沉重等食物本性相违。

།ཡང་སྦྱོར་བའི་དབང་གིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་མེ་ལས་འབྱུང་ལ། སྟོབས་ལས་ནི་སྲོག་གྲུབ་པ་དེ་བས་ན་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་ ཅིང་མེ་དྲོད་རན་པར་བྱ་བ་ལ་འབད་ཅིང་བསྲུང་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་མེ་དྲོད་ཉམས་ན་ནི་མིའི་སྲོག་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། མེ་དྲོད་ཆེ་ཆུང་དུ་སོང་ན་ནི་ནད་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་འབྱུང་ལ། མེ་དྲོད་མ་ཉམས་ན་ནི་ནད་མེད་ཅིང་ཚེ་རིང་བར་འགྱུར་རོ། །གསོ་བའི་གནས་ལས་ཕོ་བའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཅུ་པ་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ནས་གཅིན་འགགས་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་འགགས་པའི་ནད་ལ་ནི། རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བས་ལྟེ་བའི་འོག་མན་ཆད་དུ་བསྐུ་བྱུག་བྱ་སྟེ། སྣུམ་དང་ལྡན་པའི་དུགས་དང་། བླུགས པའི་དུགས་དང་བྱུག་པ་རྣམས་བྱའོ།།རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། བ་ལ་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་། ནས་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། ལྕགས་དང་། བ་སྤྲུ་བ་མེ་ཏོག་དམར་པོ་ཅན་དང་། སྲུ་སྲུའི་རྩ་བ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་ དང་།ཕག་ཚིལ་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་ལྔ་དང་ཆུ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ། བཏུང་བ་དང་། བྱུག་པ་དང་། དུགས་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་ཟུག་གཟེར་འཇོམས་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་གོང་གི་སྨན་དེ་རྣམས་འབྲུ་མར་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུའི་རིགས་རྣམས་དང་། སྐྱུར་དང་ སྣུམ་མང་པོ་དང་ལྡན་པར་བཏུང་བ་དང་།ཟས་དང་བྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །བཏུང་བ་ནི་ཁ་རུ་ཚ་མང་པོ་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་འཐུངས་ན་གཅིན་འགགས་པ་སེལ་ཏོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་འགགས་པའི་ནད་ལ་ནི་བསིལ་བས་ལུས་ལ་ བླུགས་པ་དང་།བྱུག་པ་དང་ལུམས་བྱའོ། །ཉེའུ་ཤིང་དང་གཟེ་མ་དང་། བ་ཏ་རི་དང་། རྒུན་འབྲུ་དང་། རྩའི་རྩ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་། ཤ་ཁ་ར་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །བ་ཤ་ཀ་དང་། ག་གོན་དང་། ཨེར་བ་རུ་དང་། ལེ་བརྒན་རྩི་ འདི་གསུམ་གྱི་ས་བོན་དང་།གུར་ཀུམ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རྒུན་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་གཅིན་འགགས་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་རྒྱལ་མོ་ག་གོན་གྱི་ས་བོན་དང་ཤིང་མངར་དང་། སྐྱེར་པའི་ཕྱེ་མ་དང་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཆུ་དང་འཐུངས་ན་ཡང་ཕན་ནོ། །ཡང་ ན་རྒུན་འབྲུམ་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ནས་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་འགགས་པའི་ནད་ལ་ནི་ཐོག་མར་དུགས་བྱས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་རྣོ་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། ཚ་བའི་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ངོ་། །བཟའ་བ་ནི་ནས་ལས་བྱས་པའི་ཟན་དང་། ཁུར་བ་ལ་ སོགས་པ་རྣོ་བ་དང་།ཚ་བ་དང་། ནས་ཚིགས་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། དར་བ་དང་བཅས་པ་སྦྱིན་ནོ། །བཏུང་བ་ནི་སུག་སྨེལ་ལམ། སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ཆང་དུ་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་བྱ་བཞད་ཀྱི་རུས་པ་དང་། གཟེ་མ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཚ་བ་ གསུམ་དང་།འདི་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་ཀཎྜ་ཀ་རི་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཤིང་ཏི་པ་ར་གའི་ས་བོན་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་དར་བ་བསྐྱོས་ཏེ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་དྷ་བ་དང་། སབ་ཏ་པརྞི་དང་། དུག་ མོ་ཡུངས་དང་།སླེ་ཏྲེས་དང་། དོང་ག་དང་། ཀེའུ་ཀ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཤེ་ཏ་ཀ་རཉྫ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་འམ་ཡང་ན་དེ་རྣམས་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་བླུད་དོ།

还应当了解由于结合的力量，不能随心所欲，因此人们的力量来源于火，力量产生生命，因此应当努力生起火热并适当调节火热而加以守护。
因此，如果火热衰退，人的生命也会衰退，如果火热过大或过小，就会产生各种疾病，如果火热不衰退，就会无病长寿。
医学论中胃病治疗第十章完。
现在讲解治疗小便闭塞病的章节。
对于由风引起的小便闭塞病，应当用调伏风的药物芝麻油涂抹脐下部位，进行油性熏蒸、灌注熏蒸和涂抹。
十根药、巴拉、蓖麻、大麦、小茴香、巴布巴、豆类、枣树、铁、红花巴布巴、苏苏根，将这些研磨成粉末，与酥油、猪油、五种盐和水适当煎煮，用于饮用、涂抹、熏蒸等，是止痛的最佳方法。
或者将上述药物与含油的谷物种类、酸性和大量油性物质一起饮用，以及用于食物和涂抹等，其功效与前者相同。
饮用方面，饮用加入大量岩盐的酒可以消除小便闭塞。
对于由胆引起的小便闭塞病，应当用凉性物质灌注、涂抹和沐浴身体。
小茴香、枳实、巴达利、葡萄、草根，将这些适当煎煮后加入蜂蜜和糖。
巴夏卡、葫芦、厄巴鲁、醋栗这三种的种子，以及姜黄，将这些粉末与葡萄汁调和饮用可以消除一切小便闭塞病。
或者将葫芦种子、甘草、醋栗的粉末与洗米水一起饮用也有效。
或者将葡萄捣碎后与水调和饮用也有效。
对于由痰引起的小便闭塞病，首先要进行熏蒸，然后服用猛烈、温热、灼热的催吐药。
食物方面，应当给予大麦制成的饭和粥等辛辣和灼热的食物，以及大麦灰和酸奶。
饮用方面，应当给予生姜或者醋栗果任何一种与酒调和的饮品。
或者将鸟骨、枳实、生姜、三辛香，这些与蜂蜜和牛尿调和饮用。
或者将坎达卡里煎煮的汁液与蜂蜜调和服用。
或者将提帕拉树种子细磨成粉末与酸奶调和服用。
或者将达巴、萨布达帕尔尼、芥子、白芷、冬瓜、克乌卡、生姜、舍达卡兰加，这些煎煮的汁液与蜂蜜调和，或者用这些制成汤羹服用。

།ཡང་ན་བྱུ་རུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་བཏུང་ ངོ་།།ཡང་ན་ཤིང་པ་ཏ་ལའི་ཐལ་བའི་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་ལན་བདུན་བཙགས་པའི་ཁུ་བ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཤིང་པ་ཏ་ལ་དང་། ཡ་བཀྵ་ར་དང་། པ་རི་པ་ཏྲ་དང་། ཏིལ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐལ་བ་ཆུ་དང་བསྐྱོས་པ་དང་། ཆང་དངས་མ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་ཤིང་ཚ་ དང་སུག་སྨེལ་དང་།སྤངས་མ་དང་། འདི་རྣམས་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མས་བཏབ་ལ་བླུད་དོ། །གོང་གི་བཏུང་བ་དང་། ལྡེ་གུའི་སྨན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་བུ་རམ་བསྐོལ་ཏེ། ཁཎྜ་ཙམ་སྲ་བར་གྱུར་པ་བཏབ་ལ་མཉེས་ཏེ་སྦྱིན་ནོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་འགགས་ པའི་ནད་ལ་ནི་ནད་གཞི་སོ་སོའི་གསོ་བ་དང་མཐུན་པར་སྦྱར་རོ།།རྡེའུ་ཡུན་མི་རིང་དུ་ཆགས་པ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་ནད་གཞི་སོ་སོ་དང་མཐུན་པའི་སྨན་དཔྱད་དེ་རླུང་ནད་འཇོམས་པའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ལྟར་སྦྱར་རོ། །རྡེའུ་ཆགས་པའི་ནད་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པ་ཡིན་ ཏེ་འཆི་བདག་གི་གཟུགས་དང་འདྲའོ།།དེ་ཡང་རྡེའུ་ནར་མ་སོན་པ་ལ་ནི་སྨན་གྱིས་གསོའོ། །ནར་སོན་པ་ལ་ནི་མཚོན་གྱི་ལས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དང་པོ་རྡེའུ་ཇི་ལྟར་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱས་ནས་སྣུམ་ཆོས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་བྱ་བར་འདོད་དེ། སྲུ་སྲུའི་རྩ་བ་དང་། བ་ སུ་ཀ་དང་།བ་སི་རི་དང་། ཨ་སྨན་ཏ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། ལྕམ་པ་དང་། ཨ་ཏི་བ་ལ་དང་། གོ་བྱེ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཀ་ཙ་ཀ་དང་། བྲཀྵི་ད་ནི་དང་། ཤིང་ཤ་ཀའི་འབྲས་བུ་དང་། བྱ་གྲི་དང་། གུ་ཐ་དང་། གཟེམ་དང་། ནས་དང་། རྒྱ་སྲན་ དང་།རྒྱ་ཤུག་དང་། པ་ར་ན་དང་། ཀན་ཏ་ཀའི་འབྲས་བུ་དང་། འདི་རྣམས་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཨུ་ཤ་ཀའི་སྡེ་ཚན་གྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པ་འཐུངས་ན། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྡེའུ་མྱུར་དུ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཨེ་རཎྜ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། གཟེམ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་འདི་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བའི་ཕྱེ་མ་ཞོ་མངར་པོ་ལ་བཏབ་སྟེ་བླུད་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྡེའུ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྡེའུ་ཆགས་པ་ལ་ནི་ཀུ་ཤ་དང་། ཀ་ཤ་དང་། འདམ་བུ་དང་། གུ་ཐ་དང་། ཨིང་ཀ་ཐ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། སྲུ་སྲུའི་རྩ་བ་དང་། དར་བ་དང་། བི་ད་རི་དང་། བ་རི་ཧི་དང་། འབྲས་ཀྱི་རྩ་བ་དང་། གཟེ་མ་དང་། བ་ལུ་ཀ་དང་། བ་ཏ་ཀ་དང་། ལྕགས་ཕྱེ་དང་། ཀུ་རུ་ཏ་ཀ་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། ཤི་རི་ཤ་དང་དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ག་གོན་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་དང་། ཨུཏྤ་ལའི་ས་བོན་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བྲག་ཞུན་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྡེའུ་ཆགས་པ་ལ་ནི་སྨན་བ་རུ་ནའི་སྡེ་ཚན་དང་། རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་ཐང་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། གུ་གུལ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་དང་ཡང་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཨུ་ཤ་ཀའི་སྡེ་ཚན་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པའི་མར་བླུད་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྡེའུ་མྱུར་དུ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་ནི་འོ་མ དང་།ཐུག་པ་དང་ཐལ་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་ནད་གཞི་སོ་སོ་དང་མཐུན་པའི་སྨན་རྣམས་ཀྱང་བཟའ་བཏུང་གི་ནང་དུ་སྦྱར་རོ། །རྡེའུ་ཕྱེ་མར་ཆགས་པ་ལ་པི་ཙུ་ཀ་དང་། ཨ་ཀོ་ལ་དང་། ཨུཏྤ་ལའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཆུ་དྲོན་པོ་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བུ་རམ་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་རྡེའུ་ཕྱེ་མར་ ཆགས་པ་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།

或者服用珊瑚磨成的粉末与洗米水一起服用。
或者将波罗树灰与水调和，过滤七次后的汁液与芝麻油混合服用。
或者将波罗树、硝石、波利巴得拉树、芝麻等的灰烬与水调和，再与清酒一起混合，在其中加入桂皮、荜茇、藿香这三种的粉末后服用。
在上述所有饮剂和膏药中，都要加入熬煮成糖浆稠度的糖，揉和后服用。
对于由多种病因引起的小便闭塞病，应根据各种病因对症治疗。
对于短期形成的结石，也要根据不同病因采用相应的治疗方法，如用于治疗风病的软膏灌肠等方法。
结石病是极其难以忍受的疾病，如同死神的形象一般。
对于尚未成熟的结石可用药物治疗。对于已经成熟的结石则需要手术治疗。首先要了解结石形成的特征，然后进行油疗等治疗程序。
取苏苏根、婆苏迦、婆西利、阿斯曼塔、小茴香、羌活、阿提婆拉、戈比、布切谢尔、迦札迦、布拉克西达尼、沙迦果、比亚格利、古塔、芫荽、大麦、豆类、杜松、巴拉那、刺果等，这些与酥油适量熬煮，加入乌沙迦类的粉末服用，能迅速破除由风引起的结石。
或者取蓖麻、布利哈提、刺果、芫荽、甘蔗等的根部粉末加入甜酸奶中服用，能破除由风引起的结石。
对于由胆病引起的结石，取吉祥草、香茅草、芦苇、古塔、英迦塔、小茴香、苏苏根、达尔巴草、维达利、巴利希、稻根、芫荽、巴鲁迦、巴塔迦、铁粉、古鲁塔迦、巴斯布巴、合欢等煎煮的汁液与酥油一起熬煮，加入葫芦等种子、莲子、甘草、岩蜜等的粉末服用即有效。
对于由痰引起的结石，取巴鲁那类药、平息风病的药如丁香等类、毕当伽、哈列努迦、安息香、诃黎勒、肉豆蔻、土茯苓、野胡萝卜等煎煮的汁液与酥油再次熬煮，加入乌沙迦类磨成的粉末制成的酥油服用，能迅速破除由痰引起的结石。
饮食方面，应在牛奶、汤羹和碱性药物中加入适合各种病因的药物。
对于形成砂状结石，取毕祖迦、阿科拉、莲实与温水调和，加入糖后服用，是排出砂状结石的最佳方法。

།ཁྲུང་ཁྲུང་དང་། རྔ་མོ་དང་། བོང་བུ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་རུས་པ་དང་། གཟེ་མ་དང་། ཏ་ལ་པ་ཏྲི་ཀ་དང་། ཨ་ཛ་མོ་དང་། ཀ་དམ་བའི་རྩ་བ་དང་། བཅའ་སྒ་འདི་རྣམས་ཆུ་དྲོན་པོའམ། ཆང་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་རྡེའུ་ཕྱེ་ མར་ཆགས་པ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ།།གྲིང་ཏྱ་ཀུན་ད་ཀའི་ས་བོན་གྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡན་པར་ལུག་གི་འོ་མའི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ། ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་འཐུངས་ན་རྡེའུ་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཤི་ཀྲུའི་རྩ་བ་བསྐོལ་བ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་འཐུངས་ན་རྡེའུ་གནས་ནས་སྐྱོད་པར་བྱེད་དོ། །ཏིལ་ དང་། པ་མརྒ་དང་། ཆུ་ཤིང་དང་། པ་ལ་ཤ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཐལ་བ་ལུག་གི་གཅིན་དང་ལྷན་ཅིག་འཐུངས་ན་ཕྱེ་མར་ཆགས་པའི་རྡེའུ་ཆགས་པ་གཉིས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ལྕམ་པའི་རྩ་བ་བཙིར་བ་ཆང་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་བསྲེས་པ་འཐུངས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་ མ་དང་འདྲའོ།།ཡང་ན་རྡེའུ་ཆགས་པའི་ཟུག་གཟེར་གྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ནི་ལྕམ་པའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཨ་རུ་རའི་རུས་པ་འོ་མ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བའམ་བ་སྤྲུ་བའི་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བའམ། ཡང་ན་བར་ཧྲི་ཤི་ཀའི་རྩ་བ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཆུ་དང་ ཐོག་མར་འཐུངས་ཏེ་དེའི་འོག་ཏུ་འོ་མ་དང་བཅས་པའི་ཁ་ཟས་བཟའོ།།ལྷག་མ་ནི་གཅིན་འགགས་པའི་སྨན་གྱི་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་གཟེ་མ་དང་། དེའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་བྲི་ཧ་ཏི་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་མར་དང་འོ་མ་བསྐོལ་བ་ འཐུངས་ན་གཅིན་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ།།ཐང་ཤིང་དང་། གླ་སྒང་དང་། མུར་བ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། འོ་མའམ། ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་གཅིན་འགགས་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་བྱི་ཚེར་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཀ་ཀུ་ པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ།ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་རྒྱམ་ཚ་དང་། ཆུ་དྲོན་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་བྱ་གྲི་དང་གཟེ་མ་བསྐོལ་བའི་ཐུག་པ་ཕ་ནི་ཏ་ཞེས་བྱ་སྟེ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་གོ་བྱེའི་སྡེ་[(]ཚེན་[,]ཚན་[)]བསྐོལ་བ་འམ། ཁྱིམ་བྱའི་ཤ་ཁུ་དང་སྦྱར་བའི་ ཐུག་པ་བླུད་དོ།།ཡང་ན་བྲག་ཞུན་སྨན་བི་ར་ཏ་ཀའི་སྡེ་ཚན་ཡང་དང་ཡང་དུ་བསྐོལ་བ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་ཆང་ལེགས་པར་སྨིན་པར་འཐུངས་ཏེ། རྟ་རྒྱུག་པའམ། ཤིང་རྟས་མྱུར་དུ་ཤུགས་ཀྱིས་འགྲོ་ཞིང་ལུས་བསྐྱོད་པས་རྡེའུ་གནས་ནས་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ། ། རྡེའུ་གོང་པོར་ཆགས་པ་དང་རྡེའུ་ཕྱེ་མར་ཆགས་པ་ལ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བི་ར་ཏ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དང་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བཀྲུ་སྨན་གྱི་དོན་དུ་སེང་ཕྲོམ་གྱི་མར་རླུང་ནད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང བའི་ལས་བྱའོ།།ཁུ་བ་ལས་གྱུར་པའི་རྡེའུ་ཆགས་པ་ལ་ནི་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ན། ཕོ་མཚན་གྱི་ལམ་ནས་འཇམ་རྩི་བཏང་སྟེ་གནས་དག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་སྐྱེས་བུ་དེས་ཐོག་མར་ཁུ་བ་འཕེལ་བའི་ཆོ་ག་ཁྱིམ་བྱའི་ཤ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། བྱིའུ་མཆིལ་པ་ དང་།དེ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་དང་ཁུ་བ་ངོམས་པར་འཐུངས་ལ་བུད་མེད་འདོད་པའི་ཤས་ཆེ་བ་བསྟེན་ཅིང་ཉལ་པོ་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །དེ་ལ་རྡེའུ་མཚོན་གྱིས་དྲལ་ཏེ་དབྱུང་བའམ་ཡང་རྡེའུར་སྨིན་ནས་ངེས་པར་རེད་པ་ནི་དྲལ་བར་འོས་པ་ཡིན་ལ། མ་སྨིན་པ་ལ་ནི་གོང་གི་སྨན་གྱིས་གསོ་བར་བྱའོ།

鹤、骆驼、驴子的骨头，以及芝麻、贝叶、母山羊、甘蓝根和姜黄，这些药材用温水或酒调服，能破除结石成粉。
将白花菜籽研成粉末，加蜂蜜和羊奶，连服七日，能消除结石。
煮萝卜根，温热饮用，能使结石从原处移动。
芝麻、蓬草、水木、波罗树，这些药材的灰烬与羊尿一同服用，能消除结石块和结石粉两种。
或者将荨麻根榨汁，与酒等混合饮用，功效与前者相同。
对于因结石疼痛而痛苦的病人，可将荨麻根与牛奶调和服用。
或者将诃子核与牛奶适当煮制，或与母牛奶煮制，或者将巴西卡根与淘米水先饮用，之后食用含有牛奶的食物。
其余用法如尿闭病的药方一样使用。
或者将芝麻与两倍量的布利哈蒂等药类适当地与酥油和牛奶煮制饮用，能治愈一切小便疾病。
桂皮、甘松、没药、甘草、诃子与牛奶或水调服，对一切尿闭病都有效。
或者饮用煮制的蒺藜汤，或煮制的卡库巴汤，或者将三果研成粉末与岩盐、温水调服。
或者将鸟刀草和芝麻煮成汤，称为帕尼塔，给病人服用。
或者煮制五味子类，或与家鸡肉汤调和的汤剂给病人服用。
或者给予反复煮制的石蜜药毗拉塔卡类。
或者饮用充分发酵的酒，然后骑马奔跑或乘车快速行驶，通过身体运动使结石从原处移动。
对于结成块状的结石和结成粉末的结石，在一切情况下都要将毗拉塔卡等药类用于饮食。
为了泻下，应使用风病章节中所说的白芥子油，特别要进行温和的灌肠治疗。
对于精液所致的结石，如果病人体力充足，应从阴茎处进行温和的导引治疗以清洁病处。
此外，此人首先应进行增加精液的疗法，食用家鸡肉、豌豆、麻雀等的肉和汤直到饱足，与性欲强的女子同居交合即可痊愈。
对于结石，应用刀具切开取出，或者结石成熟后确实找到时适合切开，未成熟时则应用上述药物治疗。

། དེ་ལ་རྡེའུ་འབྱིན་པ་དང་དཔྱད་ཆེན་པོ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉེན་ཆེ་སྟེ། སོས་ཤི་བསྡོ་བར་དམ་བཅའ་དགོས་པ་ཡིན་པས་སྨན་པས་ས་བདག་གི་རྒྱལ་པོ་ལ་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཡན་ལག་བགྱི་བར་ཐག་བཅད་དེ་དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་པས་མཚོན་ལེགས་པར་བྱས་ནས་ཤིན་ཏུ་བརྟགས་ཏེ་ལས་བརྩམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་གསོ་བའི་དཔྱད་མ་བྱས་ན་ནི་ངེས་པར་འཆི་བར་འགྱུར་ལ། བྱས་ན་ནི་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་ཤིང་འཚོ་བ་ཡང་སྲིད་པས་ཤིན་ཏུ་བག་དང་བཅས་པར་དཔྱད་བྱ་བའི་རིགས་སོ། །དཔྱད་རྩོམ་པའི་སྨན་པ་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ལུང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་གསོ་བའི་ལས མང་པོ་གྲུབ་པས་བྱ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རྡེའུ་འབྱིན་པར་འདོད་པས་ཐོག་མ་ནས་ནད་པ་ལ་སྣུམ་གྱི་ཆོ་གས་ལུས་དག་པར་བྱས་ལ། དེ་ནས་རྡེའུ་གསལ་པོར་མངོན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུས་ཅུང་ཞིག་སྦྱར་ཏེ་རིད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་ལུས་མར་གྱིས་བསྐུས་ལ་ཅུང་ཞིག་ རྔུལ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ།།དེ་ནས་བདེ་ལེགས་སུ་འགྱུར་ཞིང་རང་གི་ལུས་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་བཀྲ་ཤིས་དག་བྱ་བར་རིགས་སོ། །དེ་ནས་སྙིང་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་རྡེའུ་འབྱིན་ཁར་ཆང་བཟང་པོ་མང་དུ་བླུད་ལ། རྟའམ་ཤིང་རྟ་ལ་བསྐྱོན་ཏེ་དྲག་ཏུ་རྒྱུགས་ན་གནས་སྔ་མ་ ལས་རྡེའུ་འོག་ཏུ་རང་འབབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཐབས་དེས་རྡེའུ་འོག་ཏུ་མ་འཕོས་ན་བཙིར་བ་ལ་སོགས་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱའོ། །དེ་ནས་ནད་པ་ལ་ཟན་ཅུང་ཟད་བྱིན་ལ་ནད་པ་སྤང་ལེབ་ཀྱི་ཁྲི་པུས་མོ་ཙམ་མཐོ་བའི་སྟེང་དུ་སྟན་ནང་ཚངས་ཅན་ལ་སོགས་པ་འཇམ་རྩི་བཏིང་བ་ལ་ མི་ཅིག་རྒྱབ་ནས་རྟེན་ཐབས་སུ་འདུག་ལ།།དེའི་པང་པར་ནད་པ་བཞག་སྟེ་ལྟེ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱི་རོ་སྟོད་ཅུང་ཟད་བསྟོད་ལ་པུས་མོ་གཉིས་བཀུག་སྟེ་སྒྱིད་ཁུང་གཉིས་ནས་རས་ཀྱིས་བྲངས་ལ་ལག་ངར་གཉིས་དང་བཅས་པ་མི་འགུལ་བར་དམ་དུ་རྐེད་པར་བཅིང་ངོ་། །དེ་ནས་ཉེ་འཁོར་ན་ འདུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་དོ།།དེ་ནས་ལྟེ་བ་མན་ཆད་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ཏེ། ལྷོ་བ་གཡོན་ལོགས་ནས། མར་ལ་ཁུ་ཚུར་གྱིས་མཐར་ཆགས་སུ་ཕུལ་ཐབས་ཀྱིས་བཙིར་ལ། ཇི་སྲིད་དུ་རྡེའུ་འོག་ཏུ་ཕྱིན་པར་གྱུར་ན་ལག་པ་གཡོན་པའི་མཛུབ་མོ་དང་གུང་མོ་གཉིས་སེན་མོ་བྲེགས་ ལ་ཏིལ་མར་གྱིས་བསྐུས་ནས་བཤང་བའི་ལམ་ནས་བཅུག་སྟེ།ནམ་རྡེའུ་ལ་རེག་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་བཤང་བའི་སྒོ་དང་། འབྲས་བུའི་མཚམས་ཀྱི་སྲུབས་བྲེང་བྲེང་པོར་སྟོབས་ཀྱིས་ཕུལ་ཏེ་དེ་ཡང་ཇི་སྲིད་གཞུང་མཐོན་པོར་གྱུར་གྱི་བར་དུ་སོར་མོ་གཉིས་ཀྱིས་བཙིར་ ཞིང་ཕྱི་རོལ་ནས་ཀྱང་ཁུ་ཚུར་གྱིས་དགུག་སྟེ་ཚན་གྱིས་ཕུལ་བར་བྱའོ།།དེ་ནས་མཐོ་བར་གྱུར་པ་དང་། དབུས་བྲེང་བྲེང་པོའི་སྲུབས་ཀྱི་དཀྱིལ་དུ་མེ་ཚོན་མི་གདབ་པར་གཡས་གཡོན་གང་མཐོ་བའི་སྟེང་ཕྱོགས་ཀྱི་སྲུབས་ཀྱི་མཆན་དུ་ཟབས་སུ་ནས་གང་ཙམ་ལ་རྨ་ཁའི་ཆེ་ ཆུང་ནི་རྡོའི་ཤོང་ཚད་ཀྱི་རྨ་དྲལ་ལ་རྡེའུ་ཆེ་ཆུང་ཅི་ཡོད་པ་མ་ལུས་པར་དབྱུང་ངོ་།།ཅི་སྟེ་ལག་པས་རྡེའུ་མཐོན་ན་ལྕགས་ཀྱུ་མི་རྣོ་བས་ཕྱིར་དྲངས་ཏེ་མ་ལུས་པར་དབྱུང་ངོ་། །བུད་མེད་ཀྱི་རྡེའུ་ཆགས་པ་ལ་ནི་ཆུ་སོའི་གཡས་གཡོན་གྱི་ངོས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་ཡོད་དོ། །དེ་ཡང་ མངལ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འདུག་པས་མཛུབ་མོ་དང་གུང་མོ་གཉིས་གོང་མ་བཞིན་དུ་བཅུག་སྟེ་གང་ཕྱོགས་ན་ཡོད་པ་མྱང་ནས་གཡས་གཡོན་གང་ན་ཡོད་ན་ཡང་དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོས་ལ་དྲལ་ལོ།།ཆོ་ག་གཞན་ནི་སྐྱེས་པ་དང་འདྲའོ། །གཞན་དུ་ལོག་པར་དྲལ་ ན་ནི་རྨ་ཁ་ལས་རྟག་ཏུ་གཅིན་འཛག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།

对于取石和这个大手术是非常危险的，必须立下誓言要治愈病人，医生要决定为地主国王进行医疗手术，之后医生要准备好手术器械，仔细观察后开始手术。
如果不进行治疗手术就一定会死亡，如果进行手术则带有疑虑但也可能存活，因此要非常谨慎地进行手术。
进行手术的医生本人也要精通医疗典籍，并且完成过很多医疗实践才可以进行。
想要取石者首先要用油脂疗法使病人身体清净，然后为了使结石明显显现，要使身体稍微收缩变瘦，之后用油涂抹身体，进行些许出汗疗法。
然后为了吉祥顺利和保护自身，应当进行吉祥仪式。
然后为了增加勇气，在取石之前先让病人饮用大量好酒，让其骑马或乘车快速奔跑，这样结石就会从原处自然下移。
如果用这个方法结石没有下移，就要进行按压等下文所述的疗法。
然后给病人一些食物，让病人坐在膝盖高的木板椅上，上面铺着垫子等柔软物，让一个人在后面作为支撑。
让病人坐在其怀中，上身稍微抬起至脐部以上，弯曲双膝，用布带从腘窝处拉住，连同两个前臂一起紧紧绑在腰部使其不能动。
然后周围的人要鼓励病人。
然后涂抹脐部以下部位，从左腹部用拳头依次向下推压，直到结石下移。
当结石下移后，将左手的食指和中指剪去指甲，涂上芝麻油从大便道插入，当触及结石时，从外部的大便门和会阴部的缝隙用力推，用两根手指挤压直到上升到较高处，从外部也用拳头拉拽，用力推进。
然后当升高后，在中间突起的缝隙中间不要下刀，而是在左右两侧较高一侧的缝隙腋下大约一麦粒深度，开一个能容纳结石大小的伤口，将不论大小的结石全部取出。
如果用手能触及结石，就用不锋利的铁钩拉出，要全部取出。
对于女性的结石，是在尿道左右任何一侧。
由于结石依附在子宫，要像前面一样插入食指和中指，触摸确定在哪一侧，不论在左右哪边都要在那一侧切开。
其他步骤与男性相同。
如果切错位置，就会造成伤口经常漏尿的后遗症。

།སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་བཙིར་དྲགས་ན་ལྒང་པ་ཞར་ནས་རྟག་ཏུ་གཅིན་འཛག་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དེ་དེ་བས་ན་སྐྱེས་པའི་ཆུ་སོར་རྡེའུ་ཕྱིན་ཁར་དལ་གྱིས་ཕུལ་ལ་མཉེའོ། །ལན་ཅིག་དྲལ་ནས་རྡེའུ་ཕྱིར་བྱུང་ན་ནི་ལེགས་པའི་ མཚན་མ་ཡིན་ནོ།།ལན་ཅིག་དྲལ་བས་རྡེའུ་མ་ཐོན་ན་ཉེས་པ་ཡིན་ཏེ་ཡང་མི་བསྣན་ནོ། །དེ་ལྟར་དྲལ་མ་ཐག་ཏུ་མཚོན་ཕྱིར་ཕྱུང་ལ། རྡེའུ་ཡང་ཏིང་ཐོགས་ལ་ཕྱུང་མ་ཐག་ཏུ་སྣོད་ཆུ་དྲོན་གྱིས་བཀང་བའི་ནང་དུ་རོ་སྨད་བཅུག་ལ་དུགས་བྱས་ན་ཁྲག་ངན་ཕྱིར་བྱུང་ཞིང་ནད་ ཉུང་བར་ཡང་འགྱུར་རོ།།རྨ་ཁ་ཆུ་མི་ཤོར་བར་བསྲུང་ངོ་། །དེ་ནས་རྨ་ཁའི་ནང་ན་ཁྲག་ངན་ཡོད་ན་བཙིར་ལ་དབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཡང་ནང་དུ་རྡེའུའི་དུམ་བུ་ཁྲག་ངན་ལུས་སུ་དོགས་ན་ཤིང་འོ་མ་ཅན་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ལ་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལྒང་པའི་ནང་དུ་ བཅུག་ལ་ཕོ་མཚན་གྱི་བུ་གའམ་རྨ་གང་ཡང་རུང་བ་ནས་འཇམ་རྩིའི་ཐབས་སུ་བཏང་ན་རྡེའུའི་དུམ་བུ་དང་ཁྲག་ངན་ཐམས་ཅད་འབྱིན་ཏེ།གཅིན་གྱི་གནས་དག་པར་གྱུར་པ་ལ་གཅིན་ཡང་ལེགས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གོང་དུ་འོ་མ་ཅན་གྱི་ཤིང་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་སྨན་པ་རྣམས་འདི་ལྔ་ལ་འདོགས། ནྱ་གྲོ་ དྷ་དང་།ུ་དུམ་ཝཱ་ར་དང་། ཨ་ཤྭདྠ་དང་། ཀ་པིད་ཏ་དང་། པླག་ཤ་སྟེ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ནས་མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཆ་སྙོམས་ལ་རྨ་ཁར་བསྐུའོ། །གཅིན་གྱི་གནས་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བུ་རམ་ཡོག་ཚད་དུ་བཟའོ། །ཁ་ཟས་ནི་ཞག་གསུམ་གྱི་བར་དུ་སྔ་དྲོ་ཕྱི་དྲོ་དུས་ གཉིས་སུ་ཁྲུས་དང་བཀྲུ་སྨན་དང་།གཟེ་མ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལ་གཞི་བླངས་པའི་འབྲས་ཐུག་དྲོ་འཇམ་ཙམ་མར་དང་ལྡན་པ་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ནས་ཉི་མ་བཅུ་པའི་བར་དུ་འབྲས་ཆན་ཉུང་ཤས་མར་དང་འོ་མ་དང་ལྡན་པར་བྱས་པ་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ཕན་ཆད་ནི་ཤིང་ཐོག་ སྐྱུར་པོ་སེའུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དང་སྐམ་ན་གནས་པའི་རི་དགས་ཀྱི་ཤ་ཁུ་དང་འབྲས་ཆན་ཆུང་ངུ་ཟའོ།།དེ་ནས་ཁ་ཟས་ཀྱི་རིམ་པ་བསྐྱེད་དོ། །ཤིང་འོ་མ་ཅན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་ཇི་སྲིད་སོས་ཀྱི་བར་དུ་རྨ་བཀྲུ་བར་བྱའོ། །ཡང་རྨའི་ཐན་ཀོར་དུ་པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། བཙོད་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་པས་བཀྲུའོ། །ཡང་ན་སྨན་གོང་མའི་ནང་དུ་ཡུང་བ་དང་སྐྱེར་པ་བསྣན་ཏེ་ཕྱེ་མར་བྱས་པ་ལ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བས་རྨ་ལ་བསྐུའོ། །གཞན་ཡང་གོང་མིའི་སྦྱོར་བའི་སྨན གྱི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ཞག་བཅུའི་བར་དུ་རྨ་ལ་དུགས་བྱའོ།།ཡང་ན་སྨན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་གཅིན་གྱི་རྒྱུན་སྲང་ཀུན་ཏུ་ཡང་དུགས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་གཅིན་རྨ་ལས་འབྱུང་ཞིང་ཕོ་མཚན་ནས་མི་འབྱུང་ན། མདོའི་གནས་སུ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་བཞིན་ དུ་རྨ་མེས་བསྲེགས་ན་རྨ་འདྲུབ་པའི་རིགས་སོ།།ཡང་ན་མངར་བའི་སྨན་སྣ་ཚོགས་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ཁུ་བ་ལྒང་པའི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ་སྦུ་གུ་ཕྲ་མོ་དང་ཕོ་མཚན་གྱི་བུ་ག་ནས་ཡར་འཇམ་རྩིའི་ཐབས་སུ་བཏང་ན་གཅིན་བདེ་བར་འབྱུང་ཞིང་མཁྲིས་པ་ཡང་སེལ་ཏོ། །རྨ་འདྲུ་བ་ ནས་ལོ་གཅིག་གི་བར་དུ་སྲུང་བ་ནི་རི་དང་ཤིང་ལ་མི་འཛེག་།རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་དང་ཤིང་རྟ་ལ་མི་ཞོན་ཉལ་པོ་སྤང་ཆུ་ལ་མི་རྐྱལ་མཚོན་གདབ་ཏུ་མི་རུང་བའི་གནས་བརྒྱད་ཡོད་དེ། རླིག་པ་དང་། གཅིན་དང་། ཁུ་བ་འབབ་པའི་གནས་དང་། ལྒང་པ་དང་ཕོ་མཚན་དང་བཤང་བའི་སྒོའི མཚམས་ཀྱི་སྲུབས་དང་ཕོ་མཚན་གྱི་རྩེ་མོ་དང་།མོ་མཚན་གྱི་ཁ་དང་། འདི་དག་ནི་གནད་ཀྱི་གནས་བརྒྱད་ཡིན་པས་མཚོན་མི་གདབ་བོ།

对于男子，如果挤压过重，膀胱受损会导致经常漏尿的毛病，因此，应当将石子缓慢地推入男子的尿道并按摩。
如果一次推动后石子排出，这是好的征兆。
如果一次推动后石子未排出，这是不好的，不要再继续推动。
这样推动后立即取出手术刀，将石子也用钳子取出，取出后立即将下体放入装有温水的容器中进行热敷，这样可以排出恶血，病情也会减轻。
要防止伤口漏水。然后如果伤口内有恶血，要挤压排出。
这样做之后，如果怀疑体内还残留有石子碎片和恶血，就将含乳汁的树木捣碎，用其煮水后的汁液注入膀胱，从阴茎孔或任何伤口处缓缓灌注，这样可以排出所有石子碎片和恶血。当尿道清洁后，小便也会顺畅排出。
上文提到的含乳汁的树木，医生们指这五种：尼拘律树、乌昙婆罗树、毕波罗树、木苹果树和波罗叉树，认为就是这五种。
然后用等量的酥油和蜂蜜涂抹伤口。
为了清洁尿道，要食用适量的糖。
饮食方面，在前三天的早晚两次，要服用沐浴药、泻药和荜茇等煮成的汤汁调制的稀粥，温热适中并加入酥油。
之后到第十天为止，给予少量米饭，加入酥油和牛奶。
此后可食用酸性水果如醋栗等，以及干燥地带的野兽肉汤和少量米饭。
然后逐渐增加食物量。
用含乳树木煮成的汤液清洗伤口，直到痊愈为止。
另外，在伤口周围涂抹白莲、茜草、甘草、白芨等研磨成粉末用水调制成的糊状物。
或者在上述药物中加入姜黄和酸枣，研成粉末后与芝麻油调和涂抹伤口。
此外，将上述配方的药物与蜂蜜调和，在十天内对伤口进行热敷。
或者用同样的药物在七天内对整个尿道进行热敷。
如此治疗后，如果尿液仍从伤口流出而不从阴茎排出，就应按照医典所说的那样用火烧灼伤口，这样伤口就会愈合。
或者将各种甘味药物与蜂蜜调和的汁液注入膀胱，用细管从阴茎孔向上缓缓灌注，这样小便会顺畅排出，胆病也会消除。
从伤口愈合起到一年内的护理：不要攀爬山岳和树木，不要骑马、大象和车，要戒除房事，不要游泳，有八处不能用手术刀的部位：睾丸、尿道、精液通道、膀胱、阴茎、大小便道之间的缝隙、阴茎头部和阴道口，这些是八个要害部位，不能用手术刀。

།གཅིན་འགགས་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་གཅིན་སྙི་བ་ཟ་གུའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་ བཤད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་གཅིན་ནད་ཡོད་པའི་ནད་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་ན་ཐོག་མར་ཡུངས་ཀར་དང་། ནིམ་པ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། བ་རུ་ར་དང་། ཀ་རཉྫ་དང་། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་མར་གྱི་ནང་དུ་གཟེ་མ་བཏབ་པ་བསྐོལ་ཏེ་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པས་སྣུམ་ ཆོས་བྱས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་།།དེའི་འོག་ཏུ་བྱེའུ་རུག་པའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་གླ་སྒང་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། དོང་གྲ་གསུམ་བཏགས་པའི་ནི་རུ་ཧ་མས་གཏང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་མཁྲིས་པ་ལ་ཕན་པའི་སྨན་ བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ནྱ་གྲོ་དྷའི་སྡེ་ཚན་གྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པའི་ནི་རུ་ཧ་གཏང་ངོ་།།དེ་ལྟར་དག་པར་བྱས་ནས་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པའི་ཤ་ཁུ་དང་ཐུག་པར་བྱས་པ་བླུད་དོ། །གལ་ཏེ་ཐུག་པ་མ་བླུད་ན་ནི་གཅིན་འགགས་པ་དང་། སྐྲན་དང་ཁམས་ཟད་པ་དང་། ཆུ་སོ་གཟེར་བའི་ ནད་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་ནི་གོང་གི་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བས་གཅིན་འགགས་པ་དང་། ཁམས་ཟད་པ་ཞི་བར་བྱ་བ་དང་། བསྲུང་བར་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་བྱ་སྟེ། གཅིན་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱའོ། །སྐྱུ་རུ་ར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཡུང་བའི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་ སྦྱིན་ནོ།།ཡང་ན་སྐྱེར་པ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། གླ་སྒང་འདི་རྣམས་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གྲང་མོའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་བླུད་ན་གཅིན་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་པ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་སླེ་ཏྲེས་ཀྱི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཀད་པ་ལ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཁུ་བ འམ།ཡང་ན་པ་ཐ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཨ་རྫུན་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཁུ་བ་འམ། ཡང་ན་སེང་ལྡེང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འམ། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་འདི་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་བླུད་ན་ བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་ནད་སེལ་ཏོ།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་ནད་ལ་ནི་པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཨ་རྫུ་ན་དང་། ཙནྡན་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའམ། ཡང་ན་པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་འདི་རྣམས་ ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བ་དང་།ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ད་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་འདི་དག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འམ་སྦྱོར་བ་དེ་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་གང་ཡང་རུང་བ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་གཅིན་ནད་ལ་རང་གི་སྨན་གང་ཡིན་ པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འམ།ཡང་ན་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་ནས་དང་གྲོ་སྦངས་པ་ལས་ཟས་ལ་སོགས་པ་གཡོས་སུ་བྱས་པ་བཟའོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ལ་ནི་སྣུམ་དང་སྦྱར་བ་བཟའོ། །གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ལ་ནི་རྟ་དང་བ་ལང་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་ནས་བྱིན་ཏེ། དེའི་ལྕི་བ་ལས་ བྱུང་བའི་ནས་ལས་གཡོས་སུ་བྱས་པའི་སྣུམ་ཁུར་དང་ཕྱེ་དང་ཟན་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཏེ་བྱིན་ན་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་འོད་མ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲུ་ལས་གོང་མ་ལྟར་གཡོས་སུ་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཅི་ཙེ་དང་། བྲའོ་དང་། སྲན་མུད་ག་ལ་སོགས་པའི་གང་བུ་ལས་ སྐྱེས་པའི་འབྲུ་དང་འབྲས་རྙིང་པ་དང་།འདི་རྣམས་ལས་གཡོས་སུ་བྱས་པ་བྱིན་ན་ཕན་ནོ།

小便闭塞病治疗第十一章终。
下面讲解小便稀薄糖尿病治疗章节。
对于有小便病的病人，如果体力充沛，首先用白芥子、楝树、小茴香、诃子、刺槐等任何一种药材放入酥油中熬煮，直至只剩酥油，进行油疗，之后再服用催吐药和泻药。
之后用苦荞麦类煎煮的汤剂中加入甘松、丁香、独活三味药研磨后制成灌肠剂进行灌肠。或者用对胆病有效的药材煎煮的汤剂中加入榕树类粉末制成的灌肠剂进行灌肠。
如此清净后，用陆生动物肉汤熬制成羹汤服用。如果不服用羹汤，会引起小便闭塞、瘤、精气耗竭、尿道疼痛等病症。对此应当用上述羹汤等配方来平息小便闭塞和精气耗竭，并进行防护，所有小便病都应当如此治疗。
用诃子煎煮的汤剂中加入姜黄粉和蜂蜜服用。或者用醋栗、丁香、三果（诃子、毗黎勒、余甘子）、甘松等用水煎煮成汤，待冷却后加入蜂蜜服用可以治疗小便病。
或者用蓬子、三果、醋栗、芥子皮等煎煮的汤剂中加入蜂蜜服用有效。或者用白苦荞麦汤加蜂蜜调配，或者用诃子汤加蜂蜜调配服用有效。
或者用升麻、诃子、甘松、迦皮拉等的汤剂，或者用巴塔、毕达迦、阿尔准、刺蒺藜等的汤剂，或者用紫檀、醋栗、毕达迦等煎煮的汤剂，这三种药方中任选其一加入蜂蜜服用可以治疗痰症引起的小便病。
对于胆病引起的小便病，用补舍支、升麻、阿尔准、檀香等煎煮，或者用波托拉、楝树、诃子、白苦荞麦等一起煎煮，或者用升麻、巴拉迦、醋栗、达塔迦花等煎煮的汤剂，这三种配方中任选其一加入蜂蜜服用有效。
对于胆病和痰症引起的小便病，用各自对应的药材煎煮的汤剂，或者在尿中用大麦和小麦制作食物等食用。对于风引起的病症则食用油性食物。
对于糖尿病，可以先给马或牛喂食大麦，用其粪便中的大麦制作油炒食品、面粉和糊状食物等食用有效。或者用甘蔗生长的谷物按照上述方法烹饪食用有效。
或者用稗子、豌豆、绿豆等豆荚中生长的谷物和陈年大米等制作食物服用有效。

།ཡང་ན་ཏིལ་དང་། ཡུངས་ཀར་གྱི་[(]ཆིགས་[,]ཚིགས་[)]མ་སྐྱུར་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་ཁ་ལ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་པ་ཡིན་ཏེ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། །བཏུང་བ་ནི་ཀ་པིད་ཏ་དང་ཤིང་ཏིན་དུ་དང་། འཛམ་བུ་ དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་སྐྱུར་པོ་རྒུན་ཆུས་དམར་པོར་བསྒྱུར་བ་བཏུང་ངོ་།།ཚོད་མ་ནི་ཁུ་བའི་བག་པ་ཏོ་ལ་དང་། སཔྟ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱའོ། །བཟའ་བ་ནི་ལ་དུ་དང་ཕྱེ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་བཅས་པའི་སྐོམ་བག་བཟའོ། །སྲོག་ ཆགས་ཐང་ལས་སྐྱེས་པའི་ཐུར་མ་བསྲེགས་ཏེ་ཆུ་སེར་བསྐམས་པའི་ཤ་བཟའོ།།འོག་ནས་སྨོས་པའི་ལྕགས་ལས་བྱས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡང་འདིར་སྦྱར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྒུན་ཆང་དང་ཨ་རིཥྚ་དང་། ཨ་ས་བའི་ཆང་དང་། འདི་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཆང་རྙིང་པ་དང་དྲོ་ བའི་བཏུང་བ་སྦྱིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཨ་ས་ནའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཆུའམ་རྩཝ་དཱུར་བ་དང་བསྐོལ་བའི་ཆུའམ་སྦྲང་རྩིའི་ཆུ་བཏུང་བར་སྦྱིན་ནོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཆུའི་ནང་དུ་ནས་ནུབ་གཅིག་སྤངས་ལ་ཉིན་གཅིག་བསྐོལ་ཏེ། ལེགས་པར་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་ དང་བཅས་པར་བུ་རམ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ།།ཤིང་སཱ་ལ་དང་། ལོ་མ་བདུན་པ་དང་། ཀམ་པི་ལྱ་དང་། བྲིག་ཤྐ་དང་། བ་རུ་ར་དང་། ཀ་པིད་ཏ་དང་། རོ་ཧི་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ཕྱེ་མར་བྱས་ཏེ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའ་བ་འམ། ཡང་ ན་སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བར་སྨན་གོང་མའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་ནད་སེལ་ཏོ།།གཟེ་མ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཀད་པ་ལ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཨརྫུ་ན་དང་། ཤུག་པ་དང་། ཨསྨན་ཏ་ཀ་དང་། ནིམ་པ་ དང་།ཙནྡན་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཏི་མུ་ས་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། ག་པུར་དང་། བཙོད་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། གོ་བྱེ་དང་འདི་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་ནད་ལ་ཕན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་ནད་ལ་ནི་གོང་མའི་སྨན་མར་དང་བསྐོལ་བ་བླུད་དོ།།འདུས་པའི་གཅིན་ནད་ལ་ནི་མར་དང་ཏིལ་མར་དང་བསྲེས་པ་བསྐོལ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། ཟུར་པ་དཀར་པོ་དང་། དན་ཏི་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། བ་སྦྲུ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། སྣུ་ཧི་དང་། ཨར་ཀའི་རྩ་བ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། བྷུ་ཀ་དམ་པ་དང་། བསེ་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་དང་། ཀ་རཉྫའི་རྩ་བ་དང་། བ་ར་ནའི་རྩ་བ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། མ་ནུའི་རྩ་བ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་བཅུ་བཅུ་དང་། ནས་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། རྒྱ་སྲན་འདི་རྣམས་སྲང་བཅུ དྲུག་བཅུ་དྲུག་དང་།ཆུ་བྲེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ནས་བཞི་ཆ་ལུས་པའི་ནང་དུ་པི་པི་ལིང་རྣམ་གཉིས་དང་། དབྱི་མོ་དང་། ནི་ཙུ་ལ་དང་། རོ་ཧི་ཏ་ཀ་དང་། དུར་བྱིད་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཀམ་པི་ལྱ་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་ པའི་ཕྱེ་མ་དང་།མར་བྲེ་གང་དང་ཡང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ནི་ཐང་ལ་འབར་གྱིས་བཤད་པའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་གཅིན་ནད་ཐམས་ཅད་དང་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོས་ཉམ་ཐག་པ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །ཁྱད་པར་དུ་སྐྱ་རྦབ་དང་། ཁོང་ འབྲས་དང་།སྐྲན་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། སྐྲང་པ་དང་། སྐེམ་པ་དང་། དབྱིག་དུག་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། ཚིལ་རྒྱས་པ་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། དྲེག་དང་མཛེ་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། བརྗེད་བྱེད་ ལས་རྒྱལ་བར་འགྱུར་རོ།

或者，将芝麻和白芥子的碎粒与酸味调和的汤，称为'卡拉'，饮用有益。饮品方面，可饮用阿摩勒果、天堂树果和蒲桃果等的果汁，以葡萄酒调制成红色的酸味饮料。
蔬菜汤应以苦瓜和七叶树等的汁液为主。食物方面，应食用拉都（一种甜点）、面粉、蜂蜜，以及含有三果的饮料糕点。应食用陆生动物烤制并晒干黄水的肉。下文所述的铁制配方也可在此使用。
之后，应给予葡萄酒、阿里施塔酒、阿萨瓦酒等这些充分发酵的陈年酒和温热饮品。同样，也可给予阿萨那类煮水，或杜尔瓦草煮水，或蜂蜜水饮用。
将三果煮水，在其中浸泡大麦一夜，煮一天，将充分研磨的粉末与蜂蜜和糖调和后服用。
将娑罗树、七叶树、甘比拉、毗利迦、诃子、阿摩勒果、罗希等这些花朵研成粉末，与蜂蜜一同食用；或者在余甘子汁中加入上述药粉饮用，可治疗痰和胆引起的尿病。
将孜马、醋栗、升麻、迦达帕拉、白芷、阿朱那、杜松、阿斯曼塔卡、楝树、檀香、沉香、提木萨、苦瓜、龙脑香、红花、白洋葱、戈比耶等这些与芝麻油适当煎煮后饮用，对风和痰引起的尿病有益。
对于胆引起的尿病，则服用上述药物与酥油煎煮的制剂。对于三病综合的尿病，则服用酥油和芝麻油混合煎煮的制剂。
或者，取十根药、白足乌、但提、甘松、两种婆苏迦、牛奶菜、阿尔卡根、诃子、布卡丹帕、贝树果、卡兰加根、瓦拉那根、胡椒根、曼努根各十两，大麦、酸枣、豆类各十六两，与二十四升水适当煎煮至剩四分之一。
在其中加入两种胡椒、夷莫、尼楚拉、罗希塔卡、土密、毕达嘎、甘比拉、嘎布拉根等研磨的粉末，与一升酥油再次适当煎煮至只剩酥油，这就是汤拉巴尔所说的酥油。适量饮用此酥油，可战胜一切尿病和细小疮疾的折磨。
特别是可以战胜痨病、腹痛、肿瘤、痔疮、浮肿、消瘦、金属中毒、淋巴肿大、咳嗽、呼吸困难、呕吐、肥胖、脾脏疼痛、癣、麻风、精神错乱和健忘等疾病。

།ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་དང་། མུར་བ་དང་། ཟུར་པ་དཀར་པོ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཆུ་སྲིན་སེན་མོ་དང་། སླ་བ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཀྲ་མུ་ཀྲ་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་ དང་།ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། བི་ཤ་རྣམ་གཉིས་དང་། དྲི་རྣམ་བཞི་དང་། ཏིག་ཏ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། མ་ནུ་དང་། པ་ཐ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། དབྱི་མོ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སྨན་འདི་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་སུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་ གཉིས་དང་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་།ཚིགས་མ་བོར་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བྲེ་དོ་བཅུག་ལ་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་སྣོད་སྣུམ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་བཞག་པ་ནི་སེང་ཕྲོམ་གྱི་ཨ་ས་བའི་ཆང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་གཅིན་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། མཛེ་དང་ཡི་ ག་འཆུས་པ་དང་།སྲིན་བུའི་ནད་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། ཚིལ་རྒྱས་པའི་ནད་ལས་ཐར་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་ལ་སོགས་པ་གོང་མའི་སྨན་སྲང་ཉི་ཤུ་ཆུ་སྲང་བཞི་སྟོང་དགུ་བཅུ་རྩ་དྲུག་གི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། བཞི་ཆ་སྲང་སྟོང་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ལུས་པའི་ནང་དུ་བུ་ རམ་སྲང་ཉིས་བརྒྱ་དང་།སྦྲང་རྩི་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཅུག་སྟེ་རྫ་མ་སྣུམ་ཅན་སྲ་བའི་ནང་དུ་པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྲང་རྩིས་ནང་ངོས་བསྐུས་ལ། རྫ་མའི་ཕྱི་རོལ་ནས་ཀྱང་རྒྱ་སྐྱེགས་བཞུས་པས་བསྐུས་པའི་ནང་དུ་བཅུག་ ལ་སེང་ལྡེང་གི་མེ་མདག་གི་ནང་དུ་ལྕགས་སྲབ་ཅིང་རྣོ་བ་ལོ་མ་ལྟ་བུ་ལེབ་ལེབ་པོ་བྱས་ཏེ་བསྲེགས་ལ།སྨན་ཁུའི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བསྲེག་ཅིང་ཡང་བཅུག་ལ་ལན་མང་དུ་བྱས་ཏེ། ནས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་ཟླ་བ་གསུམ་མམ་བཞིར་བཞག་པ་ནི་ལྕགས་ལས་ བྱས་པའི་ཆང་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཕན་ཡོན་གང་མ་བས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །གཅིན་ནད་ལ་ནི་སྨན་རྩུབ་པ་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་སླ་བས་ལུས་ཤུགས་དྲག་ཏུ་དྲིལ་ཅིང་ལུས་ཀྱི་རྩལ་དང་། ནུབ་མོ་མི་ཉལ་བ་དང་། གང་ཡང་ བད་ཀན་དང་ཚིལ་འཇོམས་པའི་བག་ཕྱི་དང་ནང་གཉིས་ནས་ཟས་དང་།སྤྱོད་ལམ་བསྟེན་ན་ཕན་ནོ། །བྲག་ཞུན་སྲང་བརྒྱ་ཨ་ས་ནའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦངས་ཏེ་ཕྱིར་ཕྱུང་ལ། ཡང་སྐམས་ཏེ་ཡང་སྦངས་ཤིང་བྲན་པ་ལན་མང་དུ་བྱས་ལ། བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་ ལྟར་བཏུང་ཞིང་ཨ་ས་ནའི་ཁུ་བ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་འབྲས་ཆན་དང་།སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པའི་ཤ་ཁུ་དང་བཅས་པ་ཟོས་ན། གཅིན་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ཐམས་ཅད་དང་། གཞན་གྱིས་གཙེས་པ་ལ་ཡང་ཕན་ཏེ། འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་དང་། ལྦ་བ་དང་། ཐོར་བུ་ དང་།ཚོ་ཆེས་པ་དང་། མཛེ་ནད་དང་། མཚན་བར་རྡོལ་བ་དང་། སྲིན་བུའི་ནད་དང་། རྐང་བམ་དང་། སྐྲངས་པ་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །གཅིན་ནད་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་ནི་དྲང་སྲོང་བཙུན་པ་ལྟར་འབྲས་བུ་དང་རྩ་བ་དང་། སྡོང་བུ་རྣམས་ཟས་སུ་ བཟའ་ཞིང་ལྷམ་དང་།གདུགས་སྤངས་ལ་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཚུན་ཆད་དུ་འགྲོ་བ་འམ། ཡང་ན་ཁྲོན་པ་ལ་སོགས་པ་ཆུའི་གནས་རྐོ་བའི་ལས་བྱའོ། །ཡང་ན་བ་ལིང་གི་གཅིན་དང་། ལྕི་བ་བཟའ་ཞིང་བཏུང་ལ་བ་ལང་གཟས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོ་བར་བྱའོ། །ནད་ པ་རྗུད་ཅིང་རིད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཚིལ་དང་གཅིན་མི་སྐྱེད་ལ་ལུས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པའི་སྨན་དང་ཁ་ཟས་སྦྱར་བར་བྱའོ།

或者，取森普龙、木尔巴、白色祖巴、比当嘎、嘎札根、檀香、鳄鱼爪、斯拉巴、毒芥子、如达、格拉木格拉、必样古、白色冬瓜、赤特拉嘎、两种毒药、四种香料、苦胆、普谢泽、拉拉普、玛奴、巴塔、胡椒根、乌摩、三果，以上这些药材各两佐，用五百一十二两水煮至四分之一，不要去渣滤清后，加入两升蜂蜜，在有油的容器中存放半月，这就是森普龙阿萨瓦酒。适量饮用可治愈小便病、痔疮、麻风、食欲不振、虫病、风湿、胃病和肥胖病。
或者，取森普龙等上述药材二十两，放入四千零九十六两水中煮，剩余四分之一即一千零二十四两时，加入二百两糖和六十四两蜂蜜，以及研磨成粉的毒芥子类药材，放入坚固的油制陶罐中，先用胡椒粉和蜂蜜涂抹内壁，外部涂抹熔化的红花，
然后放入檀木炭火中，将薄而锋利的铁片制成叶片状反复烧灼，放入药液中，如此反复多次，最后放入谷堆中存放三到四个月，这就是铁制酒。适量饮用，其功效超过其他任何药物。对于小便病，应使用粗糙药物调制的软膏用力按摩全身，增强体力，晚上不睡觉，另外从内外两方面采用能够降伏痰湿和脂肪的饮食和生活方式会有帮助。
将一百两岩蜜在阿萨那类药材煮成的汤中浸泡，取出后晾干，反复多次浸泡喷洒，按照精华提取法饮用，并食用以阿萨那汤水煮成的米饭和陆地动物肉汤，可治疗所有小便病患者的衰弱以及其他疾病的困扰。这是治疗米珠串、瘤子、疹子、肥胖、麻风病、生殖器溃烂、虫病、脚麻和浮肿等的最佳精华提取物。
小便病患者应像贤者仙人一样以果实、根茎和树干为食，不穿鞋不打伞行走百由旬，或者挖掘水井等水源。或者饮食牛尿和牛粪，与放牧的牛一起行走。如果病人虚弱消瘦，则应使用不会产生脂肪和尿液，但能增长滋养身体的药物和饮食。

།ཁམ་ཕོར་ཤར་བ་ལྟ་བུའི་ནད་ལ་སོགས་པའི་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོའི་ནད་བཅུ་འབྱུང་བའི་ནད་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི་སྐྲངས་པའི་གསོ་བ་བྱ་ལ་སྨིན་པ་ལ་ནི་གསོ་བའི་ ཆོ་ག་བྱའོ།།ཐོག་མར་ནད་གཞི་བརྟགས་ཏེ་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པ་ཤིང་འོ་མ་ཅན་གྱི་ཤུན་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། རའི་འོ་མ་ནི་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །དང་པོ་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པར་བྱས་ཏེ་དེ་ཡང་གཅིན་ནད་ལ་ནི་རྣོ་བ་དང་རྩུབ་པའི་བཀྲུ་སྨན་གཏོང་ངོ་། །ཡང་ ན་སུག་སྨེལ་གྱི་སྡེ་ཚན་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བས་རྨ་འདྲུབ་པར་བྱ་ཞིང་དོང་གྲ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བས་ལུས་དྲིལ་བར་བྱའོ།།སྨན་ཨ་ས་ནའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཆུས་བཀྲུ་ཞིང་བླུགས་པར་བྱའོ། །དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བ་ནི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བར་སྦྱར་རོ། ། པ་ཐ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཤ་རང་གཤྠ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། སབྟ་པརྞི་དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་རྩ་བ་དང་། ཀད་པ་ལ་དང་། དོང་གྲ་དང་འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་བལྡག་པ་དང་། ཡང་ན་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་གསོ་བའི་ནང་ནས་ལྕགས ཕྱེ་ཆ་དགུ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱེ་མ་དག་འདིར་སྦྱར་རོ།།སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་གཅིན་ནད་ན་བར་གྱུར་ན་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་སྟེ་འོན་ཀྱང་བྲག་ཞུན་བརྒྱའི་སྦྱོར་བ་དང་། པུ་ན་རྣའི་སྦྱོར་བ་ནི་བྱ་བར་བཤད་དོ། །གསོ་བའི་གནས་ལས་གཅིན་སྙི་བ་ཟ་གུའི་ནད་གསོ་ བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཁོང་འབྲས་གསོ་བའི་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་འབྲས་སོ་ཅོག་མ་སྨིན་པའི་ཚེ་ན་ནི་སྐྲངས་པ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ལྟར་སོ་སོའི་རྟགས་དང་མཐུན་པར་གཏར་ག་བྱ་སྟེ་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །སྨིན་ཟིན་པ་ལ་ནི་དྲལ ལ་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ལྟར་བྱའོ།།དེ་ནས་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ལ་ནི་རྩ་བ་ལྔ་དང་ལན་ཚྭ་ཤས་ཆེ་བ་དང་བསྐོལ་བའི་ཆུས་རྨ་བཀྲུ་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་མེ་པ་ད་རུའི་སྡེ་ཚན་དང་། ཤིང་མངར་དང་ལན་ཚྭ་དང་ཏིལ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བས་རྨ་བཀྲུའོ། །ཡང་ན་བཀྲུ་སྨན་གང་ ཡང་རུང་བའི་ནང་དུ་དྲི་བི་ཙ་བཏབ་སྟེ་སྣུམ་ཆེན་པོ་བཞི་གང་ཡང་རུང་བ་བསྲེས་ཏེ་བླུད་ལ་ཁྲུས་བྱས་ཏེ་ལུས་དག་པར་བྱའོ།།དེ་ནས་རྨ་འདྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བ་ད་རིའི་སྡེ་ཚན་དང་དུར་བྱིད་བསྲེས་པས་རྨ་བསྐུ་བར་བྱའོ། །མཁྲིས་པའི་རྨ་ལ་ནི་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པའི་འོ་མ་ཅན་གྱི་ཤིང་ ལས་བྱུང་བའི་འོ་མས་བཀྲུ་བར་བྱའོ།།དེ་ནས་ཤིང་མངར་དང་། ཏིལ་དང་། ཨ་རུ་ར་འདི་གསུམ་གྱིས་བསྐུའོ། །རྨ་འདྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཙོད་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཤུག་པ་དང་། པ་ཡ་སྱ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤིང་མངར་ འདི་རྣམས་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་འོ་མ་ནི་དུ་མར་ནི་ལུས་པ་བསྐུའོ།།ཡང་ནྱ་གྲོ་དྷའི་སྡེ་ཚན་གྱི་ཤིང་དང་། ལོ་མ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ཤུན་པ་དང་། མར་བསྐོལ་བས་བསྐུས་ན་འདྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་དོང་གྲའི་སྡེ་ ཚན་བསྐོལ་བས་རྨ་བཀྲུའོ།།དེ་ནས་ཕྱེ་དང་སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། ཏིལ་མར་དང་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུའོ། །ཡང་ན་རྒྱ་སྲན་དང་། དན་ད་དང་། ཤ་མ་དུར་བྱིད་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཏིལ་དང་བ་གཅིན་ དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་རྨ་འདྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་གློ་བུར་དུ་སྣད་པའམ། ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་འབྲས་ལ་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གསོ་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ།

对于如同碗状突起等疾病以及其他细小疮疱病十种，未成熟时应当采用肿胀治疗法，成熟时则应当采用治疗仪轨。首先观察病因，煮沸尼拘陀等含乳树皮的汁液，以及山羊奶最为推荐。首先用温和沐浴使身体清净，对于小便病则施用猛烈粗糙的泻药。
或者用苏合香类与芝麻油调配涂抹疮口，并用冬瓜等类煎煮后擦拭身体。用无忧树类煎煮的水清洗和灌注。将芥子类煎煮后调配成食物和饮品。
把巴塔、土密、夏朗格斯塔、蒿草、刺柏、七叶树、芥子根、迦达帕拉、冬瓜等研磨成粉末，与蜂蜜调制成糊状服用，或者从白癞病治疗中取九份铁粉调配使用。
对于称为蜂蜜样的小便病患者，人们应当完全避免，然而据说可以使用百味岩蜜配方和补那尔那配方。医疗论中小便病和痔疮病治疗品第十二章完。
现在讲解第十三章内痈治疗品。对于所有未成熟的痈疮，应当按照肿胀治疗仪轨，根据各自症状放血。对于已经成熟的，则应切开后按照疮口治疗仪轨处理。
然后对于风引起的疮口，应当用五根药和较多盐煎煮的水清洗疮口。此外，用摩诃陀罗类和甘草、盐、芝麻一起调配清洗疮口。或者在任何清洗药中加入得毗札，混合任何一种四大油脂服用，沐浴后使身体清净。
然后为了愈合疮口，应当用波达利类和土密混合涂抹疮口。对于胆引起的疮口，应当用尼拘陀等含乳树的乳汁清洗。
然后用甘草、芝麻、诃子这三味涂抹。为了愈合疮口，将红花、普舍拉则、杜松、帕雅斯雅、两种黄色药、三果、甘草这些与牛奶一起煎煮，待只剩牛奶时涂抹。
或者用尼拘陀类的树木、叶子、果实、树皮和酥油煎煮后涂抹则会愈合。对于痰引起的疮口，应当用冬瓜类煎煮液清洗疮口。
然后用面粉和两种黄色药、木尼荣和芝麻油这些涂抹。或者用豆类、檀香、沙玛土密、土密、白芦荟、岩盐、芝麻和牛尿调配涂抹则疮口会愈合。
同样，对于突然受伤或由血引起的痈疮，应当如同治疗胆引起的痈疮一样处理。

།ཁོང་འབྲས་ནང་དུ་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི་མར་གྱི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཨུ་ཤ་ཀའི་སྡེ་ཚན་གྱི་ཕྱེ་མས་བཏབ་སྟེ་བད་ཀན་ གྱི་དུས་ལས་ཡོལ་བ་དང་བླུད་པར་བྱའོ།།ཡང་ན་བཀྲུ་སྨན་གང་ཡང་རུང་བ་མར་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་གོང་གི་སྨན་སྡེ་ཚན་གཉིས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ནད་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་གཏང་བར་བྱ་སྟེ་དེ་ཡང་གོང་གི་སྡེ་ཚན་གཉིས་ལས་ནད་གཞི་ གོང་དང་མཐུན་པ་སྦྱར་ལ་མས་གཏང་བར་བྱའོ།།དང་པོར་ནད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་ན་ལེ་ཤམ་དཀར་པོས་བཏབ་པའི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དང་བསྐུ་བ་བྱས་སམ་བླུད་ན་ཁོང་འབྲས་མ་སྨིན་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། འབྲས་བུ་ གསུམ་དང་།ནིམ་པ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་འདི་རྣམས་ཆ་སྙོམས་པ་དང་དྲི་བི་ཏ་དང་། པ་ཏ་ལའི་རྩ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱི་ལྕི་བའི་བཞི་འགྱུར་དང་། སྲན་ཆུང་དེའི་བརྒྱད་འགྱུར་རྣམས་ཆུ་དང་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ནས་བླུད་ན་ཁོང་འབྲས་དང་། སྐྲན་དང་། མེ་དབལ་དང་། ལུས་ཚ་བ་ དང་།དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། ས་བོན་མངས་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། སློན་པ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། ཁྲག་མཁྲིས་དང་། མཛེ་དང་། མིག་སེར་གྱི་ནད་དང་། འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཀྱི་ལྕེ་བ་སྲང་བཞི་ཆུ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་བསྐོལ་ ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་།སྐྱུར་བའི་ཁུ་བ་སྲང་བཞི་དང་། འོ་མ་སྲང་བཞི་དང་། མར་སྲང་བཞི་དང་། ཏིག་ཏ་དང་། ཏྲ་ཡན་ཏི་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཏ་མ་ལ་གི་དང་། རམ་ཉེ་བ་དང་། ཛི་བན་ཏི་དང་། ཙནནྡ་དང་ཨུཏྤ་ལ་དང་། འདི་རྣམས་ཞོ་གཉིས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ ལ་གཅིག་ཏུ་བསྐོལ་ལ་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་བླུད་པའམ།ཡང་ན་རྒུན་འབྲུའམ། མ་དུ་གའི་མེ་ཏོག་དང་། འབྲ་གོ་དང་། བི་ད་རི་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། པ་རུ་ཤ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་དང་འོ་མ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་ གི་ཁུ་བ་དང་།སྐྱུར་པོ་དང་འདི་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ་ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་ནས་བསྐོལ་ལ་མར་ལུས་པ་དང་གྲང་བའི་ནང་དུ་ཤ་ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་མར་གྱི་བཞི་ཆ་དང་བསྲེས་ནས་བླུད་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ནད་ཚབས་ཆེ་ཆུང་དང་སྦྱར་བས་གར་ སྐྲངས་པའི་སྟེང་དུ་རྡབས་རྭ་དང་།ཀུ་བ་དང་། སྲིན་བུ་པད་པ་དང་གསུམ་གྱིས་ཁྲག་དབྱུང་བའམ། ཡང་ན་གཏར་ག་འདི་བཞི་གང་ཡང་རུང་བས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་འབྲས་ཆེ་ཆུང་འདྲ་བར་སྨིན་པའི་མཚན་མ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་འབུར་བར་སྣང་སྟེ། དེ་ཡང་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུས་ པ་དང་འདུག་སྟེ།སྟེང་དུ་ལག་པས་རེག་ན་རབ་ཏུ་ན་ཞིང་མནན་ན་གཤོང་བར་འདུག་ལ་ལུས་ཚ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ནི་གོང་གི་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བྱུག་གོ། །དེ་ལ་འབྲས་སྨིན་པའི་མཚན་མ་མཐོང་ནས་མཚོན་གྱིས་དྲལ་ཏེ། རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཁོང་འབྲས་ནང་དུ་སྨིན་ པའི་མཚན་མ་ཡང་དེ་ལྟར་བལྟའོ།།ཁོང་འབྲས་སྨིན་ནས་གོང་འོག་ཏུ་མཆེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་སྨིན་ནས་མྱུར་བར་དཔྱད་མ་བྱས་པ་དང་། ཁ་ཟས་མི་མཐུན་པ་ཟོས་པའི་ཉེས་པས་རྨ་སྐྲངས་པ་མཆེད་ཅིང་འདྲུལ་བར་འགྱུར་རོ།

对于体内未成熟的肿瘤，应在煮沸的酥油中加入乌沙卡类药粉，待痰湿时期过后服用。或者在任何泻药与酥油调配的药中加入上述两类药粉服用。或者对于未成熟的病症，应使用强效泻药和温和灌肠剂，这也要从上述两类药中选择与病症相应的进行灌肠。
首先，根据病情，用蜂蜜和白檀香调配的食物、饮品和涂抹物，或服用，可以消除未成熟的体内肿瘤。
另外，枳实、甘草、三果（诃子、毗黎勒、余甘子）、楝树、布谢尔孜这些药材等量，帝维达和巴达拉根的四倍重量，以及八倍重量的小豆，用水和酥油适当煮沸后服用，可治疗体内肿瘤、瘤块、热病、发烧、记忆力减退、精液过多、口渴、昏厥、癫痫、心痛、血胆病、麻风病和黄疸病等。
或者，取四两枳实与三十二两水煮至剩四分之一，加入四两酸液、四两牛奶、四两酥油，以及苦参、特拉扬提、蒺藜、甘松、多摩罗基、染丽芭、吉万提、檀香、青莲，这些各二钱捣碎后一起煮沸，取剩余的酥油服用。
或者，用葡萄或马度迦花、无花果、毗达利、小茴香、帕卢沙、三果煮成汤剂，加入等量的酥油、牛奶、甘蔗汁、酸味剂，撒入诃子粉后煮沸，取剩余的酥油，待冷却后加入白糖、蜂蜜和四分之一的酥油混合服用，其功效与上述相同。
对于病情轻重，在肿胀处用角罐、拔罐、水蛭三种方法放血，或用其他四种放血方法中的任何一种放血。
关于大小肿瘤相似的成熟征兆是：外部可见隆起，且集中在一处，用手触摸时剧痛，按压时会凹陷，身体发热。对此应使用上述泻药涂抹。
当观察到肿瘤成熟的征兆后，用器具切开，应说明治疗伤口的方法。体内肿瘤成熟的征兆也应如此观察。
体内肿瘤成熟后会向上下扩散，如果成熟后未及时治疗，或因食用不当食物，伤口会肿胀扩散并溃烂。

།དེ་ཡང་ཞག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་གོང་འོག་ཏུ་ མི་མཆེད་པར་བྱ་བའི་ཆོ་གས་བསྲུང་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་བ་ར་ན་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་མམ་ཡང་ན་ཤི་ཀྲུ་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་འབྲས་ཀྱི་ཐུག་པ་ལ་ཤི་ཀྲུ་དང་། སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ནས་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། རྒྱ་སྲན་ གྱི་ཁུ་བ་བཏུང་བ་འམ།བཟའ་བ་འམ། བཏུང་བ་ནི་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །ཞག་བཅུ་ནས་ནི། ཀྱི་ལྕེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མར་གོང་དུ་སྨོས་པའམ། ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོ་དང་སྦྱར་བའི་མར་གོང་དུ་རླུང་གི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བླུད་ལ་སྨན་གྱི་སྟོབས་ ཀྱིས་ནད་འཇིལ་བར་བྱའོ།།དེ་ནས་ཏིག་ཏའི་མར་མཛེ་ནད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ཅུང་ཟད་སྦྱིན་ནོ། །སྐྲན་གྱི་བཅོས་ཐབས་ཇི་སྙེད་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཁོང་འབྲས་ལ་ཡང་ཐབས་དེས་གསོ་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཁོང་འབྲས་ཀྱི་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་གུ་གུལ་ དང་།བྲག་ཞུན་གཉིས་གང་ཡང་རུང་བས་ཟས་དང་སྨན་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཁོང་འབྲས་ནི་སྨིན་དུ་མི་གཞུག་སྟེ། མི་སྨིན་པའི་ཆོ་ག་ལ་འབད་པར་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་སྨིན་ན་ནི་ཤིན་དུ་ཉེན་ཆེ་སྟེ་གསོ་བར་དཀའོ། །ཁོང་འབྲས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུར་དུ་སྨིན་པར་བྱེད་ པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ།།འབྲས་ཁོང་དུ་ན་ཞིང་ཚ་བ་ལ་ནི་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་གསོ་བ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་ཐབས་དེ་ལྟར་གསོ་བར་བྱའོ། །བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་མར་འབྲས་བྱུང་བ་ལ་ནི་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་མི་བྱ་སྟེ། རྨའི་སྐབས་ལས་འབྱུང་བའི་དཔྱད་བཞིན་བྱའོ། ། མྱུར་དུ་སྨིན་ན་ནི་ཤས་ཆེ་བ་དང་འཇམ་པའི་ཕྱིར་ཚབས་ཆེར་འདྲུལ་བའི་སྐྱོན་ནོ། །རང་སྨིན་པ་དང་ནུ་སོར་གྱི་མཐའ་སྐོར་གནག་མཚམས་ཀྱི་ནང་རོལ་ཏུ་མཚོན་མི་གདབ་པར་བསྲུང་སྟེ། གཞན་ཡང་གང་ཡང་རུང་བར་མཚོན་གྱིས་དྲལ་བའི་ལས་བྱའོ། །འབྲས་དེ་ན་ཡང་རུང་མིན ཡང་རུང་།སྨིན་ཡང་རུང་མ་སྨིན་ཡང་རུང་སྟེ། རྟག་ཏུ་ནུ་མ་ལས་བཞོ་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཤིང་ཉེ་རོང་གི་ཕྱེ་མས་རླུང་ཤས་ཆེ་བའི་ནད་ཡིན་ན་ནི་སྣུམ་ཤས་ཆེར་བཏབ་སྟེ་བྱིན་ལ་ཁྲུས་བྱས་ཏེ་ལུས་དག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྣུམ་ནི་འདི་དག་སྟེ། ཨ་མྲའི་འབྲས་བུའི་སྨན་མར་རམ་ ཨེ་རཎྜའི་སྨན་མར་རམ་སུ་གུ་མ་དའི་སྨན་མར་རམ།མི་ཏྲ་ཀའི་སྨན་མར་རམ་འདི་རྣམས་ཀྱི་མར་གང་རྙེད་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ནས་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ལ་ཕན་པའི་སྨན་ཚོགས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ། ཆུ་དང་མར་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་ཆུ་དུ་མར་ལུས་པ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏང་བའི་ ཐབས་དུ་མས་གཏང་བར་བྱའོ།།དེ་ནས་ཤ་ཁུ་དང་བཅས་པའི་ཟས་སྦྱིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་ཏིལ་མར་དང་བསྐོལ་བས་ལུས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །རླུང་ལས་གྱུར་བའི་འབྲས་སྨིན་པ་ལ་ནི་རླུང་ལ་ཕན་པའི་སྨན་དང་དུགས་དང་བསྐུ་བྱུག་ལ་སོགས་པ་བྱ་སྟེ། སྨིན་ནས་དྲལ་ལ་རྨ་གསོ་ བའི་ཆོ་ག་ལྟར་བྱའོ།།མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི་གོང་དུ་བགྲང་བའི་ཆོ་ག་བསྟན་པ་བཞིན་བྱའོ། །སྨིན་ནས་འདྲལ་ལ་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ལྟར་བྱའོ། །རྟག་ཏུ་བར་མ་ཆད་པར་ཁྲག་ཀྱང་དབྲིའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྐྱེར་པའི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་ སྦྱིན་ནོ།།སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་མ་གཏོགས་པ་ཕྱེ་མ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འབྲས་གསོ་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་འདིར་བྱའོ།

此外，应当用上下不扩散的仪轨守护十二天，即用瓦拉那等药物煎煮的温和汤液，或者用石蜜和蜂蜜调配，或者用粳米粥加入石蜜和蜂蜜调配，或者用大麦、枣子和豆类的汤液饮用或食用或饮用，这些都是极为推荐的。
从第十天开始，用前面提到的狗舌等药物制成的酥油，或者用白芷配制的酥油，如前面风病章节所说的方法服用，以药力消除疾病。
然后给予少许在麻风病章节中所说的苦胆酥油与蜂蜜调配的药物。所有治疗瘤的方法都可用于治疗内痔。
另外，对于所有内痔病，都要在食物和药物中加入没药和石脂二者之一。
内痔不要让其成熟，要努力采用不成熟的仪轨。如果成熟的话就非常危险，难以治愈。所谓内痔，其本性是迅速成熟的。
对于内痔疼痛发热的，要仔细观察，如同治疗糖尿病一样采用这种方法治疗。
对于女性乳房生痔的，不要采用成熟的仪轨，要按照伤口章节所说的外科处理方法。如果迅速成熟，因为部位重要且柔软，会产生严重腐烂的过失。
自然成熟时，在乳头周围发黑的范围内不要用刀，要保护好，其他任何部位都可以用刀切开。无论痔疮是否疼痛，是否成熟，都要经常从乳房挤出。
然后用木尼容的粉末，如果是风性重的病，要多加油脂调配服用，沐浴后使身体清净。其中油脂是指这些：芒果果实药油，或蓖麻子药油，或须古玛达药油，或密特拉迦药油，用这些药油中任何可得到的调配。
然后将对治风病有效的药物群细细研磨，按方法用水和酥油煎煮，留下适量的水，用多种强力灌肠药物的方法进行灌肠。
之后给予带肉汤的食物。然后用甘草粉与芝麻油煎煮后涂抹身体。
对于风性成熟的痔疮，要用对治风病的药物、热敷和涂抹等方法，成熟后切开，按照治疗伤口的仪轨处理。
对于胆汁和血液所致的未成熟痔疮，要按照前面所列举的仪轨处理。成熟后切开，按照治疗伤口的仪轨处理。要持续不断地放血。
对于痰性痔疮，要用醋栗粉与牛尿调配服用。除了服用仪轨外，其他治疗痰性痔疮的仪轨都要在这里实行。

།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འབྲས་རང་སྨིན་པའི་ཚེ་ན་ནི་དྲལ་ཏེ། སུ་མ་ནའི་མེ་ཏོག་དང་གོ་བྱེ་དང་། ཨང་གོ་ལ་ན་སཔྟ་པརྞ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་ པ་དང་།ཡུང་བ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། འདི་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ལ་རྨ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བླུད་པ་ནི་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །ཚིལ་ལས་གྱུར་པའི་ནུ་མའི་ནད་ལ་ནི་བྱིའུ་རུག་པའི་སྡེ་ཚན་བཏགས་ཏེ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་ཀླད་པ་བཀྲུ་ བའི་སྨན་བཏགས་པས་དུགས་བྱས་ལ་སྨིན་པ་དང་།ནུ་སོར་གྱི་མཐའ་ནག་པོར་མཚོན་གྱིས་མི་གདབ་སྟེ་ཕྱི་རོལ་ནས་གཙགས་བུས་ལེགས་པར་དྲལ་ནས་རྣག་ཕྱུང་ལ་སྦྲང་རྩི་དང་རྒྱམ་ཚ་དང་ནག་ཚུར་སྦྱར་བས་རྨ་བཀྲུས་ཏེ་དར་སྐུད་ཀྱིས་བཙེམ་མོ། །ཚིལ་ལས་གྱུར་པའི་ནུ་ མའི་རྨ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྡོང་རོས་དང་།བ་བླ་དང་། སུ་མ་ན་དང་། པི་པི་ལིང་མཱུ་ལ་དང་། གོ་བྱེ་དང་། འདི་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་དྲོ་འཇམ་ཙམ་སྦྱར་བས་རྨ་བཀྲུའོ། །ཇི་སྲིད་རྨ་མ་འདྲུབ་ཀྱི་བར་དུ་སྣུམ་དང་བཅས་པའི་དུགས་བྱའོ། །ཆུ་སོའི་གནས་སུ་འབྲས་ བྱུང་བ་ལ་ནི་རས་སྣུམ་ཅན་གྱིས་དུགས་བྱས་ལ་རས་ཀྱིས་རྐེད་པར་བཅིང་ངོ་།།དེའི་འོག་ཏུ་བཤང་བའི་སྒོ་དང་། འབྲས་བུའི་བར་སྲུབས་བྲེང་བྲེང་པོའི་འོག་ཏུ་འབྲུའི་ཁ་འདྲ་བའི་མཚོན་གྱིས་དྲལ་ཏེ། རྣག་འཛག་ཏུ་འཇུག་ལ་དམུ་རྫིང་གསོ་བའི་ཐབས་བཞིན་དུ་དབུག་པ་ དང་།སྦུ་གུའི་རྨ་བཀག་པ་རྣམས། བཅིང་བ་དང་། སྨན་གྱིས་དག་པར་བྱས་ནས་རྨ་འདྲུབ་པའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །ཁོང་འབྲས་ལོང་ཀའམ་རྒྱུ་མ་ལ་འབྱུང་སྟེ། རླིག་པའི་འོག་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འབྲས་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། ། གཞན་ཡང་བ་སྤྲུ་བ་སྲང་བརྒྱད་དང་། རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། ཨ་ཤྭ་གན་དྷ་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། རྩཝ་དཱུར་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། འདམ་བུ་དང་། རྩཝ་ཀུ་ཤ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་རྩ་བ་དང་། མ་ཏ་ཀ་ལ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྲང་བཅུ་བཅུ་ཆམ ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་ཆུ་སྲོང་ཉིས་སྟོང་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དང་།བསྐོལ་ལ་སྲང་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་ལུས་པ་དང་ཕྱིར་ཕྱུང་ལ་བཙགས་ཏེ་གྲང་བའི་ནང་དུ་བུ་རམ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་འོ་མ་བྲེ་དོ་དང་། ཨེ་རཎྜའི་མར་བྲེ་དོའི་ནང་དུ་པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་། ཤིང་ མངར་དང་།ལ་ལ་ཕུད་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། དོང་གྲ་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྐོལ་ལ། འོ་མ་དུ། མར་ལུས་པ་ནི་སུ་ཀུ་མ་རུ་ཞེས་བྱ་བའི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་པ་ཡིན་ཏེ། སྨན་མར་འདི་ནི་ཚ་བ་དང་། རླུང་དང་། ལམ་དུ་འགྲོ་བ་དང་། བཞོན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འགྲོ་ བའི་ཚེ་ཡང་བསྲུང་མི་དགོས་པར་བཟའོ།།དེ་ཡང་གཞོན་ནུ་རྣམས་དང་། ཕྱུག་པོ་རྣམས་དང་བུད་མེད་རྣམས་དང་། སྐྱིད་དེ་བ་རྣམས་དང་། བུད་མེད་མང་པོའི་ཁྱིམ་ཐབ་རྣམས་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དཔལ་སྐྱེད་པ་དང་། རྩོད་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དེ། རྟག་ཏུ་བསྟེན་ན་སྡུག་ཅིང་ མཛེས་པ་དང་ལུས་ཤ་སྐྱེད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་རླིག་རླུགས་དང་། ཁོང་འབྲས་དང་། སྐྲན་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། མོ་མཚན་དང་། ཕོ་མཚན་གྱི་ནང་དང་། རླུང་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་དང་། སྐྲང་པ་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། དྲེག་དང་། མཆིན་པ་ན་བ་དང་། རྟུག་སྐམ་འདི་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།

当痰引起的肿瘤自然成熟时应切开，将素馨花、牛膝、安果拉那、七叶树、蛇瓜、楝树、姜黄、长胡椒、黑芥子等与芝麻油调配，用于清洗伤口是最受推崇的。
对于脂肪引起的乳房疾病，应将鸟嘴豆研磨后与牛尿调配，或者用洗脑药研磨后进行热敷至成熟，不要在乳头周围黑色部位用刀划开，而应从外部用手术刀仔细切开，排出脓液后用蜂蜜、岩盐和黑盐调配清洗伤口，然后用丝线缝合。
为了清洁由脂肪引起的乳房伤口，应将树脂、婆罗门参、素馨花、胡椒根、牛膝等与温和的芝麻油调配后清洗伤口。在伤口未愈合之前，要持续进行油性热敷。
对于生长在会阴部位的肿瘤，应用油性布料热敷，并用布带绑在腰部。之后在肛门和睾丸之间松弛的部位下方，用类似谷物口形状的刀具切开，让脓液流出，按照治疗瘘管的方法进行引流，用导管堵住伤口，包扎，用药物清洁后进行伤口愈合的仪式。
内部肿瘤生长在结肠或肠道中，延伸至睾丸下方，应按照治疗风引起的肿瘤的方法进行治疗。
此外，取八两牛奶，十种根药、枸杞、蓖麻、小茴香、两种杜尔瓦草、芦苇、香茅草、甘蔗根、马他卡拉等，每种根药各取十两捣碎，加入二千四百八十两水煮沸，剩余二百五十六两时取出过滤，在冷却后加入三十二两糖、二升牛奶、二升蓖麻油，再加入胡椒根、岩盐、甘草、葫芦巴、葡萄干、冬瓜等一起煮沸，直到只剩下牛奶和油。
这就是名为'苏库马鲁'的精华提取物，这种药油在发热、风病时服用，即使在行走、骑乘等活动时也无需忌口。
这种药物特别适用于年轻人、富人、妇女、享乐者和有多位妻子的人。
它能增长福德、消除争论，经常服用能使人美丽端庄、增长体重，同样也能治愈睾丸下垂、内部肿瘤、肿块、痔疮、女阴、男根内部、风病所致的虚弱、浮肿、瘘管、垢腻、肝病、便秘等疾病，是最好的药物。

།གཞང་ལ་ཁོང་འབྲས་འབྱུང་བ་ལ་ནི་སྣུམ་ཆོས་དང་། ཁྲུས་དང་། འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པས་ཐོག་མར་ཞི་བར་བྱས་ལ་དེས་ཞི་བར་མ་ནུས་ན་དང་པོ་ཡང་འཇམ་རྩི་བྱས་ཏེ། རྒྱུ་ཞབས་ཀྱི་སྤུ་མཚམས གཡས་གཡོན་དུ་མཚོན་ཟླ་བ་བཀས་པ་ལྟ་བུ་བསྲེགས་པས་དབུག་ལ།རླུང་གིས་འགགས་པ་དེ་དལ་གྱིས་དབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་དབུག་པའི་ཚད་ནི་སྨན་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་མཐེ་བོང་གི་ཚིགས་དང་པོ་ནུབ་པ་ཙམ་ཟབས་སུ་གཏང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཟབས་སུ་སྲིན་ལག་གི་ ཚིགས་དང་པོ་ནུབ་པ་ཙམ་གཏང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དྲལ་བ་ནི་དང་པོ་པགས་པ་ཕུག་ལ་མཐེ་བོང་གིས་རྨ་ཁའི་པགས་པ་བཏེག་སྟེ། དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་མཚོན་གྱི་རྩེ་མོ་དྲང་པོར་ཟབས་སུ་མི་གཏང་བར་རྩེ་མོ་ལྟེ་བ་ཕྱོགས་སུ་ཚད་བཞིན་དུ་གཏང་ངོ་། །ཡང་ན་སྨན་པ་ཁ་ཅིག་ན་ རེ་མཆིན་པའི་ཁོང་འབྲས་ལ་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་གི་ཁོང་འབྲས་གསོ་བའི་ཐབས་ལྟར་བྱའོ།།སྨན་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། མཐེ་ཆུང་དང་། སྲིན་ལག་གི་ཚིགས་དང་པོའི་ཚད་ཙམ་གཏང་ངོ་། །ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁོང་འབྲས་གསོ་བའི་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ནས་སྐྲན་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ནད་ནི་ཕྱི་ས་དང་རླུང་འགག་ཅིང་མི་བཟད་པར་ན་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྩུབ་པ་དང་གྲང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ནི་རླུང་ནད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་འབྲུ་མར་སྦྱར་བས་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་གཏང་བ་དང་། བསྐུ་བྱུག་དང་། སྣུམ་ཆོས་བྱའོ། །ཁྱད་པར་དུ་ལྟོ་སྦོ་ཞིང་ན་བ་དང་། རེངས་པ་དང་། རྟུག་པ་འགགས་པ་འདི་རྣམས་ལ་ནི་དུགས་བྱ་སྟེ། རྒྱུན་སྲང་མཉེན་པར་བྱས་ན། རླུང་ནད་ཚབས་ཆེ་བ་ལ་ཕན་ཏེ། རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། ། སྣུམ་ཆོས་ཀྱིས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ཕྱི་ས་འགགས་པ་དང་། སྐྲན་ནད་སེལ་ཏོ། །སྐྲན་ནད་ལྟེ་བའི་ཁོང་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི། ཁྱད་པར་དུ་སྣུམ་གྱི་བཏུང་བ་སྦྱར་རོ། །ཞུ་བའི་སྐབས་སུ་སྐྲང་འབྱུང་བ་ལ་ནི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་ཕན་ནོ། །སྐྲན་ལྟོ་བའི་ནང་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་སྣུམ་གྱི་འཇམ་རྩི་གཉི་ག བྱའོ།།རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་མེ་དྲོད་ཆེ་ཞིང་རླུང་གིས་ཕྱི་ས་འགགས་པ་ལ་ནི་ཉམས་སྟོབས་འཕེལ་བའི་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། དྲོ་བའི་བག་སྦྱར་རོ། །སྣུམ་གྱི་བཏུང་བ་དང་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ སྦྱར་ན།རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ལ་ཕན་ནོ། །བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ནི་སྨན་པས་མི་འབྱུང་བར་བསྲུང་ངོ་། །འཇམ་རྩི་ནི་རླུང་སྐྲན་འཇོམས་པའི་མཆོག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དང་པོ་རླུང་གི་རང་གི་གནས་སུ་ཞི་བར་བྱས་ན་དེ་མ་ཐག་སྐྲན་སེལ་ཏོ། ། དེ་བས་ན་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་དང་འཇམ་རྩི་མས་གཏང་བ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱས་ན། རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐྲན་ཡང་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ཤིང་ཀུན་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། རྩབ་རུ་ཚ་དང་། བལ་པོ་སེའུ་དང་། མ་ནུ་དང་། གོ་སྙོད་དང་། འུ་སུ་དང་། ཟི་ར་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། སྟར་བུ་དང་། ཡ་བཀྵ་ར་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཟུར་པ་དང་། ཨ་ཛ་གནྡྷ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་། འདི་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ། ཞོ་དང་། མར་དང་། ལྷན་ཅིག་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ བ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ནད་སེལ་ཏོ།།ཁྱད་པར་དུ་ཟུག་གཟེར་དང་ལྟོ་སྦོ་བ་འཕྲོག་གོ།

对于肛门部位出现的内痔，应先用油疗、沐浴、温和灌肠等方法进行初步缓解，如果这些方法无法缓解，首先要进行温和灌肠，
然后在肛门周围毛发交界处的左右两侧，用刀具做月牙形切口进行放血，要缓慢地排出被风气阻塞的血液。
关于切口深度，有些医生说要切到大拇指第一关节的深度。
还有些医生说要切到无名指第一关节的深度。
切开时，首先要刺破皮肤，用拇指将伤口的皮肤掀起，然后在下面将刀尖不要直接向下刺入，而是要按照标准将刀尖朝向脐部方向。
有些医生说，对于肝脏内痔要按照治疗痰和风引起的内痔的方法来治疗。
有些医生说，要切到小指和无名指第一关节的深度。
内痔治疗第十三章完。
下面讲解治疗瘤病的第十四章。其中风引起的瘤病是大便和风气阻塞并且疼痛难忍，这是由粗糙和寒冷的原因引起的，对此要用风病章节中所说的油料制剂进行饮食、饮用、灌肠、涂抹和油疗。
特别是对于腹胀疼痛、僵硬和大便阻塞这些症状要进行热敷，使经脉变软，这对严重的风病有效，能够战胜疾病。
油疗特别能够消除大便阻塞和瘤病。
对于脐部内部出现的瘤病，特别要配制油性饮品。
对于消化时出现肿胀的情况，温和灌肠有效。
对于腹内出现的瘤病，要同时使用油性灌肠。
对于由风引起的瘤病，如果消化功能强而风气阻塞大便，要配制能增强体力的饮食，以及油性和温热的食物。
反复使用油性饮品、强效泻药和温和灌肠，对风引起的瘤病有效。
医生要防止痰和胆汁不要产生。
要知道灌肠是消除风瘤的最好方法，如果首先在风的原发部位平息了风，瘤病就会立即消除。
因此，反复使用强效泻药和温和灌肠，能够平息由风、胆汁和痰引起的瘤病。
阿魏、岩盐、三辛香、硝石、胡椒、曼陀罗、茴香、小茴香、孜然、萝卜、月见草、硼砂、防风、茅香、阿魏香、豆蔻、酸模，将这些捣碎，与酸奶、酥油一起适当煮沸后饮用，能够消除风引起的瘤病。
特别能够消除剧痛和腹胀。

།སྤ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཟི་ར་དང་། ཚ་བ་ལྔ་དང་། ཨ་ཛ་མོ་རྡ་དང་། གོ་སྙོད་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་། འདི་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ ཏེ།མར་དང་ལྷན་ཅིག་ཞོ་དང་བསྐོལ། ཞོ་དུ་བ་དང་ཕྱིར་ཕྱུང་ལ་འོ་མའི་ནང་དུ་ཡང་བསྐོལ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བལ་པོ་སེའུ་དང་། ལ་ཕུག་སྐམ་པོ་དང་། རྒྱ་ཤུག་སྐྱུར་པོ་དང་། དེ་གསུམ་གྱི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བསྐོལ་བའི་མར་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ དང་།དམུ་རྫིང་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། ལྟོ་བ་ན་བ་དང་། མོ་མཚན་གྱི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། རིམས་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། ། ཡང་ན་རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། པ་ལང་ཀ་དང་། སུ་ཤ་བི་དང་། བ་སྤྲུ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། མ་ནུ་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་། ར་སྣ་དང་། ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། ཟུར་པ་དཀར་པོ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། སུ་ཏི་ཀ་རཉྫ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་གཉིས་གཉིས དང་།ནས་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་བཅུ་དྲུག་བཅུ་དྲུག་དང་། དེ་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ། ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་དང་བསྐོལ་ཏེ། བཞི་ཆ་ལུས་པའི་ནང་དུ་ཞོ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། བལ་པོ་ སེའུ་དང་། མྲ་ཏ་ཀ་དང་། མ་དུ་ལུང་ག་དང་། འདི་རྣམས་རང་གི་ཁུ་བ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ནས་སོ་བའི་རྩབ་མོ་དང་། འབྲས་ཀྱི་ཆང་སྐྱུར་དང་། ཚྭ་དང་འདི་རྣམས་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། ག་ བྲའི་རྩ་བ་དང་།གཡེར་མ་དང་། ཤུ་དག་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ར་སྣ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། འུ་སུ་དང་། ཏི་མུས་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། སྟར་བུ་དང་། ཟི་ར་ནག་པོ་དང་། གོ་སྙོད་དང་ཤིང་ཀུན་དང་། སྤ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། ག་བི་དང་། ཟངས་ རྩི་བ་དང་། ཤྭ་ཀ་དང་། དུར་བྱིད་དང་། དན་ད་དང་། མུར་བ་དང་། ཧསྟི་པི་པི་ལིང་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། བལ་པོ་སེའུ་དང་། གཟེ་མ་དང་། རྒྱལ་མོ་ག་གོན་གྱི་ས་བོན་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། སྲུ་སྲུའི་རྩ་བ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། ཐལ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། བྱེའུ་ རུ་ག་པ་དང་།ཐལ་ཏྲེས་དང་། ནི་ལི་ནིའི་འབྲས་བུ་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་གསུམ་དང་དེ་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་བསྐོལ་བས་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་ནི། ཞོ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ནད་ཤིན་དུ་ གསོ་དཀའ་བ་ཡང་མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་བརྗེད་བྱེད་དང་སྨྱོ་བྱེད་དང་། གཅིན་འགགས་པ་དང་། རླུང་ནད་རྣམས་མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཚ་བ་གསུམ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། འུ་སུ་དང་། དབྱི་མོ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་ འདི་རྣམས་མར་དང་འོ་མ་དང་བཅས་པ་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་སེལ་ཏོ།

将诃子果实和三辛香和葛缕子和五辛香和阿子摩大和高良姜和辣椒，这些捣碎后与酥油和酸奶一起煮。酸奶冒烟后取出放入牛奶中再煮。同样地，在尼泊尔胡椒和干萝卜和酸石榴，这三种的汁液中煮制的酥油适量饮用，能治疗风引起的瘤块和瘰疬和腹胀和胁痛和心痛和腹痛和女阴疾病和痔疮和胃病和咳嗽和呼吸不畅和食欲不振和发热。
或者十根药和巴朗嘎和苏沙维和两种巴布瓦和曼努和蓖麻和拉纳和阿输甘陀和伽布拉根和白茅根和列得和苏提嘎然匝，这些各二两，以及大麦和石榴和豆和豌豆，这些各十六两。将这些捣碎后，用五百一十二两水煮至四分之一，加入一百二十八两酸奶和尼泊尔胡椒和摩达嘎和玛杜伦嘎，这些各自的汁液三十二两，以及三十二两酥油，和大麦浸泡液和米酒醋和盐这些各三十二两。
伽布拉根和酸模和白芷和胡椒根和拉纳和吉德拉嘎和乌苏和提姆和拉拉普和星布和黑葛缕子和高良姜和阿魏和诃子果实和嘎维和铜草和希瓦嘎和杜尔比和丹达和姆尔瓦和象胡椒和必栗迦和尼泊尔胡椒和结实和葫芦种子和香附和苏苏根和生姜和两种灰和比乌茹嘎巴和塔得和尼利尼果实和三种盐，将这些磨成细粉加入煮制，直到只剩下酥油，这就是所谓的酸奶等药用酥油。适量饮用能迅速治愈上述难以治愈的疾病。
同样也能迅速治愈健忘和癫狂和小便闭塞和风病。或者三辛香和三果和乌苏和乌摩和必栗迦和吉德拉嘎，这些与酥油和牛奶一起煮制饮用能治愈风引起的瘤块。

།ཤུན་པ་བཤུས་པའི་སྒོག་སྐྱ་སྲང་བརྒྱ་དང་། རྩ་བ་ལྔ་ཆེན་པོ་སྲང་རེ་རེ་དང་། ཆུ་སྲང་གོང་དང་བསྐོལ་ལ་བཞི་ཆ་ལུས་པའི་ཕྱེད་དང་མཉམ་པའི་སེའུ་འབྲུའི་རང་གི་ཁུ་བ་དང་། ཆང་ དང་འབྲས་ཀྱི་རང་སྐྱུར་དང་།ཞོ་དང་དེ་རྣམས་རེ་རེ་ཡང་གོང་མའི་ཁུ་བའི་ཕྱེད་ཕྱེད་དང་མཉམ་པ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། དབྱི་མོ་དང་། ཏི་མུས་དང་། སྟར་བུ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ཡང་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པ་དང་རན་པར་འཐུངས་ན་རླུང་ནད་ཐམས་ཅད་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་གཅོང་ཆེན་པོ་གསོ་བའི་སྐབས་ལས་བྱུང་བའི་སྲང དྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་མར་བླུད་དོ།དེ་ཡང་འོ་མའི་སྐྱིན་པར་ཆང་ངམ་ཆང་གི་དངས་མ་འམ། སེའུ་འབྲུའི་ཁུ་བའམ་ཞོའི་སྤྲིས་མ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་སྨན་མར་འཐུངས་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །གལ་ཏེ་རླུང་གི་སྐྲན་ལ་བད་ཀན་སྩོགས་ཏེ། མེ་དྲོད་ ཉམས་ཤིང་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་།སྙིང་འཛག་པ་དང་། ལུས་ལྕི་བ་དང་སྙོམ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་སྐྱུག་སྨན་གཏང་ངོ་། ཟུག་གཟེར་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། རྟུག་པ་འགགས་པ་དང་། ཁོང་པ་སྣུམ་པར་ཤེས་ན་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཆུ་དང་ཕྱེ་མ་དང་། རི་ལུ་དང་། སྨན་མར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རྒྱ་ཤུག་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། ཆུ་དྲོན་དང་། དར་བ་དང་། ཆང་དང་། རྩབས་སྐྱུར་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་། །ཡང་ན་ནད་པར་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་ཟོས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་མར་དང་བཅས་པའི་ཐུག་པ་རྐྱང་རྐྱང་པོ་བཏུང་བའམ། ཟས བཟའོ།།ཡང་ན་འོག་ནས་སྨོས་པའི་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ། མ་དུ་ལུང་གའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ལན་མང་པོར་བྲན་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། བད་ཀན་དང་རླུང་འཇོམས་པའི་རི་ལུ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །ཡང་ན་ཤིང་ཀུན་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཨ་ཛ་གནྡྷ་དང་། སེའུ་ འབྲུ་དང་།ཏི་མུ་ས་དང་། འུ་སུ་དང་། པ་ཐ་དང་། པུཥྐར་མཱུ་ལ་དང་། ཟུར་པ་དཀར་པོ་དང་། སྤ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཐལ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཟི་ར་དང་། དབྱི་མོ་དང་། ད་ཏྲ་གི་དང་། སྟར་བུ་དང་། འདི་རྣམས་ ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བའི་ཕྱེ་མ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན།སྙིང་ག་དང་། རྩིབ་ལོགས་དང་། ཆུ་སོ་དང་། མཇུག་ཏོ་དང་། མངལ་དང་འཇང་དང་། འདི་རྣམས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། རླུང་དང་བད་ཀན་དང་། མ་ཞུ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་དང་། གསོ་དཀའ་བའི་སྐྲན་དང་། རླུང་ དང་གཅིན་དང་།ཕྱི་ས་འགགས་པ་དང་། སྐེ་འགགས་པ་དང་། སྟོད་འཛིངས་པ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། རླིག་རླུགས་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་མེའི་ དྲོད་ཉམས་པ་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།།རྒྱམ་ཚ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། ཏི་མུས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དོང་གྲ་དང་། འདི་རྣམས་ཡས་ཀྱི་རིམ་བཞིན་དུ་ཆ་རེ་རེ་བསྐྱེད་པ་དང་། དེ་རྣམས་སྤྱི་དང་མཉམ་པའི་ཨ་རུ་ར་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་ནི། མངོན་སུམ་དུ་མེ་དང་ མཉམ་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཏི་མུ་ས་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཟི་ར་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་འདི་རྣམས་ཆ་སྙོམས་པ་ནི། ཤིང་ཀུན་བརྒྱད་པའི་ཕྱེ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་ཁམ་དང་པོར་མར་དང་བསྲེས་པ་ཟོས་ན་ཁོང་དྲོད་བསྐྱེད་ཅིང་རླུང་ལས་ གྱུར་པའི་སྐྲན་སེལ་ཏོ།

将剥皮的葱头一百两，五大根药各一两，与水一百两煮至剩四分之一，取一半量的酸豆汁，酒和米醋，酸奶，这些各取上述汁液的一半量，三辛香，三果，诃子，辣蓼，茴香，胡荽，月见草，岩盐，甘松，这些各一两细磨成粉，与三十二两酥油一同熬煮，取剩余的酥油适量饮用，是治疗一切风病引起的瘤块的最佳方法。
或者，从治疗重大疾病的章节中所说的'六两'药酥进行服用。将其与牛奶凝乳、酒或酒精，或酸豆汁，或酸奶上层脂肪任何一种混合服用的药酥可以治愈风引起的瘤块。
如果风性瘤块中有痰积聚，则会出现消化力减退，食欲不振，心悸，身体沉重和昏沉等症状，此时应当进行催吐。如果出现疼痛，腹胀，大便阻塞，腹部油腻感时，应当配制药物煎煮液、粉剂、丸剂和药酥，并与杜松、酸豆、温水、酸奶清、酒和酸醋一起服用。
或者病人服用药粉后，随后饮用含有酥油的清汤，或进食。或者服用下文所述的药粉，即在木槿花汁中多次浸润的粉剂，以及治疗痰和风的丸剂等。
或者将诃子、白芷、诃子、土茯苓、酸豆、胡荽、小茴香、巴塔、莲花根、白芥子、榄香果、长胡椒、两种灰、两种盐、三辛香、孜然、茴香、达札格、月见草等配制成粉剂适量服用，可以治疗心部、肋部、膀胱部、尾闾部、子宫部和腰部的疼痛，以及风病、痰病、消化不良引起的疾病、难治的瘤块、风气、小便和大便阻塞、咽喉堵塞、上焦郁结、黄疸、食欲不振、脾病、痔疮、呃逆、阴囊下垂、腹胀、呼吸困难、咳嗽和消化力减退等症状。
岩盐、辣蓼、胡荽、胡椒、冬瓜根这些药物按顺序各增加一份，再加入与总量相等的诃子一起调配，其效果堪比火的作用。
另外，三辛香、胡荽、岩盐、两种孜然、诃子这些等分，称为'八味诃子粉'，首先与酥油混合服用可以增加体内温度并消除风引起的瘤块。

།ཡང་ཤུ་དག་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་། ལི་དོང་གྲ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། མ་ནུ་དང་། རུ་རྟ་དང་། དུར་བྱིད་དང་། དན་དའི་རྩ་བ་དང་། འདི་རྣམས་དང་པོའི་ཆ་རེ་རེས་ཀུན་ལ་བསྐྱེད་པ་ནི་སྟག་ལྟ་བུའི་ཕྱེ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་ཆུ་ དྲོན་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་དཔེར་ན་སྟག་གིས་རི་དགས་ཀྱི་ཚོགས་བཅོམ་པ་བཞིན་དུ།ཁོང་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་དང་། སྐྲན་དང་། དམུ་རྫིང་ལ་སོགས་པའི་ནད་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །རྒྱམ་ཚ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་ཨ་རུ་ར་དང་། ཏི་མུ་ས་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ན།བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ནད་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །ལྕགས་མདས་ལུས་འབིགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་ཁམས་སླང་གི་སྟེང་དུ་པི་ཀ་རཉྫའི་ལོ་མ་བཏིང་བ་དེའི་སྟེང་དུ་ཨིན་དྲ་བ་རུ་ནི་དང་། དབྱི་མོ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། བཅའ་ སྒ་དང་།པི་པི་ལིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་གྱི་ཕྱེ་མ་རིམ་བཞིན་དུ་བདལ་བའི་སྟེང་དུ་ལན་ཚྭ་བཏབ་ནས་དེ་ལྟ་བུ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བརྩེགས་ནས་ཕྲུ་བ་སར་པས་དུད་པ་མ་ཤི་བར་བཀག་ལ་འོག་ནས་མེ་བཏང་སྟེ་བསྲེགས་ལ་ཚིག་པར་གྱུར་པ་དེ་བཏགས་ནས་ཞོ་ག་ཆུ་དང་སྦྱར་ ཏེ་འཐུངས་ན།སྐྲན་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ཤིང་ཀུན་དང་། དེའི་སུམ་འགྱུར་གྱི་རྒྱམ་ཚའི་ཕྱེ་མ་དང་། དེའི་སུམ་འགྱུར་གྱི་ཨེ་རཎྜའི་མར་དང་། དེའི་སུམ་འགྱུར་གྱི་སྒོག་སྐྱའི་ཁུ་བ་དང་། དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་ ལ་འཐུངས་ན་སྐྲན་དང་།དམུ་རྫིང་དང་། རྒྱུ་རླུགས་ཀྱི་ཟུག་གཟེར་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཁ་ལུང་གི་ཁུ་བ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་རྒྱམ་ཚ་དང་འདི་རྣམས་ཆང་གི་ཉིང་ཁུའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །བཅའ་སྒ་ཞོ་ གཉིས་དང་།བུ་རམ་ཞོ་བཞི་དང་། ཏིལ་ནག་པོ་ཕུབ་མ་མེད་པ་སྲང་གཅིག་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཕྱེ་མར་བྱས་ཏེ་ཟོས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་འོ་མ་དྲོན་པོ་འཐུངས་ན། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ནད་དང་། སྐྲན་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། མོ་མཚན་དུ་ཟུག་པ་དང་། རྟུག་ པ་འགགས་པ་རྣམས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ།།རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ལ་ནི། ཨེ་རཎྜའི་མར་ཆང་གི་དངས་མ་ལས་གཏང་ངོ་། །རླུང་དང་བད་ཀན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ན་ཡང་སྦྱོར་བ་དེ་ལྟར་བྱའོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ན་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་གཏང་ངོ་། ། གལ་ཏེ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་མཁྲིས་པ་ཆེར་སྐྱེས་ན་ནི་ཚ་བ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་སྣུམ་དང་བཅས་པའི་བཀྲུ་སྨན་བྱའོ། །བཀྲུ་སྨན་བྱས་ཀྱང་ཚ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་ན་ཁྲག་དབྲི་སྟེ་གཏར་ག་བྱའོ། །སྒོག་སྐྱ་ཤུན་པ་སྐམ་པོ་སྲང་བཞི་དང་། དེའི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་ཆུ་དང་། འོ་མ དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ།འོ་མ་ལུས་པ་དང་། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་དང་། རྟུག་པ་འགགས་པ་དང་། ཞེན་པའི་རླུང་དང་། རིམས་མི་བཟད་པ་དང་། སྙིང་ནད་དང་། ཁོང་འབྲས་དང་། སྐེམ་བྱེད་དང་། འདི་རྣམས་མྱུར་དུ་ ཟློག་ཕར་བྱེད་དོ།།ཏིལ་མར་དང་། ཆང་གི་དངས་མ་དང་། བ་གཅིན་དང་། རང་སྐྱུར་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན། སྐྲན་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། ལྟོ་སྦོས་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་ དང་།པི་པི་ལིང་དང་མཱུ་ལ་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། རྩབ་རུ་ཚ་དང་རྒྱམ་ཚ་དང་འདི་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་ཟུག་གཟེར་དང་ལྟོ་སྦོ་བ་དང་རྟུག་པ་འགགས་པ་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།

若将雄黄、细辛、丽冬瓜、拉拉普、诃子、曼陀罗花、茜草、土鳖虫、丹参根这些药材各取一份，制成粉末，称为'虎样粉'。将此粉与温水调服，如同猛虎摧毁野兽群一般，能够摧毁腹内诸病、瘤块、淋巴肿等疾病。
若将岩盐、胡椒、诃子、提木萨这些药材研成粉末，用温热水调服，能够摧毁痰和风引起的疾病，如同铁箭穿透身体一般。
或者在铜盘上铺上皮卡兰加叶子，在其上依次铺上印度巴鲁尼、乌梅、土茯苓、荜茇、胡椒、诃子粉末，上面撒盐，如此层层叠加，用新布阻挡烟气，从下面点火焚烧。将烧成的灰研磨后与酸奶水调服，可治疗瘤块、淋巴肿、白癜风和痔疮。
若将阿魏与其三倍量的岩盐粉末，再加入三倍量的蓖麻油，以及三倍量的韭菜汁一同调服，能够摧毁瘤块、淋巴肿和肠痛。
或者将卡隆汁、阿魏、细辛、岩盐这些药材放入酒精中调服，可以祛除风引起的瘤块。
取荜茇二两、糖四两、去壳黑芝麻一两，将这些研成粉末服用后饮用温牛奶，可以治愈风引起的心病、瘤块、痔疮、女阴疼痛和便秘等疾病。
对于风引起的瘤块，应当用蓖麻油和酒精调服。如果是风和痰相互关联，也应当如此配制。如果是风和胆汁相互关联，则应与牛奶一同服用。
如果风引起的瘤块伴有严重的胆汁症状，则属于大热症，应当使用含油的泻药。如果用了泻药后热症仍然存在，则应当放血疗法。
将干韭菜皮四两与八倍量的水和牛奶一同煮沸，待只剩牛奶时，适量饮用，可以迅速治愈风引起的瘤块、便秘、顽固性风病、严重发热、心病、腹部肿瘤和消瘦等症。
将芝麻油、酒精、牛尿、自然发酵物、炒麦子灰这些一同调配服用，可以治疗瘤块、淋巴肿和腹胀。
或者将土茯苓、胡椒、慕拉、蓖麻、荜茇、阿魏、岩盐这些按方法煎煮服用，是治疗疼痛、腹胀和便秘的最佳方法。

།མ་ནུ་དང་། ཨེ་རཎྜའི་རྩ་བ་ བ་དང་།ནས་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བའི་ནད་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་མ་ནུ་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་། རྩཝ་དཱུར་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། དེ་ རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འཐུངས་ན།ཁོང་པ་ན་བ་དང་། རྒྱབ་ཀྱི་སྒལ་ཚིགས་སུ་ཟུག་པ་ལ་ཕན་ནོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ལ་ནི། བྲག་ཞུན་དང་། པ་ཡ་སྱ་དང་། རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆེ་ཆུང་གང་ཡང་རུང་བ་ཆུ་དང་བསྐོལ་བ་བླུད་དོ། །རླུང་སྐྲན་དང་། རྟུག་པ་འགགས་ པ་ལ་ནི།ནས་ཆན་སྣུམ་དང་ལྡན་པ་བྱིན་ཏེ། པི་པི་ལིང་དང་། ལ་ཕུག་སྐམ་པོའི་ཁུ་བཅུད་དང་སྦྱར་བའི་ཟས་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་ནས་ཀྱི་ཟན་འོ་མ་དྲོན་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་ནི་མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པའི་ཟན་དྲོན་སྣུམ་དང་། ལན་ཚྭ་ མང་པོ་དང་ལྡན་བའི་ཟས་ཟའོ།།རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི། ནི་ལི་ནི་དང་། དུར་བྱིད་དང་། དན་ཏི་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཀ་ལི་ལྱ་ཀ་དང་། རྩལ་རུ་ཚ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། དོང་གྲ་དང་། འདི་རྣམས་མར་དང་ལྷན་ ཅིག་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་།།ཡང་ན་ནི་ལི་ནི་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ར་སྣ་དང་། བ་ལ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། པི་དང་ག་དང་ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་དང་ཆུ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། ཁུ་བ་བརྒྱད་ཆ་ལུས་བའི་ནང་དུ། མར་ བྲེ་གང་དང་།ཞོ་བྲེ་གང་དང་། སུ་དྷཱ་ཀྵི་ར་སྲང་གཅིག་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པ་ནི་ནི་ལི་ནིའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་སྲང་རེ་རེ་དང་ཐུག་པ་རྐྱང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྲེས་པ་ལས་སྲང་རེ་རེ་ཟོས་ཏེ་ལེགས་པར་འཁྲུས་པ་དང་། ཤ་ཁུའི་བཟའ་བ་ བྱིན་ན།སྐྲན་དང་། མཛེ་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། སྨེ་བ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། རིམས་དང་། ཤ་བཀྲ་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། སྨྱོ་བྱེད་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །མདོར་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ནད་གསོ་བ་ལ་ནི། ཁྱིམ་བྱ་དང་། རྨ་བྱ་དང་། སྲེག་པ་དང་། ཁྲུང་ཁྲུང་དང་། བྱེའུ་བྲ་དྷེ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ཤ་ཁུའི་ཆེད་དུ་སྦྱར་རོ། །ཟས་སུ་ནི་འབྲས་ཞག་དྲུག་ཅུ་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་རོ། །བཏུང་བར་ནི་ཆང་སྦྱར་རོ། །སྣུམ་བག་ནི་མར་སྦྱར་རོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ནད་ཅན་ལ་ནི། ཟས་ཉུང་ཟད་རན་པ་དྲོ་བ་དང་སྣུམ་པ་དང་སླ བ་བཟའོ།།བཏུང་བ་ནི་ཆང་གི་ཉིང་ཁུ་དང་། འུ་སུ་བསྐོལ་བའི་ཆུ་དྲོན་པོ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ནད་ལ་ནི་ཐོག་མར་སྣུམ་པ་དང་། དྲོ་བའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལས་རྒུན་འབྲུ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་བུ་རམ་བཅུག་པའམ། ཡང་ན་ཀ་པི་ལྱ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བླུད་ལ་ཁྲུས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཁྲག་མཁྲིས་གསོ་བའི་བཀྲུ་སྨན་ནམ། ཆོ་ག་གྲུབ་པའི་ནང་གི་བཀྲུ་སྨན་གང་ཡང་རུང་བ་གཏང་ངོ་། །རྩུབ་པ་དང་དྲོ་བ་ལས་བྱུང་བའི་མཁྲིས་པའི་སྐྲན་ལ་ནི་ཁ་བའི་སྨན་སྦྱར་བ་དང་། ཡང་ཁྲག་མཁྲིས་གསོ་བ་ལས་བྱུང བའི་བ་ཤ་ཀའི་སྨན་མར་སྦྱར་བའམ།ཡང་ན་རྩཝའི་རྩ་བ་ལྔ་དང་། སྦྱར་བའི་མར་རམ། ཡང་ན་འཚོ་བྱེད་སྡེ་བཅུ་དང་བསྐོལ་བའི་མར་གང་ཡང་རུང་བ་བླུད་ན་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ཞི་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འཚོ་བྱེད་སྡེ་བཅུ་དེ་ཉིད་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བ་འམ། ཡང་ན་ནྱ་གྲོ་དྷའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་ཡང་མཁྲིས་པའི་སྐྲན་སེལ་ཏོ།

马努和蓖麻根茎，以及大麦、刺蒺藜、婆沙迦，这些按照正确方法煮煎后饮用，能够消除腹胀和身体发热的疾病。或者马努和蓖麻、白茅根，这些的根部，以及桃仁、荜茇，将这些煮煎后的汤汁饮用，对腹痛和脊椎疼痛有效。
对于风引起的瘤块，用岩盐和帕雅斯亚以及五根中的大小任何一种与水煮煎后服用。对于风瘤和大便阻塞，给予含油的大麦粥，配以胡椒和干萝卜汁调制的食物。或者给予大麦粥配以温热牛奶。或者食用绿豆和豌豆等粥，要温热多油并含有大量盐分。
对于风引起的带有污浊的瘤块，用尼利尼、独蒜、旃檀、诃子、迦利亚迦、岩盐、炒麦灰、冬瓜，这些与酥油一起制成导泻药。或者尼利尼、三果、罗斯那、婆罗、普策谢尔、毕达迦、刺柏，这些各一两与一百二十八两水一起煮煎，剩余八分之一的汤汁中，加入一升酥油、一升酸奶、一两苏达克希拉一起煮煎，剩余的酥油称为尼利尼油。
从这个油中取一两与清汤混合，每次服用一两，充分导泻后，给予肉汤类食物，能够消除瘤块、麻风、水肿、黑痣、浮肿、白癜风、发热、白斑、脾病和精神错乱等。简而言之，治疗风引起的瘤病时，要用家鸡、孔雀、鹧鸪、鹤、布拉德克鸟等的肉汤来调配。
食物要用六十天的陈米等来调配。饮料要用酒来调配。油脂要用酥油来调配。对于风引起的瘤病患者，要食用适量温热、油润、易消化的食物。饮用酒精精华和温热的乌苏煮水会有帮助。
对于胆引起的瘤病，最初是由油腻和温热的原因引起，对此要用葡萄和诃子煮煎，加入糖或者用迦毗罗配蜂蜜服用后进行沐浴。或者使用治疗血胆的导泻药，或任何成熟配方中的导泻药。
对于由粗糙和温热引起的胆瘤，要配制苦味药物，或者使用治疗血胆方中的婆沙迦药油，或者用五种根茎配制的油，或者用十种救命草煮制的任何油服用，都是平息胆引起的瘤块的最佳方法。或者将十种救命草与牛奶一起煮煎，或者饮用尼拘陀类煮煎液，也能去除胆瘤。

།རྩུབ་པ་དང་དྲོ་བ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ནམ། སྐྲན་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་སྨན་པས་བཀྲུ་སྨན་མར་རམ་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་སྦྱར་རོ། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི དང་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། རུ་ར་སྲང་བརྒྱད་དང་འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་བའི་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་མཁྲིས་པ་ཁོང་འབྲས་གསོ་བའི་ནང་ནས་འབྱུང་བའི་སེང་ཕྲོམ་གྱི་མར་འཐུངས་ན་ཡང་ཕན་ནོ། །ཡང་ ན་རྒུན་འབྲུ་དང་པ་ཡས་སྱ་དང་།ཤིང་མངར་དང་། ཤུག་པ་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་འདི་རྣམས་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་འཐུངས་ན་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ནད་སེལ་ཏོ། །ཀྱི་ལྕེ་བ་སྲང་གཉིས་ཆུ་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་བསྐོལ་ཏེ་བརྒྱད་ཆ་ལུས་པ་དང་། ཚིགས་མ་བོར་ལ་འོ་མ་དྲོན་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་བཏུང་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མེའི་དྲོད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འོ་མ་དྲོན་པོ་དང་བླུད་ན་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ནད་ཀྱིས་ལུས་ཚ་བ་ལ་ནི་མར་གྲང་མོས་བསྐུ་ཞིང་། བསིལ་བའི་སྨན་ཙནྡན་དང་། ཨུ་ཤི་རའི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བས་བྱུག་པར་བྱའོ། །ཆུ་ལས་སྐྱེས་པའི་པདྨ་ལ་སོགས་པའི་ལོ་མས་ལུས་ལ་རེག་ཅིང་བཀབ་པ་དང་། སྣོད་ཆུས་བཀང་བའི་ནང་དུ་སྤྱིང་པར་བྱའོ། །དང་པོ་ལུས་ཚ་ཞིང་ཟུག་གཟེར་ཆེ་ལ་མེ་དྲོད་ཆུང་བ་ལ་གཏར་ག བྱས་ཏེ།ཁྱད་པར་དུ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ལ་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཁྲག་མང་དུ་ཕྱུང་བས་ནད་ཀྱི་རྩ་བ་ཆད་དེ། སྐྲན་ཡང་ཟད་ཅིང་ཁྲག་རོ་སྐྱུར་བར་བྱུང་སྟེ་ཁྲག་དང་ནད་ཀྱང་མེད་ཅིང་ཉམ་ཆུང་བ་ལ། སྲོག་ཆགས་ཐང་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤ་ཁུས་ཉམས་བརྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ ཉམས་བརྟས་ནས་ཀྱང་ཉེས་པའི་ལྷག་མ་ཅུང་ཞིག་ཡོད་པ་ལྟར་ན།ཡང་དང་ཡང་མར་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱའོ། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ཤས་ཆེར་གཡོས་ཏེ། བྱ་བ་གང་གིས་ཀྱང་མ་ཐུབ་སྟེ། སྐྲན་ཁོང་དུ་སྨིན་ཅིང་ན་བ་ལ་ནི། མཁྲིས་པ་ ལས་གྱུར་པའི་ཁོང་འབྲས་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱའོ།།མདོར་ན་ཁ་ཟས་ནི་འབྲས་སཱ་ལུ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །འོ་མ་ནི་བ་དང་རའི་འོ་མ་སྦྱར་རོ། །ཚོད་མ་ནི་པ་ཏོ་ལ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །ཤ་ནི་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤ་རྣམས་བྱའོ། །སྣུམ་དུ་ནི་མར་ བྱའོ།།ཚོད་མ་དང་། བཟའ་བའི་ནང་དུ་སྦྱར་བ་ནི་སྐྱུ་རུ་ར་དང་། པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། རྒུན་འབྲུ་དང་། འབྲ་གོ་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་རྣམས་དང་སྦྱར་རོ། །བཏུང་བ་ནི་སྣུམ་བ་ལ་དང་། བྲི་ཧ་སྟི་ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་བསྐོལ་བའི་ཆུ་དང་ སྦྱར་རོ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་བའི་སྐྲན་ལ་ནི་ཐོག་མར་སློན་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་སློན་མི་ཐིག་སྟེ་ཉམ་ཆུང་བ་ལ་ནི་སྨྱུང་བ་བྱའོ། །སློན་དང་སྨྱུང་བ་བྱས་བའི་འོག་ཏུ་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྨན་ཁ་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཟས་དང་། ཤིང་ཀུན་ལ་ སོགས་པའི་ཕྱེ་མ་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་།ཤིང་ཀུན་དང་། སྟར་བུ་དང་། འདི་གསུམ་སྨན་གཅིག་གི་ཉིས་འགྱུར་དུ་བྱས་པ་གཏང་ངོ་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་བའི་སྐྲན་ནད་ཕྱིར་འབུར་བའམ། ཡང་ན་མི་མངོན་པར་འདུག་ཅིང་། ཚོར་བ་མེད་ལ་སྲ་ཞིང་བརྟན་པ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་དང་བཅས་པ་ལ་ནི། དུགས་བྱ་སྟེ་སྙི་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་བའི་སྐྲན་ཅན་ལ་ནི་ཡ་བཀྵ་ར་དང་། སྨན་ཚ་བ་སྦྱར་བའི་བཏུང་བ་སྦྱིན་ནོ།

对于由粗糙和温热引起的肿块，或所有肿块，医生应当配制与油或牛奶混合的泻药。
诃子和甘蔗汁六十四两，以及酥油三十二两，诃子八两，将这些一起煎煮，适量饮用剩余的酥油，可以消除由胆病引起的肿块。
或者饮用治疗胆病内痈中所述的白芥子油也有效。
或者葡萄、帕雅斯亚、甘草、杜松、白檀香、蜂蜜，这些与洗米水一起饮用可以消除由胆病引起的肿块病。
牛舌草二两与水六十四两煎煮至八分之一，去渣后与温牛奶一起饮用。
之后根据火力大小，继续服用温牛奶，可以消除胆病和由胆病引起的肿块。
对于由胆病引起的肿块病导致身体发热的，应当用冷酥油涂抹，并用凉性药物白檀香和香根草粉调制后涂敷。
用水生莲花等的叶子触碰并覆盖身体，并在盛满水的容器中浸泡。
最初身体发热，剧烈疼痛，而消化力弱的，应当放血，特别是对胆病引起的肿块要这样做。
这样大量放血后，病根断除，肿块也消失，血液变酸，既无血液也无病症而虚弱时，应当用陆生动物肉汤来调养。
这样调养后，如果还有一些病邪残留，应当反复服用和习惯食用酥油。
血液和胆病引起的肿块大多恶化，任何方法都无法治愈，肿块在体内成熟而疼痛的，应当采用所有治疗胆病内痈的方法。
简而言之，食物应当用稻米等。牛奶应当混合牛奶和羊奶。蔬菜应当用蛇瓜等。肉类应当用陆生动物的肉。油脂应当用酥油。
蔬菜和食物中应当加入诃子、帕卢沙卡、葡萄、枣子、酸枣和白糖。
饮品应当用油性巴拉和五种小根等煎煮的水调制。
对于由痰病引起的肿块，首先应当进行软化治疗，如果软化不适合而体弱的，应当禁食。
在软化和禁食之后，为了增强消化之火，应当服用辛辣、温热和热性药物调制的汤等食物，以及阿魏等粉末、炒熟的大麦灰和阿魏、茴香，这三味药每一味都要加倍使用。
对于由痰病引起的肿块病外凸，或者虽不明显但存在，无感觉而坚硬稳固，伴有腹胀等病症的，应当进行热敷等软化治疗。
对于痰病引起的肿块患者，应当给予硝石和辛热药物调配的饮品。

།ཡང་ན་རྩ་བ་བཅུ་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཚ་བ་གསུམ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། རྒྱམ ཚ་དང་།ཤིང་ཀུན་དང་། རྩལ་རུ་ཚ་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། དེ་རྣམས་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན། བད་ཀན་ལས་གྱུར་བའི་སྐྲན་ལས་མྱུར་དུ་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །གོ་བྱེ་སྲང་གཉིས་དང་། རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་སྲང་རེ་རེ་དང་། ཆུ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ ལུས་པ་དང་།དེ་དང་མཉམ་པའི་མར་དང་། མར་དང་མཉམ་པའི་འོ་མ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ཟུར་པ་དང་། རྩལ་རུ་ཚ་དང་། ཧ་ཏི་པི་པི་ལིང་དང་། ར་སྣ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤུ་དག་དང་། པི་པི་ལིང་ དང་།དོང་གྲ་འདི་རྣམས་ཞོ་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་ཡང་བཀོལ་བའི་སྨན་མར་འདི་ནི་གོ་བྱེའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན། བད་ཀན་ལས་གྱུར་བའི་སྐྲན་འཇོམས་པའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་མཆེར་བ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། ལུད་ཕ་ དང་།དབུགས་མི་བདེ་བ་སེལ་ཏོ། །མར་དེ་ཟོས་པའི་འོག་ཏུ་བད་ཀན་གྱི་སྐྲན་ཅན་གྱི་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་དུགས་བྱའོ། །སྐྲན་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་དུགས་བྱས་ནས། གསོ་བ་གང་བྱས་ཀྱང་ངེས་པར་འགྲུབ་སྟེ་དུགས་མ་བྱས་ན་གསོ་དཀའ་འོ། ། ཐོག་མར་བད་ཀན་གྱི་སྐྲན་ལ་སྣུམ་ཆོས་དང་དུགས་བྱས་ཏེ་སྙི་བར་གྱུར་པ་དང་། མདོའི་གནས་ནས་བྱུང་བའི་བུམ་པའི་ཆ་སྤྱད་ཀྱིས་སྐྲན་ནང་ནས་དྲང་བའི་དཔྱད་བྱ་སྟེ། སྐྲན་གང་དུ་ཡོད་པའི་སར་རས་ཀྱིས་དཀྲིས་ལ། སྐྲན་གྱི་ཚོད་ཤེས་པའི་སྨན་པས་མཚོན་རྣོན་པོས རས་ཀྱི་སྟེང་ནས་རྨ་དྲལ་ལ་ཟིན་པ་དང་།ལྷམ་མཁན་གྱི་ཤིང་གི་ཆ་སྤྱད་དམ། ལྕགས་ལས་བྱས་པའམ། རའི་རྨིག་པའམ། མེ་ལོང་གང་ཡང་རུང་བས་བཙིར་ལ་ནང་གི་དྲི་མ་ཕྱིར་ཕྱུང་བ་དང་དག་པར་ཕྱི་བར་བྱའོ། །སྐྲན་དེ་སྙིང་ངམ་རྒྱུ་མའི་ཕྱོགས་གང་ན་ཡོད་ པའི་སར་དྲལ་བའི་དུས་སུ་མཚོན་གྱིས་མ་ཕོག་པར་བསྲུང་བར་བྱའོ།།ཏིལ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ཟར་མའི་ས་བོན་འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་རྨ་བྱུག་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་གྱི་རྨ་དེ་ལྕགས་ཀྱི་སྣོད་དྲོ་བ་ཙམ་དང་བསྲེས་ཏེ་དུགས་ བྱའོ།།བྱ་བའི་རིམ་པ་དེ་དག་གིས་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ནད་སྙི་བར་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྣུམ་བག་དང་ལྡན་པའི་ཁྲུས་དང་། རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་སྦྱར་བའི་འཇམ་རྩི་སྦྱར་རོ། །པི་པི་ལིང་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། རྒུན་འབྲུ་དང་། ཤ་མ་དུར་བྱིད་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་དང་། ཨེ་རཎྜའི་མར་དང་། རྩི་མར་བྲེ་རེ་རེ་དང་། འབྲུ་མར་གྱི་དྲུག་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ལ་མར་ལུས་པ་འདི་ནི། འདྲེས་པའི་སྨན་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་བཀྲུ་སྨན་དུ་བླུད་ན་སྐྲན་སེལ་བའི་མཆོག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤ་རྒྱས་པ་དང་། ཁོང་འབྲས་དང་། ཟུག་གཟེར་དང་། རླུང་ནད་རྣམས་ལ་བདུད་རྩི་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་ནི་ལི་ནིའི་སྨན་མར་གོང་དུ་བསྟན་པ་དེ་ལས་སྲང་གཉིས་གཉིས་ཙམ་བཏུང་བའམ། དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་འབྲས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་སུ་ཀུ་མར་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་མར་དང་། དམུ་རྫིང་གི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་སྨན་མར་གང་ཡང་རུང་བ་བཏུང་བར་བྱའོ།

或者，将十根药煎煮的汤汁与三种辛香料、炒焦大麦的灰、岩盐、欝金、岩盐、茴香子等，这些与酥油适量调配后服用，能迅速战胜由痰引起的瘤。
取二两牛膝，五种小根药各一两，与一百二十八两水煎煮至四分之一，与等量酥油，等量牛奶，及荜茇、欝金、岩盐、炒焦大麦灰、茴香、岩盐、荜拨、细辛、甘草、白芷、胡椒、独活等各二钱一同煎煮的药油，称为牛膝油。适量服用后，能最大程度消除由痰引起的瘤。同样也能治疗脾病、白浊病、胃病、咳嗽和呼吸不畅。
服用该酥油后，对于痰性瘤患者的全身要进行热敷。对所有瘤都要先进行油疗，之后热敷，这样任何治疗都一定会成功，如果不热敷则难以治愈。
首先对痰性瘤进行油疗和热敷使其软化，然后用经典中所说的瓶状器具从瘤内抽吸。在瘤所在处用布包裹，由了解瘤情况的医生用锋利的刀具隔着布划开伤口，然后用制鞋工具或铁制工具或山羊蹄或镜子任何一种挤压，将内部污物排出并清洗干净。
在划开瘤时，如果瘤在心脏或肠道附近，要注意避免刀具伤及这些部位。用芝麻、芥子、豌豆种子磨成的粉末涂抹伤口。然后用温热的铁器与痰性瘤的伤口接触进行热敷。
按照这些步骤，对已经软化的痰性瘤要进行含油沐浴，并配制十根药的软膏。胡椒、诃子、葡萄、沙摩都尔比德等类药物各一两，蓖麻油和药油各一升，六倍量的牛奶一同煎煮至只剩油分，这称为混合药油，用作导泻剂服用是消除瘤的最佳方法。同样对增生肉、腹内肿块、疼痛、风病等都如甘露一般有效。
或者服用前面所说的尼利尼药油两两，或者同样可以服用治疗腹内肿块章节中所说的苏库玛尔药油，以及治疗淋巴结肿大章节中所说的任何一种药油。

།ཡང་ན་དན་ཏི་དང་ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་དང་ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་དང་བསྐོལ་ཏེ། བརྒྱད་ཆ་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ལུས་པ་དང་། ཨ་རུ ར་མ་གཏོགས་པའི་ཚིགས་མ་བོར་ཏེ།ཁུ་བ་ཨ་རུ་ར་དང་བཅས་པའི་ནང་དུ་བུ་རམ་སྲང་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་དང་། ཏིལ་དང་དུར་བྱིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྲང་བཞི་བཞི་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒའི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མེ་མི་ཆེ་བ་དང་བསྐོལ་ཏེ། བཅུར་ འདོད་པ་ཙམ་གྱི་ལྡེ་གུར་གྱུར་པ་དང་ཕྱིར་ཕྱུང་ལ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་སྲང་བཞི་དང་།དྲི་སྣ་བཞིའི་ཕྱེ་མ་སྲང་རེ་རེ་བཏགས་པ་ལས། ཨ་རུ་རའི་འབྲུ་རེ་རེ་དང་བཅས་པའི་ལྡེ་གུ་སྲང་རེ་ཟོས་ན་ཁོང་སྣུམ་ཞིང་། ནད་མེད་ལ་བདེ་བར་བྲེ་རེ་རེ་ཙམ་འཁྲུ་སྟེ། དེ་ཡང་སྐྲན་དང་། སྙིང་ ནད་དང་།གཞང་འབྲུམ་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། ལྟོ་སྦོས་པ་དང་། བཅོས་པའི་དུག་དང་། མཛེ་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། ཨུད་ཀླེ་ཤའི་ནད་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། ཕོ་བ་ན་བ་དང་། རིམས་མི་བཟད་པ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། མིག་སེར་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་ དེ།འདི་ནི་དན་ཏི་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཨ་རུ་རའི་ལྡེ་གུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་པུ་དཤྐ་རིའི་ཆུ་འོ་མའི་ནང་དུ་དུར་བྱིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཅུག་ལ་བྲན་ཏེ། མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཞོ་གཉིས་དང་། ལྡེ་གུར་བྱས་པ་བྱིན་ལ་བཀྲུ་སྨན་འཇམ་པོ་བྱའོ། །རུ་རྟ་དང་། དུར་བྱིད་དང་། དན་ད་དང་། ཨ་རུ་ར་ དང་།ཡ་བཀྵ་ར་དང་། གུ་གུལ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་ལྷན་ཅིག་གམ་ཡང་ན་གུ་གུལ་ཉི་ཚེ་བ་གཅིན་དང་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་ཆོ་ག་གྲུབ་པའི་ནང་ནས་བཤད་པའི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ལ་སྦྱར་རོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ རྩ་བ་ཟུག་པ་དང་།རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། སྲ་བ་དང་། ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། སྦོ་བ་དང་། ཕྱིར་སྦོ་བ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཐལ་སྨན་གྱི་ཨ་རི་རྟ་དང་། མེ་ལས་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ནད་ལ་ནི་གཞང་འབྲུམ་དང་། རྡེའུ་དང་། ཕོ་བ་གསོ་བའི་ནང་དུ་བཤད་པའི་ཐལ་སྨན་རྣམས་ སྦྱར་ཏེ།ཞག་གཅིག་གམ་གཉིས་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ངལ་གསོ་ཞིང་སྦྱར་རོ། །སྨན་པས་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་ནད་ཟད་པར་བྱ་བའི་རིམ་པ་ལ་འབད་དོ། །ཡང་ན་ཐང་ཤིང་དང་། ཤམ་དུར་བྱིད་དང་། དན་ད་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཚ་བ་རྣམ་ལྔ་དང་། སྭ་ཙི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་བའི་ཐལ་བ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པ་ཐ་དང་། ཟི་ར་ནག་པོ་དང་། རུ་རྟ་དང་། སརྞ་སུ་གན་དྷ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་ལྔ་སྲང་རེ་རེ་དང་། ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་ཞག་དང་། ཞོ་དང་མར་དང་དེ་དག ལེགས་པར་སྦྲུས་ལ་རྫ་མ་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་བསྲེགས་ལ་དུད་པ་མ་ཤོར་བར་བྱ་སྟེ།རྫ་མ་དམར་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཕྱུང་ལ་དེའི་ཐལ་བ་འོ་མ་དང་མར་དང་། དར་བ་དང་ཆང་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། རན་པར་འཐུངས་ན་སྐྲན་དང་། རླུང་ལས་གྱུར་ པའི་རྟུག་པ་འགགས་པ་དང་།རླིག་རླུགས་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྲིན་བུ་དང་། བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་གདོན་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་མངལ་ནད་དང་། ཁུ་ཆུ་ལས་གྱུར་པའི་རྡེའུའི་ནད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བྱི་བ་དང་། སྦྲུལ་ལ་སོགས་པའི་ དུག་དང་།དེ་རྣམས་ཐལ་སྨན་འདིས་ཞི་བར་བྱེད་དོ།

或者丹提和吉达嘎和诃子，这些各二十五两和水五百一十二两一起煮，剩余八分之一即六十四两，除了诃子以外的渣滓弃去，在含有诃子的汁液中加入糖二十五两，芝麻和独蒜的粉末各四两，胡椒和荜茇的粉末各二钱，这些一起用小火煮，成为稠度适中的膏后取出冷却，其中加入蜂蜜四两，四种香料的粉末各一两研磨后，配以诃子果实制成的每两膏剂，服用后能润肠，无病者舒适地排便约一升，且能消除瘤、心病、痔疮、浮肿、腹胀、人为中毒、麻风、淋病、乌德克勒夏病、食欲不振、脾病、胃病、剧烈发热、白癞、黄疸等，这就是丹提、吉达嘎和诃子膏。
或者在布德卡日的乳汁中加入独蒜粉末调和，制成酥油和蜂蜜二钱的膏剂后服用，作为温和泻药。
茹达和独蒜和丹达和诃子和亚巴克夏日和安息香，这些粉末与牛尿一起，或者单独将安息香与牛尿一起饮用。或者如仪轨成就中所说的猛烈泻药，用于治疗痰症引起的瘤。
痰症引起的瘤扎根且广大、坚硬、无感觉、肿胀、外凸等这些症状，应以阿日达灰药和火疗。对于痰症引起的瘤病，应使用治疗痔疮、结石和胃病章节中所说的灰药，间隔一两三天休息后使用。医生应致力于根据身体状况和病情消除的程度来治疗。
或者檀香和山独蒜和丹达和布切谢和五辛香和索齐嘎的灰和炒麦的灰和三果和帕塔和黑孜然和茹达和萨纳苏甘达，这些各半两，五种盐各一两，细细研磨成粉与芝麻油、油脂、酸奶和酥油充分搅拌，放入密封的陶罐中焙烧不使烟散出，等到陶罐变红时取出，其灰与牛奶、酥油、酸奶清或酒等任何一种调和，适量饮用可以治愈瘤、风引起的大便阻塞、疝气、痔疮、淋病、胃病、虫病、遗忘鬼、癫狂、子宫病、精液引起的结石病，同样也能平息鼠、蛇等毒。

།བད་ཀན་ནི་མངར་བ་དང་། སྣུམ་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལ་ནི་ཤ་ཁུ་དང་། མར་དང་འོ་མར་བཅས་པའི་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་བཏང་ན། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ཁོང་པར་དུམ་བུ་དུམ་བུར་བཅད་ནས་འབྱུང་བར་ བྱེད་དོ།།ཆང་དང་སྣུམ་ཡུན་རིང་དུ་བསྟེན་པས་མེའི་དྲོད་ཆུང་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས་པ་ལ་ནི་ཨ་ས་བ་དང་། ཨ་རི་སྟའི་ཆང་ལེགས་པར་སྨིན་པར་སྦྱར་ཏེ་རྒྱུན་སྲང་གི་ལམ་དག་པར་བྱའོ། །འབྲས་དམར་པོ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་དང་། འབྲས་དྲུག་ཅུ་རྙིང་པ་དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། སྲོག་ཆགས་ཐང་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤ་དང་། པུ་ཏི་ཀ་རཉྫ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཨ་ག་ནི་མན་ཐ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། པརྞ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་མྱུ་གུ་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། བིལ་བ་གཞོན་ནུ་དང་། ལ་ཕུག་སྐམ་པོ་གཞོན་ནུ་དང་། ཁ་ལུང་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། སྟར་བུ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། དར་བ་དང་། མར་དང་། ཏིལ་མར་དང་། འདི་རྣམས་དང་ཅི་ལྟར་འཚམ་པ་བཞིན་དུ་ཁ་ཟས་སྦྱར་རོ། །བཏུང་བར་ནི་ཆང་གི་དངས་མ་དང་། འབྲས་ཀྱི་རང་སྐྱུར་དང་། ཞོག་ཆུ་དང་དར་བ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ནང་དུ་ལ་ལ་ཕུད་དང་ལན་ཚྭའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པའམ། ཡང་ན་རྩ་བ་ལྔ་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འམ། ཡང་ན་རྒུན་ཆང་རྙིང་པ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། གོ་སྙོད་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆང་ངམ་ཆང་གི་སྙིགས་མ་དང་བསྲེས་ཏེ་འཐུངས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་མྱུར་དུ་སེལ་ཏོ། །གལ་ཏེ་སློན་དང་། སྨྱུང་བ་དང་། དུགས་དང་སྨན་མར་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་། འཇམ་རྩི་དང་། ཐལ་སྨན་དང་། ཨ་ས་བ་དང་། ཨ་བཱི་སྟའི་ཆང་དང་། རི་ལུ་དང་ཕན་པའི་ཟས་རྣམས་བསྟེན་ཀྱང་མ་ཞི་སྟེ། བད་ཀན་གྱི་སྐྲན་གཏིང་ཟུག་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་ནི་ཁྲག་དབྱུང་ཞིང་ལྕགས་ལ་སོགས་པས་བསྲེག་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་སྨན་པས་སྐྲན་གྱི་སྟེང་རས་ཀྱིས་དཀྲིས་ལ། རས་ཀྱི སྟེང་ནས་མི་དྲག་པས་མནན་ཏེ།སྐྲན་གྱི་ཐན་འཁོར་ཀུན་ཏུ་ལྡེ་གུ་འམ། ལྕགས་བསྲེགས་པའམ། གཙུབ་ཤིང་བསྲུབས་པའི་མདག་མ་འམ། ཏིན་ཏུ་ཀའི་མདག་མ་གང་ཡང་རུང་བས་བསྲེག་གོ། །ལྟེ་བ་དང་། ཆུ་སོ་དང་། རྒྱུ་མ་དང་། སྙིང་དང་། ལྟེ་བའི་འོག་ གི་སྤུ་འདི་རྣམས་སུ་མེས་སྲེག་པ་སྤང་ངོ་།།དེ་ནས་བསིལ་བ་དང་། བསྐ་བ་དང་། མངར་བའི་སྨན་གྱིས་མེའི་སྟོབས་ཞི་བར་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །མ་ཞུ་བ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ལ་ནི་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པ་མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པའི་ཆོ་ག་བྱ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་ སྨྱུང་བ་བྱས་ན་ཕན་ནོ།།འདྲེས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ལ་ནི་དུས་ཤེས་པའི་སྨན་པས་རང་རང་གི་གསོ་བ་བཞིན་དུ་གསོའོ། །བུད་མེད་ཀྱི་ཁྲག་སྐྲན་ལ་ནི་བུ་བཙས་པའི་འོག་ཏུ་སྣུམ་ཆོས་དང་དུགས་བྱས་ལ་སྣུམ་ཆོས་དང་བཅས་པའི་བཀྲུ་སྨན་བྱའོ། །བཏུང་བར་ནི་ ཏིལ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བུ་རམ་དང་མར་དང་ཚ་བ་གསུམ་དང་།ག་བྲའི་རྩ་བའི་ཕྱེ་མ་དང་ལྡན་པར་བྱས་པ་བྱིན་ཏེ། བུད་མེད་ཟླ་མཚན་ཉམས་པ་ལ་སྦྱར་རོ། །ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་པི་པི་ལིང་དང་། ཀ་རཉྫའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཐང་ཤིང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་བསྐོལ་ བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན།བུད་མེད་ཀྱི་ཁྲག་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཤིང་པ་ལ་ཤ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་དང་ཆུ་དང་བསྲེས་པ་བཙགས་པའི་ཁུ་བ་སྲང་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་དང་། ཏིལ་མར་དང་མར་སྲང་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་བརྒྱད་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་ པ་དང་།དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་སྐྲན་སྙི་ཞིང་ལྷོད་པར་འགྱུར་རོ།

痰病的本性是甜和油腻，对此如果服用肉汤、酥油和牛奶调配的强烈碱性药物，则能使痰病引起的瘤块在腹内切成碎块而排出。
长期饮酒和食用油腻导致消化之火微弱和食欲不振者，应当配制充分发酵的阿萨瓦酒和阿里斯塔酒，使其通过消化道。
红稻等稻谷、陈旧的六十稻、豆类、陆生动物肉、普提卡兰加、吉达拉、阿格尼曼塔、萝卜、帕尔纳等的嫩芽，以及西格如、幼嫩的木苹果、幼嫩的干萝卜、卡隆、阿魏、星布、炒麦灰、芝麻籽、三辛香、酸奶清、酥油、芝麻油，这些要按照适量配制食物。
饮品方面，可以在酒清、米酒、土豆水、酸奶清任何一种中加入萝卜和盐粉，或者煮五根药的汁液，或者陈年葡萄酒。
或者将胡椒、胡椒根、枳实、高良姜、荜茇这些药物的粉末与酒或酒渣混合饮用，能迅速消除痰病引起的瘤块。
如果使用油炸、禁食、热敷、药油、泻药、软膏、碱性药、阿萨瓦酒、阿里斯塔酒、丸剂和有益的食物等治疗后仍未平息，痰病的瘤块深深扎根时，应当放血并用铁等进行灼烧。
然后医生用布包裹瘤块上方，从布上面轻轻按压，在瘤块周围涂抹软膏，或用烧热的铁器，或用摩擦木棒产生的炭火，或用帝努卡的炭火任何一种进行灼烧。
应当避免在肚脐、小便处、肠、心脏、肚脐以下的毛发这些部位用火灼烧。
然后用清凉、涩和甜的药物平息火力，之后进行伤口治疗。
对于消化不良引起的瘤块，应当进行汤类等增强消化之火的治疗，特别是禁食会有帮助。
对于混合性瘤块，明智的医生应当按照各自的治疗方法进行治疗。
对于女性血瘤，产后应当进行油疗和热敷，然后进行含油的泻药治疗。
饮品方面，应当在煮芝麻的汁液中加入糖蜜、酥油、三辛香、甘草根粉调配后服用，用于女性月经失调。
甘草根、胡椒、卡兰加树皮、胡椒根、桂皮这些药物的粉末放入煮芝麻的汁液中服用，能消除女性血瘤。
或者将帕拉夏树烧成的灰与水混合过滤后的汁液二百五十六两，与各二十八两的芝麻油和酥油一起煮至只剩酥油，适量饮用能使瘤块变软松弛。

།དེས་ཀྱང་ལྷོད་པ་འམ་སྙི་བར་མ་གྱུར་ན། ཏིལ་ཆུ་ཐགས་སུ་བྱས་པ་འམ། ཡང་ན་ཤྲི་ཁཎྜ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ཐལ་སྨན་སྦྱར་ཏེ་མོ་མཚན་ནས་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་། །ཡང་ན་ནས་ཚིག་འཁུས་ པའི་ཐལ་བ་དང་།ཤྲི་ཁཎྜ་གཉིས་ཉ་ཕྲུག་གི་ཤ་བརྡུངས་པའི་ནང་དུ་བརྔོས་ཏེ། མོ་མཚན་ནས་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་། །ཡང་ན་ཕག་རྒོད་དང་། ཉའི་མཁྲིས་པ་རས་མ་ལ་ལེགས་པར་བསྒོས་ཏེ་བསྒྲིལ་ལ་མོ་མཚན་ནས་ཡར་གཞུག་གོ། །མངལ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བུ་རམ་དང་ ཐལ་སྨན་དང་།ཕབས་སུ་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་། །ཁྲག་མཁྲིས་ལ་ཕན་པའི་ཨུཏྤ་ལའི་སྡོང་བུ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་སྨན་སྦྲང་རྩི་དང་མར་དུ་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་སྦྱིན་ནོ། །བུད་མེད་ཁྲག་སྐྲན་ཅན་ལ་ནི་སྒོག་སྐྱ་དང་ཆང་ལེགས་པར་སྨིན་པ་དང་ཉ་ཤ་རྣམས་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་རྩ་བ་བཅུ་ པ་དང་འོ་མ་དང་ཐལ་སྨན་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ངོ་།།ཆོ་གའི་རིམ་པ་དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་ཁྲག་སྐྲན་དེ་མ་བྱུང་ན་དྲལ་བའི་ཆོ་ག་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །དེ་ནས་བུད་མེད་དེའི་ལུས་ལ་མར་དང་ཏིལ་མར་བསྲེས་པས་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ལ་ཁྲག་ཤས་ཆེར་འབྱུང་ན་གཅད་ པར་བྱ་སྟེ།ཁ་ཟས་ནི་ཤ་ཁུ་དང་བཅས་པའི་འབྲས་ཆན་དང་དེ་བཞིན་དུ་བཏུང་བར་ཡང་ཆང་སར་པ་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་ཁྲག་མང་དུ་བྱུང་ན་ཁྲག་མཁྲིས་ཀྱི་གསོ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །རླུང་གི་ནད་བྱུང་བ་ན་ནི་རླུང་ནད་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱའོ། །ལྟོ་སྦོ་བ་ལ་ སོགས་པ་དང་།རླུང་གིས་ཕྱི་ས་འགགས་པ་དང་། རླུང་ནད་མ་ཞུ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་གང་ཡང་རུང་བ་བྱུང་ན། སོ་སོའི་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱའོ། །སྐྲན་གསོ་བའི་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་དམུ་རྫིང་གསོ་བའི་ལེའུ་ བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དམུ་རྫིང་ནི་ཉེས་པ་ཤས་ཆེར་བསྩགས་ཏེ། རྒྱུ་སྲང་རྣམས་འགགས་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ལ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ། །དམུ་རྫིང་ཅན་གྱི་ནད་པ་ལ་བཏུང་བར་ནི་ཉིན་མཚན་དུ་ཨེ་རཎྜའི་མར་བ་གཅིན་ནམ་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ བཏུང་བ་འམ་ཡང་ན་བ་གཅིན་ནམ་མ་ཧེའི་གཅིན་ཉི་ཚེ་ཟླ་བ་གཅིག་གམ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་སྦྱིན་ནོ།།ལུས་ཉམས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བ་དང་རྔ་མོའི་འོ་མ་ཉི་ཚེ་ཟླ་བ་གཅིག་གམ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་བླུད་དོ། །ཁྱད་པར་དུ་ལུས་ཚ་བ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བས་ཉམ་ཐག་པ་ དང་།སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་ལ་ཡང་རྔ་མོའི་འོ་མ་སྦྱར་རོ། །རྩུབ་ཅིང་རླུང་ཤས་ཆེར་གཡོ་བ་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིང་གི་ནད་དག་པར་འདོད་ན་ནི། སྨན་མར་དམུ་རྫིང་འཇོམས་པ་གང་ཡང་རུང་བས་སྣུམ་ཆོས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྨན་མར་སྲང་ དྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྩ་བ་བཅུ་པ་བསྐོལ་བའི་ཆུ་དང་ཞོ་ག་ཆུ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་བརྒྱད་དང་བསྐོལ་བ་བླུད་དོ།།ཡང་ན་དོང་གྲ་སྲང་གསུམ་དང་མར་དང་ཏིལ་མར་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཞོ་ག་ཆུ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་དང་དེ་ལས་རན་ པར་འཐུངས་ན་དམུ་རྫིང་གི་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་ཏེ།ཁྱད་པར་དུ་ཡང་བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིང་འཇོམས་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། མར་དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཆུ་དང་ཆུའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་བ་གཅིན་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་སྲང་ གཅིག་གི་ཕྱེ་མ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་དང་།ཐལ་སྨན་དང་ལྷན་ཅིག་དམུ་རྫིང་ཅན་གྱི་ནད་པ་ལ་བླུད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ནི་ནས་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། རྩ་བ་བཅུ་པ་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཆང་དང་། རང་སྐྱུར་དང་། མར་དང་བསྲེས་ ཏེ་ཡང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་བླུད་དོ།

如果这样还是没有变软或松弛，就用芝麻水调制，或者用檀香和碱性药物调制后从阴道冲洗。或者用炒焦的大麦灰和檀香两味，与捣碎的小鱼肉一起煮熟，从阴道冲洗。或者用野猪和鱼的胆汁浸透布条后卷起来，从阴道向上插入。为了清洁子宫，用糖、碱性药物和酵母调制后使用。
对血胆有效的蓝莲茎灰与蜂蜜和酥油调制成膏剂服用。对患有血瘤的妇女，将大蒜和充分发酵的酒与鱼肉调制。或者用十根药和牛奶、碱性药物、牛尿调制成软膏从下部施用。
按照这样的治疗程序做了之后，如果血瘤仍未消除，可以采用切开的方法来治疗。然后用酥油和芝麻油混合物涂抹该妇女的身体，如果出血过多就要止血。饮食方面给予带肉汤的米饭，同样饮品也给予新酿造的酒。
这样做之后如果仍然大量出血，就按照治疗血胆的方法来治疗。如果出现风病，就要采用所有治疗风病的方法。如果出现腹胀等症状，以及因风导致的大便阻塞，或者因风引起的消化不良等任何疾病，都要采用各自相应的治疗方法。
第十四章治疗肿瘤完。
下面讲解治疗水肿的章节。水肿是由于体内病素积聚过多，导致经脉阻塞而产生的，因此对此病要反复使用泻药。对水肿病人，日夜饮用蓖麻油配牛尿或牛奶，或者单独饮用牛尿或水牛尿，持续一个月或两个月。
为了增强和壮大身体，单独饮用牛奶和母驴奶一个月或两个月。特别是对于身体发热、被腹胀折磨、极度口渴、被昏厥压倒的病人也要使用母驴奶。
如果想要清除由粗糙和风大量扰动引起的水肿病，就要用任何一种能够克制水肿的药油进行油疗。名为六两药油的方剂，用十根药煮水和乳清水各一百二十八两煮制后服用。
或者用独活三两与酥油和芝麻油十六两，同样与一百二十八两乳清水煮制，等油剩余后适量饮用，能够克制一切水肿病，特别是最能克制由痰和风引起的水肿。
三十二两酥油，四倍于酥油的水，两倍于水量的牛尿，一两枳椒粉末煮制，等油剩余后与碱性药物一起给水肿病人服用。或者用大麦、枣、豆类、十根药按方法煮汁，与酒、发酵物、酥油混合后再煮，等油剩余后服用。

།མར་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་གིས་ཁོང་སྣུམ་ཞིང་ལུས་ཀྱི་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་ལ། རླུང་ཞི་ཞིང་ནད་རང་གི་གནས་ལས་བསྐྱོད་པ་དང་། ཆོ་ག་གྲུབ་པ་ལས་འབྱུང་བའི་བཀྲུ་སྨན་བྱའོ། །པ་ཏོ་ལའི་རྩ་བ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་བྱི་དང་ག་དང་། འདི་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་། ཀ་པི་ལྱ་ཞོ་བཞི་བཞི་དང་། ནི་ལི་ནི་ཞོ་དྲུག་དང་། ཏྲི་བི་ཙ་ཞོ་བརྒྱད་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་གཅིན་དང་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་བླུད་དོ། །དེས་ལེགས་པར་འཁྲུས་པ་དང་། ཐུག་པ་དང་། སྲོག་ཆགས ཐང་ལ་གནས་པའི་ཤ་ཁུ་སྦྱིན་ནོ།།དེ་ནས་ཞག་དྲུག་གི་བར་དུ་འོ་མ་ཚ་བ་གསུམ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བ་བླུད་དོ། །ཕྱེ་མའི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱས་ན་དམུ་རྫིང་ཐམས་ཅད་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་བི་ཤ་ལ་དང་། ཤང་གི་ནི་དང་། དན་ཏི་དང་། སེང་ཕྲོམ་གྱི་ཤུན་ ལྤགས་དང་།ཤུ་དག་དང་འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཀར་ཀ་ན་དུ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཁུ་བ་བ་གཅིན་དང་སྦྲང་ཆང་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་བཀྲུ་སྨན་གྱི་དོན་དུ་གཏང་ངོ་། །ལ་ལ་ཕུད་དང་། སྤ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། འུ་སུ་དང་། ཤ་ཏ་པུཥྤ་དང་། ཟི་ར་ནག་པོ་དང་། ཀ་ར་བཱི་ར་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཨ་ཛ་གནྡྷ་དང་། ཟུར་པ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཟི་ར་དང་ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཁྲོན་བུ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཐལ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། མ་ནུ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་ལྔ་དང་། ཕྱི དང་ག་དང་།འདི་རྣམས་ཆ་སྙོམས་པ་དང་། དན་ཏི་ཆ་གསུམ་དང་། དྲི་བིད་ཏ་དང་། བི་ཤ་ལ་ཆ་གཉིས་དང་། ས་ཏ་ལ་ཆ་བཞི་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ནི་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་ཕྱེ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་བསྟེན་ན་ཁྱབ་འཇུག་གིས་ལྷ་མ་ཡིན་བཅོམ་པ་བཞིན་དུ་ནད་ཀྱི་ཚོགས་ དུ་མས་བཏབ་པའི་ནད་མི་འཕེལ་ཞིང་སེལ་བར་བྱེད་དོ།།དམུ་ཆུ་ལ་ནི་དར་བ་ལས་གཏང་ངོ་། །རླུང་གིས་ལྟོ་སྦོ་བ་ལ་ནི་ཆང་ལས་གཏང་ངོ་། །རླུང་ནད་ལ་ནི་ཆང་བཀྲུས་པ་ལས་གཏང་ངོ་། །ཕྱིས་འགགས་པ་ལ་ནི་ཞོ་ག་ཆུ་ལས་གཏང་ངོ་། །གཞང་འབྲུམ་ལ་ནི་སེའུ་འབྲུའི་ ཁུ་བ་ལས་གཏང་ངོ་།།མཁྲེགས་པ་ལ་ནི་ད་ཏྲིག་གི་ཁུ་བ་ལས་གཏང་ངོ་། །མ་ཞུ་བ་ལ་ནི་ཆུ་དྲོན་པོ་ལས་བཏང་སྟེ། འདིས་མཚན་བར་རྡོལ་བ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐེ་འགགས་པ་དང་། སྙིང་ནད་ དང་།ཕོ་བའི་ནད་དང་། མཛེ་དང་། ཕོ་བ་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། རིམས་དང་། མཆེ་བའི་དུག་དང་། རྩ་བའི་དུག་དང་། དུག་སྦྱར་མ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །རང་གི་ཉམས་སྟོབས་དང་སྦྱར་ཏེ། སྔར་སྣུམ་བག་གིས་བརྟས་ལ་དེ་ནས་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ། །སྤ་མའི་ འབྲས་བུ་དང་།ཁྲོན་བུ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ནི་ལི་ནི་དང་། ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་། ཏ་ལ་དུར་བྱིད་དང་། ཤུ་དག་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཕྱེ་མར་བྱས་ཏེ། སེའུ་འབྲུའི་ཁུ་བ་འམ། འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཁུ་བ་འམ། ཤ་ ཁུ་འམ་བ་གཅིན་ནམ།ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་ལས་གཏང་བ་འདི་ནི་སྐྲན་ཐམས་ཅད་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། དམུ་རྫིང་ཐམས་ཅད་དང་། ཤ་བཀྲ་དང་། མཛེ་དང་། ལྷོག་པ་དང་། ཕོ་བའི་དྲོད་མ་སྙོམས་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། མིག་སེར་དང་། ལྗང་ཁུ་ཁ་དང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་རྣམས་ལ་ཕན་ཏེ། བཀྲུ་སྨན་འདི་རྣམས་ཀྱིས་མྱུར་དུ་སོས་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་སྤ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཞེས་བྱའོ།

这些油的配方能使身体滋润，增强体力，平息风气，使病从原处移动，并按照仪轨完成泻药治疗。
取波托罗根、三果、酸枣、毕达嘎各二两，卡皮利亚各四两，尼利尼六两，特里维查八两，将这些研成粉末，与牛尿调配成泻药服用。
泻下后，给予汤和陆地动物的肉汤。
然后连续六天服用与三辛香适当煮过的热牛奶。
反复使用这些粉末配方可以消除所有水肿。
或者取毕沙拉、尚吉尼、丹提、芦荟皮、白芷等研成粉末，与卡尔卡纳杜、葡萄、枣子等的汁液，配合牛尿或蜂蜜酒任选其一作为泻药使用。
取拉拉普德、诃子果、乌苏、百花、黑孜然、夹罗毗罗、胡椒根、阿扎甘达、祖巴、白芷、孜然、三辛香、昆布、三果、两种灰、曼努、茹达、五种盐、毕达嘎等量，丹提三份，德里毗达、毕沙拉二份，萨达拉四份，将这些研成粉末，称为'无爱子粉'。服用此药如同毗湿奴降伏阿修罗一样，能防止并消除多种疾病的侵扰。
对于水肿用酸奶调服。
对于风引起的腹胀用酒调服。
对于风病用过滤的酒调服。
对于便秘用酸奶清水调服。
对于痔疮用阿魏汁调服。
对于硬结用达特里格汁调服。
对于消化不良用温水调服。这能治疗阴部溃疡、癫痫病、咳嗽、呼吸困难、喉咙堵塞、心病、胃病、麻风、胃寒、发热、毒牙、根毒和合成毒。
根据个人体力调配，先用油脂调养后再服用泻药。
取诃子果、昆布、三果、普切谢尔、尼利尼、狗舌、达拉杜尔吉德、白芷、岩盐、黑盐、胡椒等研成粉末，用阿魏汁或三果汁或肉汤或牛尿或温水调服，这能治疗所有肿瘤、脾病、所有水肿、白癜风、麻风、淋巴结肿大、消化不均、咳嗽、痔疮、癫痫、黄疸、绿疸、风病、胆病和痰病，这些泻药能快速治愈疾病，这就是诃子等粉末。

།ནི་ལི་ནི་དང་། ལྕང་མ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་ལྔ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན། དམུ་རྫིང་དང་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དང་ཡང་དུ་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བའི་བར་དུ་ཉམས་སྟོབས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གོང་མ་ལྟར་རྔ་མོ་འམ། བ་འམ། རའི་འོ་མ་གཏང་ངོ་། །དམུ རྫིང་གི་ནད་ཚབས་ཆེ་བ་ལ་ནི་སྣུམ་དང་བཅས་པའི་བཀྲུ་སྨན་མྱུར་དུ་བཏང་སྟེ།ཉམ་ཆུང་བ་ལ་ནི་མི་བསྡད་དོ། །མར་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་དུ་ཨ་རུ་ར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བཏགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་མེ་ལ་བཞུས་པ་དང་། ཁ་གཟར་གྱིས་དཀྲུག་ཅིང་ནས་ཀྱི་སྦུན་ པའི་ནང་དུ་ཟླ་བ་གཅིག་བཞག་ལ།དེ་ནས་ཕྱུང་ལ་ཡང་བཞུས་ཏེ་ཡང་ཨ་རུ་ར་བསྐོལ་བའི་ཆུ་དང་། ཞོ་སྐྱུར་བོ་དང་ལྡན་པར་བསྐོལ་ཏེ། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་དམུ་རྫིང་དང་། སྦྱར་བའི་དུག་དང་། གཏུན་ལྟ་བུའི་ནད་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། སྐྲན་དང་། ཁོང་འབྲས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མཛེ་དང་སྨྱོ་བྱེད་དང་། བརྗེད་བྱེད་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་བའི་འོ་མ་དང་། ཤྲི་ཁཎྜ་དང་བཅས་པར་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་ལ། ཁ་གཟར་གྱིས་དཀྲུགས་ཏེ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་མར་དང་ཤྲི་ཁཎྜ་ཡང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་བཅས་པར་འཐུངས་ན་ཕན་ཡོན་གོང མ་དང་འདྲའོ།།ཡང་ན་འོ་མ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་དང་། ཤྲཱི་ཁཎྜའི་འོ་མ་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་ལྷན་ཅིག་མནན་ཏེ། ཞོར་སྨིན་པ་དང་བསྲུབས་པའི་མར་དང་། ཏྲི་བི་ཙ་བཅུག་པ་ལ་ཡང་བསྐོལ་ཏེ་འཐུངས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མར་བྲེ་གང་དང་། མར་ གྱི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་།སུ་དྷ་ཀྵི་ར་སྲང་གཅིག་དང་། དུར་བྱིད་སྲང་དྲུག་དང་། གོང་གི་ཕྱེ་མ་དང་འདི་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བླུད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཐུག་པ་དང་། ཁུ་བཅུད་མངར་པོ་དང་འོ་མ་བཏུང་ངོ་། །མར་ཁོད་པར་ཞུ་སྟེ་འཁྲུས་པ་དང་། བཅའ་སྒ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོན་པོ་བླུད་དོ། །དེ་ནས་ཐུག་པ་དང་། རྒྱ་སྲན་གྱི་ཡུ་ཤ་ཡང་རིམ་པས་བླུད་དོ། །དེ་ལྟར་ཁོང་པ་རྩུབ་པར་གྱུར་པ་དང་། ཞག་གསུམ་གྱི་བར་དུ་གོང་མའི་མར་དང་ལྷན་ཅིག་ཟས་སྦྱིན་ནོ། །གོང་མའི་རིམ་པ་དེ་ལྟར་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྨན་མར་བཏུང ངོ་།།སྨན་མར་གྱི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་སྨན་པ་མཁས་པས་ཚུལ་བཞིན་བྱས་ན། སྐྲན་རྣམས་དང་། སྦྱར་བའི་དུག་རྣམས་དང་། དམུ་རྫིང་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་སྨན་པི་ལུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན། ལྟོ་སྦོ་ཞིང་ཟུག་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། ། ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་གྱི་སྨན་མར་རམ། ནི་ལི་ནིའི་སྨན་མར་རམ། འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་མར་གང་ཡང་རུང་བ་བླུད་དོ། །བཀྲུ་སྨན་དེ་དག་གིས་ནད་གཞི་དང་བྲལ་བ་དང་། ཐུག་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་ཆན་ལ་སོགས་པ་ཡང་བ་རན་པར་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་ཟིན་པར་བྱའོ། །ཉེས བའི་ལྷག་མ་ཅུང་ཞིག་ལུས་པ་ལྟ་ན། རུ་ར་རྡོག་མ་སྟོང་པ་གཅིན་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའ་སྟེ། བཏུང་བ་ནི་འོ་མ་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་རྡོག་མ་སྟོང་ཤྲི་ཁཎྜའི་འོ་མའམ། ཆུ་དང་སྤངས་ཏེ་ཟོས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་འོ་མ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་བསྐྱེད་ པའི་ཆོ་ག་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་ཟོས་ན་དེའི་འོག་ཏུ་འོ་མ་བཏུང་བའམ།ཡང་ན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་བྲག་ཞུན་ཟོས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་འོ་མ་བཏུང་བའམ། ཡང་ན་གུ་གུལ་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དུ་སྨོས་པ་ལྟར་ཟོས་ལ། འོ་མ་བཏུང་བའམ། ཡང་ ན་འོ་མ་དང་སྒེའུ་གཤེར་གྱི་ཁུ་བ་ཆ་སྙོམས་པ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ།

尼利尼和柳树和三辛香和炒麦子的灰和五种盐和土茴香，这些药物的粉末与酥油调和后服用，能治疗痰瘤和肿瘤。如此反复服用泻药期间，为了增强体力，如前所述可以服用母骆驼或牛或羊的乳汁。对于严重的痰瘤病，应当迅速服用含油的泻药，对于体弱者则不宜。
在一百二十八两酥油中加入三十二两诃子粉末一起熬化，用勺子搅拌后放入麦壳中存放一个月，然后取出再次熬化，再加入诃子煮汤和酸酪一起煮，适量饮用可以治疗痰瘤、配制的毒、杵状病、腹胀、肿瘤、腹内疮，同样也能降伏麻风病、癫狂病和健忘症。
或者与牛奶和希坎达一起煮沸后冷却，用勺子搅拌，饮用其中产生的酥油和希坎达煮汤，功效如前。或者将五百一十二两牛奶和十六两希坎达乳汁一起压榨，待发酵后搅拌成酥油，加入特里维查再煮沸饮用，功效如前。
同样，一升酥油和八倍量的牛奶，以及一两苏达克希拉和六两土茴香，与上述粉末一起煮沸，留下纯酥油服用。之后饮用粥和甜汤汁及牛奶。当酥油温热融化排出后，服用温热的藿香煮汤。然后依次服用粥和豆汤。
如此腹部变得粗糙时，连续三天与前述酥油一起进食。按照前述次序反复饮用药用酥油。这些药用酥油配方如果由明医如法配制，能平息肿瘤、配制的毒和痰瘤。
或者服用毕露粉末与酥油煮沸，对腹胀疼痛有效。或者服用白芷药油或尼利尼药油或称为混合的药油中任何一种。用这些泻药去除病根后，应当适量食用粥等米饭等轻淡食物。
如果还有少许病邪残余，应与尿液一起食用一千颗空心诃子，饮料则配以牛奶。或者食用一千颗胡椒与希坎达乳汁或水调和，之后饮用牛奶。或者食用在精华摄取章节中所说的胡椒增长法，之后饮用牛奶，或者食用精华摄取章节中所说的石蜜，之后饮用牛奶，或者如精华摄取中所说般食用安息香，饮用牛奶，或者饮用等量的牛奶和葛根汁液都有效。

།ཡང་ན་དམུ་རྫིང་གི་ནད་ལྷག་མ་ལུས་པ་ལ་ནི་ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཐང་ཤིང་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་འོ་མ་སྦྱར་བ་བཏུང་བའམ། དེ་བཞིན་དུ་བཟས་གཞན་མི་ཟ་བར་ཧ་ཏི་པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་ཟླ་ བ་གཅིག་བཏུང་ངོ་།།ཡང་ན་བྱི་དང་ག་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། དན་ཏི་དང་། དབྱི་མོ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་འདི་རྣམས་བཏགས་ཏེ་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་ཞོ་གཉིས་ཙམ་འཐུངས་ན་དམུ་རྫིང་ཚབས་ཆེ་བ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །ཁ་ཟས་ནི་འོ་མའམ། སུ་དྷཱ་ ཀྵི་ར་འོ་མ་དང་མར་དང་བཅས་པ་ཟླ་བ་གཅིག་ཏུ་བཟའོ།།ཡང་ན་ཤྲི་ཁཎྜའི་འོ་མའི་ནང་དུ་པི་པི་ལིང་དང་། ཨ་རུ་ར་སྦངས་ལ་བཏགས་ཏེ་ཁུར་བའི་ནང་དུ་བཏབ་ལ་སྦྱིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དམུ་རྫིང་ཅན་རླུང་ནད་ཀྱིས་རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པ་དང་། རེངས་པ་དང་། རོ་སྟོད་ འཛིངས་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་ནི་བིལ་བའི་ཐལ་བ་དང་།ཏིལ་མར་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཏིན་དུ་ཀ་དང་། བ་ལ་དང་། བ་ལ་ཤ་དང་། ཏིལ་གྱི་སྡོང་བུ་དང་། ཆུ་ཤིང་དང་། ཨ་བ་མརྒ་དང་། ཨག་ནི་མན་ཐ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཐལ་བ་ཆུ་དང་སྦྱར་ལ་རས་ཀྱིས་བཙགས་ཏེ། ཏིལ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ལ་བླུད་དོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིང་བད་ཀན་དང་ལྷན་ཅིག་ལྡན་པའམ། མཁྲིས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་གཉི་ག་དང་ལྡན་ཞིང་རླུང་སྟོབས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ནི་ཨེ་རཎྜའི་མར་ནད་གཞི་སོ་སོ་དང་སྦྱར་བ་བཏང་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཐང ཤིང་དང་།རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་དང་། ཧ་ཏི་པི་པི་ལིང་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། ཨ་ཤྭ་ཀརྞ་དང་འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་དམུ་རྫིང་གི་ཕྱི་རོལ་ནས་བསྐུའོ། །ཡང་ན་བྲིཤྩི་ཀ་ལི་དང་། ཤུ་དག་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། རྩ་བ་ལྔ་པ་དང་། བ་སྤུ་བ་དང་། འུ་སུ་དང་། རུ་རྟ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་བ་གཅིན་གང་ཡང་རུང་བས་ཕྱི་རོལ་ནས་དཀྲུགས་སོ། །དེ་ལྟར་ཁྲུས་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་ནད་ཕྱུང་སྟེ། ལྟོ་བ་ཞུམ་པར་གྱུར་པ་དང་། ཡང་ལྟོ་བ་རླུང་གིས་མི་སྦོ་བའི་ཕྱིར་ས་ལ་དང་། བ་ལའི་སྡེ་ཚན་དུགས ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་དུགས་བྱས་ཏེ།རས་ཀྱིས་ལྟོ་བ་བཅིང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ལེགས་པར་ཁྲུས་བྱས་ནས་ལྟོ་བ་ཡང་སྦོ་བ་ལྟ་ན་སྣུམ་དང་སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་དང་བཅས་པའི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་བྱའོ། །རླུང་བད་ཀན་དང་བཅས་པས་ལྟོ་སྦོ་བར་བྱེད་པ་ལ་ནི་སྨན་རྣོ་བ་དང་། ཐལ་ སྨན་དང་གཅིན་དང་བཅས་པས་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་གོང་དུ་བསྟན་པའི་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་དམུ་རྫིང་སྤྱིའི་ཆོ་གར་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིང་ཅན་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི། སྨན་བྱིད་རིའི་སྡེ་ཚན་མར་དང་བསྐོལ་བ་བླུད་ལ་ཁོང་སྣུམ་པར་ གྱུར་པ་དང་།ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་དུགས་བྱ་སྟེ། སེང་ཕྲོམ་གྱི་མར་རམ། འདྲེས་པའི་སྨན་མར་གྱིས་བསྐུ་སྨན་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཁྲུས་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་ཉམས་སྟོབས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐུག་པ་དང་འོ་མ་སྦྱིན་ནོ། །ཉམས་རྙེད་ནས་རིམ་གྱིས་འོ་མ་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། ཡང་ ཁོང་པ་ལྟམ་མམ།སྔོ་བར་བྱེད་ན་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་བཀྲུ་སྨན་ཡང་བྱའོ།

或者对于遗留的水肿病，可服用吉达迦和桦树磨成的粉末与牛奶调和，或者同样地不食用其他食物，服用长胡椒和姜与牛奶调和一个月。
或者将毕达迦、枳实、丹提、地胆草、三辛香这些磨成粉末与牛奶一起调和，饮用约两匙，可以战胜严重的水肿。
食物应当是牛奶，或者苏陀克希拉（一种牛奶）配合酥油食用一个月。
或者在斯利康达的牛奶中加入长胡椒和诃子浸泡磨碎，放入粥中服用。
如果水肿患者因风病在肋部疼痛，僵硬，上身纠结，则应服用木槲皮灰与芝麻油调和。
或者将廷度迦、婆罗、婆罗沙、芝麻茎、水生树、阿瓦玛迦、火曼陀这些的灰烬与水调和，用布过滤后，与芝麻油一起煎煮服用。
对于风引起的水肿，无论是与痰相伴，或与胆相伴，或与二者俱在且风力强盛者，服用蓖麻油与各种病根相配合则有益。
或者将桦树、没药树、长胡椒、希库、马耳树这些磨成粉末与牛尿调和的膏药从外部涂抹水肿处。
或者用毗利支迦利、白芷、姜、五根草、牛毛草、乌苏、肉豆蔻这些煎煮的汤液，或者用牛尿任选其一从外部搅拌。
如此沐浴等之后排出病症，腹部消瘪后，为防止腹部再被风胀起，应如同暖熨疗法章节中所说的沙罗和婆罗类群那样进行暖熨，用布带缠绕腹部。
如此很好地沐浴后，如果腹部又胀起，则应进行含油、酸、盐的强效泻药治疗。
对于风与痰相伴引起腹胀者，应当用辛辣药、灰药和尿液进行温和灌肠。
如上所述的这些治疗方法，是众所周知的水肿通用仪轨。
对于因风引起的水肿且体力充沛者，应服用比德利类群药物与酥油煎煮，使体内润滑后，对全身进行暖熨，用藏青兰油或混合药油进行涂擦。
如此沐浴后，为了增进体力，应给予汤羹和牛奶。恢复后逐渐停止牛奶，如果腹部又胀满或发青，则应再次使用前述泻药。

།དེ་ནས་མེ་དྲོད་ཆུང་ཞིང་རྟུག་པ་འགགས་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི། ཤ་ཁུ་སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་ཅུང་ཟད་དང་ལྡན་པས་ཡང་སྣུམ་ཆོས་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་དུགས་བྱས་ལ་རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་སྦྱར་བའི་འཇམ་རྩི་མས་ གཏོང་ངོ་།།དེ་ནས་སྨན་རྣོ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ངོ་། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིང་ཁོང་རྩུབ་ཅིང་ཕྱི་ས་དང་འཕྱེན་འགགས་པ་དང་མེའི་དྲོད་ཆེ་བ་དང་། ཁོང་པ་འཁྲུག་ཅིང་གྱོ་ལ་རུས་པ་དང་ཚིགས་དང་རྩིབ་ལོགས་དང་རྒྱབ་དང་། མཇུག་ཏོ་རྣམས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་ལ་ནི་ཏིལ་ དང་།ེ་རཎྜའི་མར་དང་། རླུང་ནད་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་། སྐྱུར་དང་ལྡན་པར་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པ་དེས་ཧ་ནུ་བ་ས་མས་གཏོང་ངོ་། །ཉམས་སྟོབས་ཆུང་ཞིང་ཁྲུས་མི་ཐེག་པ་ལ་ནི་དམུ་རྫིང་ཞི་བར་བྱ་བའི་སྨན་འཇམ་རྩི་དང་འོ་མ་དང་ མར་དང་།ཤ་ཁུ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་རོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིང་ཅན་གྱི་ནད་པ་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི་སྨན་མངར་བ་དང་སྦྱར་བས་སྣུམ་ཆོས་བྱ་སྟེ། ཤ་མ་དུར་བྱིད་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་མར་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་ཁྲུས་བྱའོ། །དེ་ནས་ནྱ་གྲོ་དྷའི་ སྡེ་ཚན་ལས་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཁ་ར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་མར་མང་དུ་བླུགས་ཏེ།བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནྱ་གྲོ་དྷའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ངོ་། །དམུ་རྫིང་ཅན་གྱི་ནད་པ་ཉམ་ཆུང་བ་ལ་ནི། དང་པོ་ཨ་ནུ་བ་ས་ན་གཏང་ངོ་། །དེ་ནས་འོ་མའི་ འཇམ་རྩིས་དག་པར་བྱའོ།།མེ་སྟོབས་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་སྣུམ་ཆོས་བྱ་སྟེ། ཡང་དང་ཡང་དུ་བཀྲུ་སྨན་བྱའོ། །འོ་མ་འམ་དུར་བྱིད་སྦྱར་བ་འམ། ཨེ་རཎྜའི་མར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ས་ལ་འམ། ཀྱི་ལྕེ་བ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་དོང་ག་འོ་མ་དང་སྦྱར་བས་ བཀྲུ་སྨན་བྱའོ།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིང་བད་ཀན་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བའི་འོ་མས་བཀྲུ་སྨན་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིང་རླུང་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་ཏིག་ཏའི་སྨན་མར་འོ་མ་དང་བཅས་པས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བཀྲུ་སྨན་བྱའོ། །འབྲས་ གང་ཡང་རུང་བའི་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱིན་པའམ།ཡང་ན་བྱི་ད་རིའི་སྡེ་ཚན་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བ་སྦྱིན་ནོ། །འོ་ཐུག་སྦྱར་བས་དམུ་རྫིང་གི་ཕྱི་རོལ་ནས་བསྐུའོ། །འཇམ་རྩི་དང་བཀྲུ་སྨན་དང་འོ་མ་བཏང་བ་དེ་དག་ཡང་དང་ཡང་དུ་རིམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་འབད་པ་དང་བཅས་པས་མ་ ཡེངས་པར་བྱས་ན་ངེས་པར་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིང་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིང་ལ་ནི་དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ལ་མར་དང་བསྐོལ་བས་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པས་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་དུགས་བྱས་ནས་ཉམས་སྟོབས་དང་ ལྡན་པ་ཞིག་ན་ཤྲི་ཁཎྜ་མར་དང་སྦྱར་བས་ཁྲུས་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་མེའི་དྲོད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བད་ཀན་འཇོམས་པའི་སྨན་ཚ་བ་དང་ཐལ་སྨན་དང་ལྡན་པའི་བཟའ་བ་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པ་རིམ་གྱིས་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་མུ་ཀ་ཀའི་སྡེ་ཚན་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་བ་ གཅིན་དང་སྦྱར་བའི་ཏིལ་མར་དང་འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ལ།བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏོང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་མུ་ཀ་ཀའི་སྡེ་ཚན་ཏིལ་མར་དང་བསྐོལ་བའི་འཇམ་རྩིས་བཏང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཁ་ཟས་ནི་ཚ་བ་གསུམ་དང་། འོ་མར་བཅས་པའམ་ཡང་ན་རྒྱ་སྲན་ གྱི་ཁུ་བཅུད་དང་ལྡན་པར་སྦྱིན་ནོ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིང་འབུར་བ་དང་བརྟན་པ་དང་། རློངས་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། མེ་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། ཆང་ནད་ཆེ་བ་ལ་ནི་ཨ་རིཥྚའི་ཆང་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་ཆུ་དང་སྦྱར་ བ་རས་ཀྱིས་བཙགས་ལ་བཏུང་བར་སྦྱིན་ནོ།

然后对于火力微弱且大便阻塞的情况，应当用带有少许酸味和盐的肉汤进行油疗，之后进行热敷，并用十根药配制的温和灌肠剂进行灌肠。
之后与猛烈的药物一起进行温和灌肠。
对于由风引起的水肿，内部干燥、大小便阻塞、火力过大、腹部紊乱、咳嗽，以及在骨头、关节、肋部、背部和尾部等处疼痛的情况，应当将芝麻、蓖麻油和治疗风病的药物与酸味物一起煎煮，用剩余的油进行下行灌肠。
对于体力微弱不能沐浴的病人，应当用治疗水肿的药物配合温和灌肠剂、牛奶、酥油和肉汤等。
对于由胆引起的水肿且体力充足的病人，应当用甜味药物进行油疗，并用沙马杜尔比德、三果和酥油一起煎煮后沐浴。
然后在尼亚格若达类药物的煎剂中加入糖块、蜂蜜和大量酥油，进行强力导泻会有效果。同样地，也可以用尼亚格若达类药物煎煮的温和灌肠剂进行灌肠。
对于体弱的水肿病人，首先要进行下行灌肠。然后用牛奶灌肠剂进行清洁。
当火力增强时，应当进行油疗，并反复进行导泻。可以用牛奶或杜尔比德配制，或用蓖麻油配制，或用萨拉，或用狗舌草配牛奶，或者用冬瓜配牛奶进行导泻。
对于由胆引起的水肿兼有痰的情况，应当用牛尿配制的牛奶进行导泻。
对于由胆引起的水肿兼有风的情况，应当用苦胆药油配合牛奶反复进行导泻。可以与任何大米的牛奶一起服用，或者用比达利类药物与牛奶煎煮后服用。
用酸奶外涂水肿处。温和灌肠、导泻和牛奶治疗等，应当按照这样的次序，专注且努力地反复进行，这样一定能战胜由胆引起的水肿。
对于由痰引起的水肿，应当用毒芥类药物与酥油煎煮后进行油疗饮用等，之后进行热敷，如果体力充足的话，应当用西康达配合酥油进行沐浴。
之后为了增强火力，应当逐渐给予能够降伏痰的辛热药物和碱性药物配制的汤类食物等。或者用木卡卡类药物、三辛香和牛尿配制的芝麻油一起煎煮，进行强力下行灌肠。
之后用木卡卡类药物与芝麻油煎煮的温和灌肠剂进行灌肠也是同样的。食物应当配合三辛香和牛奶给予，或者给予含有豆汤精华的食物。
对于由痰引起的水肿，出现肿胀、坚硬、昏沉、食欲不振、心痛、火力微弱和严重宿醉的情况，应当给予阿里斯塔酒和大麦炒焦的灰烬与水调和后用布过滤的饮品。

།ཤིང་ཀུན་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། བསེ་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དཀར་པོ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཤུ་དག་དང་། བཅའ་ སྒ་དང་།བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། གླ་སྒང་དང་། རུ་རྟ་དང་། ས་ར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཀོ་ཉོན་ཙེ་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་ལྔ་དང་འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ་ཞོ་དང་སྣུམ་རྣམ་བཞིས་སྦྲུས་ལ་རྫ་མ་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་དུ་བ་མ་ཤོར་བར་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་ཕྱུང་ལ་དེ་ལ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ཆང་གི་ དངས་མ་དང་།ཞོ་ག་ཆུ་དང་། ཆུ་དྲོན་དང་། ཨ་རིཥྚ་དང་། ཨ་ས་བའི་ཆང་དང་། ནས་ཆང་དང་། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་དམུ་རྫིང་དང་སྐྲན་དང་གཏུན་ལྟ་བུའི་ནད་དང་། ཏུ་ནི་དང་། སྐྲང་བ་དང་། གསུས་པ་དང་མཆེར་པ་ན་བ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། རྟུག་པ་འགགས་པ་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིང་ཉམ་ཆུང་བ་ལ་ནི་ཧ་རི་སྟའི་ཆང་དང་། བ་གཅིན་གྱི་བཏུང་བ་དང་། སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ལྕགས་ལས་བྱས་པའི་བཏུང་བ་དང་། ཏིལ་མར་ཐལ་སྨན དང་བཅས་པའི་བཏུང་བ་དང་།དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ན་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡུངས་ཀར་དང་། ཕབས་དང་། ལ་ཕུག་གི་ས་བོན་དང་། དེ་དག་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་པས་དམུ་རྫིང་བསྐུས་ལ། ཕྱི་རོལ་ ནས་དུགས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱ་བའི་རིམ་པ་སྦྱར་རོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིང་ལུས་སྟོབས་དང་མེ་དྲོད་ཆུང་ཞིང་ནད་གཞི་རྣམས་ཚབས་ཆེ་སྟེ། གཅིག་ལ་གཅིག་གནོད་པར་གྱུར་པ་ནི་གསོར་མི་རུང་སྟེ་སྤང་ངོ་། །དེ་ནི་གལ་ཏེ་མ་བྱས་ན་ནི་ངེས་པར་ འཆི་ལ།བྱས་ན་ནི་འཚོ་ཡང་སྲིད་པས་གསོ་བ་འདི་དག་བྱ་སྟེ། དན་ཏི་དང་ཏྲ་བན་ཏིའི་འབྲས་བུའི་མར་གྱི་བཏུང་བ་བྱིན་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །འདུས་པའི་དམུ་རྫིང་ལ་ནད་གཞི་གསུམ་གྱི་གསོ་བ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བྱས་ཀྱང་མ་ཐུབ་ན། ཉེ་དུ་རྣམས་ལ་དྲིས་ནས་ཀ་ཀ་ད་ནི་དང་། འོལ་ མ་སེ་དང་།ཀ་ར་བཱི་ར་དང་། འདི་གསུམ་གྱི་རྩ་བ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆང་དང་ལྷན་ཅིག་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བའི་ནང་དུ་བསྟན་པའི་དུག་དག་པ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་སྦྲུལ་ཁྲོས་པའི་ཁར་ཤིང་ཏོག་བཅུག་ལ་གདུག་པས་ཟོས་ཟིན་པའི་ཤིང་ཏོག་བྱིན་ན་ནད་གཞི་ རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་དུག་གི་མཐུས་དཀྲུགས་ཏེ་ཕྱི་རོལ་དུ་འབྱིན་ཅིང་འཇིག་པར་བྱེད་དོ།།སྦྱོར་བའི་རིམ་པ་དེ་དག་བྱས་ནས་གལ་ཏེ་དུག་དེ་ནད་ཀྱི་སྟེང་དུ་བབ་ན་ནི་ནད་དེ་འཇིག་པར་བྱེད་ལ། ལུས་ཐ་མལ་པ་ལ་བབ་ན་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་དུག་གི་ནད་ཞི་བ་ ལྟར་ན་ཆུ་གྲང་མོས་ལུས་ཁྲུས་བྱས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་འོ་མ་སྦྱིན་ནོ།།ཡང་ན་དུག་དང་། དུར་བྱིད་དང་། མན་དུ་ཀ་པར་ནི་དང་། རྒྱ་སྣེའུ་དང་། ནས་དང་། ཀ་ལ་ཤ་ཀ་དང་། དེ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་རང་གི་ཁུ་བ་སྐྱུར་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། སྣུམ་མེད་པར་སློན་ པའམ་སྐམ་པོ་གང་ཡང་རུང་སྟེ།ཁ་ཟས་གཞན་མི་བཟའ་བར་ཟླ་བ་གཅིག་ཏུ་བཟའོ། །གལ་ཏེ་སྐོམ་ན་ཡང་དེ་རྣམས་རང་གི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གོང་མའི་ཆོ་ག་དེ་དག་གིས་ཟླ་བ་གཅིག་ནས་ནད་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ཉམ་ཆུང་ན་སྲོག་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྔ་མོའི་ འོ་མ་བླུད་དོ།

取诃子、胡椒、三果（诃子、余甘子、胡椒）、丁香、两种黄色药材、毕力勒果、白色诃子、水晶、藏菖蒲、白芷、荜茇、白附子、香附子、茜草、萨拉拉（即柯尼子）、五种盐，将这些药材磨成细粉，用酸奶和四种油调和，放入密封的陶罐中焚烧成灰，不使烟气外泄。取出灰分，每次取两钱，配以清酒、酸奶水、温水、阿里斯塔酒、阿萨瓦酒、青稞酒中任意一种饮用，可以治疗水肿、瘤、鼓胀病、肿瘤、浮肿、腹胀、脾病、心痛、痔疮和便秘等疾病。
对于由痰引起的轻微水肿，可用诃梨勒酒、牛尿饮、药粉、铁制饮品、芝麻油与灰药混合的饮品中任意一种调服即可治愈。
将芥子、酵母、萝卜籽磨成粉末，用牛尿调制成膏，涂抹在水肿处，并从外部进行热敷，如此反复进行。
由三病（风、胆、痰）综合引起的水肿，若体力和消化能力减弱，且病情严重相互影响时，则难以治愈应当放弃。这种情况如果不治疗必死无疑，治疗则可能存活，应当采用以下治疗方法：服用旃檀提和特拉万提果实制成的油饮最为推荐。
如果对三病综合引起的水肿按照常规治疗无效，应询问病人亲属后，将迦迦达尼、乌尔玛赛、卡拉维拉这三种药的根部磨成粉末，与酒一同服用。或者在饮食中加入纯净毒药。或者将水果放入愤怒的蛇口中，待其咬过后给病人服用，这样可以将诸病汇集到一处，通过毒力搅动后排出体外并消除。
实施上述配方后，如果毒药作用于病灶，则可消除疾病；如果作用于正常身体组织，则会导致死亡。如果毒性消退，应用冷水沐浴全身，之后饮用牛奶。
或者选用毒药、狼毒、曼度卡帕尼、印度黄芩、大麦、卡拉夏卡等任意一种，可以生食或干食其汁液，不加酸味、盐和油，一个月内不食用其他食物。如果口渴，也只能饮用这些药物的汁液。
按照上述方法治疗一个月后病症会消除。如果身体虚弱，为了保命可以饮用母驴乳。

།མཆེར་པའི་ནད་དམུ་རྫིང་ལ་ནི་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བར་སྣུན་ཆོས་དང་དུགས་བྱ་སྟེ། ཞོ་དང་འབྲས་ཆན་དུ་བཅས་པ་ཟོས་ལ་ལག་པ་གཡོན་པ་ལ་གཏར་གས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །ནད་པ་དེས་ཉམས་སྟོབས་རྙེད་པ་དང་། ཡང་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ཏེ། ཉེས་པའི་ལྷག་མ་ སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པར་བྱས་ལ།རྒྱ་མཚོའི་ཉ་ཕྱིས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཐལ་སྨན་དང་འོ་མར་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་པུ་ཏི་ཀ་རཉྫ་ལ་རྩབས་སྐྱུར་པོ་དང་སྦྱར་ཏེ། བསྐྱོས་པས་རས་ཀྱིས་བཙགས་པའི་ནང་དུ་ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་པི་པི་ལིང་ཤས་ཆེར་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་ བཏབ་པ་བླུད་དོ།།ཡང་ན་ཤི་ཀྲུ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཤིང་ཀུན་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་མ་སྐྲན་ནད་གསོ་བའི་ལེའུར་བཤད་པ་དང་། ཐལ་སྨན་སྣ་ཚོགས་དང་། སྨན་མར་སྲང་དྲུག་པ་ཆེ་ཆུང་དང་ སྦྱོར་བ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་མེ་དྲོད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པར་བྱའོ།།ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། དོང་གྲ་དང་། དན་ཏི་ཆ་མཉམ་པ་དང་། ཨ་རུ་ར་སྣ་གཅིག་གི་ཉིས་འགྱུར་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་སྣ་གཅིག་གི་ཕྱེད་དང་། འདི་རྣམས་ཕྱེ་མར་བྱས་ཏེ་ཆུ་དྲོན་ལ་གཏང་ངོ་། ། བྱི་དང་ག་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཕྱེ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཤུ་དག་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲུས་ཏེ་རྫེའུ་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་བསྲེགས་ལ། དེའི་ཐལ་བ་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་འཐུངས་ན། སྐྲན་དང་མཆེར་བའི་ནད་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་རྒྱ་ཤུག་གི་འོ་མ བཏགས་པའི་ཏིལ་མར་དང་བསྲེས་པ་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་མཆེར་པའི་དམུ་རྫིང་གི་སྟེང་དུ་བསྐུས་ལ་ལེགས་པར་མཉེས་ལ།གཏུན་ཤིང་གིས་བརྡུང་བ་དང་བཙིར་ཏེ། དེ་ནས་འོ་མ་འཐུངས་ན་མཆེར་པའི་དམུ་རྫིང་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་ཤིང་རོ་ཧི་ནིའི་ལྕུག་མ་རྩ་བ་ནས་བཅད་དེ་ བསྐམས་ལ། རུ་ར་དང་ལྷན་ཅིག་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་སྦངས་ལ་འཐུངས་ན། མིག་སེར་དང་། མཆེར་བ་དང་། སྐྲན་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། སྲིན་བུ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། དེ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །རོ་ཧི་ཏའི་ ཤུན་ཕྲགས་སྲང་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་དང་།རྒྱ་ཤུག་སྐམ་པོ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་བསྐོལ་བ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་། ཚིགས་མ་བོར་བའི་ནང་དུ་ཚ་བ་རྣམ་ལྔ་སྲང་རེ་རེ་དང་དེ་སྤྱི་དང་མཉམ་པའི་རོ་ཧི་ཏའི་ཤུན་ཕྲགས་རྣམས་བཏགས་པའི་ ཕྱེ་མ་དང་།མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་འོ་མ་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་ཡང་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་མཆེར་པའི་དམུ་རྫིང་ཚབས་ཆེ་བ་ཡང་མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཆུ་ཤིང་དང་། ཏིལ་གྱི་སྡོང་བུ་དང་། གཟེ་མ་རྣམས་བསྲེགས་ པའི་ཐལ་བ་ཏིལ་མར་དང་བསྐོལ་བ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མཆེར་པའི་དམུ་རྫིང་ལས་རྒྱལ་ལོ།།སྦྱོར་བ་དེ་དག་གིས་མ་ཞི་སྟེ་རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མཆེར་པའི་དམུ་རྫིང་རྣག་ཏུ་རེད་པ་ནི་སྐྲན་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་མེའི་ལས་ བྱའོ།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིང་ལ་ནི། འཚོ་བྱེད་སྣ་བཅུ་མར་དང་བསྐོལ་བ་རབ་ཏུ་བསྔགས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་འོ་མའི་འཇམ་རྩི་དང་། ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་། སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པར་བྱ་བ་དང་། འོ་མའི་བཏུང་བ་སྦྱར་བ་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །མཆིན་པའི་དམུ་ རྫིང་གི་གསོ་བ་ནི།མཆེར་པའི་དམུ་རྫིང་གི་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་ལག་པ་གཡས་པ་ལ་གཏར་ག་བྱའོ།

对于脾脏的水肿病，应根据病因进行油疗和热敷。食用酸奶和米饭后，在左手上放血。
当病人恢复体力后，再次进行油疗，用沐浴清除病邪残余，使身体清净。将海螺粉、灰药与牛奶调和后服用。
同样，将补提迦兰加与酸汁调和，过滤后加入大量研磨的岩盐和胡椒粉服用。
或者在煮沸的辛菜中，加入岩盐、枳椒和胡椒粉服用。
或者如治疗瘤病章节中所述的诃子等粉末，以及各种灰药，和六两大小的药酥，这些任何一种都要根据消化能力来服用。
或者将胡椒、冬瓜、旃提等量，阿如拉两倍量，岩盐半量，这些研成粉末用温水服用。
将毕达嘎、枳椒、面粉、岩盐、白芷等研成粉末与酥油混合，放入密封的陶罐中焚烧，将其灰烬与牛奶一同饮用，能够消除瘤病和脾病。
或者将榕树乳汁与芝麻油混合制成糊状，涂抹在脾脏水肿处并按摩，用杵捣压挤压，然后饮用牛奶，可消除脾脏水肿。
或者将罗希尼树枝从根部砍下晒干，与阿如拉一同研磨成粉，用水浸泡七天后服用，对黄疸、脾病、瘤病、痔疮、虫病、浮肿和水肿等有效。
取二十五两罗希塔树皮，三十二两干榕树粗捣后煮至剩四分之一，在未去渣的汤中加入五辛各一两，等量的罗希塔树皮粉末，三十二两酥油，六十四两牛奶再次煮沸，适量饮用剩余的酥油，能迅速消除严重的脾脏水肿。
或者将水生植物、芝麻茎、芒草焚烧成灰，与芝麻油煮沸后适量服用，可战胜由风痰引起的脾脏水肿。
如果这些方法无效，对于由风痰引起的脾脏水肿化脓者，应按照治疗瘤病的方法进行火疗。
对于由胆引起的水肿，推荐使用十味救命汤与酥油煮沸，同样推荐牛奶灌肠、放血、沐浴净身和牛奶饮品。
肝脏水肿的治疗方法与脾脏水肿的所有治疗方法相同，特别是要在右手上放血。

།གཞང་འགགས་པའི་དམུ་རྫིང་ལ་ནི་ཐོག་མར་དུགས་བྱས་ལ་བ་གཅིན་སྨན་རྣོན་པོ་དང་། ཏིལ་མར་དང་ལན་ཚྭ་སྦྱར་བས་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་ དང་།འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་དང་། ཕྱི་ས་སླ་བར་གྱུར་པའི་ཟས་དང་བཀྲུ་སྨན་རྣོན་པོ་རྣམས་གཏང་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རླུང་གིས་རྟུག་པ་འགགས་པ་དང་། རླུང་ལ་ཕན་པའི་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདིར་སྤྱད་དོ། །རྒྱུ་མ་རྡོལ་བའི་དམུ་རྫིང་ལ་དུགས་མ་ གཏོགས་པའི་བད་ཀན་གྱི་དམུ་རྫིང་གི་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱའོ།།སྨན་པས་ཆུ་སེར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་གཟགས་པར་བྱའོ། །ལྟོ་བ་ཆུས་གང་བའི་དམུ་རྫིང་ལ་ནི་བ་གཅིན་དང་། སྨན་རྣོ་བ་དང་། ཐལ་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་སྦྱར་ རོ།།མེའི་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། བད་ཀན་འཇོམས་པའི་བཟའ་བ་ཉེ་བར་བསྟེན་པར་བྱའོ། །རའི་རིལ་མ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་རས་ལ་བཙགས་ལ་བསྐོལ་ཏེ། སྐ་བར་གྱུར་པ་དང་། དེའི་ནང་དུ་པི་པི་ལིང་དང་པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་བཅའ་སྒ་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་ལྔ་དང་། དུར་བྱིད་དང་། དན་ད་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཁྲོན་བུ་དང་། ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་དང་། སྭ་རྩི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ས་ཏ་ལ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་བཅུག་ལ། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་ཙམ གྱི་རི་ལུ་བྱས་ཏེ།རང་སྐྱུར་གྱི་ནང་དུ་མཉེས་ལ་རན་པར་འཐུངས་ན་མ་ཞུ་བ་དང་སྐྲང་བ་དང་དམུ་རྫིང་ཤས་ཆེ་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །དེ་ལ་དམུ་རྫིང་མཚོན་གྱིས་དྲལ་བ་ནི། དམུ་རྫིང་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས། གསུམ་ནི་དྲལ་བའི་ཆོ་ག་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། གཞང་འགགས་ པའི་དམུ་རྫིང་དང་།རྒྱུ་མ་རྡོལ་བའི་དམུ་རྫིང་དང་། ལྟོ་བ་འཆུས་པའི་དམུ་རྫིང་དང་གསུམ་མོ། །ཐོག་མར་ནི་དམུ་རྫིང་བརྒྱད་པོ་ཀུན་ཀྱང་སྨན་གྱིས་གསོ་བར་བྱའོ། །དེས་མ་ཐུབ་ན་སྨན་པས་མཚོན་གྱིས་ཁོང་ཕྱེ་བའི་དཔྱད་བྱ་སྟེ། ཐོག་མར་ནད་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ པ་ཡང་གྱ་ཚོམས་སུ་བྱར་མི་རུང་སྟེ།ནད་པའི་ཉེ་དུ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོ་ལ་ཐུགས་ཚོད་དུ་གསོལ་ནས་སྨན་པས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྤྱད་ཀྱི་མཚོན་ལེགས་པར་བྱ་སྟེ་བརྟགས་ལ་སྦྱོར་བ་བརྩམ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དམུ་རྫིང་བརྟོལ་བར་འདོད་པས་དང་པོར་གཞང་འགགས་པའི་དམུ་ རྫིང་དང་།རྒྱུ་མ་རྡོལ་བའི་དམུ་རྫིང་གཉིས་ལ་ཐོག་མར་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་དང་དུགས་བྱ་སྟེ། ནད་པའི་ལྟེ་བའི་འོག་ཏུ་སོར་བཞི་བཅལ་ལ། དེ་ནས་གཡོན་ངོས་དཀུའི་ཕྱོགས་སུ་སོར་བཞི་བཅལ་བར་རྨ་ཁ་སོར་བཞི་ཙམ་དྲལ་ལོ། །རྒྱུ་མ་ལ་མ་ཕོག་པར་བག་བྱའོ། །དྲལ་ཟིན་པ་ དང་།རྨའི་ནང་ནས་རྒྱུ་མའི་ནང་དུ་སྤུའི་གོང་བུ་འམ་རྡོ་འམ། དྲིང་བའི་རིལ་བུ་འབྱར་བས་རྒྱུ་མ་འགགས་པ་འམ། ཤིང་ཚལ་ལམ། རུས་པ་འམ། ཟུག་རྔུ་གང་ཡང་རུང་བས་རྒྱུ་མ་རྡོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ། དེ་ཡང་ལག་པ་སྣུམ་གྱིས་བསྐུས་པས་མྱང་ཞིང་ ལྟའོ།།གལ་ཏེ་སྤུའི་གོང་བུའམ། དྲི་མའི་རིལ་བུས་འགགས་པ་ཡིན་ན། དེ་ལ་ནི་རྒྱུ་མའི་ཕྱི་རོལ་ནས་ཅུང་ཟད་མཉེས་ལ་སྔ་མའི་གནས་ནས་འགོག་པའམ་བསྐྱོད་པ་འམ། བཙིར་བ་ཙམ་གྱིས་དབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཟུག་རྔུས་རྡོལ་བ་ལ་ ནི།ཟུག་རྔུ་ཕྲ་འམ་དྲང་དུ་འདོད་པ་ལྟ་བུ་ལ་ནི། སྤྲེའུའི་སོ་ལྟ་བུའི་སྐམ་པས་ཕྱིར་དྲངས་ལ་དབྱུང་ངོ་། །ཟུག་རྔུ་ལྕི་སྟེ་དབྱུང་དུ་མི་འདོད་པ་འམ་སྦོམ་པ་ལ་ནི། རྒྱུ་མ་དང་མཚམས་སུ་བཅད་དོ། །གལ་ཏེ་ཆུ་སེར་དང་། དྲི་མ་ངན་པ་རྒྱུ་བ་ཡོད་ན་ཡང་བུ་ག་བཙིར་ལ་དེ་ཉིད་ནས་ཕྱིར་ དབྱུང་ངོ་།།དེ་ནས་མར་དང་སྦྲང་རྩི་བསྲེས་པས་རྒྱུ་མ་བསྐུའོ།

对于肛门梗阻的腹水，首先要进行热敷，然后用牛尿、猛烈的药物、芝麻油和盐混合制成的强力灌肠剂，以及温和的灌肠剂进行灌肠。应当食用能使粪便松软的食物，并服用猛烈的泻药。
此外，对于因风引起的大便梗阻，以及所有对风有益的治疗方法在此都可使用。
对于肠穿孔的腹水，除了热敷之外，应当采用所有治疗痰性腹水的方法。医生应当像治疗黄水等病症那样反复放液。
对于腹部积水的腹水，应当配制含有牛尿、猛烈药物和碱性药物的食物和饮品。应当服用能产生火热和克制痰的食物。
将马粪灰与牛尿混合，用布过滤后煮沸，待其变稠，然后加入胡椒、胡椒根、荜茇、五种盐、土牛膝、檀香、三果（诃子、余甘子、毕力勒果）、井盐、蟹壳、碱灰、白芷、沙陀罗等，将这些研磨成粉末各加入二两，制成如枣核大小的丸剂，用发酵液调和后适量服用，可以消除消化不良、浮肿和严重的腹水。
关于用手术切开治疗腹水：在八种腹水中，有三种需要进行切开手术。是哪三种呢？即肛门梗阻的腹水、肠穿孔的腹水和腹部积水的腹水这三种。
首先应当用药物治疗所有八种腹水。如果药物治疗无效，医生应当进行手术切开治疗。开始对病人进行手术时不能草率，病人的亲属应当向国王请示，医生要准备好自己的手术器械后仔细检查才能开始治疗。
想要切开腹水时，对于肛门梗阻的腹水和肠穿孔的腹水两种，首先要进行油疗和热敷，然后在病人脐下四指处，向左侧腰部方向量取四指处切开四指长的切口。要注意不要伤及肠子。
切开后，要仔细检查肠内是否因毛团、石块或粪块粘附而造成肠梗阻，或是因蔬菜、骨头或其他异物而造成肠穿孔，用涂油的手去触摸检查。
如果是毛团或粪块造成的梗阻，应当从肠子外部轻轻按摩，通过推动或挤压的方式从原来的位置取出。
对于被异物刺穿的情况，如果异物细小或容易拔出，就用类似猴牙形状的钳子将其拔出。如果异物太重无法拔出或太粗大，就要在肠子连接处切断。如果有黄水和恶臭性物质流出，也要挤压开口将其排出。
然后用蜂蜜调和的酥油涂抹肠子。

།ཆོ་ག་དེ་ཉིད་བྱས་ཟིན་པ་དང་། རྒྱུ་སྨད་ཀྱི་ནང་གྲོལ་རོ་སྟོད་ཕྱོགས་སུ་དབུགས་རིང་པོས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་དྲངས་པ་ལྟར་བྱས་པས་རྒྱུ་མ་སྔ་མའི་གནས་སུ་བདེ་བར་རང་འདུག་པའི་རིགས་སོ། །དེ་ནས་ཕྱིའི་ལྟོ་བའི་ རྨ་དར་སྐུད་ཀྱིས་བཙེམས་ལ།ས་ནག་པོ་དང་། ཤིང་མངར་ཆུ་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་རྨ་དང་ལྟོ་བ་བསྐུས་ལ། རས་ཀྱིས་རྨ་དང་རྐེད་པ་དཀྲིས་ཏེ་གཞག་གོ། །དེ་ནས་རླུང་མེད་པའི་གནས་སུ་འོ་མ་འབའ་ཞིག་གིས་གསོས་ལ། མལ་སྣུམ་ཅན་བཅས་ལ་བསྙལ་ ལོ།།ལྟོ་བ་ཆུས་གང་བའི་དམུ་རྫིང་ལ་ནི་རླུང་དང་མཐུན་པའི་སྨན་དང་ཏིལ་མར་དུ་སྦྱར་བས་ལུས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ལྟོ་བ་རས་ཀྱིས་དཀྲིས་ཏེ་ཆུ་དྲོན་པོས་སྟེང་དུ་བླུགས་ལ་དུགས་བྱའོ། །དེ་ལ་མཚོན་གདབ་ས་ནི་གོང་མ་དང་མཐུན། རྨ་ཁ་ནི་སོར་གཅིག་གི་ཐད་དུ་དབུག་ གོ།།མཚོན་ནི་འབྲས་ཀྱི་རྩེ་མོ་འདྲ་བས་དྲལ་ལོ། །དེ་ལྟར་དྲལ་མ་ཐག་ཏུ་ཤིང་སྦུ་གུ་ཅན་འཇམ་པོའི་ཐམ་བུས་ཐབས་སུ་བཅུག་ལ། སྦུབས་ཀྱི་ནང་ནས་ནད་ཅུང་ཟད་ཕྱུང་ལ་གཟག་གོ། །དེ་ནས་རས་སམ་པགས་པས་དམ་དུ་བཅིངས་ལ་རླུང་མི་ཤོར་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཞག་ གསུམ་གྱི་བར་དུ་མི་བསྒུལ་བར་གསུམ་པ་ནས་ཞག་བཅུ་དྲུག་གི་བར་དུ་ཉིན་རེ་ཁད་ཀྱིས་དབྱུང་ངོ་།།ཞག་བཅུ་དྲུག་ལོན་ནས་སྦུ་གུ་ཕྱུང་སྟེ། ཏིལ་མར་དང་ལན་ཚྭ་བཏབ་པས་རྨ་ཁ་བསྐུས་ལ་རས་ཀྱིས་ལྟོ་བ་བཅིང་ལ། དེ་ནས་ཞག་གསུམ་པ་ནས་ཞག་བཅུ་དྲུག་གི་བར་ དུ་རས་བཀྲོལ་ཞིང་རྨ་བཙིར་ལ་གོང་མའི་སྨན་གྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བསྐུ།ཅི་སྟེ་བརྟོལ་མ་ཐག་ཏུ་འཕྲལ་ནད་དུས་གཅིག་ཏུ་ཕྱུང་བར་གྱུར་ན་སྐྱོན་འདི་དག་ཡོད་དེ། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཚ་བ་སྐྱེ་བ་དང་། ཡན་ལག་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། ལག་པ་དང་རྐང་པ་ཚ་བ་དང་། འདི་རྣམས་འབྱུང་བས་ཁད་ཀྱིས་ཞག་རེ་དབྱུང་བར་བྱའོ། །ནད་འབྱིན་པའི་ཚེ་དལ་བུས་བཙིར་རོ། །དེ་ནས་རླུང་མེད་པའི་གནས་སུ་བཞག་ནས་ཞག་དང་པོ་སྨྱུང་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཞག་གཉིས་པ་ལ་ཚྭ་དང་སྣུམ མེད་པའི་འབྲས་ཐུག་སྦྱིན་ནོ།།དེ་ནས་ཟླ་བ་དྲུག་གི་བར་དུ་ཁ་ཟས་གཞན་མི་བཟའ་བར་འོ་མ་འབའ་ཞིག་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ནས་ཟླ་བ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་འོ་མ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་འབྲས་ཐུག་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ནས་ཟླ་བ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཅི་ཙེ་དང་། ཁྲེའི་ཐུག་པ་ལ་འོ་མ་དང་ལན་ ཚྭ་ཅུང་ཟད་བཏབ་སྟེ།སེའུ་འབྲུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྲེས་པ་བཏུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་བྱས་པའི་རིམ་པས་ལོ་གཅིག་གི་བར་དུ་བསྲུངས་ན་ནི། ལྟོ་བ་ཆུས་གང་བའི་དམུ་རྫིང་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །སྲོག་འཚོལ་བའི་སློབ་དཔོན་སྨན་པས་ཇི་ལྟར་བསྟན་པའི་ལུང་མཉན་པར་བྱས་ ནས་ཆོ་ག་བསྲུང་བ་ལ་འབད་པར་བྱ་སྟེ།ཟས་ཐུབ་པར་བྱ་ཞིང་ལྟོ་འདུན་ལ་སོགས་པ་མི་བྱའོ། །གཞང་འགགས་པའི་དམུ་རྫིང་དང་། རྒྱུ་མ་རྡོལ་བའི་དམུ་རྫིང་གཉིས་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་། བསྲུང་བ་ཡང་འདི་དང་འདྲ་བར་ལོ་གཅིག་གི་བར་དུ་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ལོ་གཅིག་གི་ བར་དུ་བསྲུང་བ་བྱས་ནས་ཕྱིས་ནད་མི་སྐྱེ་ཞིང་བརྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདི་དག་བྱའོ།།དེ་ལ་དམུ་རྫིང་བརྒྱད་པོ་ཀུན་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་ནད་གཞི་འདུས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་རླུང་ལ་སོགས་པ་གསོ་བར་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ དུ་བསྔགས་ཏེ།དེ་ཡང་རླུང་ལ་སོགས་པ་ཁོང་པའི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ་དྲོད་ཉམས་པར་བྱེད་ན། དེ་ནས་ནི་ཁ་ཟས་དྲོ་བ་དང་ཡང་བར་བྱས་པའི་ནད་དུ་རྩ་བ་ལྔ་པ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། སྐྱུར་དང་། སྣུམ་ཅུང་ཟད་དང་བཅས་པའི་ཐུག་པ་སྦྱིན་ནོ།

当完成这个仪轨之后，将下部肠道内松开，像用长气向上部一样牵引，肠道就会自然回到原来的位置。然后用丝线缝合外部腹部的伤口，
用黑土和甘草调水制成的药膏涂抹伤口和腹部，用布包裹伤口和腰部固定。然后在无风处只用牛奶调养，安置在涂油的床上休息。
对于腹部积水的水肿，应当用适合风病的药物和芝麻油调配后涂抹身体。然后用布包裹腹部，用温水浇灌上部做熏蒸。在此处下刀的位置与上述相同，伤口要开一指宽。
用类似稻谷尖端的刀具切开。切开后立即用柔软的有管的木塞塞入，从管中稍微排出病液。然后用布或皮革紧紧包扎以防止风气泄露。
之后三天内不要移动，从第三天开始到十六天期间每天逐渐排出。十六天后取出导管，用芝麻油和盐涂抹伤口，用布包扎腹部。
然后从第三天到十六天期间，解开布带挤压伤口，同样用上述药物涂抹。如果切开后一次性排出所有病液，会有这些过失：口渴严重、发热、肢体疼痛、腹泻、呼吸不畅、咳嗽、手脚发热，会出现这些症状，所以应该每天逐渐排出。
排出病液时要轻轻挤压。然后安置在无风处，第一天要禁食。第二天给予无盐无油的粥。
之后六个月内不吃其他食物，只喝牛奶。之后三个月给予以牛奶为基础的粥。之后三个月饮用稗子和青稞熬煮的汤加入少许牛奶和盐，
混合胡豆煮汤饮用。按照这样的次第护理一年，就能治愈腹水肿胀。寻求生命的医师上师如是教导，应当努力遵守仪轨，
要能忍受饮食而不贪食等。肛门堵塞的水肿和肠道破裂的水肿这两种的仪轨和护理也要像这样持续一年。
这样护理一年之后，为了以后不再生病和稳固，应当使用下文所说的这些药物配方。其中这八种水肿大多是由病因积聚等引起的，
因此治疗风等病在任何情况下都是值得称赞的。如果风等进入腹内使暖性减退，那么就要给予温和易消化的五根汤加盐、酸和少许油的汤药。

།ཡང་ན་ནས་རྙིང་པ་དང་། འབྲས་ ཞག་དྲུག་ཅུ་པ་གཅིན་གྱིས་བྲན་ཏེ་བསྐམས་ལ་འོ་མས་གཞི་བླངས་ཏེ་ཐུག་པ་བྱ་སྟེ་ཅི་འདོད་པ་སྦྱིན་ནོ།།སྐོམ་དུ་ནི་བུ་རམ་ཤིང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་ནད་གཞི་གསུམ་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིང་ལས་བཟློག་སྟེ། རང་རང་གི་གནས་སུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། ། དམུ་རྫིང་ཅན་ཀུན་གྱིས་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ནི། ཤིན་ཏུ་དྲོ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ཕྱི་ས་འགགས་པའི་ཟས་དང་། གྲང་བ་དང་། ལྕི་བ་དང་། བུ་རམ་དང་། ཏིལ་ལས་བྱས་པའི་ཟས་དང་། ཆུ་འཐུང་བ་དང་། སྔོ་རྔད་དང་། རླན་ལ འདུག་པ་དང་འདི་རྣམས་ཤས་ཆེར་མི་སྤྱད་མི་བསྟེན་གཞན་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བ་འདི་དག་བྱ་སྟེ།ལུས་ཀྱི་རྩོམ་པ་དང་། ལམ་དུ་འགྲོ་བ་དང་། བཞོན་པའི་འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་སྤང་བར་བྱའོ། །སྐོམ་དུ་ནི་དར་བ་ཧ་ཅང་སླ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྐ་བ་ཡང་མ་ཡིན་མངར་བ་ ཡང་མ་ཡིན་པའི་བཏུང་བ་བསྔགས་ཏེ།དེ་ཡང་ནད་ཀྱི་གཞི་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་ངོ་། །དེ་ཡང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིང་ལ་ནི། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཁ་རས་བཏབ་པ་སྦྱིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་ལ་ལ་ཕུད་དང་རྒྱམ་ཚ་དང་ཟི་ར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་། ཚ་བ་གསུམ་ འདི་རྣམས་ཀྱིས་བཏབ་པ་སྦྱིན་ནོ།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་བ་ཚ་ཅན་གྱི་ཚ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་གྱིས་བཏབ་པའི་དར་བ་སྦྱིན་ནོ། །གཞང་འགགས་པའི་དམུ་རྫིང་ལ་ནི། སྤ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ཟི་ར་རྣམས་བཏབ་པ་སྦྱིན་ནོ། ། རྒྱུ་མ་རྡོལ་བའི་དམུ་རྫིང་ལ་ནི་པི་པི་ལིང་དང་སྦྲང་རྩིས་བཏབ་པ་སྦྱིན་ནོ། །ལྟོ་བ་ཆུས་གང་བའི་དམུ་རྫིང་ལ་ནི། ཚ་བ་གསུམ་གྱིས་བཏབ་པའི་དར་བ་སྦྱིན་ནོ། །མཆིན་པའི་དམུ་རྫིང་ལ་ནི། སྦྲང་རྩི་དང་། ཤུ་དག་དང་། སྒ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། རུ་རྟ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཏིལ་མར་དང་འདི་རྣམས་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །ཁྱད་པར་དུ་དར་བའི་སྐོམ་གྱི་ཕན་ཡོན་ནི། ལུས་ལྕི་བ་དང་། མེའི་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། ཚིལ་རྒྱས་པའི་ནད་དང་། འཁྲུ་བ་དྲག་པོས་ལུས་ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཆུང་བར་གྱུར་པ་ལ་ནི་འོ་མ བདུད་རྩི་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།།གསོ་བའི་གནས་ལས་དམུ་རྫིང་གསོ་བའི་ལེའུ་བཅོ་ལྔ་བ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་གང་སྐྱ་རྦབ་ན་བ་ལ་ནི། ཐོག་མར་དགེ་བའི་སྨན་མར་དང་། བའི་རྣམ་ ལྔའི་སྨན་མར་དང་།ཏིག་ཏ་ཆེན་པོའི་སྨན་མར་མཛེ་ནད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དང་། དོང་གའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་སྨན་མར་འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་བླུད་དོ། །སེའུ་འབྲུ་རང་གི་ཁུ་བ་སྲང་བརྒྱད་དང་། འུ་སུ་སྲང་གཉིས་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་སྲང་གཅིག་དང་། བཅའ་ སྒ་སྲང་གཉིས་དང་།པི་པི་ལིང་སྲང་ཕྱེད་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་སྲང་ཉི་ཤུ་དང་། ཆུ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་དང་རན་པར་འཐུངས་ན་སྙིང་ནད་དང་སྐྱ་རྦབ་དང་། སྐྲན་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། མཆེར་པ་དང་། རླུང་དང་བད་ཀན་གྱིས་ཉམ་ཐག་པ་སེལ་ཏོ། །དེའི་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་འཇོམས་ཤིང་རླུང་ལམ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལུགས་བཞིན་འབྱུང་ལ། བུད་མེད་བུ་འབྱུང་དཀའ་བ་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །དེ་ནས་སྐྱ་རྦབ་ན་བའི་ནད་པ་དེ་སྣུམ ཆོས་ལེགས་པར་བྱ་སྟེ།སྨན་རྣོ་བས་སློན་བྱའོ། །དེ་ནས་ཡང་སྣུམ་ཆོས་བྱ་སྟེ། འོ་མ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་འམ། རེ་རེ་ཡང་རུང་བས་ལན་མང་དུ་བཀྲུ་སྨན་བྱའོ།

或者用陈旧的青稞和浸泡六十天的尿的大米，晒干后用牛奶调制成汤，随意服用。作为饮品，煮甘蔗汁饮用，可以治疗由三种病因引起的水肿，使其各自回归原位而平息。
所有水肿患者都应该注意防护：过热、酸性、粗糙、咸味、大便堵塞的食物、寒冷、沉重、糖、芝麻制成的食物、饮水、青菜、潮湿处停留等，这些都应该尽量避免使用和依赖，还应该避免以下这些：身体活动、步行、骑乘交通工具往来等。
作为饮品，推荐既不太稀也不太稠，也不甜的饮料，而且要根据病因来饮用。对于由风引起的水肿，要加入诃子和碱。对于由痰引起的水肿，要加入辣蓟、岩盐、孜然、蜂蜜和三辛香。对于由三病因综合引起的水肿，要加入含碱的盐和三辛香的酸奶。
对于大便堵塞的水肿，要加入诃子果实、辣蓟、盐和孜然。对于肠道破裂的水肿，要加入胡椒和蜂蜜。对于腹部积水的水肿，要加入三辛香的酸奶。对于肝脏水肿，要加入蜂蜜、白芷、生姜、小茴香、茯苓、岩盐和芝麻油。
特别是酸奶饮品的功效是：对于身体沉重、消化能力下降、食欲不振、脂肪增生的疾病，以及因剧烈腹泻导致身体极度虚弱的情况，牛奶应被视为甘露。
医疗论中第十五章治疗水肿完毕。
接下来讲解治疗白癞病的章节：对于患白癞病的人，首先要服用善巧药酥油、五牛产品药酥油、大苦药酥油（在麻风病章节中所述）和冬果类药酥油中的任何一种。
取八两茴香自汁、二两小茴香、一两昆布、二两生姜、半两胡椒，将这些磨成粉末，与二十两酥油和一百二十八两水按正确方法煎煮，当只剩下酥油时适量饮用，可以治疗心脏病、白癞、肿瘤、痔疮、脾脏病以及因风和痰引起的衰弱。
它能增强消化能力，消除呼吸困难和咳嗽，使紊乱的气脉恢复正常，对于难以生育的妇女也特别推荐。然后对白癞病患者进行油疗，用猛烈的药物涂抹。之后再次进行油疗，用牛奶和牛尿混合或单独多次进行导泻治疗。

།དན་ཏིའི་འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་གྱི་ནང་དུ་ཏང་པལ་གྱི་འབྲས་བུ་དང་། རྒུན་འབྲུའི་འབྲས་ བུ་སྲང་བཞི་བཞི་བཅུག་སྟེ་ནུབ་གཅིག་སྦངས་ལ།ནང་པར་མཉེས་ནས་བཙགས་པ་འཐུངས་ན། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་བ་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་སྟེ་བཏུང་བ་འམ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་བ་གཅིན་དང་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པ་འམ།ཡང་ན་ཁྲོན་བུ་དང་། ཤ་མ་དུར་བྱིད་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། འདི་རྣམས་བ་གཅིན་དང་བཏགས་ཏེ་བཏུང་བའམ། ཡང་ན་སྨན་དེ་དག་ཉིད་བ་གཅིན་དང་བསྐོལ་བ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་སྨན་དེ་དག་ཉིད་འོ་མ་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་ བསྐོལ་ལ་འཐུངས་ན་ཉེས་པ་རྣམས་འཇོམས་སོ།།ཡང་ན་ལྕགས་ཕྱེ་བ་གཅིན་དང་འོ་མ་གང་ཡང་རུང་བའི་ནང་དུ་བཞག་ལ་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན་འོ་མ་འམ་མངར་བའི་ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ལྷན་ཅིག་བཟའོ། །དེ་ལྟར་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ སྟོད་སྨད་དུ་ལུས་དག་པར་བྱས་ནས། རུ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། མར་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་སྦྱིན་ནོ། །བྱི་ཤ་ལ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། གླ་སྒང་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། འདི་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་། མུར་བ་སྲང་ཕྱེད་དང་། བོང་ང་ ཞོ་གཅིག་དང་འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དང་འཐུངས་ན།དེ་ནས་སྦྲང་རྩི་བལྡགས་ན་སྐྱ་རྦབ་དང་། རིམས་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྐྲན་དང་། ལྟོ་སྦོས་པ་དང་། མ་ཞུ་བ་རླུང་དང་ བཅས་པ་དང་།ཁྲག་མཁྲིས་རྣམས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་བ་ཤ་ཀ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཏིག་ཏ་དང་། ནིམ་པ་དང་། འདི་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་ འཐུངས་ན་སྐྱ་རྦབ་དང་།མིག་སེར་དང་ཁྲག་མཁྲིས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ག་དུར་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྤྱི་དང་མཉམ་པའི་ལྕགས་ནག་པོའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་ རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ།དར་བ་འམ་ཆུ་དྲོན་པོ་དང་འོ་མ་དང་བཅས་པར་འཐུངས་ན། མིག་སེར་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། སྙིང་ནད་དང་། མཛེ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། གཅིན་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །དོང་གྲ་དང་། ལྕགས་ཕྱེ་དང་། ཏིལ་དང་། བུ་རམ་འདི་རྣམས་ ཆ་མཉམ་པ་དང་།སྨན་སྣ་གཅིག་གི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་པི་པི་ལིང་དང་། དེ་རྣམས་རི་ལུར་བྱས་པ་ཟོས་ན་སྐྱ་རྦབ་ལ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཏ་བྱ་དང་། སྐྱེར་པའི་ཤུན་པ་དང་། དབྱི་མོ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཚ་བ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་སྦྱོར་བ་གོང་མའི་ སྨན་དང་།དེ་རྣམས་སྤྱིའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་ལྕགས་ཕྱེ་དང་ཕྱེ་མར་བྱས་ལ་སྨན་རེ་རེའི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་བ་གཅིན་དང་། སྨན་སྣ་སོ་སོར་བསྐོལ་ལ་རི་ལུར་བྱར་འདོད་པ་ཙམ་གྱི་སྐན་ཏེར་གྱུར་པ་དང་གཅིག་ཏུ་བསྲེས་ཏེ་རི་ལུར་བྱས་པ་ནི་ལྕགས་ཕྱེའི་རི་ལུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་ ཅི་རན་དར་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་རྣམས་ལ་སྲོག་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ།།གཞན་ཡང་མཛེ་དང་། མ་ཞུ་བ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། བརླ་རེངས་པ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། མིག་སེར་དང་། གཅིན་ནད་དང་མཚེར་པའི་ནད་རྣམས་ ཀྱང་ཞི་བར་བྱེད་དོ།

将丹提果汁温热后，放入檀香果和葡萄各四两，浸泡一夜。次日早晨揉搓后过滤饮用，可以战胜白癞病。
或者在牛尿中加入诃子粉饮用，或者三果与牛尿煎煮后加入诃子粉，或者将井水、沙马都日比、檀香、荜茇这些与牛尿研磨后饮用，或者将这些药材与牛尿煎煮后饮用。
或者将这些药材按正确方法与牛奶煎煮后饮用可以降伏诸病。
或者将铁粉放入牛尿或牛奶中服用。待消化时，同时食用牛奶或甜汁。
这样用药浴清净上下身体后，给予诃子、蜂蜜、酥油调制的糊剂。
毗沙拉、布则谢、甘松、茜草、檀香、芥子各二两，木尔瓦一两半，莨菪子一两，将这些研磨成粉与温水服用，然后舔食蜂蜜，可以战胜白癞病、发热、身热、咳嗽、呼吸不畅、食欲不振、瘤、腹胀、不消化伴有风病、血胆等病。
或者婆沙迦、苦菜、三果、布则谢、龙胆、楝树这些粗磨后煎煮，将其冷却的汁液加入蜂蜜饮用，可以降伏白癞病、黄疸和血胆病。
或者三辛、吉达拉迦、必栗迦、三果、伽度拉这些研磨成粉，加入等量的黑铁粉与酥油和蜂蜜调和，配合酸奶或温水和牛奶服用，可以消除黄疸、白癞病、心病、麻风、痔疮和所有小便疾病。
冬瓜、铁粉、芝麻、糖这些等量，以及一味药的两倍胡椒，制成丸剂服用对白癞病有效。
或者达比亚、黄连皮、乌莫、胡椒根、檀香、三辛等上述配方的药材，以及总量两倍的铁粉研成粉末，每味药八倍的牛尿，各药分别煎煮成适合制丸的浓稠状后混合制成丸剂，称为铁粉丸。
取适量与酸奶调服可以给白癞病患者带来生命。
此外还能平息麻风、不消化、浮肿、大腿僵硬、食欲不振、痔疮、黄疸、小便病和脾病等。

།ཡང་ན་ཏ་བྱ་དང་། བྲག་ཞུན་དང་། དངུལ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་དྲི་མ་དང་། དེ་རྣམས་སྲང་ལྔ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། དེ་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་དང་། ཤ་ཁ་ར་སྲང་བརྒྱད་དང་། འདི་ རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ཟོས་ན།སྐྱ་རྦབ་དང་། དུག་དང་། ལུད་པ་དང་། གཅོང་ཆེན་པོ་དང་། རིམས་མི་བཟད་པ་དང་། མཛེ་དང་། མ་ཞུ་བ་དང་། གཅིན་ནད་དང་། སྐྲང་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ཏེ། ཁྱད་ པར་དུ་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་།མིག་སེར་དང་། གཞང་འབྲུམ་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་དུག་མོ་ཡུངས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ནིམ་པ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། ག་དུར་དང་། དོང་གྲ་དང་འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བྲག་ཞུན་སྲང་བརྒྱད་ བཅུག་སྟེ།ཞག་བཅུའམ། ཉི་ཤུ་འམ། སུམ་ཅུའི་བར་དུ་ཡང་སྦང་ཞིང་ཡང་སྐམ་པ་ལན་མང་དུ་བྱས་པ་དང་། བྲག་ཞུན་དང་མཉམ་པའི་ཤ་ཁ་ར་དང་། སྨིག་རྐང་པ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་སྲང་རེ་རེ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རིའི་རྩ་བ་དང་འབྲས་ བུ་གཉིས་སྲང་གཅིག་དང་།དྲི་སྣ་གསུམ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་། སྦྲང་རྩི་སྲང་གསུམ་དང་ལྷན་ཅིག་རི་ལུ་ཞོ་གཉིས་པའི་ཚད་དུ་བྱས་ལ། ཟས་གཞན་མ་འདྲེས་པར་ཟོས་པའི་འོག་ཏུ་སེའུ་འབྲུའི་ཁུ་བ་དང་འོ་མ་དང་། ཐང་ལ་གནས་པའི་བྱའི་ཤ་ཁུ་དང་། ཆུ་དྲོན་པོ་ དང་། ས་བའི་ཆང་དང་། ནས་ཆང་དང་། དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་འཐུངས་ན། སྐྱ་རྦབ་དང་། མཛེ་དང་། རིམས་དང་། མཆེར་པ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། མཚན་བར་རྡོལ་བ་དང་། རྨ་རྣགས་པ་དང་། སྙིང་ནད་དང་། ཁུ་ཆུ་དང་། གཅིན་དང་། ཚ་བའི་ནད་ཞི་བར་བྱེད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་སྐེམ་བྱེད་དང་། སྦྱར་བའི་དུག་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། ལུད་པ་དང་། རྩ་བའི་ནད་དང་། ཁྲག་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། སྐྲན་དང་། མགུལ་པའི་ནད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ རླུགས་དང་།མགོ་འཁོར་བ་ཡང་རི་ལུ་འདིས་འཇོམས་པར་བྱེད་དེ། ནད་ཐམས་ཅད་འཕྲོག་ཅིང་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །རྒུན་འབྲུམ་དང་། པི་པི་ལིང་སྲང་བཅུ་དྲུག་བཅུ་དྲུག་དང་། ཤ་ཁ་ར་སྲང་ལྔ་བཅུ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཤིང་མངར་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། སྨིག་རྐང་དང་། འདི་ རྣམས་སྲང་གཉིས་གཉིས་ཕྱེ་མར་བྱས་ཏེ།སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ། མེ་ཆུང་ངུ་ལ་བསྐོལ་ཏེ་ལྡེ་གུར་གྱུར་པ་དང་ཕྱུང་ལ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ། སྦྲང་རྩི་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ལག་པའི་མཐིལ་དུ་བཞག་སྟེ། དེ་ ལས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ཟོས་ན།ཧ་ལི་མ་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། མིག་སེར་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཡང་རྩ་བ་ལྔ་ཆུང་ངུའི་ཁུ་བ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་རང་གི་ཁུ་བ་དང་། བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་བཏང་ན། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ ནད་དང་།མིག་སེར་གྱིས་ཉམ་ཐག་པ་སེལ་ཏོ། །དེ་ལྟར་གོང་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་གསོ་བ་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་སྨན་པ་མཁས་པས་ནད་སོ་སོའི་དམིགས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱ་རྦབ་ལ་ནི་ གོང་དུ་སྨོས་པ་བཞིན་དུ་སྣུམ་ཤས་ཆེར་སྦྱར་རོ།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཁ་བ་དང་། བསིལ་བའི་བག་སྦྱར་རོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་རྩུབ་པ་དང་། ཚ་བ་དང་དྲོ་བའི་བག་སྦྱར་རོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་དེ་རྣམས་བསྲེས་པ་སྦྱར་རོ།

或者，取五钱重的铜、岩盐、银、铁锈，以及各一钱重的吉达迦、三果、三辛香、毕达迦，八钱重的白糖，将这些研成粉末与蜂蜜调和服用，可治疗黄疸、中毒、咳嗽、重病、剧烈发热、麻风、消化不良、尿病、浮肿、呼吸困难、食欲不振等症。尤其能够消除健忘症、黄眼病和痔疮。
或者，取芥子、三果、楝树、波托拉、伽度、冬瓜，将这些煮成汤汁，放入八钱重的岩盐，在十天、二十天或三十天内反复浸泡干燥。再取与岩盐等量的白糖，以及各一钱重的芦根、胡椒、诃子、螃蟹，一钱重的枸杞根和果实，各二两重的三种香料，三钱重的蜂蜜，制成二两重的丸剂。
在不与其他食物混合的情况下服用后，饮用荞麦汁、牛奶、平地鸟肉汤、温水、淡酒或青稞酒中的任何一种，可治疗黄疸、麻风、发热、脾病、眩晕、痔疮、生殖器溃疡、化脓性伤口、心脏病、精液病、尿病和热病。同样也能治愈消瘦症、合成毒、淋巴肿大、咳嗽、根部疾病、血液病、胆病、浮肿、肿瘤、喉病，以及肠胃紊乱和眩晕。这种丸药能够消除一切疾病，使其平息。
取十六钱重的葡萄和胡椒，五十钱重的白糖，以及各二钱重的甘草、荜茇、芦根，将这些研成粉末，放入五百一十二钱重的诃子果汁中，用小火煮成糊状，取出冷却后，加入三十二钱重的蜂蜜调和。将这种糊状物放在手掌心，每次服用二两，可治疗哈利玛卡病、黄疸和黄眼病。
另外，将小五根汤汁、葡萄、诃子自身的汁液与食物和饮品一起服用，可治疗黄疸病和因黄眼病而衰弱的症状。
以上所述是对黄疸病治疗的一般说明。同样，明智的医生应该了解每种疾病的具体特点，根据相应情况进行调配。对于风引起的黄疸，如上所述应多用油性成分调配。对于胆引起的黄疸，应使用苦味和凉性成分调配。对于痰引起的黄疸，应使用粗糙、热性和温性成分调配。对于三者混合引起的黄疸，应将这些成分混合调配。

། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བིལ་བ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། བ་སྤྲུ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། གླ་སྒང་དང་། ལྕགས་ཕྱེ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། བྲིཤྩི་ཀ་ལི་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། འདི་རྣམས ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ།འོ་མ་དང་མར་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ནས་ཞག་ཟོས་པ་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིང་གི་ནད་ཐམས་ཅད་མྱུར་དུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། རྩཝ་ཀུ་ཤ་དང་། འདི་རྣམས་ ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ།འོ་མ་དང་། མར་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །ས་ཞག་ཟོས་པའི་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་པ་ས་ཞག་ལ་སྲེད་པ་ཡིན་ན་ནི། དེ་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱི་དང་ག་དང་། ནིམ་པའི་ ཁུ་བ་དང་།པ་ཏ་དང་། མུར་བ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ས་ཞག་ལས་བརྐོས་པ་ཟོས་ན་ཕན་ནོ། །ས་ཞག་གི་བྱེ་བྲག་འདོད་པ་ཟོས་ནས་ནད་ཐ་དད་པ་འབྱུང་བར་གྱུར་ན་སྨན་པས་སོ་སོ་དང་མཐུན་པའི་སྨན་སྦྱར་རོ། །མིག་སེར་གྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་ པ་ལ་ནི་མཁྲིས་པ་ལ་ཕན་པའི་སྨན་ནམ།སྐྱ་རྦབ་ལ་ཕན་པའི་སྨན་གང་ཡང་རུང་བ་སྦྱིན་ནོ། ། རུ་ར་རྡོག་མ་བརྒྱ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ། ཨ་རུ་ར་ལྔ་བཅུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ཏེ།མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། སྐྲན་དང་མིག་སེར་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །དོང་ག་དང་། ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་ཤིང་ངམ། བི་ད་རི་འམ། སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་ བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ།སྲང་གཅིག་ཙམ་འཐུངས་ན། མིག་སེར་གྱི་ནད་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་དན་ད་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དེའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་བུ་རམ་དང་བཅས་པ་ཆུ་གྲང་དང་བཏུང་བའམ། གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་བ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་ནིམ་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་སྟེ། ནང་རེ་ནང་རེ་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན། མིག་སེར་གྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ཕན་ནོ། །སྐྱེར་པ་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་རྣམས་སྦྱར་བའི་མིག་སྨན་དུ སྦྱར་བ་ཡང་མིག་སེར་རྣམས་འཇོམས་སོ།།མིག་སེར་གྱིས་བཏབ་པའི་ནད་པ་ཕྱི་ས་ཏིལ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འདྲ་བ་དཀར་པོ་འབྱུང་ཞིང་བད་ཀན་གྱིས་ལམ་འགགས་པ་ལ་ནི་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱིས་གསོའོ། །ཁ་ཟས་རྩུབ་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། ལྕི་ བ་དང་།མངར་བ་དང་། རྩོལ་བ་བྱས་པའི་རྒྱུ་རླུང་གིས་བད་ཀན་འཁྲུགས་པར་བྱས་ཏེ། མཁྲིས་པའི་ཕྱི་རོལ་ནས་བཏོན་པའི་དབང་གིས་སྐྱེས་བུ་དེའི་གཅིན་དང་མིག་དང་པགས་པ་རྣམས་སེར་པོར་གྱུར་ཅིང་། ཕྱི་ས་དཀར་པོར་འབྱུང་ལ་ནད་འཁྲུགས་ཏེ། ཕྱི་ས་འགགས་པ་དང་། སྙིང་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་ལུས་རྗུད་པ་དང་། མེ་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། ལུད་པ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་ཏེ། མཁྲིས་པས་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ནི་རིམ་གྱིས་བརྡལ་ལ་གསོའོ། །དེ་ལྟར་མིག་སེར་གྱིས་ཁྱབ་པའི་ནད་པ་ལ་ནི། རྨ་བྱ་དང་། ཁྱིམ་བྱ་དང་། སྲེག་པའི་ཤ་ཁུ་དང་། ཡང་ན་ལ་ཕུག་སྐམ་པོ་དང་། རྒྱ་སྲན་གྱི་ཁུ་བཅུད་གང་ཡང་རུང་བའི་ནང་དུ་རྩུབ་པ་དང་། ཚ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་སྦྱར་བའི ཟས་སྦྱིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཚ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། རྣོ་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ཤིན་ཏུ་དྲོ་བ་རྣམས་བསྔགས་སོ། །ཁ་ལུང་གི་ཁུ་བ་ཚ་བ་གསུམ་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བལྡག་པར་བྱའོ།

三种辛热药和木苹果和两种黄药和三果和两种巴布巴和格桑和铁粉和必栗香和唐木和必栗西卡利和葛布拉根，这些药材捣碎后，按照正确方法与牛奶和酥油一起煮沸饮用，能迅速平息由食用土脂而引起的一切痈疮病。
同样，龙花和甘草和胡椒和古夏根，这些药材捣碎后，与牛奶和酥油按照正确方法煮沸饮用，其功效与上述相同。
对于食用土脂而引起的痈疮病患者如果对土脂有渴求，为了消除这种渴求，可以服用必栗香和楝树汁液和巴达和木尔巴这些药材中任意一种的汁液与土脂一起煮制。
如果食用不同种类的土脂后出现不同的疾病，医生应当根据具体情况配制相应的药物。
对于黄疸病患者，应当给予对治胆病的药物或者对治痈疮的任何一种药物。
将一百颗诃子煮汤，在其汤中加入五十颗诃子磨成的粉末，与三十二两酥油按照正确方法煮制，适量饮用其中剩余的酥油，能够祛除一切瘤块、黄疸和痈疮。
冬瓜和三种辛热药的粉末，放入甘蔗或者比达利或者酸枣的汁液中任意一种，饮用约一两，能够降伏黄疸病。
或者檀香磨成粉末，与其两倍量的糖一起用冷水服用，或者与任何适合的药物配合使用。
或者三果和白蒺藜和楝树这些药材中任意一种的汁液中加入蜂蜜，每天调配服用，对黄疸病患者有益。
酸枣和红花和酸枣配制成的眼药，也能降伏各种黄疸。
对于黄疸病患者粪便呈现如同芝麻粉一样的白色，且因痰阻塞通道的，应当用降伏痰和胆的药物治疗。
由于粗糙、寒冷、沉重、甜味的饮食和过度劳累，引起风气扰动痰液，使胆汁从外排出，导致此人的小便、眼睛和皮肤变黄，粪便呈白色，病情恶化，出现便秘、胸闷等症状，因此导致身体虚弱、消化力减退、肋部疼痛、呃逆、咳嗽、食欲不振、发烧，胆汁遍布全身各处，对此应当逐步扩散治疗。
对于这样被黄疸遍布的病人，应当给予孔雀肉、家鸡肉、鹧鸪肉汤，或者干萝卜和豌豆的汁液中任意一种，配以粗糙、辛热、酸味的食物。
此外，推荐极热、酸味、辛辣、咸味、极温热的食物。
应当舔服卡龙汁液与三种辛热药配制的糊状物。

།དེ་ལྟར་གོང་མའི་གསོ་བ་དེ་དག་བྱས་ན། མཁྲིས་པ་རང་གི་གནས་སུ་ འཇུ་སྟེ།དེས་ན་ཕྱི་ས་ཡང་མདོག་ཐ་མལ་པར་འགྱུར་ཞིང་། རླུང་སྒྲ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མདོག་འགྱུར་ཏེ། སྔ་མ་ལས་ལོག་པ་ལྟར་སྣང་ན་ཡང་དེ་བརྟ་བར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མིག་སེར་གྱི་ནད་གསོ་བ་འཕྱིས་ནས་དེ་ ཁོང་དུ་ཞུགས་ཏེ་དཀྱེལ་དུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་བྲག་ཞུན་དང་།མཀྵི་ཀ་ད་རུ་དང་། གསེར་གྱི་དྲི་མ་གང་ཡང་རུང་བ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་བསྟེན་པར་བྱའོ། །ཧ་ལི་ས་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ལ་ནི། སླེ་ཏྲེས་ཀྱི་རང་གི་ཁུ་བ་དང་། འོ་མ་དང་། མ་ཧེའི་མར་འོ་མའི་ཕྱེད་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་མར་གྱི་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པས་ལུས་ཀྱི་སྣུམ་ཆོས་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་དང་དུར་བྱིད་དང་སྦྱར་བས་བཀྲུ་སྨན་བྱའོ། །ཁ་ཟས་ནི་མངར་བ་དང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་འཇོམས་པ་གཏང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་རྒུན་འབྲུའི་ལྡེ་གུ དང་།མངར་བའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་ཟས་བཟའ་ཞིང་འོག་ནས་སྨོས་པའི་འོ་མའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་རྣམས་ཡུན་ཅི་རིང་དུ་བྱའོ། །བཏུང་བར་ནི་རྒུན་ཆང་དང་། ཨ་རི་ཏའི་ཆང་མེ་དྲོད་དང་སྦྱར་ཏེ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་ཨ་རུ་རའི་ལྡེ་གུ་ལུད་པ་གསོ་བའི་སྐབས་ལས་ བྱུང་བའམ།ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བ་ལ་དང་། དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་འོ་མ་དང་སྦྱར་ཏེ་ནད་གཞི་དང་མེ་དྲོད་དང་དཔགས་ལ་གཏང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་སྨན་པ་མཁས་པས་སྐྲང་ནད་གསོ་བའི་དཔྱད་ཇི་སྙེད་པས་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་རོ། ། གསོ་བའི་གནས་ལས་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་འོར་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ནད་གཞི་ཐམས་ཅད་འདུས་པ་འམ་ལྡན་པའམ། ནད་གཞི་རེ་རེ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲངས་ནད་གང་ཡང་རུང་བ་མ ཞུ་བ་དང་བཅས་པ་དེ་ལ་ནི་ཐོག་མར་ལུས་ཤ་སྲི་ཞིང་སྨྱུང་བ་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཁ་ཟས་ཀྱང་ཡང་བ་བཟའ་ཞིང་སྐོམ་དུ་ནི། དོང་གྲ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ན་ལེ་ཤམ་བསྐོལ་བའི་ཆུ་དྲོན་པོ་བླུད་དོ། །ཡང་ ན་ཨ་རུ་ར་དང་།བཅའ་སྒ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་པའམ། ཡང་ན་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནང་དུ་བཤད་པའི་ལྕགས་ཕྱེ་ཆ་དགུ་པ་བསྐོལ་བ་བླུད་དོ། །འོར་ནད་ཤས་ཆེ་བ་ལ་ནི་དེ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་ བ་བླུད་དོ།།ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། དུར་བྱིད་དང་། ཚ་བ་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པ་བླུད་པའམ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བའི་ནང་དུ་གུ་གུལ་ལམ་བྲག་ཞུན་བཏབ་པ་བླུད་ པ་འམ།འོར་ནད་སྐྲངས་པ་དེ་མེ་དྲོད་ཆུང་ཞིང་མ་ཞུ་བས་ཁྱབ་སྟེ། རྟུག་པ་འགགས་པའམ། ཡང་ན་ཕྱི་ས་སླ་བར་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ཁ་རུ་ཚ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་སྦྲང་རྩི་དང་། དར་བ་དང་སྦྱར་བ་བཟའ་བ་འམ། ཡང་ན་ཨ་རུ་ར་དང་བུ་རམ་བཟའ་བ་འམ། ཡང་ན་ བུ་རམ་དང་བཅའ་སྒ་སྦྱར་བ་ཟོས་པའི་འོག་ཏུ་དར་བ་བཏུང་བར་བྱའོ།

如此进行上述治疗后，胆汁将回归原位，因此粪便也会恢复正常颜色，伴随风声的症状也会平息。
如此颜色改变，虽然看似与先前相反，也应说明观察的方法。对于治疗黄眼病后，病情转入体内变成扩散性疾病时，应当用岩脂、孔雀石、铜锈或金垢任何一种与牛尿调配，服用一个月。
对于名为哈利萨卡的病，应用独活的汁液、牛奶、水牛奶油（用量为牛奶的一半）这些煮成的酥油饮品等进行身体润滑治疗。然后用訶子汁液和甘遂调配作泻药。
饮食应当食用甘味及能够降伏风、胆的食物。同样，应当长期服用上述提到的葡萄膏和甘味药物调配的食物，以及下文将提到的牛奶灌肠疗法。
饮品方面，应当根据情况给予葡萄酒和阿里塔酒，并配合体内火力。或者可用訶子膏（出自治疗咳嗽章节），或者用胡椒、甘草、巴拉这些任何一种与牛奶调配，根据病因和体内火力来服用。
同样，明医应当将治疗肿胀病的所有疗法用于一切浮肿病。
医治篇中浮肿病治疗章第十六终。
现在开始讲解水肿病治疗章。对于由所有病因聚集、结合或任何一种病因所生的肿胀病伴有消化不良时，首先应当使身体消瘦并禁食。
之后饮食要食用清淡的食物，饮品则用冬花、白附子、小茴香、毕澄茄、黑芥子、诃子煮成的温水饮用。
或者用訶子、荜茇、小茴香、巴布如瓦等煮成的汤剂饮用，或者饮用在浮肿病章节中所说的九份铁粉煮水。
对于严重的水肿病，为了净化病症，应当服用訶子粉与牛尿调配的药。或者在三果煮汤中加入明矾、甘遂、三辛任何一种的粉末饮用，或者在任何一种三果中加入安息香或岩脂饮用。
对于因火力微弱和消化不良而遍布的水肿肿胀，出现大便阻塞或者大便稀溏时，应当食用芒硝和三辛与蜂蜜、酸奶调配的药，或者食用訶子和糖，或者食用糖和荜茇调配的药，之后饮用酸奶。

།ཡང་ན་སྒེའུ་གཤེར་དང་། བུ་རམ་ཆ་མཉམ་པ་སྦྱར་ཏེ། དང་པོའི་ཞག་སྲང་ཕྱེད་ཟོས་ལ། དེ་ནས་ཞག་བཅུའི་བར་དུ་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱིས་སྐྱེད་དེ། ཞག་བཅུ་གཅིག་པ་ནས་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱི་ཞག་ བཅུའི་བར་དུ་མི་བྲི་སྟེ།སྲང་ཕྱེད་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཡང་ཞག་བཅུའི་བར་དུ་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་ཞག་རེ་སྐྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་ཟོས་ལ། སྨན་དེ་ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན། བཏུང་བ་ནི། མ་ཤ་ཀའི་ཁུ་བ་དང་། འོ་མ་དང་། ཤ་ཁུ་གསུམ་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་ པ་དང་།རླུང་གང་ཡིན་པ་བརྟགས་ཏེ། ནད་གཞི་དང་རེ་རེ་ནས་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་སྐྲན་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། འོར་ནད་དང་། གཅིན་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཆམ་པ་དང་། ལུས་སྙོམ་པ་དང་། འཇུ་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། མིག་ སེར་དང་།སྐེམ་བྱེད་དང་། བརྗེད་བྱེད་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། ལུད་པ་དང་། བད་ཀན་རྣམས་སྒེའུ་གཤེར་དང་། བུ་རམ་གྱི་སྦྱོར་བ་འདི་བྱས་ན་མྱུར་དུ་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །སྒེའུ་གཤེར་གྱི་ཁུ་བ་དང་། དོང་གྲའི་ཕྱེ་མ་དང་། འོ་མ་དང་མར་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། རན་པར་འཐུངས་ ན་འོར་ནད་དང་།ཆམ་པ་ན་བ་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། མེ་དྲོད་ཉམས་པས་ཉམ་ཐག་པ་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །མ་ཞུ་བ་མེད་བཞིན་དུ་ཕྱི་ས་འགགས་ཤིང་འོར་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ནི། ཚ་བ་གསུམ་དང་། དུར་བྱིད་དང་། དན་ཏི་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། དེ་རྣམས་འོ་མ་དང་ བསྐོལ་ཏེ་བླུད་དོ།།བའམ་མ་ཧེ་གང་ཡང་རུང་བའི་གཅིན་དང་། འོ་མ་བཏུང་ཞིང་བཟའ་བ་ཡང་འོ་མ་དང་བཅས་པར་བྱའོ། །ཞག་བདུན་ནམ་ཡང་ན་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་རྔ་མོའི་འོ་མ་ཉི་ཚེས་ཉམས་བརྟ་བར་བྱའོ། །ཏི་མུ་ས་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་ དང་།ལ་ལ་ཕུད་དང་། ཚ་བ་རྣམ་ལྔ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། པ་ཐ་དང་། འུ་སུ་དང་། སྟར་བུ་དང་། བ་ལ་དང་། བིལ་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་། ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་དང་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་བསྐོལ་ཏེ་ མར་ལུས་པ་དང་།དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་འོར་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། སྐྲན་དང་། གཅིན་ནད་རྣམས་འཇོམས་སོ། །ཙི་ཏྲ་ཀའི་ཕྱེ་མ་འོ་མའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་ཞོར་རེད་པ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་མར་སར་དར་བ་དང་བཅས་པའི་ནང་དུ་ཡང་ཙི་ཏྲ་ཀའི་ ཕྱེ་མས་བཏབ་སྟེ་བསྐོལ་ལ།མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །ནད་ཀྱི་སྟོབས་དང་། དུས་ཤེས་པའི་སྨན་པས་ཐང་ལ་འབར་གྱིས་སྨན་མར་གཅིན་ནད་ཀྱི་སྐབས་ལས་འབྱུང་བ་དང་། ཏིག་ཏ་ཆེན་པོའི་སྨན་མར་མཛེ་ནད་གསོ་བ་ ལས་བཤད་པ་དང་།དགེ་བའི་སྨན་མར་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནང་ནས་འབྱུང་བ་དང་། ཨ་རུ་རའི་སྨན་མར་དམུ་རྫིང་ལས་བཤད་པ་རྣམས་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །རྩ་བ་བཅུ་པ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། མར་གྱི་བཅུ་དྲུག་འགྱུར་གྱི་ཆུ་དང་། ཨ་ རུ་ར་དང་བུ་རམ་སྲང་བརྒྱད་དང་།འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་དྲི་སྣ་གསུམ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་ལྡེ་གུར་གྱུར་པ་དང་། བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་སྲང་བཅུ་དྲུག་བཏབ་སྟེ། དེ་ ལས་རན་པར་བལྡགས་ན།འོར་ནད་ཚབས་ཆེ་བ་དང་། རིམས་དང་སྐྲན་དང་། གཅིན་ནད་དང་། ལུས་སྐེམ་ཞིང་རིད་པ་དང་། མ་ཞུ་བ་དང་། ཁྲག་མཁྲིས་དང་། རླུང་དང་། སྒྲེགས་པ་སྐྱུར་པོར་འབྱུང་བ་དང་། མདོག་འགྱུར་བ་དང་། གཅིན་དང་། རླུང་ དང་།ཁུ་ཆུའི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། སྦྱར་བའི་དུག་དང་། དམུ་རྫིང་རྣམས་སེལ་ཏོ།

或者将蒺藜和糖等量混合，第一天服用半两，之后十天内每天增加半两，从第十一天起连续十天保持不减少半两的量，到达半两时，再次在十天内每天增加半两，如此服用一个月。当药物消化的时候，饮用马舍迦汁、牛奶和肉汤三种，根据痰、胆和风的情况，分别与病因相配服用，能迅速战胜肿瘤、瘿瘤、痔疮、消化不良、小便疾病、呼吸不畅、感冒、身体不适、消化能力差、黄疸、消瘦、健忘、癫狂、咳嗽和痰等疾病。
将蒺藜汁、冬瓜粉、牛奶和酥油一起煮沸，适量饮用可以平息消化不良、感冒、瘿瘤和因消化能力减退而虚弱等症状。
对于在未消化的情况下大便阻塞并因消化不良而虚弱的病人，应煮沸三辛香、土牛膝、旃檀帝和苦马蓟，与牛奶一起服用。
饮用牛或水牛的尿和牛奶，食物也要配合牛奶。七天或一个月内只用母骆驼奶调养。
将提木萨、炒麦炭灰、拉拉普、五辛香、诃子、小豆、帕塔、乌苏、星布、巴拉、木苹果各二两，水五百一十二两和酥油三十二两一起煮沸，留下酥油，适量饮用可以消除消化不良、痔疮、肿瘤和小便疾病。
将枳椇粉放入牛奶中制成酸奶，再将此酸奶制成的酥油和新鲜酸奶中加入枳椇粉煮沸，留下酥油适量饮用，功效与上述相同。
了解病情强弱和时机的医生，可以适当配制消化不良章节中的唐拉吉药油、治疗麻风病中的大苦药油、治疗癫狂病中的吉祥药油和治疗瘿瘤中的诃子药油。
将十根药三十二两、酥油三十二两、十六倍于酥油的水、诃子和糖八两一起煮沸，加入三种香料、三辛香、少许炒麦炭灰等的粉末，成为糊状后，冷却后加入蜂蜜十六两，适量舔服可以治愈严重的消化不良、发热、肿瘤、小便疾病、身体消瘦、消化不良、血胆、风病、打嗝时发酸、肤色改变、小便病、风病、精液病、呼吸不畅、食欲不振、脾脏疼痛、配制的毒药和瘿瘤等疾病。

།ནས་དང་འབྲས་རྙིང་པའི་ཁ་ཟས་རྩ་བ་བཅུ་པའི་ཁུ་བ་ལས་གཞི་བླངས་ལ། ལན་ ཚྭ་དང་སྣུམ་ཉུང་ཤས་བཏབ་སྟེ་བྱིན་ན་འོར་ནད་ལ་ཕན་ནོ།།རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལད་ཐ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུའི་ཁུ་བཅུད་ཐལ་སྨན་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པ་རུས་སྦལ་དང་། གོད་དང་། ཤ་ཡ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ ཀྱི་ཤ་ཁུ་པི་པི་ལིང་དང་སྦྱར་བ་ཟོས་ན་ཡང་འོར་ནད་འཇོམས་སོ།།བཏུང་བ་ནི་དར་བ་མི་སྐྱུར་བ་འམ་ཡང་ན་རྒུན་ཆང་དང་། ཨ་རིཥྚའི་ཆང་དང་། ཨ་ས་བའི་ཆང་གང་ཡང་རུང་བ་ཚ་བ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་ཟི་ར་དང་ཟུར་པ་དང་། ཛི་བན་ཏི་དང་། ཀ་ ར་བཱི་ར་དང་།མ་ནུ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། བིལ་པའི་རྐང་དང་། ཡ་བཀྵ་ར་དང་། ད་ཏྲི་ག་དང་། འདི་རྣམས་རེ་རེ་ཡང་རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུའི་ཚད་དང་ལྡན་པའི་ཐུག་པ་མར་དང་ཏིལ་མར་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན། འོར་ནད་དང་། སྐྲང་པ་ལ་ཕན་པའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་འཁྲུ་བ་དང་། སྙིང་ནད་དང་། སྐྲན་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། མེ་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། གཅིན་ནད་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚ་བ་རྣམ་ལྔ་རྒྱ་ཤུག་གི་ཚད་ཙམ་དང་། མར་དང་ཏིལ་མར་དུ་བརྔོས་པའི་ཐུག་པ་འཐུངས་ན་ཡང་ཕན་ཡོན་དེ་དང་འདྲའོ། ། ཡང་ན་རྡོ་དྲེག་དང་། རུ་རྟ་དང་། སྟོ་ནེ་ཡ་དང་། ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཤུག་པ་དང་། ཤྲི་བེཤྟ་ཀ་དང་། ཆུ་སྲིན་སེན་མོ་དང་། འབུ་སུ་ཧང་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། བྲི་ཡང་ཀུ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དབྱི་མོ་དང་། ཀུ་ཏན་ན་ཏ་དང་། བྱ་མ ཀ་དང་།བ་ལ་ཀ་དང་། དྲི་སྣ་བཞི་དང་། བལ་བུའི་ལོ་མ་དང་། གླ་སྒང་དང་། གནྡྷ་པ་ལ་ཤ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུ་བ་དང་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་སྦྱར་བའི་ཁྲུས་དང་། ལྡེ་གུའི་བྱུག་པ་རྣམས་བྱའོ། །ཡང་ན་ནིམ་པ་དང་། བ་སྤྲུ་བ་མེ་ཏོག་ དམར་པོ་ཅན་དང་།ནག་ཏ་མ་ལ་དང་། ཨརྐ་བསྐོལ་བའི་ཆུས་ཁྲུས་བྱའོ། །ཡན་ལག་ཕྱོགས་གཅིག་སྐྲངས་པ་ལ་ནི་བ་སྤྲུ་བ་དང་། ཀ་ར་བཱི་ར་དང་། ཀིང་ཤུ་ཀ་དང་། བྱི་ཤ་ལ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ན་ལི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཀ་པོ་ད་ཙ་ར་ན་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། ཀོ་ཤ་ཏ་ཀི་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཏ་ལའི་ལོ་མ་དང་། ཛ་ཡན་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་ཏང་ག་རི་དང་། འོལ་མ་སེ་དཀར་པོ་དང་། ཀ་ཀ་ད་ནི་དང་། སཱ་ལའི་ཤིང་དང་། དབྱི་མོ་དང་། བྲི་ཤ་ཀར་ནི་དང་། བྲི་ཏི་དང་། རིད་དྷི་དང་། ཧསྟི་ཀར ཎ་ཞེས་བྱ་བ་ཨེ་རཎྜ་དང་།འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འོར་ནད་སྐྲངས་པ་ལ་ནི་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་དུར་བྱིད་དང་མར་སྦྱར་བ་འམ་ཡང་ན་ཨེ་རཎྜའི་མར་འབའ་ཞིག་བཏུང་ངོ་། །རླུང་གིས་ རྟུག་པ་འགགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་བྱའོ།།ེ་རཎྜའི་མར་འོ་མ་འམ་ཤ་ཁུ་དང་ལྡན་བར་ཟས་ཀྱི་གོང་དུ་བཟའོ། །རླུང་གི་སྐྲངས་ནད་ལ་ནི་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱིས་བསྐུ་བྱུག་བྱའོ། །ཡན་ལག་ཕྱོགས་གཅིག་སྐྲངས་པ་ལ། ཁ་ལུད་དང་། ཨག་ནི་མན་ཐ་ དང་།སྤང་སྤོས་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྡེ་གུས་བསྐུའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འོར་ནད་ལ་ནི་ཏིག་ཏའི་སྨན་མར་རམ། ནྱ་གྲོ་དྷའི་སྡེ་ཚན་མར་དང་བསྐོལ་བས་བསྐུའོ། །སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། ལུས་ཚ་ བ་ལ་ནི་འོ་མ་དང་མར་དང་བྱུག་པ་དང་བསྐུ་བ་གྲང་མོ་བྱས་པས་རབ་ཏུ་ཕན་ནོ།

取陈旧的青稞和大米的食物，以及十种根茎的汁液为基础，加入少许盐和油后服用，对水肿病有效。
豌豆、苦马豆和豆类的汁液、灰药，以及三辛香，同样地陆生动物如龟、山羊、沙亚卡等，这些肉汤与胡椒调配食用也能降伏水肿病。
饮品方面，可以饮用未发酵的酸奶或葡萄酒、阿里斯塔酒、阿萨瓦酒任何一种与三辛香调配。
或者孜然、茴香、吉万提、夹竹桃、曼努、枳椇、木榴根、硝石、达特里嘎等，这些每一味都取枣子大小，与汤、酥油和芝麻油调配饮用，是治疗水肿病和浮肿的最佳方法，同样对腹泻、心病、瘤、痔疮、消化力弱、尿病等都有效。
同样地，五种辛香取枣子大小，在酥油和芝麻油中煮成汤饮用也有相同的功效。
或者矿石、茜草、斯托内亚、哈热努卡、诃子、杜松、希里韦斯塔卡、鳄鱼爪、虫苏杭、檀香、毕里扬古、甘松、胡椒、土茯苓、库坦那塔、比亚马卡、巴拉卡、四种香料、榆树叶、羌活、甘达帕拉夏等，将这些研磨成粉与芝麻油调配涂敷，或将粉末与水调配沐浴，以及制成软膏涂抹。
或者用楝树、红花巴斯布瓦、那嘎塔马拉、阿卡煮成的水沐浴。
对于身体一侧肿胀，用巴斯布瓦、夹竹桃、金树卡、毗沙拉、三果、辛普隆、那里卡即卡波达查拉那、檀香、甘松、科沙塔基、白洋葱、棕榈叶、加扬提即唐嘎日、白乌尔玛色、卡卡达尼、娑罗树、土茯苓、毗利沙卡尔尼、毗利提、日德希、哈斯提卡尔那即厄兰达等，将这些研磨成粉与温水调成软膏涂抹有效。
对于风引起的水肿浮肿，应在半月内服用土茯苓与酥油调配，或单独服用厄兰达油。
对于风引起的大便阻塞也应使用同样的配方。
厄兰达油与牛奶或肉汤调配在饭前服用。
对于风引起的浮肿病，应以祛风药涂抹。
对于身体一侧肿胀，应以卡鲁德、阿格尼曼塔、甘松、荜茇、檀香等制成软膏涂抹。
对于胆引起的水肿病，应涂抹苦味药油或榕树类药物与酥油煮制的油。
对于口渴严重、昏沉、身体发热等症状，使用牛奶、酥油涂抹和冷敷效果最好。

།ཡང་ན་པ་ཏོ་ལའི་རྩ་བ་དང་། ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སྐྱེར་བ་དང་། ཙནྡན་དང་། དན་ད་དང་། བི་ཤ་ལ་དང་། ལྕང་མ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འདི་རྣམས་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་འཐུངས་ན་ཁོང་པ་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། འདུས་པའི་ནད་དང་། མེ་དབལ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། རིམས་མི་བཟད་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འོར་ནད་ལ་ནི་དོང་གའི་སྡེ ཚན་ཏིལ་མར་དང་བསྐོལ་བ་བླུད་དོ།།རྩ་རྒྱུན་འགགས་པ་དང་མེ་དྲོད་ཆུང་བ་དང་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་པ་ལ་ནི་ཐལ་སྨན་ཨ་ས་བའི་ཆང་དང་། ཨ་རིཥྚའི་ཆང་དང་། བ་གཅིན་དང་། དར་བ་དང་ལྷན་ ཅིག་བསྐྱོས་ཏེ་གཏང་ངོ་།།པི་པི་ལིང་དང་། ཏིལ་མར་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་མ་རྙིང་པ་དང་། ཤི་ཀྲུའི་ཤུན་པ་དང་། ཟར་མ་དང་འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དང་སྦྱར་ཏེ་བྱུག་པ་དང་། ལུས་དྲིལ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །རུ་རྟ་དང་། ཨག་ནི་ མནྠ་དང་།ཙིཏྲ་ཀ་དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། དོང་གྲ་རྣམས་པ་གཅིན་དང་ཆུ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བའི་ཆུས་ལུས་ཁྲུས་བྱའོ། །ཙ་རོང་དང་། ཨ་ཀ་རུའི་ལྡེ་གུས་ལུས་བྱུག་གོ། །ཀ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནཱ་ག་བ་ལ་དང་། ཨ་ཛ་ཤྲིང་གི་དང་། ཀོ་ཉོན་ཙེ་དང་། ཨ་ཛ་གནྡྷ་དང་། ཨ་ཤྭ་ གནྡྷ་དང་།མ་པཥྚ་དང་། འདི་རྣམས་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ནི་ཡན་ལག་ཕྱོགས་གཅིག་སྐྲངས་པ་ལ་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །ཡང་ན་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་ཤེས་པར་བྱས་ལ། ཉེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཏར་ག་བྱས་ཏེ་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །ནད་གཞི་རྣམས་འདྲེས་ན་གང་ ཤས་ཆེ་བ་བརྟགས་ཏེ་ཐོག་མར་དེ་གསོ་བར་བྱའོ།།ཐ་ཝེ་དང་། པ་ཐ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཚ་བ་སྣ་ལྔ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། དེ་རྣམས་ཆུ་དྲོན་དང་སྦྱར་ཏེ་གཏང་བ་འམ། ཡང་ན་ཏིག་ཏ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་དེ་གཉིས་ཆུ་དྲོན་ལ་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན། ནད་གཞི་ གསུམ་ལས་གྱུར་པའི་འོར་ནད་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་ཏེ་ཚབས་ཆེ་བ་ཡང་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།བདུད་རྩི་རྣམ་པ་གཉིས་ཤེས་བྱའོ། །སླེ་ཏྲེས་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། ཐང་ཤིང་དག་གུ་གུལ་དང་། དེ་རྣམས་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན། སྐྲང་པ་དང་། དམུ་རྫིང་ དང་།མཛེ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། སྲིན་བུའི་ནད་དང་། བད་ཀན་དང་གཅིན་ནད་དང་རླུང་སྟོད་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་འཇོམས་སོ། །གོང་དུ་སྨོས་པ་དེ་དག་ནི་ནད་གཞི་ལས་འོར་ནད་ལས་སྐྲངས་པའི་གསོ་བ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྣད་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཁྲག་དབྱུང་ བས་ནད་སྦྱང་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ནས་སྨན་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། མར་བསྲེས་པ་བསྐུ་བ་དང་། བྱུག་པ་རྣམས་བྱའོ། །དུག་གིས་ཕོག་པའི་འོར་ནད་ལ་ནི་དུག་གི་གསོ་བ་རྣམས་འདིར་སྦྱར་རོ། །སྲོག་ཆགས་ཆུ་དང་ཐང་གཉི་ག་ལ་གནས་པ་དང་། རྗུད་པའི་ ཤ་དང་།པ་ཏོ་ལ་ལ་སོགས་པ་ཚོད་མའི་ལོ་མ་སྐམ་པོ་དང་། ཏིལ་དང་། བུ་རམ་ལས་བྱས་པའི་ཁ་ཟས་དང་། འབྲས་ལ་སོགས་པ་བཏགས་པའི་ཟས་དང་། ཞོ་དང་ལན་ཚྭར་བཅས་པ་དང་། ཟས་ཀྱི་མི་བག་ཅན་དང་། ཆང་སྐྱུར་དང་། ཡོས་དང་། ཤ་སྐམ་དང་། ཕན་གནོད་བསྲེས་པའི་ཟས་དང་། ཟས་ལྕི་བ་དང་། ཟས་མི་བསོད་པ་དང་། ལུས་ཟ་བར་བྱེད་པའི་ཟས་དང་ཉིན་པར་ཉལ་བ་དང་། ཉལ་པོ་རྣམས་སྤང་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་སྐྲང་བར་འགྱུར་བའི་བཟའ་བཏུང་ཐམས་ཅད་སྤང་ཞིང་དོར་རོ། །གསོ་བའི་གནས ལས་འོར་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བདུན་པ་རྫོགས་སོ།

或者，用波托拉根、狗舌草、甘草、普泽舍尔、诃子、桃仁、醋栗、檀香、丹达、毗沙拉、柳树、胡椒，这些与酥油一同煎煮后饮用，能治疗腹部发热、口渴严重、头晕、积聚病、热病、浮肿、身体发热和难忍的瘟疫。
对于由痰引起的浮肿病，应服用冬瓜类与芝麻油煎煮的药物。
对于脉道阻塞、消化力弱、食欲不振和昏迷状态，应服用阿萨瓦酒、阿利施塔酒与牛尿、酸奶一同调制的药物。
将胡椒、芝麻油等陈旧的药渣、诃子皮、豌豆等研磨成粉，与温热的牛尿调和后涂抹，并进行按摩等治疗。
用茜草、火神草、叉花、豆类、冬瓜与牛尿和水按比例煎煮后的水洗浴身体。
用沉香和阿伽楼调制的药膏涂抹身体。
名为迦罗的药方，由那伽巴拉、阿扎树、科永泽、阿扎甘达、阿湿甘达、玛帕塔等配制的药膏，对局部肢体浮肿特别有效。
或者，在了解风等病因后，根据病情进行放血疗法。
如果病因混合，应观察何者为主，首先治疗该病因。
塔韦、帕塔、甘松、五辛、刺柏、醋栗等与温水调服，或者苦参、荜茇这两味与温水调服，能治愈由三病因引起的长期严重浮肿病。
应知甘露有两种。
使用茜草、诃子、巴布茹瓦、桃仁和安息香，与牛尿调服，能治疗浮肿、淋巴肿大、麻风、白癜风、虫病、痰病、尿病和上行风。
以上所述是关于病因引起的浮肿病的治疗方法。
对于由损伤引起的浮肿，应先放血净化病邪，然后使用具有清凉功效的药物与酥油混合涂抹。
对于中毒引起的浮肿病，应采用解毒疗法。
应避免食用两栖动物肉、腐肉、波托拉等干蔬菜叶、芝麻和糖制成的食物、碾磨的米等食物、含盐的酸奶、不洁净的食物、酸酒、炒谷、干肉、混杂的食物、难消化的食物、不适宜的食物、致痒的食物，以及昼寝和性行为。
此外，应避免和戒除一切可能导致浮肿的饮食。
医疗论中浮肿病治疗章第十七终

། །།དེ་ནས་མེ་དབལ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཐོག་མར་མེ་དབལ་བྱུང་བ་ལ་ནི་སྨྱུང་བ་དང་། རྩུབ་ཆོས་དང་། ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་། ཁྲུས་སྨན་རྣམས བྱའོ།།ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་སྣུམ་ཆོས་བྱ་ཞེས་ཟེར་རོ། སྐྱུག་སྨན་ནི་པོ་སོན་ཆ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་ཤིང་མངར་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་ཏིལ་དང་། ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང་། པོ་སོན་ཆ་སྦྱར་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ན་མེ་དབལ་ལ་ཕན་ནོ། །མེ་དབལ་ནང་དུ་ཞུགས་པ་ལ་ ནི་ཁྱད་པར་དུ་ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་།རྒུན་འབྲུམ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་བའི་ནང་དུ་དུར་བྱིད་བཏབ་པ་འམ། ཡང་ན་འོ་མ་དང་། མར་དང་། དུར་བྱིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་བྱའོ། །ནད་གཞི་ཆུང་སྟེ་སློན་ཁྲུས་མི་དགོས་པ་ལ་ ནི།ཙནྡན་དང་ཨུཏྤ་ལ་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་གླ་སྒང་དང་། ནིམ་པ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་གྱི་སྡེ་ཚན་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བས་ཞི་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཐལ་ཏྲེས་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། གླ་སྒང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་ཆུས་ཞི་བར་བྱའོ། ། མེ་དབལ་གྱི་ནད་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་ལ་ནི། བྱི་ཚེར་བ་དང་། བར་པ་ཏ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ་ཡང་ན་གྲངས་པ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་སྐྱེར་པ་དང་པ་ཏོ་ལ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། སྲན་ཆུང་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ནིམ་པ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཀྱི་ལྕེ་བ་བསྐོལ་ཏེ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་འཐུངས་ན་མེ་དབལ་གྱི་ནད་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་ལ་ཕན་ནོ། །མེ་དབལ་གྱི་ནད་ཡན་ལག་རྣམས་སུ་ནད་ཁྲག་ཡོད་པ་ལ་ནི་ཐོག་མར་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྕེ་ལ་སྲིན་བུ པད་པ་དང་ཀུ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་གཏར་ག་མ་བྱས་ན་ནི་ཁྲག་རྣག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། པགས་པ་དང་ཤ་དང་རུས་པ་རྣམས་སུ་ཞུགས་པར་འགྱུར་རོ། །སྦྱོར་བ་དེ་དག་གིས་མ་ཞུ་བ་མེད་ཅིང་བད་ཀན་ཟད་དོ། །མཁྲིས་པ་དང་རླུང་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་ལ་ནི་ ཏིག་ཏའམ།ཏིག་ཏ་ཆེན་པོའི་སྨན་མར་མཁྲིས་པའི་མཛེ་ནད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པའམ། ཀྱི་ལྕེའི་སྨན་མར་རྣམས་གཏང་ངོ་། །དེ་ལྟར་གཏར་ག་དང་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ཁོང་པའི་མེ་དབལ་དག་སྟེ། རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞིའི་དབང་གིས་པགས་པ་དང་ཤ་ལ་བརྟེན་པ་ ལ་ནི་ཕྱི་རོལ་ནས་བྱུག་པ་བྱས་ནས།མེ་དབལ་དེ་མ་ཐག་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་ནི་ཤུ་ཏི་དང་། གླ་སྒང་དང་། བ་ར་ཧི་དང་། འོད་མ་དང་། ཨར་ཏ་ཀ་ལ་དང་། འུ་སུ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། རུ་རྟ་དང་། འདི་ རྣམས་ཀྱི་བྱུག་པ་བྱས་ན་ཕན་ནོ།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ནམ། དེ་བཞིན་དུ་པདྨ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། ཉ་ལྕིབས་དང་། ཆུའི་ནང་གི་འདམ་བག་དང་། པདྨའི་རྩ་བ་དང་། སྲིང་ག་ཏ་ཀ་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་། ཙནྡན་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། ནོར་བུ་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་། པ་ཡ་སྱ་དང་། པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤུག་པ་དང་། མར་དང་། འོ་མ་དང་། དེ་རྣམས་སྦྱར་བའི་བྱུག་པ་བྱ་བའམ། ནྱ་གྲོ་དྷའི་རྩ་བ་གཞོན་ནུ་དང་། ཆུ་ཤིང་གི་སྙིང་པོ་རྣམས ལན་བརྒྱར་བཀྲུས་པའི་མར་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་པའམ།ཡང་ན་པདྨའི་ཚོགས་མར་དང་སྦྱར་བ་གོང་མ་ལྟར་བྱས་པས་བྱུག་པ་བྱའོ།

接下来讲解治疗热病的章节。首先，对于刚发生的热病，应当进行禁食、粗疗法、放血、催吐药和灌肠药等治疗。
有些人说应当进行油疗。催吐药是用波斯尼阿和毒芥子及甘草配制，或者用芝麻、楝树叶和波斯尼阿配制，服用这些催吐药对热病有效。
对于热病入里的情况，特别是用狗舌草、葡萄、三果，用这些的汁液任何一种加入大黄，或者用牛奶、酥油和大黄粉配制的灌肠药进行治疗。
对于病情轻微不需要灌洗的，用檀香和青莲花配制，或者用藏茯苓、楝树、波托拉和水晶类配制进行平息。或者用蓟、诃子、水晶和藏茯苓一起煮水进行平息。
对于热病引起的剧烈口渴，用蒺藜、巴尔巴塔、蓟、荜茇等煮汁或者冷饮服用。或者用醋栗、波托拉、水晶、小豆、三果、楝树、甘草、狗舌草煮后加酥油一起饮用，对热病引起的剧烈口渴有效。
对于热病在肢体有病血的，首先根据病情在舌部用水蛭、蚂蟥等放血。如果不放血，血液会化为脓，渗入皮肤、肉和骨头中。
用这些配方可以消除不消化和痰液。对于胆汁和风气偏重的，用苦胆或大苦胆药油，如同治疗胆病麻风病章节所说的，或者用狗舌草药油等。
这样通过放血和灌洗清除体内热病后，对于因风等病根而附着于皮肤和肉的，要从外部涂抹，立即平息热病。
其中，对于风引起的热病，用生姜、藏茯苓、猪肉、甘蔗、阿尔塔卡拉、乌苏、松木、胡椒、辣椒、茜草等配制涂抹有效。
对于胆汁引起的，用尼亚格若达等类，或者同样用莲花、青莲、鱼鳃、水中淤泥、莲根、辛伽塔卡、糖、檀香、巴拉卡、珍珠、宝石、毛织物、帕雅斯亚、白莲、甘草、柏树、酥油、牛奶等配制涂抹，
或者用尼亚格若达嫩根和水木精华洗净百次后与酥油调制，或者用莲花类与酥油按照上述方法配制涂抹。

།ཡང་ན་པདྨ་སྐྱེས་པའི་འདམ་བག་གྲང་མོའམ། ཡང་ན་མུ་ཏིག་དང་། དུང་དང་། བྱི་རུ་དང་། ཉ་ཕྱིས་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་། འདི་ རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་བཏགས་པས་བྱུག་གོ་།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤུག་པ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། བཙོད་དང་། ཀ་ར་བཱི་ར་དང་། འདམ་བུའི་རྩ་བ་དང་། ཨ་ནན་དའི་རྩ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ལྡེ་གུས་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ། ། ཡང་ན་ད་བ་དང་། ལོ་མ་བདུན་པ་དང་། སེང་ལྡེང་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཀུ་སྨན་ད་ཀ་དང་། གླ་སྒང་དང་། དོང་ག་འདི་རྣམས་ཀྱི་ལྡེ་གུ་འམ། ཡང་ན་བར་ནའི་སྡེ་ཚན་གྱི་ལྡེ་གུས་བསྐུའོ། །ཡང་ན་དོང་གའི་ལོ་མ་དང་། སླེ་སྨན་ཏ་ཀའི་ཤུན་པ་དང་། ཨིནྡྲ་བ་རུ་ནའི ལོ་མ་དང་།ཀ་ཀ་ཧྭ་དང་། ཤི་རི་ཤའི་མེ་ཏོག་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ལྡེ་གུས་བྱུག་གོ། །གོང་དུ་སྨོས་པའི་བྱུག་པ་སྦྱོར་བ་སྨན་ཤ་ཏ་པུཥྤ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོའི་ནད་གཞི་བཞིན་དུ་བྱུགས་པ་དང་། བསྐུ་བྱུག་དང་། སྨན་མར་དང་། ཕྱེ་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལས་བྱའོ། ། གང་ཡང་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ལ་ནི་སྨན་མར་ཤས་ཆེར་གཏང་ངོ་། །བད་ཀན་གྱི་གནས་སུ་མེ་དབལ་མ་ཞུ་བ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་དྲོ་བ་དང་། རྩུབ་པ་ཆེར་སྦྱར་རོ། །མཁྲིས་པའི་གནས་སུ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་བསིལ་བ་དང་མར་དང་ལྡན་པར་སྦྱར་རོ། །ཤིན་ཏུ་བསིལ་བག་དང་ལྡན་པའི ཤིང་མངར་དང་སྦྱར་བས་བྱུགས་ཏེ།རས་སྲབ་མོས་ཕྱི་རོལ་ནས་དཀྲིས་ལ་དེ་ལྟར་ཡང་དང་ཡང་དུ་བརྗེ་ཞིང་ལན་མང་དུ་བྱའོ། །གལ་ཏེ་བར་བར་དུ་ཐག་ཁྱེར་ན་ནི་ནུས་པ་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ། །ལྡན་པའི་ནད་ལ་ནི་གང་གི་སྦྱོར་བ་གཉིས་གཉིས་བསྲེས་ཏེ་བཏང་ན་ཕན་པའི་ མཆོག་ཡིན་ནོ།།དེ་དང་འདྲ་བའི་མེ་དབལ་ལ་ནི་མར་ལན་བརྒྱར་བཀྲུས་པའི་མར་ཉི་ཚེས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་མར་གྱི་སྙིང་ཁུའམ། ཤིང་མངར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཁ་ར་དཀར་པོ་བསྐོལ་པའི་ཆུའམ། པདྨ་འམ། ཨུཏྤ་ལའི་ཆུའམ། འོ་མ་འམ། བུ་རམ་ཤིང་བཀོལ་བའི་ཁུ་བའམ། དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་གྲང་མོའི་རྒྱུན་བླུགས་སོ། །ཏིག་ཏ་ཆེན་པོའི་སྨན་མར་ནི་མེ་དང་འདྲ་བའི་མེ་དབལ་ལ་བཏུང་བ་དང་། བྱུག་པ་དང་བླུགས་པ་རྣམས་བྱས་ན་ཕན་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །མཛེར པ་ལྟ་བུའི་མེ་དབལ་ལ་ནི་ཁྲག་མཁྲིས་གསོ་བའི་བྱ་བ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་དུ་གསོ་བ་ལྟར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བད་ཀན་དང་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་ཟན་དུགས་དང་། བྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་མཛེར་པ་ལྟ་བུའི་མེ་དབལ་ཟུག་གཟེར་དང་ བཅས་པ་ལ་ནི་རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་།ཏིལ་མར་བསྐོལ་བ་དྲོན་པོ་འམ། བ་གཅིན་དྲོན་པོ་འམ། ཆུ་དྲོན་མོ་གང་ཡང་རུང་བས་བླུགས་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཤི་ཀྲུའམ། ནག་ཏ་མ་ལ་དང་། ལ་ཕུག་སྐམ་པོ་དང་། བ་རུ་ར་དང་དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོན་པོ་དང་ ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ།མཛེར་པ་ལྟ་བུའི་མེ་དབལ་ལ་བསྐུའོ། །དན་ཏི་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། ཤྲཱི་ཁཎྜ་དང་། ཨརྒའི་ལོ་མ་དང་། བུ་རམ་དང་། གོ་བྱེའི་རུས་པ་དང་། ནག་ཚུར་དང་། འདི་རྣམས་ལྡེ་གུར་བྱས་པས་བསྐུས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྡོ་ཡང་འབིགས་པར་ འགྱུར་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་མཛེར་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱི་རོལ་པགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས།མཛེར་པ་ལྟ་བུའི་མེ་དབལ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་ལ་ནི་ལ་ཕུག་དང་རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལཏྠ་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་བཅས་པའི་ཁུ་བཅུད་སྦྱིན་ནོ། །རྟག་ཏུ་གྲོ་དང་ནས་ ཀྱི་ཟས་བཟའོ།

或者用莲花生长的冷泥浆，或者用珍珠、海螺、珊瑚、鱼皮、红土布，这些任何一种研磨后涂抹。
对于痰引起的火丹，用三果、杜松、布谢尔则、红花、夹竹桃、芦苇根、阿难陀根，用这些制成的药膏涂抹有效。
或者用达瓦、七叶树、檀香、唐木、葫芦、甘松、冬瓜，用这些制成的药膏，或者用瓦尔那类药膏涂抹。
或者用冬瓜叶、斯列门塔卡树皮、印度瓦如那叶、卡卡瓦、合欢花，用这些制成的药膏涂抹。
上述提到的涂抹配方，如夏塔普斯帕等药物，应根据各自的病因涂抹，并可用于按摩、药油和粉剂。
如果风气偏重，则应多用药油。
在痰病位置的未消散的火丹，应多用温热和粗糙的药物。
在胆病位置的火丹，应配合清凉和油脂使用。
用甘草配合极其清凉的药物涂抹，外面用薄布包裹，应当反复多次更换。
如果中间间断时间太长，效果会减弱。
对于复合性疾病，将两种配方混合使用效果最好。
对于类似的火丹，应当单独使用百次净化的酥油涂抹。
或者用酥油精华，或甘草煮汁，或白糖煮水，或莲花水，或乌特帕拉花水，或牛奶，或甘蔗煮汁，用这些任何一种冷流注入。
大苦药油对于如火般的火丹，用于饮用、涂抹和注入都是最有效的。
对于疖子样的火丹，应按照治疗血胆病的方法来治疗。
同样，使用祛除痰和风的药物、食物、热敷和涂抹等方法都有效。
或者对于伴有疼痛的疖子样火丹，用十根药和芝麻油煮热，或温热牛尿，或温水，任选其一注入。
或者用希克如，或那嘎塔玛拉，或干萝卜，或诃子，用这些任何一种粉末与温水调制成药膏，涂抹在疖子样的火丹上。
丹提、积塔卡、肉桂、白檀、阿尔嘎叶、糖蜜、牛膝骨、黑盐，这些制成的药膏涂抹后连外面的石头都能穿透，更何况是痰引起的疖子样火丹在外皮上的症状。
对于长期存在的疖子样火丹，应服用萝卜、骡豆、胡豆和油菜籽的精华。
经常食用小麦和大麦做的食物。

།རྒུན་ཆང་དང་། བུ་རམ་ཆང་དང་། ཤ་ཁ་རའི་བཏུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆང་གི་སྙིང་པོ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་ཁ་ལུང་གི་ཁུ་བ་བཅུག་པའམ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་གི་སྦྱོར་བ་སྦྲང་རྩི་དང་ སྦྱར་བའམ།ཡང་ན་ཐང་ཤིང་གི་སྦྱོར་བ་དང་། སླེ་ཏྲེས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་། ཡང་ན་བྲག་ཞུན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་། ཡང་ན་གླ་སྒང་གི་སྦྱོར་བ་དང་། གོ་བྱེའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཡང་ན་སྦྲང་རྩིའི་སྦྱོར་བ་འདི་རྣམས་ཀྱི་བཏུང་བ་གང་ཡང་རུང་བ་སྦྱར་རོ། །ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་དུ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་ མགོའི་བཀྲུ་སྨན་དང་།དུད་པ་བརྔུབ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །གཞན་ཡང་སྐྲན་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདིར་སྦྱར་རོ། །གཞན་ཡང་ལྕགས་དང་། གསེར་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། རྡོ་དང་དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བས་བསྲེག་གོ། །གོང་དུ་བསྟན་པའི་སྦྱོར་བ་སྣ་ཚོགས་དེ་དག་ གིས་མ་ཞི་སྟེ།མཛེར་པ་ལྟ་བུའི་མེ་དབལ་རྡོ་བཞིན་དུ་སྲ་སྟེ་ཉེ་བར་མ་ཞི་ན། ཐལ་སྨན་དང་། རིམ་གྱིས་མེ་དང་། གསེར་གྱིས་བསྲེགས་ན་ཕན་ནོ། །མཛེར་པ་ལྟ་བུའི་མེ་དབལ་རྒྱུ་དེ་དག་གིས་སྨིན་པར་བྱས་པ་དང་། མཚོན་གྱིས་དྲལ་ཏེ་དབྱུང་བར་བྱའོ། །མེ་དབལ་གྱི་ ཁྲག་རང་གི་གནས་ལས་ཉམས་ཏེ་འཁྲུགས་པ་ལ་ནི་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་ཡང་དང་ཡང་དུ་གཏར་ག་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་རླུང་དང་བད་ཀན་འཇོམས་པའི་སྨན་གཏང་ངོ་། །བསྲེགས་པ་དང་། སྨིན་པའི་དབང་གིས་རུལ་ཞིང་མྱགས་པ་ལ་ནི་ཕྱི་ནང་གཉི་ག་ནས་རྨ་གསོ་བའི་ ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བྱའོ།།སྐྱེར་པ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཀམ་བི་ལྱ་དང་དེ་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་རྨ་ལ་ཕན་ནོ། །བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་མེ་དབལ་ལ་ནི། དཱུར་བའི་རང་གི་ཁུ་བ་དང་མར་སྦྱར་བ་ཕན་ནོ། །མེ་དབལ་ལ་ནི་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱ་བར་འོས་པ་ཡིན་ལ།ཁྲག་དབྱུང་བ་ཉི་ཚེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ལས་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་མེ་དབལ་གྱི་ནད་དེ་ཁྲག་མཁྲིས་དང་ལྡན་ན་ནི་ཁྲག་དབྱུང་ལ་མི་ལྡན་ན་ནི་མི་དབྱུང་སྟེ། མེ་དབལ་དེ་ཉིད་ཁྲག་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པས་ལན་མང་དུ་ཁྲག་དབྱུང་བར་ འོས་པ་ཡིན་ནོ།།ནད་གཞི་མང་པོ་འདུས་པའི་མེ་དབལ་ལ་ནི་མར་ཉི་ཚེ་མི་སྦྱིན་ཏེ། གལ་ཏེ་གཏོང་ན་ཡང་བཀྲུ་སྨན་དང་སྦྱར་ལ་གཏང་ངོ་། །ཅི་སྟེ་མར་ཉི་ཚེ་བྱིན་ན་ནི་ཁྲག་དེ་ཉིད་གཞི་ཚོས་པར་བྱེད་དེ་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །གསོ་བའི་གནས་ལས་མེ་དབལ་གསོ་བའི་ལེའུ་ བཅོ་བརྒྱད་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་མཛེ་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མཛེ་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཐོག་མར་སྣུམ་གྱི་བཏུང་བ་ཉེ་བར་སྤྱད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནད་ལ་ནི་རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཨེ རཎྜ་དང་།ཤ་རང་ག་སྟ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་རམ་ཏིལ་མར་གང་ཡང་རུང་བ་དང་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ།

葡萄酒、糖酒、甘蔗酒，以及同样以蜂蜜调配的酒精精华中加入诃子汁，或者三果配方与蜂蜜调配，或者胡椒配方与蜂蜜调配，或者桂皮配方，或者独活配方，或者石脂配方，或者羌活配方，或者枸杞配方，或者蜂蜜配方，这些饮品中任何一种都可以使用。
对于病情已经深入到胸部以上的，应当使用洗头药物和吸入熏蒸等方法。此外，所有治疗肿瘤的方法也可在此使用。还可以用铁、金、盐、石头等任何一种进行灼烧。
如果用上述各种配方治疗后仍未痊愈，疖子样的火毒像石头一样坚硬且未消退，则用灰药，并逐渐用火和金子烧灼会有效果。对于已经成熟的疖子样火毒，应当用刀划开取出。
对于火毒之血离开原位而紊乱的情况，应当放血。这样反复放血之后，应当服用能够降伏风和痰的药物。对于因灼烧和成熟而腐烂化脓的，应当从内外两方面按照治疗伤口的仪轨进行治疗。
用酸刺、毕帕和金毗罗等与芝麻油调配涂抹对伤口有效。对于痰和胆汁比重较大的火毒，白茅根的自汁与酥油调配有效。
对于火毒，应当对全身进行温和沐浴，单独放血也同样有效。而且，如果火毒病与血胆相关就要放血，如果不相关就不放血。由于火毒本身依赖于血液，所以适合多次放血。
对于多种病因聚集的火毒，不能单独使用酥油，如果要使用，也要与泻药配合使用。如果单独使用酥油，会使血液变得更加浓稠而产生过失。
医疗论中火毒治疗品第十八章完。
现在开始讲解麻风病治疗品。对于所有麻风病，首先应当服用油性饮品。其中，对于风引起的麻风病，十根药、独活、蓖麻、夏枯草等的粉末与酥油或芝麻油任何一种煮后饮用有效。

།པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། པ་ཏ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། སྐྲ་ལོ་དང་། ཀྱི་ལྕེ་བ་ དང་།དེ་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་ཆུ་སྲང་ཉིས་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་དྲུག་དང་བསྐོལ་ཏེ། བརྒྱད་ཆ་ལུས་པའི་ནང་དུ་ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཏིག་ཏ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཙནྡན་དང་། དེ་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་། མར་སྲང་བཅུ་གཉིས་དང་། ཡང་ བསྐོལ་ལ་མར་ལུས་པ་ནི་ཏིག་ཏའི་སྨན་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་མཁྲིས་པ་དང་། མཛེ་དང་། མེ་དབལ་དང་། འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། འབྲས་དང་། རྨ་འགྲམས་པ་དང་། འབྲུམ་བུ་དང་། ཁོང་འབྲས་དང་། སྐྲན་དང་། སྐེམ་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། མྱོས་པ་དང་། སྙིང་ནད་དང་། རབ་རིབ་དང་། ངོ་ཤིག་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། ཤ་བཀྲ་དང་། མིག་སེར་དང་། མཚན་པར་རྡོལ་བ་དང་། བརྗེད་བྱེད དང་།བུད་མེད་ཀྱི་ཟླ་མཚན་གྱི་ནད་དང་། སྦྱར་བའི་དུག་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ཁྲག་མཁྲིས་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །གཞན་ཡང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཤིན་ཏུ་གསོ་དཀའ་བ་ཡང་འབྱང་བར་བྱེད་དོ། །ལོ་མ་བདུན་པ་དང་། པར་པ་ཏ་དང་། དོང་ག་དང་། པུ་ ཙེ་ཤེལ་དང་།ཤུ་དག་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་པ་དང་། ཤུག་པ་དང་། པ་ཐ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་གཉིས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ནིམ་པ་དང་། ཙནྡན་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བི་ཤ་ལ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཏིག་ཏ་ དང་།པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། མུར་བ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་དང་མར་གྱི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་ཆུ་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་མར་གྱི་ཉེས་འགྱུར་དང་། འདི་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བའི་མར་ནི་ཏིག་ཏ་ཆེན་པོའི་སྨན་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕན་ཡོན་གོང་མ་བས་ཀྱང་ཤས་ཆེ་བ་བཟང་བར་འདོད་དོ། །མཛེ་ནད་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་ནིམ་པ་དང་། ལོ་མ་བདུན་པ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བི་ལ་ཡ་དང་། དོང་ག་དང་། འདི་རྣམས་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བ་བླུད་དོ། །མཛེ་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་བ་ལ་ཀ་ཏའི་མར་རམ། ཡུངས་ཀར་གྱི་མར་མཆོག་ཏུ་བསྔགས་ཏེ་བླུད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་བྱི་དང་ཀ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། གོ་བྱེ་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བའི མར་བླུད་དོ།།ཡང་ན་དོང་གའི་རྩ་བ་མར་དང་ལན་བརྒྱ་བསྐོལ་བའི་མར་བླུད་ཅིང་སེང་ལྡེང་གི་ཆུ་བསྟེན་ཏེ་འཐུངས་ན། མཛེ་ནད་ལས་མྱུར་དུ་རྒྱལ་ལོ། །གོང་དུ་བསྟན་པའི་མར་གྱི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་གིས་བསྐུ་བྱུག་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྣུམ་ཆོས་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་ མེ་དབལ་གྱི་ནད་ལ་སྨོས་པའི་སློན་ཁྲུས་ཀྱི་སྨན་འདིར་ཡང་སྦྱར་ཏེ་སློན་ཁྲུས་བྱའོ།།དེ་ནས་སྨན་པས་ནད་པའི་ཉམས་སྟོབས་བརྟགས་ཏེ། དཔྲལ་བ་དང་ལག་པ་དང་རྐང་པ་རྣམས་ལས་ཁྲག་དབྱུང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་གཏར་ག་བྱ་ཞེ་ན། མཛེ་ནད་ཤས་ཆུང་ བ་ལ་ནི་ཞལ་ཞལ་གྱིས་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་།གཞན་ཡང་ཀུ་བ་ལ་སོགས་པས་ཇི་ལྟར་ཁྲག་དབྱུང་བ་ནི་ནད་གཞི་དང་སྦྱར་ནས་གཏར་གའི་ལེའུ་ལས་བལྟས་ཏེ་བྱའོ། །ཁྲག་ཕྱུང་བ་དང་། སློན་ཁྲུས་བྱས་པས་ཁོང་པ་སྟོང་པ་ལ་ནི་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་སྣུམ་རིམ་ གྱིས་བསྟེན་ན།ལུས་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རླུང་ཞི་བར་བྱེད་དེ། མི་འཇིག་ཅིང་སྲུང་བར་བྱེད་དོ།

巴托拉和尼姆巴和普切谢尔和酸枣和巴塔和蒺藜和头发和狗舌，这些各一两与水二百一十六两煮，剩八分之一后，在其中加入狗舌和甘松和苦参和毒芥子和胡椒和檀香，这些各二钱，以及酥油十二两，再次煮沸，所剩的酥油称为苦参药油。
适量饮用此药可治疗胆病、麻风、热病、小疮、身热、口渴、头晕、瘙痒、白癜风、痔疮、漫延性溃疡、疱疮、内痔、肿瘤、消瘦病、狂病、醉病、心病、目眩、面疮、胃病、白斑、黄疸、生殖器溃烂、健忘、妇女月经病、配制的毒、痔疮和血胆等疾病。
此外，对于由胆引起的极难治愈的疾病也能治愈。
七叶树和巴巴塔和冬瓜和普切谢尔和白芷和三果和杜松和巴塔和两种黄色药和两种蓟和胡椒和尼姆巴和檀香和甘草和毗沙拉和毒芥子和蒺藜和苦参和普切谢尔和婆沙迦和没药和小茴香和巴托拉和白芋头和甘松和狗舌和蒺藜，将这些研成粉末，与酥油和八倍于酥油的水，以及等量于酥油的余甘子汁，按照正确方法煮制的酥油称为大苦参药油。
认为其功效比前者更大更好。
对于由痰引起的麻风病，则用尼姆巴和七叶树和积德和肉豆蔻和三辛和毗拉雅和冬瓜，这些与酥油按照正确方法煮制后服用。
对于所有麻风病，推荐服用婆罗迦他酥油或芥子酥油为最佳。
或者服用比当迦和诃子和戈比耶按照正确方法煮制的酥油。
或者服用冬瓜根与酥油煮制百次的酥油，并饮用紫檀木水，能迅速战胜麻风病。
上述提到的酥油配方也可用于涂抹等治疗。
如此进行油疗后，应采用前面热病章节中提到的沐浴药方进行沐浴。
之后医生应观察病人的体力状况，从额头、手臂和脚部放血。
至于如何放血，对于轻微的麻风病应轻轻放血，其他如何用匙器等放血，应参考放血章节根据病因进行。
放血和沐浴后腹部空虚时，逐渐服用配有平息风的药物的油，能平息破坏身体的风，使身体不被破坏并得到保护。

།བླ་ཤ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ནིམ་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། ཀ་རཉྫ་དང་། འདི་རྣམས་ཆུ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བའི་ ནང་དུ་སྨན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་།མར་དང་ཡང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་མར་ཡིན་ཏེ་དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། མེ་དབལ་དང་། རིམས་དང་། མིག་སེར་དང་། ཁྲག་ལུད་པ་དང་། མཛེ་ནད་རྣམས་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་ གསུམ་དང་ཚ་བ་གསུམ་དང་།ཀཎྜ་ཀ་རི་རྣམ་གཉིས་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། དུར་བྱིད་དང་། དན་ད་དང་། དོང་ག་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། པ་ཐ་དང་། དེ་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པ་དང་། སུ་དྷ་ ཀྵི་རིའི་འོ་མ་སར་པ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་བསྐོལ་ཏེ།མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་བཏུང་བ་དང་། སྣུམ་ཆོས་དང་བཀྲུ་སྨན་དུ་སྦྱར་ན། མཛེ་མ་རུངས་པ་དང་། ཤ་གཟི་གུ་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། རྒྱུ་རླུགས་དང་། རྡེའུ་འགགས་པ་དང་། སྐྲན་དང་། དེ་རྣམས་ གསོ་དཀའ་བ་ཡང་རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་འདིས་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་དན་ཏི་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་དང་བསྐོལ་ཏེ། བཞི་ཆ་ལུས་པའི་ནང་དུ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དམར་ག་ཞེས་བྱ་བ་ཀོ་ཤ་ཏ་ཀིའི་ཕྱེ་མ་སྲང་གཅིག་ བཏབ་སྟེ་རན་པར་འཐུངས་ན་གོང་འོག་གཉིས་ཀར་དག་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ཨ་བརྟ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་སཱ་ཏྱ་བ་སྲང་བརྒྱ་ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ལུས་པའི་ནང་དུ་ཨ་བརྟ་ཀའི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ཡང་ བསྐོལ་ལ་མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན།དེ་ཡང་ཞག་རེ་མི་བཟའ་བར་ཞག་རེས་བར་བཅད་ཅིང་ཟོས་ལ་སྨན་དེ་ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན། ཁྲེ་རྒོད་ཀྱི་ཟས་དང་། རྩབས་ཀྱི་རང་སྐྱུར་དང་ལྷན་ཅིག་ཟོས་ན། མཛེ་དང་། ཤ་བཀྲ་དང་། ཨ་བའི་རྣམས་ལ་ཕན་ ཏེ།གཞན་ཡང་འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་ལས་རྒྱལ་བར་འདོད་པ་དང་། བུ་མང་པོ་སྐྱེད་པར་འདོད་པ་དང་། དྲན་པ་འཛིན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྟེན་པར་བྱའོ། །ནི་ལི་ཏ་ཀའི་ཚིལ་སྦྲང་རྩི་དང་ཛཱ་ཏིའི་ཁུ་བ་དང་ལྡན་པ་འམ། ཡང་ན་མར་དང་ནི་ལི་ཏ་ཀ་ཆ་སྙོམས་པ་ འམ།ཡང་ན་སེང་ལྡེང་དང་། ཨ་ས་ན་བསྐོལ་བའི་ཆུ་ཛཱ་ཏིའི་ཁུ་བ་དང་ལྡན་པར་འཐུངས་ན་མཛེ་ནད་འཇོམས་སོ། །བཟའ་བ་ནི་འབྲས་དམར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། ནས་དང་། གྲོ་དང་། ཅི་ཙེ་དང་། ཁྲེ་དང་། སྲན་མུངྒ་དང་། སྲན་ཆུང་དང་། ཏུ་བ་རི་དང་ཚོད་མ་ཁ་བ་ རྣམས་དང་།སྐམ་སར་གནས་པའི་ཤ་ཁུ་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། སེང་ལྡེང་དང་། ནིམ་པ་དང་། གོ་བྱེ་རྣམས་སྦྱར་བ་སྦྱིན་ནོ། །བཏུང་བར་ནི་ཆང་སྨན་མཐུན་པ་དང་སྦྱར་བའམ། དར་བའི་ནང་དུ་སོ་མར་ཛ་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དེ་དག་ཀྱང་ མི་སྐྱུར་བ་དང་།མི་ཚ་བ་དང་། མི་རྣོ་བ་བྱིན་ན་མཛེ་ནད་ལ་ཕན་ནོ། །གཞན་དུ་ན། ཞོ་དང་འོ་མ་དང་། བུ་རམ་དང་ཆུ་དང་ཐུན་མོང་དུ་གནས་པའི་ཤ་དང་། ཏིལ་དང་མོན་སྲན་གྲེའུ་རྣམས་ནི་མཛེ་ན་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཐག་རིང་དུ་སྤང་བར་བྱའོ། །པ་ཏོ་ལའི་རྩ་བ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་ དང་།བི་ཤ་ལ་དང་། ལྔ་པོ་དེ་དག་རེ་རེ་ཡང་མ་ཤ་བཅུ་དྲུག་བཅུ་དྲུག་དང་། ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་ཞོ་ཕྱེད་ཕྱེད་དང་། དོང་གྲ་བཞི་ཆ་དང་། དེ་རྣམས་སྤྱིར་སྲང་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་བཏགས་ལ་ཆུ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན། རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་སྦྱོང་བར་ བྱེད་དོ།

白芥、独活、楝树、三果（诃子、余甘子、胡椒）、蛇瓜、枸杞、槟榔，这些用水适当煎煮，在其中加入这些药物的粉末和酥油再次煎煮，剩下的酥油称为金刚酥油药，适量饮用可以消除热病、瘟疫、黄疸、咯血和麻风病。
或者三果和三辛（干姜、胡椒、长胡椒）、两种枸杞、补骨脂、大黄、丹参、冬瓜、白芋、白芷、巴塔，这些各取二两细磨，加入新鲜的素荻克希里乳汁三十二两煎煮，剩下的酥油适量饮用，也可用作油疗和泻药，这个称为大金刚配方，能平息难治的麻风病、白癜风、脾病、肠炎、结石、瘤等疾病。
或者取丹提一百二十八两，用五百一十二两水煎煮，剩四分之一时加入三十二两酥油，以及称为达玛嘎的蛇瓜粉一两，适量饮用可使上下通畅。
或者取阿瓦尔塔卡即萨提瓦一百两，用五百一十二两水煎煮，剩一百六十四两时加入阿瓦尔塔卡粉和三十二两酥油再次煎煮，取剩下的酥油适量饮用。隔日服用一次，待药物消化时，配合野鸡肉和发酵的酸味食物一起食用，对麻风病、白癜风和阿巴病有效。此外，想要在米串中获胜、想要生育众多子女、想要保持记忆力的人也应当服用。
尼利塔卡油脂与蜂蜜和肉豆蔻汁混合，或者酥油与尼利塔卡等量混合，或者紫檀和阿萨那煎煮的水与肉豆蔻汁混合饮用可以消除麻风病。
食物方面应食用红米等、大麦、小麦、小米、荞麦、绿豆、小豆、土巴里和苦味蔬菜，以及干燥地区的肉汤配合三果、蛇瓜、紫檀、楝树、戈杰等。
饮品方面可以饮用配有适合药物的酒，或者在酸奶中加入索玛札。这些食物和饮品都应当不酸、不辣、不刺激，这样对麻风病有益。否则，酸奶、牛奶、糖、水和普通肉类、芝麻、豌豆等麻风病患者都应当远离。
蛇瓜根、三果、毗沙拉这五味各取十六摩沙，狗舌草和补骨脂各半两，冬瓜四分之一，这些总共一两，磨粉后用水适当煎煮饮用，可以清除风等病根。

།སྨན་དེ་ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན་སྐམས་ལ་གནས་པའི་རི་དགས་དང་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་ཁུ་འབྲས་རྙིང་པའི་ཆན་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་མཛེ་ནད་ཐམས་ཅད་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། གཅིན་སྲི་བ་དང་། ཧ་ལི་མ་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་རྣམས་ལ་ཕན་ཏེ། ཞག་ དྲུག་ཏུ་སྦྱོར་བ་དེ་ལྟར་བྱས་ན་སྙིང་དང་ཆུ་སོར་ཟུག་པ་དང་།རིམས་མི་བཟད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །བྱི་དང་གའི་ནང་གི་སྙིང་པོ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། དེ་དག་སྲང་རེ་རེ་དང་། ད་ན་ཏྲི་སྲང་གསུམ་དང་། བུ་རམ་སྲང་བཅུ་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་རི་ ལུར་བྱས་ཏེ་བྱིན་ན་མཛེ་དང་།ཤ་བཀྲ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། གཅིན་ནད་དང་། མཆེར་བ་ན་བ་དང་། ཐོར་བུའི་ནད་དང་། ཚིགས་ཀྱི་སྟེང་ན་གནས་པའི་འབྲུམ་བུའི་ནད་དང་། སྐྲན་རྣམས་འཇོམས་ཏེ་སྦྱོར་བ་འདི་ནི་གནོད་ སྦྱིན་ནོར་བུ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེས།ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་སློང་གཅིག་ནད་ཀྱིས་སྲོག་འདོར་དུ་ཉེ་བ་དང་། དེའི་དོན་དུ་སྦྱོར་བ་འདི་བཤད་པས། རིལ་བུ་འདིའི་མིང་ཡང་ནོར་བུ་བཟང་པོ་ཞེས་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཏིག་ཏ་དང་། ནིམ་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤུག་ པ་དང་།བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། མུར་བ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཨིན་དྲ་བ་རུ་ནི་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཤུ་དག་དང་། འདི་རྣམས་ཆ་སྙོམས་པ་དང་། དན་ཏི་དང་། དེའི་ཉིས་ འགྱུར་གྱི་དུར་བྱིད་དང་།དེའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་བྲམྷི་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་རན་པར་ཟོས་ན་མཛེ་དང་གཅིན་ནད་དང་། རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་པ་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བྱི་ དང་ག་དང་།འདི་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་། ཏིལ་མར་དང་། མར་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་འམ། ཡང་ན་ཀ་ཀོ་ཨུ་དུམ་བཱ་ར་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ནིམ་པ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བྲིཀྵ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་པགས་ པའི་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་སོ།།དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ནིམ་པ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སེང་ལྡེང་དང་། ཨ་ས་ན་དང་། ལོ་མ་བདུན་པ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་མར་དང་། ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་ལྡན་པར་ཟོས་ན་མཛེ་ནད་འཇོམས་སོ། །སེང་ལྡེང་དང་། ནིམ་པ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། པ་ཏོ་ལའི་རྩ་བ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བ་ནི་སེང་ལྡེང་ལ་སོགས་པ་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་དྲུག་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ལྷ་མ་ཡིན་ཁྱབ་འཇུག་གིས་བཅོམ་པ་བཞིན་དུ། མཛེ་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་སོ། །སྐྱེར་པ་དང་། ནིམ པ་དང་།སེང་ལྡེང་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཤུན་ཕྲག་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་མཛེ་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྐྱེར་པ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ནིམ་པ་དང་། པ་ཏོ་ལའི་རྩ་བ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཤུ་དག་དང་། བཙོད་དང་འདི་རྣམས་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན། བད་ ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནད་གཅོད་དོ།།དམ་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བསྟེན་པས་འཁོར་བའི་འཆིང་བ་གཅོད་པ་བཞིན་ནོ། །གོང་གི་སྨན་དེ་དག་བའི་མར་དང་བསྐོལ་བའི་མར་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནད་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ་མྱུར་དུ་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སེང་ལྡེང་དང་། ནིམ་པ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། འདི་རྣམས་རེ་རེ་ནས་བའི་མར་དང་སྦྱོར་བ་གོང་མ་ལྟར་བྱས་ན་ཕན་ནོ།

当药物溶化的时候，与干燥地带的野兽和鸟类的肉汤以及陈米饭混合食用，可以治疗一切麻风病、浮肿、胃病、尿闭和称为哈利玛卡的疾病。如此服用六天，还能平息心脏和关节疼痛以及难忍的发热。
胡椒核心、訶子、余甘子，各一两，达那底三两，糖十二两，将这些制成丸剂服用，能够治疗麻风病、白癜风、呼吸困难、咳嗽、痔疮、尿病、脾病、疹子病、关节上的疱疮病和瘤。这个药方是由夜叉宝贤为一个濒死的声闻比丘所说，因此这个药丸也被称为'宝贤丸'。
根茎草、楝树、三果、柏树、白芨、胡椒、没药、蛇瓜、两种黄色药材、水晶盐、因陀罗木、芥子、白芷，这些药材等量，达那底及其两倍的大黄，再加上两倍的婆罗米，将这些药材研成粉末，与酥油和蜂蜜调制成糊状适量服用，是治疗麻风病、尿病和昏迷状态的最佳药方。
或者三果、胡椒、胡椒，与蜂蜜、芝麻油、酥油调制成糊状；或者乌东跋罗果、胡椒、楝树、甘松、三辛，将这些药材研成粉末放入无花果煎煮的汤中服用，能够消除一切皮肤病。
芥子、枳椒、楝树、松木、紫檀、阿萨那树、七叶树，将这些煎煮后加入酥油、訶子粉末和蜂蜜一起服用，能够治疗麻风病。
紫檀、楝树、獐耳、蛇瓜根、蒺藜，这些煎煮的药方被称为'紫檀等六味药'，如同天神毗湿奴降伏阿修罗一样，能够治疗一切麻风病。
醋栗、楝树、紫檀，煎煮这些树皮饮用可以治疗麻风病。或者醋栗、三果、楝树、蛇瓜根、水晶盐、白芷、红花，煎煮这些饮用，能够切断由痰和胆引起的麻风病，如同依止正法能够切断轮回的束缚一样。
上述药材与牛酥油煎煮成的酥油是治疗由风引起的麻风病的最佳药方，能够迅速取得胜效。同样，紫檀、楝树、醋栗、獐耳、松木，这些药材分别与牛酥油按照上述方法配制也有效果。

།པ་ཐ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། དན་ཏི་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ བ་གཅིན་དང་།ཆུ་དྲོན་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་འཐུངས་ན། མཛེའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། གཅིན་གྱི་ནད་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། མ་ཞུ་བ་དང་། སྲིན་བུའི་ནད་ལ་ཕན་ནོ། །རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། དན་ད་དང་། མུར་བ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། པ་ཐ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཨ་བ་མ་རྒ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ལོ་མ་བདུན་པ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། བཙོད་དང་། ནིམ་པ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆེ་ཆུང་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་ཟླ་བ གཅིག་གི་བར་དུ་བཏུང་ཞིང་ཕན་པའི་ཟས་དང་ལྷན་ཅིག་བསྟེན་ན།མཛེ་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་སོ། །སྐྱེར་པ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དོང་གྲ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཏོ་བ་རི་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཏ་བྱ་དང་། འདི་རྣམས་ཡས་ཀྱི་རིམ་བཞིན་དུ་ཆ་རེས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་ དང་བཅས་པ་འཐུངས་ན།མཛེ་ནད་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པ་རྣམས་ཀྱང་འཇོམས་སོ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཏིལ་དང་། གོ་བྱེ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་སྦྱར་བའི་རི་ལུ་ནི། ཚ་བ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་ཆ་བདུན་ པའི་རི་ལུ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན། མཛེ་ནད་ལས་རྒྱལ་ཞིང་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དུ་འགྱུར་ལ། བུད་མེད་ལ་ཉལ་ཕོད་པར་འགྱུར་རོ། །སོ་མ་ར་ཛ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཏུ་པ་རའི་རུས་པ་དང་། གོ་བྱེ་དང་། འབྲས་བུ་ གསུམ་དང་།དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་དང་རི་ལུར་བྱས་ཏེ། རྟག་ཏུ་གོམས་པར་བྱས་ན་མཛེ་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །བྱི་དང་ག་དང་། གོ་བྱེ་དང་། སོ་མ་ར་ཛ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། བ་ར་ཧི་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ལང་ག་ལི་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཏིལ་ནག་པོ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ ཕྱེ་མ་བུ་རམ་དང་རི་ལུར་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན་མཛེ་ནད་འཇོམས་སོ།།སོ་མ་ར་ཛ་དང་། བྱི་དང་ཀའི་སྙིང་པོ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན། མཛེ་ནད་ གསོ་དཀའ་བ་ཡང་འཇོམས་སོ།།ཡང་ཨ་རུ་ར་དང་། གོ་བྱེ་དང་ཏིལ་མར་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་དང་རི་ལུར་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན་མཛེ་ནད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །འདིར་བུ་རམ་དང་། སྨན་གྱི་ཚད་མ་སྨོས་པ་རྣམས་ནི་སྨན་སྤྱིའི་ཉེས་འགྱུར་གྱི་བུ་རམ་དང་སྦྱོར་ཅིག་།ཡང་ ན་གོ་བྱེ་དང་།བྱི་དང་ག་དང་། སོ་མ་ར་ཛ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་དང་། རི་ལུར་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན་ཕན་ཡོན་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་བྱི་དང་ག་དང་། སེང་ལྡེང་དང་། བྲག་ཞུན་གྱི་ཕྱེ་མ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་དང་། ཤ་གཟི་གུ་དང་། ཤུ་བ་རྣམས་འཇོམས་སོ། ། བྱི་དང་ག་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཁ་ར་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུ་བལྡགས་ན། མཛེ་ནད་གསོ་དཀའ་བ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །གླ་སྒང་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། འབྲས་བུ གསུམ་དང་།བཙོད་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། རྩ་བ་ལྔ་པ་རྣམ་གཉིས་དང་། ལོ་མ་བདུན་པ་དང་། ནིམ་པ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། བི་ཤལ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། མུར་བ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། སྨན་སྣ་གཅིག་གི་དགུ་འགྱུར་གྱི་ནས་ཕྱེ་དང་། སྦྲང་རྩི་ཆ་གཅིག་དང་། མཛེ་འཇོམས་པའི་སྨན་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་བསྐྱོས་ཏེ་རྟག་ཏུ་འཐུངས་ན་མཛེ་ནད་ཟློག་པར་བྱེད་དོ།

帕他、酸枣、枳椒、象牙、黑芥子、水晶盐，将这些研成粉末，用牛尿或温水任选其一，服用一个月，可治疗麻风病、痔疮、小便疾病、浮肿、白癜风、消化不良和虫病。
蓼蓝、丹达、没药、三果（诃子、毗黎勒、余甘子）、枳椒、帕他、毕达迦、阿瓦玛迦、三辛（干姜、胡椒、毕拨）、酸枣、七叶树、婆沙迦、红花、楝树、檀香、大小五根，将这些研成粉末与牛尿调和，服用一个月，同时食用有益的食物，可消除一切麻风病。
酸枣、毕拨、冬瓜、毕达迦、多巴利、枳椒、塔比亚，这些药材按顺序各增一份量研成粉末，加入牛尿服用，可消除极难治愈的麻风病。
三辛、三果、芝麻、牛黄，将这些研成粉末与酥油、蜂蜜、白糖调和制成丸剂，称为三辛等七分丸，适量服用可战胜麻风病，具有补益作用，还能增强性能力。
索玛拉扎、枳椒、酸枣、毕达迦、多巴利骨、牛黄、三果，将这些研成粉末与糖调制成丸剂，经常服用可消除一切麻风病。
毕达迦、牛黄、索玛拉扎、枳椒、巴拉希、诃子、郎伽利、毕拨、黑芝麻，将这些研成粉末与糖制成丸剂服用可消除麻风病。
索玛拉扎、毕达迦核、毕拨、毕拨根、铁粉、酸枣，将这些研成粉末与芝麻油调制成糊状服用，可消除难治的麻风病。
另外，诃子、牛黄与芝麻油，将这些研成粉末与糖制成丸剂服用可战胜麻风病。
这里未提及糖和药物剂量的，应按照一般药物的比例与糖调配。
或者牛黄、毕达迦、索玛拉扎研成粉末与糖制成丸剂服用，功效与前相同。
或者毕达迦、紫檀、岩蜜研成粉末适量服用可消除小疱疮、皮肤斑点和疥疮。
毕达迦、枳椒、酸枣、铁粉、毕拨、白糖研磨成粉末，与芝麻油研成糊状舔服，可战胜难治的麻风病。
甘松、三辛、三果、红花、檀香、两种五根、七叶树、楝树、桂皮、毗沙、枳椒、没药研成粉末，每份药材的九倍量的大麦粉，一份蜂蜜，以及煎煮抗麻风药材的汤剂调和，经常服用可逆转麻风病。

།དེ་བཞིན་དུ་འོར་ནད་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། ཤ་བཀྲ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། རླིག་རླུགས་དང་། མཚན་བར་རྡོལ་བ་དང་། འབྲུམ་བུ ཕྲ་མོ་དང་།འབྲུམ་བུ་དང་། འབྲུམ་ཆེན་གྱི་ནད་འཇོམས་སོ། །ཏུ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ཨ་ཏ་ཀའི་རུས་པ་དང་། གོ་བྱེ་དང་། སོ་མ་ར་ཛ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀའི་རྩ་བ་དང་། འདི་རྣམས་རེ་རེ་ཡང་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་སྦྱོར་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་བསྟེན་པར་བྱའོ། །གོང་མའི་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་ གོང་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་གིས་ཁོང་པའི་ནང་གི་མཛེ་ནད་དག་སྟེ།པགས་པའི་ཕྱི་རོལ་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་སྨན་གྱིས་བྱུགས་པ་ཕན་ཏེ། ལུས་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་ལ་སྨན་རྣོན་པོའི་བྱུག་པ་བསྐུས་པས་མཛེ་ནད་ཚབས་ཆེར་ཐུ་བར་སྣང་སྟེ། མཛེ་ནད་འཁོར་ལིང་ཅན་དང་གཏིང་ཟུག་པ་དང་། སྲ་བ་རྣམས་ལ་ནི་འབྲུའི་ཐུམ་བུ་ལ་སོགས་པས་དུགས་བྱས་ཏེ། སྙི་ཞིང་མཐོན་པོར་གྱུར་པ་དང་། མཚོན་གྱིས་ཞལ་ཞལ་བྱ་ཞིང་ཕྱི་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་གྱིས་བྱུག་པར་བྱའོ། །མཛེ་ནད་གང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཉམས་ཤིང་པགས་པ་མཚོན་གྱིས་ཞལ་ཞལ་བྱར་མི་རུང བ་དེ་ལ་ནི་དང་པོ་ཁྲག་ཕྱུང་སྟེ།དེའི་འོག་ཏུ་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོས་བསྲེག་པར་བྱའོ། །མཛེ་ནད་སྲ་བ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། བེམ་བེམ་པོར་མི་ཚོར་བར་འདུག་པ་དང་། ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་དང་། བརྟན་པ་རྣམས་ལ་ནི་མཛེ་ནད་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱི་བྱུག་པ་དང་བཏུང་བར་བླུད་ དོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་དུག་སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་པ་བསྲེས་ཏེ་སྦྱིན་ནོ། །མཛེ་ནད་གང་ལུས་རེངས་ཤིང་གྱོང་པ་དང་། ཚོར་བག་མེད་པ་དང་། རྔུལ་མི་འབྱུང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་གཡའ་བ་རྣམས་ལ་ནི་བ་ལང་གི་ལྕི་བ་སྐམ་པོ་དང་། རྒྱ་མཚོའི་དབུ་བ་ འམ།མཚོན་གང་ཡང་རུང་བས་བཞར་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་གྱིས་བྱུག་པར་བྱའོ། །གླ་སྒང་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། ཀ་རཉྫ་དང་། དོང་ག་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ལོ་མ་བདུན་པ་དང་། རུ་རྟ་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། འདི་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བ་ནི་ཡུངས་ཀར་གྱི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལུས་བཀྲུ་བ་དང་། བྱུག་པ་དང་། དེས་བཞར་བ་དང་། སློན་ཁྲུས་ཀྱང་བྱས་ན། པགས་པའི་ནད་དང་། མཛེ་དང་། སྐྲང་པ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་རྣམས་ཀྱང་འཇོམས་སོ། ། ཀ་ར་བཱི་ར་དང་། ནིམ་པ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། དོང་ག་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་བ་གཅིན་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། དྲིལ་དུ་བཏུབ་པ་ཙམ་ཕྱུང་སྟེ། དེའི་ལྡེ་གུས་བསྐུས་ན་མཛེ་ནད་འཇོམས་སོ། །ཀ་ར་བཱི་ར་དཀར་པོའི་རྩ་བ་དང་། དུག་མོ ཡུངས་དང་།ཀ་ར་ཉྫའི་འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེར་པའི་ཤུན་པ་དང་། སུ་མ་ནའི་ལོ་མ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྡེ་གུར་བྱས་པས་བསྐུས་ན་ཡང་མཛེ་ནད་འཇོམས་པར་ཀུན་གྱིས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ཞིང་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཤྲི་ཤའི་ཤུན་པ་དང་། རས་བལ་གྱི་མེ་ཏོག་དང་། དོང་གའི་ལོ་མ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དམེ་རུའི་རྩ་བ་དང་། ལོ་མར་བཅས་པ་དང་། འདི་བཞི་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མའི་ལྡེ་གུས་བསྐུས་ན་ཡང་ཕན་ནོ། །ནིམ་པ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། གཡེར་མ་དང་། འུ་སུ་དང་། བླ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུ་ཊན་ན་ཊ་དང་། ཙནྡན་དང་འདི་རྣམས་ཆ་སྙོམས་པའི་ཕྱེ་མ་དར་བ་དང་བཏགས་ཏེ། ཐོག་མར་ཏིལ་མར་གྱིས་ལུས་བྱུགས་ལ། དེ་ནས་ལྡེ་གུ་དྲིལ་བ བྱས་ན་མཛེ་ནད་གཡའ་བ་དང་།འབྲུམ་བུ་དང་། འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་དང་། མཛེ་དང་སྐྲངས་པ་རྣམས་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།

同样地，能够降伏耳病、白癞病、斑秃、胃病、痔疮、睾丸下垂、生殖器溃烂、小痘、痘疮和大痘疾病。
图帕尔，即阿塔卡骨、戈杰、索玛拉匝、吉札卡根，这些每一味都应当按照精华剂的配方来调配服用。
上述药物配方，能够清除体内的麻风病，对于皮肤外部出现的麻风病，涂抹药物有效。对于身体有污垢的人，涂抹猛烈的药物会使麻风病症状加重。对于麻风病呈环状、深入和坚硬的，应当用谷物包等进行熏蒸，待变软隆起后，用刀具刮除，然后涂抹药物。
对于麻风病已经损害身体器官，皮肤不适合用刀具刮除的，应当首先放血，然后用猛烈的灰药烧灼。
对于麻风病坚硬、粗糙、麻木不仁、长期存在和顽固的，应当使用治疗麻风病的外用药和内服药。之后混合解毒药和咒语加持的药物服用。
对于麻风病使身体僵硬、麻木、不出汗和剧烈瘙痒的，应当用干牛粪和海泡沫或任何适合的工具刮除，然后涂抹药物。
嘎桑、三果、波松恰、卡然匝、冬瓜、毒芥子、七叶树、茜草、毕央古、醋栗、芥子，这些按照正确方法煎煮，称为芥子配方。用于沐浴、涂抹、刮除和温浴，能够降伏皮肤病、麻风、肿胀和白癞病。
夹罗维拉、楝树、毒芥子、冬瓜、吉札卡，这些根部与牛尿一同煎煮，煮至可以揉搓成团时取出，用其药膏涂抹能够降伏麻风病。
白夹罗维拉根、毒芥子、卡然匝果实、醋栗树皮、素玛那叶，这些研成粉末制成药膏涂抹，也能降伏麻风病，这是众所周知且有目共睹的。
西日夏树皮、棉花、冬瓜叶、野豆和德美茹根及叶，这四味研成粉末制成药膏涂抹也有效。
楝树、两种黄色药材、地肤子、巴托拉、茜草、阿湿甘达、檀香、希克如、芥子、野韭菜、乌苏、称为拉瓦的库坦那札和檀香，这些等分研成细粉，首先用芝麻油涂抹身体，然后制成药膏涂抹，能够平息麻风病的瘙痒、痘疮、小痘、麻风和肿胀。

།ཡང་ན་གླ་སྒང་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་སྐམ་པོ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ནག་ཚུར་དང་། ཀམ་པི་ལྱ་དང་། རུ་རྟ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། མུ་ཟི་དང་། སྲ་རྩི་ པོག་དང་།བྱི་དང་ག་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། བ་བླ་དང་། ཀ་ར་བཱི་རའི་ཤུན་པ་དང་། འདི་རྣམས་ཕྱེ་མར་བྱས་ལ་སྔར་ཏིལ་མར་གྱིས་ལུས་བསྐུས་པའི་སྟེང་དུ་བཏབ་ན། ཤུ་བ་དང་། གཡན་པ་དང་། འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་དང་། ཁྱི་རྔོ་དང་རྐང་ཤུ་ལ་སོགས་པའི་འདུས་པའི་ ནད་སེལ་བར་བྱེད་དོ།།ཤྲི་ཁཎྜའི་ཤིང་གི་སྡོང་བུའི་ནང་དུ་ཡུངས་ཀར་བཏགས་པ་བཅུག་སྟེ། རྫ་སླང་གི་ནང་དུ་མེ་མི་ཆེ་བ་ལ་བཙོས་ལ། དེ་ལས་ལྡེ་གུར་བྱས་པས་བསྐུས་ན་རྐང་ཤུ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དག་ངོ་ཚ་སྤངས་ པ་བཞིན་ནོ།།ལྡོང་རོས་དང་། བ་བླ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། དེ་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་། ཤིང་ཨ་རྐའི་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་བསྐུས་ན། མཛེ་འཕྲོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀ་རཉྫ་དང་། ཙཀྲ་མར་ད་དང་། རུ་རྟ་དང་། དེ་རྣམས་བ་གཅིན་དང་བཏགས་པ་འཐུངས་ན་ཡང་ ཕན་ནོ།།ཡང་ན་གུ་གུལ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ནག་ཚུར་དང་། སྲ་རྩི་པོག་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཀོ་ཉོན་ཙིའི་ཐང་ཆུ་དང་། བ་བླ་དང་། མུ་ཟི་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཀམ་པི་ལྱ་དང་། སེར་པོ་གཉིས་དང་། དེ་ རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཙཀྲ་མར་དའི་མར་དང་བསྲེས་པའི་ལྡེ་གུར་བྱས་ལ།ཐོག་མར་མཚོན་གྱིས་བཞར་ལ། དེའི་སྟེང་དུ་བསྐུས་པ་ཉི་མ་ལ་བཞག་སྟེ་འདུག་ན་མཛེ་ནད་གཏན་དུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཤིང་ཏ་ལའི་ལོ་མ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། ནག་ ཚུར་དང་།འདི་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བ་ཟངས་མའི་སྣོད་ལ་ཞག་བདུན་བཞག་སྟེ་དེས་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཉི་མ་ཚ་བ་ལ་བསྐུ་ཞིང་བསྟེན་ན་ཤ་བཀྲ་འཇོམས་སོ། །ཤ་བཀྲ་གསར་བ་ལ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཕྱི་ཁྲུས་མི་བྱ་བར་སློན་ཁྲུས་བྱས་ལ་དེའི་སྦྱོར་བ་གོང་མ་ཟླ་བ་གཅིག་བསྟེན་ན་ ཕན་ནོ།། པ་མརྒ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་ཆུ་ནང་དུ་བསྐྱོས་ཏེ། ལན་བདུན་བཙགས་ལ་པྲི་ཡང་ཀུའི་མར་དང་སྦྱར་ལ་བསྐོལ་བས་ལུས་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ན་ཤ་བཀྲ་སེལ་ཏོ། །ཀ་ཀ་ཛང་གའི་རྩ་བ་དང་། རས་བལ་གྱི་འདབ་མ་དང་། ལ་ཕུག་གི་ས་བོན་དང་། དེ་རྣམས་དར་བ་དང་བཏགས་ཏེ་ སྦྱར་བ།གཟའ་མིག་དམར་ལ་བབ་པའི་དུས་སུ་བསྐུས་ན། ཤ་བཀྲ་སེལ་བར་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཛི་བན་ཏི་དང་། བཙོད་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཀམ་པི་ལྱ་དང་། སྤངས་མ་དང་། དེ་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་མར་དང་ཏིལ་མར་དང་། མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་ དང་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་སྲ་རྩི་པོག་དང་།སྤྲ་ཚིལ་གྱིས་བཏགས་པ་བསྐུས་ན་འབྲས་བྱེར་བ་འཇིག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་པགས་པ་གཅིག་པའི་མཛེ་དང་། འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོའི་མཛེ་ནད་དང་། འབྲས་མི་འབྱོར་བ་རྣམས་ཀྱང་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ལོ་མ་བདུན་པའི་རྩ་བ་དང་། ཤྲི་ཤའི་ཤུན་ཕྲག་དང་། ཨ་ཤྭ་མར་དང་། ཨ་རྐ་དང་། སུ་མ་ན་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། ནིམ་པ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཤུན་ཕྲགས་དང་། ཀ་རཉྫའི་འབྲུ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ཙཀྲ་མར་ད་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཚ་བ གསུམ་དང་།སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ཕྱེ་མར་བྱས་ལ་ཏིལ་མར་དང་། དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་བ་གཅིན་དང་བསྐོལ་ཏེ། མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་རྡོ་རྗེ་དང་མཉམ་པའི་ལྡེ་གུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ན། པགས་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་དང་། རྨ་འགྲམས་པ་དང་། རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནད་སེལ་ཏོ།

或者，将山萆薐、干黄檀、醋栗、黑荆芥、金鱼藤、茜草、白芥子、雄黄、松脂、毕拉、龙脑香、补骨脂、夹竹桃树皮等研成粉末，先用芝麻油涂抹身体后再敷上，能治疗疥疮、瘙痒、小疱疹、狗疮和脚气等复合性疾病。
将白檀木树干内部填入研磨的白芥子，放入陶罐中用小火煮，制成软膏涂抹，可以治疗脚气。就像被贪欲所压制的人失去羞耻心一样。
将龙脑香、补骨脂、石榴混合芝麻油和牛乳树的乳汁涂抹，可以治疗麻风病。同样，将刺桐、决明子、茜草等用牛尿研磨后服用也有效果。
或者，将安息香、石榴、毕拉、白芥子、黑荆芥、松脂、山萆薐、椿树汁液、补骨脂、雄黄、龙脑香、茜草、金鱼藤、两种黄色药材等研成粉末，与决明子油混合制成软膏，先用刀具刮去（患处），然后涂抹上药膏在阳光下晒着，可以永久性治愈麻风病。
或者，将石榴、棕榈叶、茜草、龙脑香、黑荆芥等与芝麻油混合，放在铜器中存放七天，然后在炎热的阳光下连续涂抹七天，可以消除白癜风。对于新发的白癜风，不要做外部清洗，只做内部清洗，按照上述配方使用一个月就会有效果。
将土木香烧成灰，用水调和后过滤七次，与当归油混合煎煮后涂抹身体，可以治疗白癜风。
将乌头根、棉花叶、萝卜籽等用酸奶研磨调配，在火星日涂抹，据说可以治疗白癜风。
将活命草、蓝靛、醋栗、金鱼藤、艾草等捣碎，与等量的酥油、芝麻油和四倍的牛奶煎煮，加入研磨的松脂和獐脂涂抹，可以消除散发性麻风，同样也能平息单层皮肤麻风、小疱麻风和不相连的麻风。
将七叶树根、合欢树皮、马蹄香、牛乳树、茉莉花、醋柳、蒺藜、楝树等的树皮，以及刺桐果、白芥子、决明子、三果、毕拉、三辛香、两种黄色药材等研成粉末，与芝麻油和四倍的牛尿煎煮，直到只剩下油脂，这就是称为'金刚软膏'的如金刚一样的软膏，用它涂抹可以治疗所有皮肤病、扩散性溃疡以及由风和痰引起的麻风病。

།ེ་རཎྜ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ག་པུར་དང་། ཤིང་ནིམ་པ་དང་། ཀ་ཏཾ་པ་དང་། ག་བའི་རྩ་བ་དང་། ཀམ་པི་ལྱ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཨིན་དྲ་བ་རུ་ཎི་དང་། ནིར གུན་ཐི་དང་།གོ་བྱེ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཁྲོན་བུ་དང་། ཤིང་ཀོ་ཉོན་ཙེའི་ཐང་ཆུ་དང་། གུ་གུལ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ཤིང་ཏ་ལ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། ཏིལ་མར་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་སུ་དྷཱ་ཀྵི་ར་ཞེས་བྱ་བ་ཤི་རི་ ཁཎྜའི་ལོ་མ་དང་། རྐའི་ལོ་མ་ཆ་མཉམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལྡེ་གུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་བསྐུས་ན་ཕན་ཡོན་རྡོ་རྗེ་ཅན་དང་འདྲ་སྟེ། ལྷག་པར་ཡང་འདིས་ནི་ཤ་བཀྲ་དང་། འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་རྣམས་འཇོམས་སོ། ། རུ་རྟ་དང་། ཨ་ཤོ་མར་ཞེས་བྱ་བ་ཏེ་ཛོ་བ་ཏི་དང་། སུ་དྷཱ་ཀྵི་ར་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་། ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་ཅུང་ཞིག་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་མཛེ་ནད་ལས་རྒྱལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཡུངས་ཀར་གྱི་མར་སྤྲ་ཚིལ་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། གུ་གུལ་དང་། སྤངས་མ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་བསྐུས་ན་མཆན་ཁུང་གི་ནད་དང་། རྐང་ཤུ་རྣམས་མྱུར་དུ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཙཀྲ་མར་ད་དང་། ཀོ་ཉོན་ཙེའི་ཐང་ཆུ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ལ་ཕུག་གི་ས་བོན་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དར་བ་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུས་ན། ཤུ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་ནོ། །ཞེས་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་སླེ་ཏྲེས་དང་། ཨ པ་མརྒ་དང་།ཐང་ཤིང་ཞོ་ག་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་སེང་ལྡེང་དང་། ཤིང་དྭ་བ་འམ། ཡང་ན་དན་ཏི་དང་། དྲ་བན་ཏིའམ། ཡང་ན་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་འམ། ཡང་ན་སུག་སྨེལ་དང་། པུརྣ་བའམ། སྦྱོར་བ་དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་ ཞོ་ག་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་བསྐུས་ན།རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནད་སེལ་ཏོ། །ཛ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་བཱ་ལུ་ཀ་དང་། བྷ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་རུ་རྟ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། གནྡྷ་བྷ་དྲ་དང་། ཙནྡན་དང་། ཨུ་ཤི་ར་དང་། དེ་རྣམས་གོང་མའི་ཆ་རེས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱེ་མ་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་བསྐུས་ན། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནད་སེལ་ཏོ། །མཛེ་ནད་ལུས་ཚ་བ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི། གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཏིག་ཏའི་སྨན་མར་དང་། མར་ལན་བརྒྱར་བཀྲུས་པ་དང་། ཏིལ་མར་དང་ཙནྡན་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། ཚུལ་བཞིན བསྐོལ་བའམ།འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བས་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ། །གང་གི་ལུས་འདྲུལ་ཞིང་ཡན་ལག་ཆད་པ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། འབྲུམ་བུ་བྱུང་བ་དང་། པགས་པ་མྱགས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་བསིལ་བའི་བྱུག་པ་དང་། བླུགས་པ་དང་། གཏར་ག་དང་། བཀྲུ་སྨན་ དང་།ཏིག་ཏའི་སྨན་མར་རྣམས་བྱིན་ན་ཕན་ནོ། །སེང་ལྡེང་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། ནིམ་པ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། འདི་རྣམས་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བས་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ནས་བཏུང་བ་དང་། བླུགས་པ་ལ་སོགས་ པ་བྱས་ན།སྲིན་བུ་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནད་འཇོམས་སོ། །དེ་ལ་རླུང་ཤས་ཆེ་བའི་མཛེ་ནད་ལ་ནི་ཐོག་མར་སྨན་མར་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནད་ལ་ནི་ཐོག་མར་སྐྱུག་སྨན་གཏང་ངོ་། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། དང་པོ་གཏར་གས་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་ བཀྲུ་སྨན་རྣམས་བྱའོ།

鸢尾花、黄连、樟脑、楝树、卡当巴树、牛根、坎皮拉、毕丹迦、因陀罗瓦鲁尼、尼尔衮提、戈比耶、桧树、井水、柯尼翁泽的汤水、安息香、没药、盐、多罗树、藏茴香，将这些研磨成粉末，与芝麻油煮沸，加入苏达克西拉即锡利康达的叶子和茎叶等量，一起调制成软膏，称为'大金刚软膏'。涂抹后功效如同金刚持，尤其能消除白癞、痔疮串和痔疮。
如意草、阿首末（特若巴提）、苏达克西拉、岩盐，将这些研磨成粉末，与牛尿和芝麻油混合，饮用少许，是治愈麻风病的最佳方法。
芥子油、獭脂、希克如、安息香、蓬草、黄连，用这些煮成的油涂抹，能迅速消除腋下疾病和脚癣。
红花、三辛香、查克拉玛尔达、柯尼翁泽的汤水、如意草、芥子、萝卜籽、两种黄色药材，将这些药材的粉末与酸奶调制成软膏涂抹，对所有皮肤病都有效。这是仙人们所说。
吉特拉卡与希克如混合，或者独活与阿帕玛尔迦和桧树乳汁混合，或者紫檀与树皮，或者丹提与德拉万提，或者红花与黄连，或者姜黄与普尔纳瓦，这六种配方中任选其一的粉末与乳汁混合涂抹，能治愈风和痰引起的麻风病。
扎拉即瓦卢卡，巴维亚即如意草，龙花、甘达巴德拉、檀香、乌希拉，这些药材按前述比例递增配制成粉末软膏涂抹，能治愈痰和胆引起的麻风病。
对于伴有发热的麻风病，应使用前面提到的苦胆药油、百炼酥油、芝麻油和檀香、甘草、普拉普恩达里卡、乌特帕拉，正确煎煮，或使用其中任何一种涂抹都有效。
对于身体腐烂、肢体脱落、发热、长疮、皮肤溃烂者，应使用清凉软膏、灌注、放血、泻药和苦胆药油治疗。
紫檀、婆沙迦、楝树、毒芥、三果、毕丹迦、独活，这些与牛尿混合，内服外用，包括饮用和灌注等，能消除由虫引起的麻风病。
其中，对于风力较大的麻风病，首先要使用药油。对于痰引起的麻风病，首先要进行催吐。对于胆引起的麻风病，首先要放血和使用泻药。

།དེ་ལ་མཛེ་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྲག་གི་ཉེས་པ་མེད་ཅིང་། སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ཁོང་དག་ན་ནི། གོང་དུ་སྨོས་པའི་བསྐུ་བྱུག་ལ་སོགས་པའི་སྨན་བྱས་ན། དེ་མ་ཐག་ཕན་པར་འགྱུར་གྱི་ཁྲག་གི་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་ཁོང་མ་དག་ན་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ ཁྲག་གི་ཉེས་པ་ཡང་མེད།ཁོང་པ་ཡང་དག་པར་བྱས་གོང་དུ་སྨོས་པའི་སྣུམ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་དུས་དང་མཐུན་པར་སྦྱར་ན། མཛེ་ནད་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་བཟློག་སྟེ་གསོ་སླའོ། །དེ་ལ་ནད་གཞི་མང་པོ་འདུས་པའི་མཛེ་ཚབས་ཆེ་བ་ལ་ནི་སློན་ཁྲུས་ལ་ སོགས་པས་ཁོང་པ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྦྱང་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་སྦྱང་བ་བྱས་པས་ནད་པ་ཉམས་སྟོབས་ཆུང་ཞིང་རླུང་གིས་ཉམ་ཐག་པར་གྱུར་ན། སྲོག་མྱུར་དུ་འཇིག་པར་འགྱུར་བས་དེ་བས་ན་སྨན་པས་སྲོག་བསྲུང་བ་ལ་འབད་དོ། །དེ་ལྟར་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཛེ་ནད་ སོས་པར་གྱུར་ན།ཕྱིས་མི་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་རོ་སྟོད་དག་པའི་ཆེད་དུ་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཕྱེད་ཅིང་སློན་སྨན་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་རྨ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་རེ་རེ་ཞིང་བཀྲུ་སྨན་བྱའོ། །མགོ་བོ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞག་གསུམ་ཞིང་མགོ་བོའི་བཀྲུ་སྨན་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཟླ་བ་ དྲུག་ཅིང་གཏར་ག་བྱ་སྟེ་ཁྲག་དབྱུང་བར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་མཛེ་ནད་ལས་སློན་ཁྲུས་མ་ལེགས་ཤིང་ཁོང་དག་པར་མ་གྱུར་ན་ཕྱིར་ནད་གཞི་ཆེར་འཁྲུགས་ཏེ། ནད་སླར་སྐྱེ་ཞིང་གསོར་མི་རུང་བར་འགྱུར་བས་དེ་བས་ན་མཛེའི་ནད་གཞི་མ་ལུས་པར་རྩད་བཅད་ཅིང་དྲུངས་དབྱུང་བར་བྱའོ། ། གསོ་བའི་གནས་ལས་མཛེ་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཅུ་དགུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཤ་བཀྲ་དང་སྲིན་བུའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཤ་བཀྲའི་ནད་ནི། མཛེ་ནད་པས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་སྨད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་མྱུར་དུ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ལ་འབད་དེ་མ བྱས་ན་གསོར་མི་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ་མེ་ཉུང་ངུ་ལས་འབར་བས་ཁྱིམ་ཚིག་པ་དང་འདྲའོ།།དེ་བས་ཁྱད་པར་དུ་ལུས་ཀྱི་ཤ་བཀྲ་ལ་ཐོག་མར་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པར་བྱའོ། །ཤ་བཀྲ་ལ་ནི་ཤྲི་ཁཎྜ་དང་། སོ་མར་ཛ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འམ། ཡང་ན་རང་གི་ཁུ་བ་བུ་རམ་དང་བཅས་ པ་བླུད་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་ཉམས་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ལ། ཉི་མ་ལ་ཇི་སྲིད་བཟོད་ཀྱི་བར་དུ་གཞག་པར་བྱའོ། །སྦྱོར་བ་དེ་དག་ཞག་གསུམ་གྱི་བར་དུ་བསྟེན་ལ། སྐོམ་དད་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ཐུག་པ་བླུད་དོ། །དེ་ལྟར་ཉི་མ་ལ་ཞག་གསུམ་བཞག་པས་ཆུ་སྐྱེས་ པ་ལ་ནི་ཚེར་མས་བརྟོལ་ལ་གཟག་པར་བྱའོ།།དེ་ནས་སོ་མ་ར་ཛ་དང་། ཨ་ས་ན་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། འདི་རྣམས་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ནང་རེ་ནང་རེ་བཞིན་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་གཏང་ངོ་། །ཡང་ན་རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་། ཧྭགས་དང་སྦྱར་བའི་ཆུ་གོང་མ་ལྟར་ཉམས་ སྟོབས་དང་སྦྱར་ཏེ་གཏོང་ངོ་།།ཤིང་ཕལ་གུ་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ཤིང་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤིང་གི་ཤུན་པ་བཏགས་པ་སོ་མ་ར་ཛའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བཏབ་པ་འཐུངས་པ་དང་། ལུས་དྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཆུ་བུར་བྱུང་ན་ཚ་བ་མེད་པའི་ཟས་དར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའོ། །ཡང་ན་ བ་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་།ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་སྣོད་སྣུམ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་བཅུག་པ་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་བཞག་ལ་དེ་ལས་རན་པར་བཏུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་མཛེ་ནད་ཀྱི་ཆོ་ག་ལྟར་བྱའོ། །ཡང་ན་བྲིང་ གར་ཛ་ཏིལ་མར་དང་བརྔོས་ཏེ།ལྕགས་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བཅུག་པ་བཟའ་ཞིང་ཨ་ས་ནའི་ས་བོན་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་ཤ་བཀྲ་འཇོམས་སོ།

对于所有麻风病，如果没有血液病变，并且通过导泻药清洁体内，那么使用前面提到的涂抹等药物治疗，就会立即见效；如果有血液病变且体内未清洁，则不会如此。
这样，既没有血液病变，又使体内清洁后，按时使用前面提到的油类等药物，一切麻风病必定能够逆转且容易治愈。
对于由多种病因汇集而成的严重麻风病，应当用导泻药等方法反复清洁体内。
如此清洁后，如果病人体力衰弱且被风邪折磨，生命会很快消亡，因此医生应当努力保护生命。
这样用各种治疗方法治愈麻风病后，为了防止日后复发，为了清洁上半身，每半月要服用一次导泻药。
为了清洁身体的疮口，每月要服用一次泻药。为了清洁头部，每三天要用一次头部清洗药。
同样，每六个月要放血疗法以排出血液。
如果麻风病的导泻不当且体内未能清洁，病因会再次严重紊乱，疾病会复发且无法治愈，因此应当彻底根除麻风病的病因。
医疗论中第十九章治疗麻风病品终。
现在要讲解治疗白癜风和虫病的章节。其中白癜风比麻风病更令人厌恶。
因此要努力迅速治疗，如果不及时治疗就会变得无法医治，就像小火引起房屋燃烧一样。
因此，特别是对于身体的白癜风，首先要用导泻药清洁身体。
对于白癜风，要服用白檀木和索玛拉扎煮成的汤液，或者服用其本身的汁液加糖。
之后根据体力状况进行涂抹，在太阳下停留到能忍受的程度。
这些配方要连续使用三天，如果口渴就喝汤。
这样在太阳下停留三天后，如果生成水泡就用刺刺破让其流出。
然后索玛拉扎、阿萨那、普里扬古、舒提，这些要按照规定每次用一种，使用半月。
或者用没药树汁和硼砂配制的水，如前所述根据体力使用。
帕尔古树、诃子树、芥子树的树皮粉末放入索玛拉扎汁中服用后，身体会发热出现水泡，这时要食用不带热性的发酵食物。
或者在牛尿中加入吉达拉卡、三辛香粉末和蜂蜜，放入油性容器中存放半月，适量饮用。
其他饮品等一切治疗方法都按照麻风病的规矩进行。
或者将布林加拉扎与芝麻油炒熟，放入铁器中食用，同时饮用阿萨那种子用牛奶煮成的汤，可以消除白癜风。

།ཡང་ན་པུ་ཏི་ཀ་རཉྫ་དང་། དོང་ག་དང་། ཨརྐ་དང་། ཤྲི་ཁཎྜའི་ཤིང་དང་། ཛཱ་ཏི་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཤུན་པ་བཏགས་ པ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུས་ན།ཤ་བཀྲ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ཤུ་བ་དང་། གཡན་པ་དང་། འབྲུམ་བུ་དང་། རྨ་འགྲམས་པ་རྣམས་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་པགས་པ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ ན་ཡང་ཤ་བཀྲ་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་སྦུར་བ་ནག་པོའི་ཤ་དང་དོང་གའི་ལོ་མ་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་བསྐུས་ན། དེ་གཅིག་པུས་ཀྱང་ཤ་བཀྲ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །ཆུ་བུར་ཕྱིར་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་བ་གཅིན་དང་ནུབ་གཅིག་སྦངས་ཏེ། གྲིབ་མ་ལ་སྐམས་པ་དེ་བཞིན་ དུ་ལན་གསུམ་བྱས་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ་ཤྲི་ཁཎྜའི་འོ་མ་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ཤ་བཀྲ་འཇོམས་སོ། །སྦྲུལ་ནག་པོའི་ཤ་རྫེའུ་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་དུད་པ་མ་ཤོར་བར་བསྲེགས་ཏེ། སྣག་ཚ་འདྲ་བར་སོང་བའི་ཐལ་བ་བ་རུ་རའི་མར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ཡང་ ཤ་བཀྲ་འཇོམས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྨ་བྱའི་མཁྲིས་པ་ཉི་ཚེ་འམ། ཡང་ན་བ་ལ་ཀ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་རྨ་བྱའི་མཁྲིས་པ་དང་བསྲེས་པས་བསྐུས་ན་ཤ་བཀྲ་སེལ་ཏོ། །སོ་མ་ར་ཛ་སྲང་བཞི་དང་། བ་ལ་སྲང་གཅིག་བཏགས་བ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་ བས་བསྐུས་ན་ཡང་ཤ་བཀྲའི་མདོག་བསྒྱུར་ཅིང་པགས་པའི་མདོག་ཐ་མལ་པར་སྐྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།གླང་པོ་ཆེའི་རྟུག་པ་ལེགས་པར་བསྲེགས་ཏེ་ཐལ་བར་གྱུར་པ་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་གཅིན་དང་བསྐྱོས་ཏེ་བཙགས་པ་སྲང་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་དང་། དེའི་བཅུ་ཆ་གཅིག་ གི་སོ་མ་ར་ཛའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་བསྐོལ་ལ་སྐ་བར་གྱུར་པ་དང་།ཤ་བཀྲའི་པགས་པའི་ཕྱི་རོལ་བཞར་བའི་སྟེང་དུ་བསྐུས་ན་ཤ་བཀྲ་འཇོམས་སོ། །མདོར་ན་མཛེ་དང་པགས་པའི་མདོག་ནག་པོ་སྣག་ཚ་འདྲ་བ་དང་། ཐིག་ལེ་ལྟ་བུར་ཆགས་པ་དང་རྨའི་ཤ་རྙིང་པ་ཕྱིར་འབུར་བ་དང་། དེ་རྣམས་ལ་ཐོག་མར་བཞར་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ན། ཤ་བཀྲ་ལ་སོགས་པ་འཇོམས་སོ། །གོ་བྱེ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཤིང་སུ་དྷཱ་ཀྵི་ར་དང་། ཨརྐའི་རྩ་བ་དང་། འོལ་མ་སེ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། དུང་དང་། སྤངས་མ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་ལྔ་དང་། ཐལ་བ་རྣམ གཉིས་དང་།ལང་ག་ལི་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སུ་དྷཱ་ཀྵི་ར་དང་། ཨ་རྒའི་འོ་མ་དང་བསྐོལ་ཏེ། སྐ་བར་གྱུར་པ་དང་། ལྕགས་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ། དེ་ལས་ཐུར་མས་བསྐུས་ན་མཛེ་དང་། ཤ་བཀྲ་དང་། སྨེ་བ་དང་། པགས་པའི་མདོག་སྣག་ཚ་འདྲ་ བར་གྱུར་པ་དང་།གཞང་འབྲུམ་དང་། པགས་པའི་ཤ་མཛེར་དང་དེ་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །མདོར་ན་ཤ་བཀྲ་ཡོད་པའི་ནད་པ་ལ་ནི་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པར་བྱ་བ་དང་། གཏར་གས་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། བསྐ་བའི་ཟས་ཀྱིས་ལུས་རྩུབ་པར་ བྱ་བ་དང་།ཕྱེའི་ཟས་རྣམས་བསྟེན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་སྡིག་པ་ཟད་པ་ལྟ་ན་སོས་པ་སྲིད་ཀྱི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་གསོ་དཀའོ། །དེ་ནས་སྲིན་བུ་གསོ་བ་བཤད་དེ། །དེ་ལ་ཁོང་པའི་སྲིན་བུ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཐོག་མར་སྣུམ་ཆོས་དང་དུགས་བྱས་ལ། བུ་རམ་དང་འོ་ མ་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་བའམ།ཡང་ན་ཉ་ཤ་ལ་སོགས་པ་བཟའ་སྟེ། ནུབ་མོ་བདེ་བར་བསྙལ་ལ་སྲིན་བུ་ཀུན་རང་གི་གནས་ལས་བྱུང་ནས། ཟས་མངར་བག་ཅན་ལ་འདུ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བྱེའུ་རུག་པའི་སྡེ་ཚན་བ་གཅིན་དང་ཆུ་དང་བསྐོལ་ལ་དེའི་ནང་དུ་པི་པི་ལིང་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། སྭརྩི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཕྱེ་མར་བྱས་ལ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ནས་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏོང་བར་བྱའོ།

或者用补特伽染匠树、冬瓜、阿迦树、白檀木、肉豆蔻，将这些树皮磨成粉末与牛尿调和涂抹，能够治疗白癜风、痔疮、疥疮、瘙痒、疱疹和扩散性溃疡。或者用吉达迦和大象皮烧成灰与芝麻油调和涂抹，也是治疗白癜风的最佳方法。
或者用黑蚂蚁肉和冬瓜叶调制成药膏涂抹，仅此一味也能消除白癜风。为了排出水泡，将牛尿浸泡一夜，在阴凉处晾干，如此重复三次，然后磨成细粉，与白檀木汁调和涂抹能够治疗白癜风。
将黑蛇肉放入密封的陶罐中，不使烟气外泄地烧制，待其变成如墨汁般的灰，与余甘子油调和涂抹，也能治疗白癜风。同样，单独用孔雀胆汁，或者将巴拉迦烧成灰与孔雀胆汁混合涂抹，能够治疗白癜风。
将四两索摩罗阇和一两巴拉迦磨成粉末，与牛尿调和涂抹，也是改变白癜风颜色，使皮肤恢复正常颜色的最佳方法。将大象粪便充分烧成灰，与大象尿调和过滤，取一百一十二两，加入其十分之一的索摩罗阇粉末，煮至稠厚，涂抹在刮去表皮的白癜风处，能够治疗白癜风。
总之，对于麻风病、皮肤呈墨黑色、斑点状和陈旧性突起性疮疤等，首先要刮除，然后涂抹药物，就能治疗白癜风等疾病。将戈比、吉达迦、苏达克西拉树、阿迦根、乌尔玛赛、三辛香、贝壳、斯庞玛、如达、五种盐、两种灰、朗嘎利，将这些磨成粉末，与苏达克西拉和阿迦乳汁煮至稠厚，放入铁器中，用勺子涂抹，能够治疗麻风病、白癜风、黑斑、墨黑色皮肤、痔疮和皮肤赘生物等。
总之，对于患有白癜风的病人，应当先用温水沐浴清洁身体，用放血疗法放血，食用苦味和涩味的食物使身体变得粗糙，食用面粉类食物。如果他们的罪业已尽，则有可能痊愈，如果不是这样，则难以治愈。
接下来讲述治疗虫病，对于由痰引起的腹内虫病，首先要进行油疗和热敷，饮用加入糖和牛奶的饮品，或者食用鱼肉等。晚上安然入睡，所有虫子都会从自己的栖息处出来，聚集在甜味食物上。然后用鸟茹迦药丸与牛尿和水煮沸，在其中加入胡椒、波棱、毕达嘎和斯瓦尔迪迦灰等磨成的粉末，与芝麻油调和，作为强力灌肠药物从下部导入。

།དེ་ལྟར་ནི་རུ་ཧ་མས་གཏོང་བའི་རྗེས་ལ་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བར་བྱ་སྟེ། ཏྲི་བི་ཏ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འདི་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ བྱེའུ་རུག་པའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་བཏབ་ལ་བླུད་དོ།།ཁོང་པའི་ནང་དག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སློན་ཁྲུས་བྱས་པའི་རྗེས་ལ་ཚ་བ་ལྔས་བཏབ་པའི་འབྲས་ཐུག་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་སྨན་ཚ་བ་དང་ཁ་བ་བསྐོལ་བའི་ཆུས་ལུས་ལ་བླུགས་པར་བྱའོ། །སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་ དག་པར་བྱས་ནས།བྱི་དང་ཀའི་མར་གྱི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བར་བྱའོ། །མགོ་བོའི་སྲིན་བུ་ལ་ནི་མགོ་ཁྲུས་ཀྱི་སྨན་དུ་བཤད་པ་གཏང་བར་བྱའོ། །བཟའ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཚ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་སྣུམ་ཅུང་ཟད་དང་བཅས་པ་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ནས་དར་བ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ ཐུག་པའི་སྟེང་དུ།བྱི་དང་ག་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དཀར་པོ་དང་། སྭ་རྩི་ཀའི་ཐལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པ་བླུད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཤྲི་ཤ་ཀ་དང་། གི་རི་ཀརྞི་དང་། པ་རི་བྲ་ཏ་ཀ་དང་། ཀ་བྷུ་ཀ་དང་། པ་ལ་ཤའི་ས་ བོན་དང་།མན་དུ་ར་དང་། པུ་ཏི་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་བྱེའུ་རུག་པའི་སྡེ་ཚན་ལས་སྨན་གང་ཡང་རུང་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བལྡག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་བྱེའུ་རུག་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། ཏྲི་ བི་ཙའི་ཕྱེ་མ་དང་བྱི་དང་ག་དང་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་བཏབ་པ་བླུད་དོ།།སྲིན་བུ་ཅན་ལ་གོང་གི་སྡེ་ཚན་གྱི་སྨན་དང་། ཏྲི་བི་ཙའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བལྡགས་པའམ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བྱེའུ་རུག་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། ཏྲི་བི་ཏ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་ བཏབ་བ་བླུད་དོ།།མགོ་བོའི་སྲིན་བུ་ལ་ནི་རྟ་རྟུག་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་དང་། བྱིའུ་རུག་པའི་སྡེ་ཚན་ལས་སྨན་གང་ཡང་རུང་བ་དང་། ཏྲི་བི་ཏའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པའི་ལྡེ་གུས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་སྲིན་བུའི་ནད་ཀུན་ལ་དྲ་བན་ཏིའི་གེ་སར་ལེགས་པར་ བཏགས་ལ་བག་ཕྱེ་དང་བསྲེས་ལ་བཙོས་པའི་སྣུམ་ཁུར་བཟའ་བར་བྱའོ།།དེ་ནས་འབྲས་ཀྱི་སྐྱུར་པོ་འམ་ཚ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཚ་བ་ལྔ་དང་། ལན་ཚྭ་བཏབ་པའི་དར་བ་ཡང་སླ་ཙམ་སྦྱིན་ནོ། །ཡང་ན་སྨན་ཨ་པ་མརྒ་དང་། ནི་རྒུན་ཐིའི་ལོ་མ་བཏགས་ལ་བག་ཕྱེ་དང་ བསྲེས་ལ་བཙོས་པའི་སྣུམ་ཁུར་བཟའ་བར་བྱའོ།།བཏུང་བ་ནི་གོང་མ་དང་འདྲ། ཡང་ན་བྱི་དང་གའི་ཕྱེ་མ་དང་། བག་ཕྱེ་བསྲེས་པའི་སྣུམ་ཁུར་བཟའོ། །ཡང་ན་བྱི་དང་ག་ཤུན་པ་བོར་བའི་ནང་གི་འབྲུ་བཏགས་ལ། བ་ལ་ཏ་གའི་མར་དང་ཆ་སྙོམས་ཏེ་བསྲེས་ལ་ཕྱེད་ནི་ཁ་ནས་ བཏུང་།ཕྱེད་འཇམ་རྩི་ཐབས་སུ་མས་བཏང་ལ་ཉི་མ་ཚ་བ་ལ་འདེར་གཞུག་གོ། ཡང་ན་ས་ར་ལ་དང་། ཐང་ཤིང་གི་མར་ཆ་སྙོམས་ལ་བསྲེས་ཏེ། གོང་མའི་ཆོ་ག་བཞིན་བྱའོ། །བཤང་བའམ་མི་གཙང་བའི་ནང་དུ་སྐྱེས་པའི་སྲིན་བུ་ལ་ནི་ཁྲུས་དང་འཇམ་རྩི་བཏང་བ་ལས་འདའ་ བ་མེད་དོ།།ངེས་པར་གཏང་བར་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྲིན་བུ་ལ་ནི་མགོ་བཀྲུ་བའི་སྨན་དང་། སློན་དང་། ཁོང་དུ་ཞི་བའི་སྨན་གཏང་ངོ་། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་སྲིན་བུ་ལ་ནི་མཛེ་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ལྟར་བྱའོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་སྲིན་བུ་དང་། སྐྲ་རྩ་ཟ་བར་བྱེད་ པའི་སྲིན་བུ་ནི།ིན་དྲ་ལུབ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་མགོ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་འོག་ནས་འབྱུང་བ་བཞིན་གསོའོ། །རྣག་ལས་སྐྱེས་པའི་སྲིན་བུ་ལ་ནི་རྨ་འགྲམས་པའི་དཔྱད་འོག་ནས་འབྱུང་བ་བཞིན་བྱའོ།

这样在灌肠之后应当服用泻药，即三种药：'得毗达'、'波松查'和'必必令'的粉末，放入煮沸的'比乌茹巴'药组的汤中服用。应当清洁肠道。这样沐浴之后，应当给予加入五种热性药的粥。然后应当用煮沸的热性和苦性药水浇淋身体。用沐浴清洁身体后，应当用'比当嘎'油进行灌肠。对于头部虫病，应当使用前面所说的洗头药物。饮食应当给予极热性、苦性和略带油性的食物。
然后在取自酸奶制成的汤上，加入'比当嘎'、'必必令'、'纳列衫'、'必必令'根、白'纳列衫'和'斯瓦则嘎'灰的粉末服用。或者用'西日沙嘎'、'格日嘎尼'、'巴日布达嘎'、'嘎布嘎'、'巴拉夏'种子、'曼杜拉'、'布德嘎'等任何一种煮成的汤与蜂蜜调和服用。或者用'比乌茹巴'药组中任何一种药与蜂蜜调和成膏剂舔服。
或者将'比乌茹巴'药组、'得毗扎'粉末和'比当嘎'放入水中煮沸后服用。对于有虫病者，应当服用上述药组的药物与'得毗扎'粉末调和蜂蜜舔服，或者在三果汤中加入'比乌茹巴'药组和研磨的'得毗达'粉末服用。对于头部虫病，应当用马粪汁和'比乌茹巴'药组中任何一种药以及'得毗达'粉末调制成膏剂涂抹。
此外，对于一切虫病，应当将'扎万德'花蕊研磨细腻，与面粉混合后煮成油团食用。然后饮用酸米汤或盐水。或者给予加入五种热性药和盐的稀薄酸奶。或者将'阿巴玛嘎'药和葡萄叶研磨后与面粉混合煮成油团食用。饮料如前所述。或者食用'比当嘎'粉末与面粉混合的油团。
或者将去皮的'比当嘎'内仁研磨后，与'瓦拉达嘎'油等量混合，一半口服，一半用作灌肠，然后让病人在阳光下晒。或者将'萨拉拉'和松木油等量混合，按照上述方法使用。对于在粪便或不净物中生长的虫子，必须进行沐浴和灌肠治疗。
对于痰产生的虫病，应当使用洗头药、沐浴和内服平和药。对于血液产生的虫病，应当按照治疗麻风病的方法进行。对于血液产生的虫病和食发根的虫病，即所谓的'印扎鲁达'，应当按照后面所说的治疗头部的方法进行治疗。对于脓液产生的虫病，应当按照后面所说的治疗溃疡的方法进行。

།སྲིན་བུ་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁ་ཟས་འདི་དག་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། འོ་མ་དང་། ཤ་དང་། མར་དང་། བུ་རམ་དང་། ཞོ་དང་། སྔོ་རྔད་ཀྱི་ཚོད་མ་དང་འདི་རྣམས་མི་བཟའ་སྟེ། མདོར་ན་མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་རྣམས་སྤང་བར་བྱའོ། །གསོ་བའི་གནས་ལས་ཤ་བཀྲ་དང་སྲིན་བུའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་རླུང་ནད་གསོ བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རླུང་ནད་འབའ་ཞིག་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་མ་འདྲེས་པ་ལ་ནི་ཚིལ་དང་། མར་དང་། རྐང་དང་ཏིལ་མར་ཏེ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྣུམ་ཆོས་སྦྱར་རོ། །དེ་ནས་རླུང་ནད་ཅན་གྱི་ནད་པ་དེ་ཁོང་སྣུམ་གྱིས་ཞེན་པར་གྱུར་ནས་ བར་དེར་ངལ་བསོས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་སྣུམ་ཆེན་པོ་བཞི་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་ཏེ་སྣུམ་ཆོས་སུ་བྱ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གྲོང་དང་། ཐང་དང་། ཆུ་ལ་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཤ་ཁུ་གང་ཡང་རུང་བ་སྣུམ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་སྦྱར་བ་བཏང་བ་དང་། གཞན་ཡང་འབྲས་ཀྱི་འོ་ཐུག་དང་། ཀྲི་ས་ར་ སྐྱུར་དང་།ལན་ཚྭ་དང་ལྡན་པར་བཏུང་ཞིང་དེའི་འོག་ཏུ་སྣུམ་དང་ལྡན་པའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ངོ་། །སྣ་སྨན་དང་སྐྱོ་མ་དང་། ཁ་ཟས་རྣམས་ཀྱང་སྣུམ་དང་སྦྱར་བ་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཁོང་སྣུམ་གྱིས་ཞེན་པར་གྱུར་ན། སྣུམ་ཆེན་པོ་བཞི་བཏང་ཞིང་གདིང་བའི་དུགས་ལ་སོགས་ པ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་བསྡུས་པ་ལས་འབྱུང་བ་རྣམས་འདིར་སྦྱར་རོ།།རླུང་ནད་ཀྱིས་ལུས་ཡང་ཡང་པོར་གྱུར་པ་དང་། རེངས་པ་དང་། ནད་དང་བཅས་ཤིང་ཟུག་པ་ལ་ཡང་སྣུམ་དང་བཅས་པའི་དུགས་བྱས་ན་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་ནུས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཤིང་སྐམ་པོ་ཡང་དུགས་དང་སྣུམ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་བྱས་ན། ཅི་དགར་མདའ་ལ་སོགས་པ་བྱར་ཡོད་ན། ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། དེ་ལྟར་དུགས་བྱས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་བ་སྤུ་ལངས་པ་དང་། ན་བ་དང་། ཟུག་གཟེར་ཆེ་བ་དང་། རྩོལ་བ མང་བ་དང་།ལུས་སྐེམ་པ་དང་། རེངས་པ་ལ་སོགས་པ་མྱུར་དུ་ཞི་བར་འགྱུར་ཞིང་ལུས་ཀྱི་ཤ་མཉེན་པར་འགྱུར། རླུང་ན་བའི་ནད་པ་ལ་སྣུམ་ཆོས་སྦྱར་བའི་ཡོན་ཏན་ནི། དངས་མ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཟུངས་རྣམས་མྱུར་དུ་འཕེལ་ཞིང་ལུས་ཀྱི་ཉམས་སྟོབས་དང་། མེའི་དྲོད་འཕེལ་ཞིང་འཚོ་བ་ཡང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་རླུང་ནད་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུ་ལ་ལན་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ཕོག་མང་དུ་སྣུམ་ཆོས་དང་དུགས་ཡང་དང་ཡང་བྱས་ན། ཁོང་སྣུམ་ཞིང་འཇམ་པར་འགྱུར་ཏེ། རླུང་ནད་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ སྣུམ་ལ་སོགས་པ་གོང་མའི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་གིས་མ་ཞི་ན་ནི་ངེས་པར་ནད་གཞན་དང་འདྲེས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནས་བཀྲུ་སྨན་འཇམ་པོ་སྣུམ་དང་བཅས་པ་བཏང་སྟེ། དེ་ཡང་སེང་ཕྲོམ་དང་། ས་ཏ་ལ་གང་ཡང་རུང་བ་མར་དང་བསྐོལ་བ་བླུད་པ་འམ། ཡང་ན་ ཨེ་རཎྜའི་མར་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བ་བླུད་ན།ནད་འཕྲོག་ཅིང་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །སྣུམ་པ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། གྲོ་བ་དང་། ལན་ཚྭ་ལ་སོགས་པས་དྲི་མ་སོགས་ཤིང་རྩ་རྒྱུན་འགགས་ཏེ་རླུང་ཚུལ་བཞིན་མི་འབྱུང་བ་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ན། རླུང་ལུགས་བཞིན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །སྐྱེས་ བུ་རླུང་ནད་ཅན་ཉམས་སྟོབས་ཆུང་ཞིང་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བར་མ་འོས་པ་ལ་ནི་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་།སྨིན་པའི་ཟས་དང་བཅས་པའི་ནི་རུ་ཧ་མས་གཏོང་བའམ། ཡང་ན་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། སྨིན་པའི་སྨན་དང་། ཟས་ལྷན་ཅིག་གཏང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སློན་ཁྲུས་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་མེ་དྲོད་ ཚབས་ཆེར་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ལ་ཡང་སྣུམ་ཆོས་དང་དུགས་བྱའོ།

有虫病的人应当避免这些食物：牛奶、肉类、酥油、糖、酸奶、青菜汤这些都不能食用，总之要避免甜味和酸味的食物。
医疗篇中关于白癜风和虫病治疗的第二十章完毕。
现在讲解治疗风病的章节。
对于单纯的风病，没有掺杂痰病和胆病的，应当用脂肪、酥油、骨髓和芝麻油这四种油来调配饮品等油性疗法。
然后让风病患者通过内服油脂得到滋润后，中间休息一下，之后将四种大油与牛奶一起调配作为油性疗法，
同样也可以用村落、平原和水中生物的肉汤任选其一与四种大油调配服用，还有稀粥和杂粮粥要加酸味和盐一起饮用，之后要进行含油的灌肠。
鼻药、汤药和食物也都要与油调配后服用。
这样通过内服油脂得到滋润后，服用四种大油，并使用毯子熏蒸等八支医典中所说的方法在此运用。
对于因风病导致身体轻飘、僵硬、有病痛的人，如果使用含油的熏蒸治疗，身体就能如愿恢复功能，就像干枯的木头经过熏蒸和油脂等处理后，可以随意制作弓箭等物品一样，更何况是有生命的众生。
这样熏蒸治疗的功效是：能迅速缓解起鸡皮疙瘩、疼痛、剧烈疼痛、过度劳累、身体消瘦、僵硬等症状，使身体肌肉变得柔软。
对风病患者使用油性疗法的好处是：精华等身体组织迅速增长，身体的力量和消化之火增强，寿命也能延长。
这样对风病患者不是一次，而是多次反复使用油性疗法和熏蒸，体内就会变得润滑柔和，风病就不会存在。
如果用以上油脂等治疗方法不能平息，那一定是与其他疾病混合了，这时要服用温和的含油泻药，可以用升麻或娑多罗任选其一与酥油煎煮后服用，或者用蓖麻油与牛奶煎煮后服用，病就会被清除而平息。
对于因油腻、酸味、面食、盐等导致污垢积聚，脉道堵塞，风不能正常运行的情况，服用泻药后，风就能正常运行。
对于体力虚弱不适合服用泻药的风病患者，要用能产生暖性和熟化的食物配合灌肠，或者与能产生暖性和熟化的药物、食物一起服用。
这样清洗后如果消化之火过度旺盛，也要进行油性疗法和熏蒸。

།སྐྱུག་སྨན་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་མ་བྱས་པར་ཁ་ཟས་རན་བར་ཟོས་པས་ཕོ་བའི་ནང་དུ་རླུང་ཞུགས་པ་ལ་ནི་མཛེ་ནད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་སྨན་དྲུག་པའི་ཕྱེ་མ་འམ། ཡང་ ན་ཤུ་དག་གི་སྡེ་ཚན་གྱི་ཕྱེ་མ་གང་ཡང་རུང་བ་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ།།བྱུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་བྱས་པས་མེ་དྲོད་ཤས་ཆེར་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་རླུང་ནད་ཉི་ཚེའི་ཆོ་ག་བཞིན་བྱའོ། །ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་སུ་རླུང་ཞུགས་པ་ལ་ནི་བིལ་བ་གཞོན་ནུ་དང་། ཉ་ཤ་གཡོས་སུ་ བྱས་པ་བྱིན་ནོ།།ལྟེ་བའི་འོག་ཏུ་ཞུ་བའི་གནས་སུ་རླུང་ཞུགས་པ་ལ་ནི། འཇམ་རྩིའི་ལས་བྱས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །ཡང་ན་དང་པོ་མར་རམ་ཏིལ་མར་འཐུངས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ཟས་ཟོས་ན་ཕན་ནོ། །ཁོང་པའི་ནང་དུ་རླུང་ཞུགས་པ་ལ་ནི་ཐལ་སྨན་དང་ཕྱེ་མ་ལ་ སོགས་པ་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྨན་བསྟེན་ན་ཕན་ནོ།།སྙིང་གི་ནང་དུ་རླུང་ཞུགས་པ་ལ་ནི་ས་ལ་པརྞི་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །མགོ་བོའི་ནང་དུ་རླུང་ཞུགས་པ་ལ་ནི་སྣ་ནས་སྨན་མར་གཏང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་སྣུམ་དང་བཅས་པའི་སྣ་སྨན་དང་། དུད་པ་བརྔུབ་པ་ལ་ སོགས་པ་བྱའོ།།རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ལ་རླུང་ཞུགས་ན་ཡང་སོ་སོ་དང་མཐུན་པའི་སྨན་སྦྱར་ན་ཕན་ནོ། །རླུང་ནད་པགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལ་ནི་དུགས་དང་བསྐུ་བྱུག་དང་རླུང་མེད་པའི་གནས་སུ་འདུག་པ་དང་། ཟས་ཡི་གར་འོང་བ་བསྟེན་ན་ཕན་ནོ། །རླུང་ནད་ ཁྲག་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་བསིལ་བའི་བྱུག་པས་བྱུགས་པ་དང་།བཀྲུ་སྨན་དང་ཁྲག་དབྱུང་བ་རྣམས་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །རླུང་ཤ་དང་ཚིལ་ལ་བརྟེན་པ་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་བྱས་ན་ཕན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་རུ་ཧ་དང་ཞི་བའི་སྨན་རྣམས་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །རླུང་རུས་པ་དང་རྐང་ལ་གནས་པ་ལ་ ནི་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་ལ་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ན་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ།།རླུང་ཁུ་ཆུ་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་སེམས་དགའ་བར་བྱ་བ་དང་། ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང་ཁུ་ཆུ་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཟས་བསྟེན་ན་ཕན་ནོ། །རླུང་གིས་ཁུ་ཆུ་འགགས་ཏེ་འབྱུང་དུ་མི་སྟེར་བ་ལྟ་ན་ནི་བཀྲུ་སྨན་བྱིན་ན་ཕན་ནོ། །དེའི་ འོག་ཏུ་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་གོང་དུ་སྨོས་པ་ལྟར་བྱས་ན་ཕན་ནོ།།རླུང་ཁུ་ཆུ་ལ་གནས་པར་གྱུར་ན། བུ་ཚ་ཡང་ཤ་སྐེམ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཤ་སྐེམ་པའི་བུ་ལ་ནི་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། ཏང་པལ་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་ན་ཤ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ རོ།།རླུང་རྒྱུས་པ་དང་ཚིགས་དང་རྩ་རྣམས་སུ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་སྣུམ་པ་དང་ཚ་བའི་སྨན་བསྟེན་པ་དང་། ཆུ་ལུམས་ཀྱི་དུགས་བྱའོ། །རླུང་གིས་ཡན་ལག་འཁུམས་པ་ལ་ནི་མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། རྒྱམ་ཚ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ། །ཁྲག་ཕྱུང་བས་ ལུས་སྐྱེས་ཏེ་ལུས་བེམ་བེམ་པོར་གྱུར་ཅིང་ཚོར་བ་མེད་པ་ལ་ནི།ཁྱིམ་གྱི་དུད་པ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ། །ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཆུ་ལུམས་ཀྱིས་དུགས་བྱའོ། ། བ་ཏ་ན་རང་དབང་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནད་ ཡོད་དེ།དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་མིག་འགུལ་མི་ཤེས་བསྐྱོད་མི་ནུས་ཤིང་འདོད་པའི་རྩོལ་བ་མི་ཤེས་ལ་ཁུ་ཆུ་མི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་མྱུར་དུ་གསོ་བར་བྱ་སྟེ། ཐོག་མར་དུགས་དང་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་མགོ་ཁྲུས་ཀྱི་སྣ་སྨན་རྣོན་པོ་གཏང་ངོ་། ། དེ་ནས་བི་ད་རིའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བ་དང་། ཞོ་དང་འོ་མ་དང་ཤ་ཁུ་དང་མར་ཆ་སྙོམས་ཏེ་བསྐོལ་ལ་མར་ལུས་ཏེ་འདུག་པ་བླུད་དོ། །དེ་ནས་ཐུག་པ་རྐྱང་རྐྱང་པོ་ལ་སོགས་པ་རིམ་གྱིས་བྱིན་ན། རླུང་གིས་ཁྱབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་མ་ཐག་ཕན་ནོ།

服用催吐药后，未按顺序服用汤等食物，而是食用适量食物，导致风入胃中时，应服用麻风病章节中所述的六味散，或者白芷类散剂任何一种与温热水调和服用。
按顺序涂抹等治疗后，若体内热量大增时，应按照单纯风病的仪轨治疗。
风入脐部时，应服用新鲜木苹果和煮熟的鱼肉。
风入脐下消化处时，最推荐进行温和导泻治疗。或者先饮用酥油或芝麻油，之后进食则有益。
风入腹内时，服用碱性药和散剂等能生热且能成熟的药物则有益。
风入心脏时，应服用娑罗巴尼与牛奶调和。
风入头部时，应从鼻孔灌注药油。同样也要进行含油的鼻疗和吸入熏烟等治疗。
风入耳等其他部位时，也要使用相应对症的药物调配则有益。
风病依附于皮肤时，应进行热敷、涂擦，居住在无风处，食用可口的食物则有益。
风病居于血分时，应进行凉性涂擦、导泻和放血等治疗则有益。
风依附于肉和脂肪时，进行导泻治疗有益，同样进行灌肠和平和药物治疗也有益。
风居于骨骼和筋脉时，内外两处进行油疗则能治愈。
风居于精液时，应使心情愉悦，食用能增长体力和精液的食物则有益。
风阻碍精液不能排出时，服用导泻药则有益。之后按照上述顺序进行饮食等治疗则有益。
风居于精液时，子嗣也会消瘦。对于消瘦的孩子，服用白糖、檀香和甘草与牛奶调和则会长肉。
风入筋、关节和脉时，应服用油性和热性药物，进行温水浴疗。
风导致肢体萎缩时，用绿豆和岩盐与芝麻油调和涂擦则有益。
放血后身体僵硬麻木无知觉时，用炉灰、盐和芝麻油调和涂擦则有益。若有知觉则进行温水浴疗。
有一种名为'自主神经'的风病，其特征是眼睛不能动弹，不能行动，不能进行意愿性活动，精液不能排出。对此应迅速治疗：首先进行热敷和油疗，之后进行头部清洗的强力鼻疗。
然后煎煮毗达利类药物，将酸奶、牛奶、肉汤和酥油等量煮沸，取其酥油部分服用。之后逐渐给予单一的汤等，风气会遍布全身，立即见效。

།རྒྱ་སྲན་དང ནས་དང་།རྒྱ་ཤུག་དང་། རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་ཐང་ཤིང་གི་སྡེ་ཚན་ལ་སོགས་པ་དང་སྐོམ་གཤེར་གཉི་ག་ན་གནས་པའི་ཤ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་པའི་ནང་དུ་རང་སྐྱུར་དང་། འོ་མ་དང་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་། སྣུམ་ཆེན་པོ་བཞི་བཅུག་སྟེ་བསྐོལ་ལ་ སྣུམ་ལུས་པ་དང་།དེ་ལས་བླུགས་པ་དང་། བསྐུ་བྱུག་དང་ལུས་གཞུག་པ་དང་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་དང་འཇམ་རྩི་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན། རླུང་ནད་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ལ་སོགས་པ་སྣུམ་ཆོས་དང་དུགས་ཀྱི་ཆོ་གའི་ནང་ནས་འབྱུང་བའི་ རླུང་ལ་ཕན་པ་རྣམས་འདིར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ཨ་པ་ཏ་ན་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་རླུང་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ནི་མགོ་ཁྲུས་ཀྱི་སྣ་སྨན་ལན་མང་དུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བད་ཀན་སེལ་ཅིང་རྣོ་བའི་སྨན་གྱིས་སྦུ་གུ་ནས་འབུད་པ་འམ་ཡང་ན་སྨན་གྱི་ཕུར་མ་སྣ་སྒོ་ནས་བཙིར་ ཞིང་བླུགས་ན།རླུང་ལེགས་པར་སྦུབས་སུ་རྒྱུ་ཞིང་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཁ་རུ་ཚ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཚ་བ་གསུམ་མར་དང་བསྐོལ་ཏེ་བྱིན་ན་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ལ་ཕན་ནོ། །ཡང་སེང་ཕྲོམ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་སྲང་བརྒྱད་དང་། རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་ གཉིས་དང་།ེ་རཎྜ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། དུར་བྱིད་སྲང་རེ་རེ་དང་། ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་དང་བསྐོལ་ཏེ། བཞི་ཆ་ལུས་པའི་ནང་དུ་ཞོ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། བིལ་བ་སྲང་གསུམ་དང་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ཡང་བསྐོལ་ཏེ། མར་འབའ་ཞིག་ལུས་ པ་ལས་རན་པར་བསྟེན་ན།རླུང་ནད་མ་རུངས་པ་དང་། ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་དང་། མོ་མཚན་གྱི་ནད་དང་། རྒྱུ་རླུགས་ཀྱི་ནད་དང་སྐྲན་དང་། དམུ་རྫིང་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །གོང་དུ་སེང་ཕྲོམ་གྱི་ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རམ་མྱ་ཀ་དང་། ཨ་ཤོ་ཀ་ཡང་བཀྲུ་སྨན་ གྱི་དོན་དུ་འདིར་སྦྱར་རོ།།གསོ་བ་དེ་དག་ནི་རླུང་ནད་ཨ་བ་ཏ་ན་ཀ་གཞན་དབང་ཅན་ཉི་ཚེ་ལ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། ། པ་ཏ་ན་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནད་བད་ཀན་དང་མ་ཞུ་བ་དང་མཁྲིས་པ་དང་འདྲེས་པ་ཡིན་ན་ཡང་གསོ་བ་དེ་ལྟར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རླུང་དེ་བད་ཀན་དང་བཅས་ཤིང་སྙིང་དང་རྩིབ་ལོགས་ན་ བར་གྱུར་པ་ལ་ནི་གཡེར་མ་དང་། རུ་ར་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། མ་ནུ་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་གསུམ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ནས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་བ་འམ། ཡང་ན་ཤིང་ཀུན་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། སྟར་བུ་དང་། འདི་རྣམས་ ཀྱི་ཕྱེ་མ་ནས་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ།།བད་ཀན་དང་རླུང་འཇོམས་བའི་གསོ་བ་སྙིང་ནད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་འདིར་སྦྱར་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །ད་རྒན་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནད་ལུས་ནང་དུ་གུག་པ་དང་། ཕྱིར་དགྱེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། དེ་ལ་ནི་ཀླད་པ་ གཞོགས་ཕྱེད་ན་བའི་གསོ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་ཤིང་སྒྲོམ་བུ་རམ་གྱིས་བཀང་སྟེ་ལུས་བཅིང་བར་བྱའོ། །ད་རྒན་གྱི་རླུང་ནད་ནང་དུ་ཞུགས་པ་ནི་གསོ་དཀའོ། །གཞུ་ལྟར་རེངས་པའི་ད་རྒན་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནད་ཡོད་དོ་དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་སོ་སོའི་མདོག་འགྱུར་ཞིང་ གདོང་དང་ཡན་ལག་རྣམས་ཞིག་པ་དང་།དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། རྔུལ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཞག་བཅུ་ལས་མི་འཚོ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་ཤུགས་ཞན་ཅིང་འཚོ་བ་ལྟ་ན་ཡང་ལུས་གཞུ་ལྟར་སྒུར་བ་དང་། གླེན་པ་དང་། འཐེང་བ་དང་། ལག་པ་ཞ་བ་དང་། གཞོགས་ཕྱེད་ ན་བ་དང་།འཕྱེ་བོ་དང་། དབང་པོ་མ་ཚང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ།

将豆子、青稞、核桃和能平息风病的药汤木类等，以及水陆两栖动物的肉一起煮沸，剩余四分之一时，加入自然发酵的酸味物、牛奶、甜味类的粉末和四种大油，继续煮沸至油分留存。
将此药液用于灌注、涂抹、浸浴、食用、饮用、滴鼻和软膏等，能够平息风病。此外，还可以从油疗和热敷疗法中选取对风病有益的方法在此应用。
对于名为'阿帕塔那迦'的风病所折磨的病人，应当反复多次进行头部清洗和鼻疗。使用能够祛除痰湿和具有锐性的药物通过导管吹入，或者用药物棒从鼻孔挤压灌注，这样风气就能很好地在通道中运行，同时也能恢复意识。
岩盐、诃子和三辛香与酥油一起煮沸服用，对重度风病有效。
另外，取姜黄和三果各八两，五大根三十二两，蓖麻、印度茄、甘遂各一两，与五百一十二两水煮沸，剩余四分之一后，加入一百二十八两酸奶、炒青稞灰、木苹果三两和三十二两酥油再次煮沸。
待只剩下酥油时适量服用，能够祛除恶性风病、遍布全身的风病、女性疾病、肠胃紊乱、肿瘤和淋巴肿大等疾病。
如上述姜黄的处方方法一样，拉姆雅迦和无忧花也可在此用作泻药。
以上这些治疗方法是专门用于治疗受他缘影响的风病阿帕塔那迦。
对于名为帕塔那迦的风病，如果与痰湿、消化不良和胆汁相混合，也应如此治疗。当风与痰湿相结合并位于心脏和肋部之间时，可服用藜芦、诃子、阿魏、曼陀罗和三种盐的粉末与青稞煮汤调服。
或者服用阿魏、荜茇、岩盐、胡椒、木香等药物的粉末与青稞煮汤调服即有效果。
在心病章节中所述的祛除痰湿和风的治疗方法用在这里最为推荐。
所谓达根风病有向内弯曲和向外伸展两种类型，应当按照偏头痛的治疗方法来治疗，同样要用糖浆填满木箱来固定身体。
向内弯曲的达根风病难以治愈。
还有一种如弓般僵硬的达根风病，其症状为牙齿变色、面部和肢体损坏、意识丧失、经常出汗。这种病十天内就会致命，即使侥幸存活，身体也会如弓般弯曲，并会变得愚笨、跛行、手臂瘫痪、偏瘫、残疾、感官功能不全等。

།འགྲམ་པ་རང་གི་གནས་ནས་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནད་ཡོད་དེ། དེ་ལ་ནི་སྣུམ་ཆོས་དང་དུགས་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་སྣུམ་སྨན་པ་མཁས་པས་གཞུག་པར་བྱའོ། །ཀོ་སྐོ་ཕྱིར་འབྱུང་ བ་འམ་ནང་དུ་ཞུགས་པར་གྱུར་ན་ཡང་དེ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཆུད་པར་གཞུག་གོ།རླུང་ནད་ཀྱིས་ལྕེ་ལྡིབས་ཏེ་སྨྲ་མི་ནུས་པ་ལ་ནི་རླུང་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་བྱས་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །རླུང་ནད་ཀླད་པ་གཞོགས་ཕྱེད་ན་བ་ལ་ནི་མགོ་ཏིལ་མར་གྱིས་བསྐུ་ཞིང་རྣ་བ་དང་མིག་བརྟ་བར་བྱའོ། ། ཀླད་པ་གཞོགས་ཕྱེད་སྐྲངས་པ་ཡིན་ན་ནི་སྐྱུག་སྨན་གཏང་ངོ་། །ཚ་བ་ཆེ་ཞིང་དམར་ལ་ཉམས་སྟོབས་ཡོད་ན་ནི་གཏར་གས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །རླུང་གཞོགས་ཕྱེད་ན་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ཡོད་དེ། དེ་ལ་ནི་ཐོག་མར་སྣུམ་ཆོས་བྱ་སྟེ་སྣུམ་དང་ལྡན་པའི་བཀྲུ་སྨན་བྱའོ། ། དཔུང་པ་འཇས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནད་ལ་ནི་སྣ་སྨན་བཏང་ཞིང་མ་ཞུ་བ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཟས་ཀྱི་ཁོང་དུ་སྣུམ་བག་སྦྱིན་ནོ། །བརླ་རེངས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནད་ལ་ནི། སྣུམ་ཆོས་དང་། སློན་ཁྲུས་དང་ལུས་དག་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་མི་ཕན་ཏེ། ཕལ་ཆེར་བད་ཀན་དང་ཚིལ དང་མ་ཞུ་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ནི་རྩུབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོ་གས་བད་ཀན་ཟད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བཟའ་བ་ནི་ནས་དང་། ཁྲེ་དང་། ཁྲེ་རྒོད་རྣམས་བསྔགས་སོ། །ཚོད་མ་ནི་ལན་ཚྭ་དང་འབྲུ་མར་ཉུང་ཟད་དང་བཅས་པ་འམ། ཡང་ན་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལས་སྐྱེས་བའི་ ཤ་ཁུ་མར་དང་མི་ལྡན་པའི་ཚོད་མའང་མིའི་ཟས་དང་ལྷན་ཅིག་ཟོས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ།།རླུང་ནད་བརླ་རེངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱུག་པོའི་ནད་ལ་ནི་དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ནམ། ཤུ་དག་གི་སྡེ་ཚན་གང་ཡང་རུང་བ་བསྐོལ་བ་ལན་ཚྭ་དང་བཅས་པ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་ཉི་ཚེ་བླུད་པའམ། ཡང་ན་མཛེ་ ནད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་སྨན་དྲུག་པའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པ་བླུད་དོ།།ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་དབྱི་མོ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུའམ། ཡང་ན་དབྱི་མོ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཐང་ཤིང་ བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བལྡག་པར་བྱའོ།། རུ་ར་དང་། གུ་གུལ་དང་། བྲག་ཞུན་གང་ཡང་རུང་བ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་བར་བསྟེན་ཏོ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། གླ་སྒང་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བྱི་དང་ག་ དང་།དགུ་པོ་དེ་སྤྱི་དང་མཉམ་པའི་གུ་གུལ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཟོས་ན། བརླ་རེངས་པའི་ནད་ཚིལ་དང་བད་ཀན་མ་ཞུ་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། རླུང་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །གོང་དུ་སྨོས་པའི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་གིས་བད་ཀན་དང་ཚིལ་དུ་བཅས་ པའི་རླུང་ནད་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།བརླ་རེངས་པའི་ནད་ལ་ནི། ཐལ་སྨན་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བས་དུགས་དང་བླུགས་པ་དང་དྲིལ་བ་རྣམས་བྱའོ། །བད་ཀན་པགས་པའི་ཕྱིར་བྱུང་བ་ལ་ནི་ཡུངས་ཀར་དང་ཀ་རཉྫའི་འབྲས་བུ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ཕན་ ནོ།།རྐ་དང་། ཨག་ནི་མནྠ་དང་། ནིམ་པ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། བོང་བ་བསྲེགས་པ་དང་། གྲོག་མོའི་ས་ཕུང་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ། །བརླ་རེངས་པའི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་ པའི་ནད་པ་དེས་བད་ཀན་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་རྩོལ་བ་དང་ངལ་བའི་ལས་བསྟེན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐང་ལ་མཆོང་བ་དང་། ཅི་ནུས་ཀྱིས་བུད་མེད་ལ་ཉལ་པོ་བསྟེན་པར་བྱའོ།

有一种风病叫做'下颌从自身位置损坏'，对此应当进行油疗和热敷，之后由熟练的医生施以油药。
如果颌骨外突或内陷，也应当如法使其复位。
对于因风病导致舌头僵硬而不能说话的情况，应当如治疗风病一样进行治疗。
对于风病引起的半边头痛，应当用芝麻油涂抹头部，并按摩耳朵和眼睛。
如果半边头部肿胀，则应当使用催吐药。
如果热症严重且呈红色，而且体力尚存，则应当放血。
有一种病叫做'半边风痛'，对此首先要进行油疗，然后使用含油的泻药。
对于名为'肩膀脱臼'的风病，应当使用鼻药，如果没有消化不良，则可在食物中加入油性成分。
对于名为'大腿僵硬'的风病，油疗、温浴和净身法都无效，这主要是由痰、脂肪和消化不良引起的。
对此应当用粗糙性疗法来消除痰，其中推荐的食物有大麦、荞麦和野生荞麦。
蔬菜应当稍加盐和油，或者可以食用陆生动物的无油肉汤配合人类食物，这是非常推荐的。
对于富人的'大腿僵硬'风病，可以使用黑芥子类或白芷类煎煮加盐的温和药液服用，或者使用麻风病章节中所说的六味药粉服用。
或者可以用三果、茴香、硫磺、长胡椒等药物粉末调和蜂蜜制成膏状药，或者用茴香、诃子、枳椒、桂皮粉末调和蜂蜜制成药物舔服。
可以服用诃子、安息香、岩盐任何一种与牛尿调和的药物。
三辛香、枳椒、姜黄、三果、长胡椒、毕拨等九味药，与等量的安息香一起研磨成粉末服用，能够治愈由脂肪、痰和消化不良引起的大腿僵硬病，并能战胜一切风病。
上述配方能够平息所有伴有痰和脂肪的风病。
对于大腿僵硬病，应当用灰药与牛尿调和进行热敷、浇灌和按摩。
对于痰从皮肤外溢的情况，用芥子和卡兰加果实与牛尿调和涂抹有效。
用卡拉伽、火神草、楝树的根、桂皮、芥子、燃烧的骨灰、蚁丘土等研磨成粉末，与蜂蜜调和涂抹有效。
患有大腿僵硬病的病人为了消除痰，应当从事体力劳动和疲劳性工作。
同样也要进行平地跳跃，并根据能力与女性行房事。

།དེ་བཞིན་དུ་མཚོ་མི་གཡོ་བ་ལ་བདེ་བར་འཇུག་པ་དང་། ཆུ་བོ་རྒྱུན་ལས་བཟློག་སྟེ་བརྒལ་དུ་གཞུག་ གོ།།དེ་ལྟར་སྦྱོར་བ་དེ་དག་གིས་བད་ཀན་དང་ཚིལ་ཟད་པར་བྱས་པའི་འོག་ཏུ། རླུང་ལ་ཕན་པའི་སྨན་སྣུམ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རླུང་ནད་ལྷག་མ་གྲི་ཏ་ལ་སོགས་པ་རྐང་པ་ཡན་ཆད་ལ་གནས་པ་ལ་ཡང་ཉམས་སྟོབས་དང་། དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། གང་ན་ཡོད་པ་ བརྟགས་ཏེ།གོང་དུ་སྨོས་པའི་གསོ་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ས་ཧ་ར་ཙ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། དོང་གྲ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མར་བྱས་པ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན། རླུང་གིས་ལུས་གཟིར་ཏེ་འགྲོ་མི་ནུས་པ་ཡང་དེ་མ་ཐག་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །ར་སྣ་དང་། དོང་གྲ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཟུར་བ་དང་། མ་ནུ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་རླུང་ནད་འཇོམས་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ནིམ་པ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་འདི་རྣམས་སྲང་བཅུ་བཅུ་ཆུ་སྲང་ལྔ བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་དང་བསྐོལ་ཏེ།ཁུ་བ་བརྒྱད་ཆ་ལུས་པའི་ནང་དུ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། པ་ཐ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཧ་སྟི་པི་པི་ལིང་དང་། དོང་གྲ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། དབྱི་མོ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཏེ་ཛོ་བ་ཏི་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཏི་མུ་ས་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། གོ་བྱེ་དང་། ཤུ་དག་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། བཙོད་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། བོང་ང་སེར་པོ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། སྨན་འདི་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་། ཡུངས མའི་ས་བོན་ཕུབ་མ་དང་ཕྲལ་བ་སྲང་ལྔ་དང་།འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་ཡང་བསྐོལ་ལ་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། རླུང་ནད་ཆེན་པོ་རུས་ཚིགས་དང་རྐང་རྣམས་སུ་ཞུགས་པ་ཡང་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཛེ་ནད་རུས་པ་དང་། རྐང་རྣམས་སུ་ཞུགས་པ་ལ་ཡང་ཕན་ནོ། །གཞན་ཡང་རྨའི་སྦུབས་འགྲམས་པ་དང་། ལྦ་བ་དང་། མཚན་པར་རྡོལ་བ་དང་། འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་དང་། ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་ཐམས་ཅད་དང་། སྐྲན་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། གཅིན་ནད་དང་། གཅོང་ཆེན་པོ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྣ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། སྙིང་ནད་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། མྱོས་པ་དང་། ཁོང་འབྲས་དང་། རླུང་ནད་དང་ཁྲག་ནད་རྣམས་སེལ་ཏེ། རླུང་མགོར་ཞུགས་པ་ལ་ནི་བིལ་བ་གཞོན་ནུ་དང་། འོ་མ བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་གྱི་སྙིང་ཁུ་དང་ཡང་བསྐོལ་བའི་མར་ལས་སྲང་ཕྱེད་ཙམ་སྣར་བླུགས་ན་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་བིལ་བ་གཞོན་ནུ་དང་། འོ་མ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཆུ་སྲིན་ན་ཀྲ་དང་། ཉ་དང་རུས་སྦལ་དང་། འུག་པ་དང་། དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཞག་དང་ཡང་བསྐོལ་ ལ།ཞག་ལུས་པ་ལས་སྲང་ཕྱེད་དམ་སྲང་གཅིག་སྣར་བླུགས་ན་ཁྱད་པར་དུ་རླུང་ཉི་ཚེ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཏིལ་གྱི་ཚིགས་མ་རྙིང་པ་དང་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་སོ་སོར་བསྐོལ་ལ། དེ་ནས་གཅིག་ཏུ་བསྲེས་པའི་ནང་དུ་འབྲུ་མར་དང་། དེའི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་ཡང་བསྐོལ་ ཏེ།མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། ཁྱད་པར་དུ་རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དང་བཅས་པ་འཇོམས་སོ།

同样地，可以安稳地进入平静的湖泊，也可以逆流而上渡过河流。如此这般，用这些方法使痰和脂肪消耗殆尽之后，应当配制对风病有益的油性药物等。
对于其他遗留的风病，从脚部以上部位的油脂等病症，也要观察体力状况、时节差异以及病症所在部位，按照上述治疗方法进行治疗。
萨哈拉扎、桂皮、冬瓜，将这些研成粉末与芝麻油调和服用，即使因风病而身体疼痛无法行走的人，也能立即毫无障碍地行走。
阿魏、冬瓜、枳椇、胡椒、茱萸、曼陀罗，将这些研磨成粉末与酥油调和服用，是克服风病的最佳方法。
楝树、白蒺藜、婆沙迦、波托拉、刺柯里，这些各十两，与五百一十二两水煮，剩八分之一的汤液中加入三十二两酥油，再加入巴塔、毕达迦、桂皮、象胡椒、冬瓜、醋栗、生姜、土茯苓、茜草、特若巴提、诃黎勒、芥子、提木萨、枳椇、普则谢、戈耶、白芷、胡椒根、蓝靛、白附子、黄附子、拉拉普，这些药各二钱，去壳芥子种子五两，将这些研成粉末后再煎煮，只剩下酥油时适量服用，能够逆转侵入骨节和脚部的重大风病。
同样也对侵入骨骼和脚部的麻风病有效。
此外，还能治疗溃疡扩散、瘿瘤、生殖器溃烂、痔疮串、颈部以上的所有疾病、肿瘤、痔疮、尿病、重症、呼吸困难、食欲不振、流鼻涕、咳嗽、浮肿、心病、癫痫、中毒、腹部肿瘤、风病和血病等。
对于风入头部者，将幼木瓜与牛奶煮成汤液，再与酥油精华同煮的酥油取半两注入鼻孔即有效果。
或者将幼木瓜与牛奶煮沸，加入螃蟹、鱼、龟、猫头鹰等任意一种的油脂再煮，取剩余的油脂半两或一两注入鼻孔，能特别祛除单纯的风病。
将陈旧的芝麻渣和五大根分别煮沸，然后混合在一起，加入植物油和八倍量的牛奶再煮，直到只剩下油脂时适量服用，特别能克服伴有痰病的风病。

།སྨན་པྲ་ས་ར་སྲང་བརྒྱ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། འོ་མ་དེ་དང་མཉམ་པ་དང་། མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤ་ཏ་ པུཥྤ་དང་།བཙོད་དང་། རུ་རྟ་དང་། ར་སྣ་དང་། ཙནྡན་དམར་པོ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། རམ་ཉེ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སྨན་འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་ཡང་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་རླུང་ནད་ཐམས་ཅད་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། ། ས་ཧ་ཙ་རའི་རྩ་བ་དང་ཡལ་ག་དང་བཅས་པ་སྲང་བརྒྱ་དང་། དེ་དང་མཉམ་པའི་རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་སྲང་ལྔ་བཅུ་ཐམ་པ་དང་། ཆུ་སྲང་ཉིས་སྟོང་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་བསྐོལ་ཏེ། བཞི་ཆ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ལུས་པའི་ནང་དུ་དབྱི་མོ་དང་། ཆུ་སྲིན་སེན་མོ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཙནྡན་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། གུར་ཀུམ་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ན་ལི་ཀ་དང་། བ་ལི་ཀ་དང་། རྡོ་དྲེག་དང་། བཙོད་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཙ་རོང་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། དུ་རུ་སྐ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། གོང་གི་སྨན་ཁུ་དང་མཉམ་པའི་རའི་འོ་མ་དང་། ཏིལ་མར་དེ་དང་མཉམ་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་རླུང་ནད་གསོ་དཀའ་བ་ཡང་འཇིག་པར་བྱེད་དེ་གཞན་ཡང་རླུང་གིས་འདར་བ་དང་། ཤ་འགུལ་བ་དང་ལུས་རེངས་པ་དང་། སྐེམ་བྱེད་ལ སོགས་པ་དང་བཅས་པའི་རླུང་ནད་དང་།སྐྲན་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། མོ་མཚན་གྱི་ནད་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ས་ཧ་ཙ་ར་སྲང་བརྒྱ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཏིལ་མར་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། འོ་མ་ཏིལ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་། ས་ཧ་ཙ་རའི་རྩ་བ་སྲང་ བཅུའི་ཕྱེ་མའམ།ཡང་ན་ས་ཧ་ཙ་ར་མེད་ན་རྒྱ་སྤོས་དང་། ཤུ་དག་དང་། ས་ལ་པརྞི་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། རྡོ་དྲེག་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། ཙནྡན་དམར་པོ་དང་འདི་རྣམས་སྲང་རེ་རེའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཤ་ཁ་ར་སྲང་བཅོ་ བརྒྱད་བཅུག་པ་ནི་དྲང་སྲོང་གཟིངས་ཅན་གྱི་སྨན་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་རླུང་ནད་གསོ་དཀའ་བ་དང་། རླུང་ནད་ཁོང་དུ་འཁྱིལ་པ་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། སྐྲན་དང་། རླིག་རླུགས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ།

将一百两普拉萨拉药材煎煮的汤汁中加入三十二两酥油，等量的牛奶，两种美达药，百花，红花，茜草，拉那，红檀香，吉瓦卡，铜草，两种拉涅，丁香，将这些药材研磨成粉末后加入，再次煎煮，留下酥油适量饮用，能够消除一切风病。
取一百两萨哈查拉的根和枝叶，等量的十种根药，五十两小树，二千四百四十八两水煎煮，剩余五百一十二两的四分之一药汁中加入土木香，鳄鱼爪，茜草，檀香，荜拨，姜黄，普里扬古，那利卡，巴利卡，石垢，红花，藏香，沉香，丁香，查荣，豆蔻，杜茹斯卡，檀香，这些各一两研磨成粉末，加入与上述药汁等量的羊奶和芝麻油，一同煎煮，只留下酥油适量饮用，能够治愈难治的风病，此外还能治疗因风引起的颤抖，肌肉抽动，身体僵硬，消瘦等风病，以及瘤病，癫狂，感冒，女性疾病。
将一百两萨哈查拉煎煮的汤汁中加入一百二十八两芝麻油，四倍于芝麻油量的牛奶，十两萨哈查拉根的粉末，或者如果没有萨哈查拉，则加入檀香，白芷，萨拉帕尼，茜草，丁香，荜拨，石垢，藏香，豆蔻，红檀香等各一两的粉末，煎煮后加入十八两糖，这就是仙人船夫的药油，适量饮用可以治愈难治的风病，盘结的风病，癫狂，瘤病，睾丸下垂等疾病。

།བ་ལ་སྲང་བརྒྱ་དང་། སླེ་ཏྲེས་སྲང་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་དང་། ར་སྣ་སྲང་ཕྱེད་དང་བཅུ་གསུམ་ཆུ་སྲང་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་བརྒྱད་བརྒྱ་དང་བསྐོལ་ཏེ། བརྒྱད་ཆ་གཅིག་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལུས་པའི་ནང་དུ་ཞོ་དང་། ཞོ་ག་ཆུ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་། ཚྭ་དང་། ཏིལ་མར་དང་དེ་རྣམས་རེ་རེ་ཡང་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད བརྒྱད་དང་།རའི་འོ་མ་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། ཟུར་པ་དཀར་པོ་དང་། ཀོ་ཉོན་ཙེ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། བཙོད་དང་། ཨ་ག་རུ་དང་། ཙནྡན་དང་། ཤུག་པ་དང་། ཨ་ཏི་བ་ལ་དང་། གླ་སྒང་དང་། མུངྒའི་ལོ་མ་དང་། ཧེ་རུ་ཎུ་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་། བྱ་ཁྲན་ཁ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་མཚོ་ནས་བྱུང་བའི་ཆུ་སྲིན་སེན་མོ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་དང་། བོ་ལ་དང་། གླ་རྩི་དང་། ན་ལི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཀ་པོ་ཏ་ཙ་ར་ན་དང་། ཛཱ་ཏི་བྷ་དྲ་དང་། འབུ་སུ་ཧང་དང་། གུར་ཀུམ་དང་། རྡོ་དྲེག་དང་། ཛཱ་ཏི་ཕ ལ་དང་།ཀད་པ་ལ་དང་། བ་ལ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། པོག་དཀར་པོ་དང་། ག་ཕུར་དང་། ཏུ་རུསྐ་དང་། ཤི་ནི་བ་ས་ཀ་དང་། ལི་ཤི་དང་། ཆུ་སྲིན་སེན་མོ་དང་། ཀ་ཀོ་ལ་དང་། རུ་རྟ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། སྟོ་ནི་ཡ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། བྱ་མ་ཀ་དང་། ཤུ་དག་དང་། མ་དེ་ ན་ག་དང་།པླ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུ་ཏན་ན་ཊ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་བཏགས་ལ་བཏབ་སྟེ་ཡང་བསྐོལ་ལ་ཕྱིར་ཕྱུང་སྟེ་ཚིགས་མ་བོར་བའི་ནང་དུ་གནྡྷ་བྷ་དྲ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་ཆོ་ག་བཞིན་སྦྱར་ཏེ་བྱིན་ན། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། རིམས་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། སྐྲན་དང་། ཟད་བྱེད་དང་། གློ་འགྲམས་པ་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། སྐེམ་བྱེད་དང་། བརྗེད་བྱེད་དང་། བཀྲ་མི་ཤིས་པ་རྣམས་འཇིག་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་བ་ལའི་ཏིལ་མར་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རླུང་ནད་འཇོམས པར་བྱེད་དོ།།གོང་དུ་བསྟན་པའི་སྨན་མར་དེ་དག་གི་བཏུང་བ་དང་། སྣ་སྨན་དང་། བསྐུ་བྱུག་རྣམས་དུས་སུ་ལེགས་པར་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ན། རླུང་ནད་མ་རུངས་པ་རྣམས་མྱུར་དུ་ཞི་བར་བྱེད་ཅིང་བུད་མེད་བུ་མེད་པ་ཡང་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་ པ་སྨིན་པའི་གནས་ན་འདུག་པ་ལས་གོང་གི་སྣུམ་ཆོས་དང་།དུགས་ལ་སོགས་པ་བྱས་པས་ཅུང་ཞིག་སྙི་བའམ་སླ་བར་གྱུར་པ་ལྟ་ན་ཡང་འཇམ་རྩིས་ཞི་བར་བྱའོ། །གསོ་བའི་གནས་ལས་རླུང་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་དྲེག་ ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་དྲེག་ནད་ཅན་གྱི་ནད་པས་ཐོག་མར་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ལ་རླུང་བསྲུང་ཞིང་ཁྲག་ཉུང་ངུ་ཉུང་ངུ་དབྱུང་ངོ་། །གཞན་དུ་ན་ནད་གཞིའི་སྟོབས་དང་། ཉམས་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་བརྟགས་ཏེ་ལན་མང་དུ་དབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་དྲེག་ནད་ན་ཞིང་གཟེར་ལ་ཚ་ཞིང་མདོག་ དམར་བ་ལ་ནི།སྲིན་བུ་པད་པས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །དྲེག་ནད་ཅན་གྱི་ལུས་བེམ་བེམ་པོར་སོང་ཞིང་ལུས་གཡའ་བ་དང་། ན་ཞིང་ཚ་བ་ཆེ་བ་ལ་ནི། རྭ་དང་ཀུ་བས་ཁྲག་དབྱུང་བར་བྱའོ། །ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་གནས་འཕོ་ཞིང་ན་བ་ལ་ནི་རྩ་ནས་ཁྲག་གཏར་བ་དང་། ཞལ་ཞལ་ཐབས་སུ་ ཁྲག་དབྱུང་བར་བྱའོ།།ལུས་ན་ཞིང་རླུང་ཤས་ཆེ་སྟེ་ལུས་རྩུབ་པ་ལ་ནི་ཁྲག་དབྱུང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་གཏར་ག་བྱས་ན། ཁྲག་ཟད་དེ་རླུང་འཁྲུགས་ནས་ཟབ་ཏུ་སྐྲང་པ་དང་། ལུས་རེངས་པ་དང་། འདར་བུ་དང་། ཆུ་བ་དང་རྩ་རྣམས་ལ་ནད་འབྱུང་ཞིང་ལུས་དྲི་མ་དང་ བཅས་ལ་ནད་གཞན་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

牛黄一百两，独活二十五两，马蕊十三两半，水一万二千八百两煮，取八分之一剩余一百二十八两，加入酸奶、酸奶水、甘蔗汁、盐、芝麻油各一百二十八两，山羊奶六十四两，白檀香、阿魏、醋栗、豆蔻、红花、沉香、檀香、柏木、阿提巴拉、甘松、绿豆叶、黑胡椒、甘草、鸟蓼、名为海鸟嘴的海兽爪、铜精、吉瓦卡、红花树、没药、麝香、那利卡即鸽足、吉祥茉莉、虫苏杭、姜黄、石垢、肉豆蔻、骷髅、巴拉、桂皮、白芥子、樟脑、土耳其香、希尼巴萨卡、荔枝、海兽爪、卡科拉、茜草、高山香、普利扬古、斯托尼亚、檀香、比亚马卡、白芷、马底那嘎、普拉瓦即库坦纳塔、龙花，
以上各一两研磨后加入，再次煮沸取出，在未过滤的液体中加入研磨的甘达巴德拉粉，按仪轨配制服用，可治疗痰、呼吸不畅、发热、昏厥、呕吐、瘤、消耗病、咳嗽、脾病、消瘦病、健忘症和不祥之事。这就是名为'优质巴拉芝麻油'，可以降伏风病。
上述药油的饮用、鼻疗和涂抹，若在适当时候妥善进行油疗，能迅速平息严重的风病，也能使无子女的妇女生育。当痰和胆汁在成熟处积聚时，通过上述油疗和热敷等治疗使其稍微软化或松动时，也应用温和的方法使其平息。医疗论中风病治疗章第二十一终。
下面讲解皮肤病治疗章。对于皮肤病患者，首先要进行油疗并保护风，少量少量地放血。否则，要观察病因的强度和体力的大小，多次放血。对于皮肤病疼痛、刺痛、发热和呈红色者，应用蚂蟥放血。对于皮肤病患者身体僵硬、瘙痒、疼痛和发高烧者，应用牛角和铜器放血。对于病痛游走全身各处者，应从脉络放血，并用刮痧法放血。
对于身体疼痛、风气偏重且身体干燥者，不宜放血。如果对这种情况进行放血，会导致失血而风气紊乱，引起深层浮肿、身体僵直、颤抖、水肿，脉络会出现疾病，身体带有污浊，其他疾病也会随之产生。

།དེ་ལ་ཐོག་མར་སྣུམ་ཆོས་བྱ་སྟེ་དེའི་འོག་ཏུ་སྣུམ་དང་ལྡན་པའི་ཁྲུས་བྱའོ། །རླུང་ཤས་ཆེ་བའི་དྲེག་ནད་ལ་ནི་མར་རྙིང་པ་གཏང་ངོ་། །སྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཤིང་ཤར་ཀ་དང་། ཀྵི་ར་ཀ་ཀོ་ལ་དང་། པ་ཡ་སྱ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་ རྩི་བ་དང་།འདི་རྣམས་ཆ་སྙོམས་ཏེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་དྲེག་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་སོ། །རྒུན་འབྲུམ་དང་མ་དུ་ཀ་བསྐོལ་པའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་བཏབ་སྟེ་བསྐོལ་བའི་མར་བཏུང་བ་ འམ།དེ་བཞིན་དུ་འོ་མ་དང་སླེ་ཏྲེས་ཀྱི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་དང་། ཤ་ཁ་རས་བཏབ་སྟེ་བསྐོལ་བའི་མར་ཡང་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་ཏིལ་མར་དང་། ལི་ཁ་ར་བསྲེས་པ་བླུད་དོ། །བ་ལ་དང་ཉེའུ་ཤིང་དང་ར་སྣ་དང་། པི་ལུ་དང་རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། དུར་བྱིད་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་དེ་རྣམས་ འོ་མ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བ་བླུད་ན།རླུང་གིས་ཉམ་ཐག་པ་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་འོ་མ་བཞོས་མ་ཐག་པ་དྲོན་པོ་བ་གཅིན་དང་བསྲེས་པ་བླུད་ན་ནད་གཞིའི་ལུགས་བཞིན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་དྲེག་ནད་ལ་ནི་ཉེའུ་ཤིང་ དང་།པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། པ་ཏོ་ལའི་རྩ་བ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་འདི་རྣམས་སམ་ཡང་ན་སྨན་ཁ་བ་དང་མངར་བ་རྣམས་དང་འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་མར་རམ་འོ་མ་གང་འབྱོར་པ་དང་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་ཕན་ནོ། །དྲེག་ནད་གཞི་ཤས་ཆེ་བ་ལ་ནི་འོ་མ་ དང་ཨེ་རཎྜ་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ་།།དེ་ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན་འབྲས་དང་འོ་མ་ལྷན་ཅིག་བཟའོ། །ཡང་ན་ཨ་རུ་ར་བསྐོལ་ཏེ་མར་དང་བརྔོས་པ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་ཏྲི་བྱིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རྒུན་ཆུའམ་འོ་མ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་དྲེག་ནད་ཅན་གྱི་ནད་པ་ ལ་ནི་འོ་མའི་འཇམ་རྩི་མར་དང་བཅས་པ་བཏང་སྟེ་དྲི་མ་སྦྱང་བར་བྱའོ།།གང་གི་ཕྱིར་དྲེག་ནད་ལ་ནི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་ལས་ལྷག་པ་མེད་དེ་ཁྱད་པར་དུ་གཞང་དང་རྩིབ་ལོགས་དང་། རུས་ཚིགས་དང་དམུ་རྫིང་གིས་ཉམ་ཐག་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བའི་དྲེག་ ནད་ལ་ནི་གླ་སྒང་དང་།རྒུན་འབྲུམ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་སླེ་ཏྲེས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །བད་ཀན་གྱི་དྲེག་ནད་ཅན་ལ་ནི་ཐོག་མར་ ཇི་ལྟར་འོས་པར་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ལ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་སྟེ།དེའི་འོག་ཏུ་འཇམ་ཆོས་དང་རྩུབ་ཆོས་གང་རིགས་བྱའོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཚ་བ་གསུམ་དང་པ་ཏོ་ལ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། ཅུང་ཧང་དང་ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་ཤུ་དག་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། པི་པི་ལིང་ གི་རྩ་བ་དང་།སྤང་སྤོས་དང་། བ་ཤ་ཀའི་ཤུན་ཕྲག་དང་། རི་དྷི་དང་། ལང་ག་ལི་དང་། དབྱི་མོ་དང་། འདི་རྣམས་ཆ་སྙོམས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་ལྕགས་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བཅུག་ལ་ནུབ་གཅིག་བཞག་སྟེ། ཕྱི་དེ་ཉི་མ་ཕྱེད་ཙམ་ན་དེ་ལས་རན་པར་ ཟོས་ན་དྲེག་ནད་ནད་གཞི་གསུམ་ལས་གྱུར་པ་དང་།ཟུག་གཟེར་ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆེ་བ་ལ་ཕན་ནོ། །ཀོ་ཀི་ལ་ཀྵི་ཞེས་བྱ་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བཏུང་ཞིང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚོད་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཟས་ཟོས་ན་དྲེག་ནད་འཇིལ་བར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་སྙིང་རྗེ་ལ་གོམས་པས་ ཁྲོ་བ་སེལ་བ་བཞིན་ནོ།།རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་ལེ་ལི་ཏ་ཀའི་ཞག་དང་། ལྷན་ཅིག་འཐུང་ཞིང་ཚངས་པར་སྤྱོད་ན། ལུས་ལ་དྲེག་ནད་གཏིང་ཟུག་པ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ།

首先要进行油疗，之后要进行含油沐浴。对于风气偏重的痹病，要服用陈年酥油。
所谓'坚固'，即东加树、乳果、牛乳果、活命、铜草根，这些药材等量研磨成粉末，与酥油和牛奶一起煎煮，适量饮用可以消除一切痹病。
将葡萄和蜜果煎煮成汤，加入酥油和白糖煎煮成的酥油饮用，或者同样用牛奶和白芷的汤汁加入酥油和糖煎煮成的酥油也可饮用。或者用芝麻油和糖调和服用。
将补骨脂、小茴香、葫芦巴、毕露、十根草、土牛膝、蓖麻子等与牛奶按方法煎煮服用，可以消除风引起的痛苦。或者将刚挤出的温热牛奶与牛尿混合服用，会按照病因得到改善。
对于胆汁偏重的痹病，用小茴香、普则谢尔、蛇瓜根、三果、白芷等，或者是苦味和甜味的药材中任何一种，与酥油或牛奶煎煮饮用都有效。
对于痰液偏重的痹病，要用牛奶和蓖麻子配制的泻药。在药效发作时要同时食用大米和牛奶。或者煎煮诃子与酥油调和饮用。或者用三果粉末与葡萄汁或牛奶任意调和服用。
对于痹病患者，要用含有酥油的牛奶灌肠来清除污浊。因为对于痹病来说，没有比灌肠更好的治疗方法，特别是对肛门、肋部、关节和水肿引起的痛苦有效。
对于痰液偏重的痹病，用藏菖蒲、葡萄、醋栗等煎煮的汤汁与蜂蜜调和，或者用三果煎煮的汤汁，或者用白芷煎煮的汤汁与蜂蜜调和服用都有效。
对于痰液性痹病患者，首先要适当进行油疗，然后服用催吐药，之后进行温和或粗糙的治疗。
三果、三辛、蛇瓜、桂皮、川芎、枳椇、白芷、毕澄茄、胡椒根、甘松、婆沙迦树皮、利地、郎格利、乌梅等药材等量研磨成粉末调制成糊状，放入铁器中存放一夜，第二天中午时适量服用，可以治疗三种病因引起的痹病和剧烈疼痛。
饮用称为'枸杞'的煎煮汤汁，并与其蔬菜一起食用，可以消除痹病，就像习惯于慈悲可以消除愤怒一样。
五大根和余甘子汤汁与列利塔迦脂一起饮用，并保持梵行，可以战胜深入体内的痹病。

།གོང་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ནང་གི་གསོ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། ད་ནི་ ཕྱི་རོལ་གྱི་དྲེག་གི་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་སྐྱུར་རྩབས་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། ཏིལ་མར་དང་། དེའི་བཞི་ཆའི་སྲ་རྩི་པོག་དང་ཆུ་མང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་རིམས་དང་ཚ་བས་ཉམ་ཐག་པ་རྣམས་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ཏིལ་མར་བཙོད་དང་སྤྲ་ཚིལ་དང་བཅས་པ་གོང་བུར་བྱས་པའམ། སྲ་རྩི་པོག་དང་ཐལ་ཏྲེས་དང་ཏིལ་མར་དང་གོང་བུར་བྱས་པས་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་དྲེག་ནད་འཇོམས་སོ། །རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་འོ་མ་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བ་འམ། ཡང་ན་མར་དང་ཆུ་དྲོན་པོ་ལྷན་ཅིག སྦྱར་ཏེ་བླུགས་པ་བྱས་ན་རླུང་ཤས་ཆེ་བའི་དྲེག་ནད་དེ་མ་ཐག་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།།ལུས་རེངས་པ་དང་བརྐྱང་བསྐུམ་བྱེད་འདོད་པ་དང་ན་བས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ནི་སྣུམ་བཞི་པོ་སྨན་མངར་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུགས་པ་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །ལུས་ཚ་ན་ནི་གྲང་མོའི་རྒྱུན་བླུགས་སོ། ། བའི་འོ་མ་དང་ལུག་གི་འོ་མ་དང་རའི་འོ་མ་ཏིལ་དང་བསྲེས་པའམ། ཡང་ན་འཚོ་བྱེད་སྡེ་བཅུ་བསྐོལ་བའམ། རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་བསྐོལ་བའི་བླུགས་པ་ཡང་རབ་ཏུ་ཕན་ནོ། །བླུགས་པའི་ཆེད་དུ་རྒུན་ཆུ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་། ཆང་དང་། ཞོ་ག་ཆུ་དང་རྩབ་མོ སྐྱུར་པོ་དང་།འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཆུ་དང་། སྦྲང་རྩིའི་ཆུ་དང་། ཤ་ཁ་རའི་ཆུ་འདི་གང་ཡང་རུང་བ་བླུགས་ན། དྲེག་ནད་ཚ་བ་ཆེ་བ་ལ་ནི་བསྔགས་སོ། །བུད་མེད་སྙིང་དུ་སྡུག་ཅིང་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ལག་པ་དང་ནུ་མ་ཙནྡན་གྱི་ལྡེ་གུ་བསྐུས་བས་མཐང་སྦྱར་ན་ལུས་ཚ་ཞིང་ན་ བ་དང་དུབ་པ་སེལ་ཏེ་བསིལ་ཞིང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ།།དྲེག་མདོག་དམར་ཞིང་ནད་དང་བཅས་ལ་ཚ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི། ཁྲག་ཕྱུང་ལ་ལྡེ་གུས་བསྐུས་ཏེ་དེ་ཡང་པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། བཙོད་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཙནྡན་དང་ཁ་ར་དཀར་ པོ་དང་།ེ་ར་ཀའི་ཕྱེ་མ་དང་། སྲན་ཆུང་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཤུག་པ་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ལྡེ་གུས་བསྐུས་ན་ཚ་ཞིང་ན་བ་དང་། ཤུ་བ་མཆེད་པ་དང་སྐྲངས་པ་རྣམས་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །ཀྲི་ས་ར་ཏི་ལ་དང་། མུངྒ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱས་པ་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་ ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་སྣུམ་གྱིས་གླན་ན་ཟུག་གཟེར་འཇོམས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་མུངྒ་དང་། འོ་མ་རླུང་ལ་ཕན་པའི་སྨན་དང་སྣུམ་དུ་སྦྱར་བས་བསྐུ་བའམ། ཡང་ན་ཏིལ་དང་ཡུངས་ཀར་སྣུམ་དང་བཅས་པའི་ཟན་གྱིས་གླན་ན་ཡང་ཟུག་གཟེར་འཇོམས་སོ། །སྲོག་ཆགས་ ཆུ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་།མཐུ་རྩལ་གྱིས་བཟས་ཚོལ་བའི་ཤ་དང་། ཆུ་འགྲམ་ན་གནས་པའི་ཤ་ཞིབ་མོར་གཏུབས་པ་ལན་ཚྭ་དང་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་འཚོ་བྱེད་སྡེ་བཅུའི་སྨན་དང་སྣུམ་དང་བཅས་པས་གླན་པ་བྱས་ན་རེངས་པ་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། སྐྲངས་པ་དང་ བྱ་རྨྱང་དང་ཡན་ལག་འཁུམས་པ་རྣམས་མྱུར་དུ་འཇོམས་སོ།།འཚོ་བྱེད་སྡེ་བཅུའི་སྨན་འོ་མ་དང་ཞག་དང་བཙོས་ཏེ་བསྐུས་ན་ཕན་ཡོན་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་ས་ཧ་ཙ་རའི་རྩ་བ་དང་། ཛི་བན་ཏི་དང་མར་དང་རའི་འོ་མ་དང་། ལྡེ་གུས་གླན་པའམ། དེ་བཞིན་དུ་ཏིལ་ འོ་མས་བྲན་ཏེ་བསྐམས་ལ་བརྔོས་ནས་བཏགས་པའི་འོ་མ་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུ་བའམ།ཡང་ན་ཟར་མ་བཏགས་ཏེ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཉེའུ་ཤིང་གི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བས་གླན་ན། རླུང་ཤས་ཆེ་ཞིང་ཟུག་གཟེར་དང་ བཅས་པ་འཇོམས་སོ།།ཡང་ན་བ་གཅིན་དང་ཐལ་སྨན་དང་ཆང་དང་མར་རྣམས་བསྐོལ་བས་བྱུག་པ་བྱས་ན། ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་སེལ་ཏོ། །མར་དང་། རྒུན་ཚ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བས་བླུགས་པ་དང་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ན་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བའི་དྲེག་ནད་ལ་ ཕན་ནོ།

上述所讲的是内部的医疗，现在要讲述外部的风湿病的医疗。
将一百二十八种酸味物、芝麻油和其四分之一量的树脂，加入大量水中煮沸，适量饮用，是治疗发烧和热病所致虚弱的最佳方法。
或者将芝麻油、红花、獐脂肪合制成丸剂，或者将树脂、蒺藜、芝麻油合制成丸剂涂抹身体，可以消除风湿病。
将十种根药与牛奶一同煮沸，或者将酥油与温水调和注入，可以立即消除以风气为主的风湿病。
对于身体僵硬、想要伸展屈曲以及因病而虚弱的人，将四种油脂与甘味药物调和注入即有效果。
身体发热时，则注入冷水。
牛奶、羊奶、山羊奶与芝麻混合，或者煮沸十种救命药，或者煮沸五种小根药进行注入都非常有效。
为了注入，可用葡萄汁、甘蔗汁、酒、酸奶清、酸味物、洗米水、蜂蜜水、糖水中任何一种，这些对于热重的风湿病都是值得称赞的。
让心爱且言语动听的女子，手臂和乳房涂抹檀香膏，相互接触，可以消除身体发热、疼痛和疲劳，使身体清凉舒适。
对于风湿病呈红色且伴有病症和发热的，应放血后涂抹药膏，药膏由白莲、红花、甘草、醋栗、檀香、白糖、黑胡椒粉、小豆、水晶和杜松这些药物制成，可以消除发热疼痛、疮疱蔓延和肿胀。
用芝麻和绿豆等制成的糊状物，与治疗风气的药物一同煮沸的油脂调和，可以消除疼痛。
同样，用绿豆和牛奶配合治疗风气的药物和油脂制成的药膏涂抹，或者用芝麻和芥子与油脂制成的糊状物调和，也可以消除疼痛。
将水生动物、用力气捕获的肉和水边栖息动物的肉切碎，与盐巴充分调和，再加入十种救命药和油脂调制，可以迅速消除僵硬、疼痛、肿胀、抽搐和肢体萎缩。
十种救命药与牛奶和油脂煮沸后涂抹，效果相同。
或者用萨哈查拉根、吉万提、酥油和山羊奶制成的药膏调和，或者同样用芝麻洒上牛奶晒干后炒制磨粉，与牛奶调和的药膏涂抹，或者用豌豆磨粉与牛奶调和，或者用接骨木粉与牛奶调和，用这些任何一种调和，都可以消除以风气为主且伴有疼痛的病症。
或者用牛尿、草木灰药、酒和酥油煮沸后涂抹，可以消除伴有疼痛的病症。
用酥油与葡萄干一同煮沸后注入和涂抹，对以痰为主的风湿病有效。

།ཁྱིམ་གྱི་དུད་པ་དང་། ཤུ་དག་དང་། རུ་རྟ་དང་ཉེའུ་ཤིང་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསྐུ་བ་སྦྱར་ན་རླུང་དང་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བ་སེལ་ཏོ། །ཤི་ཀྲུ་དམར་པོའི་ས་བོན་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འབྲས་ཀྱི་རང་སྐྱུར་དང་ལྡན་པའི་ལྡེ་གུས་ཡང་དང་ཡང་བསྐུ་ ཞིང་ཚྭ་ལ་སོགས་པས་བླུགས་པ་བྱས་ན་རླུང་དང་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བའི་དྲེག་ནད་ལ་ཕན་ནོ།།རྟོགས་པར་སླ་བའི་དྲེག་ནད་ལ་ནི་བྱུག་པ་དང་བསྐུ་བ་དང་བླུགས་པ་དང་ཆུ་ནང་དུ་འདུག་པ་རྣམས་སྦྱར་བར་བྱ་ལ། རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་དྲེག་ནད་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་དང་། བཀྲུ་ སྨན་དྲག་པོ་དང་སྣུམ་གྱི་བཏུང་བ་རྣམས་སྦྱར་རོ།།རླུང་དང་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བའི་དྲེག་ནད་ལ་ནི་བྱུག་པ་དྲོན་པོ་བཏང་ངོ་། །གལ་ཏེ་གྲང་མོ་བྱས་ན་ནི་ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐྲང་པ་དང་། ན་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་། རེངས་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་ པ་ཤས་ཆེ་བའི་དྲེག་ནད་ལ་ནི་བྱུག་པ་ལ་སོགས་པས་བསིལ་བར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་དྲོ་བ་བྱས་ན་ནི་སྐེམ་བྱེད་དང་། མདོག་དམར་བ་དང་རྔུལ་འབྱུང་བ་དང་ལུས་གས་པར་འགྱུར་རོ། །ཤིང་མངར་སྲང་བརྒྱ་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་། དེའི་ནང་དུ་ཏིལ་མར་ སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་།ཏིལ་མར་དང་མཉམ་པའི་འོ་མ་དང་བསྲེས་པའི་ནང་དུ་སྟི་ར་དང་། བཅའ་བའི་འབྲས་བུ་དང་། མུར་བ་དང་། པ་ཡ་སྱ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཙནྡན་དང་། ཧན་ས་པ་ཏི་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ར་མཉེ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། འཚོ་བྱེད་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། གནྡྷ་བྷ་དྲ་དང་། ཆུ་སྲིན་སེན་མོ་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། བཙོད་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཨིན་དྲ་བ་རུ་ནི་དང་། ཀུ་ཏན་ན་ཏ་དང་། འདི རྣམས་སྲང་རེ་རེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་བསྐོལ་ལ་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་ལས་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་བཏུང་བ་དང་སྣར་བླུགས་པ་དང་།བསྐུ་བྱུག་དང་། འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་རྣམས་བྱས་ན། མཁྲིས་པ་དང་ཚ་བ་དང་རིམས་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ཕན་ནོ། །ཡང་ ན་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བ་ལའི་ཕྱེ་མ་དང་ཏིལ་མར་དང་དེ་དང་མཉམ་པའི་འོ་མ་དང་ཡང་བསྐོལ་ལ།དེ་བཞིན་དུ་ཏིལ་མར་དེ་འོ་མ་དང་ལན་བརྒྱ་སྟོང་གི་བར་དུ་བསྐོལ་ཏེ། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་དྲེག་དང་རླུང་ཞི་བར་བྱེད་དེ། ཁྱད་པར་དུ་ བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་ཞིང་དབང་པོ་རྣམས་གསལ་བར་བྱེད་དེ།ཚེ་དང་ལུས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་། སྐད་སྙན་པ་དང་། ཁུ་ཆུ་དང་། ཁྲག་གི་ནད་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །རླུང་འཁྲུགས་ཤིང་ཚིལ་དང་བད་ཀན་ལྷག་པར་སྐྱེས་པས་རྩའི་ནང་དུ་ རྒྱུར་མི་སྟེར་ཏེ་འགགས་ན་ཐོག་མར་སྣུམ་བསྟེན་ཅིང་ཉམས་བརྟ་བའི་ཆོ་ག་མི་བསྔགས་སོ།།དེ་ལ་ནི་དང་པོ་བརླ་རེངས་པའི་ཆོ་གར་བཤད་པ་རྣམས་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་སྣུམ་དང་ལྡན་པར་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཁྲག་གི་སྐྱོན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་བྱ་བའི་ཆོ་ག་ ཐམས་ཅད་བྱའོ།།དེ་ལ་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ལ་སོགས་པ་རྣམ་ལྔ་འཁྲུགས་པར་སྣང་ན། མ་ནོར་བར་རླུང་ནད་གསོ་བའི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་གསོ་བའི་རིམ་པ་དང་། རླུང་ལྔ་པོ་རེ་རེ་གང་འཁྲུགས་པ་བརྟགས་ཏེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་ལས་གསོ་བར་བྱའོ། ། རླུང་ནད་མ་ཞི་བ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་ཐོག་མར་དུགས་དང་། སྨྱུང་བ་དང་། སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། རྩུབ་པའི་སྨན་དུ་བྱུག་པ་དང་། བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་མ་ཞུ་བ་མེད་པར་བྱས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་རླུང་ཉི་ཚེའི་གསོ་བ་བྱའོ།

家中的烟熏、白芷、茜草、小茴香、两种黄色药材，用这些制成的涂剂，可以祛除以风和痰较重为主的病症。
将红色芥菜籽磨成粉末，与米醋调和成糊状，反复涂抹，并用盐等冲洗，可治疗风痰较重的皮肤病。
对于容易诊断的皮肤病，应当采用涂抹、擦拭、冲洗和浸泡等方法；对于难以诊断的皮肤病，则应使用泻药、强效泻药和油性饮剂。
对于风痰较重的皮肤病，应当使用温热的涂剂。如果使用冷的涂剂，会导致身体发热、肿胀、疼痛、瘙痒和僵硬。
对于血液和胆汁较重的皮肤病，应当用涂剂等方法使其冷却，如果使用温热的方法，会导致消瘦、肤色发红、出汗和身体开裂。
将甘草一百两按方法煮沸至剩余四分之一，在其中加入一百二十八两芝麻油，以及与芝麻油等量的牛奶，再加入：悉底拉、诃子果、没药、帕雅斯亚、小茴香、沉香、檀香、汉萨帕提、藏香、两种美达、獐牙菜、两种拉曼耶巴、长寿草、济瓦卡、铜草、桂皮、甘达巴德拉、鳄鱼爪、巴拉卡、白莲、蓝花、大黄、印度瓦如尼、库坦那塔，这些药材各一两研磨成粉，煮沸至只剩油脂，用这四种方法：饮用、滴鼻、涂抹和灌肠，可以治疗胆汁、热病和发烧引起的虚弱。
或者在药材煮沸的汤剂中加入巴拉粉末、芝麻油和等量的牛奶再次煮沸，同样将这种芝麻油与牛奶煮沸百次或千次，适量饮用可以平息皮肤病和风病，特别是能成为最佳的精华补品，使感官清晰，增长寿命和体格，使声音悦耳，消除精液和血液的疾病。
当风气紊乱，脂肪和痰过度增生堵塞脉道，使其无法运行时，首先不建议使用油性疗法和按摩疗法。对于这种情况，应当首先采用治疗腿部僵硬的方法，之后再配合油性药物。应当采取一切避免血液出现问题的治疗方法。
如果发现生命风等五种风气紊乱，应当按照治疗风病章节中所述的治疗程序，不得有误，并且要观察五种风气中哪一种紊乱，根据其严重程度进行治疗。
对于伴有未平息风病的病症，首先要进行热敷、禁食、使其成熟、涂抹粗糙药物、冲洗等，确保完全消化后，再进行单纯风病的治疗。

།སྐེམ་བྱེད་དང་། བྱ་རྨྱང་དང་རྐང་ལག འཁུམས་པ་དང་།རེངས་པ་དང་། ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། འདར་བུ་དང་། འགྲམ་པའི་ཚིགས་བྱོར་བ་དང་། ཁ་ཡོ་བ་དང་། འཐེང་བ་དང་། ཞ་བ་དང་། དྲེག་ནད་དང་། ཚིགས་འཁྲུལ་བ་དང་། གཞོགས་ཕྱེད་ན་བ་དང་། གཞན་ཡང་ཚིལ་དང་། རྐང་དང་། རུས་ པའི་ནང་དུ་ཞུགས་པའི་ནད་འདི་རྣམས་ཚབས་ཆེར་ན་བ་ཡིན་པས་ཡུན་མི་རིང་ན་ནི་འབད་པ་དང་བཅས་པས་གསོར་རུང་སྟེ།དེ་བས་ན་ནད་གསར་ཞིང་ནད་པ་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་བ་ཞིག་ན་མྱུར་དུ་གསོ་བར་བྱའོ། །རླུང་ནད་མཁྲིས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ནི་རེས་ཀྱིས་ དྲོ་བ་དང་གྲང་བའི་གསོ་བ་ལན་མང་དུ་བྱའོ།།ཡང་ན་འཚོ་བྱེད་སྡེ་བཅུ་དང་མར་བསྐོལ་བ་བླུད་དོ། །རླུང་ནད་མཁྲིས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤ་དང་། ནས་དང་། འབྲས་སཱ་ལུའི་ཟན་བྱིན་ཏེ། འོ་མ་དང་ལྡན་པའི་བཀྲུ་སྨན་འཇམ་པོ་ཡང་བཏང་ངོ་། ། རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་དང་བ་ལ་བསྐོལ་བ་འོ་མ་དང་ལྡན་པའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ངོ་། །ཏིལ་མར་སྨན་མངར་བ་དང་སྦྱར་བའི་འཇམ་རྩི་དུས་སུ་བཏང་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཤིང་མངར་དང་ཏིལ་མར་རམ། ཡང་ན་མར་རམ་འོ་མའམ་ཡང་ན་རྩ་བ་ལྔ་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཡང ན་ཆུ་གྲང་མོ་དང་དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བས་བླུགས་པ་བྱས་ན་མཁྲིས་པ་དང་ལྡན་པའི་རླུང་ནད་ལ་ཕན་ནོ།།བད་ཀན་དང་ལྡན་པའི་རླུང་ནད་ལ་ནི་ནས་ཀྱི་ཟན་དང་། སྐམ་ན་གནས་པའི་རི་དགས་དང་། བྱའི་ཤ་དང་། དུགས་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་རྣོན་པོ་དང་། སློན་ཁྲུས་ ཀྱང་ཕན་ཏེ།མར་རྙིང་པ་དང་། ཏིལ་དང་། ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུ་མར་རྣམས་སྦྱར་ན་ཕན་ནོ། །རླུང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པར་ལྡན་པ་ལ་ནི་དང་པོ་མཁྲིས་པ་གསོ་ཞིང་དེ་ནས་བད་ཀན་རིམ་གྱིས་གསོའོ། །རླུང་དང་ཁྲག་འདྲེས་པ་ལ་ནི་དྲེག་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ རྣམས་བྱའོ།།རླུང་ཤས་རྒྱས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་དུགས་དང་བསྐུ་བྱུག་དང་། ཤ་ཁུ་དང་། འོ་མ་དང་སྣུམ་རྣམས་སྦྱོར་བ་བཞིན་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །རླུང་ནད་བརླ་རེངས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་གཅིན་ནད་དང་། ཚིལ་རྒྱས་པ་དང་། རླུང་ནད་བརླ་གསོ་བ་རྣམས་འདིར་སྦྱར་རོ། ། རླུང་ནད་རུས་པ་དང་། རྐང་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་སྣུམ་ཆེན་པོ་རྣམས་སྦྱར་རོ། །རླུང་ཁུ་ཆུ་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཆོ་ག་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །རླུང་ཕོ་བའི་ནང་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་ཟས་འཇུ་བར་བྱེད་པ་དང་། མེ་དྲོད་སྐྱེད་པའི་སྨན་དང་སྐྱུག་སྨན་དང་། ཁ་ཟས ཡང་བ་ཚོད་ཟིན་པར་བྱས་ན་ཕན་ནོ།།རླུང་གཅིན་གྱི་གནས་སུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་གཅིན་འཕེལ་བའི་སྨན་དང་དུགས་དང་། ཕོ་མཚན་ནས་སྨན་མས་གཏོང་ན་ཕན་ནོ། །རླུང་བཤང་བ་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་ཨེ་རཎྜའི་མར་ཕན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་སྣུམ་དང་ལྡན་པའི་བཀྲུ་ སྨན་དང་འཇམ་རྩི་ཕན་ནོ།།ལུས་ཟུངས་ཀུན་ཏུ་རླུང་གིས་ཁྱབ་པ་ལ་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་མི་འཁྲུག་ཅིང་། རླུང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྨན་མྱུར་དུ་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་དེ་ལ་ནི་གང་ཐུར་དུ་འཁྲུ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། རྩ་རྒྱུན་དག་པའི་སྨན་དང་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་བཟའ་བཏུང་ཀུན་ལ་སྦྱར་རོ།

消瘦、鸟足样手足、手足蜷缩、僵硬、麻木、震颤、颌关节脱位、口歪、跛行、瘫痪、痹症、关节错位、半身疼痛，以及其他侵入脂肪、筋、骨内的疾病，这些都是严重的病症，如果时间不长，经过努力是可以治愈的。因此，对于新发病且病人体力充沛者，应当迅速治疗。
如果风病伴有胆病，应当多次交替进行温热和寒凉疗法。或者服用十种救命药和熬制的酥油。对于风病伴有胆病者，应当给予陆生动物肉、大麦、稻米饭，并服用温和的含乳泻药。
用五大根和婆罗药煎煮的含乳灌肠剂进行灌肠。适时服用芝麻油配合甘味药的温和灌肠剂有效。或者甘草和芝麻油，或者酥油或牛奶，或者五根药煎煮的汤液，或者冷水，用这些任何一种进行灌注都对伴有胆病的风病有效。
对于伴有痰病的风病，应当服用大麦饭、旱地野兽和鸟肉，并进行热敷、强烈的泻药和温浴都有效；陈年酥油、芝麻和芥子油混合使用有效。对于风病伴有痰病和胆病者，应当先治疗胆病，然后逐步治疗痰病。对于风病与血混合者，应当按照所说的痹症治疗方法进行治疗。
对于风病偏重的情况，应当按照规定进行热敷、涂擦、肉汤、牛奶和油脂治疗即有效。对于风病伴有大腿僵硬者，应当在此采用治疗小便病、脂肪增生和风病大腿的方法。
对于风病位于骨骼和筋脉者，应当使用大量油脂。对于风病位于精液者，按照前述方法治疗即有效。对于风病发生在胃内者，应当使用助消化药、生火药和催吐药，并适量食用清淡饮食即有效。
对于风病发生在小便处者，应当使用利尿药、热敷，并从生殖器灌药即有效。对于风病位于大便处者，蓖麻油有效，同样含油的泻药和温和灌肠剂也有效。
对于风遍布全身组织者，应当迅速使用不会激动痰病和风病，且与风病相应的药物即有效。或者对此，应当在所有饮食中加入不会向下泻出、油腻且具有持续性的药物。

།ཕལ་ཆེར་ལྒང་པ་ནས་སྨན་མས་གཏོང་སྟེ། དེ་ཡང་མངར་བ་དང་། སྣུམ་པའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ངོ་། །དེ་ནས་ལུས་ཀྱི་ཉམས་སྟོབས་བརྟགས་ཏེ། སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ནི་བཀྲུ སྨན་འཇམ་པོ་གཏང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་སྦྱོར་བ་ཇི་སྙེད་པ་བྱས་ན་ཡང་རབ་ཏུ་བསྔགས་ཏེ་ཁྱད་པར་དུ་བྲག་ཞུན་དང་། འོ་མའི་སྦྱོར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གུ་གུལ་ཉི་ཚེ་དང་བྷར་ག་པས་བཤད་པའི་ཚངས་པའི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཞེས་བྱ་བའི་ནང་དུ་ཁ་ར་ དཀར་པོ་སྲང་སྟོང་ཆིག་བརྒྱ་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཡང་རབ་ཏུ་ཕན་ནོ།།གཞང་ཁའི་ནང་དུ་ཐུར་དུ་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ཡོད་དེ། དེ་ནད་གཞི་གང་ཡང་རུང་བ་དང་འབྲེལ་ཅིང་ན་བ་ལ་ནི་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། ཕྱི་ས་སྐ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རླུང་བདེ་བར་འབྱུང་བར་བྱ་ཞིང་ གཅིན་སྦྱང་བའི་ཕྱིར་ཡང་སྦྱོར་བ་དེ་དག་བྱའོ།།དེ་དག་ནི་རླུང་དང་ལྡན་པའི་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ལ་སོགས་པ་རླུང་ནད་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ཡང་སྨན་པས་གང་དང་ལྡན་པ་བརྟགས་ཏེ་སོ་སོའི་གསོ་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །དེ་ལ་སྟོད་དུ་ རྒྱུ་བའི་རླུང་ནི་སྨན་པས་སྟོད་དུ་དྲང་ཞིང་གསོའོ།།ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་ནི་སྨད་དུ་དྲང་ཞིང་གསོའོ། །མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པའི་རླུང་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གསོ་ཞིང་གཞུག་གོ། །ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་ནད་ནི་གསུམ་ཀའི་སྦྱོར་བ་བྱའོ། །བཞི་པོ་དེ་དག་པས་ཀྱང་སྲོག་ཅེས་བྱ་ བའི་རླུང་ཁྱད་པར་དུ་བསྲུང་བར་བྱ་སྟེ།རླུང་དེ་དག་གནས་ན་ལུས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ནད་གཞི་དེ་དག་རང་གི་གནས་སྤངས་ཏེ་ལམ་གཞན་དུ་ཞུགས་པར་གྱུར་ན། དེ་ལས་སློན་ཏེ་སོ་སོའི་གནས་སུ་བཞག་སྟེ་གསོའོ། །རླུང་ནད་ཁྲག་མཁྲིས་དང་ལྡན་པ་མ་ གཏོགས་པ་ལྷག་མའི་ནད་གཞི་གང་དང་ལྡན་ཡང་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་སྒོག་པ་བསྟེན་ན་ཕན་ནོ།།སྟོད་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ལ་སོགས་པ་མཁྲིས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ནི་ཐོག་མར་མཁྲིས་པ་གསོས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་རླུང་གསོ་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁྲག་དང་ལྡན་ པ་ཡིན་ན་ཡང་ཐོག་མར་ཁྲག་དང་དྲེག་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་བྱ་ཞིང་།དེའི་འོག་ཏུ་རླུང་གསོའོ། །ཁྲག་མཁྲིས་དང་རླུང་འདྲེས་པའི་ནད་ལ་ཡང་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་སྣ་ཚོགས་བརྟགས་ཏེ་འདིར་སྦྱར་རོ། །ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གསོ་བ་ཡང་མ་ནོར་བར་བསྟེན་ པ་ཡིན་ཏེ།ཚེའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་གསོ་བའི་གནས་ཡིན་ཏེ། ནད་རྣམས་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་འཕྲལ་དུ་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་གསོ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཕན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། སྦྱོར་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། སྨན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། སྨན་ ཞེས་ཀྱང་བྱ།ཞི་བར་བྱེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། བསྔགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །གསོ་བའི་གནས་ལས་དྲེག་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པ་སྟེ་ཐ་མ་རྫོགས་སོ།། །།སྨན་པའི་བདག་པོ་སེང་གེ་སྦས་པ་ཞེས་ བྱ་བའི་བུ།སྨན་པ་ཆེན་པོ་ཕ་གོལ་ཞེས་བྱ་བས། ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་མཛད་པ་ལས། གསོ་བའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པ་རྫོགས་སྷོ།། །།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་གནས་བཞི་པའོ།། །།སྨན་དཔྱད་ཡན་ལག་བརྒྱད་ པའི་སྙིང་པོ་ལས།ཆོ་ག་གྲུབ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་།ཅེས་བྱ་བ་ཆོ་ག་གྲུབ་པའི་གནས་ལྔ་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་གསོ་བའི་གནས་དེ་ཡང་ཆོ་ག་གྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་དགོས་པ་ཡིན་པས། གསོ་བའི་འོག་ཏུ་ཆོ་གའི་གནས་བཤད་པར་རིགས་སོ།

大多从鼻孔灌入药物，应使用甘甜滑润的软膏灌入。然后观察身体状况和体力，如果体力充足，则应施用温和的泻药。
同样，如果使用各种精华补益配方也非常值得称赞，特别是石脂和牛奶的配方，以及单独使用安息香和婆伽所说的梵天精华补益方中，将白糖一千一百两调配的膏剂也非常有效。
肛门内有名为'下行风'的风，当它与任何病根相关而发病时，应当生起暖性，使粪便变干，使风顺利排出，为了清净小便也要进行这些配方。
这些是与风相关的疾病治疗的简要说明，医生应当观察生命风等五种风病与何种病相关，并按照各自的治疗方法进行治疗。
其中，上行风应由医生向上引导治疗。下行风应向下引导治疗。与火平行的风应平衡治疗安置。遍行风病应进行三种配方。比这四种更重要的是要特别保护生命风，因为这些风存在时身体才能存在。
如此，当这些病根离开自己的位置进入其他通道时，应当使其返回各自的位置进行治疗。除了风病伴有血和胆之外，其余任何病根相关的风病，如果按照精华补益仪轨服用大蒜都会有效。
如果上行风等与胆相关，则应先治疗胆病，然后再治疗风病。同样，如果与血相关，也应先进行血病和垢病的治疗，然后再治疗风病。对于血胆和风混合的病，也要观察各种精华补益仪轨在此配合。
应当根据病根正确地进行治疗，生命明论的成果就是治疗处，因为疾病会使人痛苦并迅速毁坏。因此，这称为治疗，也称为利益，也称为配方，也称为医生，也称为药物，也称为止息，也称为赞叹，这些是同义词。
医疗篇中垢病治疗第二十二章终。
医王狮子隐之子，大医帕果所造《医论八支精华》中，医疗篇第二十二章终。
《医论八支精华》第四篇终。
从医药八支精华中，将宣说名为'六种仪轨成就'的第五篇仪轨成就处，其中因为医疗处也需要依赖仪轨成就，所以在医疗之后应当解说仪轨处。

།དེ་ལ་ཐོག་མར་ སྐྱུག་སྨན་གཏང་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པ་ན་རེ། དེ་ལ་པོ་སོན་ཆ་དང་། དུར་བྱིད་གཉིས་ནི་སློན་དང་ཁྲུས་ཀྱིས་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རེ་རེ་ལ། བཟང་བ་ཛི་མུ་ ཏ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ནི་ཡོད་ན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བསྔགས་པ་ནི།དེ་གཉིས་ལས་ལྷག་པ་མེད་དོ། །དེ་ལ་སྐྱུག་སྨན་གཏང་བའི་དུས་ནི། དཔྱིད་དང་སོས་ཀའི་མཚམས་ཀྱི་ཟླ་བ་དང་། ཚེས་གྲངས་དང་། ཉི་མ་ཤིས་པ་ལ་གཏང་ངོ་། །དེ་ ལ་སྐྱུག་སྨན་པོ་སོན་ཆ་བཏང་བ་ནི་སོན་ཆའི་འབྲས་བུ་དེ།ཧ་ཅང་མདོག་སེར་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་སྐྱ་བོར་སོང་བ་ནི་སྨིན་པའི་ཚད་ཡིན་ཏེ། དེ་བླངས་ལ་ཕྱིས་ནས་རྩ་ཀུ་ཤ་ལས་སྣོད་དུ་བྱས་པའི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་ཐེ་གུས་བཅིངས་ནས་བ་ལང་གི་ལྕི་བས་ཕྱི་རོལ་ནས་བྱུག་སྟེ། དེ་ ནས་འབྲུའི་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་ཞག་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་བཞག་སྟེ།དེ་ཡང་ཀུ་ཤས་དཀྲིས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། འཇམ་ཞིང་མངར་ལ་དྲི་ཞིམ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཞག་བརྒྱད་ལོན་པ་དང་ཕྱུང་ལ་ཉི་མ་ལ་བསྐམས་པ་དང་། པི་པི་ལིང་ཡང་དེ་ལྟར་བྱས་ཏེ་བསྐམས་ལ། ཏིལ་གྱི་ཚིགས་ མ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཞོ་དང་མར་དང་།སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ཏེ་དེ་བསྐམས་པ་དང་། བུམ་པའི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་ཇི་ཙམ་ན་དགོས་པའི་དུས་སུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ནས་པོ་སོན་ཆ་དང་པི་པི་ལིང་གི་སྦྱོར་བ་དེ་མཐེ་བོང་ནང་དུ་བཅུག་པའི་ཆང་པ་གང་ཙམ་ཕྱེ་མར་བྱས་ལ་ཤིང་མངར་ དང་།ཀོ་བི་ད་ར་དང་། ཀར་བུ་ད་རི་ཞེས་བྱ་བ་སླེ་སྨན་ཏ་ཀ་དང་། བིམ་པ་དང་། ནིམ་པ་དང་། ལྕང་མ་དང་། ཤ་ན་པུས་ཤི་ཤུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ས་ད་པུཥྤ་ཞེས་བྱ་བ་ཨརྒ་དང་། ཨ་པ་མརྒ་དང་། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ། ནུབ་གཅིག་ སྦངས་ལ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྙིམ་པ་གང་གི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་བསྐོལ་ལ་སྔ་དྲོ་བླུད་དོ།།མདོའི་གནས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ལེགས་པར་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་གོ། །ཁྱད་པར་དུ་བད་ཀན་གྱི་རིམས་དང་ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། སྐྲན་དང་ཁོང་འབྲས་རྣམས་ལ་སྐྱུག་སྨན་ བྱ་སྟེ།མཁྲིས་པ་བྱུང་ན་བཅད་དོ། །པི་པི་ལིང་དང་། པོ་སོན་ཆ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འམ། ཡང་ན་ཀོ་པི་ད་རའི་ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་བའི་ནང་དུ་པི་པི་ལིང་དང་། པོ་སོན་ཆའི་ཕྱེ་མའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཕྱེ་མ་དེའི་སུམ་ཆའི་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་བླུད་ན་རིམས་དང་། ཡི་ག་ འཆུས་པ་དང་།ལྦ་བ་དང་། ཐོར་བུ་དང་། འབྲུམ་ཆེན་དང་། དམུ་རྫིང་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །གལ་ཏེ་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་གྱི་གནས་སུ་ཞུགས་པ་ལ་ནི། ཛི་མུ་ཏ་དང་། ཀོ་ཤ་ཏ་ཀི་རྣམ་གཉིས་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བསྐོལ་ བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་གོང་གི་པོ་སོན་ཆ་དང་།པི་པི་ལིང་གི་སྦྱོར་བའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་བླུད་དོ། །སྙིང་ཚ་བ་དང་ཁྲག་མཁྲིས་རྒྱས་པ་ལ་ནི། པི་པི་ལིང་བརྒྱ་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་པོ་སོན་ཆའི་སྦྱོར་བ་བཏབ་སྟེ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་པོ་སོན་ཆའི་སྦྱོར་བ་གོང་མའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་བསྐོལ་ ཏེ་ཞོར་གྱུར་པ་དང་།དེའི་ཞོ་འམ་ཞོའི་སྤྲིས་མ་འཐུངས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུགས་པ་དང་། ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། མུན་ཐིབས་ཞེས་བྱེད་པ་ལ་ཕན་ནོ།

现在首先讲解催吐药的施用仪轨。大仙人遗教子等人说道：
其中，波索查和杜吉二者是通过催吐和沐浴对一切疾病最有益的殊胜药物。对于每一种特定的疾病，虽然也有其他优良的药物如吉木达等，但能普遍适用于一切疾病的，没有比这两种更好的了。
关于施用催吐药的时间，应在春季和夏季之交的月份，选择吉祥的日期和时辰施用。
关于波索查催吐药的制备：波索查果实不应过于黄色，呈灰白色时为成熟标准。采摘后清洗，放入以古夏草制成的容器中，用绳子系紧，外面涂抹牛粪。
然后放入谷物堆中存放八天。用古夏草包裹的好处是使其变得柔软、甘甜且具有香气。
八天后取出晒干，胡椒也同样处理晒干。用芝麻磨成粉末，与酸奶、酥油、蜂蜜混合涂抹，晒干后放入瓶中，需要时再配制。
然后将波索查和胡椒的配方研成粉末，量约拇指大小，与甘草、戈比达拉、卡尔布达利（即斯列门达卡）、宾巴、尼巴、柳树、夏那普斯西舒、萨达普斯帕（即阿尔嘎）、阿帕玛尔嘎等任意一种捣碎，浸泡一夜后煮汤。
将一勺药粉放入汤中煮沸，早晨服用。按照经典所说的仪轨让病人充分催吐。
特别是对痰热病、感冒、瘤、腹部肿瘤等病症要进行催吐，如果吐出胆汁就要停止。
用胡椒和波索查煮成的汤，或者戈比达拉的汤液，任选其一，加入胡椒和波索查粉末的配方，以及三分之一量的三果粉末，服用可治疗热病、食欲不振、甲状腺肿、疱疮、大痘和淋巴结肿大等病。
如果胆汁进入痰液所在处，则用吉木达和戈夏达基二者，或者芥子，任选其一煮汤，加入上述波索查和胡椒配方的粉末服用。
对于心脏发热和血胆增盛，则用百粒胡椒与牛奶煮沸，加入波索查配方服用。
或者将上述波索查配方的粉末与牛奶煮沸成酸奶，饮用其酸奶或酸奶上层，可治疗痰症引起的呕吐、感冒和眩晕等病。

།ལུས་སྐེམ་ཞིང་མེ་དྲོད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ནི་པོ་སོན་ཆ་དང་། དེ་བ་ཏ་ལི། ཀོ་ཤ་ད་ཀི་དང་། དུག་མོ་ ཡུངས་དང་།ཀུ་བ་ཁ་བོ་དང་། འདི་རྣམས་འོ་མ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་སྦྱོར་བའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ། འོ་མ་དང་ཡང་བསྐོལ་ལ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་མར་བླུད་དོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། པོ་སོན་ ཆའི་འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་གོ་བྱེའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱ་སྟེ།ལྡེ་གུ་སྐྱ་བ་ལ་དྲིལ་དུ་བཏུབ་པ་ཙམ་གྱི་ཚོད་བྱིན་ལ་བདེ་བར་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་གོ། ཡང་ན་ལྡེ་གུ་དེ་ཉིད་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་བཟའ་བའམ། ཡང་ན་གོང་གི་པི་པི་ལིང་དང་། པོ་སོན་ཆའི་སྦྱོར་བ་བསྐོལ་ བ་དང་ལྷན་ཅིག་གཏང་ངོ་།།ཡང་ན་པོ་སོན་ཆ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ནིམ་པ་དང་། ཨརྐ་དང་། དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་བླུད་ན། ཉམས་བརྟས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་གཏིང་ཟུག་པ་ཡང་ཞི་བར་ བྱེད་དོ།།བྱིས་པ་གཞོན་ནུ་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ཡོད་ཅིང་སྐྱུག་སྨན་བཏང་མི་བཟོད་པ་ལ་ནི་ཐོག་མར་འགྲངས་པར་བྱས་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་པོ་སོན་ཆའི་མེ་ཏོག་གམ་འབྲས་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་ལེགས་པར་བཏགས་ལ་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ལ་ཕྱེ་མས་བསྒོས་ཏེ་སྣ་སྒོར་ མནམ་ན་བདེ་བར་སྐྱུག་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ཐུག་པ་འམ། ཤ་ཁུ་འམ། ཀྲི་ས་ར་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་པོ་སོན་ཆའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་སྟེ་བླུད་ན་ཡང་སྐྱུག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཛི་མུ་ཏ་ལ་སོགས་པའི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་སྨན་དྲུག་པོ་ཡང་པོ་ སོན་ཆའི་སྦྱོར་བ་བཞིན་དུ་བྱས་ལ་ཁྱད་པར་དུ་ཛི་མུ་ཏའི་སྦྱོར་བས་ནི་རིམས་དང་།དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་ལུད་པ་དང་། སྐྱིགས་བུ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་ཛི་མུ་ཏའི་མེ་ཏོག་གམ་མེད་ན་འབྲས་བུའམ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་སྤུ་དང་བཅས་པའམ། དེ་དག་གང་རྙེད་ཀྱང་རུང་སྟེ། འོ་མ་བསྐོལ་བ་དང་སྦྱར་ལ་སྐྱུག་སྨན་གྱི་དོན་དུ་བཏང་བ་འམ། ཡང་ན་ཛི་མུ་ཏའི་འབྲས་བུ་མ་སྨིན་པ་དང་ཞོའི་སྤྲིས་མ་ལ་སྦྱར་བ་བྱིན་ན་སྐྱུག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཛི་མུ་ཏའི་འབྲས་བུ་སེར་སྐྱར་སོང་བའི་ཕྱེ་མ་འོ་མར་བསྐོལ་ལ་ཞོ་སྐྱུར་པོར གྱུར་པ་ལ་བཏབ་ན་སྐྱུག་པར་འགྱུར་རོ།། ས་བའི་ཆང་གི་དངས་མའི་ནང་དུ་ཛི་མུ་ཏའི་རྩ་བ་མཉེས་ཏེ་བླུད་དོ། །ཛི་མུ་ཏའི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་གིས་བད་ཀན་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། གཅོད་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བ་འདི་ བཏང་ན་ཕན་ནོ།།ཀུ་བ་དང་ཀོ་ཤ་ཏ་ཀི་རྣམ་གཉིས་དང་སྦྱོར་བ་གོང་མ་བཞིན་འོ་མ་དང་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུའི་ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བྱའོ། །ཡང་ན་དེ་གསུམ་ལེགས་པར་སྨིན་པ་བླངས་ཏེ་སྐམ་པོ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཙགས་པ་སྲང་ཕྱེད་འོ་མའི་ནང་དུ་བསྐྱོས་པ་བླུད་ ན་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་ཕན་ནོ།།པ་ཏོ་ལའི་རྩ་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འམ། ཡང་ན་དོང་གའི་སྡེ་ཚན་ལས་པ་ཐ་ཡན་ཆད་སྨན་དགུ་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཛི་མུ་ཏའི་འབྲས་བུ་གཉིས་སམ་གསུམ་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་འཐུངས་ན་ མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་རིམས་ནད་ཅན་ལ་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་ཛི་མུ་ཏ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མཁྲིས་པའི་རིམས་ལ་ནི་ཆུ་གྲང་མོ་དང་སྦྱར་ཏེ་གཏང་ངོ་། །བད་ཀན་དང་རླུང་འདྲེས་པའི་རིམས་ལ་ནི་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དང་སྦྱར་བ་བྱིན་ནོ།

对于身体消瘦且被火热折磨的人，应使用波索恰、德瓦达利、科夏达基、毒芥子、白枯瓦等，这些药材与牛奶按照正确方法煎煮，在其中加入前述药物的粉末、波索恰和胡椒的配方粉末，再次与牛奶一同煎煮，将所得之酥油服用。
或者将胡椒和波索恰果实的汁液按照戈比的方法制成，制成糊状可以揉搓成丸的剂量服用，使其舒适呕吐。
或者将该糊状物放入食物和饮品中服用，或者与前述胡椒和波索恰的配方一同煎煮服用。
或者将波索恰、胡椒、楝树、阿尔卡等任何一种煎煮，在其中加入毒芥子类研磨成的粉末服用，能平息由体力衰退引起的深层疾病。
对于有痰和胆汁且不能承受催吐药的幼儿，首先要使其饱食，然后将波索恰的花或果实任何一种充分研磨，将粉末涂抹在花环上，闻其鼻孔便会舒适呕吐。
或者在汤、肉汤、杂粮粥等中加入波索恰粉末服用也会引起呕吐。
或者将吉穆塔等前述六种药物也按照波索恰的配方使用，特别是吉穆塔的配方还可用于发烧、呼吸困难、咳嗽、呃逆等疾病。
或者使用吉穆塔的花，如果没有则用果实，或者带毛的果实，这些任何可得到的，与煮沸的牛奶调配作为催吐药使用，或者将未成熟的吉穆塔果实与酸奶上层混合服用会引起呕吐。
或者将变黄的吉穆塔果实粉末在牛奶中煎煮，加入发酸的酸奶中会引起呕吐。
在清澈的啤酒中揉碎吉穆塔根服用。
这些吉穆塔的配方对痰、食欲不振、咳嗽、癫痫、重度腹痛等使用此配方服用有效。
枯瓦和科夏达基两种配方如前所述与牛奶、花和果实按照相应方法使用。
或者取这三种充分成熟后晒干研磨成粉末过滤，取半两在牛奶中调和服用对风和胆病有效。
将巴托拉根煎煮的汁液，或者从冬瓜类到巴塔的九种药物中任选一种的汁液中加入两三颗捣碎的吉穆塔果实饮用，对胆病和痰病引起的发热有效。
或者将吉穆塔研磨成粉末，对胆热病与冷水调和服用。对于痰和风混合的发热病则与温热水调和服用。

།ལུད་ པ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་།དུག་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། རིམས་དང་། བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བ་དང་། མུན་ཐིབས་ཞེས་བྱེད་པའི་ནད་དང་། དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ནི་ཀུ་བ་ཁ་བོའི་སྐྱུག་སྨན་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །ཀུ་བ་ཁ་ བོའི་འབྲས་བུ་དང་།མེ་ཏོག་དང་། མེ་ཏོག་མེད་པའི་དུས་སུ་ནི་མྱུ་གུ་དང་། ལོ་མ་གསར་པ་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བ་མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དུ་ལྡན་པའི་རིམས་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བ་ལ་གཏང་ངོ་། །ཀུ་བ་ཁ་བོ་ལེགས་པར་སྨིན་པའི་ནང་གི་འབྲས་བུ་ ཕྱུང་སྟེ།འོ་མའི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་ཞོར་གྱུར་པ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་གྱི་དོན་དུ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་སྐྱ་རྦབ་དང་། མཛེ་དང་། དུག་གིས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ནི་ཀུ་བ་ཁ་བོའི་ས་བོན་ཞོག་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་ སྦྱིན་ནོ།།ཡང་ན་ཀུ་བ་ཁ་བོའི་ས་བོན་དར་བ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ། རྒྱམ་ཚ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་པ་བླུད་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་ཀུ་བ་ཁ་བོའི་ས་བོན་རའི་འོ་མའི་ནང་དུ་བྲན་ཏེ་རའི་འོ་མ་དེ་ཉིད་དང་བཅས་པ་འཐུངས་ ན་དུག་དང་།སྐྲན་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། ཐོར་བུ་དང་། འབྲས་དང་། རྐང་བམ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ནས་ཕྱེའམ་ཡང་ན་ཀུ་བ་ཁ་བོའི་ས་བོན་གང་ཡང་རུང་བའི་ཀུ་བའི་རང་ཁུས་བསྒོས་ཏེ་སྐྱོ་མར་བྱས་པ་བླུད་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ རིམས་དང་།ལུད་པ་དང་། ལྐོག་མའི་ནད་དང་། མ་ཞུ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །སྐྲན་དང་རིམས་རྙིང་པ་ལ་ནི་ཀུ་བ་ཁ་བོའི་ཕྱེ་མ་ཤ་ཁུ་དང་ལྷན་ཅིག་བླུད་ན་ལེགས་པར་སྐྱུག་ཅིང་ཉམ་ཆུང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཀུ་བ་ཁ་ བའི་འབྲས་བུ་དང་།མེ་ཏོག་རང་གི་ཁུ་བ་བསྐམས་ཏེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ལ་བསྒོས་ཏེ་མན་མན་བདེ་བར་སྐྱུག་པར་བྱེད་དོ། །སྐྱིད་དེ་བའི་སྐྱུག་སྨན་དུ་སྦྱར་རོ། །ལུད་པ་དང་། སྐྲན་དང་། །དམུ་རྫིང་ དང་།ལྐོག་མའི་ནད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་བད་ཀན་གྱི་གནས་སུ་ཞུགས་པ་དང་། ཁ་དང་མགྲིན་པར་བད་ཀན་གནས་པ་དང་། བད་ཀན་སོགས་ཤིང་བརྟན་པའི་ནད་རྣམས་ལ་སྨན་དྷ་མར་ཀའི་སྐྱུག་སྨན་ འདོད་པ་ཡིན་ཏེ།ཟངས་རྩི་བ་དང་། ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། ར་མཉེ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤྲ་བ་ནི་དང་། མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། མ་དུ་ལི་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་དང་། ར་ཛཱ་ཀོ་ཤ་ཏ་ཀི་ཞེས་བྱ་བ་དྷ་མར་ ཀའི་ཕྱེ་མ་དང་བཅས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་ཤ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན་ལུད་པ་དང་སྙིང་ཚ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ།།མཁྲིས་པ་ཚ་བ་དང་བད་ཀན་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་གོང་གི་སྦྱོར་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དང་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་། ། འུ་སུ་དང་གཡེར་མ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་དྷ་མར་ཀའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་བླུད་ན་དུག་ནད་འཇོམས་སོ། །བིམ་པ་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། ཀ་ས་མར་དྷ་ཀ་གང་ཡང་རུང་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་དྷ་མར་ཀའི་འབྲས་བུ་གཅིག་གམ གཉིས་མཉེས་ལ་ཚིགས་མ་བོར་ཏེ་དངས་མ་བླུད་ན་སྙིང་ནད་ལ་ཕན་ནོ།།དྷ་མར་ཀའི་འབྲས་བུ་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་མར་བཏུང་བ་འམ། ཡང་ན་པོ་སོན་ཆ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཛི་མུ་ཏའི་ འབྲས་བུ་དང་།ཀྲི་ཏ་བེ་ཏ་ན་དང་། འདི་རྣམས་རེ་རེ་ནས་སྦྱོར་བ་དེ་ལྟར་བྱས་ན་སྐྱུག་སྨན་དུ་བཟང་ངོ་། །མཛེ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། མཆེར་པའི་ནད་དང་། སྐྲང་པ་དང་། སྐྲན་དང་། སྦྱར་བའི་དུག་དང་། འདི་རྣམས་ ལ་ནི་ཚ་བ་དང་།རྣོ་བ་དང་། དྲོ་བའི་སྐྱུག་སྨན་བསྔགས་སོ།

对于咳嗽、呼吸不畅、中毒、呕吐、发热、痰多、昏暗等病症，以及具有这些症状的病人，推荐使用白花葫芦作为催吐药。
白花葫芦的果实、花朵，在没有花的季节则用新芽和新叶，与牛奶煮在一起，用于治疗胆病和痰热病中偏胆热的病症。
取成熟的白花葫芦果实的内部，放入牛奶中待其发酵，用于治疗痰症引起的咳嗽、呼吸不畅，以及作为催吐药使用。
或者对于癫痫、麻风病、中毒虚弱者，可以将白花葫芦的种子与碱水调配服用。
或者将白花葫芦的种子放入煮沸的酸奶中，加入岩盐和蜂蜜服用，效果与前述相同。
或者将白花葫芦的种子撒入山羊奶中，连同山羊奶一起饮用，可以治疗中毒、肿瘤、淋巴结肿大、疱疮、痔疮和脚气病。
用大麦粉或白花葫芦的种子，任选其一，用葫芦自身的汁液浸泡后制成粥状服用，可以治疗痰症引起的发热、咳嗽、喉病和消化不良。
对于肿瘤和久病发热，将白花葫芦粉与肉汤一起服用，能够很好地催吐且不会导致虚弱。
将白花葫芦的果实和花朵的汁液晒干研磨成粉，涂抹在花环上，可以轻松地催吐。这是一种舒适的催吐药。
对于咳嗽、肿瘤、淋巴结肿大、喉病，以及风痰入于经络、口腔和喉部有痰积存、痰症顽固的病症，建议使用达玛尔卡催吐药。
铜精、小蛙舌草、小木、两种按摩草、舒拉瓦尼、两种美达、马都利卡，取其中任意一味药粉，与达玛尔卡粉及蜂蜜、糖调和成膏，服用后对咳嗽和心火特别有效。
对于胆热病和痰热病，可以用上述任何一种配方与温水调和服用。
将乌苏和艾草煮汤，加入达玛尔卡粉服用可以消除中毒。
将频婆、巴斯布瓦、卡萨玛尔达卡任选其一煮汤，在汤中揉入一两颗达玛尔卡果实，去渣取汁服用可以治疗心病。
将达玛尔卡果实与牛奶一同煮沸，饮用其提炼出的酥油，或者用波松查、毒芥子、吉穆塔果实、克利塔韦塔纳等药物，分别按照同样方法配制，都是很好的催吐药。
对于麻风病、癫痫病、脾病、浮肿、肿瘤、合成毒等病症，推荐使用具有热性、锐性和温性的催吐药。

།པོ་སོན་ཆ་དང་། ཀུ་བ་ཁ་བོ་དང་། དྷ་མར་ཀ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཛི་མུ་ཏ་དང་། ཀྲི་ཏ་བེ་དྷ་ཀ་དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་དང་། ཀོ་ཤ་ཏ་ཀི་ ཆ་སྙོམས་ཏེ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་།ཡུལ་སེར་ཆེ་བ་ནས་བྱུང་བའི་ཤ་ཁུ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། ལན་ཚྭ་དང་བཅས་པ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་པོ་སོན་ཆ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་དང་། པི་པི་ལིང་ཆ་ མཉམ་པ་ཀོ་ཤ་ཏ་ཀའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བའམ་ཡང་ན་ཀོ་ཤ་ཏ་ཀི་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ།།དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་སྐྱུག་སྨན་ནི་བྱིས་པ་ཤིན་ཏུ་གཞོན་ནུ་ལ་གཏང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་བད་ཀན་དང་ཁྲག་མཁྲིས་དང་ བཅས་པ་དང་།རིམས་དང་། ཤུ་བ་མཆེད་པ་དང་། སྙིང་ནད་དང་། དྲེག་ནད་དང་། མཛེ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །ཡུངས་ཀར་དང་། མ་དུ་ཀ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་བསྐོལ་ བའི་ཁུ་བའམ།ཡང་ན་དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ས་བོན་ཀྲི་ས་ར་དང་ལྡན་པ་སྐྱུག་སྨན་གྱི་དོན་དུ་བླུད་དོ། །དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ས་བོན་ཨརྐའི་འོ་མའི་ནང་དུ་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་བསྒོས་ཤིང་བྲན་ཏེ། བསྐམས་ལ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་པོ་སོན་ཆ་ དང་།ཛི་མུ་ཏ་དང་། ཀུ་བ་ཁ་བོ་དང་། ཛི་བན་ཏི་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་བླུད་དོ། །སློན་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་པོ་སོན་ཆ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་གཙོར་སྨོས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། སྐྱེས་ བུ་བློ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞུང་གཞན་ལས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱོར་ཅིག་།ཆོ་ག་གྲུབ་པའི་གནས་ལས་ལེའུ་དང་པོ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར བྱ་སྟེ།དེ་ལ་དུར་བྱིད་དང་པོ་ཟོས་ཤིང་མ་ཞུ་བའི་ཚེ་ན་ནི་རོ་བསྐ་ལ་མངར་ཞིང་རྩུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཞུ་ནས་ནི་རོ་ཚ་བ་ཡིན་ལ་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་འཇོམས་ཤིང་རྩུབ་པས་ནི་རླུང་འཁྲུག་པར་བྱེད་དོ། །དུར་བྱིད་དེ་སྨན་དང་སྦྱར་ན་ནི་རླུང་དང་ མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གསུམ་འཇོམས་ཏེ།ཁྱད་པར་དུ་ཆོ་ག་བཞི་ལྡན་པར་བྱས་ན་ནད་གཞི་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །དུར་བྱིད་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྩ་བ་སྨུག་ནག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། དུར་བྱིད་དཀར་པོ་དང་ གཉིས་སུ་བཤད་དོ།།དེ་གཉིས་ལས་དུར་བྱིད་དཀར་པོ་ནི་མཆོག་ཏུ་བསྔགས་ཏེ། ཆོ་ག་བསྲུང་མི་དགོས་ཤིང་བཀྲུ་སྨན་འཇམ་པོ་ཡིན་ཏེ། སྐྱིད་དེ་བ་སྡུག་མ་མྱོང་བ་རྒན་པོ་དང་རྒྱུ་སྙི་བ་རྣམས་ལ་གཏང་བ་ཡིན་ནོ། །དུར་བྱིད་སྨུག་ནག་ནི་བརྒྱལ་ཞིང་རྨོངས་ བག་ཏུ་བྱེད་ལ།མགྲིན་པ་གྲ་མས་གང་ཞིང་བྲུད་པ་ལྟར་བྱེད་ལ། རྣོ་ཞིང་མྱུར་དུ་འཁྲུ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ལྟོ་ཤིན་ཏུ་སྲ་བ་དང་། ནད་གཞི་མང་པོས་ཉམ་ཐག་སྟེ་ལུས་ཤིན་ཏུ་ཟད་པ་ལ་བསྔགས་སོ། །དུར་བྱིད་དེ་བཏུང་བའི་དུས་སུ་ཡང་རྩ་བ་གཡས་གཡོན་དུ་མ་ འཕྲོས་ཤིང་ཟབས་སུ་དྲང་པོར་འདུག་པ་དེ་ཕྱུང་ལ་དབུས་ཀྱི་སྙིང་པོ་བོར་ཏེ་ཤུན་པ་བསྐམས་ལ་སྦས་ནས་སྣོད་དུ་གཞུག་གོ།།དེ་ནས་བཀྲུ་སྨན་དུ་སྦྱར་བ་ནི་རླུང་ནད་ཅན་ལ་ནི་དུར་བྱིད་ཕྱེ་མར་བྱ་སྟེ། རྒྱམ་ཚ་དང་། བཅའ་སྒ་ཉུང་ཟད་དང་། སྐྱུར་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། ། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ལ་ནི་དུར་བྱིད་མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་ཁ་ར་དང་བཅས་པ་འོ་མ་དང་རྒུན་ཆུ་དང་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་ཏང་པལ་དང་སྨན་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ།

波斯匿花和白枯波和达玛卡和毒芥子和吉穆塔和克利塔贝达卡这些任何一种，与苦瓜等量煮汁，与产生于黄土地区的肉汁一起煮，加盐服用。或者波斯匿花等果实任何一种，与胡椒等量，配苦瓜汁，或者与煮过的苦瓜汁配合服用。
毒芥子配制的催吐药是用于婴幼儿的，同样也非常适用于痰、血、胆汁病以及发热、疮疥蔓延、心病、垢病、麻风等病症。白芥子、马度卡、岩盐，这些任何一种煮汁，或者毒芥子种子配合克利萨拉作为催吐药服用。
毒芥子种子在牛乳中浸泡七天后晾干研磨成粉，与波斯匿花、吉穆塔、白枯波、吉万提、吉瓦卡这些任何一种煮汁调和服用。波斯匿花等这些催吐药的配方仅是主要提及而已，有智慧的人也要根据其他典籍中所说的适当配制。第一章治疗方法完。
下面讲述导泻药使用方法的章节。其中，独蒜初食未消化时味涩甜而粗糙，消化后味辛，能降伏痰和胆汁，因粗糙性而搅动风。独蒜与药物配合则能降伏风、胆汁、痰三者，特别是具备四种方法时能战胜一切病根。
独蒜有两种：根部深褐色的和白色独蒜两种。其中白色独蒜最受推崇，不需要遵守禁忌且是温和的导泻药，适用于未经痛苦的老年人和肠胃柔弱者。深褐色独蒜会引起昏迷和迷乱，喉咙充满粘液似要呕吐，性猛烈且快速导泻，适用于腹部极其坚硬和被多种病症折磨而身体极度衰弱者。
饮用独蒜时，要取根部左右未分叉且垂直向下生长的，去除中心髓部，晒干皮部后藏于容器中。然后配制导泻药时，对风病患者要将独蒜研成粉末，与岩盐、少许荜茇、酸味物配合服用。对胆病患者，独蒜要与酥油、蜂蜜、糖、牛奶、葡萄汁、甘蔗汁、檀香、甘味药类、三果以及这些任何一种的汁液配合服用。

། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ལ་ནི་སཱ་ལུའི་ཁུ་བ་དང་། བ་གཅིན་དང་། རྩབས་སྐྱུར་པོ་དང་། ཚ་བ་རྣམ་ལྔའི་ཁུ་བ་དང་བད་ཀན་འཇོམས་པའི་སྨན་ཉུང་ཤས་དུར་བྱིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །དུར་བྱིད་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གྲང་མོའི་ནང་དུ་ཁ་ར དང་།སྦྲང་རྩི་དང་། དྲི་སྣ་གསུམ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་པ་འམ། ཡང་ན་དུར་བྱིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཁ་ར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བལྡགས་ན་བཀྲུ་སྨན་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡིན་ནོ། ། ཛཱ་གན་དྷ་དང་། སྨྱིག་རྐང་དང་། བི་ད་རི་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་། འདི་རྣམས་དང་དུར་ བྱིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་མར་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བལྡགས་ན་འདུས་པ་དང་།རིམས་དང་། ལུས་རེངས་པ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཀྱིས་གཟིར་བ་ལེགས་པར་འཁྲུ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་བུ་རམ་ཤིང་གི་སྡོང་བུ་བཀས་ཏེ། དུམ་བུ་གཉིས་སུ་བྱས་པའི་ནང་ངོས་དུར་བྱིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྡེ་གུར་བྱས་ ཏེ།བསྐུས་ཏེ་སླར་སྦྱར་བས་སྣོད་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ཚོས་པར་བྱས་ནས་ཟོས་པ་ན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ལེགས་པར་འཁྲུ་བར་འགྱུར་རོ། །ཤིང་ཚ་དང་སུག་སྨེལ་མཉམ་པ་དང་། དེ་གཉིས་དང་མཉམ་པའི་ནི་ལི་ནི་དང་། སྨན་གསུམ་པོ་དེ་དག་དང་མཉམ་པའི་དུར་བྱིད་དང་། སྨན་ དེ་བཞི་དང་མཉམ་པའི་ཤ་ཁ་ར་དང་།འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རྒུན་འབྲུའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་ཕྱེས་བཏབ་པའི་སྐྱོ་མ་འཐུངས་ན་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་དང་། མེའི་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་སྐྱིད་དེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་གཞོན་པ་རྣམས་ལ་ཆོ་ག་བསྲུང་མི་དགོས་པར་འཁྲུ་ བར་བྱེད་དོ།།བྱི་དང་ག་ཕུབ་མ་མེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སྨན་སྣ་གཅིག་གི་སུམ་འགྱུར་གྱི་དྲི་བི་ཙ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་འམ། མར་རམ་བུ་རམ་དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་ལྡེ་གུ་བལྡགས་ན་ཡི་ག་འཆུས་པ་ དང་།སྐྲན་དང་མཆེར་པ་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། ལུད་པ་དང་། ནད་ཧ་ལི་མི་ཀ་དང་། གཞན་ཡང་བད་ཀན་དང་། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ནད་མྱུར་དུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །བྱི་དང་ག་དང་། པི་པི་ལིང་མུངྒ་ལ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། འུ་སུ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། ཟི་ར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཧསྟི་པི་པི་ལིང་དང་། ཏི་མུ་ས་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་ལྔ་དང་། འདི་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ཕྱེ་མར་བྱས་པ་དང་། ཏྲི་བི་ཙ་སྲང་བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཏིལ་མར་སྲང་བརྒྱད་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། བུ་རམ་སྲང་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་དང་། དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་མེ་མི་ཆེ་བ་དང་བསྐོལ་བ་ནི་དགེ་བའི་བུ་རམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱོར་བ་འདི་བྱར་ཡང་རུང་སྟེ། ཆོ་ག་བསྲུང་མི་དགོས་པར་འདི་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་མཛེ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། མིག་སེར་དང་། གཅིན་ནད་དང་། སྐྲན་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། མཚན བར་རྡོལ་བ་དང་།ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་རྣམས་འཇོམས་ཤིང་བུད་མེད་བུ་མེད་པ་ལ་བུ་ཡང་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ།

对于由痰引起的疾病，应服用稻米汤、牛尿、酸醋、五种热药汤，以及少量降伏痰病的药物土茯苓粉末调配而成的药。
将土茯苓煮汤，在冷却后加入砂糖、蜂蜜和三种香料调配服用；或者将土茯苓粉末与砂糖和蜂蜜调制成糊状舔服，这是令人愉悦的泻药。
将茉莉花、竹茎、薯蓣、糖块这些药材与土茯苓粉末、蜂蜜和酥油调制成糊状舔服，能很好地清除三病合一、发热、身体僵硬、身热和口渴之苦。
或者将甘蔗茎剖开成两半，在内侧涂抹土茯苓粉末调制的糊状物，然后合拢，按照规定方法煮熟食用，能很好地清除三病合一引起的疾病。
桂皮和荜茇等量，与等量的青黛，以及与这三味药等量的土茯苓，再加入与这四味药等量的糖块，将这些药材研成粉末，在葡萄汁中加入蜂蜜和药粉调成糊状饮用，能清除风、胆和痰引起的疾病，以及消化功能减弱，对于富贵人和年轻人都无需忌口即可泻下。
没有外皮的毕澄茄、三果、炒麦芽灰、胡椒，以及一份药材的三倍量的诃子，将这些药材研成粉末，用蜂蜜或酥油或糖调制成糊状舔服，能快速清除食欲不振、瘤、脾病、水肿、咳嗽、哈利米卡病，以及其他由痰和风引起的疾病。
毕澄茄、胡椒、绿豆、三果、乌虎、枳椇、诃子、野胡萝卜、小茴香、胡椒、象胡椒、胡椒根、五种盐，这些各取二两研成粉末，诃子八两粉末，芝麻油八两，余甘子汁三十二两，糖三百五十两，将这些一起用小火煮制，这就是称为'善糖'的配方，这个配方可以随时使用，无需忌口，适量饮用可以降伏麻风病、痔疮、黄疸、尿病、瘤、水肿、生殖器溃烂、胃病、白癜风等疾病，还能使不孕妇女生育。

།ཚ་བ་གསུམ་དང་། དྲི་སྣ་གསུམ་དང་། གླ་སྒང་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། དེ་སྤྱི་དང་མཉམ་པའི་དུར་བྱིད་དང་། དེ་དང་མཉམ་པའི་ཁ་ར་དཀར་པོ་ བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་རི་ལུར་བྱས་པ་ཟོས་ན་གཅིན་སྲི་བ་དང་།རིམས་དང་། སྐྱུག་པའི་ནད་དང་། ལུད་པ་དང་། སྐེམ་བྱེད་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། མེ་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། དུག་ཐམས་ཅད་ལ་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། ། དུར་བྱིད་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་རྒུན་འབྲུའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། དབྱར་གྱི་དུས་སུ་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བར་བཟང་ངོ་། །དུར་བྱིད་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཁ་ར་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། ཙན་དན་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སཱ་ཧ ལ་དང་།འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རྒུན་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་སྟོན་གྱི་དུས་སུ་བཀྲུ་སྨན་བཟང་ངོ་། །ཏྲི་བི་ཏ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། པ་ཐ་དང་། ཟི་ར་དང་། ས་ར་ལ་དང་། ཤུ་དག་དང་། རྩ་སྨན་ཁྲོན་བུ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོན་དང་སྦྱར་བ་དགུན་གྱི་དུས་སུ་བཀྲུ་སྨན་བཟང་ངོ་། །དུར་བྱིད་དང་ཁ་ར་ཆ་མཉམ་ པ་ནི་སོ་གའི་བཀྲུ་སྨན་བཟང་ངོ་།།དུར་བྱིད་དང་། ཀྱི་ལྕེ་དང་། སྤ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཁྲོན་བུ་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞག་གསུམ་གྱི་བར་དུ་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་སྦངས་ཤིང་སྣུམ་ཆོས་བྱས་པའི་མོད་ལ་བཏང་ན་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ཤ་མ་དུར་བྱིད་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། ཧ་ཏི་པི་པི་ལིང་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ནི་ལི་ནི་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། གླ་སྒང་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཤ་ཁུ་དང་མར་དང་། ཆུ་དྲོན་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བཏང་ན་ཁོང་རྩུབ་པ་ལ་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །བཀྲུ་སྨན་དོང་ག་ནི་བཀྲུ་སྨན་འཇམ་ཞིང་རོ་མངར་བ་ལ བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་རིམས་དང་།སྙིང་ནད་དང་དྲེག་ནད་དང་། ཕྱི་ས་འགགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ལ་རབ་ཏུ་ཕན་ནོ། །དོང་ག་ནི་འཇམ་ཞིང་ཉེན་མེད་པའི་བཀྲུ་སྨན་གྱི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། བྱིས་པ་དང་རྒན་པོ་དང་ལུས་སྐེམ་ཞིང་ཟད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་གཞོན་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། ། དེ་ཡང་དོང་གའི་འབྲས་བུ་ལེགས་པར་སྨིན་པའི་དུས་སུ་བླངས་ན་དོང་ག་དེ་ཡང་སྐྱོན་མེད་ཅིང་སྲིན་བུས་མ་ཟོས་པ་ཁུར་གཅིག་ཙམ་བླངས་ཏེ་ཕྱེ་མའི་ནང་དུ་གཞུག་གོ། །ནུབ་བདུན་ལོན་པ་དང་ཕྱུང་ལ་ཉི་མ་ལ་བསྐམ་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཤུན་པ་དང་འབྲས་བུ་བསལ་ཏེ་སྙིང་པོ་སྣོད་གཙང་མའི་ནང དུ་གཞག་གོ།།བྱིས་པ་ལོ་བཞི་ནས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ལོན་པ་དང་། མི་སྐྱིད་དེ་བ་ལུས་ཚ་བས་གདུངས་ཤིང་རྟུག་སྐམ་གྱིས་བཏབ་པ་ལ་ནི་དོང་གའི་སྙིང་པོ་རྒུན་ཆུ་དང་སྦྱར་ལ་བཏང་ངོ་། །དོང་གའི་སྙིང་པོ་བསྐོལ་བ་གྲང་མོ་ཆང་གི་དངས་མ་འམ། ཞོ་ག་ཆུ་འམ། སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུ་འམ། སྐྱུར་པོ་གང་ ཡང་རུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་ཏྲི་བིད་ཀྱི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པ་བླུད་དོ།།དན་ད་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་དོང་གའི་སྙིང་པོ་དང་བུ་རམ་བཅུག་སྟེ་ཟླ་བ་ཕྱེད་དམ་གཅིག་གི་བར་དུ་བཞག་པའི་ཆང་བཏུང་བར་བྱའོ།

三种辛热药、三种香料、甘松、蓖麻、诃子，以及等量的土茯苓，再加入等量的白糖，将这些研磨成粉末，与蜂蜜调制成丸剂服用，可治疗小便不利、发热、呕吐、咳嗽、消瘦、头晕、虚损之病、身体发热、白癜风、消化不良以及所有中毒症状。
土茯苓、黑芥子、胡椒、荜茇这些药材研成粉末，与蜂蜜和葡萄汁调和，是夏季很好的泻药。
土茯苓、蒺藜、甘松、白糖、婆罗迦、檀香、甘草、娑诃罗，这些药材研成粉末与葡萄酒调和，是秋季很好的泻药。
诃子、枳椇、巴托、孜然、娑罗罗、白芷、井中药草，这些药材研成粉末与温水调和，是冬季很好的泻药。
土茯苓和白糖等量，是春季很好的泻药。
土茯苓、狗舌草、木瓜果实、普则谢勒、井中药草，这些药材研成粉末，在尿液中浸泡三天，然后过滤，立即服用可排出体内所有污浊。
沙玛土茯苓、蒺藜、哈提胡椒、黑芥子、尼利尼、普则谢勒、甘松、三果，这些药材研成粉末，可以用肉汤、酥油或温水任何一种调服，在任何季节服用都特别适合治疗肠胃干燥。
泻药冬瓜具有温和、甘甜、清凉的功效，对发热、心脏病、痰病、便秘等疾病特别有效。
冬瓜是温和无害的泻药中的上品，可用于儿童、老人、消瘦虚弱者和年幼者。
应在冬瓜果实完全成熟时采摘，选取无虫蛀、无瑕疵的冬瓜约一担，放入粉末中。
经过七夜后取出，在太阳下晒干。
然后去皮去果肉，将果仁放入干净的容器中。
对于四岁至十二岁的儿童，以及因发热而痛苦并伴有干便的病人，可将冬瓜仁与葡萄酒调和服用。
将冬瓜仁煮沸后，与冷却的酒液、酸奶清液、诃子果实或任何酸性物质混合，再加入诃子粉末服用。
将檀香煮汤，放入冬瓜仁和糖，存放半月或一月，可饮用此酒。

།སེང་ཕྲོམ་གྱི་རྩ་བའི་ནང་ཤུན་བོར་ཏེ་ཕྱི་ཤུན་བླངས་ཏེ་བསྐམས་ལ་ཕྱེ་མར་ བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱེ་མའི་སུམ་ཆ་གཉིས་ནི་སེང་ཕྲོམ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་སྦངས་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་རྩ་བ་བཅུ་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦངས་པ་ཡང་བསྐམས་ཏེ། ཡང་ཕྱེ་མར་བྱས་པའི་ཞོ་ག་ཆུ་དང་། བ་གཅིན་དང་། ཆང་གི་སྙིང་པོ་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་རྣམས་ལས་གང་ ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་ལག་མཐིལ་དུ་བཞག་ལ་བཏུང་ངོ་།།ཡང་ན་ནས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་། མར་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་དེ་ཡང་བཀྲུ་སྨན་གྱི་དམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སུ་དྷཱ་ཀྵི་ར་ནི་ནད་གཞི་ཤས་ཆེར་སྩོགས་ཤིང་གསོ་དཀའ་བ་ཡང་མྱུར་དུ་འཇིག་པར་བྱེད་ལ། ཤིན་ཏུ་དྲག་ཅིང་རྩུབ་པ་ཡིན་པས་ལྟོ་སྙི་བ་དང་། བྱིས་པ་དང་། རྒན་པོ་དང་། ནད་རྙིང་ཅན་ཉམ་ཆུང་བ་ལ་བཏང་དུ་མི་རུང་ངོ་། །སུ་དྷ་ཀྵི་ར་སྟེ་སྐྲན་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། སྦྱར་བའི་དུག་དང་། པགས་པའི་ནད་དང་། གཅིན་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་ནད་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། དུག་འཇོམས་པ དང་།སྐྲང་བ་དང་། ནད་གཞིས་སེམས་མི་དྲན་པ་ལ་ཡང་སུ་དྷཱ་ཀྵི་ར་ཞེས་བྱ་བ་སྣུ་ཧི་སྦྱར་ན་ཕན་ནོ། །སུ་དྷཱ་ཀྵི་ར་ཤིང་དེ་ཡང་ཚེར་མ་རྣོ་བ་མང་པོས་ཁྱབ་པ་རབ་ཏུ་བཟང་ངོ་། །ཤིང་དེ་ཡང་ལོ་གཉིས་སམ་གསུམ་ལོན་པ་དཔྱིད་ཀྱི་དུས་སུ་མཚོན་གྱིས་དྲལ་ཏེ་ལོ་མ་དབྱུང་བར་བྱའོ། །བིལ་བ་ ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་དང་།བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་དང་། དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་རེ་རེ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་མཉམ་པའི་སུ་དྷཱ་ཀྵི་ར་དང་བསྲེས་ཏེ། མེའི་མདག་མ་ལ་མ་རེག་པ་ཙམ་དུ་བསྐམས་ལ་རི་ལུར་བྱས་ལ་ཞོ་ག་ཆུ་དང་། བ་གཅིན་དང་། ཆང་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ།།དུར་བྱིད་དང་། དོང་ག་དང་། ཤང་ཀི་ནི་དང་། དན་ཏི་དང་། དྲ་བན་ཏི་དང་། ས་ཏ་ལ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཁྲོན་བུ་དང་། དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་གི་ཕྱེ་མ་སུ་དྷཱ་ཀྵི་རའི་འོ་མའི་ནང་དུ་སྦངས་ཤིང་བསྐམ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་ཤ་ཁུའམ་མར་གང་ཡང་རུང་བ་སྦྱར་ ཏེ་བླུད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚ་བ་གསུམ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཏྲི་བི་ཙ་དང་། དན་ཏི་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱང་རེ་རེ་ནས་སུ་དྷ་ཀྵི་རའི་འོ་མ་དང་། གོང་མ་བཞིན་དུ་བྱས་པ་བུ་རམ་དང་། ཆུ་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ངོ་། །སྨན་ཤང་ཁི་ནིའི་འབྲས་བུ་ཡ་བ་ཏིག་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ཧ་ཅང་མི་སྐམ་ པ་བླངས་ཏེ་ཕུབ་མ་མེད་པར་བྱས་པ་དང་།ས་ཏ་ལའི་རྩ་བ་ཡང་དེ་ལྟར་བྱས་ལ་དེ་གཉི་ག་ཡང་རྣོ་བར་འཁྲུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། བད་ཀན་གྱི་ནད་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། སྦྱར་དུག་དང་། སྐྲང་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྙིང་ནད་དང་། བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་བའི་ནད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁྲག་ལ་ཡང་ཤ་ཁི་ན་དང་། ས་ཏ་ལ་གཉིས་ཆང་དང་ལན་ཚྭ་དང་བཅས་པ་ཞོ་གཉིས་ཙམ་གྱི་རི་ལུར་བྱས་ཏེ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དན་ཏིའི་རྩ་བ་གླང་པོ་ཆེའི་ཤ་ལྟར་བརྟན་ཞིང་སྦོམ་པ་དང་། དྲ་བན་ཏིའི་རྩ་བ་དམར་ལ་ཅུང་ཟད་གནག་པར་འདུག་པ་དང་། གཉིས་ནི་རྣོ་བ་དང་། དྲོད་ཆེ་བ་མྱུར་དུ་འཁྲུ་བར་བྱེད་ལ། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ནི་འཇུ་བར་བྱེད་དོ། །དན་ཏིའི་རྩ་བ་གླང་པོ་ཆེའི་སོ་ལྟར་བརྟན་ཞིང་སྦོམ་པ་དང་། དྲ་བན་ཏིའི་རྩ་བ་དམར་ལ་ཅུང་ཟད་གནག་པར་འདུག་པ་དང་གཉིས་ནི་རྣོ་བ་དང་། དྲོད་ཆེ་ལ་མྱུར་དུ་འཁྲུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས། རླུང་ལྕི་བ་ནི་འཁྲུ བར་བྱེད་ལ་མཁྲིས་པ་དང་།བད་ཀན་ནི་འཇུ་བར་བྱེད་དོ།

将森普罗姆的根部去除内皮取外皮晒干后研成粉末，其粉末的三分之二用森普罗姆煮汤浸泡，有些则用十种根煮汤浸泡后再晒干，再次研成粉末，与酸奶清水、牛尿、酒精、杜松子和余甘子汁液中任意一种调和，放在手掌心服用。
或者用青稞煮汤，将其粉末与白糖、酥油调和成糊状，这也是最好的泻药。
其中苏达克西拉对病情严重且难以治愈的病症也能迅速消除，因其非常猛烈粗暴，所以对胃虚弱者、儿童、老人和体弱多病者不宜使用。
苏达克西拉对肿瘤、水肿、配制的毒药、皮肤病、尿如蜂蜜般的病症、白癜风、解毒、浮肿、因病失去意识等，用苏达克西拉即乳草调配则有效。
苏达克西拉这种植物遍布锋利的刺最好。这种植物在二三年生时，在春季用刀划开取出叶子。
与毕尔瓦等五大根及两种勃里哈提中任意一种煮汤等量混合苏达克西拉，在火炭上稍微烘干制成丸剂，用酸奶清水、牛尿、酒中任意一种调服。
杜尔比德、冬瓜、商祁尼、但提、札班提、萨达拉、三果、井口等任意一种的粉末在苏达克西拉乳汁中浸泡晒干，然后用肉汤或酥油任意一种调服。
同样，三辛香、三果、的里比扎、但提、苦豆等也都分别与苏达克西拉乳汁如上制作，用糖和水调服。
药材商祁尼的果实称为雅巴提克达，取其未过分干燥去壳者，萨达拉根也如此处理，这两者都能强烈泻下，用于痰病、水肿、配制的毒药、浮肿等。
对心脏病、痰病和风病，以及血液病，将商祁尼和萨达拉二者与酒和盐调和制成约二两重的丸剂使用。
但提根像象肉般结实粗壮，札班提根呈红色略带黑，二者都锋利、大热迅速泻下，能消化胆汁和痰。
但提根像象牙般结实粗壮，札班提根呈红色略带黑，二者都锋利、大热且迅速泻下，能泻出沉重的风，消化胆汁和痰。

།དན་ཏི་དང་། དྲ་བན་ཏིའི་རྩ་བ་དེ་གཉིས་སྦྲང་རྩི་དང་པི་པི་ལིང་གི་ལྡེ་གུས་ཕྱི་རོལ་ནས་བྱུགས་ལ་རྩ་དཱུར་བས་དཀྲིས་ཏེ། དེའི་ཕྱི་རོལ་ནས་འཇིམ་པས་བསྐུས་ནས་མེ་ཆུང་ངུའམ་ཉི་མ་ལ་སྐམ་མོ། །དེ་ལྟར་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཟུངས་ཟད་ པའི་ནུས་པ་གཞིལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བསྐམས་པ་དང་། ཞོ་ག་ཆུ་དང་། ཆང་དང་དར་བ་དང་། ཨ་ས་བའི་ཆང་དང་། པི་ལུའི་ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ན་སྐྲན་དང་། གཅིན་ནད་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། སྦྱར་བའི་དུག་གིས་ལུས་ཉམ་ཐོག་པ་ ལ་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། རི་དགས་དང་། རའི་ཤ་ཁུ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ན་སྐྱ་རྦབ་དང་། ལྟོ་བའི་སྲིན་བུ་དང་། མཚན་བར་རྡོལ་བ་ལ་ཕན་ནོ། །རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། དན་ཏི་དང་། དྲ་བན་ཏི་གཉིས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆོ་ག་བཞིན་ཡང་བསྐོལ་ལ་མར་ལྷག་མ་ལུས་པ་ལས་ འཐུངས་ན་མེ་དབལ་དང་།མེ་དབལ་ཕྲ་མོ་དང་། ཁོང་འབྲས་དང་། མཆན་ཁུང་ཚ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །ཆོ་ག་དེ་བཞིན་དུ་ཏིལ་མར་བསྐོལ་བ་དང་སྦྱར་ན་ཡང་། གཅིན་ནད་དང་། སྐྲན་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། རྟུག་པ་འགགས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་། རླུང་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྣུམ་ཆེན་པོ་བཞི་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱས་ནས་འཐུངས་ན། རྟུག་པ་དང་རླུང་འགགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་གིས་གནོད་པར་གྱུར་པ་ལ་ཡང་ཕན་ནོ། །དུར་བྱིད་ལ་སོགས་པ་སྨན་གོང་དུ་བསྟན་པ་དགུ་པོ་དེ་དག་ནི་བཀྲུ་སྨན་གྱི་ནང་ནས་མཆོག་ཏུ་བཤད་དོ། ། ཨ་རུ་ར་ཡང་དུར་བྱིད་ཀྱི་ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་པར་བྱའོ། །བུ་རམ་སྲང་བརྒྱད་དང་། ཨ་རུ་ར་རྡོག་མ་ཉི་ཤུ་དང་། དན་ཏི་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་སྲང་རེ་རེ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དུར་བྱིད་ཞོ་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་ཏེ། རི་ལུ་བཅུར་བྱས་ལ་ཞག བཅུ་བཅུ་ཞིང་རི་ལུ་རེ་རེ་ཟོས་ཏེ།དེའི་རྗེས་ལ་ཆུ་དྲོན་པོ་འཐུང་ཞིང་རི་ལུ་བཅུ་པོ་ཟད་ཀྱི་བར་ལ་ཐབས་དེ་ལྟར་བྱས་ན། ཆོ་ག་བསྲུང་མི་དགོས་པར་ནད་ཐམས་ཅད་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །ཁྱད་པར་དུ་ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། མཛེ་ནད་ཐིག་ལེ་དམར་པོ་ཅན་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་ གཡའ་བ་དང་འདི་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ།།སྨན་གྱི་དངོས་པོ་ནུས་པ་ཆུང་བ་ཡིན་ན་སྨན་རྣོན་པོ་དང་སྦྱར་ན་ལས་ཆེན་པོ་བྱེད་དོ། །སྨན་ཐུན་ཆེ་བ་ཡིན་ན་ཡང་སྨན་རྣོ་བ་དང་མ་སྦྱར་ན་ནི་ལས་ཉུང་ངུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་བརྟགས་ཏེ་རྣོ་བ་དང་འཇམ་པའི་སྨན་ལེགས་པར་སྦྱར་ཏེ་གཏང་ ངོ་།།དེ་ལྟར་ལེགས་པར་སྦྱར་བས་ནི་སྨན་རྣོ་བ་ཡང་འཇམ་པོར་འགྱུར་ལ། འཇམ་པོ་ཡང་རྣོ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་བཀྲུ་སྨན་དེ་དག་ཀྱང་ཡིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྨན་ཤིང་ཚ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། ཨ་མྲ་ཏ་ཀ་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། སུག་ སྨེལ་དང་།ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ལུང་དང་ཆང་ལ་སོགས་པ་དྲི་ཞིམ་པོས་བསྒོས་ཤིང་བཏབ་ལ་ལྡན་པར་བྱས་ལ་བླུད་པར་བྱའོ། །ཆོ་ག་གྲུབ་པའི་གནས་ལས་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བའི་ལེའུ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།

丹提和达万提这两种根茎，用蜂蜜和胡椒制成的药膏从外部涂抹，再用吉祥草包裹，然后外面涂上泥土，在小火或阳光下晒干。这样做是为了消除身体虚弱的能力。
如此晒干后，与酸奶、水、酒、酸奶清、阿萨瓦酒、毕卢果汁任何一种混合服用，可治疗肿瘤、小便疾病、水肿以及合成毒素导致的身体虚弱。
或者将这两种药物的粉末与野兽和山羊的肉汤混合服用，可治疗白癞病、腹部虫病和生殖器溃疡。
十根药和丹提、达万提两种的粉末按规定煎煮，剩余的药油饮用可治愈火病、小火病、内痔、腋下发热等疾病。
按同样方法用芝麻油煎煮混合，可治愈小便疾病、肿瘤、痔疮、便秘、痰病和风病。
同样，按此方法服用四大油脂，可治疗大便和风气阻塞，以及风引起的损害。
杜尔比等上述九种药物被称为泻药中的最佳药物。
诃子也应按照杜尔比的方法进行观察和诊断。
糖八两、诃子二十颗、丹提和枳椒各一两、胡椒和杜尔比各二钱，这些一起调配，制成十颗丸剂，每十天服用一颗，之后饮用温水，按此方法服用完十颗丸剂，无需遵守其他规矩就能治愈一切疾病。
特别对治疗胃病、白癞病、红斑麻风、痔疮和瘙痒有效。
药物性质较弱时，与猛烈的药物配合可发挥较大作用。即使药量较大，如果不与猛烈的药物配合，作用也较小。
根据时间的不同，要观察并适当配合猛烈和温和的药物来使用。
这样适当配合，猛烈的药物会变得温和，温和的药物也会变得猛烈。
如上所述的泻药也要与适宜的药木香、龙花、甘露果、栀子、豆蔻、白糖、蜂蜜、卡隆和酒等香味物质调配后服用。
医疗仪轨篇中泻药服用第二章完。

། །།དེ་ནས་སྐྱུག་སྨན་ དང་བཀྲུ་སྨན་དང་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་སྐྱུག་སྨན་དེ་ལྟོ་སྙི་བ་དང་། ཤིན་དུ་ལྟོགས་པ་དང་། བད་ཀན་ཆུང་བ་ལ་གཏང་ངམ། ཡང་ན་སྨན་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བ་འམ། གྲང་ཆེས་པའམ། ཐུན་ཆུང་བ་འམ། ཟས་མ་ཞུ་བ་འམ། ཉམ་ཆུང་ཆེས་པ་ལ་བླུད་ན། སློན་གྱེན་དུ་མི་འབྱུང་བར་ཐུར་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཉེས་པ་ཕྱིར་སོགས་པར་འགྱུར་བས། དེ་བས་ན་དེ་ལ་ནི་ཡང་སྣུམ་ལ་སོགས་པ་གོང་མའི་རིམ་པ་བྱས་ནས་སྨན་ཡང་གཏོང་ངོ་། །བཀྲུ་སྨན་ཡང་ཟས་མ་ཞུ་བ་དང་། བད་ཀན་དང་ལྡན་པ་ལ་གཏང་ངམ། ཡང་ན་བཀྲུ་སྨན་དེ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བ དང་།དྲོ་ཆེས་པ་དང་། ལན་ཚྭ་མང་ཞིང་སྨན་ཐུན་ཆེས་པ་དང་། ཡི་གར་མི་འོང་བཞིན་དུ་བྱིན་ན་སླར་སྟོད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བཀྲུ་སྨན་ཡང་བྱའོ། །བཀྲུ་སྨན་དེ་བཏང་ཡང་ལེགས་པར་མ་གྱུར་ཏེ། ཕོ་བ་ལ་བརྟེན་ཞིང་འཁྲུར་མི་བཏུབ་པ་ལ་ནི་ གོམས་ཤིང་ཡི་གར་འོང་བ་སྤངས་ལ།གང་གནོད་པ་མི་སྐྱེད་པའི་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བསྣན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་གང་གི་ལུས་སྣུམ་ཆོས་དང་དུགས་ཀྱིས་ཞེན་པར་བྱས་པ་ལ་སྨན་རྙིང་པ་རྩུབ་པའི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བས་ནད་རང་གི་གནས་ནས་བསྐྱོད་ཅིང་འཁྲུ་མ་ནུས་པས་མགོ་འཁོར་བ་དང་། སྐྲང་བ་ དང་།སྐྱིགས་བུ་དང་། མུན་པར་མཐོང་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། བྱིན་པའི་ཉན་བ་དང་། ལུས་གཡའ་བ་དང་། མགོ་བོ་ཚ་བ་ཆེ་ཞིང་མདོག་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་དེ་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ནད་པ་དེ་སྣུམ་དང་དུགས་ཀྱིས་ལེགས་པར་བྱས་ཀྱང་མེ་དྲོད་ཆེ་བ་ལ་སྨན་རྙིང་པ་ཐུན་ཆུང་ དུ་གཏང་བའམ།ཡང་ན་གྲང་བ་དང་། མ་ཞུ་བས་ཁོང་འཁྱིལ་ལ་གཏམས་ཤིང་དྲི་མ་འབྱུང་མི་ནུས་ཏེ། སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པས་གོང་གི་ནད་དེ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་ཏིལ་མར་དང་། ལན་ཚྭས་ལུས་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ལ་གདིང་བའི་དུགས་དང་ཤ་ཁ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་དུགས་བྱ་སྟེ། དེའི་ འོག་ཏུ་ནི་རུ་ཧ་གཏོང་ཞིང་ཟས་སུ་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤ་ཁུ་སྦྱིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་པོ་སོན་ཆ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཏིལ་མར་སྦྱར་བའི་འཇམ་རྩི་གཏང་ངོ་། །དེ་ནས་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱིས་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ལ། བཀྲུ་སྨན་རྣོན་པོ་གཏང་ངོ་། །ནད་གཞི་ སྟོབས་ཆེ་ཞིང་ཁོང་རྩུབ་ལ་མེ་དྲོད་ཆེ་བ་ལ་སྨན་ཐུན་ཉུང་ངུ་བཏང་བས་ནད་གློངས་ལ་ཁོང་དུ་འཁྱིལ་ཞིང་ནད་གཞིས་ལམ་བཀག་ནས་ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་སུ་ཤས་ཆེར་སྦོ་ཞིང་།རྒྱབ་དང་། རྩིབ་ལོགས་དང་། མགོ་བོ་རྣམས་སུ་ཟུག་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་ དང་།རླུང་རྣམས་མི་བཟད་པར་འགག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ནི་བསྐུ་བྱུག་དང་། དུགས་དང་། རེངས་བུ་མས་གཏོང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་དང་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་རྣམས་བྱའོ། །ཡང་ན་གཞང་འབྲུམ་གྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་རྟུག་སྐམ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བྱས་ན་རབ་ཏུ་ བསྔགས་སོ།།རྩ་བ་ལྔ་པ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ཤུ་དག་དང་། པུ་ཏི་ཀ་རཉྫ་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚྭ་དང་། འདི་རྣམས་ནས་ཀྱི་ཐུག་པ་དང་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ཟུག་གཟེར་དང་། རྟུག་པ་འགགས་པ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་རྣམས་འཇོམས་སོ།

接下来要讲解催吐药、泻药及其成功施用的仪轨品。如果在胃部虚弱、极度饥饿、痰液较少的情况下使用催吐药，或者使用过于猛烈的药物、过于寒凉的药物、剂量过小的药物，或在食物未消化时服用，或对体弱者使用，则药物不会向上呕出而会向下流走。这样会导致病情加重，因此对这种情况应先使用上述油脂等疗法，然后再使用药物。
泻药也是如此，如果在食物未消化和有痰液的情况下使用，或者泻药本身过于猛烈、过热、含盐过多且剂量过大，在病人不愿意的情况下给药，则会导致药物反向上行。对此应按照前述仪轨使用泻药。
如果使用泻药后效果不佳，药物滞留在胃部而不能通便，则应避免使用习惯性的和令人愉悦的药物，改用不会产生副作用的泻药来增强效果。
对于已经用油脂治疗和热敷处理过的病人，如果使用陈旧粗糙的泻药，会导致疾病从原位移动却不能排出，从而引起头晕、浮肿、呃逆、视物昏暗、口渴、小腿疼痛、身体发痒、头部发热严重且面色改变等症状。
即使病人经过良好的油脂治疗和热敷，如果消化功能亢进时使用陈旧药物的小剂量，或者因寒冷和消化不良导致腹部胀满而无法排出污物，都会因这些原因产生上述疾病。对此应用芝麻油和盐涂抹身体，进行垫子热敷和糖浆热敷，之后使用灌肠疗法，并给予平原野生动物肉汤作为食物。
之后要使用婆萨那查、胡椒、桂皮与芝麻油调配的软膏。然后用止风药进行油疗，再使用猛烈的泻药。
对于病情严重、体内干燥且消化功能亢进的病人，如果使用小剂量药物，会导致病情堵塞并在体内盘绕，病因阻塞通道后在脐部区域严重肿胀，并引起背部、肋部和头部疼痛，呼吸困难，大便、小便和气息难以忍受地阻塞。对此应进行涂抹、热敷、下部灌注，使用猛烈的泻药和下部软膏治疗。
或者采用痔疮章节中所述的治疗干燥粪便的仪轨，这是非常推荐的方法。
五根药、炒焦大麦灰、白芷、普提卡兰加、岩盐等与青稞汤充分调配后饮用，可以消除疼痛、便秘和腹胀。

།པི་པི་ལིང་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། ཐལ་སྨན་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། སྟར་བུ་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚྭ་དང་འདི་རྣམས་ཆང་ངམ་མར་རམ་ཆུ་དྲོན་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་བ་བཏང་ན། ཚད་པ་དང་བད་ཀན་དུ་འཁྲུ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་འཛག་པ་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། མཁྲེགས་པ་རྣམས་ལ་ཕན ནོ།།སྨན་འཐུངས་ནས་དྲི་མ་ཅི་བདེར་མ་བཏང་སྟེ་འགགས་ན། ནད་གཞི་གསུམ་འཁྲུགས་ཏེ་སྙིང་གི་ཕྱོགས་སུ་ནད་ལོག་ནས་རོ་སྟོད་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པར་འཛིངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། ལུད་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་། ཁ་ཆུ་འཛགས་ པ་དང་།མིག་མི་བརྟན་པར་འགུལ་བ་དང་། ལྕེ་འཆའ་བ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། སོ་ཀྲིག་ཀྲིག་བདར་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་སྨན་པ་རྨོངས་པ་མེད་པར་བྱས་ཏེ། ནད་མཁྲིས་པ་ཡིན་པ་ལྟ་ན་ནི་སྨན་མངར་བ་དང་སྦྱར་བའི་སྐྱུག་སྨན་གཏང་ངོ་། །བད་ཀན་ ལྟར་སྣང་ན་ནི་སྨན་ཚ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱུག་སྨན་གཏང་ངོ་།།དེ་ནས་ཉེས་པའི་ལྷག་མ་ལུས་པ་ལྟ་ན་ནི། དྲོད་སྐྱེད་པའི་སྨན་བཏང་ལ་ནད་སྨིན་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ནད་པ་དེའི་མེ་དྲོད་དང་ཉམས་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྨན་དང་བཏུང་བ་རྣམས་བྱའོ། །སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་དྲགས་ཏེ་ཤས་ཆེར་ སྐྱུགས་པ་ལ་ནི་རླུང་གིས་སྙིང་གཟིར་ཞིང་ན་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ནི་སྣུམ་པ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་སྦྱིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱིས་སྙིང་ན་བ་ལ་ནི་རང་རང་གི་སྨན་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་། །དེ་ལ་སྨན་འཐུངས་ནས་བད་ཀན་གྱིས་རླུང་བཀག་སྟེ་འབྱུང་དུ་མི་སྟེར་བ་འམ། ཡང་ནད་ ཚབས་ཆེར་འབྱུང་སྟེ་རླུང་འཁྲུགས་ནས་ཡན་ལག་འཁུམས་པ་དང་།རེངས་པ་དང་། འདར་བ་དང་། ཟུག་གཟེར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཞིག་པ་དང་། ལུས་བརྡུང་བ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། ཟུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་ཐམས་ཅད་དང་སྣུམ་ཆོས་དང་། དུགས་དང་ འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་དང་།བསྐུ་བྱུག་དང་། ཆུ་ལུམས་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །ལྟོ་སྙི་ཞིང་ཤིན་ཏུ་བཀྲེས་པ་ལས་བཀྲུ་སྨན་ཐུན་ཆེ་ཞིང་རྣོ་བ་བྱིན་ན། མྱུར་དུ་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ཡང་འདྲེན་ཞིང་ལུས་ཟུངས་རྣམས་འབྱིན་ཞིང་ཟད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་བཀྲུ་སྨན་ ཀྱི་སྦྱོར་བ་དྲགས་པ་དེ་ལ་ནི་སྨན་གྱི་ལྷག་མ་ཁོང་ན་འདུག་པ་དེ་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་ཡང་དྲང་བར་བྱའོ།།སྐྱུག་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་དྲགས་པས་མང་དུ་སྐྱུགས་པ་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་འཇམ་པོ་གཏང་ངོ་། །གཞན་ཡང་སྦྱོར་བ་དྲགས་པ་དེ་ལ་ནི། ལུས་ལ་བླུགས་པ་གྲང་མོ་དང་། ཆུ་གྲང་གི་ནང་དུ་ལུས་གཞུག་ པ་དང་།བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཤིན་ཏུ་གྲང་མོ་སྦྱར་ན་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། སྟང་ཟིལ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། རའི་ཁྲག་དང་། ཤ་ཁ་རའི་ཆུའི་ནང་དུ་འབྲས་ཡོས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པའི་སྐྱོ་མ་འཐུངས་ན། འཁྲུ་བའི་ སྦྱོར་བ་དྲགས་པ་གཅོད་ཅིང་ཕན་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།སློན་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་དྲགས་པ་ལ་ནི་ཆུ་གྲང་མོས་བླུགས་པ་དང་། རྒུན་འབྲུ་ལ་སོགས་པའི་ཁུ་བ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་ཁ་ར་དང་ལྡན་པའི་སྐྱོ་མ་བླུད་དོ། །སྒྲེགས་པ་དང་བཅས་པའི་སློན་ཚབས་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ་ནི་མུར་བ་དང་། འུ་སུ་དང་། གླ་སྒང་དང་། མ་དུ་ཀ་དང་། སྟང་ཟིལ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར་སྦྱར་བ་སྦྱིན་ནོ། །སྐྱུགས་བཞིན་དུ་ལྕེ་ནང་དུ་འཁུམས་པ་ལ་ནི་སྣུམ་པ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་ལྡན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་སྨན་མཁུར་བར་བཅང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་མུངྒ་ལ སོགས་པའི་ཁུ་བཅུད་དང་ཤ་ཁུ་ཕན་ནོ།

如果将胡椒、小豆、矿物药、阿魏、荜茇、木瓜、舌尝盐这些药物与酒或酥油或温水任何一种调配服用，可以治疗热病、痰湿泻痢、持续性腹泻、疼痛以及硬结等症。
服药后如果大便不通畅而阻塞，三种病根相互干扰，病邪逆行至心脏部位，上身会变得极其难忍并纠结，同样会出现肋部疼痛、呃逆、咳嗽、虚弱、流涎、目光不定、咬舌、神志不清、牙齿打颤等症状。
对此，医生要明察病情，如果是胆病，就要用甜味药物配制催吐药。如果像痰病，就要用辛热药物一起催吐。
然后如果还有病邪残留，就要服用温热药物使病情成熟。之后为了增强病人的消化能力和体力，要给予药物和饮品。
如果药物配方太强导致大量呕吐，会因为风引起心绞痛。对此要给予油性、酸性和咸性药物。对于胆病和痰病引起的心痛，要分别使用相应的药物配方。
对于服药后因痰阻碍风气而不能呕吐，或者病情严重发作导致风气紊乱，出现肢体屈曲、僵硬、颤抖、疼痛、身体破损感、身体被打击感和刺痛等症状，此时最推荐使用所有平息风的药物、油疗、热敷、下部油疗、按摩和热水浴等治疗方法。
如果在胃部虚弱且极度饥饿时服用剂量大且猛烈的泻药，会迅速导致痰液和胆汁流失，并消耗身体精华。
对于这种泻药过度的情况，要用催吐药再次清除体内残留的药物。对于因催吐药过强而大量呕吐的情况，要使用温和的泻药。
此外，对于药物过度的情况，可以用冷水淋浴、将身体浸入冷水中，以及服用极冷的饮食等方法来止住。
白檀香、冰片、水晶这些药物的粉末，与羊血和糖水调和的炒米粉汤一起服用，是止泻药过度的最佳方法。
对于催吐药过度的情况，要用冷水淋浴，并服用葡萄等果汁与酥油、蜂蜜和糖调和的汤剂。
对于伴有呕吐的严重催吐症状，要给予没药、甘草、姜黄、木蜜和冰片等药物的粉末与蜂蜜调成糊状服用。
对于呕吐时舌头内卷的情况，要含服具有油性、酸性和咸性且令人愉悦的含服药，同样绿豆等的汁液和肉汤也有帮助。

།ལྕེ་ནང་དུ་འཁུམས་པའི་ནད་པའི་དྲུང་དུ་སྐྱེས་བུ་གཞན་ཞིག་ཤིང་ཏོག་སྐྱུར་བ་ཟར་བཅུག་ན་ཕན་ནོ། །ལྕེ་ཕྱིར་ཕྱུང་སྟེ་སྡུད་མི་ནུས་པ་ལ་ནི་ཏིལ་དང་རྒུན་འབྲུམ་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུས་བསྐུས་ཏེ་སླར་གཞུག་པར་བྱའོ། །སྐད་འགགས་ཤིང་རླུང་ནད་སྐྱེས་ པ་ལ་ནི་དུས་ཤེས་པའི་སྨན་པས་ནས་ཐུག་མར་དང་ཤ་ཁུ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་ཐུག་པ་སླ་མོ་བྱིན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་སྣུམ་ཆོས་དང་དུགས་སྦྱོར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་ཐུན་ཆེས་ཏེ་དྲགས་པས་ཁྲག་འབྱུང་སྟེ། དེའི་མིང་ནི་སྲོག་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དེ། འདི་ནི་སྲོག་དང་བཅས་ པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་འབྱུང་བའི་ཁྲག་དང་ཟས་སུ་བསྲེས་ཏེ་ཁྱི་འམ་བྱ་རོག་ལ་བྱིན་ལ་དེས་ཟོས་པར་གྱུར་ན་ནད་པ་འཚོ་བ་ཡིན་ལ། མ་ཟོས་ན་ནི་མཁྲིས་པ་སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་འཆི་བར་སྟོན་ཏོ། །ཡང་ན་རས་དཀར་པོ་ལ་ཁྲག་གིས་བསྒོས་ཏེ་བསྐམས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ ཆུ་དྲོན་གྱིས་བཀྲུས་ན།མདོག་གྱུར་པ་ཙམ་ལས་མ་དག་པར་གྱུར་ན་སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་མཁྲིས་པ་བྱུང་བ་ཡིན་པས་འཆི་བ་ཡིན་ལ། དག་ཅིང་རྗེས་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཁྲག་ཡིན་ཏེ་འཚོ་བར་བསྟན་ནོ། །སྦྱོར་བ་དྲགས་པ་ལས་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། མ་ཞུ་བས་ཉམ་ཐག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་མི་འཆི་བར་བྱ་བའི་གསོ་བ་མྱུར་དུ་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་འཁྲུ་བ་གཅོད་པའི་སྨན་གྱིས་སྲོག་བསྲུང་བར་བྱའོ། །རི་དགས་དང་། བ་ལང་དང་། མ་ཧེ་དང་། ར་དང་འདི་རྣམས་གསོན་པའི་ཁྲག་ཕྱུང་མ་ཐག་བླུད་ན་སྲོག་སླར་རྙེད་དེ་བརྟན་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ཁྲག་དེ་སྲོག་ཅེས བྱ་བའི་མཁྲིས་པའི་གནས་སུ་སོང་སྟེ་བརྟས་པར་བྱེད་དོ།།རི་དགས་ལ་སོགས་པའི་ཁྲག་དེ་ཉིད་དཀྲུགས་ཏེ་ཁྲག་གིས་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བར་ཡང་བྱའོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། ཏང་པལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དཱུར་བ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། འདི་ རྣམས་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་མར་གྱི་ཉིང་ཁུ་དང་སྟང་ཟིལ་དང་བཅས་པ་གྲང་མོའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བར་བྱའོ།།ཡང་ན་འཁྲུ་བ་གསོ་བའི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་པིད་ཙའི་འཇམ་རྩི་ཤིན་ཏུ་གྲང་བའམ། །ཡང་ན་མར་གྱི་ཉིང་ཁུའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བར་བྱའོ། །གཞང་ ཕྱིར་བྱུང་བའི་ནད་ལ་ནི་དང་པོར་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་འཁྲུ་བ་བཅད་ལ་དེ་ནས་སླར་གཞུག་གོ།།དྲན་པ་ཉམས་པ་ལ་ནི་སྙན་ཚིག་གི་རིག་བྱེད་དང་། གླིང་བུ་དང་། གླུ་དབྱངས་ལ་སོགས་པ་སྙན་པའི་སྒྲ་ཐོས་པར་བྱས་ན་དྲན་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་དེ་གྲུབ་ པར་བྱ་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བ་ལ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ར་སྣ་དང་། རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་དང་། པོ་སོན་ཆའི་རྡོག་མ་བརྒྱད་དང་། རའི་ཤ་སྲང་ལྔ བཅུ་དང་།སྨན་དེ་རྣམས་ཀྱི་བཅུ་དྲུག་འགྱུར་གྱི་ཆུ་སྲང་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་དང་བསྐོལ་ཏེ་བཙགས་ལ། ཚིགས་མ་བོར་ཏེ་བཞི་ཆ་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ལུས་པའི་ནང་དུ། ལ་ལ་ཕུད་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། བིལ་བ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཤ་ཏ་པུཥྤ་དང་། ཤུ་དག་དང་། གླ་སྒང་ དང་།པི་པི་ལིང་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། བུ་རམ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། མར་དང་། ཏིལ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་ལྡན་པར་བྱ་སྟེ། དྲོ་འཇམ་ཙམ་ལས་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་འཇམ་རྩི་མས་བཏང་ན་མཆོག་ཡིན་ཏེ། ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་དེ། ནད་མེད་པ་ལ་བཏང་ན་ཡང་ཚེ་རིང་ བ་དང་ལུས་བརྟ་བར་བྱེད་དོ།

对于舌头内卷的病人，让另一个人在其身边吃酸性水果会有帮助。对于舌头伸出后无法收回的病人，应涂抹芝麻和葡萄磨成的膏药后使其收回。
对于声音嘶哑并患有风病的人，明智的医生应给予以大麦、油和肉汤为基础的稀粥，同样也要进行油疗和热敷。
如果药物配制过量会导致出血，这种情况称为'空命'，这是伴随生命的出血。
如果将这种出血与食物混合后给狗或乌鸦食用，若它们吃了，病人就能存活；如果它们不吃，就会出现称为'命胆'的症状，表明将会死亡。
或者，将白布浸染血迹晾干后，用温水清洗，如果仅仅褪色而未完全洗净，说明出现了'命胆'，将会死亡；如果完全洗净且无痕迹，则是普通的血，表明能够存活。
由于药物过量会导致极度口渴、昏厥和消化不良而痛苦，这种情况下，为了防止死亡，应迅速使用止血和止胆汁泻的药物来保护生命。
如果立即服用鹿、牛、水牛、羊等活体的鲜血，可以恢复并稳固生命。
因此，这些血液会进入'命胆'的位置并使其增强。
应该搅拌这些野兽的血液，并用血液进行灌肠。
或者，将胡椒、檀香、甘草、茅草、水晶等与牛奶一起煮沸，加入精炼酥油和甘露，进行冷灌肠。
或者，如治疗腹泻章节中所述，使用非常冷的檀香灌肠，或者使用精炼酥油灌肠。
对于脱肛病，首先用药物煮成的汤液止泻，然后使其回纳。
对于失忆症，让病人听到优美的诗歌、笛声、歌声等悦耳的声音，就能恢复记忆。
催吐药和泻药成就仪轨第三章完。
现在讲解灌肠仪轨章节：取菖蒲、独活、三果、防风、十根药各一两，芥子八颗，羊肉五十两，
将这些药材用十六倍的水即二百五十六两煮沸过滤，不要丢弃残渣，等到剩余四分之一即六十四两时，加入茴香、芥子、木榴、苦参、百花、白芷、草果、胡椒等粉末，以及糖、蜂蜜、酥油、芝麻、盐调和，
用温热适宜的温度按照仪轨进行灌肠，这是最好的方法，能够降伏一切疾病，即使对健康人使用也能延年益寿，增强体质。

།ཕྱེ་མ་དང་བསྐོལ་བའི་ཚད་ནི་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་བརྒྱད་ཆའི་ཕྱེ་མ་དང་། བུ་རམ་སྲང་གཅིག་དང་། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་བཞི་ཆ་དང་། ལན་ཚྭ་ཅི་རན་ཙམ་བཏབ་སྟེ་བསྐོལ་ལ་གཏང་ངོ་། །འཇམ་རྩི་སྦྱར་བའི་ཚད་གཞན་དུ་མ་སྨོས་པ་རྣམས་ ཀྱང་ཐབས་འདི་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། ར་ཤ་ལྷན་ཅིག་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཏིལ་མར་དང་། མར་དང་། ཞག་དང་། སྣུམ་པོ་གསུམ་བཏབ་སྟེ། མས་བཏང་ན་ནི་རུ་ཧའི་མཆོག་ཏུ་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དེ། རླུང་ནད་ཐམས་ཅད་འཕྲོག་གོ་། བ་ལ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། རྩ་བ་ཆུང་ངུ་དང་། ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་། ནས་དང་། སྨན་དེ་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་རའི་ཤ་ཁུ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བཅུག་ལ་ཡང་བསྐོལ་ཏེ་ཁུ་བ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལུས་པའི་ནང་དུ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། པི་པི་ལིང དང་།གླ་སྒང་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མས་སྨན་ཁུའི་བརྒྱད་ཆ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་འཇམ་རྩི་མས་བཏང་ན་དེ་མ་ཐག་མེ་དྲོད་དང་ཉམས་སྟོབས་དང་། ཤ་སྐྱེ་བར་བྱེད་ཅིང་མིག་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། །ེ་རཎྜའི་རྩ་བ་སྲང་གསུམ་དང་། བ་ལ་ཤ་སྲང་གསུམ་དང་། རྩ་བ་ལྔ་ཆུང་ངུ་དང་། ར་སྣ་དང་། བ་ལ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཨ་ཤྭ་གན་དྷ་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། དོང་གྲ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། དེ་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་དང་། པོ་སོན་ཆ་རྡོག་མ་བརྒྱད་དང་། དེ་རྣམས་ཆུ་སྲང་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་དང་བསྐོལ་ཏེ་བརྒྱད་ཆ་ལུས་པའི་ནང་དུ་ཤུ་དག་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། སྤ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ས་བོན་དང་། གླ་སྒང་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། འདི་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པ་དང་། ལན་ཚྭ་ཅི་རན་ཙམ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཏིལ་མར་དང་། བ་གཅིན་དང་། འདི་རྣམས དང་སྦྱར་བའི་འཇམ་རྩི་མས་བཏང་ན་སྟོད་དུ་སྐྱུགས་པ་དང་།མེ་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་། བྱིན་པ་དང་། བརླ་དང་། རྐང་པ་དང་། མཇུག་དོ་དང་། རྒྱབ་དང་། ལྟོ་བ་དང་། སྙིང་དང་། ཕོ་མཚན་རྣམས་སུ་ཟུག་པ་དང་། ལུས་ལྕི་བ་དང་། རླུང་དང་བཤང་གཅི་འགགས་པ་དང་། སྐྲན་དང་། རྡེའུ་ ཆགས་པ་དང་།རླིག་རླུགས་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། དེ་དང་དེ་ལ་སོགས་པ་བད་ཀན་དང་། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །ཤིང་མངར་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཙན་དན་དང་། པདྨ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། འདི་རྣམས་ འོ་མའི་མཆོག་བའི་འོ་མ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་འཚོ་བྱེད་སྡེ་བཅུའི་ཕྱེ་མ་དང་།ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། མར་དང་སྦྱར་བའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ན་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ལ་ཕན་ནོ།

粉末和煎煮的剂量是：药物煎煮汁的八分之一的粉末，以及一两白糖，酥油，蜂蜜四分之一，适量盐，煎煮后服用。其他未提及剂量的软膏也应按此方法配制。
十根药和羊肉按规定煎煮，加入芝麻油、酥油、油脂和三种油性物质，作为灌肠剂使用时，仙人们说这是最好的灌肠剂，能治疗一切风病。
婆罗、波托罗、小根药、狗舌、蓖麻、大麦，这些药物按规定煎煮成三十二两的药汁，加入三十二两羊肉汁再次煎煮，剩余三十二两药汁后，加入普利央姑、胡椒、甘松三味药粉各八分之一，以及芝麻油、酥油、蜂蜜、岩盐一起煎煮，用作软膏灌肠，立即能增强消化之火、体力，长肉并使眼睛明亮。
蓖麻根三两，婆罗叶三两，五小根药、罗斯那、婆罗、茜草、阿湿甘陀、巴布、冬瓜、桂枝各一两，八颗波仙子果，这些用二百五十六两水煎煮至八分之一，加入白芷、生姜、诃子果、普利央姑、甘草、胡椒、芥子种、甘松、柑橘，这些各二钱细研磨，适量盐、蜂蜜、芝麻油、牛尿调制成软膏灌肠，能治疗上吐、增进消化之火、小腿、大腿、脚、臀部、背部、腹部、心脏、生殖器疼痛，身体沉重，风病、大小便闭塞，瘤、结石、阴囊下垂、胃病、痔疮等一切痰病和风病。
甘草、升麻、诃子、檀香、莲花、乌巴拉，这些用上等牛奶按规定煎煮后冷却，加入十种救命药粉、糖、蜂蜜、酥油调制成软膏灌肠，对胆病有效。

།ར་སྣ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། བཙོད་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། བ་ ལ་དང་།།རྩཝའི་རྩ་བ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་དུར་བྱིད་དང་། ཀུ་ཤ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་དང་། འདམ་བུ་དང་། འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་དང་། རྩ་བ་ལྔ་ཆུང་ངུ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཙན་དན་དང་། ཤུག་པ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སེང་ཕྲོམ་རྣམ་གཉིས་དང་། འདི་ རྣམས་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་ཆུ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་།འོ་མ་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་ཡང་བསྐོལ་ཏེ་འོ་མ་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་དང་། དེའི་ནང་དུ་ཛི་བན་ཏི་དང་། མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། བི་ད་རི་དང་། ར་མཉེ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། རྒུན་འབྲུ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། ཛི་བ་ཀ་ དང་།པདྨ་གེ་སར་དང་། པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། མུན་ཛ་ཏ་ཀ་དང་། ཙནྡན་རྣམ་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཏགས་པ་དང་། མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་རྒྱམ་ཚྭ་དང་ ལྡན་པར་བྱ་སྟེ།བསྒྲངས་པའི་ནི་རུ་ཧ་མས་གཏང་ངོ་། །ནི་རུ་ཧ་བཏང་ནས་སླར་བྱུང་བ་ལྟ་ན་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པའི་ཤ་ཁུའམ། ཡང་ན་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྲས་ཆན་བྱིན་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ལུས་ཁྲུས་བྱས་ན་ལུས་ཚ་བ་དང་། འཁྲུ་བའི་ནད་དང་། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ རྒྱས་པ་དང་།སྙིང་ནད་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། རིམས་མི་བཟད་པ་རྣམས་དང་། སྐྲན་དང་། གཅིན་འགགས་པ་དང་། མིག་སེར་ལ་སོགས་པ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་དོ་ཅོག་སེལ་ཏོ། །ཀོ་ཤ་ཏ་ཀི་དང་། དོང་ག་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། མུར་བ་དང་། གཟེ་མ་ དང་།དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཨརྐ་དང་། པ་ཐ་དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་ལྔ་དེ་དྲུག་འགྱུར་གྱི་ཆུ་སྲང་བརྒྱད་ཅུ་དང་བསྐོལ་ལ། བཞི་ཆ་སྲང་ཉི་ཤུ་ལུས་པ་དང་། དེའི་ནང་དུ་ཡུངས་ཀར་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། རུ་རྟ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་།སྦྲང་རྩི་དང་། པོ་སོན་ཆའི་མར་དང་། ཐལ་སྨན་དང་། ཡུངས་ཀར་གྱི་མར་དེ་རྣམས་སྲང་གཉིས་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ནི་རུ་ཧ་མས་གཏོང་ན་མེ་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་སོ། །དེ་ནས་ཤིན་ཏུ་ གཞོན་པ་འམ་སྐྱིད་དེ་བའི་མི་ལ་ནི་སྣུམ་ཞིང་འཇམ་པའི་སྨན་སྲང་གཉིས་གཉིས་ཙམ་གྱི་ཚད་ཙམ་གཏང་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་འོ་མ་སྲང་བཞི་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཏིལ་མར་དང་། མར་སྲང་གཉིས་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ཁ་གཟར་དང་། དཀྲུགས་ཏེ་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ན་རླུང་ནད་འཇོམས་སོ། སྟོབས་འཕེལ་ཞིང་མདོག་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །ཏིལ་མར་དང་། ཆང་གི་དངས་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། མར་དང་། དེ་དག་ཁྱོར་རེ་རེ་དང་། བིལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་ཆེན་པོ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྲང་བཞི་དང་། འདི་རྣམས་མས་གཏོང་ན་རླུང་ནད་རྣམས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པ དང་།བུ་ཏི་ཀ་དང་། ར་སྣ་དང་། ལོ་མ་བདུན་པ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྲང་གཉིས་གཉིས་དང་། མར་སྲང་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡུངས་ཀར་གྱི་ཕྱེ་མ་བཏགས་པའི་ཁུ་བ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མས་གཏོང་ན་མིག་ནད་དང་། སྲིན་ནད་དང་། མཛེ་ནད་དང་། གཅིན་ནད་རྣམས་ འཇོམས་སོ།།ཏིལ་མར་དང་། བ་གཅིན་དང་། ཞོ་ག་ཆུ་དང་། རྩབས་སྐྱུར་པོ་དེ་རྣམས་སྲང་གཉིས་གཉིས་ཡུངས་ཀར་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་འཇམ་རྩི་བྱས་ན་བུད་མེད་ལ་ཕོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སྦྱོར་བ་མས་གཏོང་ན་རྟུག་པ་འགགས་པ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ།

五种根药，即：拉纳（辛香草）、巴夏嘎（一种药草）、藏红花、刺蒺藜、巴拉（一种药草）。
五种大根药，即：杜尔吉（一种药草）、吉祥草、甘蔗、芦苇、稻谷的根。
五种小根药，以及：土荆芥、檀香、两种杜松、甘草、两种姜黄。
以上各半两，按规定用水煎煮取汁，再加入六十四两牛奶继续煎煮至只剩牛奶。
然后加入：吉瓦提、两种美达、小茴香、比达日、两种拉涅巴、葡萄、白糖、吉巴嘎、莲花蕊、白莲、乌巴拉、白莲、姜黄、卡萨拉茨、甘草、龙花蕊、蒙扎塔嘎、两种檀香等的粉末。
加入酥油、蜂蜜和岩盐，制成灌肠剂。
灌肠后如果回流，可服用陆地动物肉汤，或者牛奶粥。
之后沐浴，可治疗发热、腹泻、血胆病、心脏病、癫痫、严重发烧、肿瘤、尿闭、黄疸等一切胆病。
柯夏塔基、冬瓜、唐辛、木尔巴、芝麻、芥子、阿尔嘎、帕塔、豆类、比日哈提等各五两，用八十两水煎煮至剩余二十两。
加入芥子、豆蔻、波松且、茜草等各二钱粉末，以及蜂蜜、波松且油、灰药、芥子油各二两制成灌肠剂，可治疗消化能力低下、食欲不振和一切痰病。
对于年轻或富贵之人，应使用温和滋润的药物，剂量约为二两。
用四两牛奶、蜂蜜、芝麻油、酥油各二两，混合搅拌制成温和灌肠剂，可治疗风病，增强体力，使肤色明亮。
芝麻油、酒精、蜂蜜、酥油各一勺，加入榅桲等大根药煎煮的四两汁液灌肠，可战胜各种风病。
帕托拉、楝树、布提嘎、拉纳、七叶树各一两煎汁二两，加入二两酥油和芥子粉，称为五种汁液灌肠剂，可治疗眼病、虫病、麻风病和尿病。
芝麻油、牛尿、酸奶清、发酵液各二两，加入芥子粉末和蜂蜜调制成温和灌肠剂，适用于女性。
之后使用此配方灌肠可消除便秘和腹胀。

།པ་ཡ་སྱ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་དང་། ས་ལ་པརྞི་དང་། ར་སྣ་དང་འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་པི་པི་ལིང་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་མར་དང་བསྲེས་པའི་འཇམ་རྩི་བྱས་ན་བུད་མེད་ལ་ཕོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཀུན་ལ་འབྲས་བུ མངོན་དུ་གྲུབ་ཅིང་གནོད་པ་མེད་ལ་སྟོབས་དང་ལུས་འཕེལ་ཤིང་རྒྱས་པ་དང་།བདེ་བར་བྱེད་པའི་འཇམ་རྩི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སྦྲང་རྩི་དང་། ཏིལ་མར་ཆ་མཉམ་པ་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་ཞོ་གཉིས་དང་། ཤུ་ཏི་ཞོ་བཞི་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཨེ་ རཎྜའི་རྩ་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦྱར་བ་ནི།སྦྲང་རྩི་དང་ཏིལ་མར་ཆ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་རུ་ཧ་མས་གཏོང་ན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དུ་འགྱུར་ཏེ། གཅིན་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། སྲིན་བུའི་ནད་དང་། སྐྲན་དང་། རྒྱུ་ཆེར་སྐྱེས་པའི་ནད་རྣམས་སེལ་ཏོ། ། སྦྱོར་བ་གོང་མའི་ནང་དུ་ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མས་བསྲེས་ན་མིག་ལ་ཕན་ཏེ་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལ་ཡང་ཕན་ནོ། །གླ་སྒང་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་ཏིལ་མར་དང་། ཤ་ཁུ་དང་མར་དང་སྦྱར་བ་ནི་ཡ་བ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་འཇམ་རྩི་བྱས་ན་གཞང་འབྲུམ་དང་། བརླ་དང་། རླིག་པ་དང་། ཕོ་མཚན རྣམས་སུ་ཟུག་པ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་སྦྲང་རྩི་དང་། མར་དང་། ཞག་དང་། ཏིལ་མར་སྲང་གཉིས་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་རྒྱམ་ཚྭ་ཞོ་གཅིག་དང་། སྤ་མའི་འབྲས་བུ་སྲང་ཕྱེད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བ་ནི་དེ་ཡང་ཡ་བ་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ ན་ཨེ་རཎྜའི་རྩ་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཤུ་དག་དང་།པི་པི་ལིང་དང་། པོ་སོན་ཆ་གསུམ་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཏིལ་མར་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་ཅི་རན་ཙམ་བཏབ་པ་ནི་ཡུག་ཏི་ར་ཋ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཨེ་རཎྜའི་རྩ་བ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཤུ་ དག་དང་།ཤུ་ཏི་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ར་སྣ་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ནི་ཉེས་པ་འཕྲོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འཇམ་རྩི་ཡིན་ཏེ། འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ན་དགེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་རྩ་བ་ལྔ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་པི་པི་ ལིང་དང་།རྒྱམ་ཚྭ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་ཏིལ་མར་བཏབ་པ་ནི་གྲུབ་པའི་འཇམ་རྩི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། བིལ་བ་དང་། དེ་རྣམས་བ་ གཅིན་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་པ་ཐ་དང་།དུག་མོ་ཡུངས་དང་། གླ་སྒང་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་། ཏིལ་མར་དང་། མར་དང་ཐལ་སྨན་བཏབ་པ་ནི་ཡུག་ཏི་ར་ཐ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ལས་རན་པར་མས་གཏོང་ན། བད་ཀན་གྱི་ནད་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། གསུད་པ་དང་། ཁུ་ཆུ་དང་། རླུང་འགགས་པ་དང་། ཁོང་འཁྲུགས་པ་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ།

将帕雅萨、甘蔗、萨拉帕尼、拉那这些任何一种煮沸后，加入胡椒粉、蜂蜜和酥油调制成软膏，可使女性获益。
接下来将讲解一种对所有人都有效果，无害且能增强体力、滋养身体并带来安乐的，可随时调配的软膏：将等量的蜂蜜和芝麻油，两钱食盐，四钱生姜，这些研磨成粉末后在蓖麻根煮汤中调配，这就是所谓的等量蜂蜜芝麻油软膏。用此灌肠可获得滋养，能治疗尿病、痔疮、虫病、肿瘤和肠胀等疾病。
在上述配方中加入甘草粉对眼睛有益，对血液和胆病也有效。
将甘松香粉与蜂蜜、芝麻油、肉汤和酥油调配，称为雅瓦那，用此软膏可治愈痔疮以及大腿、阴囊、男性生殖器的疼痛。
或者将各两两两的蜂蜜、酥油、油脂、芝麻油中加入一钱食盐和半两诃子粉调配，这也称为雅瓦萨，用此软膏灌肠的功效与前者相同。
或者在蓖麻根煮汤中加入白芷、胡椒、波棱三份粉末，以及适量的蜂蜜、芝麻油和食盐，称为瑜伽拉塔，用此进行软膏灌肠。
或者在蓖麻根煮汤中加入白芷、生姜、阿魏、食盐、丁香、拉那等研磨的粉末与蜂蜜调配，这是称为'祛除病邪'的软膏，用此灌肠会有益处。
或者在五根煮汤中加入胡椒、食盐、甘草等研磨的粉末，以及蜂蜜和芝麻油，应知这就是所谓的'成就软膏'。
或者将十根药、三果、波棱、木苹果等用牛尿适当煮沸后，加入帕塔、芥子、甘松香、波棱、盐等粉末，以及蜂蜜、芝麻油、酥油和灰药，这称为瑜伽拉塔，适量灌肠可特别推荐用于治疗痰病、白癜风、关节炎、精液病、风阻和腹部紊乱等疾病。

།གླ་སྒང་དང་། པ་ཐ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་། བ་ལ་དང་། ར་སྣ་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། བཙོད་དང་། དོང་ག་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་། བ་རུ་ར་དང་། རྩ་བ་ལྔ་པ ཆུང་ངུ་དང་།དེ་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་དང་། དེ་རྣམས་ཆུ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་བཙགས་ཏེ་ཚིགས་མ་བོར་བའི་དངས་མ་འོ་མ་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་ཡང་བསྐོལ་ཏེ། འོ་མ་ལུས་པ་དང་། འོ་མའི་བཞི་ཆའི་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པའི་ཤ་ཁུ་ དང་མར་དང་།སྦྲང་རྩི་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་བསྲེས་པའི་འཇམ་རྩི་དྲོ་འཇམ་ཙམ་མས་གཏོང་ན། ལུས་ཀྱི་ཤ་དང་མེ་དྲོད་དང་། སྟོབས་དང་། ཁུ་ཆུ་རྣམས་ འཕེལ་ཞིང་དྲེག་ནད་དང་།རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། གཅིན་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། སྐྲན་དང་། བཤང་ཅི་འགགས་པ་དང་། རིམས་མི་བཟད་པ་དང་། ཤུ་བ་མཆེད་པ་དང་། རྒྱུ་རླུགས་དང་། བད་ཀན་ཚད་པར་འཁྲུ་བ་རྣམས་འཇོམས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་བརླ་ཕྲག་དང་། བརླ་ དང་།རྐེད་པ་དང་། དཀུ་དང་། གཉའ་རེངས་དང་། རྣ་བ་དང་། མགོ་བོ་རྣམས་སུ་ན་ཞིང་ཟུག་པ་དང་། ཟླ་མཚན་གྱི་ནད་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། སྐྲང་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། རྡེའུ་ཆགས་པ་དང་། རླུང་འཁྱིལ་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །གཞན་ཡང་མིག་ལ་ཕན་ཞིང་བུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དེ། ཡ་བ་ ན་ཞེས་བྱ་བའི་འཇམ་རྩིའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ།བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དུ་འགྱུར་རོ། །རི་དགས་གདོང་ཆུང་བ་རི་བོང་དང་། ཕག་ལ་སོགས་པའི་ཤ་རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྤ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། གླ་སྒང་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། སྣུམ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་ ལྡན་པའི་ནི་རུ་ཧ་མས་གཏོང་ན།རླུང་འཕྲོག་པའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་བུད་མེད་ལ་ཉལ་ཕོད་པར་འགྱུར་རོ།

取白芥子、巴塔、独活、蓖麻、婆罗、马蹄香、巴布巴、红花、冬瓜、普泽谢、狗舌、诃子、五根小草，
以上各一两，加水一百二十八两，按方法煎煮至四分之一，过滤后取其清液，加入牛奶六十四两再次煎煮。
待只剩牛奶时，加入陆生动物肉汤（牛奶的四分之一量）、酥油、蜂蜜、岩盐、甘草、生姜、胡椒、芥子、黄糖。
将这些研成粉末后混合，制成温和的灌肠剂，若用此灌肠，能增长身体肌肉、体温、力量和精液，
并能治愈污垢病、昏沉、小便疾病、痔疮、瘤、便秘、剧烈发热、疥疮蔓延、肠胃紊乱、痰热腹泻等症。
同样也能治愈大腿根部、大腿、腰部、胯部、颈部僵硬、耳部、头部疼痛，以及月经病、癫狂、浮肿、咳嗽、结石、风气郁结等病。
此外对眼睛有益且能助生育，这是名为'雅瓦那'的最佳灌肠剂，可成为精华补品。
若用鹿、兔、猪等肉与十种药根同煮的汤液，加入五加果、生姜、白芥子粉末，以及四种大油制成的灌肠剂，
是治疗风病的最佳方法，能极大地增强与女性同房的能力。

།རྨ་བྱའི་གཤོག་པ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། རྒྱུ་མ་དང་། རྐང་པ་དང་། མཆུ་དང་། རྟུག་པ་རྣམས་བོར་བའི་ཤ་འབའ་ཞིག་དང་། རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་སྲང་རེ་རེ་དང་། སྨན་གྱི་ བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་ཆུ་དང་འོ་མ་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་འོ་མ་ལུས་པའི་ནང་དུ།བི་ད་རི་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། པོ་སོན་ཆ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ལན་ཚྭ་ཅུང་ཟད་བཏབ་སྟེ། དེ་ལས་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ན་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་ དང་ཁུ་ཆུ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ།རྨ་བྱའི་ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྲེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཁྲོན་རྐོ་བས་ཁ་ཟས་ཚོལ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། བྱེའུ་ལ་སོགས་པ་མཆུས་ཟས་ཐུ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། སེང་གེ་ལ་སོགས་པ་མཐུ་རྩལ་གྱིས་ཟས་ཚོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆོ་ག་དེ་ ལྟར་བྱ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་ལ་གནས་པ་ངང་པ་དང་། རོ་ཧི་ཏ་ལ་སོགས་པའི་ཤ་རྣམས་རྨ་བྱའི་ཆོ་ག་ལྟར་བྱ་སྟེ། ཉ་ཤ་ལ་ནི་འོ་མ་སྤང་ངོ་། །སྲོག་ཆགས་གོ་ད་དང་། སྲེ་མོ་དང་། བྱི་ལ་དང་། ཤ་ལྱ་ཀ་དང་། བྱི་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་སྲང་བཅུ་བཅུ་དང་། རྩ་བ་ལྔ་པ་དེ་དང་མཉམ་པ་ དང་།སྨན་གྱི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ལ་འོ་མ་ལུས་པའི་ནང་དུ། པོ་སོན་ཆ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཁ་ར་དང་། ཏིལ་མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། མར་དང་ལྡན་པའི་འཇམ་རྩི་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ཀྱི་རྩོལ་བས་གློ་འགྲམས་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་མི་གསལ་བ་དང་། སྟོབས་དང་གཟི་མདངས་ཉམས་པ་དང་། ཁུ་ཆུ་དང་བཤང་གཅི་འགགས་པ་དང་དྲེག་ནད་ལ་ཕན་ཞིང་དེ་བཞིན་དུ་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་དང་། ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྷུང་ཞིང་རྐང་ལག་ཆག་ཅིང་གྲུགས པ་རྣམས་ལ་འཇམ་རྩི་བཏང་ན་སླར་འཚོ་བར་འགྱུར་ཏེ།རོ་ཙ་བར་བྱེད་པའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །བཟའ་བ་ནི་ཁ་སྲལ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་འོ་ཐུག་སྦྱིན་ནོ། །ེ་རཎྜ་ལ་སོགས་པའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བའི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་ནི་ཆོ་ག་བསྲུང་མི་དགོས་པར་གྲུབ་པའི་སྨན་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ ནོ།།ད་ནི་རླུང་ནད་འཇོམས་ཤིང་བསྲུང་བ་དང་བཅས་པའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། བ་ལ་དང་། ར་སྣ་དང་། ཨ་ཤྭ་གན་དྷ་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་། ཏིག་ཏ་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། བྷུ་ཏི་ཀ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། ས་ཧ་ཙ་ར་དང་། ཀ་ཀ་ན་སེ་དང་། དེ་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་དང་། ནས་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། ཟར་མ་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་རྒྱ་སྲན་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་གཉིས་གཉིས་ཆུ་སྲང་ཉིས་སྟོང་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ། བཞི་ཆ་ཁུ་བ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ལུས་པའི་ནང་དུ་ཨ་རུ་ར དང་།འཚོ་བྱེད་སྡེ་བཅུ་རེ་རེའི་ཕྱེ་མ་དང་། ཏིལ་མར་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ན་རླུང་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཐང་ལ་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཞག་འཚོ་བྱེད་སྡེ་བཅུ་དང་། གོང་མ་བཞིན་བྱས་པའི་འཇམ་རྩི་བཏང་ན་རླུང་ནད་ཐམས་ ཅད་སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་ཤུ་ཏི་དང་། ནས་དང་། བིལ་བ་དང་། རང་སྐྱུར་དང་། ཏིལ་མར་དེ་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བའི་ཏིལ་མར་ནི་རླུང་ནད་ཅན་ལ་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་རྒྱམ་ཚ་མེའི་ནང་དུ་བསྲེགས་ཏེ་དམར་པོར་གྱུར་པ་དང་། མར་གྱི་ནང་དུ་སྨྱུགས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དང་ཡང་བྱས་པའི་ མར་གྱི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ན་རླུང་ནད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ།

孔雀的羽毛、胆汁、肠子、脚、嘴和粪便都去除后只取其肉，以及五种小根各一两，与八倍药量的水和牛奶一起煮，在剩余的牛奶中加入毕达利、胡椒、甘草、生姜、波斯匿的研磨粉末，以及酥油、蜂蜜和少许盐。用这个制成的灌肠剂是增强体力和精液的最佳方法。
如同孔雀的方法一样，对于所有挖洞觅食的动物如蝎子等，所有用嘴啄食的鸟类，所有用武力觅食的狮子等动物的肉，都要按照这个方法处理。
同样，对于水中生活的鹅和罗希塔鱼等的肉，也要按照孔雀的方法处理，但鱼肉不要加牛奶。
对于戈达、獾、猫、沙利亚卡、老鼠等动物，各取其肉十两，与等量的五种根，以及八倍药量的牛奶按规定煮制，在剩余的牛奶中加入波斯匿、胡椒、两种盐的粉末，以及糖、芝麻油、蜂蜜和酥油制成灌肠剂。服用后可以滋补身体。
对于因身体劳损导致的肺病、感官不清、体力和容光衰退、精液和大小便阻塞以及皮肤病都有效果。同样，对于从马、象、车等上跌落而导致手脚骨折损伤的人，使用灌肠剂后可以恢复健康，这是增强性能力的方法。
食物应给予加入卡萨拉和刺果制成的粥。
这些蓖麻等灌肠剂的配方被称为无需遵守仪轨即可成就的药方。
现在要讲述能够降伏风病且需要遵守防护的灌肠剂：取十种根、巴拉、辣蓼、阿输甘陀、巴斯布瓦、獐牙菜、蓖麻、苦参、甘草根、巴沙卡、布提卡、小茴香、萨哈查拉、卡卡那色各一两，大麦、豌豆、豇豆、枣子、豆子各二两，用二千四十八两水按规定煮制，剩余四分之一即五百一十二两汤液。
在其中加入诃子和十种救命药的粉末，以及一百二十八两芝麻油一起煮制。用作灌肠剂可以祛除一切风病。
或者用陆地动物的脂肪和十种救命药，按照上述方法制成灌肠剂，可以祛除一切风病。
或者将生姜、大麦、木蜜果、酸味物和芝麻油按规定煮制成的芝麻油可用于风病患者。
或者将岩盐在火中烧至发红，放入酥油中，如此反复多次制成的酥油灌肠剂可以战胜风病。

།ཛི་བན་ཏི་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། སྲ་བ་ནི་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བ་ལ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཀ་ཀ་ན་སི་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། ཁ་སྲལ་བ་དང་། ར་མཉེ་བ་འོ་མ་ཅན་ དང་།ཀ་ར་ཀ་ཏ་ཤྲིང་གི་དང་། ཟུར་པ་དང་། ཤུ་དག་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་མར་དང་། ཏིལ་མར་དང་། དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ན། ཉམས་བརྟ་བ་དང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་འཇོམས་ཤིང་ཉམས་སྟོབས་དང་མེ་དྲོད་དང་ཁུ་ཆུ་འཕེལ་བར་ བྱེད་དེ།ཁྲག་དང་ཁུ་བའི་ནད་འཕྲོག་ཅིང་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་རྒྱམ་ཚ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། ལྕང་མ་དང་། ཤུ་དག་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཀད་པ་ལ་དང་། དོང་གྲ་དང་། མ་ནུ་དང་། མེད་ དང་།དབྱི་མོ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཟུར་པ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཏྲི་བི་ཙ་དང་། ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། ནི་ལི་ནི་དང་། ཐི་ར་དང་། བིལ་བ་དང་། ཏི་མུ་ས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དན་ཏི་དང་། ར་སྣ་དང་། འདི་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ་ཨེ་རཎྜའི་མར་རམ། ཏིལ་མར་དང་། བསྐོལ་བ་ལས་འཇམ་རྩི་བྱས་ན། བད་ཀན་ལས་གྱུར་བའི་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་རླིག་རླུགས་དང་། ཕྱི་ས་འཁྱིལ་བ་དང་། སྐྲན་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། གཅིན་ནད་དང་། བརླ་རེངས་པའི་ནད་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། རྡེའུ ཆགས་པ་རྣམས་མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་བིལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྩ་བ་ལྔ་ཏིལ་མར་དང་བསྐོལ་བའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་ན། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་བད་ཀན་ལ་ཕན་པའི་སྨན་ཚ་བ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་དང་ཏིལ་མར་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་འཇམ་རྩི་བྱས་ན་ ཡང་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་ཏིལ་མར་དང་དེའི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་རང་སྐྱུར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ། པོ་སོན་ཆའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པའི་འཇམ་རྩི་བད་ཀན་ཅན་ལ་གཏོང་ངོ་། །རྨོངས་བག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་མས་གཏོང་བ་རྣོ་བ་འཇམ་པོ་འདོད་དེ། དེ་རྣོ་བ་བཏབ་པའི་རྗེས་ལ་ནི། འཇམ་པའི་སྨན་ བཏང་སྟེ།དེ་ཡང་འཇམ་པ་ནི། སྣུམ་པ་དང་མངར་བ་དང་། བསིལ་བ་རྣམས་སོ། །འཇམ་པའི་རྗེས་ལ་ནི་རྣོན་པོ་བཏང་སྟེ། དེ་ལ་རྣོ་བའི་སྨན་ནི་བ་གཅིན་དང་། བི་ལུ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ཐལ་སྨན་དང་། ཡུངས་ཀར་རྣམས་སོ། །དེ་ཡང་དུས་དང་གནས་སྐབས་ ཤེས་པར་བྱས་ནས་འོ་མ་དང་མར་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇམ་པ་ལ་སྦྱར་རོ།།ཐོག་མར་སྨན་པ་བློ་དང་ལྡན་པས་ནད་པའི་ཉམས་སྟོབས་དང་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། ནད་གཞི་དང་། རང་བཞིན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ནད་གཞི་སོ་སོ་དང་མཐུན་པའི་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་གང་ཡིན་པ་དང་སྦྱར་བའི་ འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བར་བྱའོ།།ནད་པ་ཚ་བས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ནི་བསིལ་བའི་འཇམ་རྩི་གཏང་ཞིང་ཉམས་བརྟ་བའི་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསིལ་བག་སྦྱར་རོ། །གྲང་བས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་ནི་སྨན་དང་ལྡན་པའི་འཇམ་རྩི་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་དྲོད་བག་སྦྱར་རོ། །སྐྱེས་བུ་གང་གི་མཛེ་ནད་ དང་།ཚིལ་རྒྱས་པའི་ནད་དང་། གཅིན་ནད་རྣམས་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་སྦྱར་བར་རིགས་ཀྱི་ཉམས་བརྟ་བའི་འཇམ་རྩི་མི་བྱའོ། །ལུས་ཟད་པ་དང་། གློ་འགྲམས་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ལུས་རྗུད་པ་དང་། ལུས་སྐེམ་པ་དང་། སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་ཟིན་པ་རྣམས་ ལ་ནི།སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་མི་བྱའོ།

吉万提、波松茶、两种蜜蜂蜜、萨瓦尼、甘草、巴拉、姜黄、铜粉、胡椒、卡卡那西、小树、卡萨拉瓦、含乳的拉涅瓦、卡拉卡塔树、祖巴、白芷，将这些研磨成粉末，与酥油、芝麻油和四倍的牛奶混合制成灌肠剂。这能增强体力，消除风和胆，增强体力、消化力和精液，消除血液和精液疾病，促进生育。
或者，用岩盐、波松茶、茜草、姜黄、柳树、白芷、巴拉卡、甘草、葛根、香木、卡帕拉、冬瓜、马努、蜂蜜、乌摩、赤铁矿、祖巴、毕达嘎、白洋葱、特里维查、哈热努卡、尼利尼、提拉、木苹果、提姆萨、胡椒、丹提、拉纳，这些等量，与蓖麻油或芝麻油煮成灌肠剂。这能消除一切痰病，同样也能快速治愈睾丸下垂、便秘、肿瘤、痔疮、脾病、尿病、大腿僵硬、腹胀和结石等疾病。
或者，用木苹果等五种根与芝麻油煮成灌肠剂，能消除风病和痰病。
或者，用对痰有益的五种辛热药材等与芝麻油一起煮成灌肠剂也有效。
或者，将芝麻油与八倍量的发酵液一起煮沸，加入波松茶粉末制成灌肠剂用于痰病患者。
对于意识模糊的病人，应使用温和的刺激性灌肠剂。在使用刺激性药物之后，应使用温和的药物。温和的药物是指油性的、甜的和凉的药物。在温和药物之后，再使用刺激性药物。刺激性药物包括牛尿、毕卢、芥菜、盐、灰药和芥子。根据时间和情况，将牛奶和酥油等温和药物配合使用。
首先，有智慧的医生应了解病人的体力、时令特点、病因和体质特点，然后根据不同的病因配制相应的药物灌肠剂。
对于被热病折磨的病人，应使用凉性灌肠剂，食物等也应该偏凉。对于被寒病折磨的病人，应使用含药的灌肠剂，食物等应该偏温。
对于麻风病、肥胖病和尿病患者，应该使用泻药，而不是滋补灌肠剂。
对于身体衰弱、肺病、体弱、昏厥、身体虚弱、消瘦，以及已经进行过清洗治疗的人，不应使用催吐药和泻药。

།དེ་བཞིན་དུ་གང་གི་སྲོག་ཟུངས་ཕྱི་ས་བརྟན་པར་འཛིན་པ་ལ་ཡང་བཀྲུ་སྨན་མི་བཏང་ངོ་། །ཆོ་ག་གྲུབ་པའི་གནས་ལས་སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཆོ་གས་ནད་ཕྱིན་ཏེ་སོས་ པར་བྱ་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ནད་པ་སྣུམ་དང་དུགས་མ་བྱས་པ་དང་ལྟོ་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བ་ལམས་གཏོང་བའི་སྨན་གྲང་མོ་དང་། སྣུམ་དང་། ལན་ཚྭ་ཉུང་བ་དང་། སྨན་ཐུན་ཚད་ཆུང་བ་དང་། ཡང་ན་བསྐ་བ་མས་གཏོང་ན་སྨན་གྱི་སྟོབས་ཆུང་བས་ནད་གཞི་འཁྲུགས་ནས་མི་ འབྱུང་སྟེ་སྦྱོར་བ་ལོག་པ་དེས་ནི་རླུང་དང་ཕྱི་ས་དང་གཅིན་འགགས་ཤིང་ཆུ་སོ་དང་ལྟེ་བ་རྣམས་སུ་ན་བ་དང་།ལུས་ཚ་ཞིང་དང་ཀ་མེར་མེར་པོར་བྱེད་པ་དང་། གཞང་སྐྲང་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་། འབྲས་བྱུང་བ་དང་། མདོག་འགྱུར་བ་དང་། གནས་ལ་མི་དགའ་བ་དང་། མེ་དྲོད་ཆུང་བར་ འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་ནི་འཁྲུ་བ་གསོ་བའི་ལེའུ་ལས་འབྱུང་བའི་སྨན་བུ་ཏི་ཀ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཤུ་དག་དང་། འུ་སུ་དང་། ཨ་རུ་ར་བསྐོལ་བ་འམ། ཡང་ན་བིལ་བ་དང་། འུ་སུ་དང་། གླ་སྒང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། བལ་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བ་འམ། སྦྱོར་ བ་དེ་གཉིས་གང་ཡང་རུང་བ་དྲོན་པོ་འཐུངས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ།།ཡང་ན་རྟུག་པ་འགགས་ཏེ་ཟུག་གཟེར་ཆེ་བ་ལ་ནི་པོ་སོན་ཆའི་རེང་བུ་བཏང་ཞིང་དུགས་བྱ་བ་དང་། དུས་ཚོད་ཤེས་པར་བྱས་ལ་བཀྲུ་སྨན་ཡང་བཏང་སྟེ། བིལ་བའི་རྩ་བ་དང་། དུར་བྱིད་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ནས་ དང་།རྒྱ་ཤུག་དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་བའི་ཆང་དང་། བ་གཅིན་དང་ལྷན་ཅིག་མས་གཏོང་ན་ཕྱི་ས་འགགས་པ་སེལ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ནད་གཞི་སྟོབས་ཆེ་བ་འམ། ཁོང་དུ་རྩུབ་པ་འམ། ལྟོ་སྲ་བ་ལ་སྨན་ཐུན་ཆུང་བ་དང་། ནུས་པ་ཆུང་བའི་སྨན་མས་ གཏོང་ན།ནད་གཞི་རྣམས་སློང་སྟེ། རླུང་རྒྱུ་བའི་རྒྱུ་སྲང་འགགས་ནས། རླུང་ལམ་ལོག་པར་སོང་སྟེ། ལྟོ་སྦོས་ཤིང་གནད་རྣམས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་གཟིར་ཞིང་ན་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཚ་བ་དང་། གཞང་དང་། ལྟོ་བ་དང་། རླིག་པ་དང་། ཆུ་སོ་རྣམས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན་ བ་དང་།རླུང་དེ་སྙིང་ལ་བརྟེན་ཅིང་ལུས་ཐམས་ཅད་དུ་འཕོ་སྟེ་ན་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་བསྐུ་བྱུག་དང་དུགས་བྱ་སྟེ། པོ་སོན་ཆའི་རེང་བུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་བིལ་བ་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་སྨན་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་པི་ལུའི་འབྲས་བུ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། བ་གཅིན་དུ་ སྦྱར་བ་ནི་རུ་ཧ་མས་གཏོང་ན་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་ཀོ་ཉོན་ཙེ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བའི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བར་བྱའོ། །མས་གཏོང་བ་དེ་བར་དུ་བཅད་ཅིང་བཏང་བའམ། ཡང་ན་བཙིར་དྲགས་པའམ། ཐུན་ཆེས་པ་འམ། ལན་ཚྭ་དང་སྣུམ་མེད་པ་འམ། གྲང་བ་འམ། སྨན་ཉུང་ བ་འམ་འཇམ་པོ་བཏང་བར་གྱུར་ན་ནི་རླུང་གིས་གྱེན་དུ་ཕུལ་ཏེ་ཁ་འམ།སྣ་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། དེའི་དབང་གིས་བརྒྱལ་བ་དང་། བྲང་ཚ་ཞིང་ཁ་ནས་ཆུ་འབྱུང་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་ན། དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཆུ་ གྲང་མོས་གདོང་ལ་གཏོར་རོ།།བརྒྱལ་བ་དེས་དུབ་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི། རླུང་ཡབ་ཀྱིས་གཡབ་ཅིང་དབུགས་བསྡམས་ཏེ་བརྔུབ་ཏུ་གཞུག་གོ། །དེ་ནས་ནད་པ་དེ་ཁ་བུབ་ཏུ་བཞག་སྟེ། རྒྱབ་དང་རྩིབ་ལོགས་དང་ལྟོ་བ་རྣམས་སུ་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་དྲོན་པོས་མཉེ་ཞིང་དུགས་བྱའོ།

同样，对于那些生命力和外部粪便牢固的人，也不要施用灌肠药。《医典·成就处》中灌肠疗法品第四终。
现在将讲解通过灌肠疗法治愈疾病的品。对于未经油疗和热敷，胃部过重的病人，如果使用寒性灌肠药，或者油分少、盐分少、药量少的灌肠药，或者使用涩性灌肠药，由于药力微弱会搅动病根而不能排出。这种错误的配伍会导致风、粪便和小便阻塞，并在膀胱和脐部疼痛，身体发热且昏沉，肛门肿胀、瘙痒、生疮、肤色改变、不安于处、消化力减弱。
对此，应如腹泻治疗品中所说，服用布提卡、胡椒、荜茇、白芷、小茴香、诃子煎剂，或者木苹果、小茴香、甘松、荜茇、棉花等煎剂。这两种配方任选其一温服最为推荐。
另外，对于大便阻塞且剧痛者，应使用波森茶丸剂并进行热敷，在适当时机也要使用泻药。将木苹果根、土牛膝、松木、大麦、杜松、豌豆等研磨后与酒和牛尿一起灌肠，可以消除粪便阻塞。
对于病情严重、体内粗糙或腹部僵硬者，如果使用剂量小、效力弱的灌肠药，会激发病根，阻塞风的运行通道，导致风道逆行，使腹部胀满，关节剧烈疼痛。同样会出现身体发热，肛门、腹部、阴囊、膀胱疼痛，风依附于心脏并游走全身引起疼痛。
对此应进行涂擦和热敷，配制波森茶丸剂。或者在上述木苹果等药物煎剂中加入毕露果和芥子粉，与牛尿调配灌肠则有效。或者用枳实、松木与芝麻油调配成软膏进行灌肠。
如果灌肠中途中断，或者挤压过度，剂量过大，或无盐无油，或过冷，或药量少，或过于温和，风会向上推动从口或鼻排出，由此会导致昏厥、胸部发热、口水流出、极度口渴、身体发热等症状。
如出现昏厥等症状，应立即用冷水泼洒面部。对于因昏厥而疲惫者，应用扇子扇风并让其屏住呼吸后吸气。然后让病人俯卧，用温热的手等揉捏背部、肋部和腹部并进行热敷。

།དེ་ནས་རྒྱལ་ བུའི་སྐྱེས་བུས་ཚིག་སྤྱོ་བ་དང་བཅས་པས་སྐྲ་ལས་དྲངས་ཤིང་དྲུད་པ་དང་།མཚོན་དང་མེ་མཆེད་པ་དང་། སྦྲུལ་དང་། མཆེ་བ་ཅན་ལ་སོགས་པས་འཇིགས་པར་བྱས་ན། མས་གཏོང་བ་དེ་ཚུལ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ཀྱང་མ་ཐུབ་ན་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་འཆི་བའི་ཐབས་བྱ་སྟེ། ལག་ པ་གཉིས་སམ་རས་ཀྱིས་མགུལ་པ་དམ་དུ་བཅིངས་ན་སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་དང་།གྱེན་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་གི་ལམ་འགགས་ཏེ། ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་དེས་རང་གི་གནས་སུ་འོག་ཏུ་མྱུར་དུ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་རུ་རྟ་དང་སེང་ཕྲོམ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རང་སྐྱུར་དང་བསྐོལ་ཏེ་བླུད་ན་དྲོ་བ་དང་། རྣོ་བ་དང་། འཁྲུ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། མས་གཏོང་བའི་སྨན་དེ་ལུགས་བཞིན་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ན་དུར་བྱིད་དང་། ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་བསྐྱོས་པ་འཐུངས་ན་ཐུར་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཞུ་བའི་གནས་སུ་མས་གཏོང་བའི་སྨན་འདུག་པ་ལ་ནི་ཐོག་མར་དུགས་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་།ནས་དང་རྒྱ་ཤུག་དང་རྒྱ་སྲན་རྣམས་བ་གཅིན་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་ནི་རུ་ཧ་མས་གཏོང་ངོ་། །ཡང་ན་སླེ་ཏྲེས་དང་། སྨྱུག་མའི་ལོ་མ་དང་། བུ་ཏ་ཀ་རཉྫའི་ཤུན་པ་དང་། ལོ་མ་དང་། ཟུར་བ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། བྷུ་དྷི་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་བ་གཅིན་དང་བསྐོལ་ལ། ཏིལ་ མར་དང་བུ་རམ་དང་།རྒྱམ་ཚ་དང་བཅས་པའི་ནང་དུ་བཀྲུ་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པ་མས་གཏང་ངོ་། །མས་གཏོང་བའི་སྨན་དེ་བྲང་གི་ནང་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་བིལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་ལྔ་བསྐོལ་བ་མས་གཏོང་ངོ་། །མགོ་བོར་བྱུང་བ་ནི་སྣར་བླུགས་པའི་སྨན་དང་དུད་པ་བཏང་བ་དང་། ཡུངས་མར་གྱི་ལྡེ་ གུས་མགོ་བོ་བསྐུའོ།།མས་གཏོང་བའི་སྦྱོར་བ་དྲོད་ཆེས་པ་དང་། རྣོ་ཆེས་པ་དང་། སྐྱུར་དྲགས་པ་དང་། བསྐ་ཆེས་པའི་སྨན་ནད་པ་དུགས་མ་བྱས་པ་དང་། ནད་གཞི་ཆུང་བ་དང་། རྒྱུ་སྙི་བ་ལ་གཏོང་བ་འམ། ཡང་དང་ཡང་བཏང་ན་ནི་སྦྱོར་བ་དྲགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁོང་པའི་ནང་དུ་ནད་སྐྱེད་ པར་བྱེད་དོ།།མས་གཏོང་བའི་སྦྱོར་བ་དྲགས་ཏེ་མང་དུ་འཁྲུ་ན་བཀྲུ་སྨན་དྲགས་པའི་གསོ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ཡང་ན་མས་གཏོང་བའི་སྨན་དང་། ཐལ་སྨན་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། རྣོ་བ་དང་ལན་ཚྭ་རྣམས་མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ལ་སྦྱར་ལ། གཞང་གི་ནང་དུ་ ཚ་བ་སྐྱེས་ཏེ་བྲུས་པ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་གནོད་པ་དང་བཅས་པར་འཁྲུ་བར་བྱེད་དེ།འཁྲུ་བ་དེ་ཡང་ཁྲག་བཙོས་པ་ལྟ་བུ་འབྱུང་ལ་མཁྲིས་པ་ཡང་ཤུགས་དྲག་པོས་ཤས་ཆེར་འབྱུང་སྟེ། ཡང་ནས་ཡང་དུ་དྲན་པ་སྟོར་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ནི་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་འཁྲུ་བའི་གསོ་བ་རབ་ ཏུ་བསྔགས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་དེ་ལ་ནི། དུར་བྱིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རྒུན་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐྱོས་པ་བླུད་དོ། །ཇི་ལྟར་མཁྲིས་པའི་འཁྲུ་བ་གསོ་བ་བཞིན་དུ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བྱས་ན་ཡང་གནོད་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེས་བུ་དེའི་ཁོང་དག་པ་ལྟ་ན། ཐུག་པ་གྲང་མོ་ཁར་དང་བཅས་པ་བླུད་དོ། །དེ་ལྟར་འཁྲུ་བའི་འོག་ཏུ་བཤང་བ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དང་། བཟའ་བར་ནི་མོན་སྲན་གྲེའུའི་ཁུ་བཅུད་དང་། མོན་སྲན་རྡེའུ་ལ་སོགས་པའི་ཆན་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱིན་ནོ། །བཏུང་བར་ནི་ཞོ་དང་ཆང་བླུད་དོ། །དེ་རྩུབ་པོར་གྱུར་བའི་སྦྱོར་བས་ནད་ཕྱིན་ཏེ་སོས པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ།

然后王子的侍从用恶毒的言语拉扯头发并拖行，用武器和火焰威胁，以及用蛇和有獠牙的动物等来恐吓，下行药物就会适当地排出。
如果这样还不行，就要采取任何避免死亡的方法：用双手或布紧紧缚住脖子，这样生命气息和上行风的通道就会阻塞，下行风就会迅速将药物引导到它自己的位置下方。
或者将茜草和白芷两种药物研成粉末，与酸乳一起煮沸后服用，因为具有温热性、锐利性和泻下性，下行药物就会如法排出。
或者服用土茯苓和诃子的粉末与牛尿调和，就会向下排出。
对于滞留在消化部位的下行药物，首先要进行热敷，然后用十根药、大麦、枣和豆类与牛尿一起煮沸，进行灌肠下行。
或者将獐牙菜、竹叶、布达卡兰加树皮、叶子、酸模、檀香、布提卡等与牛尿煮沸，加入芝麻油、糖蜜和岩盐，并放入泻药粉末进行下行。
对于下行药物上升到胸腔内的情况，要用木槵子等五种根药煮沸后下行。
对于上升到头部的情况，要使用鼻药、熏烟，并用芥子油膏涂抹头部。
如果下行药物配方过于温热、过于锐利、过于酸涩、过于苦涩，或者对未经热敷的病人、病情轻微的人、肠胃柔弱的人使用，或者反复使用，就是药物太强，会在腹内引起疾病。
如果下行药物太强导致过度泻下，应按照治疗泻药过强的方法进行治疗。
另外，如果对胆汁体质的人使用下行药、碱性药、酸性药、温热药、锐利药和盐类，会在肛门内产生灼热感，感觉像被刺一样疼痛，并伴随着泻下，排出物如煮过的血液一样，胆汁也会剧烈大量排出，并且会反复失去意识。
对此，特别推荐使用治疗血液和胆汁泻下的方法。
同样，对于肛门灼热等病症，要服用土茯苓粉末用葡萄酒调和。
如同治疗胆汁泻下一样，采用治疗风和胆汁的方法也能消除危害。
这样使那个人体内清净后，要让他喝冷粥和肉汤。
这样泻下后粪便耗尽时，食物要给予绿豆汤和豌豆等粥一起服用。
饮品要给予酸奶和酒。
这就是用粗猛的配方治愈疾病的方法。

།ད་ནི་སྣུམ་ཆོས་ཀྱི་འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བས་ནད་ཕྱིན་ཏེ་སོས་པར་བྱ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ལ་འཇམ་རྩི་གྲང་བ་འམ། ཉུང་བ་བཏང་བ་དང་། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣོ་ཆེས་པ་བཏང་བ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་ པ་ལ་འཇམ་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གྲང་ཆེས་པ་ལ་འཇམ་རྩི་འཇུ་དཀའ་བ་དང་། དྲི་མ་མང་དུ་སྩོགས་པ་ལ་སྨན་ནུས་སྟོབས་ཆུང་བ་བཏང་ན། སྣུམ་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་དང་འདྲེས་ནས་ནང་དུ་འཁྱིལ་ཏེ་སླར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་རླུང་དང་འདྲེས་ཏེ་ཕྱིར་མི་འབྱུང་བ་དེས་ནི། རེངས་པ་ དང་།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། བརླ་སྟོབས་ཞེན་པ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། རིམས་དང་། གཟིར་བ་དང་། ཡན་ལག་བརྡུང་བརྡུང་བ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། འདར་བུ་རྣམས་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་སྣུམ་པ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། དྲོ་བ་དང་། རྣོ་ བའི་སྨན་ཀོ་ཉོན་ཙེའི་མར་དང་།ར་སྣ་དང་། རང་སྐྱུར་དང་། ཆང་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། ནས་རྣམས་བསྐོལ་བ་འམ་ཡང་ན་ནི་རུ་ཧ་མས་གཏོང་ན་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཟས་ཟོས་ལ་གོང་གི་ནི་རུ་ཧའི་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་གཉིས་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བའི་འཇམ་རྩི་ཉི་ མ་ཕྱེད་ཕྱེད་ཙམ་ན་གཏོང་ངོ་།།འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་དེ་ནང་དུ་མཁྲིས་པ་དང་འདྲེས་ནས་ཕྱིར་མི་འབྱུང་བའི་མཚན་མ་ནི་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཚ་བ་ཆེ་བ་དང་། མདོག་དམར་བ་དང་། རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། མདོག་འགྱུར་བ་དང་། མུན་པར་མཐོང་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་རྣམས་ ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ནི་ཁ་བ་དང་མངར་བའི་སྨན་རྣམས་སྦྱར་བའི་ནི་རུ་ཧ་མས་གཏོང་བར་བྱའོ། །འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་དེ་བད་ཀན་གྱི་ནང་དུ་འཁྱིལ་ཏེ་ཕྱིར་མ་བྱུང་བའི་མཚན་མ་ནི་སྙོམ་པ་དང་། རིམས་གྲང་མོས་ཐེབས་པ་དང་། སྒྱིད་ཞན་པ་དང་། ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། ལུས་ལྕི་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། རབ་ཏུ་ན་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་བསྐ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། ཚ་བའི་སྨན་དང་། བ་གཅིན་ལས་གཞི་བླངས་ལ། པོ་སོན་ཆ་དང་། སྐྱུར་དང་། ཏིལ་མར་དང་བཅས་པའི་ནི་རུ་ཧ་མས་བཏང་བས་ཞི་བར་བྱའོ། ། འགྲངས་ཆེས་པ་ལ་འཇམ་རྩི་མས་བཏང་ནས་ཕྱིར་མ་བྱུང་བའི་མཚན་མ་ནི། སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྙོམ་པ་དང་། གཟེར་བ་དང་། རྨྱ་བ་དང་། ཡན་ལག་བརྡུང་བརྡུང་བ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་མ་ཞུ་བའི་མཚན་མ་རྣམས་འབྱུང་ཞིང་ལུས་ཚ བར་བྱེད་དེ།དེ་ལ་ནི་སྨན་རྣོ་བ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ལན་ཚྭའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པ་བླུད་དེ་ཞུ་བར་གྱུར་པ་དང་། བཀྲུ་སྨན་འཇམ་པོ་བཏང་ལ་དར་བ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ཕན་ནོ། །འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་དེ་ཕྱི་ས་དང་གཉིས་འདྲེས་ནས་ནང་དུ་སོགས་ཤིང་ཕྱིར་འབྱུང་དུ་མི་འདོད་པའི་ མཚན་མ་ནི་ཕྱི་ས་དང་གཅིན་དང་།རླུང་འགགས་པས་ཉམ་ཐག་པ་དང་། ལུས་ལྕི་བ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། རོ་སྟོད་འཛིངས་པ་རྣམས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་སྣུམ་པ་དང་དུགས་དང་། རེང་བུ་མས་གཏོང་བ་དང་། དུར་བྱིད་དང་། བིལ་བ་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ སྦྱོར་བས་ནི་རུ་ཧ་དང་། ནུ་བ་ས་ན་མས་གཏང་ངོ་། །ཡང་ན་རྟུག་པ་འགགས་པའི་ཆོ་གར་བཤད་པ་བཞིན་བྱ་སྟེ་ཞི་བར་བྱའོ། །ཁ་ཟས་མ་ཟོས་ཏེ་ལྟོགས་པ་དང་། གཞང་ཚོ་སྟེ་ལྟོགས་པ་དང་། ཐུག་པའམ་ཡང་ན་ཉུང་ངུ་འཐུང་བ་ལ་འཇམ་རྩི་ཤུགས་དྲག་པོས་མས་གཏང་བར་བྱས་ན་རོ་ སྟོད་དུ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ནས་མགྲིན་པར་འབྱུང་སྟེ།མགོ་བོའི་བུ་ག་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

现在讲解用油性药物进行肛门灌注治疗以治愈疾病的方法。对于风病引起的疾病，应使用温和或少量的灌注剂；对于胆病引起的疾病，不应使用过于猛烈的灌注剂；对于痰病引起的疾病，应使用温和的灌注剂。同样，对于寒性重的病，不应使用难以消化的灌注剂；对于体内垢浊较多的病，不应使用药效较弱的灌注剂。否则，油性药物会与风等病因相混合而积聚体内，不能排出。
这样与风相混合而不能排出时，会出现僵硬等症状。对于胆病引起的疾病，会出现大腿无力、呃逆、发热、疼痛、肢体感觉如被击打、肋部疼痛和颤抖等症状。对于这种情况，应使用含有油性、咸味、温性和辛辣药物的柯尼子油，以及萝卜、酸味物、酒、胡椒、豌豆和大麦煮制的灌肠剂，或者使用灌肠疗法来治疗。
然后在进食后，用上述两种灌肠药方中任意一种与芝麻油调配的灌注剂，每半天使用一次。
如果灌注剂在体内与胆相混合而不能排出的征象是：口渴严重、发热、面色发红、意识模糊、面色改变、视物昏暗和发热等症状。对于这种情况，应使用具有苦味和甜味的药物配制的灌肠剂进行治疗。
如果灌注剂积聚在痰中而不能排出的征象是：昏睡、寒性发热、疲倦、感冒、食欲不振、身体沉重、昏厥和剧烈疼痛。对于这种情况，应使用涩味、苦味和热性药物，以及牛尿为基础，加入波森查、酸味物和芝麻油的灌肠剂来治疗。
如果在过度饱食时使用灌注剂而不能排出的征象是：恶心、昏厥、食欲不振、昏睡、疼痛、神志不清、肢体感觉如被击打，以及其他消化不良的症状，并且身体发热。对于这种情况，应服用在辛辣药物煮制的汤中加入盐粉的药物，待消化后，使用温和的泻药，并食用以酸奶为基础的食物和饮品。
如果灌注剂与粪便混合在体内积聚而不愿排出的征象是：大小便闭塞而痛苦、身体沉重、腹部胀大和上身僵硬。对于这种情况，应使用油性药物、热敷、栓剂灌注，以及杜尔比德、木蓝等上述提到的配方进行灌肠和努巴萨那灌注治疗。或者按照治疗大便闭塞的方法进行治疗。
如果在未进食而饥饿时、肛门饥饿时，或者仅喝汤或少量饮品时，使用强力灌注剂，药物会上升到上身，然后到达喉部，最后从头部的各个孔窍排出。

།དེ་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་ནས་དང་། དུར་བྱིད་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། འདི་རྣམས་བ་གཅིན་དང་། ཏིལ་མར་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབས་པ་ལ་ནི་རུ་ཧ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་གཏང་ བར་བྱའོ།།འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་དེ་མགུལ་བར་བྱུང་བ་ལ་ནི་མགུལ་བ་བསྡམས་པ་དང་། བཅིང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་གཏང་བ་དང་། སྐྱུག་པ་འཇོམས་ཤིང་སྨན་གྱིས་བཟློག་པར་བྱའོ། །འཇམ་རྩི་དེ་མ་ཚོས་པར་བཏང་ན་ནི་གཞང་གི་ནང་དུ་ཡོག་པ་ལྟར་འདུག་ཅིང་། རྒྱུ་སྲང་རྣམས་སུ་ ཚུལ་བཞིན་མི་འགྲོ་སྟེ།དེ་ཡང་ཟུག་གཟེར་ཆེ་ལ་རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་ཅིང་གཡའ་བ་དང་། སྐྲང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ནི་སྨན་རྣོ་བ་མས་གཏོང་བ་འམ། དེ་བཞིན་དུ་ཨརྐའི་ལོ་མ་བསྐོལ་བའི་ཏིལ་མར་དང་བསྒྲུབས་པས་མས་གཏོང་ངོ་། །འཇམ་རྩི་ནང་དུ་གཏོང་ཁར་རླུང་ལེགས་པར་མ་བྱུང་སྟེ། སྦུ་བུའི་ ཁ་ནས་སྔོན་དུ་རླུང་སོང་ངམ།ཡང་ན་རྒྱུ་སྲང་རྣམས་འགགས་ཏེ་འགྲོར་མ་འདོད་པའམ། ཡང་ན་སྨན་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་བཏང་སྟེ། དེའི་རྗེས་ལ་སྦུབས་སུ་ཞུགས་ནས་རླུང་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ན་ཞིང་ཟུག་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ནི་བསྐུ་བྱུག་དང་། གཞང་གི་ཕྱོགས་སུ་དུགས་ བྱ་བ་དང་།རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་རྣམས་སྦྱར་རོ། །འཇམ་རྩི་ནང་དུ་བརྟད་ཐབས་སུ་བཅུག་སྟེ། ཕྱུང་བའི་དུས་སུ་ཡང་རིང་ཐབས་སུ་ཕྱུང་ངམ། སྦུ་བུ་ཡོན་པར་གཏོང་ངམ། གཏོང་ཞིང་ནད་པས་ལུས་འགུལ་བསྐྱོད་བྱས་ན། རྐེད་པ་དང་། གཞང་དང་། རྗེ་ངར་དང་། བརླ་དང་ཆུ་སོ་རྣམས་ སུ་རེངས་ཤིང་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་རླུང་འཇོམས་པའི་བཟའ་བ་དང་། དུགས་དང་། བསྐུ་བྱུག་དང་། མས་གཏོང་བ་རྣམས་ཀྱང་རླུང་ལ་ཕན་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བ་བཏང་ན་ཕན་ནོ། །འཇམ་རྩི་གཏོང་བཞིན་དུ་བཅིང་བ་ལྷོད་དམ་གྲོལ་ཏེ་མར་ཕྱིར་བོར་ཏེ། རླུང་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་ བྲང་དང་མགོ་བོར་ཟུག་གཟེར་སྐྱེ་ཞིང་རླུང་གི་སྟོབས་ཆེ་ན་ནི་གོང་མའི་གནོད་པ་རྣམས་ཀྱང་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་ལ་ནི་བིལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་ལྔའམ། ཡང་ན་པོ་སོན་ཆ་ལ་སོགས་པའམ། ཤམ་དུར་བྱིད་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་ཏེ་དེ་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་མས་གཏང་ ངོ་།།འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་དེ་བཙིར་དྲགས་ན་ནི་ཁོང་པ་དང་། མགུལ་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་སྨན་མས་གཏོང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་གཏོང་བ་དང་། མགུལ་པ་བསྡམས་པའི་ལས་རྣམས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སློན་ཁྲུས་ལ་སོགས་པས་ལུས་དག་པར་བྱས་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་པས་ ལུས་ཀྱི་ཉམས་སྟོབས་དང་མེའི་དྲོད་ཆུང་བ་ལ་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་མི་མཐུན་པ་རྣམས་བསྒྲིམས་ནས་བསྲུང་བར་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་སྒོང་གཞོན་ནུའམ་འབྲུ་མར་གྱིས་གང་བའི་སྣོད་བཞིན་བསྲུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པའི་ནད་པ་དེ་ལ་ནི་ཐོག་མར་ཁ་ཟས་མངར་བ་དང་ཡི་གར་ འོང་བ་སྦྱིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱུར་བ་དང་ལན་ཚྭར་བཅས་པ་སྦྱིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མངར་བ་དང་ཁ་བ་སྦྱིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བསྐ་བ་དང་ཚ་བ་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རོ་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་མི་མཐུན་པ་སྦྱིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྣུན་པ་དང་རྩུབ་པ་བཞིན་ནོ། །རིམ་པ་དེ་ལྟར་བྱས་པའི་སྦྱོར་བས་ལུས་ཉམས་ཐ་ མལ་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ལུས་ཀྱི་ཉམས་ཐ་མལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་ནུས་ཤིང་ཉམས་སྟོབས་བརྟན་པ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱི་ལུས་ཞེས་བྱའོ། །ཆོ་ག་གྲུབ་པའི་གནས་ལས་སྨན་མས་གཏོང་བའི་ཆོ་གས་ནད་ཕྱིན་ཏེ་སོས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།

如是生起者，以大麦、杜尔比、胡桃、豌豆等，以牛尿、芝麻油如法调制后，应施以灌肠和软油灌注。
软油灌注上升至喉部时，应以束缚喉部、捆绑、施以泻药、以药物制止呕吐来对治。
若软油未熟而灌注，则会停留于肛门内如同凝固物，不能正常流通于脉道中，且会产生剧烈疼痛、昏沉、瘙痒和肿胀。
对此应施以强力药物灌注，或同样以煮过的阿迦叶与芝麻油调制后灌注。
软油灌注之前若风气未能充分排出，或从管口先行排出风气，或脉道阻塞不愿通行，或药物无余地灌注后，随后进入腔道而风气紊乱，产生疼痛时，应施以涂擦、肛门部位热敷及调配制止风气的药物。
软油灌注时若缓慢插入而抽出时也缓慢抽出，或管子倾斜灌注，或灌注时病人身体移动，会导致腰部、肛门、小腿、大腿和尿道僵硬并因病痛苦，对此应服用制止风气的食物，并施以热敷、涂擦，灌注时也应配合对风气有益的药物。
软油灌注过程中若束缚松弛或解开而向下流出，风气进入内部后会在胸部和头部产生疼痛，若风气力量强大也会产生上述的危害，因此对此应以毕尔瓦等五种根或波松查等或山杜尔比等调配，将这三种任一与牛尿混合后灌注。
软油灌注若挤压过度则会上升至腹部和喉部，对此应施以药物灌注、泻药和束缚喉部等措施。
如是以沐浴等净化身体后，医者应根据身体虚弱和火力微弱的情况，谨慎防护不相宜的饮食，如同保护幼鸟蛋或盛满油的容器一般。
如是以沐浴净化身体的病人，首先应给予甜味且可口的食物。
其后给予酸味和含盐的食物。
其后给予甜味和苦味的食物。
其后给予涩味和辛味的食物。
如是给予诸味相互不相宜的食物。
如同粗糙与细腻一般。
以如是次第的配制使身体恢复正常。
所谓身体正常，即全身有力且气力稳固，称为自然之身。
治疗仪轨圆满之处，以药物灌注仪轨治愈疾病的第五章圆满。

། །། དེ་ནས་སྨན་གྱི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཐོག་མར་སྨན་པས་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བུ་ལས་བཏུ་བར་བྱ་ཞེ་ན། དྲོ་གྲང་མཉམ་པའི་ཡུལ་དང་ཐང་མཉམ་པ་དང་། ས་མདོག་སྣུམ་པ་དང་། གནག་པ་དང་གསེར་གྱི་མདོག་ལྟར་འདུག་པ་དང་། དེ་དག་ཀྱང་ས་ཕྱོགས་གང་གཙང་ཞིང་སྙི་བ དང་།ཆུ་གཡས་ཕྱོགས་སུ་འབབ་ཅིང་རྩཝ་ཀུ་ཤ་དང་། བྷུ་ཏི་ཀ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ས་དང་། གཤོལ་ལ་སོགས་པས་རྨོས་པའི་ས་ལས་སྐྱེས་པ་བླངས་ལ། ཤིང་ཆེན་པོའི་གྲིབ་མ་ལ་སོགས་པས་གནོད་པ་བྱས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དུར་ཁྲོད་དང་། མཆོད་རྟེན་དང་། ལྷ་ཁང་དང་། མཆོད་རྟེན་རྙིང་པའི་ དྲུང་དུ་སྐྱེས་པ་དང་།གྲོག་མའི་གནས་སུ་སྐྱེས་པའི་སྨན་རྣམས་སྤང་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་སྲིན་བུ་ལ་སོགས་པས་ཟོས་པ་དང་། ཉི་མས་ཚིག་པ་དང་། ནགས་ཚིག་པའི་ནང་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། འབྱུང་པོ་གནས་པའི་ཤིང་དྲུང་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། ཤིང་ཆེན་པོའི་ལོ་མ་དང་། ཡལ་ག་ལ་སོགས་པ་ལས་འབབ་ པའི་ཆུ་ཕོག་པ་དང་།ཤིང་གི་ལོ་མ་ལས་ཉི་མ་འབབ་པའི་དུག་[(]ཀྱིས་[,]གིས་[)]ཕོག་པའི་སྨན་དང་། འདི་རྣམས་ལྟ་བུ་སྤང་སྟེ། རྩ་བ་ཆེན་པོ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་ཏེ་ཟུག་པའི་སྨན་རྣམས་དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྔས་པ་དང་། མདོག་དང་དྲི་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་བླངས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་ སོ།།དེ་ནས་སྨན་པ་བདག་ཉིད་ལུས་ཁྲུས་དང་གཙང་སྦྲ་དང་སྨྱུང་བ་བྱས་ལ་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཆོ་ག་འདོན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་གུས་པ་དང་བཅས་པས་གནས་དགེ་ཞིང་ཤིས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྨན་རྣམས་བཅུད་དང་། ཡོན་ཏན་དང་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ལོ་གཅིག་ཚུན་ཆད་ཀྱི་སྨན་སར་པ་བཏུ་ཞིང་སྤྱད་ པར་བཟང་ངོ་།།བུ་རམ་དང་། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། འབྲུ་ཐམས་ཅད་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། མིང་དུ་སྨོས་པ་དེ་དག་ནི་བརླིང་པ་བཟང་ངོ་། །དེ་ལ་བ་ལང་ལ་སོགས་པའི་འོ་མ་ཐམས་ཅད་སྤྱད་པའི་ཚུལ་ནི་བ་གཞོན་ཞིང་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཁྲག་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ ཟུངས་མ་ཉམས་པ་དང་།སྤུ་དང་། རྭ་དང་རྨིག་པ་ལ་སོགས་པས་བརྒྱན་པ། ནད་མེད་ཅིང་བེའུ་བཙས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པའི་འོ་མ་དང་། གཅིན་དང་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པ་བླང་ངོ་། །ལན་ཚྭ་མ་གཏོགས་པ་སྨན་ཐམས་ཅད་ཁུ་བ་དང་ཕྱེ་མ་དང་། བསྐོལ་བ་དང་། སྦངས་པ་གྲང་ མོ་དང་།ཕན་ཊ་དང་། དེ་དག་འདི་ལྟར་བཏགས་པར་བྱ་སྟེ། སྦྱོར་བ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་གོང་མ་བཞིན་དུ་ནུས་པ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རང་གི་ཁུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨན་དེ་མ་ཐག་བཏུས་ལ་བརྡུངས་ཏེ་ཚགས་ཀྱིས་བཙགས་པའི་རང་གི་ཁུ་བའོ། །ཕྱེ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨན་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་གཞན་ལ་གདབ་ པའི་ཆེད་དུ་བྱས་པའོ།།ཡང་ན་སྨན་སྐམ་པོ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ལ་ཡང་བྱའོ། །བསྐོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨན་ཐམས་ཅད་པ་འམ། ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་པ་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བ་ལ་བྱའོ། །སྦངས་པའི་གྲང་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨན་རྣམས་ཆུ་གྲང་གི་ནང་དུ་བཅུག་ལ་བསིལ་བའི་སར་ ནུབ་གཅིག་བཞག་སྟེ་ཐོ་རངས་བཏུང་བའོ།།ཕན་ཊ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་བསྐོལ་བ་དྲོན་པོའི་ནང་དུ་སྨན་བཅུག་ལ་བརྡུངས་ཏེ་མཉེས་ལ་བསྲོས་ཏེ་བཙགས་ཏེ་བཏུང་བའོ། །རང་གི་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ནད་ཀྱི་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་ལ་བརྟགས་ཏེ་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་རན་པར་གཏང་ངོ་། །དེ་ཡང་དྲང་ སྲོང་ཆེན་པོ་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུས་བཤད་པ་ན་རེ་སྨན་གྱི་ཚད་རན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པ་མེད་དེ།ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་ལྟོ་སྲ་སྙི་དང་། ཉམས་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་དང་། དུས་དང་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱས་ནས་སྨན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྟག་པར་བྱའོ།

接下来讲解医药仪轨品。首先，医生应当从什么样的地方采集药材呢？应当从温度适中的地方、平坦的地方、土地肥沃的地方、土地呈黑色或金色的地方采集。这些地方还要是清洁柔软的地方，水向右方流淌，生长有吉祥草和布提卡等植物的地方，以及被犁等耕作过的土地上生长的药材。
应当避免采集生长在大树阴影等有害之处的药材，同样也要避免采集生长在坟地、佛塔、寺庙、古佛塔附近的药材，以及生长在蚁穴中的药材。同样要避免被虫蛀的、被太阳晒焦的、生长在火烧过的森林中的、生长在鬼神居住的树下的、被大树叶和树枝等滴落的水滴到的、被树叶透过的阳光毒害到的药材。
应当采集根部粗大朝向北方生长的药材，按照适当的时节收割，具备相应的颜色和香气等特征的药材最为殊胜。然后医生自身要沐浴清洁并持斋戒，诵念吉祥仪轨，以极其恭敬的态度，从吉祥良善之地采集具有药效、功德和时节特性的药材。新鲜采集的药材在一年之内使用最好。
糖、酥油、蜂蜜、所有谷物、胡椒、毕拨及其他点名的药材，陈年的较好。关于牛等动物的乳汁使用方法，应当取自年轻健壮、血等身体组织未受损害、毛发、角和蹄等装饰完好、无病且产犊已久的牛的乳汁、尿和粪便等。
除盐以外，所有药材都可以制成汁液、粉末、煎煮液、冷浸液和泛达（药浆），这五种制剂方法按照前述顺序，效力逐渐增强。其中，自汁是指刚采集的药材捣碎后过滤得到的本身汁液。粉末是指将药材研磨成粉末用于调配其他药物，或者是将干燥药材研磨成的粉末。
煎煮液是指将整株或粗切的药材按照规定与水一起煎煮。冷浸液是指将药材放入冷水中，在阴凉处浸泡一夜，清晨饮用。泛达是指将药材放入温热的开水中，捣碎揉搓后冷却，过滤后饮用。
这些自汁等制剂也要根据疾病的轻重程度，按照规定适量使用。对此，大仙人续识子说：药物的适量是不确定的，应当了解疾病的差异、消化能力的强弱、体力的大小、时节和地域的差异后，再相应地判断用药量。

།འོན་ཀྱང་རང་གི་ཁུ་བ་བཏུང་བའི་འབྲིང་ཚད་ནི་ སྲང་བཞིའི་ཚད་ཙམ་ནི་རན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།།ཕྱེ་མ་བསྐོལ་བའི་ཚད་ནི་སྨན་གཅིག་ཆུ་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་བསྐོལ་ཏེ། བཞི་ཆ་གཅིག་ལུས་པ་བཏུང་བའོ། །སྨན་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྲང་དྲུག་གི་ནང་དུ་སྨན་གཅིག་བཅུག་ནས་ནུབ་གཅིག་སྦངས་པ་བླུད་དོ། ། ཕན་ཊ་ནི་ཆུ་སྲང་བཞིའི་ནང་དུ་སྨན་སྲང་གཅིག་བཅུག་ལ་ནུབ་གཅིག་སྦངས་པའོ། །མར་བསྐོལ་བའི་ཚད་མ་སྨོས་པ་རྣམས་ནི་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་། དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཆུ་དང་བསྐོལ་ལོ། །ཆུ་ཉི་ཚེ་དང་བསྐོལ་བ་ཡིན་ན་ནི་མར་ཅི་ཙམ་པའི་བཞི་ཆའི་ཕྱེ་མ་དང་། དེའི་བཅུ་དྲུག་འགྱུར་གྱི་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའོ། །སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱོར་བ་ཡིན་ན་ནི་མར་གྱི་བརྒྱད་ཆའི་ཕྱེ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བསྐོལ་ཏེ་ཚོས་པའི་ཚད་ནི་སྨན་གྱི་ཚིགས་མ་ལག་པར་མི་འབྱར་ཏེ་དྲིལ་ཏུ་བཏུབ་པའམ། ཡང་ན་མེར་བཅུག་སྟེ་སྒྲ་མེད་པ་དང་། གང་གི་ཚེ་མདོག་དང་དྲི་དང་རོ་རྣམས་མ་འགྱུར་ཏེ་ལྡན་པའི་ཚེ་ན་ནི་ཚོས་པའི་ཚད་ཡིན་ཏེ་དེ་མ་ཐག་ཕྱུང་ངོ་། །མར་ཚོས་བའི་ཚད་ནི་ལྦུ་བ་ཞི་བའོ། །ཏིལ་མར་ཚོས་པའི་ཚད་ནི་ལྦུ་བ་བྱུང་བའོ། །ལྡེ་གུའི་ཚད་ནི་གང་དུ་བཏུབ་ཅིང་ཆུ་ནང་དུ་བཅུག་ན་ནང་དུ་འབྱིང་བའོ། །ཚོས་པའི་ཚད་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ སྟེ།ཚོས་པ་དང་པོ་ཚིགས་མ་དང་དངས་མ་འདྲེས་པའོ། །ཚོས་པ་རན་པའི་ཚད་ནི་དངས་སྙིགས་ཕྱེད་པའོ། །རབ་ཏུ་ཚོས་པ་ནི་སྙིགས་མ་ཅུང་ཟད་ཅིག་མདོག་ནག་པོར་གྱུར་ལ། དེ་ཡང་དྲིལ་དུ་བཏུབ་པའི་ཚད་དོ། །རབ་ཏུ་ཚོས་པ་དེ་ནི་སྣུམ་ཤས་ཆུང་ཞིང་ནུས་པ་ཞན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚོས་པ་ དང་པོ་ནི་དྲོད་ཉམས་པར་བྱེད་དོ།།ཚོས་པ་རན་པ་ནི་སྣར་བླུགས་པ་ལ་སྦྱར་རོ། །རབ་ཏུ་ཚོས་པ་ནི་ལུས་བསྐུ་བ་ལ་སྦྱར་རོ། །ཚོས་པ་རན་པ་ནི་བཏུང་བ་དང་མས་གཏོང་བ་གཉིས་ལ་སྦྱར་རོ། །མ་ཤ་དྲུག་ལ་ཤ་ན་གཅིག་།ཤ་ན་བཞི་ལ་ཞོ་གཉིས། དེ་བཞི་ལ་སྲང་གཅིག་།དེའི་བཞི་འགྱུར་ནི་ཀུ་ དྷ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་སྲང་བཞིའོ།།དེའི་བཞི་འགྱུར་ལ་བྲེའུ་ཆུང་གང་ངོ་། །བྲེའུ་ཆུང་བཞི་ལ་ཨ་དྷ་ཀ་སྟེ་བྲེ་འབྲིང་ངོ་། །བྲེ་འབྲིང་བཞི་ལ་བྲེ་བོ་ཆེ་གཅིག་གོ། །བྲེ་བོ་ཆེ་བཞི་ལ་བ་ཧ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚད་དོ། །ཀུ་དྷ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ཕྱེ་མ་དང་སྨན་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་གདབ་པ་སྐམ་ པོའི་ཚད་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི།གལ་ཏེ་སྨན་རློན་པ་འམ། སྨན་ཁུ་ལྟ་བུ་ནི་ཉིས་འགྱུར་དུ་སྐྱེད་དེ་སྦྱར་རོ། །གོང་དུ་སྨན་གྱི་སྲང་ཚད་ངེས་པར་མ་སྨོས་པ་རྣམས་ནི་ཆ་སྙོམས་ཏེ་སྦྱར་རོ། །ཤ་ན་གཉིས་ལ་ཞོ་གཅིག་ཡིན་ཏེ་དེའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ནི་བཱ་ཏ་ཀ་དང་། ཀོ་ལ་དང་། བ་ཌ་ར་དང་། ཏྲ་ཀྵུ་ མ་སྟེ་དེ་དག་ནི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ།།ཞོ་གཉིས་ལ་ཀར་ཤ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་ཨཀྵ་དང་། པི་ཙུ་དང་། པ་ནི་ཏ་ལ་དང་། སུ་བརྞ་དང་། ཀ་བ་ལ་གྲ་ཧ་དང་། ཀར་ཤ་དང་། བི་དྷ་པ་ད་དང་། ཏི་ན་ཏུ་ཀ་དང་། པ་ཎི་དང་། མ་ཎི་ཀ་དང་། དེ་དག་ནི་ཀརྴའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཀར་ཤ་ གཉིས་ལ་ཤུ་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་མིང་ནི་ཨཏྠ་མྱི་ཀ་དང་པི་ཙུ་ཞེས་བྱ་སྟེ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཀར་ཤ་བཞི་ལ་སྲང་གཅིག་སྟེ་དེའི་མིང་ལ་པ་ལ་དང་། པྲ་པུན་ཙ་དང་། བིལ་བ་དང་། མུཥྚི་དང་། ཨ་སྲ་དང་། ཙ་ཏུར་ཏི་ཀ་དང་། དེ་དག་ནི་སྲང་གཅིག་གི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ།

然而，饮用自己的汤药的适量是四两的量是适中的。粉末煎煮的量是一味药与十六两水同煮，剩余四分之一饮用。将药煎煮后冷却的药汤六两中加入一味药，浸泡一夜后服用。
潘塔是在四两水中加入一两药，浸泡一夜。未说明熬炼酥油量的，是药粉的四倍牛奶，以及其四倍的水同煮。如果只用水煮，则是酥油量的四分之一的粉末，以及其十六倍的水同煮。
如果与药煎汤配合，则与酥油八分之一的粉末一同煮，据说如此。煎煮成熟的标准是药渣不粘手可以搓成团，或者放入火中无声响，当色香味都未改变具足时即为成熟标准，应立即取出。
酥油成熟标准是泡沫平息。芝麻油成熟标准是泡沫出现。膏剂标准是可以揉捏且放入水中会下沉。成熟标准也有三种：初熟是药渣与清液混合。适熟标准是清浊分半。极熟是渣滓略微变黑，且可以搓成团的程度。
极熟者油性少而功效弱。初熟会减弱热性。适熟用于鼻注。极熟用于涂身。适熟用于饮用和灌肠两者。
六摩沙为一沙那，四沙那为二钱，四个二钱为一两，其四倍称为俱陀婆即四两。其四倍为一小升。四小升为阿陀迦即中升。四中升为一大升。四大升为婆诃量。
所示俱陀婆等量是用于粉末和药煎内添加的干药量，如果是湿药或药汁类则加倍使用。上文未明确说明药量的都是等量配制。
二沙那为一钱，其异名为婆塔迦、俱罗、婆达罗、怛刹摩，这些是异名。
二钱为一羯沙，其名为阿克沙、毗注、波尼塔罗、苏伐罗那、迦婆罗姞利诃、羯沙、毗陀波达、底那图迦、波尼、摩尼迦，这些是羯沙的异名。
二羯沙为输底，其名为阿他弥迦和毗注，这是异名。四羯沙为一两，其名为波罗、钵罗本遮、毗勒婆、目瑟知、阿斯罗、遮图尔底迦，这些是一两的异名。

།སྲང་ གཉིས་ལ་ཁྱོར་གང་།ཁྱོར་དོ་ལ་སྙིམ་གང་། སྙིམ་པ་དོ་ལ་ཕུལ་གང་། ཨ་ད་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་བྲེ་འབྲིང་གི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལ། ཨཱ་དྷ་ཀ་མ་དང་། བྷ་ཛཱ་དང་། ཀ་ན་སྟེ་དེ་དག་ནི་བྲེ་འབྲིང་གི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དྲོ་ན་སྟེ་བྲེ་བོའི་མིང་གི་ཀུམ་པ་དང་། གྷ་དྷ་དང་། མ་ན་སྟེ་དེ་དག་ནི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ སོ།།སྲང་བརྒྱ་ལ་ཏུ་ལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཉིས་འགྱུར་ལ་ཁུར་གཅིག་ཅེས་བརྗོད་དོ། །རི་གངས་ཅན་དང་། རི་འབིགས་བྱེད་རི་བྲན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་ནི་སྨན་སྣ་ཚོགས་པའི་གཞི་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རི་གངས་ཅན་ནི་བྱང་ཕྱོགས་ན་གནས་ཏེ་དེ་ལ་ནི་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྨན་སྣ་ཚོགས་ སྐྱེའོ།།རི་འབིགས་བྱེད་ནི་ལྷོ་ཕྱོགས་ན་གནས་ཏེ། དེ་ལ་ནི་དྲོ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེའོ། །ཆོ་ག་གྲུབ་པའི་གནས་ལས་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྨན་པའི་བདག་པོ་སེང་གེ་སྦས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བུ་སྨན་པ་ཆེན་པོ་ཕ་ཁོལ་ཞེས་བྱ་བས་ ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་མཛད་པ་ལས།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོའི་གནས་ལྔ་པའོ།། །།སྨན་དཔྱད་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་ལས་མཆོག་བཞི་བཅུ་པའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཐོག་མར་བྱིས་པ་གསོ་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། ། དང་པོར་བྱིས་པ་བཙས་མ་ཐག་ཏུ་མར་དང་རྒྱམ་ཚ་དང་ལྡན་པའི་ཆུས་ལུས་བཀྲུ་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་མངལ་ནས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ལ། བ་ལ་དང་འབྲུ་མར་གྱིས་བཀྲུའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བྱིས་པའི་རྣ་བའི་དྲུང་དུ་རྡོ་གཉིས་བརྡུངས་པའི་སྒྲ་བསྒྲག་གོ། །དེ་ནས་བྱིས་པའི གཡོན་ཕྱོགས་ནས་སྔགས་འདི་བརྗོད་དོ།།ཱང་གད་ཨཱང་གད་སམ་བྷ་བ་སི། ཧྲྀ་ད་ཡཱ་ད་ཨ་བྱིད་ཛ་ཡ་སོ། ཨཱད་མ་བེ་སུ་ཏྲ་ན་མཱ་སི། ས་ཛ་བ་ཤར་ད་ན་ཤ་ཏམ། ཤ་ཏཱ་པུ་ཤ་ཏ་བར་ཤོ་ས། དྷིར་གྷམ་ཡུར་བ་ས་ནུ་ཧི། ན་ཀྵ་ཏྲ་ཎི་ཏྲི་ཤོ་རཱ་ཏི། ར་ཧཤྴ་ད་ཏྭཱ་བི་རཀྵ་ཏུ། དེ་ནས་བྱིས་པ་དེ་ནད་མེད་ ཅིང་བདེ་བར་འགྱུར་བ་དང་།ལྟེ་བའི་རྩ་བ་སོར་གཅིག་ལ་ཐེ་གུས་བཅིངས་ཏེ། དེ་ནས་སོར་བཞི་ལུས་པ་དང་བཅད་ལ། ཐེ་གུ་གོང་དུ་སྐོ་བ་ལ་བསྟོད་དེ་བཞག་ལ་སྐམ་མོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ལྟེ་བ་ལ་རུ་རྟ་ཏིལ་མར་དང་ལྡན་པས་བསྐུའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཤིང་འོ་མ་ཅན་རྣམས་སམ། ཡང་ན་སྨན་ དྲི་ཞིམ་པོ་རྣམས་ཆུ་དང་བསྐོལ་བ།དྲོ་འཇམ་ཙམ་གྱི་ནང་དུ་གསེར་དང་དངུལ་བསྲེགས་ཏེ་ནང་དུ་སྨྱུགས་ལ་དེས་ལྟེ་བ་བཀྲུའོ། །དེ་ལ་ལག་པ་གཡས་པའི་མཛུབ་མོས་བྱིས་པའི་མཚོག་མའི་སྟེང་དུ་རས་བལ་སྣུམ་ཅན་གྱིས་ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་ཅུང་ཞིག་མནན་ཏེ་བཞག་སྟེ། མགོ་བོར་དས་དཀྲིས་ ཏེ་གཞག་གོ།།དེ་ནས་བློ་དང་ཚེ་དང་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར། བི་ཤ་ལ་དང་། བྲཧྨི་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཤང་ཀ་པུཥྤ་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ། ཐུན་ཚད་ཧ་རེ་ཎུ་ཀའི་ཚད་ཙམ་བྱའོ། །ཡང་ན་གསེར་དང་། ཤུ་དག་དང་། མུ་མེན་དང་། ཨ་ རུ་ར་དང་།འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་གསེར་དང་སྐྱུ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་། །མངལ་གྱི་མི་གཙང་བའི་དྲི་མ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤུ་དག་དང་རྒྱམ་ཚ་མར་དང་སྦྱར་བས་སློན་བྱའོ། །བྱིས་པ་བཙས་པའི་ལས་དང་ཆོ་ག་ལྷག་ མ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་དགུའི་བདག་གིས་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བྱས་ན་སྙིང་ལ་གནས་པའི་རྩ་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་ཞག་གསུམ་པ་འམ་བཞི་པ་ནས་བུད་མེད་ཀྱི་འོ་མ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

两两司朗为一勺，两勺为一匙，两匙为一捧。阿达卡是中升的异名，阿达卡玛、跋杂、卡那这些都是中升的异名。卓那是大升的异名，贡巴、嘎达、玛那这些都是大升的异名。
一百司朗称为图拉，其两倍称为一担。
冈底斯山和毗陀耶山被各种附属山环绕，是各种药材的基地。其中冈底斯山位于北方，在那里生长着具有清凉性能的各种药材。毗陀耶山位于南方，在那里生长着具有温热性能的各种药材。
以上为仪轨成就处所中讲述药物仪轨品第六品圆满。
医王狮子藏之子大医帕克所造《医论八支精要》中第五处圆满。
从医论八支精要中将宣说四十胜法仪轨品，首先讲解婴儿护理仪轨品。
首先，婴儿刚出生时，应用含有酥油和岩盐的水清洗身体。然后对于因从胎中出生的痛苦而烦恼者，用巴拉和油清洗。之后在婴儿耳边敲击两石发出声响。然后从婴儿左侧诵此咒语：
'昂嘎德昂嘎德三巴瓦西，赫日达雅德阿比德匝雅索，阿德玛贝苏扎那玛西，萨匝瓦夏日达那夏当，夏塔普夏塔瓦日首萨，迪日甘玉日巴萨努嘻，纳克夏扎尼扎首拉提，拉哈夏达特瓦比拉克夏图'
然后婴儿将无病安乐。在脐根部一指处用绳系紧，然后留下四指长后切断，将绳子向上卷起放置使其干燥。
之后在脐部涂抹含有如达油的油膏。之后用含乳树类或芳香药材煮水，温和后放入烧过的金银，用此水清洗脐部。
然后用右手食指在婴儿锁骨上方用油性棉花轻按两三次后放置，用布包裹头部。
然后为了增长智慧、寿命和体力，将毗沙拉、婆罗米、白芷、商迦普斯巴等研磨成粉，与酥油和蜂蜜调制成膏，剂量以哈热努卡的量为准。或者将金、白芷、木棉、诃子等细磨成粉与酥油和蜂蜜调和，或者用金和枣粉与蜂蜜调和服用。
为了清净胎中的不净污垢，应用白芷和岩盐与酥油调和涂抹。
婴儿出生的其余事项和仪轨按照生主所说那样做，则心脏中的脉将增长广大。
然后在第三日或第四日，妇女的乳汁将开始流出。

།འོ་མ་མི་འབྱུང་བའི་ཞག་དང་པོ་ལ་ནི་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྨན་ཨ་ནན་ཏ་བསྲེས་ཏེ་སྦྱར་བ་ལ་ སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ་བྱིས་པ་ལ་དུས་གསུམ་དུ་སྦྱིན་ནོ།།ཞག་གཉིས་པ་ལ་ནི་སྨན་ལག་ཤྨ་ན་དང་མར་སྦྱར་བ་སྦྱིན་ནོ། །ཞག་གསུམ་པ་ལ་ནི་ཞུན་མར་ཉི་ཚེ་བླུད་དོ། །ནམ་གྱི་མཚན་སྟོད་ལ་ནི་ཞུན་མར་རམ་མའི་ནུ་ཞོ་ལག་མཐིལ་གང་ཙམ་སྦྱིན་ནོ། །འོ་མ་འམ་མར་སར་ནི་དུས་གཉིས་ སུ་བླུད་དོ།།ནུ་ཞོ་ནི་མ་ཉིད་ཀྱིས་བླུད་ན་ཉམས་སྟོབས་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོ་མ་མང་བ་དང་བུ་ལ་མཉེས་གཤིན་ཅིང་བརྩེ་བའི་ནུ་མ་བསྣུན་པའི་མ་མ་གཉིས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡན་ལག་ལྷག་ཆད་མེད་ཅིང་སྨད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་རིགས་མཉམ་པ་དང་། ནད་མེད་ཅིང་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་། དར་ལ་བབ་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་བུ་ཚ་སྔར་སྐྱེས་པ་ཤི་མ་མྱོང་བ་དང་། ལྟོ་འདུན་ཆུང་བ་རྣམས་ལས་བྱ་སྟེ། མ་མ་དེ་གཉིས་ཀྱང་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ཕན་པ་བསྟེན་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ནུ་ཞོ་ཉམས་པའི་རྒྱུ་ནི་བཀྲེས་པ་དང་ཁྲོ བ་དང་སྨྱུང་བར་འདུག་པ་དང་།ལུས་ཀྱི་རྩོལ་བ་དྲགས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ནུ་ཞོ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བུ་རམ་ཆང་མ་གཏོགས་པའི་ཆང་དང་སྲོག་ཆགས་གཤེར་ས་ན་འདུག་པའི་ཤ་ཁུ་དང་གང་ཡང་འོ་མ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་སྨན་བསྟེན་པར་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་ནི་འོ་མ་བྲི་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ ཡིན་ནོ།།ཁ་ཟས་མི་མཐུན་པ་རྣམས་བསྟེན་པ་དང་། བཀྲེས་པར་འདུག་པ་དང་། སེམས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དང་། སྦྲུམ་པའི་དུས་སུ་ལུས་ཟུངས་རྣམས་ཉམས་པར་གྱུར་ཏེ། དེས་ནུ་ཞོ་མ་རུངས་པར་བྱས་ཏེ་བྱིས་པའི་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །བུད་མེད་ནུ་ཞོ་སྐམས་ཤིང་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི་ རའམ་བའི་འོ་མ་ཡང་ཡོན་ཏན་དེ་དང་འདྲ་བས་བླུད་པར་བྱའོ།།ཡང་ན་བྲི་ཧ་ཏི་ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་གོང་མའི་འོ་མ་དང་བསྒྲུབས་པ་འམ། ཡང་ན་ཐི་ར་རྣམ་གཉིས་ལི་ཁ་ར་དང་ལྡན་པ་བླུད་པར་བྱའོ། །ཁྱད་པར་དུ་ཞག་དྲུག་གི་བར་དུ་བསྲུང་བ་དང་གཏོར་མ་ཡང་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ དེའི་ཉེ་དུ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གཉིད་མི་ལོག་པར་དགའ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ།།དེ་ནས་ཞག་བཅུ་ཚང་བ་དང་། རང་རང་གི་རིགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོ་ག་བྱས་ཏེ། བཙས་པའི་མལ་ལས་བླང་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ལྷ་ལ་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་བྱིས་པའི་མིང་ གདགས་སོ།།ལུས་མདོག་མཛེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྡོང་རོས་དང་། བ་བླ་དང་། གི་ཝང་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཙནྡན་རྣམས་ཀྱི་བྱུག་པས་ལུས་བསྐུའོ། །མིང་བཏགས་པ་ཡང་རྒྱུ་སྐར་དང་། རང་ལྷ་དང་། ཉེ་དུ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་ཆ་དྲས་ཏེའམ། ཡང་ན་ཡི་གེ་མཉམ་ པ་ལས་མིང་གདགས་སོ།།དེ་ནས་གཟུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚེ་བརྟག་པར་བྱའོ། །བྱིས་པ་གསོ་ཤེས་པའི་སྨན་པས་ཤར་རམ། བྱང་དུ་མགོ་བསྟན་པར་བྱའོ། །གོས་བཀྲུས་པ་གཙང་ལ་གཉེར་མ་མེད་ཅིང་འཇམ་པས་བསྐོན་ཏེ་རྩཝའི་མལ་སྟན་ལ་བཞག་སྟེ། གོས་ དང་སྟན་རྣམས་ལ་གདོན་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱི་བདུག་པས་བདུགས་ཏེ།དེ་ཡང་བྱ་རོག་གི་དུག་དང་། དུར་བྱིད་སྦྱར་བས་བདུགས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །ཤང་ཤང་ཏེའུ་དང་། བསེ་རྭ་གཅིག་ལ་སོགས་པའི་རྭ་ན་ཡོད་པའི་ནོར་བུས་བྱིས་པ་བསྲུང་བའི་ཆེད་དུ་རྟག་ཏུ་གདགས་སོ། །སྨན་བྲཧྨི་ དང་།ིན་ཏྲི་ཞེས་བྱ་བ་ཤ་ལ་དང་། ཛི་བ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་དེ་རྣམས་གང་ལ་དགའ་བའི་སྨན་གྱིས་ལག་པ་གཉིས་དང་མགུལ་པ་དང་། སྤྱི་བོ་རྣམས་སུ་གདགས་སོ།

在无乳的第一天，应将黄油、蜂蜜和阿难陀药混合，加持咒语后每日三次给婴儿服用。第二天，应给予拉克什玛那药与黄油的混合物。第三天，仅给予熔化的黄油。在夜晚前半段，应给予一掌心量的熔化黄油或母乳。
牛奶或黄油应在一天内给予两次。若由母亲本人哺乳，将增长体力。应选择两位乳汁丰富且对孩子温和慈爱的乳母，她们应具备：肢体完整无缺且品行端正，持守梵行且种姓相当，无病且性情稳定，年富力强，其前所生子女未曾夭折，且饮食适量。这两位乳母也应食用有益的饮食。
乳汁减少的原因是饥饿、愤怒、禁食和过度劳累。为增加乳汁，应服用除甘蔗酒外的酒类、水生动物的肉汤，以及任何能增加乳汁的药物。忧愁等情绪是导致乳汁减少的原因。
食用不适宜的食物、忍饥挨饿、心绪不宁，以及孕期身体虚弱，都会损害体内精华，使乳汁变质而引发婴儿疾病。若妇女乳汁干涸匮乏，可用山羊或牛的乳汁替代，因其功效相似。
或者可用包括布里哈蒂在内的五种小根药与牛奶一起煎煮，或者给予两种提拉与利卡拉的混合物。特别是在前六天要特别护理并做供养，同样，亲属们也应保持清醒，生起欢喜和极大的喜悦。
满十天后，应按照各自种姓的仪轨，将婴儿从产褥中抱起。然后向神明献供等后为婴儿取名。为使肤色美丽，应用龙脑香、婆罗、牛黄、沉香、檀香等香料涂抹身体。
取名时可从星宿、本尊、亲属中任选其一作为参考，或用相同数量的字母来取名。之后根据相貌特征来占卜寿命。懂得婴儿护理的医生应让婴儿头朝东方或北方。
应给婴儿穿上洗净、干净、无褶皱且柔软的衣服，将其置于草垫上，用驱魔药物熏香衣物和垫子。其中，最推荐用乌鸦毒和毒根的混合物熏香。应常以独角仙、犀牛角等角类宝石为婴儿佩戴护身。
应在双手、颈部和头顶处系上婆罗米、因陀罗等药物，以及沙拉、吉瓦卡等喜爱的药物。

།ཁྱད་པར་དུ་ཤུ་དག་དུས་སུ་རྟག་ཏུ་དྲུང་དུ་བརྟེན་ན་ཚེ་རིང་བ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། བདེ་ ལེགས་སུ་བྱེད་ཅིང་གདོན་རྣམས་ལས་སྲུང་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ནས་བྱིས་པ་ནད་མེད་ཅིང་ཟླ་བ་དྲུག་གམ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་ལོན་པ་དང་དགུན་གྱི་དུས་སུ་ཉིན་ཞག་དགེ་བ་ལ་མ་མའི་སར་བཞག་ནས་དབུགས་དབྱུང་ཞིང་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་ཅིང་། རྣ་བ་གཉིས་དབུག་པར་བྱ་སྟེ། སྨན་པས་ཁྱེའུའི་རྣ་བ་གཡས་ པ་ཐོག་མར་ཕུག་ལ།བུ་མོའི་ནི་གཡོན་པ་དང་པོར་དབུག་གོ། །དེ་ཡང་སྨན་པའི་ལག་པ་གཡས་པས་ཁབ་བླངས་ཏེ། ལག་པ་གཡོན་པས་རྣ་ཤལ་བཟུང་ལ་དེའི་དབུས་སུ་མཁུར་ཚོས་དང་ཅུང་ཞིག་ཉེ་བར་ཉི་མའི་ངོས་སུ་བསྟན་ན། ཤ་མ་བཞིན་དུ་ཤིན་དུ་སྲབ་པར་སྣང་བ་དེ་ན་ལྷའི་བུག་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ།དེར་ལེ་བརྒན་རྩིའི་ཐིག་ལེའི་མཚན་མ་བཏབ་སྟེ། ལག་པ་གཅིག་གིས་དལ་གྱིས་ལན་ཅིག་དབུག་སྟེ་གོང་འོག་དང་ངོས་གཉིས་སུ་མི་ཡོ་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཡོ་བ་ལྟ་ན་ནི་དེ་དག་ཏུ་ཀ་ལི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མར་དྷ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རག་ཀ་ཏ་ཞེས་བྱ་ བའི་རྩ་རྣམས་ཡོད་དོ།།དེ་དག་ཏུ་ཕོག་ན་མདོག་དམར་བ་དང་། ན་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། དྲག་ཏུ་ན་བ་དང་། གཉའ་བ་རེངས་པ་དང་། པ་ཏ་ན་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ནད་དེ་དག་ཏུ་གྱུར་ན་ནི་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་ བྱས་ནས་མྱུར་དུ་གསོ་བར་བྱའོ།།གནས་མ་ནོར་བར་ཕུག་ན་ནི་ཁྲག་མི་འབྱུང་ལ་ནད་མེད་ཅིང་དམར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ཡང་མེད་དོ། །དབུག་པའི་ཁབ་དེ་ཡང་སྐུད་པས་བཏགས་ལ་མར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ་ཕུག་ལ་སྐུད་པ་དྲང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་ཡང་ཏིལ་མར་ཚོས་པའི་རྒྱུན་གྱིས་བུ་གར་བླུགས་ སོ།།དེ་ལྟར་རྣ་ཤལ་ཕུག་ཟིན་པའི་འོག་ཏུ་ཕན་པའི་ཟས་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ནས་རས་བལ་གྱི་འདའ་བས་རྣ་བ་གཡོན་གྱི་བུ་གར་གླན་ལ་ཞག་གསུམ་གྱི་བར་དུ་གཞག་གོ། །རྨ་འཚོ་བ་དང་རིམ་གྱིས་དལ་བུས་བུ་ག་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་བྱིས་པ་དེའི་སོ་སྐྱེད་པ་དང་། རིམ་གྱིས་ ནུ་ཞོ་དེ་ལས་བཟློག་པར་བྱའོ།།འོ་མ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པ་བཞིན་སྦྱར་རོ། །ཁ་ཟས་ཀྱང་ཡང་ཞིང་ཉམས་བརྟ་བ་རྣམས་སྦྱིན་ནོ། །བྱིས་པ་ནུ་ཞོ་མི་འཐུང་བ་ལ་ནི་ཤིང་པི་ཡ་ལའི་རྐང་དང་། མ་དུ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། འབྲས་ཡོས་དང་། ཁ་ར་དཀར་བོ་དང་། འདི་རྣམས་ལ་ནན་ཏུར་ བྱས་ཏེ་བྱིས་པ་ལ་བྱིན་ན་ཚིམ་ཞིང་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་དོ།།བིལ་བ་གཞོན་ནུ་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། འབྲས་ཡོས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱོ་མ་བླུད་ན་མེ་དྲོད་སྐྱེད་དོ། །ད་ཏའི་མེ་ཏོག་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་། འབྲས་ཡོས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། སྐྱོ་མ་བླུད་ན་གླད་ཚ་སྐ་ སླ་རན་པར་འབྱུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་བྱིས་པ་དེ་ནད་བྱུང་ན་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་སྨན་འཇམ་པོ་སྦྱིན་ནོ། །ནད་གཞན་གྱི་བླ་བརྣན་གྱིས་འདྲེས་པ་ལས་ཡང་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་ཞི་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་བྱིས་པའི་བློ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ན་ཡང་། སྡངས་པར་འགྱུར་བའི་བག་མི་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་སྡངས་པར་ གྱུར་ན་ནི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ།།བྱིས་པ་དེ་གོས་ཀྱི་རླུང་ཡབ་ཀྱིས་གཡབ་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བགོམ་ཞིང་རེག་པ་ལས་ཀྱང་བསྲུང་བར་བྱའོ། །བྲ་ཧྨི་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། རུ་རྟ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འདི་རྣམས་དང་ ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བའི་སྨན་མར་བླུད་ན།སྐད་གསལ་བ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། དྲན་པ་མྱུར་བར་བྱེད་དོ།

特别是如果经常随身携带白芷，能使人长寿，心智稳定，记忆力好，带来吉祥，并能防护邪魔。
然后，当婴儿健康，满六个月或七个月或八个月时，在冬季吉日，将婴儿放在母亲身边，让其放松并感到愉悦，然后为其穿耳。
医生应先为男孩穿右耳，为女孩先穿左耳。
医生右手持针，左手握住耳垂，在靠近面颊处朝向阳光，会看到像薄膜一样非常薄的部位，那里有所谓的'天孔'。
在那里用红花做标记，用一只手轻轻地穿刺一次，不要使其上下左右偏移。
如果偏移了，那里有称为卡利卡、玛尔达尼、拉克塔的脉管。
如果刺中这些脉管，会出现发红、疼痛、发热、肿胀、剧烈发热、剧痛、颈部僵硬，以及会引起名为帕塔纳卡的风病。
如果出现这些病症，应当了解其具体情况后迅速治疗。
如果穿刺位置正确，则不会出血，无病痛，也没有发红等缺陷。
穿刺用的针要用线系住，涂上酥油后穿刺，然后拉直线，之后要在孔中滴入温热的芝麻油。
这样穿耳完成后，要给予有益的食物。
然后用棉花塞住左耳孔，放置三天。
待伤口愈合后，要逐渐轻轻地扩大耳孔。
之后，当婴儿长牙时，要逐渐断奶。
牛奶应按上述方法调配。
食物也要给予清淡易消化的。
对于不吃奶的婴儿，将毕亚拉树茎、马度卡花、蜂蜜、炒米、白糖这些磨碎后给婴儿服用，能使其满足并增强体力。
木苹果嫩果、糖果、豆蔻、炒米粉等熬成汤饮用能增进消化之火。
达塔花、糖果、炒米粉熬汤饮用能使大便软硬适中。
如果婴儿生病，要给予不会产生副作用的温和药物。
如果与其他疾病的并发症混合，要用泻药来平息。
即使婴儿的心智发生变化时，也不要做令其害怕的事情，如果使其害怕会导致被鬼神附身。
还要保护婴儿不被衣物的风扇扇到，也不要让他人跨越和触碰。
用婆罗米、芥子、白芷、蒿本、茜草、岩盐、荜茇这些按方法熬制的药油服用，能使声音清亮，心智稳定，记忆力敏捷。

།དེ་བཞིན་དུ་ཚེ་རིང་བ་དང་། སྡིག་པ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། གདོན་འཇོམས་པ་དང་། འབྱུང་པོ་དང་། སྨྱོ་བྱེད་རྣམས་ལས་ཟློག་བར་བྱེད་དོ། །ཤུ་དག་དང་། སོ་མ་ར་ཛ་ དང་།མན་དུ་ཀ་པ་ར་ནི་དང་། ཤང་ཀ་པུཥྤ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། བྲཧྨི་སོ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནཱ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། བྲཧྨི་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། འོ་མ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་། ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ནི་ཡན་ ལག་བརྒྱད་པའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལས་རན་པར་བླུད་ན་སྐལ་བ་ལྡན་པ་དང་། ཚེ་རིང་བ་དང་། ཚིག་གསལ་བ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། དྲན་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །རའི་འོ་མ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བ་ཏ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། དེ་རྣམས་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པ་ནི་དབྱངས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་མར་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་སྐད་གསལ་བ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། དྲན་པ་མྱུར་བ་དང་། མེ་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཤུ་དག་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། ཨ་རུ་ར དང་།ཤིང་གི་ནི་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཨ་པ་མརྒ་དང་། འདི་རྣམས་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །གསེར་དང་། གི་རི་ཀརྞི་ཀ་དང་། ཤུ་དག་དང་། རུ་རྟ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་འམ། ཀྵ་རི་ཀི་དང་། གསེར་ལྷན་ཅིག་ སྦྱར་བ་འམ།གསེར་དང་མད་ཚ་ཨཀྵ་ཞེས་བྱ་བ་གན་ད་དུར་བ་དང་། ཤང་ཀ་པུཥྤ་དང་། དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་གི་རི་ཀརྞི་ཀ་དཀར་པོ་དང་། གསེར་དང་། ཤུ་དག་དང་། དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་འམ། སྦྱོར་བ་བཞི་པོ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་སྦྲང་རྩི་དང་། མར་ དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་བྱིས་པ་དེ་ལོ་གཅིག་གི་བར་དུ་བལྡག་ཏུ་བཅུག་ན་ལུས་ཀྱི་ཉམས་སྟོབས་དང་།མདོག་དང་། བློ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཤུ་དག་དང་། ཤིང་མངར་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། དོང་གྲ་དང་། ཏི་མུ་ས་དང་། རུ་རྟ་དང་། པི་པི་ ལིང་དང་།ཟི་ཟ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྡེ་གུ་བྱིན་ན་ཡང་ཚིག་གསལ་བར་བྱེད་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །བྱིས་པ་གསོ་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་དང་པོ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་བྱིས་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བྱིས་པ་གསོ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ བཤད་དེ།འོ་མ་དང་། ཟས་དང་། དེ་གཉིས་ཀའོ། །དེ་གཉིས་ལ་སྐྱོན་མེད་ན་ནི་ཐ་མལ་པར་གནས་ཤིང་ནད་མེད་པ་ཡིན་ལ་དེ་གཉིས་སྐྱོན་དང་བཅས་ན་ནི་ནད་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་སྐྱོན་མེད་པ་ནི་ཆུའི་ནང་དུ་བཅུག་ན་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་སྐྱོན་མེད་ཅིང་དག་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་མའི་ནུ་ཞོ་རླུང་གིས་མ་རུངས་ན་ནི་འོ་མ་ཆུའི་ནང་དུ་བླུགས་ན་སྟེང་དུ་འབྱུང་ཞིང་རོ་བསྐ་བ་དང་། ལྦུ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། རྩུབ་པ་དང་བྱིས་པའི་བཤང་གཅི་སྲ་ཞིང་འགག་པར་བྱེད་དོ། །མཁྲིས་པས་མ་རུངས་པའི་རྟགས་ནི་འོ་མ་བསྲེགས་ན་དྲོ་ཞིང་རོ་སྐྱུར་བའམ། ཚ བ་དང་ཆུར་བླུགས་ན་སེར་པོ་ཤར་ཤར་པོ་སྣང་བ་དང་བྱིས་པས་འཐུངས་ན་ལུས་ཚ་བསྐྱེད་དོ།།བད་ཀན་གྱིས་མ་རུངས་པའི་རྟགས་ནི། འོ་མའི་རོ་ལན་ཚྭ་བྲོ་ཞིང་བསྐ་བ་དང་། ཆུར་བླུགས་ན་འོག་ན་འབྱིང་བ་དང་། སྤྱིན་བག་ནལ་ནལ་པོར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཉིས་འདྲེས་པ་ནི་ལྡན་པ་ ཞེས་བྱའོ།།གསུམ་འདྲེས་པ་ནི་འདུས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འོ་མའི་རང་གི་ཉེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བའི་འོ་མ་བླུད་ན་བྱིས་པ་ལ་ཡང་ནད་དེ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།

同样地，能使长寿、消除罪业、降伏魔鬼、制止鬼魅和使人发狂的鬼。白芷和苏摩罗阇和曼度迦巴热尼和商迦布巴和小树和婆罗米苏摩这些，以及诺和列特和婆罗米，这些各一两捣碎，黄油三十二两，牛奶是黄油的四倍，按方法煮沸，剩余的黄油称为八支黄油。适量服用此黄油，能使人有福报、长寿、言语清晰、心智稳定、记忆力清晰。
马奶和诃子和三辛香和跋达和白芷和希克如和岩盐，这些与黄油一起煮沸，剩余的黄油称为妙音黄油。适量饮用此黄油，能使声音清晰、心智稳定、记忆力敏捷、生发体温。
白芷和列特和小树和诃子和辛格尼和必栗迦和荜茇和阿巴玛嘎，这些与黄油一起煮沸饮用，其功效与上述相同。
黄金和吉利迦尼迦和白芷和茜草一起调配，或者克沙利基与黄金一起调配，或者黄金和马札阿克沙即甘达杜尔瓦和商迦布巴这些一起调配，或者白色吉利迦尼迦和黄金和白芷这些一起调配，将这四种配方中任何一种与蜂蜜和黄油调配成膏，让儿童舔食一年，能增强体力、肤色和智慧。
白芷和甘草和岩盐和诃子和冬瓜和提木萨和茜草和荜茇和籽籽，用这些制成的膏剂服用，也是使言语清晰的最佳方法。
儿童护理仪轨第一章完。
现在讲解治疗儿童疾病的章节。其中儿童护理分为三种：乳汁、食物和两者兼具。如果这两者无缺陷，则处于正常状态无病，如果这两者有缺陷，则会生病。
无缺陷的乳汁放入水中会与水融为一体，这就是无缺陷的纯净乳汁。
其中，母乳被风损坏时，乳汁倒入水中会浮在上面，味道涩，有泡沫，粗糙，会使婴儿大小便坚硬阻塞。
被胆损坏的征兆是：乳汁加热时发热，味道酸或辣，倒入水中呈现黄色光泽，婴儿饮用后会生热。
被痰损坏的征兆是：乳汁味道咸涩，倒入水中会沉底，呈现云状絮状。
两种病混合称为'相合'。三种混合称为'聚合'。根据乳汁本身的过失，喂食牛奶也会在儿童身上产生这些疾病。

།དེ་ལ་བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་ན་བའི་མཚན་མ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་དྲག་ཏུ་ངུ་བ་དང་། ཡང་ན་བྱིས་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལག་པས་ལུས་ལ་ལྷག་པར་ཉུག་པ་འམ། ཡང་ན་གང་དུ་རེག་པར་མི་བཟོད་པ་དེར་ན་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མགོ་བོ་ན་ན་ནི་མིག་འཛུམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྙིང་མི་བདེ་ན་ནི་ལྕེ་དང་མཆུ་སོས་གནོན་ཞིང་དབུགས་མི་བདེ་ལ་ཁུ་ཚུར་འཆང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁོང་པ་མི་བདེ་ན་བཤང་གཅི་འགག།།སྟོད་དུ་སྐྱུག་།ནུ་ཞོ་མི་འདོད། རྒྱུ་མ་ཁྲུ་ལུ་ལུ ཟེར།ལྟོ་སྦོ། རོ་སྟོད་སྒུ། གསུས་པ་མཐོ་བར་འདུག་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཆུ་སོ་དང་ཕོ་མཚན་དུ་མི་བདེ་ན་ནི་བཤང་གཅི་འགག། སྡངས་ཤིང་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མི་བདེ་ན་ནུ་ཞོ་བསྣུན་པའི་མ་མ་ལ་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གོས་པ་བྱ་སྟེ། རླུང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནུ་ཞོ་མ་ རུངས་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི་རྩ་བ་བཅུ་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཞག་གསུམ་བླུད་དོ།།ཡང་ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཤུ་དག་དང་། པ་ཐ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཀོ་ཉོན་ཙེ་དང་། བྲིཤྩི་ཀ་ལ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ དོ།།དེ་ནས་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་མར་བླུད་དེ། །བཏུང་བར་ནི་ཆང་གི་དངས་མ་བླུད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྣུམ་དང་ལྡན་པའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་། །དེ་ནས་སྨན་མས་གཏོང་བའི་ལས་བྱ་སྟེ། དུགས་ལ་སོགས་པ་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་ཡང་གཏང་ངོ་། །ར་སྣ་དང་། ཏི་མུ་ས་དང་། ཀོ་ཉོན་ཙེ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་དེ་རྣམས་ཕྱེ་མར་བྱས་ཏེ་མར་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་པའམ། ཡང་ན་སྨན་དེ་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །མཁྲིས་པས་ནུ་ཞོ་མ་རུངས་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པ་དང་། ཙནྡན་དང་། ཐལ་ཏྲེས དང་།དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མ་མ་དང་བྱིས་པ་གཉི་ག་ལ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། འབྲས་གང་དང་། ཏིག་ཏ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། པ་ཏོ་ལ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། ཤུག་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། སྡེ་ཚན་གྱི་སྦྱོར་བ་དེ་ དག་གང་ཡང་རུང་བ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་སྨན་མར་བླུད་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་མཁྲིས་པ་ལ་ཕན་པའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་།།སྨན་བསིལ་བས་བསྐུ་བ་དང་བྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྦྱར་རོ། །བད་ཀན་གྱིས་ནུ་ཞོ་མ་རུངས་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཤིང་མངར་དང་ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་ལྡན་པའི་མར་གྱིས་བྱིས་པ་ ལ་བླུད་དོ།།དེའི་འོག་ཏུ་རྒྱམ་ཚ་དང་ཤིང་མངར་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་སློན་བྱའོ། །ཡང་ན་པོ་སོན་ཆའི་མེ་ཏོག་གི་ལྡེ་གུས་མའི་ནུ་མ་དང་། བྱིས་པའི་སོ་དང་། མཆུ་ལ་བསྐུས་ན་བྱིས་པ་བདེ་བར་སྐྱུག་པར་འགྱུར་རོ། །མ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་དྲག་པོས་སློན་དུ་གཞུག་ གོ།།ལྡན་པའི་ནད་ལ་ནི་གླ་སྒང་ལ་སོགས་པ་བསྐོལ་བ་བླུད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒྱ་སྤོས་དང་། སྲི་ཐཱི་ཀ་དང་། སྒྲོན་ཤིང་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བ་ཡང་བླུད་དོ། །ཡང་ན་བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཚ་བ་ལྔ་དང་དེ་རྣམས་བསྐོལ་བ་བླུད་དོ།

关于婴儿生病的征兆是反复大声哭泣，或者婴儿用自己的手频繁触摸身体，或者是哪里碰触都无法忍受，那里就是病痛所在。
如果头痛，就会眯着眼睛。
如果心脏不适，就会用牙齿咬着舌头和嘴唇，呼吸不畅并握紧拳头。
如果腹部不适，大小便会阻塞，上吐下泻，不想吃奶，肠子咕噜咕噜响，腹部胀大，上身弯曲，腹部隆起等症状。
如果小便处和生殖器不适，则大小便阻塞，身体僵硬并四处张望。
如此不适时，应根据病因对哺乳的奶妈进行相应治疗。对于因风导致的乳汁不适，应给予十根药煎煮的汤液连续三天。
另外，将吉达迦、白芷、巴塔、普切谢尔、茜草、拉拉普、丁香、枯茗子、毗黎支迦拉、胡椒、荜茇等煎煮成汤液服用。
之后服用治疗风病的药油，饮用酒的清液。随后使用含油的泻药。然后进行药物灌肠治疗，也要使用熏蒸等治风的药物。
将茜草、地母草、枯茗子、丁香等研成粉末，与酥油调制成膏剂服用，或者将这些药物按规定煎煮后加入白糖服用。
对于胆病导致的乳汁不适，应给母亲和婴儿同时服用野甘草、小茴香、波托拉、楝树、檀香、蒿草等煎煮的汤液。
或者将三果、稻谷、龙胆、普切谢尔、蒿草等类、波托拉等类、柏树类等任何一类药物与酥油一起煎煮成药油服用，之后使用对胆病有效的泻药。
还要配合使用凉性药物进行涂抹等治疗。
对于痰导致的乳汁不适，应给婴儿服用含甘草和岩盐的酥油。
之后用岩盐、甘草、胡椒与蜂蜜调制的膏剂涂抹。
或者用波索查花制成的膏剂涂抹母亲的乳房和婴儿的牙齿、嘴唇，婴儿就会舒适地吐出。
对母亲则要用强力催吐药进行治疗。
对于混合性疾病，应服用伽蓝菜等煎煮液。同样，也可服用安息香、悉哩底迦、灯树、芥菜等煎煮液。
或者服用白附子、伽蓝菜、白芷和五辛等煎煮液。

། ནུ་མའི་ཞོ་ལ་ནད་གཞི་གསུམ་གྱི་མཚན་མ་ནི་མ་ཞུ་བ་བེའུ་སྣབས་འབྱུང་ཞིང་དྲི་ང་ལ་ཆུ་དང་འདྲ་བར་སླན་ཏེར་འབྱུང་བ་དང་། ཕྱི་ས་སྲི་བ་དང་། མར་ཡང་དང་ཡང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བ་དང་། ལྦུ་བ་དང་བཅས་ཤིང་ནད་མདོག་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་སྟེ། གཅིན་མདོག་ཀྱང་སེར བ་དང་།བསྐ་བར་འབྱུང་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། སྒྲེགས་པ་སྐྱུར་པོར་འབྱུང་བ་དང་། བྱ་རྨྱང་བྱེད་པ་དང་། ཡན་ལག་ཆག་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། ཡན་ལག་བསྐྱོད་ཅིང་འདེགས་པ་ དང་།འཁུན་པ་དང་། ལུས་འདར་བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། སྣ་དང་། མིག་དང་། གདོང་ཚོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བའི་ནད་མང་དུ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་མིང་ནི་ནད་ཤིན་དུ་མི་བཟད་པ་ཀྵི་ར་ས་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ ནད་པ་ལ་ནི་མ་བུ་གཉིས་ཀ་ལ་སྐྱུག་སྨན་བྱ་སྟེ།ཐུག་པ་རྐྱང་རྐྱང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ཡང་སྦྱར་ཏེ། ཤུ་དག་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ཡང་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་འམ་ཡང་ན་བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། པ་ཐ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། གླ་སྒང་དང་དེ་ རྣམས་བསྐོལ་བའམ།ཡང་ན་པ་ཐ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཏེ་ཛོ་པ་ཏི་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། གླ་སྒང་དང་། མུར་བ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་ཡང་ནུ་ཞོའི་སྐྱོན་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དུས་ལ་མཁས་ པའི་སྨན་པས་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བུའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བྱའོ།།བྱིས་པ་དེ་ཐོག་མ་སོ་སྐྱེས་པའི་དུས་སུ་ནད་ཐམས་ཅད་སློང་བར་བྱེད་དོ། །ཁྱད་པར་དུ་རིམས་དང་། ཁོང་འཁྲུ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། མགོ་ན་བ་དང་། མིག་རྣག་འཛག་པ་ དང་།མིག་མཆུའི་ཤ་སྐྱེས་པ་དང་། མེ་དབལ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་བྱི་ལ་སྒལ་ཚིགས་བྱེ་བའི་དུས་དང་། རྨ་བྱ་ཅོད་པན་སྐྱེས་པའི་དུས་དང་། བྱིས་པ་སོ་སྐྱེས་པའི་དུས་དེ་ནི་ནད་མ་རུངས་པ་ཐམས་ཅད་སློང་བར་བྱེད་དོ། །སྐྱོན་གྱི་རང་བཞིན་ལས་ནད་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་། ནད་ཇི་ལྟར་ཤས་ ཆེ་ཞིང་སྟོབས་ཆེ་བ་དང་།དུས་དང་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བརྟགས་ནས་སྨན་པས་སྨན་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ནད་གཞི་འཁྲུགས་ཏེ་རིམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་གྱུར་པ་ནི། སྨན་ཡང་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་གསོ་བར་བྱ་སྟེ། སྨན་གྱི་ཐུན་ཚད་ཆུང་ཚད་དུ་གཏང་ངོ་། །ལུས་ཆུང་བ་དང་། སྡུག་མ་མྱོང་ བ་དང་།ཟས་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྟག་ཏུ་འོ་མ་དང་མར་ལས་གོམས་པར་བྱས་པའི་བྱིས་པའི་ལུས་ནི་སྣུམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་འཕྲལ་སྨན་འཇམ་པོའི་སློན་སྨན་བཏང་སྟེ། དེ་ཡང་ནུ་ཞོ་ངོམས་པར་འཐུང་དུ་བཅུག་ན་སྐྱུག་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་མ་དང་ཁ་ཟས་གཉིས་ཀྱིས་འཚོ་བའི་བྱིས་ པ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་ཐུག་པ་སླ་བ་དང་བསྲེས་པ་བླུད་པ་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་གོ།།ཟས་ཉི་ཚེས་འཚོ་བའི་བྱིས་པ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་མར་དང་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མས་གཏོང་བའི་སྨན་ཟོས་པ་ཡིན་ན་ནི་མས་གཏོང་བའི་བཀྲུ་སྨན་བྱའོ། །སྣ་སྨན་རྔུབ་པའི་སྨན་དང་། སྣའི་བཀྲུ་སྨན་ཡང་བྱའོ། །བཀྲུ་ སྨན་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་དག་མ་མ་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ།

关于乳汁的三种病症特征：未消化时流出如小牛鼻涕般的分泌物，且有异味，如水般稀薄；大便干结；反复不断地流出，伴有泡沫且病色多样；小便呈黄色；
味道苦涩；发烧；食欲不振；口渴严重；想呕吐；打嗝时有酸味；打哈欠；四肢感觉像断了一样；肢体活动和抬举时；呻吟；身体颤抖；头晕；
鼻子、眼睛、面颊等处会生病；还会出现许多类似的病症；这种病的名称叫做极难忍受的乳病（梵语：kṣīrāsaka）。
对于这样的病人，母子二人都要服用催吐药；还要按顺序服用单味汤等；也要配制白芷等药组；
或者用两种黄色药物等，或者用白芨、pa tha（一种药材）、胡椒、pu tse shel（一种药材）、甘松，将这些煮成汤；或者用pa tha、荜茇、獐牙菜、pu tse shel、te dzo pa ti（一种药材）、桂皮、獐牙菜、甘松、mur ba（一种药材）、芥子，将这些煮成汤服用，是治疗乳汁问题的最佳方法。
明白时机的医生还要根据不同的病因采取相应的治疗方法。
婴儿在最初长牙时会引发所有疾病。特别是发烧、腹泻、咳嗽、呕吐、头痛、眼睛流脓、眼角长肉、疮疥等会发作；就像猫脊椎分开时、孔雀长冠时、婴儿长牙时，这些时候都会引发各种严重的疾病。
医生应该根据病症的性质、发病情况、病情的严重程度、时节和地域等因素来配制药物。
当病因失调转变为发烧等疾病时，也要用这些药物来治疗，但要减少药物剂量。
由于婴儿身体小，没有经历过痛苦，平时依赖所有食物，经常饮用牛奶和酥油，所以身体滋润；因此要立即服用温和的催吐药，在喝饱乳汁后就会呕吐。
对于以牛奶和食物为生的婴儿，要让他们服用与稀汤混合的催吐药来催吐。
对于仅靠食物维生的婴儿，要给予与酥油调配的催吐药。如果服用了导泻药，就要进行导泻治疗。
还要使用鼻吸药和鼻部导泻药。上述导泻药等也要给母亲使用。

།མུར་བ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་དང་། འཛམ་བུའི་ཤུན་པ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། པ་ཐ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་བལྡག་ཏུ་ བཅུག་ན་ནུ་ཞོའི་སྐྱོན་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།པི་པི་ལིང་དང་། དན་ད་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་སོ་རྩི་བསྐུས་པའམ། ཡང་ན་བྱ་ལཱ་བི་དང་། སྲེག་པའི་ཤ་སྐམ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་སོ་རྩི་བསྐུས་ན་ བྱིས་པའི་སོ་རྩ་མྱུར་དུ་བདེ་བར་སྐྱེའོ།།ཤུ་དག་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་དང་། པ་ཐ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། གླ་སྒང་དང་། སྨན་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་དང་། དེ་རྣམས་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པས་སོ་རྩ་བསྐུས་ན་སོ་བདེ་བར་སྐྱེད་དོ། །སྐྱེར་པ་ དང་།སྲེ་ཡ་ནི་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། དེ་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་མར་དང་ལྷན་ཅིག་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་བལྡག་ཏུ་བཅུག་ན། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། རླུང་ནད་ལུགས་བཞིན་འབྱུང་ཞིང་ཚད་པར་འཁྲུ་བ་དང་། རིམས་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། མིག་སེར་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། ལུད་པ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །ཁྱད་པར་དུ་བྱིས་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་བསྔགས་ཏེ། ཉམས་སྟོབས་དང་མདོག་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །བཙོད་དང་། ད་ཏ་ཀི་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཀུ་ཊན་ན་ཊ་དང་། མུངྒ་པརྞི་དང་། བ་ཤ་པརྞི་དང་། མུངྒའི་འབྲས་བུ་དང་། བིལ་བ་གཞོན་ནུ་དང་། རས་བལ་གྱི་ས་བོན་དང་། འདི་རྣམས་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་དང་ཐལ་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་དང་། ཞོ་ག་ཆུ་དང་ལྡན་པར་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་བླུད་ན། སོ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་མྱུར དུ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ནད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡང་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཞེས་དྲང་སྲོང་འདྲོབ་སྐྱོང་གིས་བཤད་དོ། །སོ་ལས་གྱུར་པའི་བྱིས་པའི་ནད་ལ་ནི་ཧ་ཅང་གསོ་བ་མི་བྱ་སྟེ། སོ་སྐྱེས་པའི་ནད་ནི་རང་ཉིད་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །བྱིས་པ་དེ་ཉིན་པར་ལྷག་པར་ གཉིད་ལོག་པ་དང་།ཆུ་གྲང་འཐུངས་པ་དང་། བད་ཀན་སྐྱེས་པའི་ནུ་ཞོ་བསྟེན་པའི་རྒྱུས་བཅུད་དངས་མ་རྒྱུ་བའི་སྦུ་གུ་རྣམས་བད་ཀན་གྱིས་འགགས་ཏེ། དེ་ལས་ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། ཆམ་པས་འདེབས་ཤིང་སྣ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། ལུད་པ་ རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་བྱིས་པའི་ལུས་སྐམ་པར་འགྱུར་ཞིང་ཟད་པ་དང་། ལུས་སྣུམ་ཞིང་མིག་དང་གདོང་དཀར་པོར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་རྒྱམ་ཚ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤ་རང་ག་ཤ་དང་། པ་ཐ་དང་། གི་རི་གདམ་པ་ཀ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་ཁ་ ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་།ལུས་སྐེམ་པ་ལ་སྦྱར་རོ། །ཤིང་ཨ་ཤྭ་ཀ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཚ་བ་རྣམ་ལྔ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མའམ། ཡང་ན་རྒྱ་ཤུག་དང་། ད་ཏ་ཀི་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཕྱེ་མ་དེ་གཉིས་གང་ཡང་རུང་བ་མར་དང་སྦྱར་བ་བྱིན་ན་ཕན་ནོ། ། སྟི་ར་དང་། ཤུ་དག་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་དང་། བུ་ཚང་རྡོ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ལྕང་མ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། གླ་སྒང་དང་། དེ་རྣམས་ཞོ་གཉིས་དང་། མར་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་། ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲུབས་པ་ལས་རན པར་བླུད་ན་རྒྱུ་སྲང་དག་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།

没药、三辛香、三果、枣果、蒲桃皮、桂皮、芥子、巴塔，将这些研成粉末与蜂蜜调制成糊状服用，是治疗乳汁不良的最佳方法。
胡椒、丹达花、诃子果，将这些研成粉末与蜂蜜调制涂抹牙龈，或者用鸟肉和干肉细磨成粉与蜂蜜调制涂抹牙龈，能迅速使婴儿牙龈健康生长。
白芷、两种勃哈提、巴塔、三辛香、白洋葱、甘松、甘味药类，这些与酥油一同煎煮，用剩余的酥油涂抹牙龈可使牙齿健康生长。
醋栗、斯雷亚尼、勃哈提、黑叶、舒提，这些与蜂蜜和酥油调制成糊状服用，是增进胃火的最佳方法，能治疗风病、正常排便、热泻、发烧、呼吸不畅、黄疸、白癜风和咳嗽。特别推荐用于所有小儿疾病，能增进体力并使肤色明亮。
红花、达塔基、升麻、库坦纳塔、绿豆叶、瓦夏帕尼、绿豆果、幼年木苹果、棉花籽，这些与水同煮取汁，再与酥油、碱性药汁、酸奶和水一同煎煮，取剩余的酥油适量服用，能迅速消除牙齿引起的疾病。同样也能治疗各种不同的疾病。这是圣贤护生所说。
对于因牙齿引起的小儿疾病不要过度治疗，长牙引起的病症会自行痊愈。
小儿白天过度睡眠、饮用冷水、食用引起痰湿的乳汁，会导致营养输送通道被痰湿阻塞，由此引起食欲不振、感冒流鼻涕、发烧、咳嗽等症状。因此小儿身体会消瘦衰弱，身体油腻，眼睛和面色发白。
对此，用岩盐、三辛香、山羊肉、巴塔、吉利甘巴卡，这些研成粉末与酥油和蜂蜜调制，用于治疗食欲不振和身体消瘦。
阿输迦树、普策谢尔、五辛香，这些研成粉末，或者用枣、达塔基、诃子研成粉末，以上两种粉末任选其一与酥油调制服用即有效果。
悉底拉、白芷、两种勃哈提、布仓多、胡椒、檀香、柳树、乌巴拉、巴布鲁瓦、甘布拉根、甘松，这些与两份酸奶和十六两酥油一同煎煮炮制，适量服用是清净脉道的最佳方法。

།ཡང་ན་བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཨ་ཤྭ་གན་དྷ་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མའི་སྦྱོར་བའི་སྨན་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ། མར་དང་ཡང་བསྐོལ་ལ་མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་བླུད་ན་ཡང་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། ། ཤིང་མངར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། ཙནྡན་དང་། བལ་བུ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་གཉིས་དང་དེ་རྣམས་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་བ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ལུས་སྐེམ་པ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །བུ་རམ་ཤིང་དང ཆུ་ནས་སྐྱེས་པའི་ཤིང་མངར་དང་།ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཨ་ཤྭ་གན་དྷ་དང་། རམ་ཉེ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། ར་སྣ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། འདམ་པ་གཉིས་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། དེ་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་མར་དང་རི་བོང་གི་མགོ་བོ་བསྐོལ་ བའི་ཁུ་བ་དང་།ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། ལུས་སྐེམ་པ་ལས་འཕེལ་ཞིང་བརྟས་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཤུ་དག་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཙ་རོང་དང་དེ་རྣམས་ར་ཐུག་གི་གཅིན་དང་ཆང་དང་། འབྲུ་མར་དང་དེ་རྣམས་ ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ།།རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཁུ་བ་བྲེ་གང་དང་། དེ་དང་མཉམ་པའི་ཏིལ་མར་དང་། དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཞོ་ག་ཆུ་དང་། ཨ་ཤྭ་གན་དྷ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། རུ་རྟ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། མུར་བ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་ དང་།ཤུ་ཏི་དང་། ར་སྣ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དེ་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་ཏིལ་མར་ལུས་པ་ནི་རྒྱ་སྐྱེགས་ལ་སོགས་པའི་ཏིལ་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ན་ཉམས་སྟོབས་དང་། རིམས་དང་། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། བརྗེད་བྱེད་དང་། རླུང་སེལ་བར་བྱེད་དེ། གནོད་སྦྱིན་དང་། སྲིན་པོ་དང་། འབྱུང་པོ་རྣམས་འཇོམས་ཏེ་བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་ལ་ཡང་བསྔགས་སོ། །བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཀར་ཏ་སྲིང་གི་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར བྱས་ཏེ་བལྡག་གོ།།བོང་ང་དཀར་པོ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་གཅིག་པུས་ཀྱང་ལུད་པ་དང་། རིམས་དང་། སྐྱུག་བྲོ་བ་དང་། བླ་བརྣན་གྱི་ནད་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །བྱིས་པ་གང་དུ་ཞོ་འཐུངས་པ་ལ་ཡང་དང་ཡང་སློན་པ་ལ་ནི་བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཁུ་བའམ། ཚ་བ་རྣམ་ལྔའི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་ དང་སྦྲང་རྩི་དེ་རྣམས་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་ནོ།།པི་པི་ལིང་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་ལྔ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། མན་དར་ཞེས་བྱ་བ་ན་རི་བྷ་ཏྲ་ཀ་དང་དེ་རྣམས་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུའམ། ཡང་ན་ཚ་བ་གསུམ་དང་། སྲོག་ཆགས་ཤ་ལ་ལྱ་ཀ་དང་། གོ་ད་དང་། ཤྭ་བྱིད་དང་། རྨ་བྱ་དང་དེ་རྣམས་ གང་རྙེད་པ་བསྲེགས་ཏེ་སྣག་ཚར་བྱས་པ་ལས་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་འམ།ཡང་ན་སེང་ལྡེང་དང་ཀ་གུ་བ་དང་། བལ་བུ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པ་འཐུངས་ན་བྱིས་པའི་ནད་སྐྱུག་པ་སེལ་བར་ བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་བྱིས་པ་དེ་མའི་ཁོང་ནས་སོ་སྐྱེས་པ་བྱུང་ངམ་ཡ་སོ་དང་པོ་སྐྱེས་པ་བྱུང་ན་མི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་བྲམ་ཟེ་ལས་ཞི་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ།

或者将大黄、假苣蓿、小茴香、长胡椒，将这些药材研成粉末，放入煎煮的药汤中，再与酥油一同煎煮，取剩余的酥油适量服用，其功效与前述相同。
甘草、长胡椒、白芷、芥子、乌巴拉花、檀香、槲寄生、两种蒺藜，将这些与酥油按方法煎煮，取剩余的酥油适量饮用，可以治愈消瘦症。
甘蔗、水生甘草、甘草根、长胡椒、肉桂、假苣蓿、两种蓼草、蓼草、铜草、吉瓦卡、两种莲花、毕达迦，将这些捣碎后与酥油和兔头煮成的汤汁按方法煎煮，取剩余的酥油适量饮用，是增进体重、增强体力的最佳方法。
白芷、诃子、安息香、诃子、察荣，将这些与山羊尿、酒、芝麻油一同煎煮成的酥油涂抹有效。
取一升没药汁，等量的芝麻油，四倍量的酸奶，再加入假苣蓿、醋栗、肉桂、茜草、羌活、白檀香、木兰、水晶、生姜、蓼草、甘草，这些药材等量捣碎后一同煎煮，取剩余的芝麻油，称为没药等芝麻油。用此油涂抹按摩可增强体力，治疗发热、肺痨、精神错乱、呼吸困难、健忘症、祛除风邪，能降伏夜叉、罗刹、部多鬼，对孕妇也有益处。
白附子、迦达僧耆、长胡椒，将这些研成粉末与蜂蜜调制成膏剂服用。
单独使用白附子与蜂蜜调制，可治疗咳嗽、发热、呕吐、上气病。
对于婴儿饮用酸奶后反复呕吐的情况，可用两种大黄果实的汁液，或五辛粉与酥油、蜂蜜调制成膏剂服用。
长胡椒、五种盐、毕达迦、曼达尔即那利巴札卡，将这些与酥油和蜂蜜调制成膏剂，或者用三辛香与沙拉雅卡虫、戈达、豪猪、孔雀等任何可得到的动物烧成灰后与酥油和蜂蜜调制，或者用紫檀、卡古巴、槲寄生、茜草、白檀香等研成粉末与牛奶和酥油一同煎煮，取剩余的酥油饮用，可治疗婴儿的呕吐病。
如果婴儿在母腹中长出牙齿或刚出生就长出第一颗牙齿，这是不吉利的，应请婆罗门做平息仪式。

།བྱིས་པའི་བད་ཀན་འཁྲུགས་ཏེ་རྐན་ལས་ཤ་མཛེར་འབྱུང་ཞིང་སྐྲང་ཞིང་འོག་ཏུ་འབབ་པར་གྱུར་ན། ནུ་ཞོ་མི་འདོད་ཅིང་། གཅིན་སྲི་བ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། ཁོང་འཁྲུགས་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཁ་དང་། ལྐོག་མ་དང་། མིག་ན་བ་དང་། གཉའ་བ་འདེགས་མི་ནུས་པ་དང་། སྐྱུག་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་ནི་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་སྐྲངས་པར་བསྐུ་ཞིང་འབབ་པ་བཏེག་པར་བྱའོ། །རྐན་བསྐམས་པ་ལ་ནི པི་པི་ལིང་དང་།བཅའ་སྒ་དང་། བའི་གཅིན་ཁུ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། བྲིང་ག་ར་ཛ་དང་། ནྱ་གྲོ་དྷའི་ལོ་མ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དོག་ལེའི་ནང་དུ་བ་ལང་གི་ལྕི་བའི་ཁུ་བ་དང་བསྲེས་པ་བླུགས་ལ་བསྲེས་ཏེ། དེས་ནྱ་གྲོ་ དྷའི་ལོ་མ་དང་བསྒོས་ཏེ་སྤྱི་བོའི་སྟེང་དུ་བཀབ་ལ་བཅིངས་ཏེ་གཞག་གོ།།དོག་ལེའི་ནང་དུ་བ་ལང་གི་ལྕི་ཁུ་དང་སྨན་མར་སྦྱར་བས་དར་ལ་བསྒོས་ཏེ་རྐན་དང་ཁ་ལ་བསྐུ་ཞིང་གླན་པར་བྱའོ། ། རུ་ར་དང་། ཤུ་དག་དང་། རུ་རྟ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་པ། ནུ་ཞོ་ དང་བཅས་པ་ལྷན་ཅིག་བྱིས་པ་ལ་བླུད་ན་རྐན་འབབ་སྟེ་སྐྲངས་ཤིང་ཤ་མཛེར་འབྱུང་བ་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ།།བྱིས་པའི་ལུས་དྲི་མས་ཡོགས་པ་འམ། ལུས་རབ་ཏུ་རྔུལ་བའི་དབང་གིས་གཞང་གི་ནང་དུ་ཁྲག་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ཟངས་མའི་མདོག་ལྟ་བུ་ཤིན་དུ་གཡའ་བ་དང་བཅས་པ་ འབྱུང་སྟེ།དེའི་རྒྱུས་བླ་བརྣན་གཞན་གྱི་ནད་མང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་མ་ཏྲི་ཛ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱིས་པའི་གདོན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨྲའོ། །གཞན་དག་ནི་སྲུལ་པོའི་གདོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་རོ། །བྱིས་པའི་རྒྱབ་དང་། བྲང་དང་། གཞང་དང་རྐེད་པར་གོང་ མའི་ནད་དེ་འབྱུང་བ་ཡོད་དེ།དེ་ནི་མིང་མེད་ཅིང་སྨད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་སྨྲ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུའི་ནད་ལ་ནི་སྐྱུ་རུ་ར་དང་། འོ་མ་དང་སྦྱར་བས་བཀྲུས་ལ་དག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱིས་ཡང་དག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཙནྡན་དང་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་བཅས་ པའི་ཆུ་གྲང་མོས་ཁོང་པ་ནས་བཏུང་བར་བླུད་དོ།།སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བས་རྨ་ལ་བྱུག་གོ། །བི་ད་རི་དང་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། ཤིང་པླག་ཤ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་བླུགས་པར་བྱའོ། །ནག་ཚུར་དང་། གིའུ་ཝང་དང་། སྤངས་མ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། བ་བླ་ དང་།སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་རྨ་ལ་གདབ་པ་འམ། ཡང་སྨན་ཉིད་སྐྱུར་དང་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཤིང་མངར་དང་། དུང་དང་། སྟད་ཟིལ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའམ། ཡང་ན་ཐལ་ཏྲེས་དང་། དུང་གི་སྙིང་པོ་དང་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱེ་མའམ། ཡང་ན་ཨ་ས་ནའི་ཤུན་ཕྲགས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མའམ། སྦྱོར་བ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་རྨ་ལ་གདབ་བོ། །གང་དུ་དམར་ཞིང་སྐྲང་བའི་ཤས་ཆེ་བ་དེར་ནི་སྲིན་བུ་པད་པས་ཁྲག་འཇིབ་ཏུ་གཞུག་གོ། །གཞང་གི་ནང་དུ་བྱུང་བའི་སྨད་པའི་ནད་ཀུ་ཊ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ནི་མཁྲིས་པའི་རྨ་གསོ་བའི་སྨན ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ།།པ་ཐ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། གླ་སྒང་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། བ་སྤྲུ་བའི་རྩ་བ་དང་། བིལ་བ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བྲི་ལྕི་ཀ་ལི་དང་། དེ་རྣམས་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་ལྡེ་གུར་བྱས་ལ་ཟོས་ན་བྱིས་པའི་ནད་མ་ ཏྲི་ཛ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ས་ཟོས་ཏེ་ནད་དུ་གྱུར་པ་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ། །ནད་ལ་ཕན་པའི་སྨན་གང་ཡང་རུང་ནུ་མ་ལ་བྱུགས་ཏེ་བྱིས་པས་འཐུང་དུ་བཅུག་ན་ནད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ།

如果小儿痰浊紊乱，上颚出现肉瘤，肿胀并向下流淌时，会出现不想吃奶、小便少、腹胀、腹部不适、口渴、口腔、喉咙和眼睛疼痛、无法抬头、呕吐等症状。对此，应将炒焦的大麦灰与蜂蜜调和后涂抹在肿胀处，并将下垂部位托起。
对于上颚干燥的情况，可将胡椒、姜黄、牛尿和岩盐混合使用；或者将姜黄、鼠李、白胶树和榕树叶研成粉末，在铜器中与牛粪汁混合，然后用此液浸泡榕树叶，盖在头顶并包扎固定。
在铜器中将牛粪汁和药用酥油调和，用布浸润后涂抹在上颚和口腔内并擦拭。
将诃子、白芷、茜草根研成粉末，加入蜂蜜和母乳一起给婴儿服用，可以治愈上颚下垂、肿胀和肉瘤。
如果婴儿身体被污垢覆盖或因大量出汗，肛门内会出现由血液和痰液引起的铜色疮疡，伴有剧烈瘙痒。这会导致其他多种疾病。有人说这是名为'玛德日扎'的儿童鬼病，也有人说是腐尸鬼病。
儿童背部、胸部、肛门和腰部会出现上述疾病，有人说这是无名恶疾。对于这种病，应用诃子和牛奶混合清洗消毒。同样也要用能够降低胆汁和痰液的药物进行治疗。
或者用檀香和白糖调和的冷水内服。用鼠李果和蜂蜜混合涂抹在疮疡处。用夜交藤、三果、沙棘和波罗叶煎煮的汤液灌洗。
将甘草、雄黄、艾草、安息香、茅根、鼠李果等研成粉末敷在疮疡处，或者将这些药物与酸性物质研磨成膏涂抹。也可以用甘草、贝壳、冰片细细研磨；或者用蒲公英和贝壳髓研成粉末；或者用无患子树皮细细研磨成粉，这些配方任选其一敷在疮疡处。
在发红肿胀严重的部位，应该用水蛭吸血。对于肛门内出现的被称为'库塔卡'的恶疾，推荐使用所有治疗胆汁性疮疡的药物。
将补骨脂、毕澄茄、两种黄色药材、羌活、甘草根、芦根、木苹果、三辛香、毗梨迦利等与酥油一起煎煮成膏服用，可以治愈儿童的'玛德日扎'病和食土症。将任何对病情有益的药物涂抹在乳房上让婴儿吮吸，可以战胜疾病。

།དེ་ནས་ཅུང་ཟད་ན་བཀྲུ་བར་བྱའོ། །བྱིས་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ནས་བྱིས་པ་གདོན་གྱིས་ཟིན་པ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྔོན་ལྷ་ཆེན་པོ་མ་ཧཱ་དེ་བས་རང་གི་བུ་གཞོན་ནུ་གདོང་དྲུག་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་ཅན་ལྔ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་བདུན་ཏེ་དེ་ལྟར་གདོན་གྱི་ལུས་བཅུ་གཉིས་སྤྲུལ་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་བའི གདོན་རྣམ་པ་ལྔ་ནི།སྐེམ་བྱེད་ཀྱི་གདོན་དང་། བྱི་ཤ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལུག་མགོ་ཅན་གྱི་གདོན་དང་། ཁྱིའི་གདོན་དང་། ཡི་དྭགས་ཀྱི་གདོན་ནི་ལྔ་པོ་དེ་དག་གོ། །བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་གྱི་གདོན་ནི་བྱའི་གདོན་དང་། སྲུལ་པོའི་གདོན་དང་། སྲུལ་པོ་བསིལ་བྱེད་ཀྱི་གདོན་ དང་།སྲུལ་པོ་མཐོང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་གདོན་དང་། གདོང་འཁུར་བ་ལྟ་བུའི་གདོན་དང་། ནམ་གྲུའི་གདོན་དང་། ནམ་གྲུ་སྐེམ་པའི་གདོན་དང་། བདུན་པོ་དེ་དག་གོ། །གདོན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོག་མར་ཟིན་པའི་སྤྱིའི་རྟགས་ནི་རྟག་ཏུ་ངུ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། སྔང་བ་དང་། གླལ་བ་དང་། སྨིན་ མ་འདེགས་པ་དང་།དམན་པར་འདུག་བ་དང་། ཁ་ནས་ལྦུ་བ་འཛག་པ་དང་། གྱེན་དུ་ལྟ་བ་དང་། མཆུ་ལ་སོས་འདེབས་པ་དང་། མཚན་མོ་གཉིད་མི་ལོག་ཅིང་ངུ་བ་དང་། འཁུན་པ་དང་། ནུ་ཞོ་མི་འདོད་པ་དང་། སྐད་འགྱུར་བ་དང་། རང་གི་མ་མའི་ལུས་ལ་གློ་བུར་སེན་མོས་འབྲད་ པ་རྣམས་ཏེ་དེ་དག་ནི་གདོན་སྤྱིའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སྐེམ་བྱེད་ཀྱི་གདོན་གྱིས་ཟིན་བའི་རྟགས་ནི་མིག་ཡ་གཅིག་མཆི་མ་འཛག་ཅིང་ཡང་དང་ཡང་མགོ་སྤྲུགས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་གཞོགས་ཕྱེད་ཉམས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁོང་རེངས་པ་དང་། རྔུལ་བ་དང་། གཉའ་བ་མཐོན་པོར་ འདེགས་པ་དང་།སོ་འཁྲིགས་པ་དང་། ནུ་ཞོ་མི་འདོད་པ་དང་། སྔང་བཞིན་དུ་ངུ་བ་དང་། སྐད་འགགས་པ་དང་། ཁ་ཡོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཁ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། ཤས་ཆེར་བར་སྣང་ལ་ཁ་ལྟ་བ་དང་། ཁྲག་དང་ཞག་གི་དྲི་བྲོ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་སྐྱོ་ཞིང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བྱིས་པ་དེ་ཡང་དང་ཡང་ཁུ་ཚུར་འཆང་བ་དང་། མིག་དང་ཟ་འགྲམ་དང་། སྨིན་མ་ཡ་གཅིག་འགུལ་བ་དང་མིག་གཉིས་ཀ་དམར་བ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེས་ཟིན་ན་ནི་ངེས་པར་ལུས་ཉམས་པའམ་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་བྱི་ཤ་ཀའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི་འདུ་ཤེས་ཉམས་པ་དང་། སྐྲ་ཡང་དང་ཡང་འབལ་བ་དང་། མགོ་འདུད་ཅིང་གཉའ་བ་གུག་པ་དང་། གླལ་ཞིང་རྐྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། བཤང་གཅི་འབྱུང་བ་དང་། དབུ་བས་སློན་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་ལྟ་བ་དང་། ལག་པ་དང་། སྨིན་མ་དང་རྐང་པ་རྣམས་ཀྱིས་གར་བྱེད་པ་དང་། རང་གི་ལྕེ་དང་ནུ་མ་ལ་སོས་འདེབས པ་དང་།རིམས་དྲག་པོས་འདེབས་པ་དང་། མཚན་མོ་གཉིད་མི་འོང་བ་དང་། རྣག་དང་ཁྲག་གི་དྲི་བྲོ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལུག་མགོ་ཅན་གྱི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི། སྦོ་བ་དང་། ལག་པ་དང་རྐང་པ་གཉིས་འགུལ་བ་དང་། ལྦུ་བ་སྐྱུག་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཁུ་ཚུར་འཆའ་བ་དང་། སྐད་གསང་དམའ་བ་དང་། མདོག་འགྱུར་བ་དང་། འཁུན་པ་དང་། ཚད་པ་བད་ཀན་དུ་འཁྲུ་བ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་འབྱུང་བ་དང་། ནུབ་མོ་གཉིད་མི་ལོག་པ་དང་། མཆུ་ལ་སོས་གནོན་པ་དང་། ལུས་འཁུམས་པ་དང་། ཁོང་རེངས་པ་དང་། ར་ཐུག་གི་དྲི་བྲོ་བ་དང་། བར་སྣང་ལ་ལྟ་ཞིང་དགོད་པ་དང་། རྐང་ལག་རྐྱོང་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། མིག་ཡ་གཅིག་སྐྲང་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།

过一会儿后应当清洗。儿童疾病治疗章第二完毕。
接下来将讲解治疗被鬼神附身的儿童之章。从前大天神摩诃提婆为了保护自己的幼子六面童子，化现出五个男性形象和七个女性形象，共计十二种鬼神之身。
其中五种男性鬼神是：使干枯鬼神、毗舍遮鬼神、羊头鬼神、狗鬼神和饿鬼神这五种。女性形象的鬼神是：鸟鬼神、尸鬼神、尸冷鬼神、尸见鬼神、面皱鬼神、南瑜鬼神和南瑜干枯鬼神这七种。
这些鬼神最初附身时的共同征兆是：经常哭泣、发烧、恐惧、打哈欠、眉毛上扬、萎靡不振、口吐白沫、向上看、咬嘴唇、夜晚不能入睡而哭泣、呻吟、不想吃奶、声音改变、突然用指甲抓挠自己的乳母身体等，这些是鬼神附身的共同特征。
其中被使干枯鬼神附身的征兆是：一只眼睛流泪并反复摇头、身体一侧瘫痪、身体僵硬、出汗、颈部高举、咬牙、不想吃奶、恐惧中哭泣、声音嘶哑、嘴歪、流口水、多数时候看向空中、散发血液和脂肪的气味、经常忧愁不悦、婴儿反复握拳、眼睛和脸颊以及一边眉毛抽动、双眼发红等。若被此鬼神附身，必定身体衰弱或死亡。
被毗舍遮鬼神附身的征兆是：意识丧失、头发反复脱落、低头弯颈、打哈欠并伸展、大小便失禁、口吐泡沫、看向天空、用手、眉毛和脚跳舞、咬自己的舌头和乳房、剧烈发烧、夜晚不能入睡、散发脓血的气味等。
被羊头鬼神附身的征兆是：腹胀、手脚抽动、吐泡沫、口渴严重、握拳、声音低沉、面色改变、呻吟、寒热交替腹泻、呕吐、咳嗽、打嗝、夜晚不能入睡、咬嘴唇、身体蜷缩、身体僵硬、散发羊肉的气味、看向空中并笑、伸展手脚、发烧、昏厥、一只眼睛肿胀等疾病症状。

།ཁྱིའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི་ལུས་འདར་བ་དང་། བ་སྤུ་ལངས་པ་དང་། ལུས་རྔུལ་བ་དང་། མིག་འཛུམས པ་དང་།ལྕེ་ཕྱིར་འབྱིན་ཅིང་སོས་གནོན་པ་དང་། སྐད་འཛེར་བ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། བཤང་བའི་དྲི་བྲོ་བ་དང་། ཁྱི་བཞིན་དུ་ཟུག་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡི་དགས་ཀྱི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི་བ་སྤུ་ལྡང་བ་དང་། ཡང་དང་ཡང་ལྡང་བ་དང་། བབ་བབ་དུ་ངུ་ཞིང་ལུས་ཚ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་ དང་།ཚད་པར་འཁྲུ་བ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། གླལ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། བརྐྱང་བསྐུམ་བྱེད་པ་དང་། ལུས་བསྐམས་པ་དང་། ཁོང་རེངས་པ་དང་། མདོག་འགྱུར་བ་དང་། ཁུ་ཚུར་འཆའ་བ་དང་། མཆི་མ་འཛག་པ་དང་། མཚན་མ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱིས་པ་གདོན་གྱིས་ཟིན་པ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལ་བྱའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི། རྐང་ལག་གནས་ནས་ཉམས་པ་དང་། ཚད་པར་འཁྲུ་བ་དང་། ལྕེ་དང་རྐན་དང་ལྐོག་མར་རྨ་བྱུང་བ་དང་། ཚིགས་སུ་འབྲུམ་བུ་བྱུང་ཞིང་ཚ་བ་དང་། ན་བ་དང་། སྨིན་པ་དང་། དེ་ཡང་ཚིགས་རྣམས་སུ་ཡང་དང་ཡང་འཕོ་བ་དང་། ཉིན་མཚན་དུ་ འབྲུམ་བུ་དེས་ཆུ་སེར་འཛག་པ་ཡིན་ཏེ།ཁྱད་པར་དུ་ཁ་དང་རྐུབ་ཏུ་ཡང་སྨིན་པ་དང་། འཇིགས་པ་དང་། བྱའི་དྲི་བྲོ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །སྲུལ་པོའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི། སྐྱུག་པ་དང་། ལུས་འདར་བ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། མཚན་མོ་གཉིད་མི་འོང་བ་ དང་།སྐྱིགས་བུ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། ཁོང་འཁྲུ་ཞིང་ཕྱི་ས་སླ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། གཅིན་འགགས་པ་དང་། ཡན་ལག་གནས་ནས་ཉམས་པ་དང་། སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་དང་། བྱ་རོག་ལྟར་ལུས་རྔུལ་བྲོ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །སྲུལ་བ་བསིལ་བྱེད་ཀྱི་གདོན་གྱིས་ ཟིན་པའི་རྟགས་ནི།ལུས་འདར་བ་དང་། ངུ་བ་དང་། འཕྲེད་མིག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། རྒྱུ་མ་འཁྲུ་བ་དང་། ཞག་དང་རྣག་གི་དྲི་བྲོ་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ཡ་གཅིག་གྲང་ཞིང་ཡ་གཅིག་དྲོ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྲུལ་པོ་མཐོང་བྱེད་ཀྱི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི་སྐྱུག་པ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། གཉིད་ཆུང་བ་དང་། ཁོང་འཁྲུ་བ་དང་། ཕྱི་སའི་མདོག་འགྱུར་བ་དང་། དྲི་ང་བ་དང་། ཤས་ཆེར་ལུས་སྐེམ་པ་དང་། མཐོང་བ་ཞན་པ་དང་། མིག་ན་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་། མིག་མཆུའི་ཤ་སྐྱེས་པའི་མིག་ནད་འབྱུང་ཞིང་སྐྲང་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། ནུ་ཞོ་མི་འདོད་པ་དང་། ལུས་མདོག་འགྱུར་བ་དང་། སྐད་དྲག་ཏུ་འདོན་པ་དང་། འདར་བ་དང་། ཉའམ་སྐྱུར་བའི་དྲི་བྲོ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཁུར་བ་ལྟ་བུའི་གདོང་ཅན་གྱི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི་ལག་པ་དང་རྐང་པ་དང་གདོང་རྣམས་མི་མཛེས་ཤིང་མི་སྡུག་པར་འགྱུར བ་དང་།དྲག་ཏུ་འདོན་པ་དང་། ལྟོ་བའི་སྟེང་གི་རྩ་རྣམས་ནག་པོར་འགྱུར་ཞིང་མདོག་ནག་པོས་ཁྱབ་པར་འདུག་པ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། རྐང་ལག་མི་བདེ་བ་དང་། བ་གཅིན་གྱི་དྲི་བྲོ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ནམ་གྲུའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི། མདོག་ སྔོ་བསངས་སུ་འདུག་པ་དང་།རྣ་བ་དང་མིག་ཉེད་པ་དང་། ལུད་པ་ལུ་ཞིང་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། མིག་ཕན་ཚུན་འགུལ་བ་དང་། ཁ་ཡོ་ཞིང་དམར་བ་དང་། ར་ཐུག་གི་དྲི་བྲོ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐེམ་པ་དང་། ཕྱི་ས་སེར་པོར་འབྱུང་ཞིང་སླ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ།

狗鬼附身的征兆是：身体颤抖，汗毛竖立，身体出汗，眼睛眨动，伸出舌头并用牙咬，声音嘶哑，呕吐，大便有狗的气味，像狗一样爬行。
饿鬼附身的征兆是：汗毛竖立，反复起身，不断哭泣且身体发热，咳嗽，腹泻发热，呕吐，打哈欠，极度口渴，伸展屈曲，身体消瘦，腹部僵硬，面色改变，握拳，流泪，具有这些特征的婴儿是被鬼附身。
鸟鬼附身的征兆是：手脚失去知觉，腹泻发热，舌头、上颚和喉咙生疮，关节处生疮且发热，疼痛，化脓，而且这些症状在关节处反复转移，昼夜有黄水从疮口流出，特别是在口部和肛门处也会化脓，恐惧，有鸟的气味，发烧。
腐尸鬼附身的征兆是：呕吐，身体颤抖，口渴，夜晚失眠，打嗝，腹胀，腹泻且大便稀薄，极度口渴，小便不通，四肢失去知觉，毛发竖立，身体散发乌鸦般的汗臭。
寒腐鬼附身的征兆是：身体颤抖，哭泣，斜视，极度口渴，肠胃泻痢，散发脂肪和脓液的气味，一侧肋部发冷另一侧发热。
视腐鬼附身的征兆是：呕吐，身体发热，咳嗽，失眠，腹泻，大便颜色改变，臭味，身体极度消瘦，视力减退，眼痛，发痒，眼睑生肉瘤且肿胀，打嗝，心情不悦，不想吃奶，肤色改变，大声叫喊，颤抖，散发鱼或酸味。
丑面鬼附身的征兆是：手、脚和脸变得丑陋不堪，大声叫喊，腹部上方的血管变黑且遍布黑色，身体发热，食欲不振，手脚不适，散发牛尿的气味。
南瓜鬼附身的征兆是：肤色呈青灰色，揉耳揉眼，咳嗽且呼吸困难，眼睛左右转动，嘴歪且发红，散发羊肉的气味，身体发热，消瘦，大便呈黄色且稀薄。

།དེ་ལ་ནམ་གྲུ་སྐེམ་བྱེད་ཀྱི་ གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི།རིམས་ཀྱིས་ལུས་ཟད་པ་དང་། སྐྲ་འབལ་བ་དང་། ཟས་མི་འདོད་པ་དང་། སྐད་གསང་དམའ་བ་དང་། མདོག་འགྱུར་བ་དང་། ཕྱི་སའི་མདོག་སྣ་ཚོགས་སུ་འདུག་པ་དང་། ལྟོ་བ་ལ་ཐོར་བུ་འབྱུང་ཞིང་སྲ་བ་དང་། ངུ་བ་དང་། བྱ་རྒོད་ཀྱི་དྲི་བྲོ་བ་དང་། ཡུན་ རིང་དུ་ན་བ་དང་།ལྟོའི་ཐོར་བུ་དེ་ཡང་ཟླུམ་པོར་འདུག་པ་དང་། བཤང་གཅི་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་དང་། ལྕེའི་དབུས་དམར་ཞིང་དཀར་མདོག་སྔོ་བསངས་སུ་འདུག་པ་དེ་ནི་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། ཁ་ཟས་མང་དུ་ཟོས་ཀྱང་ཉམས་སྟོབས་ཡོངས་སུ་ཟད་ཅིང་སྐོམ་དད་ཀྱིས་ཟིན་ཏེ། མིག་ཀོང་དུ་བྲོས་པ་ནི་ནམ་གྲུ་སྐེམ་ བྱེད་ཀྱིས་ཁྱེར་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་གྱི་གདོན་བདུན་ཡིན་ནོ། །གདོན་དེ་དག་ནི་མི་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་འཚེ་ཞིང་འཇུག་ཅེ་ན། མཆོད་པ་འདོད་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཚེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་མཚན་མ་ནི་བྱིས་པའི་སྣ་ཆུ་ འཛག་པ་དང་།ལྕེ་འགགས་པ་དང་། སྦྲིད་པ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། ལུས་མི་བདེ་བ་དང་། མཆི་མ་འཛག་པ་དང་། མདོག་སྡུག་པ་དང་། སྐད་གསང་དམའ་བ་དང་། དྲི་ང་འབྱུང་བ་དང་། ལུས་ཟུངས་ཟད་པ་དང་། རང་གི་བཤང་གཅི་མི་སྦེད་པར་ཉེད་པ་དང་། ལག་པ་གཉིས་བསྐོར་ ཞིང་བདག་གམ་གཞན་ལ་རྡེག་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་མཚོན་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་དེ་ལྟར་རྡེག་པ་དང་། མེ་འབར་བའི་ནང་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཆུའི་ནང་དུ་མཆོང་བ་དང་། ཁྲོན་པའི་ནང་དུ་བབ་ཆོལ་དུ་འཇུག་པ་དང་། གཞན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་བྱེད་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། ཁ་ནས་རུལ་དྲི་བྲོ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་སྐྱུག་པ་དང་། བུ་གའི་སྒོ་ཀུན་ནས་ཁྲག་འཛག་པ་དང་། འཆི་ལྟས་འབྱུང་བ་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། །འདོད་པ་ལ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི། བུད མེད་དང་དབེན་པར་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་སྨྲ་བ་དང་།དྲི་ཞིམ་པོ་དང་། ཕྲེང་བ་དང་། རྒྱན་ལ་དགའ་བ་དང་། སྙིང་དགའ་བ་དང་། སེམས་ཞི་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཟིན་ན་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །གཏོར་མ་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་མཚན་མ་ནི། སྒྱིད་ཞན་ པ་དང་།ཁ་མྱང་ཞིང་ལྡག་པར་བྱེད་པ་དང་། མཆུ་དང་། ལྐོག་མ་དང་། རྐན་སྐམ་པ་དང་། ལྟོགས་པའི་ཚུལ་དུ་ལྟ་བ་དང་། ངུ་བ་དང་། དམན་པའི་སེམས་ཀྱིས་རྒྱུག་པ་དང་། ཁ་ཟས་སློང་ཞིང་བྱིན་ན་འགྲངས་ཤིང་ངོམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་འཚེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་གདོན་ལ་ནི་དུད་པས་བདུག་པ་དང་། གྲུབ་པའི་སྔགས་ཡང་དང་ཡང་བཟླས་པས་ཞི་བར་བྱའོ། །འདོད་པ་ལ་དགའ་བ་དང་། གཏོར་མ་འདོད་པ་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་གཏོར་མ་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ལ་གསོར་རུང་བའི་གདོན་ལ་ནི་ཁང་ཐོག་དབེན པར་ཆག་ཆག་དང་།སྐྱོང་ནུལ་བྱས་པའི་སྟེང་དུ་བྱིས་པ་བཞག་ལ་ཞག་གསུམ་གྱི་བར་དུ་མེ་མ་ཤི་བར་བཞག་སྟེ་ཐལ་བས་བྱིས་པའི་མཐའ་ནས་བསྐོར་བས་མེ་ཏོག་དང་ལོ་མ་དང་འབྲས་བུ་དང་། ཁ་ཟས་དང་ཡུངས་ཀར་གྱིས་ཆལ་པར་བཀྲམ་ལ་གདོན་འཇོམས་པའི་ཡུངས་ཀར་དང་སྐེ་ཚེའི་འབྲུ་མར་གྱི་མེ་ མར་སྦར་ན་སྡིག་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ།།ལས་བྱེད་པའི་གཡོག་ཀྱང་འཁྲིག་པ་དང་། ཤ་དང་ཆང་ལས་ལྡོག་པར་བྱའོ།

关于被干瘦鬼所附身的征兆：因病而身体消瘦，头发脱落，食欲不振，声音低弱，肤色改变，大便呈现各种颜色，腹部出现硬块，哭泣，散发秃鹫般的气味，长期生病，腹部的硬块呈圆形，大小便呈现各种颜色，舌头中间发红而舌苔呈现浅蓝色，这些症状应当避免。虽然进食很多但体力完全消耗，口渴，眼睛凹陷，应当知道这是被干瘦鬼所附身。
这些是七种具有女性形态的鬼。这些鬼为什么会伤害并附身于人呢？是因为想要得到供养而附身。
关于被称为'具有伤害性的'鬼所附身的征兆是：孩子流鼻涕，舌头僵硬，经常打喷嚏，身体不适，流泪，面色不好，声音低弱，散发臭味，体力消耗，不隐藏自己的大小便而排泄，双手挥舞着打自己或他人，同样也用武器和木棒等打击，跳入燃烧的火中，跳入水中，随意跳入井中，做其他类似的行为，口渴严重，身体发热，处于迷糊状态，口中散发腐臭味，经常呕吐，从所有孔窍流血，出现死亡征兆，具有这些症状的应当完全避免。
关于被称为'贪欲'鬼所附身的征兆是：说想与女人独处的话语，喜欢香气、花环和装饰品，心情愉悦，心境平和，被其附身则难以治愈。
关于被称为'渴求食物'鬼所附身的征兆是：懒惰，舔嘴唇，嘴唇、喉咙和上颚干燥，表现出饥饿的样子，哭泣，怀着卑微的心奔跑，乞讨食物但给了也不会满足，这种情况容易治愈。
对于具有伤害性的鬼，应当用熏烟熏制，反复诵念成就咒语来平息。对于贪欲和渴求食物的鬼，应当按照其所愿给予食物供养。
对于可以治愈的鬼，应在房顶僻静处打扫清洁后将孩子放置其上，保持火不熄灭三天，用灰烬绕孩子周围撒上花、叶子、果实、食物和芥子，点燃驱鬼芥子和芝麻油灯可以消除罪业。服侍的仆人也应戒除淫欲、肉食和酒。

།དེ་ནས་བྱིས་པ་མར་རྙིང་པས་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ལ། ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་གྱིས་ཁྲུས་བྱས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་བ་བླ་དང་། ནིམ་པ་དང་། ཨག་ནི་མེན་ཐ་དང་། དོང་ག་དང་། པ་རི་བྷ་ཏྲ་ ཞེས་བྱ་བ་མནྡ་ར་དང་།ཀ་ཊ་ཀ་དང་། འཛམ་བུ་དང་། ཏ་མ་ལ་དང་། བུ་དི་ཀ་དང་། ལྕམ་པ་དང་། ཨ་པ་མརྒ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཤི་ཀྲུ་མངར་པོ་དང་། ཀ་ཀ་ཛང་ག་དང་། གེ་རི་ཀར་ནི་ཀ་དཀར་པོ་དང་། ཀ་པིད་ཐ་དང་། འོ་མ་ཅན་གྱི་ཤིང་ལྔ་དང་། ཀ་རཉྫ་དང་། ཀ་དམ་ པ་དང་།དེ་རྣམས་སྦྱར་བའི་དུད་པས་བདུག་གོ། །ཡང་ན་གུང་དང་། སྟག་དང་། སྦྲུལ་དང་། སེང་གེ་དང་། དྲེད་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་པགས་པ་མར་དང་བསྲེས་པའི་དུད་པས་བདུག་པ་འམ། ཡང་ན་པུ་ཏི་ཀ་རཉྫའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་པ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ཤུ་དག་དང་། གོ་བྱེ་དང་། ཏི་མུ་ས་དང་། རུ་རྟ་དང་། དེ་རྣམས་མར་དང་སྦྱར་བའི་དུད་པས་བདུགས་ན་ཡང་གདོན་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཡུངས་ཀར་དང་། ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང་། ཨ་ཤ་ཁུ་རའི་རྩ་བ་དང་། ཤུ་དག་དང་། སྟག་པའི་ལོ མ་དང་།དེ་རྣམས་མར་དང་སྦྱར་བའི་དུད་པས་བདུགས་ན་ཡང་གདོན་ཐམས་ཅད་སེལ་ལོ། །ཡང་ན་གླང་གི་རྭ་དང་སྤུ་དང་། རུས་པ་དང་། པགས་པ་དང་། བྱི་ལའི་རྟུག་པ་དང་། ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང་། ནིམ་པའི་ཐང་ཆུ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། སྤྲ་ཚིལ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་ དང་།རས་བལ་གྱི་ས་བོན་གྱི་རུས་པ་དང་། ནས་སོ་བ་དང་། རའི་སྤུ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། རྨ་བྱའི་སྒྲོ་དང་། ཤྲི་བི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ཀོ་ཉོན་ཙེའི་ཐང་ཆུ་དང་། ཕུབ་མ་དང་། མིའི་སྐྲ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རས་མའི་སྣོད་ཀྱི་ནད་དུ་ར་གཅིན་དང་སྦངས་ཏེ། དུད་ པས་བདུགས་ན་གདོན་ཐམས་ཅད་དང་རིམས་མི་བཟད་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་དཱུར་བ་དང་། ཨ་མྲའི་ཚི་གུ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། དོང་གྲ་དང་། ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། གླ་སྒང་དང་དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་རྩ་བ་བཅུ་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འོ་མ་ དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་བླུད་ན་གདོན་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།ར་སྣ་དང་། ཨ་ཤུ་མ་ཏིའི་ལོ་མ་དང་། རྩ་བ་ལྔ་པ་དང་། བ་ལ་དང་། གླ་སྒང་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ། ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། པ་ཐ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པ་ཡ་སྱ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། པི་པི་ལིང་མཱུ་ལ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་བླུད་ན་བྱིས་པ་ལ་རྟག་ཏུ་ཕན་པ་ཡིན་ཏེ། ནད ཐམས་ཅད་དང་གདོན་འཕྲོག་ཅིང་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པ་དང་སྟོབས་དང་མདོག་སྟེར་བར་བྱེད་དོ།།ཐལ་ཏྲེས་དང་། མུ་ར་དང་། བྲ་ཧྨི་དང་། ཤང་ཁི་ནི་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ཨ་ཤྭ་གན་དྷ་དང་། བྱིའུ་རུག་པ་དང་། དེ་རྣམས་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་མར་ ལུས་པ་དེ་ལས་བཏུང་བ་དང་བྱུག་པ་བྱས་ན་གདོན་ཐམས་ཅད་འཇིག་པར་བྱེད་དོ།།གང་ཡང་འབྱུང་པོའི་རིག་སྔགས་ཀྱིས་སྨན་མར་ལ་བཟླས་པར་བྱའོ། །ས་གཙང་མར་དཀྱིལ་འཁོར་ཁྲུ་གང་བར་བྱས་ཏེ་བ་ལང་གི་ལྕི་བས་བྱུགས་ནས་འབྲས་གྲུས་པ་དཀར་པོ་ཆག་གྲུམ་མེད་པའི་སྣོད་ཀྱི་ ནང་དུ་བཀང་ལ་ཡོན་དང་བཅས་པ་དེར་གཞག་གོ།

然后用陈旧的酥油涂抹婴儿，用温和的温水为其沐浴。之后用牛黄、楝树、火薄荷、长果、帕利巴特拉即曼陀罗、诃子、蒲桃、多摩罗、布底迦、樟脑、土荆芥、胡椒、甜辣椒、迦迦章嘎、白色格日嘎尔尼嘎、木苹果、五种含乳树、嘎仁札、嘎当巴等配制的烟熏进行熏制。
或者用豹、虎、蛇、狮、熊的皮与酥油混合的烟熏进行熏制。或者用布底迦仁札的根等十种药材、芥子、白芷、戈杰、提木萨、茜草等与酥油混合的烟熏进行熏制，这样可以解除一切魔障。
或者用芥子、楝树叶、阿夏库拉根、白芷、柳树叶等与酥油混合的烟熏进行熏制，也能驱除一切魔障。
或者用牛角、牛毛、牛骨、牛皮、猫粪、楝树叶、楝树汁、水晶、猴脂、两种勃里哈提、棉花籽核、炒青稞、山羊毛、檀香、芥子、孔雀羽毛、室利比萨即柯纽则汁、谷壳、人发、阿魏等研成粉末，放入棉布容器中用牛尿调和，用其烟熏可治一切魔障和严重的热病。
或者用吉祥草、芒果嫩芽、檀香、诃子、蜂蜜、冬瓜、黑叶、甘松等研成粉末，与酥油和十种根药煎煮的汁液及牛奶适当煎煮成酥油，适量服用可以战胜魔障，是最殊胜的方法。
用拉斯那、阿舒玛提叶、五根药、婆罗、甘松等煎煮的汁液中，加入寒得列、三辛香、吉得拉嘎、帕塔、毕达嘎、甘草、帕雅斯雅、阿魏、檀香、胡椒根、芥菜等研成的粉末，与酥油一同煎煮，取其酥油适量服用，对婴儿经常有益，能驱除一切疾病和魔障，能生火力，赐予力量和容色。
用寒得列、没药、婆罗米、香企尼、茜草、白芷、芥子、阿输甘陀、酸模等与酥油一同煎煮，取其酥油用于饮用和涂抹，能摧毁一切魔障。
还要用鬼神的明咒加持药用酥油。在干净的地上画一肘大小的坛城，用牛粪涂抹，将白色完整无碎的熟米装入容器中，连同供品一起放置于此。

།དུ་བ་མེད་པའི་མེ་སྣོད་དང་བཅས་པ་དང་། ཆུ་སྣོད་དང་བཅས་པ་དང་། གུ་གུལ་དང་། མར་དང་། མེ་ཏོག་དཀར་པོ་དང་། གཏོར་མ་དང་། སྤོས་དང་། དཱུར་བ་དཀར་པོ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། བསྲེག་བླུགས་ཀྱི་རྫས་དེ་དག་ཀྱང་ བཞག་ལ།དེ་ནས་སྨན་པ་གོས་གཙང་མ་ཁ་དོག་གསུམ་དང་ལྡན་པ་འམ། ཡང་ན་གོས་དཀར་པོ་གྱོན་ཏེ་ཁ་ཤར་དུ་བལྟས་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སར་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། གྲོ་བའི་དུམ་བུ་བླངས་ནས་གྲོ་བ་ལ་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རིག་སྔགས་གི་ཝང་གིས་བྲིས་ པས་དཀྲིས་ལ་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་ན་འབྱུང་པོ་དང་གདོན་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ།།ལག་ཤྨན་དང་། ས་ཧ་དེ་བ་དང་། ནཱ་ག་དན་ཏི་དང་། ཀ་དམ་བ་ར་དང་། ཁ་སྲལ་དང་། ཀར་ཀ་ཏི་ཤྲིང་ག་དང་། ཀུ་བ་ཁ་བོ་དང་། བྷི་ཧ་ཧ་ཏི་དང་། ཁར་ན་ས་དང་། བེ་ཤ་ལ་དང་། མ་ཧ་ ཀི་ཤ་དང་།ཉེའུ་ཤིང་བ་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་ཏེ་རིག་སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་ནས་གྲོ་བའི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ། བྱིས་པ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཁ་ལྟར་བཅུག་ལ་མགུལ་དུ་གདགས་སོ། །དེ་དག་མ་འབྱོར་ན་ཟར་མའི་སྐུད་པ་སྲ་བ་ལ་མདུད་པ་བོར་ཏེ་སྔགས་བཟླས་པར་བྱའོ། །བྱིས་པ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་ དང་པོར་རང་བྱུང་ཆེན་པོ་ལ་ཕྱག་བྱ་སྟེ།སྔོན་གྱི་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཞི་བར་བྱས་པ་ཡིན་པས་གདུ་བུའི་སྲུང་བའི་སྐུད་པ་གདགས་པར་བྱའོ། །ིན་དྲ་པྲ་ཏི་ས་རམ་དུ་བྷྱ། ཡེ་ཙ་ཏ་ས་ནུ་ཙ་རི་ཎ། བཛྲ་རཱ་ཤ་ནི་དྷ་ར་བྷཱུ་ཏ་མེ་གྷ་བིན་དཱ་ནུ་སྭ་རི་ཎ་ཨཻ་ར་པ་ཎ། སྐན་དྷ་ག་ཏམ། ཡེ་ན་ཡ་ཏི་པཱུ་ར་ཎ་ ད་རམ།ཡ་མ་བྷི་བ་ས་ཏོ་རཱ་ཛ་ཡེ་ཛ་ཏ་སྱཱ་ནུ་ཙ་རི་ཎི། མེ་ཙ་སུཾ་ཀ་རི་སྲིང་ཧོཥྞ། ག་ཛ་བ་ཛི་སཱ་མཱ་ནཱ་ནཱ། ཀཱ་ལཀྵ་ཀཱ་ལ་ཡ་སཻ་པཱ་ཤཻ་སྟ་མ་དཀྵ། བྷྲྀ་ཀུ་ཊི་མུ་ཁ་ཤག་ཏི་མུངྒ་ར། ཧསྟེ་ཙ་ཁ་ད་ག་པྲ་སཱ་དྷཱ་ར་ཤུ་ཡེ། པཱ་ཤ་རཏྣ་ཀ་རོ་རཱ་ཛ། ཏོ་བྲིད་སཱ་ག་རཱ་ལ་ཡ། ཤ་རད་པྲག་ཎ་ཀ་ར། ཡོ་ཙ་ཏ་སྱན་ ནུ་ཙཱ་རེ་ཎ།མ་ཧོ་ར་ནྱི་མན་ཏམ་བེ་གེ་ན། ཀྵོ་བ་ཡན་ཏི། སེ་རམ་པ་ཧི་དཱ་ནཱ་དྷཱི་པོ་བྷེ་ཤ་བྷ་ན་སརྦྦ་ཡཀྵ་དི་བོ། བཱུ་བི་ནཱ་ནཱ། ཀ་རཤྩ་ཡེ། བྷཱུ་ཏ་སྐྱེ་བ་ནུ་ཙཱ་རཱ་སཱ་དཱ། ཨཱི་དིཏྟྱ་བྷ་སཱ་བྷོ་རུ། དྲ་མ་ཏུ་ཏྲཤྩ་ཤི་ནཱ་བཱ་པཻ་ཏེ། སརྦ་ན་མ་སཱ་ཏ་མ། ཨི་མམ་པྲ་ཏི་ས་ཀྲི་ཡམ། དཱིར་གཱ་མཱ་ཡཱ། ར་རོ་གན་ ཙཱ།ད་བཱ་དཱ་སན་ཏུ། སན་ཏི་དེ་བྷ་ག་བཱན་བྲ་ཧྨ་སྭ་སྟི་ན་རཏྟ། པ་ར་བྷ་ཨུ་སྭ་སྟི་བེ་དཾཤྩ་ཡག་ནྱ་ཤཱ་ཨིག་ནི་ཤ་མ་ཨུ་ཙ། སྭསྟི་ཏི་ཤྲི་ཌི་ཏེ་བྷི་ར་ཧི་ལ། ཤྨི་མེ་དྷ་ཀྟ་མ་ཏྱ་ཏི། སྭསྟི་དུཥྚཤྩ། བ་སུ་ཧྲཱི་བྷུད་དྷི་རེ་བ་ཙ། སྭ་སྟི་རུ་ཏྲི་བ་ཤ་བ་ཀཱ་ཤུ། སྐན་དྷ་ཤ་ཀ་ཏི་དྷ་ར་བྷཱུ་ ཏི།སྭསྟི་དཱ་ཏ་ཙ། སུ་བརྞ་ཤྩ་མ་ཧཱ་ལ། སྭསྟི་དེ་བཱཤྩ་རཀྵཤྩ། མ་ཙཱ་དེ་བ་པཱ་མ་ག་མ། དུར་བྱ་ཧྲིད་ནི། དུཿསྭ་བ་ན་མ་ན་ཙི་ན་ཏི་ཏ་ན་ཙི། དུཥྚ་དྷིན་མ་བྷ་ཡཾ་ཀྲི་ཏོ། བཱ་ཙ་པྲ་ཏི་ཧི། ཏེ་མ་ཡ། རཀྵ་པྲ་ཏི་ས་རཱ། ཏྱུ་བྷྱམ། བྷ་དེ་ཡ་མ་བ་པཱ་གཱ་ཏེ་ནི། ནིར་བྲིད་ཏ་མ་ནི་རུ་དེ་གོ།

准备无烟火器和水器，以及安息香、酥油、白花、食子、香、白茅草、芥子、火供物等物品。然后医者身着清净的三色衣或白衣，面向东方进入坛城。取芦苇茎，用牛黄书写'不可战胜'真言缠绕其上，如法修持即可战胜一切鬼魅和魔障。
取拉克什曼、萨哈德瓦、龙牙、迦昙婆罗、蛇皮、卡尔卡提树、白色库巴、比哈哈提、卡尔纳萨、贝沙拉、摩诃基沙、小树等，将其研磨后加持真言，装入芦苇中，让孩子面向北方戴在颈部。若无法获得这些物品，可用结实的豌豆线打结并诵咒。
为了保护孩子，首先应礼敬大自在天，因为这是古代大仙人们所作的息灾法，应系上护身线。
（以下为咒语内容，包含梵文）：indra pratisaram tubhya yeca tasanucarinah vajra rasani dhara bhuta megha vindanusvarina airapana skandhagatam yena yati purana daram yamabhiva sato raja yejatasyanucarinih meca sumkari sringhosnah gaja vaji samanana kalaksa kalaya saipaisatamadaksa bhrkuti mukha sakti mudgara hasteca khadaga prasadhara suye pasa ratna karo raja to bridsagaralaya sarada pragana kara yoca tasyan nucarena mahoranyimantam vegena ksobhayanti seram pahidanadhipo bhesabhana sarvayaksa divo buvinana karasca ye bhuta skyeva nucarasada idittyabhasabhoru dramatutrasca sina vapai te sarva namasatam imam pratisa kriyam dirgamaya raroganc davada santu santi debhagavan brahma svasti naratta parabhausvastivedamsca yagnyasa ignisa mau ca svasti tisridi tebhirahila smimedhaktamatyati svasti dustasca vasuhribhuddhireva ca svasti rudriva sava kasu skandha sakati dhara bhuti svasti dataca suvarnasca mahala svasti devasca raksasca macadevapamagama durbya hridni duhsvavana manacinati tanaci dusta dhinmabhayam krito vaca pratihi temaya raksa pratisara tyubhyam bhadeya mavapa gateni nirvritta manirudego

ཛཱི་ བ་བཪྵེ་ཤ་ཏམ་སུ་ཁི།སྣུམ་ཁུར་དང་། ནས་ཀྱི་ཁུར་བ་དང་། ཚོད་མ་དང་། སྭསྟི་ཀ་དང་། ཨུ་ལོ་པི་ལ་སོགས་པ་དང་། མི་སྲི་ཀ་དང་། ཀུར་མ་དང་། བུ་ད་བུ་ད་དང་། ཡུང་བ་དང་། ཀྲི་ས་ར་དང་། ཡ་བ་ཀ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཏིལ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། ལན་ཚྭ་ དང་།ཞོ་དང་། ཟན་དྲོན་དང་། ནིས་པ་པ་དང་། འབྱུང་པོའི་ཟས་ཅན་དང་། འོ་མ་དང་། ཤ་ཁྲག་རྗེན་པ་དང་། བཙོས་པ་དང་། ཉ་དང་། ཕྱེ་དང་། ཆང་དང་། ཨ་ས་བའི་ཆང་དང་། དྲི་དང་། ཕྲེང་བ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། གསེར་དང་། གུ་གུལ་དང་། པོག་དཀར་པོའི་ བདུག་པ་དང་།བྱེའུ་རུག་པ་དང་། ཞིམ་ཐིག་ལེ་དང་། ནིརྒུན་ཐི་དང་། མེ་ཏོག་ལོ་མ་དང་བཅས་པ་དང་། དེ་རྣམས་སྤགས་དང་བཅས་པའི་གཏོར་མ་བྱས་ལ། བྱིས་པའི་ཁྱིམ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་བཞི་ནས་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་བཞི་མདོ་དང་། སུམ་མདོ་དང་། ལྷའི་ གནས་དང་།བ་ལང་གི་ལྷས་དང་། ཤིང་གཅིག་གི་དྲུང་དང་། ཆུ་མིག་དང་དེ་རྣམས་ལས་ནམ་སྲོས་པའི་དུས་སུ་མར་མེ་དང་བཅས་པར་གཏང་ངོ་། །དེ་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་ཟླུམ་པོ་འམ། གྲུ་བཞིར་བྱས་ཏེ་བ་ལང་གི་ལྕི་བ་ས་ལ་མ་ལྷུང་བས་བྱུགས་ལ་རྩཝ་དར་བ་དང་། མེ་ཏོག་ ཡིད་དུ་འོང་བས་བརྒྱན་ཏེ།དེའི་སྟེང་དུ་འབྱུང་པོའི་བདག་པོ་འཁོར་དང་བཅས་པ་བཀོད་ལ། འབྱུང་པོའི་ཕྱོགས་སུ་ཁ་ཤར་དུ་བདག་བལྟས་ལ། རིག་སྔགས་འདི་བརྗོད་དེ་གཏོར་མ་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ལ་སྔགས་ནི། ཨོཾ་ན་མཿ་བི་བ་ར་ཀས། ན་མཿཀུ་རུང་བྷ་ཡ། ན་མ་སབ་ཏ་ནམ་མ་ཏྲི་ ནམ་ན་མཿ་སྐན་ཧ་ཡ།ཧི་ལི་ཏི། མི་དྷི་ལི་ཏི། ཧི་ལིད་ཏཱ། པ་ལི་ནི་སྭཱ་ཧཱ། དེ་ནི་བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་གྱི་གདོན་སྤྱན་དྲངས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །སྔགས་དེས་ཁྱོར་བ་གང་གི་ཆུ་ལ་ལན་བདུན་བཟླས་བརྗོད་བྱ་སྟེ། བདག་གི་ལུས་ལ་གཏོར་ན་བདག་ཉིད་ བསྲུང་བ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ།།གདོན་དེ་རྣམས་འདུས་པ་དང་གཏོར་མ་ལ་སོ་སོའི་བདེན་པའི་དམོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སྔགས་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། པྲ་ཛ་བ་ཏོ་ཙ་ཡ་སྱ་ཏྱམ། ཨ་མི་རི་ཤཱ་རི། དྷརྨ་རཱ་ཛཱ་ཡ་སྱ་ཏྱམ། ཡ་ཙ་སྱ་ཏྱམ། ཏ་པ་སི་ཤུ། དྷཱ་ནཱ་དྷཱི་པ་ཏི་ཡ་ཚ་ཏྱམ། ཛཱ་ལཱ་དྷཱི་པེ། ཡ་སྱ་ཏྱམ། ཨག་ནི་ཧོ་ཏྲེ་ཤུ། སྱ་ཏྱམ་ཡཾ་ཤྲཱི་ཏི་ཡེ་ཤུད་ཙ། པ་ཧི་བྲ་ཧ། སུ་ཡཾ་སྱ་ཏྱམ། ཨི་ཤཱི་རི་ཙ་མ་ཧཱདྨ་ནི། ཨ་ཏེ་ཏུ་སྱ་ཏྱམ་སྱད་ཏྱ་བས་མ་ཡེགྷུ་ཧེ་ཀ་སེཏྱ་ཏི་ན། དར་ཤ་ཡ་དྲ་མ་སྭ་རུ་པཱ་ཎི། སྱཏྱམ་རཀྵ་ཏེ་སརྦ་ཤི། ཨ་མན་ཏྲི་ཏྲ་མ་ཡ་སྱོ་མྱ། སྱ་མྱ་རུ་པ་པྲ་ཏཱིཙྪ་ད། བ་ལཱི་ཚ་སུ་པ ཧྲི་ཏྲམ་སརྦ་སརྦ་ཀོ་མ་ཀ་གྲ་ཧེ།དར་ཤ་ཡ་དྭ་མསྭ་རུ་པཱ་ཎི། བ་ལན་ཙ་པྲི་ཏི་གྲ་ཡ་སྟམ། དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་སྟེ། རིགས་ཀྱི་གསང་སྔགས་འདི་བརྗོད་དོ།

愿活百年安乐。油饼和大麦饼，蔬菜，吉祥饼，乌洛皮等，蜜饼，小麦饼，泡沫饼，芜菁，杂粮饭，青稞饭，蜂蜜，芝麻粉，盐，酸奶，热饭，尼斯巴巴，精灵食物，牛奶，生肉血，熟肉，鱼，面粉，酒，阿萨瓦酒，香料，花环，水果，黄金，安息香，白檀香，乌鲁迦，香油，葡萄，花叶等，
将这些和糊状物一起做成供品，从孩子家的四个方向供养。同样在十字路口，三岔路口，神殿，牛圈，独树下，泉水处等地方，在黄昏时分供养并点灯。
然后做圆形或方形坛城，用未落地的牛粪涂抹，用新鲜草和悦意的花装饰。在其上安置精灵主尊及眷属，面向东方诵此咒语并供养食子。
咒语为：嗡那莫毗婆拉卡萨，那莫库荣巴雅，那莫萨巴塔南玛底南那莫斯堪哈雅，希利提，密提利提，希利达塔，巴利尼梭哈。这是请坐和召请女形鬼神的咒语。
用此咒语对一掬水念诵七遍，洒在自身上即可护身。当那些鬼神聚集时，对着供品诵此具有各自誓言的咒语：
布拉嘉巴托查雅萨亚谭，阿米利夏利，达摩拉嘉雅萨亚谭，雅查萨亚谭，塔巴西舒，达那地巴提雅查亚谭，匝拉地贝，雅萨亚谭，阿格尼霍特热舒，萨亚谭扬室利提耶舒达查，巴希布拉哈，苏扬萨亚谭，伊希利查玛哈德玛尼，阿特图萨亚谭萨亚亚巴斯玛耶古黑卡色亚提那，达夏雅札玛斯瓦卢巴尼，萨亚谭拉克夏特萨尔巴希，阿曼特利札玛雅萨约米亚，萨米亚卢巴布拉提查达，巴利查苏巴黑札萨尔巴萨尔巴果玛卡格拉黑，达夏雅德瓦玛斯瓦卢巴尼，巴兰查布利提格拉雅斯谭。然后安住等持中诵此种姓密咒。

།ོཾ་ལ་ནི་ལཱ། ཁཱ་ལཱ་ཁཱ་ལཱ། ན་གུ་ལ་གྲ་ཧ་ཀཱ་རི་ཀ་སེ་ནཱ་ནུ་སེ་ན། མཱ་ཏཱ་ཙ་མ་ཧཱ་སེ་ན་ཡ་ཤ་སྭ་ནི། ཀྲི་ཏ་མཱ་ལཱ་ ཀྵ་ཏ་ཤར།ེ་ཏཱ་སྟུ་གྲ་ཧ་མ་ཏ་ར། ཀུ་མཱ་ར་བ་ཙ་ནཱ་ཤྲི་གྲམ་པྲ་མུན་ཙན་དུ་ཤི། ཤུ་མ་ཏི་མཱ་མ། ཀ་ལ་ཀ་ལ་པོ་ཛ་ལ་ཤ་ཀ་ཏི། ཀིང་ཀི་ནི་ཛྭ་ལ་བྷུ་ཤི་ཏ། ཀུ་མཱ་ར་བཱ་ཙ་ནཱ། ཧུ་ཏིམ། སཾ་བྲ་ཏ་མུ་ཙ་ཏམ་ཤི་ཤུ། པ་ཏ་ཀ་ཀུར་ཀུ་ཊ་ཚ་ཊམ། གན་དྷ་བ་ར་ཧྲི་ད་ར་ཤི་ཁཱི་ཤ་ར་སྟམ་ བཤྩ་ཏེ།མུ་ཏྲ་མུད་ཙ་ཏ་མཱ་ཏུ་ར་ཤི་ཤུ་གན་ད་དྷུ་པ་མཱ་ལྱཾཙྪ། ཀུ་མཱ་ར་ཏེ་པྲ་ཡཙྪ་ཏྲི། ནསྠ་ཏ་བྱམ་ཏད་གྲ་ཡ། སྭཾ་གཱ་ཏི་མ་གྷ་ཙ་མ་ཙི་རམ། ད་ཏྲ་སརྦ་ཀུ་མཱ་ར་ན་མ་སཾ་ག་ཏ་གན་མཱ་ད་ནེ། རཀ་ཏེརྦ་ཙ་པ་ཏ་རཀྟ་ཤུ་ག་ནི་བ་ས་ནི། ཀུ་མཱ་ར་སྱ་ཁ་ཡམ་ཏ་ཏྲི། ཡཱ་ཏ་བ་ལམ་བི་མུན་ཙ་ཏ་ཤན་མུ་ ཁ་དྷ་ཤ་ཀྵོ།བེ་ཏྲ་སི་ཀ་ལེ་དོ་བར། བི་ར་ཀུ་མཱ་རི་དི་བ་ཏི། སྟེ་བ་པུསྟོ་བི་ཤི་དྱ་ཏྱམ་བྲ་ཧ་མ་ནོ་བྲ་ཧྨ་ནོ་བྲ་ཧྨ་ན་ནན་ཏྲུ། སརྦ་བེ་དི་བ་ད་མཱ་པར། ཡཀྵ་རཱཀྵ་ས་ནཱ་གཱ་ནཱཾ་གན་དྷ་ར་བཱ་ཨ་སུ་ར་ཡོ་ར་པི། པི་ཤཱ་ཙ་བྷཱུ་ཏ་སཾ་ག་ནཱ་མ། བྱ་ད་མི། ཙཱ་མཱ་རི་ཤཱ་རཱ། ཨག་ནྱ་པ་ཡ་ཏི་སྐན་དྷོ། ག་མྱ་ཏྲཱ་ མཱ་ག་ན་ད་མ་ད་ནཱམ།གྲོ་ཧོ་ཡ་ཀོ་པ་ཡོད་ད་ཉྱམ། ཀུ་མཱ་ར་སྭ་ཡ་ཤསྦི་ནི། རྟན་ཙུ་ཏ་ས་བྲེཀྵ་བྲི་མ་བྷ་ཡ་པ་རི་ཤ་དྷོ་བྷ་བེད། །དེ་ལྟར་གཏོར་མ་བཏང་བའི་འོག་ཏུ་མེ་ལ་སྦྱིན་སྲེག་གིས་མཆོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བཅའ་བ་དང་། བཟའ་བ་དང་། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་སེར་སྐྱ་དང་། དམར་པོ་ལ་སོགས་ པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་།དྲི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། གུ་གུལ་གྱི་བདུག་པ་དང་། སེང་ལྡེང་ལ་སོགས་པའི་ཡམ་ཤིང་བྱའོ། །ཡང་ན་ཙན་དན་གྱི་ཤིང་གིས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་གྲངས་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་སྦྱིན་སྲེག་བྱའོ། །གདོན་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་མེ་དབྱུག་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་རིག་ སྔགས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།ོཾ་བྲ་ཧྨ་བྱ་ཏ་ན་ལམ་དེ་བམ། ཧ་སྱག་བྱ་པ་ཏི་ཙམ་ཀམ། དེ་བ་ན་ས་པྲ་མུ་ཁ་མ་སྭ་ཏི་སྭཱ་ཧཱ། ཨ་བ་ཧཱ་ར་ཧཱུ་ཛམ། ས་ཧི་བད་ཏྱམ་ཧ་ན་ཏན་སི། པཱ་དཱ་ཀ་ས་བཀྵ་ན། ཏྭམ་ཡ་ག་ཉཤྩ། ཡུ་པཤྩ། ཏྭམ་ཧི་དྷ་ར་མ་བ་ཏང་། ག་ཏི་ཧི་རན་ནྱ་རཱ་ཏཱ་དེ་བ་སྟཱམ། ཏྭམ་ ཧི་བེ་དང་བི་དང་ག་ཏི།དུར་ཁྲི་ཏཱ་ནཱམ། བི་ནཱ་ཡ་ཤ་ཡཱ་ཏྭམ། ཧི་ཨུད་པ་ད་ཏི་སུ་རེ། ད་ཧ་ས་གྲ་ཧ་དེ་བ་ཏྭམ། ཨི་དམ་དུཥྚ་ས་བྲི་གྲ་ཧ། ཨག་ན་ཡེ་སྭཱ་ཧཱ། ཏྭམ་ཏི་ཤཱན་ཏི་ཀ་རོ་བ་ན་ནི། སྟམ་མ་རུ་ཏ་རོ་དན། ཧ་རི་པྲ་དཱ་ན་གྷ་དི་རི་ཤི། དཱི་མཱམ་ནི་གྲི་ཧྱ་གུ་ཧྱམ་ཀམ། ཨུད་མ་ད་ཡ་ཏི། ཏེ་ ཛ་སྭ་ཙཱ།ན་མཿ་ཤ་མ་ཙཱི་ཏིང་ཀུ་རུ། དུཥྚི་གྷཱ་བྷ་རསྣ་སྟམ། སྭམ་སྭརྦོ་པ་དྲ་བེ་ཤུ་ཙ། ཡཱ་ཀྲི་ཏྲི་ན་ཧོ་མྱེ་ན་ཤི་གྷྲ་མ་ཤཱན་ཏི་པྲཛྙཱ་ཡ་དེ་ཨ་ཧི་བྷན་ཏི་དེ་བ་ནཱ་མ། ཏྭམ་ཧི་བག་ཏྲམ་པུ་ར་ཏ་ནཱ་མ། ཏེ་ན་ས་ཡ་ཏེ་ན་དེ་བཱ་ཤང་། ཨི་མ་སཱ་དྷ་ཡ། མེ་གྲ་ཧམ། ན་མསྟུ་ཏེ་བྱ་བཱ་ཧ་དན་དི། ད་ཧ་ད་ཧ། དར་ཤ་ཡ་དར་ཤ་ཡ་ཏེ་ཛ་ཏེ་ཛ་མོ་ཊ་ཡ་མོ་ཊ་ཡ། ཨ་པསྨ་ར་མུད་གྷ་ཊ་ཡ། ཀུ་མཱ་ར་བི་ཤཱ་ཙ། རི་བ་ཏི་རོ་ད་ན་ཏྲཱ་ས་ན། ཀམ་པ་ན། ཨུད་ཀམ་པ་ན། པཱི་ཛྲ་བད་དེ་བ་ཡཀྵ་གན་དྷར་བ། བྷུ་ཏཱ་ནཱམ། ནཱ་ག་རཀྵ་ས། སན་དར་ཛ་ན། བྷཎྜ་ན། བི་དྷུ་གྲ་ས་ར་ཡ། བྷ་ན་བྷ་ནཱ། ཨག་ནི་དྷནྟྲ། ཨག་ནི་བཱིཏྱ་ན་མ་ཏེ། ཛྲ་ས་སྭ་ན། ཨུན་མཱན་ད་ཡ་སྭཱ་ཧཱ། བྷུར་བྷུ་ཝཱ་ཡ་སྭཱ་ཧཱ། དི་བ་ཏ་ཏེ་ཛ་ས་སྭཱ་ཧཱ། ཧ་བྱ་བཱ་ཧ་ན་ཡ་སྭཱ་ཧཱ། ཡ་མ་ཡེ་སྭཱ་ཧཱ། སྦྱིན་སྲེག་འདིས་ནི་བྱིས་པའི་གདོན་མཐའ་དག་འཇིག་པར་བྱེད་དོ།

嗡 拉尼拉，卡拉卡拉，那古拉格拉哈卡利卡谢那努谢那，玛塔查玛哈谢那雅夏斯瓦尼，格利塔玛拉 克夏塔夏热，塔斯图格拉哈玛塔拉，库玛拉瓦查纳室利格兰帕拉门占杜希，舒玛帝玛玛，卡拉卡拉布扎拉夏卡帝，金金尼札拉布希塔，库玛拉瓦查纳，胡帝门，桑帕拉塔目查坛希舒，帕塔卡库尔库札札门，甘达瓦拉赫利达拉希卡夏拉斯坛 巴夏帝，目札目札塔玛图拉希舒甘达度帕玛良查，库玛拉帝帕拉雅查帝利，纳斯塔塔比扬塔德格拉雅，斯旺嘎帝玛嘎查玛其兰，达札萨瓦库玛拉那玛桑嘎塔甘玛达内，拉克帝尔瓦查帕塔拉克塔舒嘎尼瓦萨尼，库玛拉斯雅卡扬塔帝利，雅塔瓦蓝比门查塔善目 卡达夏克效，贝札斯卡列多瓦拉，比拉库玛利帝瓦帝，斯帝瓦普斯托比希迪雅提扬帕拉哈玛诺帕拉玛诺帕拉玛那难杜，萨瓦贝帝瓦达玛帕拉，雅克夏拉克夏萨那嘎南甘达拉瓦阿苏拉约拉皮，毗夏遮布塔桑嘎南，比雅达米，遮玛利夏拉，阿格尼雅帕雅帝斯甘多，嘎米札 玛嘎那达玛达南，格若哈雅扣帕约达尼扬，库玛拉斯瓦雅夏斯比尼，丹珠塔萨帕列克夏帕利玛巴雅帕利夏多巴韦德。
如是施食后，应以火供作供养。即以食物、饮品及黄色、红色等各种颜色的花等，各种香料，安息香熏香，以及檀香等木柴。或者用白檀木，数量为一百零八次作火供。应诵此名为'能解脱一切魔障如火杖'的明咒：
嗡 帕拉玛比雅塔那蓝得万，哈斯雅格比雅帕帝赞甘，得瓦那萨帕拉目卡玛斯瓦帝梭哈，阿瓦哈拉吽赞，萨希瓦帝扬哈那坛斯，帕达卡萨巴克夏那，特旺雅嘎尼夏，优帕夏，特旺希达兰玛瓦当，嘎帝希兰尼雅拉塔得瓦斯坛，特旺 希贝当比当嘎帝，杜克利塔南，比那雅夏雅特旺，希乌德帕达帝苏热，达哈萨格拉哈得瓦特旺，伊当杜斯札萨帕利格拉哈，阿格那耶梭哈，特旺帝善帝卡若瓦那尼，斯坛玛如塔若丹，哈利帕拉达那嘎帝利希，帝玛尼格利希雅古希扬甘，乌德玛达雅帝，帝 扎斯瓦遮，南摩 夏玛其定库如，杜斯帝嘎巴拉斯那斯坛，斯旺斯瓦波帕札贝舒遮，雅格利帝利那霍米耶那希格兰玛善帝帕然雅雅得阿希般帝得瓦南，特旺希巴格占普拉塔南，帝那萨雅帝那得瓦香，伊玛萨达雅，美格拉汉，那玛斯图帝比雅瓦哈丹帝，达哈达哈，达夏雅达夏雅帝扎帝扎莫札雅莫札雅，阿帕斯玛兰目嘎札雅，库玛拉比夏遮，利瓦帝若达那札萨那，甘帕那，乌德甘帕那，毗札瓦德得瓦雅克夏甘达瓦，布塔南，那嘎拉克夏萨，桑达扎那，般札那，比杜格拉萨拉雅，巴那巴那，阿格尼丹札，阿格尼比提雅那玛帝，扎萨斯瓦那，温玛达雅梭哈，布尔布瓦雅梭哈，帝瓦塔帝扎萨梭哈，哈比雅瓦哈那雅梭哈，雅玛耶梭哈。此火供能摧毁一切儿童魔障。

།དེ་བཞིན་དུ་གཏོར་མ་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། བདུག་པ་དང་། ཁྲུས ཀྱི་ཚུལ་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་རིག་སྦྱར་བར་བྱའོ།།བུ་ཏི་ཀ་རཉྫའི་ཤུན་པ་དང་། འོ་མ་ཅན་གྱི་ཤིང་གི་ཤུན་པ་དང་། ལོ་མ་དང་། ཀུ་བ་དང་། བི་ལ་ཤ་དང་། སྱོ་ན་ཀ་དང་། བིལ་བ་དང་། ཀ་པིད་ཐ་དང་། དེ་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ་ནུབ་མོ་བསྐོལ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ནུབ་མོ་ཁྲུས་བྱས་ན་ ཤིས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དུ་ན་གདོན་གྱིས་ཟིན་པ་ལས་བླ་བརྣན་གྱི་ནད་ལྡན་པ་ལྟ་བུའི་ནད་གསོ་བ་བྱུང་ན་ནི། བྱིས་པའི་ནད་གསོ་བ་ལས་བཤད་པའི་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་རྣམས་བྱའོ། །བྱིས་པ་གདོན་གྱིས་ཟིན་པ་གསོ་བའི་ལེའུ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ནས་གདོན་གྱི་དམིགས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཐོག་མར་སྨན་པས་ནད་པའི་ཤེས་པ་དང་། སྨྲ་བ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་སྟོབས་ཅི་འདྲ་བ་ལས་གདོན་གྱི་རྟགས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་སྐྱེས་བུ་གང་གིས་སྤྱོད་ཚུལ་དང་། རང་བཞིན་དང་། འགྲོ་བ དང་།བྱེད་པ་རྣམས་ལྷ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། དྲི་ཟ་ལ་སོགས་པ་གང་གི་རྟགས་དང་། མཐུན་པར་བྱེད་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་བརྟག་གོ། །དེ་ལ་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་ལ་སོགས་པ་གདོན་གྱི་རིགས་རྣམ་པ་བཅཝ་བརྒྱད་ཡོད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་མེད་པར་ནི་གདོན་འཇུག་མི་ནུས་ ཏེ།རྒྱུ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འཕྲལ་གྱི་རྐྱེན་དང་། སྔོན་གྱི་ལས་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཉམས་པས་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ཤས་ཆེར་སྐྱེས་པ་དང་། ཆོས་ལུགས་ཉམས་པར་བྱས་པ་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་ཉམས་པ་དང་། སྤྱོད་ ལམ་ལོག་པར་བྱེད་པ་དང་།བླ་མ་ལ་སོགས་པ་མཆོད་པར་འོས་པ་ལ་མི་མཆོད་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཉམས་པར་བྱས་པ་དང་། བདག་ཉིད་གསོད་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུ་དེ་དག་བྱས་པས་གདོན་གྱིས་གླགས་རྙེད་དེ་སྐྱེས་བུའི་ལུས་ལ་འཇུག་ཅིང་གནོད་པར་བྱེད་དོ། ། གཞན་ཡང་གདོན་གྱིས་གླགས་རྙེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་སྡིག་པའི་ལས་རྩོམ་པ་དང་། སྔོན་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པ་དང་། བདག་ཉིད་གཅིག་པུར་གྲོགས་མེད་པར་ཁང་སྟོང་དང་། དུར་ཁྲོད་དང་། བཞི་མདོ་དང་། མཆོད་རྟེན་ལ་སོགས་པའི་དྲུང་དུ་མཚན་མོ་བརྟེན་ཅིང་གནས པ་དང་།མཚན་མོ་གཅེར་བུར་རྒྱུ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བླ་མ་མཆོད་པར་འོས་པ་སྨོད་པ་དང་། དུས་དང་ཆོ་ག་མ་ཡིན་པར་འཁྲིག་པ་སྤྱོད་པ་དང་། མི་གཙང་བས་ལྷ་མི་མཉེས་པར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་གྱི་བུད་མེད་བུ་བཙས་མ་ཐག་པ་ལ་འདྲེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། སྔགས་ དང་།གཏོར་མ་དང་། མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོ་བྱད་མི་འབྱོར་བ་དང་། མདོར་ན་མདོའི་གནས་སུ་ཉིན་པར་གྱི་སྤྱོད་ལམ་བསྟན་པ་ལོག་པར་བྱེད་པ་ལས་གདོན་འཇུག་ཅིང་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྷའི་གདོན་ནི་ཟླ་བ་ཡར་ངོའི་ཚེས་གཅིག་དང་། ཚེས་བཅུ་གསུམ་ལ་མི་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ རོ།།ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་གདོན་ནི་ཡར་ངོའི་ཚེས་བཅུ་གསུམ་དང་མར་ངོའི་བཅུ་གཉིས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དྲི་ཟའི་གདོན་ནི་ཚེས་བཅུ་བཞི་དང་བཅུ་གཉིས་ལ་འཇུག་གོ། །ཀླུའི་གདོན་ནི་ཚེས་ལྔ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །གནོད་སྦྱིན་གྱི་གདོན་ནི་ཟླ་བ་ཡར་ངོའི་ཚེས་བདུན་དང་བཅུ་གཅིག་ལ་འཇུག་ པར་འགྱུར་རོ།།ཚངས་པའི་སྲིན་པོའི་གདོན་ནི་ཡར་ངོའི་ཚེས་ལྔ་དང་། ཚེས་བརྒྱད་དང་། བཅོ་ལྔ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །སྲིན་པོ་དང་ཤ་ཟའི་གདོན་ནི་ཟླ་བ་མར་ངོའི་ཚེས་གཅིག་དང་དགུ་དང་བཅུ་གཉིས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡི་དགས་ཀྱི་གདོན་ནི་གནམ་སྟོང་དང་ཚེས་བཅུ་ལ་འཇུག་པ་ ཡིན་ནོ།

同样地，应当按照密续的方式来进行施食、火供、熏香和沐浴。
将布提卡染色树皮、乳树皮、树叶、枯木、毗拉夏、修那卡、木槵子、木瓜等各等分，在夜晚煮沸，给孩童们夜晚沐浴是吉祥的。
另外，如果被鬼神附身者出现类似魂魄被夺的疾病，则应当按照治疗小儿疾病中所说的药物配方来进行。
治疗被鬼神附身的小儿第三章完。
接下来讲解辨识鬼神的章节。首先医生应当从病人的意识、言语、行为和体力等方面来了解鬼神的征兆并加以阐述。
还要观察某人的行为方式、本性、行走和所作所为是否与天神、非天、乾闼婆等某种征兆相符，以此了解其特征。
其中天神、非天等鬼神种类有十八种。这些鬼神也不会无缘无故地附身，其原因是什么呢？是由当下的因缘和往昔的业力所致。
也就是说，由于智慧衰退而生起贪欲、嗔恨、愚痴等；违背教法；破坏誓言；行为不当；不敬奉上师等应当供养的对象；违背自己的宗规；自杀等原因，使鬼神有机可乘，进入人身并造成危害。
此外，使鬼神有机可乘的原因还有：造作恶业、往昔造作不善业、独自一人在空房、坟场、十字路口、佛塔等处过夜、夜晚裸体游荡、诽谤应当供养的上师、非时非法行淫、以不净物令天人不悦、与他人刚生产的妇女交合、火供、咒语、施食、供养等资具不具足，总之，在经典所说的白天行为规范之外做出违背之事，就会使鬼神附身并造成危害。
其中天神鬼会在月亮上弦初一和十三日附身于人。
非天鬼会在上弦十三日和下弦十二日附身。
乾闼婆鬼会在十四日和十二日附身。
龙鬼会在初五附身。
夜叉鬼会在月亮上弦初七和十一日附身。
梵天罗刹鬼会在上弦初五、初八和十五日附身。
罗刹和食肉鬼会在月亮下弦初一、初九和十二日附身。
饿鬼会在月末和初十附身。

།བླ་མ་རྒན་པ་ལ་སོགས་པས་སྨོན་པ་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གདོན་ནི་ཕལ་ཆེར་ཚེས་བརྒྱད་དང་དགུ་ལ་འཇུག་གོ། །གདོན་དེ་དག་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་ནམ་སྲོས་པའི་དུས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་བུའི་ལྷའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི་བཞིན་མདངས་པད་མ་ཁ་བྱེ་བ་ལྟ་བུར་འདུག་པ་ དང་།ཞི་བའི་མིག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། མི་ཁྲོ་བ་དང་། སྨྲ་བ་ཉུང་བ་དང་། རྔུལ་དང་བཤང་གཅི་འབྱུང་བ་དང་། ཟས་མི་འདོད་པ་དང་། ལྷ་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། གཙང་སྦྲ་ཆེ་བ་དང་། སཾསྐྲྀ་ཏའི་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཡུན་རིང་པོ་ནས་མིག་འབྱེད་པ་དང་། ལུས་དྲི་ཞིམ་པ་དང་། གཞན་ལ་མཆོག་སྟེར་ཞིང་བཀྲ་ཤིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་སྦྱིན་པ་དང་། ཕྲེང་བ་དང་། གོས་དཀར་པོ་དང་། འབབ་ཆུ་དང་། རི་བོ་དང་། ཁང་པ་མཐོན་པོ་ལ་དགའ་བ་དང་། གཉིད་མེད་པ་དང་། གཞན་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། མཚན་མ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་ལྷས་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་གདོན་གྱིས་ཐེབས་པའི་རྟགས་ནི།མིག་ཡོན་པོར་ལྟ་བ་དང་། རང་བཞིན་མ་རུངས་པ་དང་། ལྷ་དང་། བླ་མ་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་ཞེ་སྡང་བ་དང་། འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་སྙེམས་པ་དང་། དཔའ་ཞིང་བརྟན་པ་དང་། ཁྲོ་བ་ཅན་དང་། རྩོལ་བ་ཞེན་པ་དང་། དྲག་ པོ་དང་།སྐེམ་བྱེད་དང་། ཁྱབ་འཇུག་དང་། དབང་པོ་ཡང་བདག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨྲ་བ་དང་། ཤ་དང་ཆང་ལ་དད་ཅིང་དགའ་བ་ནི་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་གདོན་ཡིན་ནོ། །དྲི་ཟའི་གདོན་གྱིས་ཐེབས་པའི་རྟགས་ནི། རང་གི་སྤྱོད་པ་ལ་དགའ་ཞིང་ལུས་དྲི་ཞིམ་པ་དང་། རྟག་ཏུ་སྙིང་དགའ་ཞིང་གླུ་གར་ལ་དགའ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁྲུས་དང་། སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང་། གོས་དང་ཕྲེང་བ་ལ་དགའ་ཞིང་བྱུག་པ་དམར་པོ་ལ་མོས་པ་དང་། སྒེག་པ་དང་། འགྱིང་བ་འདོད་པ་ནི་དྲི་ཟའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་སོ། །ཀླུའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི། མིག་དམར བ་དང་།ཁྲོ་བའི་ངང་ཚུལ་དང་། མིག་ཧར་ཧར་པོར་བགྲད་པ་དང་། ཡོན་པོར་འགྲོ་བ་དང་། མི་བརྟན་ཞིང་འགུལ་བ་དང་། རྒྱུན་དུ་དབུགས་རྒོད་པ་དང་། ལྕེ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་འབྱིན་པ་དང་། ཁའི་གྲ་ལ་ལྕེས་བྱུག་པ་དང་། འོ་མ་དང་། བུ་རམ་དང་། ཁྲུས་ལ་དགའ་བ་དང་། ཁ་བུབ་ཏུ་ཉལ་བ་དང་། གདུགས་མཐོང་ན་འཇིགས་པ་སྟེ་དེ་ནི་ཀླུའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །གནོད་སྦྱིན་གྱི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི། མིག་བགྲད་ཅིང་དམར་ལ་འབུར་བ་དང་། ལུས་དྲི་ཞིམ་པ་དང་། གཟི་མདངས་ཤིན་ཏུ་བཟང་བ་དང་། གར་དང་། གཏམ་དང་། གླུ་དང་། ཁྲུས་དང་། ཕྲེང་བ་དང་། བྱུག་པ་ལ་དགའ་བ་དང་། ཉ་དང་ཤ་ལ་སྲེད་པ་དང་། སྤྲོ་བ་དང་། དགའ་བ་ཆེ་བ་དང་། སྟོབས་ཆེ་བ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། ལག་པའི་རྩེ་མོ་འགུལ་ཞིང་ཁྱེད་ཅག་རྣམས་ལ་ནོར་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཞིག་སྦྱིན་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་། གསང་བའི་ཚིག་མི ཐུབ་པ་དང་།སྨན་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ཁྲོ་བག་ཆུང་བ་དང་། འགྲོས་མྱུར་བ་དང་། འདི་དག་ནི་གནོད་སྦྱིན་གྱི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་སོ། །ཚངས་པ་སྲིན་པོའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི། དགོད་ཅིང་གར་ལ་དགའ་བ་དང་། ལས་དྲག་པོ་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུ་ མེད་པར་རྡེག་པ་དང་།དམོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཚིག་ངན་པ་སྨྲ་བ་དང་། འགྲོས་མྱུར་བ་དང་། ལྷ་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། སྨན་པ་ལ་སྡང་བ་དང་། ཤིང་ངམ་མཚོན་ལ་སོགས་པས་བདག་ཉིད་ལ་བསྣུན་པ་དང་། ཀྭ་ཡེ་ཀྭ་ཡེ་ཞེས་བོད་པར་སྨྲ་བ་དང་། བསྟན་བཅོས་དང་རིག་བྱེད་ སྔོན་ཐོས་པ་འདོན་པ་དང་།དེ་དག་ནི་ཚངས་པའི་སྲིན་པོའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་མཚན་མའོ།

由老上师等人发愿而产生的魔障，大多在初八和初九入侵。这些魔障大多在黄昏时分入侵。
其中，被人类天神魔障所侵的征兆是：面色光泽如绽放的莲花，目光祥和，不发怒，少言语，有汗液和大小便，不想吃东西，尊崇天神和婆罗门，讲究清洁，说梵语，长时间睁眼，身体有香气，对他人给予吉祥等祝福语，喜欢花鬘、白衣、流水、山岳和高楼，不睡眠，不伤害他人。具有这些特征即是被天神所控制。
被非天魔障所侵的征兆是：斜视，本性凶恶，对天神、上师和婆罗门怀有嗔恨，无所畏惧，因病而骄傲，勇敢坚定，易怒，执著精进，凶暴，自称是'干焰'、'遍入'和'帝释'，喜好肉和酒，这是非天魔障的征兆。
被乾闼婆魔障所侵的征兆是：喜欢自己的行为且身体有香气，常常心生欢喜且喜爱歌舞，同样喜欢沐浴、园林、衣服和花鬘，爱好红色涂香，喜欢妖艳和傲慢，这是被乾闼婆魔障所侵的征兆。
被龙魔障所侵的征兆是：眼睛发红，性情暴躁，眼睛瞪得大大的，走路歪斜，不稳定且动摇，经常呼吸粗重，反复吐舌，用舌头舔嘴角，喜欢牛奶、糖和沐浴，俯卧而眠，见到伞盖就害怕，这是被龙魔障所控制的征兆。
被夜叉魔障所侵的征兆是：眼睛瞪大且红而突出，身体有香气，容光焕发，喜欢舞蹈、谈话、歌曲、沐浴、花鬘和涂香，贪恋鱼肉，欢喜快乐，力大无比，无病，手指颤动并说'我要给你们什么财物'等，不能保守秘密，亲近医生和婆罗门，脾气温和，行动迅速，这些是被夜叉魔障所侵的征兆。
被梵天罗刹魔障所侵的征兆是：喜欢笑和跳舞，做暴力行为，无故打人，说带有诅咒的恶语，行动迅速，憎恨天神、婆罗门和医生，用木棍或武器等伤害自己，说'喂喂'等呼唤语，诵读以前所闻的论典和吠陀，这些是被梵天罗刹魔障所侵的征兆。

།སིན་པོའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི་ཁྲོ་མིག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། ཁྲོ་གཉེར་དང་ལྡན་པ་དང་། རྟབ་བག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ལ་རྡེག་པ་དང་། རྒྱུག་ཅིང་འགྲོ་བ་དང་། སྐད་ཀྱི་བོར་འདོན་པ་དང་། གདོང་འཇིགས་སུ་རུང་བ་སྟོན་པ་དང་། ཁ་ཟས་མ་ཟོས་ཀྱང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། གཉིད་མེད་པ་དང་། མཚན་མོ་རྒྱུ་བ་དང་། ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པ་དང་། གཙང་སྦྲ་མེད་པ་དང་། དཔའ་བ་དང་། མ་རུངས་པའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། ཁྲག་དང་། ཕྲེང་བ་དམར པོ་དང་།བུད་མེད་དང་། ཤ་དང་ཆང་ལ་དགའ་བ་དང་། ཁྲག་གམ་ཤ་མཐོང་ན་རྐན་གཏོག་ཅིང་མཆུ་བལྡག་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཟ་བའི་དུས་སུ་དགོད་པ་དང་། འདི་དག་ནི་སྲིན་པོའི་གདོན་གྱི་མཚན་མའོ། །ཤ་ཟའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི། སེམས་ཐ་མལ་པར་མི་འདུག་པ་དང་། ས་གཅིག་ལ་ མི་གནས་པ་དང་།ཀུན་ཏུ་རྒྱུག་པ་དང་། ཟས་ཀྱི་ལྷག་མ་དང་། གླུ་དང་། གར་དང་། ཤ་དང་ཆང་རྣམས་ལ་དགའ་བ་དང་། དམོད་མོ་དང་བཅས་པའི་ཚིག་ངན་པ་སྨྲ་བ་དང་། བཞིན་མདོག་ཞན་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པར་ངུད་མོ་འདེབས་ཤིང་སེན་མོས་ལུས་འབྲུད་པ་དང་། ལུས་རྩུབ་པ་དང་། སྐད་ ཉམས་པ་དང་།བདག་སྡུག་གོ་ཞེས་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། འབྲེལ་པ་དང་མི་འབྲེལ་བའི་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། གནས་ལ་དགའ་བ་དང་། མི་བརྟན་པ་དང་། གཅེར་བུར་བྱུང་བ་དང་། དྲི་མ་ཅན་དང་། སྲང་ཁ་ན་འདུག་པའི་གོས་ཅི་སྙེད་པ་གོན་པ་དང་། རྩཝ་ཕྲེང་ བར་བྱས་ནས་ལུས་ལ་བརྒྱན་པ་དང་།ཤིང་ལ་རྟ་ཟེར་ཏེ་བཞོན་པ་དང་། མི་གཙང་བ་ལུད་ཕུང་གི་སྟེང་དུ་འདུག་པ་དང་། ཟས་མང་དུ་ཟ་སྟེ་འདི་ནི་ཤ་ཟའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་མཚན་མའོ། །ཡི་དགས་ཀྱི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི། གཟུགས་དང་བྱ་བ་དང་དྲི་ཡི་དགས་ དང་འདྲ་ཞིང་འཇིགས་སྐྱེན་པ་དང་།ཟས་མི་འདོད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་རྩཝ་གཅོད་པ་སྟེ། འདི་དག་ནི་ཡི་དགས་ཀྱི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་མཚན་མའོ། །གྲུལ་བུམ་གྱི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི། ཚིག་མང་པོ་སྨྲ་ཞིང་གླལ་བ་དང་། གདོང་ནག་པ་དང་། མི་སྡོད་པར་འགྲོ་བ་དང་། རང་གི་རླིག་པ་ཆེར་སྐྲངས་ཤིང་འཕྱང་བ་ནི་གྲུལ་བུམ་གྱི་གདོན་གྱི་མཚན་མའོ། །བྱད་སྟེམས་ཀྱི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི། ཤིང་དང་བོང་བ་ཐོགས་ཤིང་འགྲོ་བ་དང་། སྲང་ཁའི་ཕྱག་དར་གྱི་དུམ་བུ་གྱོན་པ་དང་། གཅེར་བུར་རྒྱུག་པ་དང་། ལྷག་མིག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། རྩཝའི་རྒྱན་བྱེད་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་དང་། གནས་སྟོང་པ་དང་། སྲང་དང་། ཤིང་གཅིག་གི་དྲུང་དུ་བརྟེན་པ་དང་། ཏིལ་གྱི་ཟས་དང་། ཤ་དང་ཆང་ལ་ཆགས་པ་སྟེ་འདི་ནི་བྱད་སྟེམས་ཀྱི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །གཡེངས་བྱེད་ཀྱི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི། ཚིག་རྩུབ་པ་སྨྲ་བ་དང་། ཟས་མི་འདོད་ཅིང་ཆུ་ཉེ་ཚེ་སློང་བ་དང་། སྔངས་ཤིང་མིག་དམར་བས་ལྟ་བ་དང་། ཚིག་དྲག་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཨཽ་ཀི་ར་ཎ་ཞེས་བྱ་བའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་མཚན་མའོ། །རོ་ལངས་ཀྱི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི། དྲི་དང་ཕྲེང་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། ཚིག་བདེན་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཚིག་ཡོངས་སུ་འདར་བ་དང་། གཉིད་ཆེ་བ་ནི་རོ་ལངས་ཀྱི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་གཉེན་ཤི་བ་འདྲེར་གྱུར་པའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི། མཐོང་བ་མི་གསལ་བ་དང་། བཞིན་ཞན་པ་དང་། རྐན་བསྐམས་པ་དང་། མིག་དང་རྫི་མ་འགུལ་བ་དང་། གཉིད་ཆེ་བ་དང་། མེའི་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། གཡོན་ཕྱོགས་སུ་གོས་གྱོན་པ་དང་། ཏིལ་དང་། ཤ་དང་། བུ་རམ་ལ་དགའ་བ་དང་། ཚིག་འཁྲུལ་བ་དང་། འདི་ནི་སྔོན་གྱི་གཉེན་ཤི་བའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་མཚན་མའོ།

被罗刹鬼附身的征兆是：怒目而视，有皱眉，行为躁动，打击他人，奔跑而行，大声喊叫，显露可怕的面容，虽不进食但有力气，无法入睡，夜间游荡，不知羞耻，不讲卫生，勇猛，做恶劣之事，说粗暴语言，愤怒，喜欢血和红色花环，喜欢女人、肉和酒，见到血或肉会咂嘴舔唇，吃饭时发笑，这些是罗刹鬼附身的征兆。
被食肉鬼附身的征兆是：心神不宁，不能安住一处，到处奔跑，喜欢剩饭、歌舞、肉和酒，说带诅咒的恶语，面色憔悴，无故哭泣并用指甲抓身，身体粗糙，声音嘶哑，说'我好苦啊'等哀叹，说有关无关的话语，失去记忆，喜欢停留，不稳定，裸体出现，肮脏，穿着在街上捡到的各种衣服，用草编花环装饰身体，说木头是马并骑上去，坐在粪堆上，吃很多食物，这是被食肉鬼附身的征兆。
被饿鬼附身的征兆是：形态、行为和气味都像饿鬼且令人恐惧，不想吃东西，经常割草，这些是被饿鬼附身的征兆。
被布单鬼附身的征兆是：说很多话并打哈欠，面色发黑，不停走动，自己的阴囊肿大下垂，这是布单鬼附身的征兆。
被魔女附身的征兆是：拿着木头和石头走路，穿着街上的破布，裸体奔跑，斜视，戴草编饰品，依靠在墓地、空地、街道和单独的树下，贪爱芝麻食物、肉和酒，这是被魔女附身的征兆。
被迷惑鬼附身的征兆是：说粗暴语言，不想吃东西但渴求水，惊恐且红眼而视，说激烈语言，这是被名为奥基拉纳的鬼附身的征兆。
被尸鬼附身的征兆是：喜欢香气和花环，说真实语言，说话颤抖，嗜睡，这是被尸鬼附身的征兆。
被过世亲人变成的鬼附身的征兆是：视觉模糊，面色憔悴，上颚干燥，眼睛和睫毛抖动，嗜睡，体温低，左侧穿衣，喜欢芝麻、肉和糖，说话错乱，这是被过世亲人变成的鬼附身的征兆。

།བླ་མ་དང་རྒན་པ་དང་གྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་དམོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི། སྤྱོད་ལམ་དང་ཟས་ལ་སོགས་པ་གདོན་སོ་སོའི རྟགས་དང་།ཇི་ལྟར་མཐུན་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ངོས་གཟུང་བར་བྱའོ། །མདོར་ན་བྱིས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གདོན་དང་གཅེར་བུར་འདུག་ཅིང་སྐྲ་གྱེན་དུ་བརྫེས་པ་དང་། སེམས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གདུངས་པ་དང་། ཡུན་རིང་པོར་གདོན་གྱིས་ཟིན་པ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །གདོན་ གྱི་དམིགས་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་གདོན་ནད་དེ་དག་གསོ་བའི་ལེའུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་གིས་ལུས་ལ་འཁྲིག་པ་དང་གཏོར་མ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་གདོན་རྣམས་ཀྱིས་མི་གཙེ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཟླས་བརྗོད་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། གཏོར་མ་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་དང་། དཀའ་ཐུབ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་དང་། སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྟེན་ན་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །གདོན་གྱིས་མི་བརྫིའོ། །ཤིང་ཀུན་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བ་བླ་དང་། གླ་རྩི་དང་། སྒོག་པ་དང་། ཨརྐའི་རྩ་བ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། ཨ་ཛ་ལོ་མི་དང་། གོ་ལི་མི་དང་། འབམ་པོ་དང་། ཤུ་དག་དང་། གན་དྷ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ཀུ་ཀཱུ་ཏི་དང་། སརྦ་གན་དྷ་ཞེས་བྱ་བ་གན་དྷ་ཀུ་ལི་དང་། ཀ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཀ་ཀ་ད་དང་། ལ་བ་ཀ་དང་། ར་མཉེ་འོ་མ་ཅན་དང་། བཛྲ་ཀྲོ་དྷ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཀར་ཀ་ཏ་ཤྲིང གི་དང་།མོ་ཧ་ན་བལ་ལི་དང་། ལིག་བུ་མིག་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། གཞན་ཡང་གདོན་འཇོམས་པའི་སྨན་ཇི་སྙེད་པ་དང་། བོང་བུ་དང་། རྟ་དང་། ཁྱི་དང་། ལུག་དང་། རྔ་མོ་དང་། རཀྵི་དང་། གོ་དྷ་དང་། སྲེ་མོ་དང་། རེག་འབྱམ་དང་། གུང་དང་། བྱི་ལ་དང་། བ་ལང་དང་། སེང་གེ་དང་། སྟག་དང་། རྒྱ་མཚོ་ན་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་པགས་པ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། སོ་དང་། སེན་མོ་དང་། དེ་རྣམས་མར་རྙིང་པ་འམ། སར་པའམ། ཏིལ་མར་རམ། གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྒྲུབས་ཏེ། དེས་བཏུང་བ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་དང་། བསྐུ མཉེ་དང་།ཕྱེ་མའི་དུད་པས་བདུག་པ་དང་། རི་ལུར་བྱས་ཏེ། དེ་ལ་མིག་སྨན་དང་། སྣར་ཕྱེ་མས་བུད་པ་དང་། བསྐུ་བ་དང་། བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་པར་བྱས་ནས་གདོན་སྨྱོ་བྱེད་དང་། བརྗེད་བྱེད་དང་བཅས་པ་ཞི་བར་བྱའོ། །ཧ་ཏི་པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། སྲོག་ཆགས་གོ་དྷ་དང་། སྲེ་མོ་དང་། བྱི་ལ་དང་། ཛ་ཤ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཁྲིས་པ་ལྷན་ཅིག་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྣ་ནས་གཏོང་བ་དང་། བསྐུ་བྱུག་དང་། བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་གདོན འཇོམས་སོ།།ཡུངས་ཀར་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། བཙོད་དང་ཀ་ནི་དཀར་པོ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤི་ཏ་ཀ་ཊ་བི་དང་། ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང་། ཀ་རཉྫ་ཀ་དང་། ཤྲི་ཡའི་ས་བོན་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཚ་བ་ གསུམ་དང་།དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་ཅི་ཙམ་པའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་བ་གཅིན་དང་། བསྐོལ་བའི་སྨན་མར་ནི་དོན་གྲུབ་ཀྱི་སྨན་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་བཏུང་བ་དང་སྣར་བླུགས་པ་བྱས་ན། གདོན་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱས་ཤིང་ཁྱད་པར་དུ་ལྷ་མ་ ཡིན་གྱི་གདོན་སེལ་ཏེ།གཤེད་བྱེད་དང་། བཀྲ་མི་ཤིས་པ་དང་། དུག་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། རིམས་དང་། བརྗེད་བྱེད་དང་། སྡིག་པ་རྣམས་འཇོམས་སོ།

由上师、长者和成就者的诅咒所引起的被鬼神附身的征兆，应当根据其行为举止、饮食等与各类鬼神的特征相符合的情况来辨识。简而言之，应当避免跟随儿童群体的鬼神、裸体而头发竖立、心被痛苦折磨以及长期被鬼神附身的情况。以上为第四章鬼神征兆辨识品。
接下来讲述治疗这些鬼神病的章节。对于那些希望身体不被贪欲和食物等欲望鬼神侵扰的人们，如果依靠持咒、火供、施食、修行、苦行、戒律、禅定、布施、智慧和慈悲等，就能获得胜利。不会被鬼神所压制。
诃梨勒、三辛香、牛黄、安息香、大蒜、牛乳菜根、藏香、阿扎罗米、果利米、槟榔、白芷、甘地普里扬古、库库提、萨瓦甘地即甘地库利、卡那即卡卡达、拉瓦卡、乳汁含羊茅、金刚忿怒、独活、卡尔卡塔希林吉、摩诃那瓦利、利布米、芥子，以及其他所有降伏鬼神的药物，还有驴、马、狗、羊、骡、罗刹、蜥蜴、猫、獾、熊、猫、牛、狮子、虎以及海洋生物的皮、胆汁、牙齿、指甲，将这些与陈旧或新鲜的酥油、芝麻油或任何适合的油一起调制。
用以上制成的药物进行饮用、鼻注、按摩、粉末熏烟，或制成丸剂用作眼药、鼻粉、涂抹、煎煮汤剂灌注等适当方法，可以平息鬼神所致的发狂和健忘。
长胡椒、胡椒根、三辛香、诃子、芥子，以及蜥蜴、猫、獾、扎夏等动物的胆汁一起研磨成粉，用于鼻入、涂抹、灌注等，可以降伏鬼神。
芥子、白芷、诃梨勒、普里扬古、两种黄色药材、红花、白卡尼、三果、希塔卡塔维、楝树叶、卡兰扎卡、希里亚种子、檀香、三辛香，将这些研磨成粉，与四倍量的牛尿一起熬煮成药油，称为'悉地药油'。适量饮用和鼻注此药油，能降伏一切鬼神，尤其能驱除阿修罗鬼神，并能降伏杀鬼、不祥、毒害、发狂、疫病、健忘和罪业。

།སྨན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མར་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བའམ། སྣར་བླུགས་པ་དང་། བྱུག་པ་དང་། ཁྲུས་དང་། དྲིལ་བ་རྣམས་ བྱས་ན་གོང་དུ་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་དང་ཁྱད་པར་དུ་རྒྱལ་པོའི་སྒོར་ཡང་དགོས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཡུངས་ཀར་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཨ་ཤྭ་གན་དྷ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ཀུན་དོང་གི་རྩ་བ་དང་། ཀ་ རཉྫའི་ས་བོན་དང་།ཤིར་ཤའི་མེ་ཏོག་དང་། ཀ་པིད་ཏའི་འབྲས་བུ་དང་། ཤུན་ཕྲགས་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཏ་ག་རུ་དང་། རུ་རྟ་དང་། སོན་ཀའི་རྩ་བ་དང་། གེ་རི་ཀར་ནི་དཀར་པོ་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་ལ་ར་གཅིན་དང་། ལེགས་པར་བསྒོས་ཏེ་བ་ལང་གི་མཁྲིས་པ་དང་ བསྲེས་ཏེ་རི་ལུར་བྱས་ལ་སྦྱིན་ན།རྨ་རེད་པ་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། མུན་ཐིབས་ཞེས་བྱེད་པ་དང་། མཚན་མོ་མི་མཐོང་བ་དང་། དྲན་པ་སྟོར་བ་དང་། ཆུས་ཁྱེར་ཏེ་བརྒྱལ་བ་དང་། དུག་མདའ་ལ་སོགས་པས་ཕོག་པ་དང་། སྦྲུལ་གྱི་མཆེ་བས་ཟིན་ཏེ་བརྒྱལ་བ་དང་། དེ་རྣམས་ལ་ མིག་ཏུ་བསྐུ་བ་དང་།སྣར་བླུགས་པ་དང་། བསྐུ་བ་བྱས་ན་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །རས་བལ་གྱི་ས་བོན་དང་། རྨ་བྱའི་སྒྲོ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། མ་ཧཱ་དེ་བ་ལ་ཕུལ་བའི་མེ་ཏོག་རྙིང་པ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། བྱི་ལའི་རྟུག་པ་དང་། འབྲས་ཀྱི་ཕུབ་མ་ དང་།ཤུ་དག་དང་། མིའི་སྐྲ་དང་། སྦྲུལ་གྱི་པགས་པ་བརྗེས་པ་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་སོ་དང་། གླང་གི་རྭ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། འདི་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ་བཏགས་པ་བསྲེགས་པའི་དུད་པས་བདུགས་ན་སྐེམ་བྱེད་ཀྱི་གདོན་དང་། སྨྱོ་བ་དང་། ཤ་ཟ་དང་། ལྷའི་ གདོན་གྱིས་ཐེབས་པ་རྣམས་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། གནྡྷ་བྷ་དྲ་དང་། གུར་གུམ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། ཡུང་བ་དང་། སྐྱེར་པའི་རྩ་བ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ཡུངས་ནག་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། སྒོག་སྐྱ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། བ་རུ་ར་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཤུ་དག་དང་། སྤངས་མ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བ་བླ་དང་། ཙནྡན་དམར་པོ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། ཤུག་པ་དང་། པོག་དཀར་པོ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། མེ་ཏོག་མ་དུ་ཀའི་ཤིང་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། དབྱི་མོ་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ། ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ་དེ་རྣམས་སྤྱིར་བསྡོམས་པའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་མར་རྙིང་པ་དང་། གཅིན་གྱི་སྡེ་ཚན་མདོའི་གནས སུ་བསྟན་པ་ལས་གཅིན་མར་དང་ཆ་སྙོམས་ཏེ་རེ་རེ་ནས་བསྐོལ་ལ་གཅིན་དང་མར་ལུས་པ་བཙགས་པ་ནི་གདོན་ཁུས་འདེབས་པའི་མར་ཡིན་ནོ།།ཞེས་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་དག་འདོད་དེ། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་གདོན་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།

将此药研成粉末与小便调和后饮用，或滴入鼻中，或涂抹，或沐浴，或揉搓，如此则能获得前述所有功德，尤其是在王门前也能成就一切所需之事。
白芥子、三辛（生姜、胡椒、长胡椒）、白芷、返魂草、两种黄色药（郁金、姜黄）、阿魏、昆冬根、迦兰加籽、合欢花、木瓜果、树皮、岩盐、白檀香、茜草、秋牡丹根、白色土赭石，将这些研磨后与山羊尿充分调和，再与牛胆汁混合制成丸剂服用。
可治疗创伤、发狂、昏迷、夜盲、失忆、溺水昏厥、中毒箭等伤、被蛇咬后昏迷等症。对这些病症点眼、滴鼻、涂抹都能平息。
棉花籽、孔雀羽毛、印度茄、供奉大自在天的陈旧花朵、胡椒、桂皮、藏香、猫粪、稻壳、白芷、人发、蛇蜕皮、象牙、牛角、阿魏、诃子，将这些等量研磨后熏烟，能除去消瘦鬼、发狂、食肉鬼、天神等鬼魅附身，是最殊胜的方法。
或者白豆蔻、胡椒、诃子、甘地跋陀罗、藏红花、胡椒根、刺天茄、萝卜、锦鸡儿根、茜草、白芥子、黑芥子、婆罗迦、毒芥、白檀香、韭菜、诃子、余甘子、普舍罗子、普舍罗子、白芷、艾草、甘草、婆罗门参、红檀香、豆蔻、零陵香、柏木、白芨、安息香、末度迦树花、当归、白附子、锦鸡儿果、土茯苓，这些药材等量细磨。
将上述药材总量的四倍陈年酥油，与《医典·小便品》中所说的尿油等量，各自煎煮后过滤剩余的尿和油，这就是驱鬼油。古代智者们如是主张：适量饮用此油是驱除鬼魅的最佳方法。

།ཡང་ན་སྤོས་དང་། ཤིང་ མངར་དང་།ཀ་རཉྫ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། པ་ཏོ་ལའི་རྩ་བ་དང་། བཙོད་དང་། ཤུ་དག་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། སེར་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། གན་དྷ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་ དང་།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། གཙོ་འབྲས་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཨཉྫ་གན་དྷ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཨད་ཀོ་ལ་དང་། ཀོ་ཤ་ཏ་ཀི་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། ནིམ་པ་དང་། གླ་སྒང་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཤི་རི་ཤའི་མེ་ཏོག་དང་། ས་བོན་དང་། གི་རི་ཀརྞི་དང་། དན་ཏི་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། བིལ་བ་རྣམས་ཆ་སྙོམས་ཏེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ་དེ་རྣམས་སྤྱིར་བསྡོམས་པའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་མར་རྙིང་པ་དང་། གཅིན་ནམ་བརྒྱད་དང་། དེ་རེ་རེ་ནས་གོང་མ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ལ། གཅིན་དང་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པའི་མིང་ནི་གདོན་ཁུས འདེབས་པའི་མར་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ལེགས་པར་སྦས་ལ། དེ་ལས་བཏུང་བ་དང་། མིག་ལ་བསྐུ་བ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་དང་། ལུས་བསྐུ་བ་བྱས་ན་གདོན་ཡིན་ནོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། མཛེ་དང་། རིམས་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། ། དུས་གང་དང་གང་གི་ཉིན་ཞག་ལ་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་ཉིན་ཞག་དེ་དང་དེའི་དུས་སུ། ལྷག་པར་གཏོར་མ་དང་། སྦྱིན་སྲེག་ལ་སོགས་པ་སྨན་པས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་སྦྱར་རོ། །གཞན་ཡང་ཁྲུས་དང་། གོས་དང་། ཤ་དང་། ཚིལ་དང་། ཆང་དང་། འོ་མ་དང་། བུ་རམ ལ་སོགས་པ་གདོན་གང་ལ་དད་ཅིང་སྲེད་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་སྦྱིན་ནོ།།གདོན་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་རྡོ་རྗེ་དང་། བཻ་ཌཱུརྱ་དང་། མརྒད་ལ་སོགས་པ་དང་། སུ་མ་ན་ལ་སོགས་པའི་མེ་ཏོག་དྲི་ཞིམ་པའི་ཕྲེང་བའམ། ཡང་ན་སྨན་གྱི་རིགས་དྲི་ཞིམ་པ་དང་། ཕྲེང་བ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། མོ་སྲན་ན་གུལ་ལ་སོགས་པའི་འབྲུ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཞུན་མར་དང་། ཁུར་བ་དང་། ལ་དུ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་ཏེ་སྦྱོར་བ་དེ་དག་ནི་གདོན་གྱི་ཆོ་ག་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྷའི་གདོན་དང་། དྲང་སྲོང་དང་། རྒན་པོ་དང་། གྲུབ་པ་དང་། བླ་མ་དང་། གདོན་ལྔ་པོ་དེ་དག ལ་ནི་ལྷ་ཁང་ནས་གཏོར་མ་སྦྱིན་ནོ།།དེ་ལས་ཀྱང་ལྷའི་གདོན་ལ་ནི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་བལྟས་ཏེ་སྦྱིན་ནོ། །ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་གདོན་ལ་ནི་དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཁ་བལྟས་ཏེ་བཞི་མདོ་ནས་གཏོར་མ་སྦྱིན་ནོ། །དྲི་ཟའི་གདོན་ལ་ནི་བ་ལང་གི་ལམ་ནས་གོས་དང་རྒྱན་དང་ཆས་པའི་ གཏོར་མ་སྦྱིན་ནོ།།སྔོན་གཉེན་ཤི་བ་འདྲེར་གྱུར་པའི་གདོན་དང་། ཀླུའི་གདོན་ལ་ནི་འབབ་ཆུའི་ངོས་ནས་གཏོར་མ་བཏང་སྟེ། དེ་ལས་ཀྱང་ཀླུའི་གདོན་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ཤར་ལྷོའི་མཚམས་སུ་ཁ་བལྟས་ཏེ་གཏོར་མ་གཏང་ངོ་། །གནོད་སྦྱིན་གྱི་གདོན་ལ་ནི་གནོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་སམ། ཡང་ན་ཆུ་བོ་གཉིས་འདོམ་པའི་མདོ་ལས་གཏང་ངོ་། །སྲིན་པོའི་གདོན་དང་། ཚངས་པ་སྲིན་བུའི་གདོན་ལ་ནི་ལམ་གྱི་བཞི་མདོ་དང་། ནགས་ཚང་ཚིང་འཇིགས་སུ་རུང་བ་ལས་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཁ་བལྟས་ཏེ་གཏོར་མ་སྦྱིན་ནོ། །ཚངས་པ་སྲིན་པོའི་གདོན་ལ་ནི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཁ་བལྟས་ཏེ་སྦྱིན་ནོ། ། ཤ་ཟའི་གདོན་ལ་ནི་གནས་སྟོང་པ་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཁ་བལྟས་ཏེ་གཏོར་མ་སྦྱིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྷའི་གདོན་ལ་ནི་གཏོར་མ་ཤིན་ཏུ་གཙང་ཞིང་དགེ་བར་བཤམས་ལ། དེ་ཡང་མེ་ཏོག་དཀར་པོ་ལས་བྱས་པའི་ཕྲེང་བ་དང་། ཨ་ཀ་རུ་ལ་སོགས་པ་དྲི་ཞིམ་པོ་དང་། འབྲས་ཀྱི་འོ་ཐུག་དང་། འབྲས ཆན་དང་།ཞོ་དང་། གདུགས་དཀར་པོ་དང་བཅས་པ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ།

或者，将香料、甘草、诃子、没药、蛇瓜根、红花、白芷、蛇瓜、阿魏、芥子、刺天茄、两种黄色药材、甘松香、硫磺、柏子仁、三辛（干姜、胡椒、长胡椒）、三果（诃子、余甘子、毕力勒）、豆蔻、肉桂、毕拨、阿魏甘地、白芨、阿德科拉、苦瓜、辣木、楝树、草乌、黑芥子、茜草、合欢花、种子、吉利卡尼、旃檀、胡芦巴、木苹果等份量相等，磨成细粉，加入总量四倍的陈酥油和八种尿液，按照上述方法煎煮，直至只剩下尿液和酥油，过滤后称为'大驱魔酥油'。
按照仪轨妥善保存，饮用、涂眼、滴鼻、涂身后，能驱除一切鬼魅、狂乱、麻风和热病。在被鬼魅附身的任何时日，医者应当适时进行供食、火供等仪式。此外，沐浴、衣服、肉、油脂、酒、牛奶、糖等，应当供养鬼魅所喜爱和贪求的物品。
对于一切鬼魅，应当供养金刚、琉璃、绿宝石等珍宝，以及素馨等香花制成的花鬘，或者香药、花鬘、豌豆、豆类等谷物，以及蜂蜜、酥油、糕点、甜食等。这些是驱魔仪轨的总说。
对于天神、仙人、老者、成就者、上师这五种鬼魅，应当在神殿中供食。其中对天神鬼魅应当面向北方供养。对非天鬼魅则应当根据时宜面向西方在十字路口供食。对乾闼婆鬼魅应当在牛道上供养衣服和装饰品。对亡亲鬼魅和龙鬼魅应当在流水边供食，其中对龙鬼魅特别要面向东南方供食。
对于夜叉鬼魅，应当在夜叉居所或两河交汇处供养。对于罗刹鬼魅和梵天虫魅，应当在十字路口和可怖的密林中面向南方供食。对梵天罗刹鬼魅应当面向东方供养。对食肉鬼魅应当在空旷处面向西方供食。
对于天神鬼魅，应当布置清净吉祥的供品，包括白色花鬘、沉香等香料、米粥、米饭、酸奶和白伞等供品。

།ཤིང་ཀུན་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། མར་བཞི་འགྱུར་གྱི་བ་གཅིན་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མར་འབའ་ ཞིག་ལུས་པ་ལས་བཏུང་བ་དང་།སྣར་བླུགས་པ་དང་། བསྐུ་བ་བྱས་ན་ལྷའི་གདོན་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤུ་དག་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། སྒོག་སྐྱ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ར་གཅིན་དང་བཏགས་ཏེ། སྣར་བླུགས་པ་དང་། མིག་ཏུ་བསྐུས་ན་ཡང་ལྷའི་གདོན་ལས་ཐར་ རོ།།ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་གདོན་ལ་ནི་ཤིང་ཏོག་ཇི་སྙེད་པ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། པད་མ་དང་། ཨུཏྤལ་དང་སྦྱར་བའི་གཏོར་མ་སྦྱིན་ནོ། །ཀླུའི་གདོན་ལ་ནི་སུ་མ་ན་ལ་སོགས་པའི་མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་ཡོས་དང་། བུ་རམ་དང་སྦྱར་བའི་སྣུམ་ཁུར་དང་། བུ་རམ་དང་སྦྱར་བའི་འབྲས་ཆན་དང་། ཟས་མཆོག་ཅེས་བྱ་བའི་འོ་ཐུག་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། འོ་མ་དང་། ས་ནག་པོ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། ཤུ་དག་དང་། པདྨ་དང་། གུ་གུལ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དམར་པོའི་འདབ་མ་དང་ལྡན་པའི་གཏོར་མ་སྦྱིན་ནོ། །སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོའི་ལོ་མ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་འདི་རྣམས་ཆུ་གྲང་མོ་དང་བཏགས་ཏེ། སྣར་བླུགས་པ་དང་། མིག་ལ་བསྐུས་ན་ཀླུའི་གདོན་ལས་ཐར་རོ། །གནོད་སྦྱིན་གྱི་གདོན་ལ་ནི་འོ་མ་དང་། ཞོ་དང་། མར་དང་། འབྲས་ཆན་བསྲེས་པའི་ཟས་དང་། གུ་གུལ་དང་། སྒྲོན་ཤིང་དང་། པདྨ དང་།པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། གོས་དང་། གསེར་རྒྱན་དུ་བྱས་པ་འམ། མ་བྱས་པའང་རུང་བའི་གཏོར་མ་སྦྱིན་ནོ། །མར་དང་། འོ་མ་དང་། བ་གཅིན་དང་། ཆ་སྙོམས་ཏེ་བསྐོལ་བ་ལས་བཏུང་བ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་དང་། བསྐུ་བྱུག་བྱས་ན་གནོད་སྦྱིན་གྱི་གདོན་ལ་ཕན་ ནོ།། རུ་ར་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། སྒོག་སྐྱ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པར་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ། སྣར་བླུགས་པ་དང་། མིག་ལ་བསྐུས་ན་ཡང་གནོད་སྦྱིན་གྱི་གདོན་ལས་གྲོལ་ལོ། །ཚངས་པའི་ སྲིན་པོའི་གདོན་ལ་ནི་ནས་ཕྱེ་བྲེ་དོ་ལས་བྱས་པའི་སྣོད་བཀང་བ་དང་།བུམ་པ་གང་བའི་ཆུ་དང་། ཏིལ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་དང་། གདུགས་དང་། གོས་དང་། གུར་གུམ་ལ་སོགས་པའི་བྱུག་པ་དང་ལྡན་པའི་གཏོར་མ་སྦྱིན་ནོ། །སེང་ལྡེང་སྲང་ཉི་ཤུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཚ་བ་གསུམ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང་། སྒོག་སྐྱ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་སྲང་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། བ་གཅིན་མར་གྱི་སུམ་འགྱུར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བ་དེ་ལས་ཡང་བཏུང་བ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་དང་། བསྐུ བྱུག་བྱས་ན་ཕན་ནོ།།སྲིན་པོའི་གདོན་ལ་ནི་ཏིལ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དཀར་པོ་དང་། འབྲས་དང་། མོ་སྲན་གྲེའུ་ལ་སོགས་པ་བསྲེས་པའི་ཆན་དང་། ཤ་བཙོས་པ་དང་། ཤ་རྗེན་པ་དང་། ནིས་པ་པ་དང་། ཁྲག་དང་བཅས་པའི་གཏོར་མ་སྦྱིན་ནོ། །ཀ་རཉྫ་དང་། ཤྲི་ ཤ་དང་།པ་ཏྲ་ལ་ནག་པོ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བ་དང་། ཤུན་ཕྲགས་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་དང་། བིལ་བའི་རྩ་བ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། སྒོག་སྐྱ་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་། ཧ་ཅང་མི་སླ་ མི་སྐ་ཙམ་དུ་སྦྱར་ཏེ།སྣར་བླུགས་པ་དང་། མིག་ཏུ་བསྐུས་ན་སྲིན་པོའི་གདོན་ལ་ཕན་ནོ།

取诃子、芥子、白芷、三辛香，以上各半两研磨成粉，与三十二两酥油及四倍量的牛尿一同熬煮，直至只剩下酥油，饮用、滴鼻、涂抹，可解除天神作祟。
同样，白芷、诃子、葱白等研磨成粉，与羊尿调和，滴鼻或涂眼，也可解除天神作祟。
对于阿修罗作祟，应供养各种水果、布谢子、莲花、青莲花等制成的食子。
对于龙神作祟，应供养素馨花等花朵、炒米、糖蜜调和的油膏、糖蜜调和的米饭、名为'上等食物'的乳粥、蜂蜜、牛奶、黑土、龙花蕊、白芷、莲花、安息香、布谢子、红莲花瓣等制成的食子。
白芝麻叶、檀香、龙花蕊、芥子等用冷水研磨，滴鼻或涂眼，可解除龙神作祟。
对于夜叉作祟，应供养牛奶、酸奶、酥油、米饭混合的食物，以及安息香、灯木、莲花、布谢子、衣物、金饰（无论是否制成饰品）等制成的食子。
酥油、牛奶、牛尿等量熬煮后饮用、滴鼻、涂抹，对夜叉作祟有效。
诃子、两种黄药、葱白、诃子、白芷、楝树叶等研磨后与尿液调和，滴鼻或涂眼，也可解除夜叉作祟。
对于梵天罗刹作祟，应供养用二升大麦面填满的容器、满瓶水、芝麻粉、伞盖、衣物、藏红花等香料制成的食子。
取二十两紫檀木煮汤，其中加入三辛香、三果、诃子、白芷、生姜、芥子、楝树叶、葱白等研磨成粉，与二十八两酥油及三倍量的牛尿一同熬煮，饮用、滴鼻、涂抹有效。
对于罗刹作祟，应供养芝麻粉、白花、大米、豌豆等混合的饭食，以及熟肉、生肉、尼斯帕帕和血液制成的食子。
卡兰迦、合欢树、两种黑巴札拉的根、树皮、花朵、果实，毗梨勒根、三辛香、诃子、黑芥子、葱白、余甘子果实等研磨成粉，与牛尿调和至不太稀稠，滴鼻或涂眼，对罗刹作祟有效。

།ཡང་ན་སྨན་དེ་དག་ཉིད་མར་དང་བ་གཅིན་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྲུས་ཏེ་བསྐོལ་ལ་ལྷག་མ་ལུས་པ་དང་། བཏུང་བ་དང་སྣར་བླུགས་པ་དང་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ན་སྲིན་པོའི་གདོན་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། ། ཤ་ཟའི་གདོན་ལ་ནི་བུ་རམ་ཆང་དང་། ཏིལ་གྱི་ཚིགས་མ་དང་། ཏིལ་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཞོ་དང་། ལ་ཕུག་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། མར་དང་། འབྱུང་པོའི་ཟས་འབྲས་དང་། སྲན་མ་ཤ་ལ་སོགས་པ་བསྲེས་པའི་ཆན་དང་། ཕྱེ་ལས་བྱས་པའི་ཟན་དང་བཅས་པའི་གཏོར་མ་སྦྱིན་ནོ། །སེར པོ་རྣམ་གཉིས་དང་།བཙོད་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། དོང་གྲ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། སྒོག་སྐྱ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤུ་དག་དང་། པ་ཊ་ལི་དང་། གི་རི་གརྞི་ཀ་དཀར་པོ་དང་། ཤྲི་ཤའི་མེ་ཏོག་དཀར་པོ་དང་། འདི་རྣམས་བ་ གཅིན་དང་།དེའི་བཞི་ཆའི་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། དེ་ལས་བཏུང་བ་དང་། བསྐུ་བྱུག་བྱས་ན་ཤ་ཟའི་གདོན་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྨན་དེ་ཉིད་རའི་གཅིན་དང་བཏགས་ཏེ་མིག་ཏུ་བསྐུ་བ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་ཡང་ཕན་ནོ། །ལྷའི་གདོན་དང་། དྲང་སྲོང་གི་གདོན་དང་། སྔོན་གྱི་གཉེན་ཤི་བ་ འདྲེར་གྱུར་པའི་གདོན་དང་།དྲི་ཟའི་གདོན་དང་། དེ་དག་ལ་ནི་སྣ་སྨན་རྣོ་བ་གཏང་བར་བྱ་སྟེ། འཇམ་པའི་བག་སྨན་མར་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །ཤ་ཟའི་གདོན་མ་གཏོགས་པའི་གདོན་ཐམས་ཅད་ལ་མི་མཐུན་ཞིང་མི་འཕྲོད་པའི་ཟས་མི་སྦྱིན་ཏེ། གལ་ཏེ་མི་མཐུན་པར་ བྱིན་པར་གྱུར་ན།གདོན་དེ་དག་ནི་མཐུ་སྟོབས་ཆེ་བ་ཡིན་པས་ཁྲོས་ཏེ་སྨན་པ་དང་ནད་པ་གཉིས་ཀ་གསོད་པར་བྱེད་དོ། །འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་ཕྱག་བཅུ་གཉིས་པའི་གཟུངས་སྔགས་བཟླས་ན། ནད་ཐམས་ཅད་གསོ་བར་བྱེད་ཅིང་ གདོན་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྨྱོ་བྱེད་དང་། བརྗེད་བྱེད་ལ་སོགས་པ་མདོར་ན་སེམས་འཁྲུགས་པའི་གདོན་ཐམས་ཅད་ཟློག་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ནད་པ་དེས་ལུས་གཙང་སྦྲ་བྱས་ཏེ། རིག་སྔགས་ཀྱི་རྒྱལ་མོ་རྨ་བྱ་ ཆེན་མོ་དུས་རྟག་ཏུ་མདུན་དུ་བཀླགས་ཏེ་ཉན་དུ་བཅུག་ན་ཡང་ཕན་ནོ།།གཞན་ཡང་གདོན་གྱི་མགོན་པོ་དཔལ་ལྡན་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་དང་། དེའི་འཁོར་རྣམས་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གྲུབ་པའི་རིག་སྔགས་བཟླས་བརྗོད་བྱས་ན་ཡང་གདོན་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་ དོ།།གཞན་ཡང་འོག་ནས་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་འདིར་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །འདིར་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྨྱོ་བྱེད་ལ་ཕན་ཏེ། གཅིག་ལ་གཅིག་ཕན་ཚུན་ཕན་པ་ཡིན་པས་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །གདོན་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ནས་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་རེ་རེ་ལས་གྱུར་པ་དང་། སེམས་གདུངས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། དུག་ལས་གྱུར་པ་སྟེ་དྲུག་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་སྨྱོ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་སྲང་ནད་གཞིས་ལོག་པར་བསྒྱུར ཏེ།གནོད་པར་གྱུར་པ་ལ་སྨྱོ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ།

或者将这些药与酥油和牛尿混合，其中牛尿是酥油的四倍，一起熬煮至剩余部分，饮用、滴鼻、涂抹，可以驱除罗刹鬼。
对于食肉鬼，应当供养由糖酒、芝麻渣、芝麻粉、酸奶、萝卜、盐、酥油、鬼食米、豆类等肉类混合的饭食，以及用面粉制成的食物等供品。
两种黄色药材、红花、生姜、盐、冬瓜、阿魏、青木香、三辛香、韭菜、三果、白芷、木芙蓉、白色吉利迦尼迦、白色合欢花，这些药材与牛尿及其四分之一的酥油一起熬煮，饮用并涂抹可以驱除食肉鬼。
或者将这些药材与山羊尿研磨后涂眼睛、滴鼻子也有效。
对于天神鬼、仙人鬼、亡故亲人变成的鬼、乾闼婆鬼等，应当使用刺激性的鼻药，并使用温和的药膏如酥油等。
除了食肉鬼以外的所有鬼，都不能给予不相宜的食物，如果给予不相宜的食物，这些鬼因为力量强大，会发怒杀死医生和病人两者。
诵念圣观世音菩萨十二臂陀罗尼咒语，能治愈一切疾病，战胜一切鬼魅。
同样地，对于癫狂、健忘等，总之是一切扰乱心智的鬼，这是最殊胜的驱除方法。
此外，病人保持身体清洁，经常在面前诵读明咒之王大孔雀明王经并让病人听闻也有效果。
另外，供养鬼神之主具德大自在天及其眷属，同样地，念诵成就的明咒也能驱除一切鬼魅。
此外，下文所述的一切治疗癫狂的仪轨在此使用也有效果。
这里所说的一切也对癫狂有效，因为它们互相有益，适当运用就能平息。
治疗鬼病品第五终。
接下来解说治疗癫狂病品。其中癫狂病有三种病因各自引起的、由心忧引起的、由毒引起的，共六种。
所谓癫狂，是指身体和心的脉道被病因错乱扰乱而造成的损害，称为癫狂。

།དེ་ལ་སྨྱོ་བྱེད་ནི་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་གནོད་པ་བསྟེན་པ་དང་། བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་གཡོས་རྙིངས་པར་གྱུར་པའི་ཟས་དང་། མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཟོས་པ་དང་། ཟས་སྒོམ་མི་གཙང་བ་ཟོས་པ་དང་། ཁ་ཟས་མི་སྙོམས་པ་ཟོས་པ་དང་། ཁ་ ཟས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལོག་པར་བྱས་པ་དང་།སེམས་གདུངས་པ་དང་། སྙིང་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། ནད་ཀྱི་ཤུགས་ཀྱིས་དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་ལ་མི་བཟད་པ་བསྟེན་པ་དང་། མཆོད་པར་འོས་པའི་ལྷ་དང་བླ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཆོད་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། སྙིང་མི་དྲན་པ་དང་། དུག་དང་། དབྱིག་དུག་དང་། ཉེས་པའི་དུག་ལ་བསྟེན་པས་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་གོང་མ་དེ་དག་གིས་སྐྱེས་བུ་སྙིང་སྟོབས་ཞན་པའི་སྙིང་གི་ནང་དུ་ནད་གཞི་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པར་བྱས་པས་བློ་དྲི་མ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡིད་རྒྱུ་བའི་སྦུ་བུ་རྣམས བཀག་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སྨྱོ་བྱེད་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེས་བློ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲན་པ་རྣམས་འཁྲུགས་ཤིང་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མི་ཚོར་ཏེ་ཉམས་ལ་ཤིང་རྟ་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་དང་བྲལ་བ་བཞིན་དུ། རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་བསམས་བཞིན་དུ་གཏང་མེད་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་ནི་ལུས་ཤ་ཟད་དེ་རིད་པར་གྱུར་པ་དང་། གཞི་མེད་པར་ངུ་བ་དང་། དམོད་པ་དམོད་པ་དང་། དགོད་པ་དང་། འཛུམ་པ་དང་། གར་བྱེད་པ་དང་། གླུ་ལེན་པ་དང་། རོལ་མོ་བྱེད་པ་དང་། ལུས་འགུལ་སྐྱོད་བྱེད་པ་དང་། ཡན་ ལག་གི་ཚོགས་ཉེད་ཅིང་ཚེག་སྒྲ་འདོན་པ་དང་།གཞི་ཡོད་བཞིན་དུ་ཅིའང་མི་བྱེད་པ་དང་། གླིང་བུ་དང་། པི་ཝང་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྒྲ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འདོན་པ་དང་། ཁ་ནས་ལྦུ་བ་རྒྱུན་དུ་འཛག་པ་དང་། ཁ་ནས་ཚིག་ཅལ་ཅོལ་མང་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ལུས་ལ་རྒྱན་མེད་བཞིན་དུ་རྒྱན་ ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་།བཞོན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཞོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་ཞོན་པར་རྩོལ་བ་དང་། ཟས་མེད་པ་ལ་ཟས་འདོད་པ་སྐད་ཟེར་བ་ལ་ཟས་རྙེད་ཅིང་མཐོང་ན་མི་འདོད་པ་དང་། མིག་ཤིན་ཏུ་ཟླུམ་ཤིང་རྩ་དམར་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཞུ་བའི་འོག་ཏུ་ནད་ཆེ་བར་ལྡང་བ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་ པས་སྨྱོས་པའི་མཚན་མ་ནི་གཞན་ལ་སྡིགས་མཛུབ་བསྒྲེང་བ་དང་།ཁྲོ་ཞིང་རྔམ་པ་དང་། ཁུ་ཚུར་དང་བོང་བས་གཞན་ལ་བརྡེག་ཅིང་སྐྲོད་པ་དང་། ཀྲང་བ་དང་། གྲིབ་མ་དང་། ཆུ་འདོད་པ་དང་། གཅེར་བུར་འདུག་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་མདོག་སེར་བ་དང་། མེ་མི་སྣང་བར་མེ་འབར་ རོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་།ཉིན་པར་སྐར་མ་མཐོང་བ་དང་། མར་མེ་མེད་པར་མར་མེ་མཐོང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་སྨྱོ་བྱེད་དུ་གྱུར་པའི་རྟགས་ནི་ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། སློན་དང་ཁ་ཟས་ཉུང་ངུ་ཟ་ཞིང་སྨྲ་བ་ཉུང་བ་དང་། བུད་མེད་ཤས་ཆེར་འདོད་པ་དང་། གཅིག་པུ་དབེན་པ་ལ་ དགའ་བ་དང་།ཁ་ཆུ་དང་སྣབས་འཛག་པ་དང་། འཇིགས་སྐྱེན་པ་དང་། གཙང་བ་ལ་མི་དགའ་བ་དང་། གཉིད་ཆེ་བ་དང་། གདོང་སྐྲང་པ་དང་། ནད་དེ་ཡང་ནུབ་མོ་ཆེར་ལྡང་ཞིང་ཟས་ཟོས་མ་ཐག་ཤས་ཆེར་ལྡང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ན་ནི་འདུས་པ་ ལས་གྱུར་པའི་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་རྟགས་སུ་བལྟ་སྟེ།དེ་ནི་མི་བཟད་པ་ཡིན་པས་སྨན་པས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ།

关于癫狂病，由于食用和饮用有害之物，食用陈旧变质的饮食，勉强进食，食用不洁净的饮食，食用不均衡的饮食，错误调配饮食，心灵受到折磨，意志薄弱，因病势而失去记忆，忍受难以承受的肺痨病，不向应当供养的神灵上师等进行供养，心脏疼痛，心神不清，服用毒药、金属毒和不良毒素，这些都会引发癫狂病。
由于上述原因，对于意志薄弱者的心脏内部受到病因的危害，心智变得污浊，阻塞了心识运行的通道，随后就会发展成癫狂，使得智慧、意识和记忆混乱，甚至感觉不到身体的苦乐，就像失去驾驭的马车一样，一切行为都变得不经思考而放纵。
其中，由风引起的癫狂症状为：身体消瘦，无故哭泣，诅咒他人，大笑，微笑，跳舞，唱歌，演奏乐器，身体摇摆，揉搓四肢并发出响声，有事也无所事事，反复吹奏笛子、琵琶等乐器发出的声音，口中经常流出泡沫，说许多胡言乱语，明明没有装饰却说有装饰，对非坐骑之物说是坐骑并试图骑上，没有食物时说想要食物但见到食物又不想要，眼睛极圆且血丝发红，饭后病情加重。
由胆汁引起的癫狂症状为：对他人竖起威胁的手指，愤怒咆哮，用拳头和石块打人并驱赶他人，僵直，喜欢阴凉处，口渴，裸体而坐，身体发黄，在没有火的地方说有火在燃烧，白天看见星星，在没有灯的地方说看见灯光。
由痰引起的癫狂症状为：对食物没有胃口，进食和说话都很少，极度渴望女色，喜欢独处僻静，流涎流涕，容易受惊，不喜欢清洁，嗜睡，面部浮肿，病情在夜间加重，且在进食后立即加重。
如果具备所有症状，则应视为三者俱发的癫狂病征，这种情况非常严重，医生应当完全放弃治疗。

།སེམས་གདུངས་པ་ལས་སྨྱོ་བྱེད་དུ་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི། ནོར་དང་སྙིང་དུ་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་བྲལ་བར་དཀའ་བ་དང་བྲལ་ཏེ། དེའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་ མནན་ནས་ལུས་ཀྱི་དབལ་སྐྱ་ཞིང་བཞིན་ཤིན་དུ་ཞན་པས་ངུ་ཞིང་ཀྱི་ཧུད་ཅེས་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་ཞིང་ཡང་དང་ཡང་དུ་དྲན་པ་སྟོར་བར་གྱུར་པ་དང་།གློ་བུར་དུ་བརྒྱལ་བར་གྱུར་ཏེ། ནོར་དང་སྙིང་དུ་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་ཅིང་མྱ་ངན་གྱིས་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མི་ སེམས་པ་དང་།མཚན་ཐོག་ཐག་ཏུ་མི་ཉལ་བར་སེམས་སྣ་ཚོགས་སུ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ། །དུག་འཐུང་བ་ལས་སྨྱོ་བྱེད་དུ་གྱུར་པའི་རྟགས་ནི་གདོང་སྔོ་སྐྱར་འདུག་པ་དང་། གཟི་མདངས་ཉམས་པ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་སྟོབས་ཉམས་པ་དང་། དུག་གི་མཐུས་འཇུ་བའི་དུས་ན་ ཡང་དྲན་པ་ཉམས་ཤིང་མིག་དམར་བར་གྱུར་པ་ལ་ནི་གསོ་བའི་ཆོ་ག་མེད་དེ་སྤང་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྨྱོ་བྱེད་དུ་གྱུར་པའི་ནད་ལ་ནི་ཐོག་མར་སྨན་མར་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །རླུང་དང་གཞན་འདྲེས་པ་ཡིན་ན་ནི། བཀྲུ་སྨན་དང་སློན་སྨན་འཇམ་པོ་སྣུམ་དང་བཅས་པར་ གཏོང་ངོ་།།བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྨྱོ་བྱེད་ལ་ནི་དང་པོ་སྣུམ་དང་དུགས་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་སློན་དང་ཁྲུས་བྱས་ཏེ། དེ་ནས་དུགས་བྱས་ནས་མས་གཏོང་བ་དང་མགོ་ཁྲུས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སློན་ཁྲུས་ལ་སོགས་པས་ལུས་དག་པར་བྱས་ནས་དྲན་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱས་པའི་ འོག་ཏུ་མིག་སྨན་དང་།སྣ་སྨན་རྣོན་པོ་ཡང་སྦྱར་ལ་གཏང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་དང་། དབུགས་དབྱུང་བ་དང་། སྔངས་སུ་གཞུག་པ་དང་། འཇིགས་པར་བྱ་བ་དང་། རྡེག་པ་དང་། བརྡེག་པར་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བསྐུ་བྱུག་དང་། དྲིལ་བ་དང་། དུ་བ་རྔུབ་པ་དང་། སྨན་མར་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཐ་མལ་པ་ལ་དེ་དག་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཤིང་ཀུན་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་དེ་རྣམས་སྲང་གཉིས་གཉིས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་བ་གཅིན་དང་ལྷན་ཅིག བསྐོལ་ཏེ།མར་ལུས་པ་དེ་ལས་རན་པར་བསྟེན་ན། སྨྱོ་བྱེད་དང་། འབྱུང་པོ་དང་། བརྗེད་བྱེད་རྣམས་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །བྲམྷི་རང་གི་ཁུ་བ་སྲང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤ་མ་དུར་བྱིད་དང་། བིམ་བི་ཏ་དང་། ཤང་ཁ་ པུཥྤ་དང་།དོང་ག་དང་། སབ་ཏ་ལ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། འདི་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ནི་བྲམྷིའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཞག་རེ་སྲང་རེས་བསྐྱེད་དེ་སྲང་བཞིར་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་ཟོས་ན་སྨྱོ་བྱེད་དེ་འཕྲོག་པར་བྱེད་དོ། །བུད་མེད་བུ་མེད་ པ་ལ་བུ་སྟེར་བར་བྱེད་ཅིང་སྐད་སྙན་པ་དང་།ཚིག་གསལ་བ་དང་དྲན་པ་དང་ཡིད་གཞུངས་པར་བྱེད་ཅིང་དཔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།

由于心灵痛苦而致疯狂的症状是：与难以割舍的财物和心爱之人等分离后，被其痛苦所压迫，身体消瘦，面容憔悴，哭泣并发出'呜呼'的哀叹，反复丧失记忆，
突然昏厥，述说财物和心爱之人等的功德，心为忧愁所扰而不能专注，整夜不眠，思绪纷乱。
饮毒而致疯狂的症状是：面色青白，失去光泽，眼等感官功能衰退，中毒发作时，
丧失记忆且眼睛发红者，无法医治，应当放弃。
对于风引起的疯狂病，首先应服用药用酥油。如果是风与其他相混合，则应施用温和的泻药和润滑药物。
对于痰和胆引起的疯狂，首先要进行油疗和热敷，之后进行沐浴和清洗，然后热敷后进行下部治疗和洗头。如此通过沐浴清洗等使身体清净后，便能恢复记忆。这样做之后，
还要使用眼药和强效鼻药。同样，要使心生欢喜，呼吸调节，使之惊吓，使之恐惧，殴打，击打，同样要进行涂抹，按摩，吸烟，服用药用酥油等，在沐浴清洗使身体清净之后，在心态平和时使用这些方法。
取阿魏、岩盐、三辛香各二两研成粉末，与一百二十八两酥油及其四倍的牛尿一同煎煮，取剩余的酥油适量服用，是治疗疯狂、鬼神附体、健忘的最佳方法。
以六十四两婆罗米自身汁液，三十二两酥油，三辛香、夏玛杜尔比德、频毗陀、商佉普斯帕、冬瓜、萨布达拉、毕达嘎，这些各取二钱研成粉末，如法煎煮取剩余的酥油，称为婆罗米酥油，从每日一两开始逐渐增加到四两服用，能够消除疯狂。
能使无子女的妇女得子，使声音悦耳，言语清晰，具有记忆力和正直的心智，并能带来吉祥。

།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། བི་ཤ་ལ་དང་། ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཨེ་ལ་བ་ལུ་ཀ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་གཉིས་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། སྠི་ར་རྣམ་གཉིས་ དང་།པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། རུ་རྟ་དང་། བཙོད་དང་། དོང་ག་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། བལ་བུའི་ལོ་མ་དང་། སྣ་མའི་མེ་ཏོག་ཁ་མ་ཕྱེ་བ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། དན་ཏི་དང་། ཤུག་པ་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། འདི་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་ བཏགས་ཏེ།མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བ་ནི་དགེ་བའི་སྨན་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་གདོན་གྱིས་ཟིན་པ་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། བརྗེད་བྱེད་དང་། སྡིག་པ་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་སྐྱ་རྦབ་དང་། གཡན་པ་དང་། དུག་དང་། སྐེམ་བྱེད་དང་། རྨོངས་བག་དང་། གཅིན་ནད་དང་། རིམས་ནད་དང་། དབྱིག་དུག་དང་། ཁུ་ཆུ་ཟད་པའི་ནད་དང་། དྲན་པ་སྟོར་བ་དང་། ལྐུགས་པ་དང་། མེ་དྲོད་ཆུང་བ་རྣམས་ལ་ཕན་ཏེ། གཞན་ཡང་སྟོབས་སྐྱེད་པ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། དྲན་པ་མྱུར་བ དང་།བཀྲ་ཤིས་པ་དང་། ཚེ་རིང་བ་དང་། ལུས་མཛེས་མདངས་དང་ལྡན་པ་དང་། སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལུས་བརྟས་པར་བྱེད་པ་དང་། བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་གོང་མའི་སྨན་ལས་ཨེ་ལ་བ་ལུ་ཀ་ཡན་ཆད་བདུན་མ་གཏོགས་པ་ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་གཉིས་ལ་སོགས་ པ་སྨན་སྣ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་རེ་རེ་ཡང་སྲང་ཕྱེད་དང་གཉིས་གཉིས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ལ་སྲང་བརྒྱད་ལ་ཕུལ་གོང་དུ་བརྩིས་པའི་ཆུ་ཕུལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་བསྐོལ་ཏེ།བཞི་ཆ་ལུས་པའི་ནང་དུ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། བ་བེའུ་མང་དུ་སྐྱེས་པའི་འོ་མ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་། མེ་ད་རྣམ་གཉིས་ དང་།ར་མཉེ་བ་དང་། བུང་ཚང་རྡོ་དང་། ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་དང་། མུངྒ་པརྞི་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་བཏབ་སྟེ་ཡང་བསྐོལ་ལ་མར་ལུས་པ་ནི་དགེ་བ་ཆེན་པོའི་སྨན་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། གོང་མའི་ཕན་ཡོན་པས་ལྷག་སྟེ་ལུས་ཉམས་བརྟ་བར་བྱེད་ཅིང་ནད་གཞི་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ ནོ།།སྤང་སྤོས་རྣམ་གཉིས་དང་། ཆུ་རྩ་དང་། ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་། ར་མཉེ་བ་དང་། ཙ་རོང་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། བར་ར་ཧེ་དང་། ཚད་ཏྲ་དང་། ཨ་ཏ་ཚིད་ཏྲ་དང་། བ་ལང་ག་ཤ་དང་། མ་ཧཱ་བུ་རུ་ཤན་དན་ཏ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ན་ཀུ་ལ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཀ་ཏམ་བྷ་ར་དང་། བཱི་ཤྩི་ཀ་ལི་དང་། ས་ལ་པརྞི་དང་། འདི་རྣམས་ཆ་སྙོམས་ཏེ་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བ་ནི་ཤ་ཟ་ཆེན་པོའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། ཉིན་བཞི་པའི་རིམས་དང་། སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་གདོན་དང་། བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་གདོན་འཇོམས་ཏེ་བློ་གསལ་བ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་བརྟ་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་བདུད་རྩི་དང་འདྲའོ། །བྲ་ཧྨི་དང་། ཨིནྡྲ་བཱ་རུ་ནི་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། མུར་བ་དང་། ར་སྣ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། སྒོག་སྐྱ་དང་། བི་ཤ་ལ་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཁྲེ་དང་། ནཱ་ག་དན་ཏྲ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། བིག་པན་འདི་རྣམས་གླང་པོ་ཆེའི་གཅིན་དང་བཏགས་ཏེ། ཆང་བུར་བྱས་ནས་གྲིབ མ་ལ་བསྐམས་ཏེ།དེ་ནས་སྣར་བླུགས་པ་དང་། མིག་ཏུ་བསྐུ་བ་དང་། ལུས་ལ་བྱུག་པ་དང་། དུད་པས་བདུགས་པ་བྱས་ན་སྨྱོ་བྱེད་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྣར་རྔུབ་པའི་སྨན་སྣ་ཚོགས་ཡུངས་ཀར་གྱི་མར་དང་སྦྱར་བ་སྣར་བླུགས་པར་བྱའོ།

三果（诃子、毗黎勒、余甘子）、毗沙拉、诃黎努迦、唐树、艾拉瓦鲁迦、两种蒺藜、两种黄色药、两种斯替拉、普日扬古、檀香、勃里哈提、茜草、红花、冬瓜、龙花蕊、诃子、毕丹嘎、芭布叶、未开放的芦苇花、乌巴拉、丹提、柏树、白檀香，这些各取二两研磨，与三十二两酥油按照正确方法熬煮，称为吉祥药酥。适量饮用可以治疗被鬼神附体、癫狂、咳嗽、健忘、罪业等。同样也能治疗癫痫、皮疹、中毒、消瘦、愚痴、尿病、热病、矿物中毒、精液枯竭、失忆、哑病、消化力弱等疾病。
此外，还能增长体力、稳定心智、增强记忆力、带来吉祥、延年益寿、使身体美丽有光泽、增添福分、强健体魄，是最佳的生育良药。
或者，从上述药材中，除去艾拉瓦鲁迦以上七味药，从两种蒺藜开始的二十一味药，每味取二两半捣碎，八两加入上述六十四升水中熬煮，剩余四分之一时，加入三十二两酥油，以及四倍于酥油量的多胎母牛乳，两种美达、拉涅瓦、蜂巢石、蝌蚪、甘蔗、蒙嘎帕尼等药粉，再次熬煮至只剩酥油，称为大吉祥药酥。其功效超过前者，是最佳的强身健体、祛除病根的良药。
两种香草、水根、蝌蚪、白芷、犬舌草、拉涅瓦、扎荣、普泽谢、蒺藜、巴拉黑、察札、阿塔齐札、牛肉、摩诃布如善丹塔、诃子、两种那库拉、嘎当巴拉、毗希嘎利、萨拉帕尼等，这些等量与酥油按正确方法熬煮，称为大食肉鬼酥。适量饮用可以治疗四日热、癫狂鬼、健忘鬼，能使头脑清晰、增强记忆力、稳定心智，对儿童强身健体、促进生长的效果堪比甘露。
婆罗米、印度瓦如尼、毕丹嘎、三辛香、阿魏、香草、木尔瓦、拉纳、白附子、韭菜、毗沙拉、鸟如巴、白芷、芥菜、龙齿、蒺藜、诃子、比巴这些药材用大象尿研磨，制成丸剂后在阴凉处晾干。然后滴鼻、涂眼、涂身、熏蒸，可以治疗癫狂。各种鼻吸药材与芥子油调配后滴鼻使用。

།ཡུངས་ཀར་གྱི་མར་ གྱིས་ལུས་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ལ།ཡུངས་ཀར་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྣར་བླུག་གོ། །ཡང་ན་མདོའི་གནས་སུ་བསྟན་པའི་དུད་པའི་སྨན་རྣོན་པོ་ཤིང་ཀུན་དང་སྦྱར་བའི་དུད་པས་བདུགས་ན་ཕན་ནོ། །ཝ་དང་། ཤ་ལྱ་ཀ་དང་། འུག་པ་དང་། ཛ་དུ་ཀ་དང་། བྱི་བ་དང་། ར་ ཐུག་དང་།འདི་རྣམས་ཀྱི་གཅིན་དང་། རྟུག་པ་དང་། སྤུ་དང་། པགས་པ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། སེན་མོ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་དུད་པས་སྣ་དང་ལུས་ལ་བྱུག་པ་དང་། མིག་ལ་བསྐུ་བ་དང་། ལུས་བཀྲུ་བ་དང་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨྱོ་བྱེད་ཅན་ལ་སྤྱད་དོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་ གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་སྨྱོ་བྱེད་ལ་ནི་ཁྱི་དང་།བ་ལང་དང་ཉ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་རུལ་པའི་དུད་པས་རྟག་ཏུ་བདུག་གོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྨྱོ་བྱེད་ལ་ནི། ཏིག་ཏའི་མར་དང་། སྨན་འཚོ་བྱེད་ཀྱི་མར་དང་། སྣུམ་སྣ་གཉིས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཟའ་བཏུང་ཡང་བསིལ་བ་དང་། མངར་བ་དང་། ཡང་བ་རྣམས་བསྔགས་སོ། །གཞན་ཡང་གཏར་ག་གདབ་པའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱས་ཏེ། བྲང་དང་། མིག་འགྲམ་དང་། དཔྲལ་བའི་དབྱེས་ལས་ཁྲག་གཏར་བ་དང་། ཡང་ན་ཤ་གཙང་མ་ཚིམ་ཚད་དུ་བཟའ་བ་དང་། རླུང་མེད་པའི་ཕྱོགས་སུ་མལ་བཅས་ཏེ་གཞག པ་དང་ཡང་སེམས་རྨོངས་པའི་ནད་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ནད་པ་དེ་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐྱུར་བ་དང་། ཁྲོན་པའི་ནང་དུ་བཅུག་པ་དང་ཡང་ན་ལྟོགས་ལྟོགས་སུ་ལུས་དབྲི་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་གྲོགས་པོ་སྙིང་དུ་སྡུག་པས་ཆོས་དང་དོན་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་གྱིས་ དབུགས་དབྱུང་ཞིང་དྲུང་དུ་བསྡད་དེ་སེམས་དགའ་བར་བྱའོ།།ཡང་ན་ཉེ་བ་སྡུག་པ་ཤི་བའམ། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་གཏམ་རྣམས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་རྐང་ལག་བཅིངས་ལ་ཡུངས་ཀར་གྱིས་བྱུགས་ཏེ་གན་རྐྱལ་དུ་ཉི་མ་དྲོན་པོ་ལ་གཞག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་བཏགས་ པའི་ལྡེ་གུས་བསྐུས་པ་འམ།ཡང་ན་ལྕགས་བསྲེགས་པའམ། ཆུ་བསྐོལ་བའམ། ཏིལ་ལམ་མར་གང་ཡང་རུང་བས་ལུས་བསྲེག་གོ། །ཡང་ན་ལྕག་གིས་གཞུ་བའམ། ཡང་ན་ཐག་པས་བཏགས་ཏེ་གཡང་སར་བསྐྱུར་བ་འམ། ཡང་ན་མཚོན་དང་རྡོ་དང་མི་མེད་ པའི་ཁང་པ་སྟོང་པ་གཅིག་པུར་གཞག་པར་བྱའོ།།ཡང་ན་སྦྲུལ་ཆེན་པོ་སྔོན་མེད་པ་བསྟན་ལ་འཇིགས་སུ་གཞུག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་གླང་དང་། སེང་གེ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བས་འཇིགས་སུ་གཞུག་གོ། །ཡང་ན་རྒྱལ་པོའི་སྐྱེས་བུས་ལེགས་པར་ བཅིངས་ནས་རྒྱབ་ཏུ་ཕྱུང་ལ་གསད་སར་ཁྱེར་བ་ཡིན་ནོ།།ཞེས་སྨྲས་ན་སྡིགས་མཛུབ་ལ་སོགས་པས་བསྡིགས་ཏེ་འཇིགས་སུ་གཞུག་གོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་དེ་དག་བྱས་ན། ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་སྲོག་གི་འཇིགས་པས་དྲན་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སྔོན་གྱི་སློབ་ དཔོན་དག་བཞེད་དོ།།འོན་ཀྱང་སྦྱོར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྱས་ན་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །གསོ་བ་གྲུབ་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡུལ་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟག་ལེགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གང་ཞིག་གཉེན་སྡུག་པ་དང་ནོར་བཟང་པོ་དང་བྲལ་ཏེ་དྲན་པ་སྟོར་ བར་གྱུར་པ་ལ་ནི་ནོར་དང་གཉེན་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་དབུགས་དབྱུང་ངོ་།།འདོད་པ་དང་། མྱ་ངན་དང་། འཇིགས་པ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། ཆགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྨྱོ་བྱེད་ལ་ནི་དེ་གཉིས་ གཅིག་ལ་གཅིག་ཕན་ཚུན་གཉེན་པོར་བྱས་ཏེ་ཞི་བར་བྱའོ།།སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་དེ་ཡང་གདོན་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ཏེ། གདོན་དང་སྨྱོ་བྱེད་གང་གི་ཤས་ཆེ་བའི་མཚན་མ་དང་། རང་བཞིན་བརྟགས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་གདོན་ནད་དང་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་སྨན་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།

用芥子油涂抹身体，将芥子粉末吹入鼻中。或者如经典所说，用辛香的烟熏药与阿魏配合熏烟，会有效果。
狐狸、豺狼、猫头鹰、獐子、老鼠、山羊的尿液、粪便、毛发、皮、胆汁、指甲，用这些的烟熏鼻子和身体，涂抹眼睛，沐浴身体和灌注等方法用于治疗癫狂症。
对于风和痰引起的癫狂症，要经常用狗、牛、鱼腐烂的肉的烟熏。对于胆汁引起的癫狂症，推荐使用龙胆草油、药用油、两种油膏，同样也推荐清凉、甜味、轻淡的饮食。
此外，按照放血疗法的仪轨，从胸部、眼角、额头的静脉放血，或者吃饱新鲜的肉，在无风的地方安置卧具，这些都能使人从精神混乱的病症中解脱。
另外，将癫狂症患者投入水中，放入井中，或者让其挨饿以减轻体重。或者由亲密的朋友用具有法义的言语开导，陪伴在旁使其心情愉悦。
或者告诉他亲人去世，或者讲述稀有的故事。或者捆绑手脚，涂抹芥子油，仰卧在温暖的阳光下。
或者涂抹含有蛇蜕皮的药膏，或者用烧热的铁器、开水、芝麻或酥油等烫烧身体。或者用鞭子抽打，或者用绳子绑住后推下悬崖，或者将其单独关在没有武器、石头的空房子里。
或者展示从未见过的大蛇来惊吓他。同样也可以用牛、狮子、大象等任何动物来惊吓他。
或者说'国王的人已经把你绑好，带到后面要处死'，用食指等做出威胁的手势来惊吓他。
因为使用这些方法后，由于身体的痛苦和生命的恐惧会使病人恢复意识，这是古代医师们所认为的。
然而，使用所有这些方法可以战胜一切癫狂症。这些治疗方法也要根据地域、时间等因素仔细观察后合理运用。
对于因失去亲人、珍贵财物而丧失意识的人，要告诉他亲人和财物都还在，以此安慰他。
对于由欲望、忧愁、恐惧、愤怒、欢喜、嫉妒、贪著引起的癫狂症，要用这些情绪互相对治来平息。
这种癫狂症也与鬼神有关，要观察鬼神和癫狂症哪个症状更重，然后相应地配合使用治疗鬼神病和癫狂症的药物。

།གལ་ཏེ་གདོན་དང་འབྲེལ་པ་ ཡིན་ན་ནི་གཏོར་མ་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ།ཏིལ་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ནས་ཀྱི་ཕྱེ་མའི་ཟན་དང་། ཆང་བུ་དང་། ཟས་སྣུམ་ཞིང་མངར་བ་དང་། འབྲས་ཆན་ཁྲག་གིས་བསྒོས་པ་དང་། ཤ་རྗེན་པ་དང་། བཙོས་པ་དང་། འབྲུའི་ཆང་དང་། སྦྱར་བའི་ཆང་དང་། ཨ་སའི་ཆང་དང་། མེ་ཏོག་ཨ་ཏི་མུག་ཏ་ དང་།སྲི་ཤིང་གི་མེ་ཏོག་དང་། ས་ཧ་ཙ་རའི་མེ་ཏོག་དང་བཅས་པའི་གཏོར་མ་བ་ལང་གི་སྟེགས་དང་ཆུ་ཀླུང་དང་ཟམ་ངོགས་ལས་གཏང་བར་བྱའོ། །སྐྱེས་བུ་གང་ཤ་དང་ཆང་སྤངས་པ་དང་། སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་དང་། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གཙང་ཞིང་དག་པ་དང་། སྙིང་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་བློ་ཅན་ལ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། གློ་བུར་ལས་བྱུང་བའི་སྨྱོ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ནམ་ཡང་ཚུགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གསལ་བར་བྱེད་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་དང་སེམས་ཀྱང་དངས་ལ་ལུས་ཟུངས་རྣམས་རང བཞིན་དུ་གནས་པར་གྱུར་ན་སྨྱོ་བྱེད་དང་བྲལ་བའི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ།།སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བརྗེད་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉམས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེས་བློ་དང་སེམས་ཡོངས་སུ་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སེམས་ལས་དྲགས་པ་དང་། མྱ་ངན་དང་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་རྣམས་ནི་སྨྱོ་བྱེད་དང་འདྲ་སྟེ། ཉེས་པ་འཁྲུགས་ནས་ལུས་དང་སེམས་ལ་ཞུགས་ཏེ། སྙིང་ལ་གཡོགས་པས སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཉམས་པར་བྱས་ཏེ།འདུ་ཤེས་རྒྱུ་བའི་རྒྱུན་རྣམས་བཀག་པས་མུན་པར་ཞུགས་པ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་བློ་རྨོངས་པར་འགྱུར་ཏེ། ལས་ཀྱི་བྱ་བ་ཅི་བྱེད་ཀྱང་སྨད་ཅིང་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་ལས་བྱེད་ཅིང་སོ་འཁྲིགས་པ་དང་། ཁ་ནས་ལྦུ་བ་འབྱུང་བ་དང་ལག་པ་དང་རྐང་ པ་འགུལ་ཞིང་བསྐྱོད་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པ་མཐོང་ཞིང་ཡོད་པ་མི་མཐོང་བ་དང་། འདར་ཞིང་ས་ལ་འགྱེལ་བ་དང་། མིག་དང་སྨིན་མ་ཡོ་བར་གྱུར་པ་དང་། ནད་སྟོབས་དང་བྲལ་ནས་བཟོད་ཟད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བརྗེད་བྱེད་དེ་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་ནི་འགྱུར་བ་དེ་དག་ ཚབས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་བརྗེད་བྱེད་དེ་ཡང་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་། འདུས་པ་དང་བཞིའོ། །དེ་ལ་བརྗེད་བྱེད་ཀྱིས་ཐོག་མར་ཟིན་པའི་ཚུལ་ནི་སྙིང་འདར་ཞིང་སྟོང་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་མུན་ཐིབས་ཞེས་བྱེད་ཅིང་མུན་པར་མཐོང་ བ་དང་།མིག་ཟམ་ཟིམ་དུ་འདུག་པ་དང་། རྫི་མ་འཁྲུགས་པ་དང་། མིག་གྱུར་པ་དང་། སྒྲ་མི་གྲག་བཞིན་དུ་ཐོས་པ་དང་། རྔུལ་འབྱུང་བ་དང་། ཁ་ཆུ་དང་སྣབས་འཛག་པ་དང་། ཁ་ཟས་མི་འཇུ་ཞིང་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། ཁོང་པ་འཁྲུགས་ཤིང་ཁྲུ་ལུ་ལུ་ཟེར་བ་དང་། ཉམས་ འཚག་ཟད་པ་དང་།གཉིད་མེད་པ་དང་། ཡན་ལག་བརྡུང་བརྡུང་བ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། དེ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་གླུ་ལེན་པ་དང་། གར་བྱེད་པ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། ཆང་འཐུང་བ་དང་། ཏིལ་མར་དང་ཆང་གི་གཅིན་འབྱུང་བར་རྨི་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ།

如果与鬼神有关联的话，就应当布施食子，即用芝麻粉和青稞粉做成的食物，以及酒团、油腻甜美的食物、血染的米饭、生肉、熟肉、谷酒、配制酒、阿萨酒，还有阿提目克塔花、尸陀林树花、萨哈扎拉花等制成的食子，应当在牛站立处、河流和桥边布施。
对于戒除肉食和酒类、持守戒律、身语意三业清净、具有勇气的智者来说，无论是俱生的还是突发的发狂症都永远不会侵害他。
当感官能如实明了其对境，同样身心清净，身体各种组织处于自然状态时，这就是远离发狂症的标志。
第六章 治疗发狂症完。
现在开始讲解治疗健忘症的章节。所谓健忘症，就是记忆力减退的状态，它会使智慧和心识完全混乱，这是由于过度思虑、忧愁和恐惧等引起的。
病因与发狂症相似，即三种病素紊乱后侵入身心，遮蔽心脏，使心识受损，阻碍认知的相续，好像进入黑暗一样，智慧变得迷惑，无论做什么事都低劣且可怕，还会出现咬牙、口吐白沫、手脚抽动、看见不存在的东西而看不见存在的东西、颤抖并倒地、眼睛和眉毛歪斜、失去病痛的忍耐力等症状。
这种健忘症如果持续时间长，上述变化就会更加严重。
这样的健忘症分为四种：风引起的、胆引起的、痰引起的和三者俱起的。
健忘症最初发作的症状是：心脏颤动并感觉空虚、头晕目眩、感觉一片漆黑并见到黑暗、眼睛朦胧、睫毛紊乱、眼睛歪斜、听到不存在的声音、出汗、流口水和鼻涕、食物不消化且没有食欲、腹部紊乱并发出咕噜声、体力耗尽、失眠、感觉四肢被打、口渴严重，在梦中也会唱歌、跳舞、饮用芝麻油和酒，梦见排出芝麻油和酒的尿液等。

།དེ་ལ་རླུང་ལས་ གྱུར་པའི་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་བརླ་གཉིས་འགུལ་བ་དང་།ཡང་དང་ཡང་ས་ལ་འགྱེལ་བ་དང་། ཡང་དང་ཡང་དྲན་པ་སྟོར་ཞིང་རྙེད་པ་དང་། ཚིག་མི་གསལ་བ་སྨྲ་བ་དང་། མིག་ཟླུམ་ལ་ཕྱིར་འབུར་བ་དང་། རྔམ་པ་དྲག་ཏུ་འདོན་ཅིང་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཁ་ནས་ལྦུ་བ་ འབྱུང་བ་དང་།མགོ་འགུལ་ཞིང་འདོམ་པ་དང་། སོ་འཁྲིགས་པ་དང་། གྲེ་བ་རླུང་གིས་གང་བ་དང་། ཡན་ལག་ཕན་ཚུན་བརྡེག་པ་དང་། ཁུ་ཚུར་བསྡམས་ནས་མཐེའུ་ཆུང་ནས་བཟུང་སྟེ། སོར་མོ་རྣམས་རིམ་གྱིས་རྐྱོང་བ་དང་། ལུས་རྩུབ་པ་དང་། མིག་དང་། པགས་ པ་དང་།སེན་མོ་རྣམས་རྩ་གནག་ཅིང་དངོས་པོ་རྣམས་ནག་པོར་མཐོང་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མིག་བསྟན་པ་དང་། ལུས་རྩུབ་པ་རུད་རུད་པོར་འདུག་ཅིང་གཡོ་བ་དང་། མདོག་མི་སྡུག་པ་དང་། བཞིན་འགྱུར་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་བརྗེད་ བྱེད་ཀྱི་རྟགས་ནི།དྲན་པ་ཡང་དང་ཡང་ཉམས་ཤིང་ཡང་དང་ཡང་འདུས་ཤིང་རྙེད་པ་དང་། མིག་དང་གདོང་དང་། པགས་པའི་མདོག་སེར་ཞིང་ལྦུ་བ་སེར་པོར་འབྱུང་བ་དང་། ས་ལ་རྐང་ལག་གིས་བརྡེག་པ་དང་། མིག་ལམ་དུ་འཇིགས་སུ་རུང་བ་དང་། འཚེར་བ་དང་། ཁྲོ་བོའི་གཟུགས་ མཐོང་ཞིང་སྐོམ་དད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།བད་ཀན་ལས་བརྗེད་བྱེད་དུ་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་དྲན་པ་སྟོར་ཞིང་དྲན་པ་རྙེད་པ་ཡང་བུལ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཉུང་ངུ་ཟ་ཞིང་བྱེད་སྤྱོད་ཉུང་བ་དང་། ཁ་ཆུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་བ་དང་། མིག་དང་། སེན་མོ་དང་། ཁའི་ནང་ དཀར་བ་དང་།གཟུགས་རྣམས་དཀར་པོར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་གློ་དང་སྙིང་དང་དྲན་པའི་སྦུ་བུ་རྣམས་སུ་དྲི་མ་འགགས་པའི་བརྗེད་བྱེད་ལ་ནི་ཐོག་མར་དེ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨན་ རྣོན་པོ་དང་བཅས་པའི་སློན་ལ་སོགས་པའི་ལུམས་བྱའོ།།རླུང་ལས་གྱུར་པའི་བརྗེད་བྱེད་ལ་ནི་ཕལ་ཆེར་སྨན་མས་གཏོང་བ་རྣམས་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཕལ་ཆེར་བཀྲུ་སྨན་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་གོང་དུ་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པར་བྱས་ནས་སྤྲོ་བ་ བསྐྱེད་དོ།།དེའི་འོག་ཏུ་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་སྨན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བའི་ལྕི་བའི་ཁུ་བ་དང་། འོ་མ་དང་། ཞོ་དང་། གཅིན་དང་། མར་དང་། དེ་རྣམས་ཆ་སྙོམས་ཏེ་བསྐོལ་བ་བའི་རྣམ་ལྔའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། བརྗེད་བྱེད་དང་། རིམས་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། མིག་སེར་རྣམས་སེལ་ལོ།

关于风引起的遗忘症的特征是：两腿颤动，反复跌倒在地，反复丧失记忆又恢复，说话不清，眼睛圆且外凸，呼吸急促且不适，口吐白沫，头部摇晃且步履不稳，牙关紧咬，喉部充满风气，四肢相互碰撞，握紧拳头从小指开始依次伸展手指，身体粗糙，眼睛、皮肤和指甲呈青黑色且看到的事物呈黑色，自然瞪眼，身体粗糙且摇摇晃晃，面色不悦，面部表情变化等。
胆引起的遗忘症的特征是：记忆反复丧失又反复恢复，眼睛、面部和皮肤呈黄色且吐黄色泡沫，手脚击打地面，视觉恐怖，眩晕，看到愤怒的形象且伴有口渴。
痰引起的遗忘症的特征是：长期丧失记忆且恢复记忆缓慢，饮食减少且行为减少，反复流涎，眼睛、指甲和口腔内呈白色，看到的形象呈白色。
由三者混合引起的遗忘症具有所有特征的应当放弃治疗。
对于因肺部、心脏和记忆通道被污浊阻塞而引起的遗忘症，首先为了清净这些，应当用含有猛烈药物的油涂等进行按摩。
对于风引起的遗忘症，主要使用灌肠疗法。
对于胆引起的遗忘症，主要配制泻药。
如是，先用油涂沐浴使身体清净后生起欢喜。
此后将讲述遗忘症的药物：牛粪汁、牛奶、酸奶、牛尿、酥油，这些等量煮制成的称为牛五精华油，适量饮用能祛除遗忘症、热病、癫狂和黄疸。

།རྩ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་པ་གཉིས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། དུགས་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་ཕྲགས་དང་། ལོ་མ་བདུན་པ་དང་། ཨ་པ་མརྒ་དང་། ནི་ལི་ནི་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། དོང་ག་དང་། མ་ནུ་དང་། ཤིང་ཕལ་གུའི་རྩ་བ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། སྨན་དེ་རྣམས་ཆུ་སྲང་གཉིས་གཉིས་ཆུ་སྲང་བརྒྱད་ལ་ཆུ་ཕུལ་གང་དུ་བརྩིས་པའི་ཆུ་ཕུལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་བསྐོལ་ཏེ། བཞི་ཆ་ལུས་པའི་ནང་དུ་ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། པ་ཐ་དང་། ཨ་ཏ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་རུ་བ་རི་དང་། དན་ཏི་དང་། དུར་བྱིད་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། རོ་ཧ་ཤ་དང་། བྷུ་ཏི་ཀ་དང་། མུར་པ་དང་། ཅི་སྐྲིགས་དང་། ཧ་ཏི་པི་པི་ལིང་དང་། ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་གཉིས་དང་། མ་ནུ་ཡན་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་སེན་རྩི་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ལྕང་མ་དང་། འདི་རྣམས་ཞོ་གཉིས་དང་། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། བའི་རྣམ་ལྔ་རེ་རེ་ཡང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ནི་བའི་རྣམ་ལྔ་ཆེན་པོའི་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། བརྗེད་བྱེད་དང་། རིམས་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། མཚན་པར་རྡོལ་བ་འཕྲོག་པའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། སྐྲན་ནད་དང་། གཞང འབྲུམ་དང་།མིག་སེར་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། སྐྲན་དང་། ལུད་པ་དང་། གདོན་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཤུ་དག་དང་། རུ་རྟ་དང་། ད་ཤང་ཁ་པུཥྤ་དང་། མར་རྙིང་པ་དང་། མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་སྨན་བྲམྷི་རང་གི་ཁུ་བ་དང་། དེ་རྣམས་ལྷན་ ཅིག་བསྐོལ་ཏེ།དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། ཡིད་གཞུངས་ཤིང་སྨྱོ་བྱེད་དང་། བཀྲ་མི་ཤིས་པ་རྣམས་དང་། བརྗེད་བྱེད་དང་བསྡིགས་པ་རྣམས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་འཚོ་བྱེད་སྡེ་བཅུ་སྲང་རེ་རེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ། ཏིལ་མར་དང་། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་ སུམ་ཅུ་དང་།འོ་མ་ཕུལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་འདི་རྣམས་ཆུ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་བརྗེད་བྱེད་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་འོ་མ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་སྲང་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དེའི་ བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་ཏང་པལ་གྱི་ཁུ་བ་དང་།འཚོ་བྱེད་སྡེ་བཅུ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་བརྗེད་བྱེད་མྱུར་དུ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་རྩཝ་ཀ་ཤ་དང་། ཀུ་ཤ་དང་། བི་ད་རི་ དང་།བུ་རམ་ཤིང་དང་དེ་རྣམས་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། འོ་མ་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་ཕན་ཡོན་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་དང་། མར་གྱི་བཅོ་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་སྨན་དའི་ཁུ་བ་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་ རན་པར་འཐུངས་ན་བརྗེད་བྱེད་འཕྲོག་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་བ་སེར་སྐྱའི་སྣ་ནས་བླུགས་ན་བརྗེད་བྱེད་ལས་རྒྱལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཁྱི་དང་། ཝ་དང་། བྱི་ལ་དང་། སེང་གེ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བའི་མཁྲིས་པ་གོང་མ་ལྟར་བཏང་ན་ཡང་བསྔགས་སོ། །སྲོག་ཆགས་གོ་ དྷ་དང་།སྲེ་མོ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། ཁྱུ་མཆོག་དང་། དྲེད་དང་། བ་ལང་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཁྲིས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ཏིལ་མར་བསྐོལ་ཏེ། ཏིལ་མར་ལུས་པ་ལས་བསྐུ་བ་དང་། སྣ་ནས་བླུགས་པ་བྱས་ན་ཡང་བསྔགས་སོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་ དང་།ཀོ་ཉོན་ཙེ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ཕ་ནིད་ཙ་དང་། སུ་ཤཱ་ཧཱ་དང་། ཨ་པ་མརྒ་དང་། ཀ་རཉྫའི་ས་བོན་དང་། འདི་རྣམས་ཏིལ་མར་ར་གཅིན་དང་བསྐོལ་ལ་མར་ལུས་པ་ལས་སྣར་བླུགས་པའམ། ཡང་ན་སྨན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦུ་གུ་ནས་སྨན་པས་ སྣར་བུད་པར་བྱའོ།

五种根药各二份，三果，两种黄药，芥子皮，七叶药，土荆芥，尼利尼，普策谢尔，冬瓜，曼努，普尔古树根，刺蒺藜，以上诸药各二两，八两水煮成六十四满，煮至四分之一后，加入：伽布拉根，帕他，阿塔卡即如巴日，丹提，土鼠，三辛，罗哈夏，布提卡，木尔巴，吉斯格，哈提胡椒，两种蒺藜，曼努延提即指甲，吉特拉卡，柳树。
这些各二钱，酥油三十二两，五种牛乳制品各一份同煮，留下的酥油称为'大五牛乳酥'。适量饮用可治疗健忘症、发热、肿瘤、阴部溃疡，是最佳选择；能消除瘤病、痔疮、黄疸、白癜风、肿瘤、咳嗽和鬼魅。
白芷、茜草、达香卡普什帕、陈酥油，以及四倍于酥油量的婆罗米汁药，这些一同熬煮。适量饮用可使心智清明，能战胜精神错乱、不祥、健忘和威胁。
或者，十种救命药各一两研成粉末，芝麻油和酥油各三十两，牛奶六十四满，这些与水按方法熬煮，留下的酥油适量饮用可解除健忘症。
或者，牛奶和甘蔗汁二十八两，酥油三十二两，八倍于此的当巴拉汁，十种救命药各二钱粉末，按方法熬煮，留下的酥油适量饮用可迅速消除由风和胆引起的健忘症。
或者，瓦卡夏、枯草、毗达利、甘蔗，这些与牛奶同煮，剩余的牛奶适量饮用也有相同功效。甘草粉、酥油，以及十八倍于酥油量的达药汁按方法熬煮，留下的酥油适量饮用可消除健忘症。
或者，从黄牛鼻孔灌入是治疗健忘症的最佳方法。狗、狐狸、猫、狮子等任何动物的胆汁如上法使用也受推崇。
蜥蜴、獭、象、公牛、麝香鹿、牛等这些动物的任何胆汁与芝麻油熬煮，留下的芝麻油涂抹或鼻腔灌注也受推崇。
三果、三辛、科纽泽、炒麦灰、帕尼札、苏沙哈、土荆芥、卡兰扎种子，这些与芝麻油和羊尿熬煮，留下的油滴入鼻中，或者将这些药物研成粉末由医生通过管子吹入鼻中。

།ཡང་ན་སྲེ་མོ་དང་། འུག་པ་དང་། སྤྲེའུ་དང་། བྱ་རྒོད་དང་། སྦྲུལ་དང་། བྱ་རོག་དང་། སྲོག་ཆགས་ཀ་ཊི་ཀ་དང་དེ་རྣམས་གང་རྙེད་པའི་མཆུ་དང་། སྒྲོ་དང་། རྟུག་པ་རྣམས་ཀྱི་དུད་པས་བརྗེད་བྱེད་ཅན་ལ་བདུག་གོ། །ཡང་ན་ཏིལ་མར་རམ། སྒོག་ སྐྱ་འམ།འོ་མའམ་ཉེའུ་ཤིང་གང་ཡང་རུང་བ་བསྟེན་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་སྨན་བྲམྷི་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཤུ་དག་གང་ཡང་རུང་བའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡན་པ་བསྟེན་ན་ཕན་ནོ། །ནད་གཞི་གསུམ་མཉམ་དུ་འཁྲུགས་ཏེ། གནད་ཆེན་པོ་སྙིང་དང་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་དང་སེམས་ལ་ གནོད་པར་བྱས་ཏེ།བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་འབྱུང་ན་ནི་སྨན་གཞན་གྱིས་གསོ་བར་དཀའ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་བཅུད་ཀྱི་ཆོ་གས་གསོ་བར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པའི་ནད་པ་དེ་ལ་ནི། མེ་དང་། ཆུ་དང་། གཡང་ས་ལ་སོགས་པ་མི་བཟད་པ་རྣམས་ལས་དུས་ཐམས་ཅད་ དུ་བསྲུང་ཞིང་བསྐྱང་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་སེམས་གྱུར་པའི་ནད་པ་དེ་བརྗེད་བྱེད་ཀྱིས་སེམས་གྱུར་པའི་ནད་ལས་གྲོལ་མ་ཐག་ནི་ཁྱོད་འདི་ལྟར་འབྱུང་པོས་ཟིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། ལུས་དང་སེམས་ཉོན་མོངས་པའི་སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་ནི་ཡུལ་ཡིད་ དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པས་སེམས་བརྟ་ཞིང་གསོ་བར་བྱའོ།།བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བདུན་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་རྫི་མ་དང་མིག་མཆུའི་ནད་ངོ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མིག་ནད་དོ་ཅོག་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་ པ་ཟོས་པ་དང་།ཁྱད་པར་དུ་མིག་ལ་གནོད་པའི་ཟས་ཟོས་པ་དང་། གཞན་ཡང་མིག་ནི་ཕལ་ཆེར་མཁྲིས་པ་འཁྲུགས་ན་མིག་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་ན་བར་བྱེད་པས་ན་ནད་གཞི་གང་ལས་གྱུར་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཉེས་པའི་དྲི་མ་རྩའི་[(]སྡུབས་[,]སྦུབས་[)]ནས་གྱེན་དུ་འབྱུང་སྟེ། མིག་མཆུ་དང་། མིག་གི་གྲཝ་མཚམས་དང་། མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་པོ་དང་། ནག་པོ་དང་། མཐོང་བའི་མིག་དང་། དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བའམ། ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རུང་སྟེ་བརྟེན་ནས་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ནད་སྐྱེད་དོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་མིག ཆུའི་རྩ་ལ་རླུང་ཞུགས་པར་གྱུར་ཏེ།དེ་ཡང་གཉིད་ལོག་པ་ལས་སད་ན་དབྱེར་མི་འདོད་ཅིང་ནད་དང་བཅས་པ་དང་། མིག་བྱེ་མས་གང་བ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། འབྱེད་པའི་དུས་སུ་ཡང་དཀའ་བས་འབྱེད་ཅིང་མཆི་མ་ཟག་པ་དང་། མིག་མཉེས་ན་ཅུང་ཞིག་ཕན་པ་སྙམ་བྱེད་པ་ དེ་ནི་མིག་ནད་འབྱེད་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།།ཞེས་སྔོན་གྱི་དྲང་སྲོང་དག་འཆད་དོ། །དེ་ལ་མིག་ནད་འཛུམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་མ་ནི། རླུང་གིས་མཆུ་བསྐྱོད་དེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་མིག་འབྱེད་ཅིང་འཛུམས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ནད་མེད་པའོ། །དེ་ལ་རླུང་གིས་མིག་ནད་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ གིས་མིག་གི་འགུལ་རྩ་ཉམས་པར་བྱས་པས་འབྱེད་འཛུམས་ཀྱི་རྩོལ་བ་མི་ཤེས་ཏེ།དེ་ཡང་མིག་མཆུ་འོག་མ་རྟག་ཏུ་ལྷོད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་མཆུའི་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། མིག་མཆུའི་ནད་དམ་ཕྱི་རོལ་གང་ཡང་རུང་བ་ཀུ་མུ་ཏའི་ས་བོན་གྱི་མདོག་ ལྟ་བུའི་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ཡང་བརྟོལ་ན་ཡང་གང་བ་ནི་ཀུ་མུ་ཏའི་ས་བོན་ལྟ་བུའི་མིག་མཆུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་མཁྲིས་པས་སློང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིག་མཆུའི་ནད་ནི་མིག་མཆུ་རབ་ཏུ་ཚ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་ན་ལ་མདོག་དམར་ཞིང་རེག་པར་མི་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ།

或者用狐狸、猫头鹰、猴子、秃鹫、蛇、乌鸦和卡提卡虫等动物中任何所获得的嘴、羽毛和粪便的烟熏治疗健忘症。或者使用芝麻油、白蒜、牛奶或者任何一种小茴香都有效。或者使用婆罗米、茜草、白芷任何一种药物的汁液加蜂蜜服用也有效。
如果三种病根同时紊乱，依附于心脏和意识这些重要部位，对身心造成损害而产生健忘症时，用其他药物难以治愈，应当用滋补疗法来治疗。因此，对于受健忘症折磨的病人，应当随时保护和照顾他们远离火、水、悬崖等危险之处。
这样，当患有心理疾病的病人刚从健忘症的心理疾病中解脱时，不要对他说'你这样会被鬼神附身'等话语，对于身心受苦的人，应当用令人愉悦的环境等方式来安抚和治疗其心理。健忘症治疗章第七完。
下面讲解认识眼睑和眼角疾病的章节。其中，食用引发所有眼病的饮食等，特别是食用对眼睛有害的食物，另外，眼睛大多在胆病紊乱时也会随之发病，所以不管是由哪种病根引起，病根的污浊从脉管向上升起，依附于眼角、眼缝、眼白、眼黑、视觉神经等任何一处或全部，都会根据病根的性质产生疾病。
其中，风引起的眼病症状是：风进入眼泪的脉络，从睡眠中醒来时不愿睁开且伴有病痛，感觉眼中充满沙子，睁开时困难且流泪，揉眼时感觉稍有缓解，这就是难以睁开的眼病。古代仙人如是说。
其中，所谓眨眼病的症状是：风使眼睑活动而反复开合眼睛，这是无病的。其中，所谓风引起的眼病衰退是指风损害了眼睛的运动神经，不知道开合的动作，这会使下眼睑经常松弛。
其中，胆引起的眼睑病的症状是：无论是眼睑病还是外部，都会出现如白莲花籽颜色的小疱疹，这些疱疹破裂后又会充满，这称为如白莲花籽的眼睑病。其中，所谓胆引起的眼睑病是指眼睑极其发热且剧痛，呈红色且不能触碰。

།གཞན་ཡང་ མིག་མཆུའི་ནད་ནི་ནད་གཞི་རྫི་མའི་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་གཡའ་ཞིང་ཚ་སྟེ།དེའི་འོག་ཏུ་རྫི་མ་བྱི་བར་བྱེད་དེ། དེའི་མིང་ནི་རྫི་མ་འབྱི་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིག་མཆུའི་ནད་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མིག་མཆུའི་ནད་ནི་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་དཀར་པོ་ཡུངས་ཀར་ཙམ་ལ་མ་ཐུག་པར་འབྱུང་བ་དང་། སྐྲང་པ་དང་། མིག་རུས་ཁྱབ་པ་དང་། ན་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་། མཆི་མ་སྤྱི་བག་ཅན་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་མིག་མཆུའི་ནད་ཤ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དོ། །བད་ཀན་གྱིས་སློང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིག་མཆུའི་ནད་ནི་འབྱེད་འཛུམས་མི་ཤེས་པ་དང་། མིག་རྔུས་ཁྱབ་པར་འདུག་པ་ཡིན ནོ།།གཞན་ཡང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མིག་མཆུའི་ནད་ནི་ཐོར་བུ་རྒྱ་ཤུག་ཙམ་མམ། དེ་བས་ཡིད་ཙམ་ཆུང་བར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་དཀར་ལ་ན་ཞིང་སྨན་པ་དང་། གཡའ་བ་དང་། སྲ་བ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། མིག་མཆུའི་ནད་དེ་ལ་ནི་ལག་གྷ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་ པའི་མིག་མཆུའི་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་འབྲུམ་བུ་ཁྲག་འདྲ་བ་སྟུག་པོ་མང་དུ་འབྱུང་སྟེ།དེའི་མིང་ནི་མིག་མཆུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་དམར་པོ་ཤར་ཤར་པོ་ཁྲག་གི་མདོག་ཏུ་སྣང་ཞིང་དེ་ཡང་རེག་པར་མི་བཟོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཁྲག་གིས་སློད་བའི་མིག་ མཆུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།མིག་མཆུའི་ནད་ཤ་ཆེ་བའི་འབྲུམ་བུ་སྲ་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། ཚ་བ་དང་། ན་བ་དང་། མདོག་དམར་ཞིང་ཁྲག་གི་མདོག་ཏུ་གྱུར་ཞིང་ཁྲག་འཛག་ལ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་འཕེལ་བ་ནི་ཁྲག་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་མིང་ནི་ཁྲག་གི་མིག་ མཆུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་མིག་མཆུའི་ནད་ནི་མིག་མཆུའི་དཀྱིལ་ལམ། མིག་མཆུའི་མཐའ་མ་ལ་མོན་སྲན་སྡེའུ་ཙམ་གྱི་ཚད་ཙམ་ཟངས་མའི་མདོག་འདྲ་བར་འབྱུང་ཞིང་གཡའ་བ་དང་། ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་ལ་བརྟན་པར་གནས་པ་དེ་ནི་སྟང་ ཟིལ་ལྟ་བུའི་མིག་མཆུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་མཆུའི་ནད་ནི་མིག་མཆུའི་ཕྱི་རོལ་སྐྲང་བ་ལྟར་འདུག་ལ་ནང་དུ་སྦུ་བུ་ཕྲ་མོས་ཁྱབ་པར་འདུག་སྟེ། ནང་ཆུས་ཁེངས་ཤིང་དེ་ཡང་འཛག་པ་དང་། པད་མའི་རྩ་བ་དང་འདྲ་བ་ནི་པད་མའི་རྩ་བ་ལྟ་བུའི་ མིག་མཆུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།ཁྲག་གིས་ནད་གཞི་རྣམས་བསླངས་ཏེ་མིག་མཆུའི་ནད་དུ་གྱུར་པ་ནི་ནད་གཞི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པར་རྣག་དང་ཆུ་སེར་རེས་འགའ་མི་འཛག་པ་དང་། རེས་འགའ་འཛག་པ་ནི་མིག་མཆུའི་ནད་ཁྲག་གིས་སློང་བ་ཞེས་བྱའོ། ། ནད་གཞི་གསུམ་ཁྲག་དང་བཅས་པའི་མིག་མཆུའི་ནད་ནི་སྔོ་བསངས་སུ་འདུག་པ་དང་། ཟུག་གཟེར་བྱེད་པ་དང་། རྣག་དང་བཅས་ཤིང་སྐྲང་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་སྔོ་བསངས་ལྟ་བུའི་མིག་མཆུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཁྲག་དང་ནད་གཞི་རྣམས་འདྲེས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་མཆུའི་ནད་ནི་མིག མཆུ་གཉིས་འབྱར་བ་དང་།གཡའ་བ་དང་། མདོག་དམར་ཞིང་སྐྲང་པ་དང་བཅས་པ་ནི། མིག་མཆུའི་ནད་འབྱར་བག་ཅེས་བྱའོ། །མིག་མཆུའི་ནད་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་བྱེ་མ་འདྲ་བས་ནང་དུ་ཁེངས་ཤིང་སྲ་བ་དང་རྩུབ་པ་དེ་ནི་མིག་མཆུའི་ནད་བྱེ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཞིག་མཆུ་ གནག་ཅིང་འདམ་ལྟར་འདུག་པ་དེ་ནི་མིག་མཆུའི་ནད་འདམ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།སྐྱེས་བུ་གང་གི་མིག་མཆུའི་ཤ་ཆེར་སྐྱེས་ཞིང་མཐུག་ལ་མཐོན་དམན་མེད་ཅིང་རང་གི་མདོག་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པར་འདུག་པ་དེ་ནི་མིག་མཆུའི་ནད་ཤས་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ།

此外，眼睑病是病因进入睫毛内部，发痒发热，随后使睫毛脱落，这种眼睑病称为'睫毛脱落眼睑病'。
由痰引起的眼睑病是出现小白疙瘩，大小不及芥子，伴有肿胀、遍布眼骨、疼痛、发痒、多泪，这种眼睑病称为'肉生眼睑病'。
由痰引起的眼睑病表现为不能开合，眼骨周围肿胀。
另外，由痰引起的眼睑病出现如枣核大小或稍小的疙瘩，呈白色并伴有疼痛、发痒、坚硬，这种眼睑病称为'拉格纳'。
由血引起的眼睑病的症状是出现许多如血般浓稠的疙瘩，这称为'遍布眼睑病'。
此外，呈现鲜红色血色且触摸难忍，这称为'血引起的眼睑病'。
眼睑病肉块较大的疙瘩坚硬、油腻、发热、疼痛，呈红色血色并流血，如切割般增长，这是由血引起的。这称为'血性眼睑病'。
或者，由血引起的眼睑病在眼睑中央或边缘出现豆子大小的铜色疙瘩，伴有瘙痒、疼痛且持续存在，这称为'如露珠般的眼睑病'。
其中，由三病因综合引起的眼睑病表现为眼睑外部似肿胀，内部遍布细小气泡，内充满液体且流出，如莲根，这称为'如莲根般的眼睑病'。
血液引起病因而成为眼睑病时，诸病因一起混乱，无故时而不流脓和浆液，时而流出，这称为'血引起的眼睑病'。
三病因加血的眼睑病呈青灰色，伴有刺痛、脓液和肿胀，这称为'青灰色眼睑病'。
由血和病因混合引起的眼睑病表现为两眼睑粘连，发痒，呈红色且肿胀，这称为'眼睑病粘连'。
眼睑病内部充满如沙粒般的小疙瘩，坚硬粗糙，这称为'如沙般的眼睑病'。
若眼睑发黑如泥，这称为'如泥般的眼睑病'。
某人眼睑肉生长过多，厚实且无高低不平，保持自身颜色不混杂，这称为'肉多眼睑病'。

།ཡང་ན་མིག་མཆུའི་ ནད་ནི་བྱིས་པ་སོ་སྐྱེས་པའི་མཚན་མའི་རྟགས་སུ་འབྱུང་སྟེ།རྒྱུ་དེས་མིག་མཆུ་སྐྲང་ཞིང་མིག་དམར་བ་དང་། བལྟར་མི་བཟོད་པ་དང་། མིག་མཆུ་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་ཤིང་འབྱར་བར་འདུག་པ་དང་། རྣ་བ་དང་སྣ་དང་མིག་རྣམས་ལག་པས་ཉེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མིག་ མཆུའི་ནད་ཀུ་ཀུན་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།མིག་མཆུའི་ནད་རྫི་མ་འཁྲུགས་ཏེ་མིག་མཆུའི་སྤུ་ཞུམ་པར་གྱུར་ནས། མིག་མཆུ་ལ་ནང་དུ་ལྟ་ཞིང་མིག་མཆུ་འདེབས་མི་ནུས་པ་དང་། རྫི་མ་བཏོགས་ན་རེས་འགའ་ནད་ཞི་ལ་ཡང་སྤུ་སར་པ་སྐྱེས་པ་དང་། ཚེར་མའི་རྩེ་མོ་བཞིན་ དུ་རྣོ་བ་དེས་མིག་ལ་ཟུག་པ་སྐྲང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་མིག་མཆུའི་ནད་རྫི་མ་འཁྲུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་མིག་མཆུའི་ནད་སྣ་གོང་ཕྱོགས་ཀྱི་མིག་གི་གྲཝ་མཚམས་ཀྱི་མིག་མཆུའི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཐོར་བུ་འབྱུང་ཞིང་སྲ་ལ་མཐོན་པོར་འདུག་པ་དང་། སྨིན་པའི་དུས་སུ་ཁྲག་ དང་རྣག་འཛག་ཅིང་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣག་ཁྲག་གིས་ཁེངས་པ་དེ་ནི་མིག་མཆུའི་ནད་མེ་དབལ་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱའོ།།ནད་གཞི་གསུམ་དང་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ནི་མིག་མཆུའི་དབུས་སུ་ཤའི་མཛེར་པ་ལྟ་བུ་འབྱུང་ཞིང་མཁྲང་བ་དང་། སྲ་བ་དང་། ནད་མེད་ཅིང་རིང་པོར་འཕྱང་བ་ དེ་ནི་མིག་མཆུའི་ནད་ཐོར་བུ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་མིག་མཆུ་ལ་བརྟེན་པའི་ནད་དུ་བཤད་དོ། །དེ་རྣམས་ལས་དང་པོ་ནི་འབྱེད་དཀའ་ཞེས་བྱ་བའི་མིག་མཆུའི་ནད་ནི་སྨན་གྱིས་གསོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་མ་གཉིས་དང་མིག་ཏུ་འབྲུམ་བུ་བྱུང་བ་ནི་སྤང་བར་ བྱའོ།།དེ་ལྟར་རྫི་མ་འཁྲུགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ནི་ལན་འགའ་གསོར་རུང་ཞིང་རེས་འགའ་ཐུ་བར་བྱེད་པ་ནི། ཡུན་རིང་དུ་ན་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མཚོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་གསོ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རྫི་མ་འབྱི་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིག་མཆུའི་ནད་ནི་མཚོན་གྱིས་གཙགས་ བར་བྱའོ།།མིག་མཆུའི་ནད་ཐོར་བུ་ནི་གཅད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལག་གྷ་ན་དང་། ཀུ་མུ་ཏའི་ས་བོན་ལྟ་བུ་དང་། པད་མའི་རྩ་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཨུད་ཙང་ག་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་། དངུལ་རྡོ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མེ་དབལ་ཕྲ་མོ་ལྟ་བུ་རྣམས་ནི་མཚོན་གྱིས་དྲལ་བར་བྱའོ། །མིག་ མཆུའི་ཤས་སྐྱེས་པ་དང་།སྔོ་བསངས་དང་། བྱེ་མ་ལྟ་བུ་དང་། ཁྲག་གིས་ནད་གཞི་སློང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདམ་བུ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཤ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཀུ་ཀུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་རྣམས་ནི་མཚོན་གྱིས་བཞར་བར་བྱའོ། །མིག་མཆུའི་ནད་དམིགས་ བརྟག་པའི་ལེའུ་སྟེ་བརྒྱད་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་མིག་མཆུའི་ནད་བསལ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མིག་མཆུའི་ནད་འབྱེད་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་མར་རྙིང་པ་དང་། རྒུན་འབྲུ་དང་། ཆུ་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་ཁ་ར་བཏབ་པ་བཏུང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་སྣར་བླུགས་པ་དང་། དུད་པ་དང་། མིག་སྨན་སྣུམ་དང་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་། །ཀུ་མུ་ཏའི་ས་བོན་ལྟ་བུའི་མིག་མཆུའི་ནད་ལ་ནི་མཚོན་གྱིས་གཙགས་ལ། དེའི་སྟེང་དུ་རྒྱམ་ཚའི་ཕྱེ་མས་གདབ་པར་བྱའོ། །ཤིང་མངར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། པ་ཏོ་ལ་རྣམས་བསྐོལ བའི་ཆུས་ཀྱང་བླུགས་སོ།

另外，眼睑病是婴儿长牙时出现的征兆。因此原因眼睑肿胀且眼睛发红，无法视物，眼睑疼痛并粘连，用手揉搓耳朵、鼻子和眼睛，这就是所谓的眼睑病库库那。
眼睑病睫毛紊乱，眼睑毛发萎缩，眼睑内翻且无法睁眼，拔除睫毛后有时病情缓解，但新生的毛发如刺尖般锐利刺眼而引起肿胀，这就是所谓的眼睑病睫毛紊乱。
另外眼睑病在鼻梁方向眼角处眼睑外侧出现硬而突起的疱疹，成熟时流出血和脓液，反复充满血脓，这就是所谓的眼睑病小火疮。
由三病素和血液引起的病症在眼睑中央出现如肉疣般的肿块，坚硬，无痛且长期悬垂，这就是所谓的眼睑病疱疹样。
这二十四种被称为依附于眼睑的疾病。其中第一种称为难开的眼睑病应当用药物治疗。其后两种和眼中出现的疱疹应当摒弃。
如是所谓睫毛紊乱的病有时可治愈，有时会复发，是长期性的疾病。其余的应当用器械治疗，其中所谓睫毛脱落的眼睑病应当用器械切开。
眼睑病疱疹应当切除。其中拉嘎那样的、如库姆陀种子样的、如莲根样的、所谓乌昌嘎样的、如银矿样的、如细小火疮样的都应当用器械划开。
眼睑肉生、青灰色、如沙样、所谓引起病素的血症、所谓如芦苇样、所谓肉大、所谓库库那，这些都应当用器械刮除。
眼睑病诊察品第八终。
下面讲解眼睑病治疗品。其中对于所谓难开的眼睑病，应当饮用陈年酥油、葡萄和水适当煮沸后加入糖。同样也要滴鼻、熏蒸、使用油性眼药。
对于如库姆陀种子样的眼睑病，应当用器械切开，在其上撒上岩盐粉。也要滴入甘草、诃子、波托罗煮沸的水。

།དེ་ལ་མཚོན་གྱི་ལས་བྱ་དགོས་པའི་མིག་མཆུའི་ནད་ལ་ནི་ཐོག་མར་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པར་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ནད་པ་རླུང་མེད་པའི་གནས་སུ་གན་རྐྱལ་དུ་བཞག་ལ་ནད་གཡོག་གིས་མི་འགུལ་བར་བཟུང་ལ་རས་འཇམ་པོ་ཆུ་དྲོན་དུ་བཅུག་པས་ མིག་མཆུའི་ཕྱི་རོལ་དུ་དུགས་བྱས་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་ལག་པ་གཡོན་པའི་མཐེ་བོང་དང་མཛུབ་མོ་གཉིས་གོང་མའི་རས་ཀྱིས་དཀྲིས་ལ་དེས་མིག་མཆུ་གཉིས་ཕྱེ་ཞིང་ཕྱིར་བཟློག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་མི་འཇིལ་ཞིང་བརྟན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་མཚོན་རྩེ་མོ་ དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུ་འམ།ཤ་ཁ་ཏྲ་འམ། ཤེ་ཕ་ལིའི་ལོ་མ་ལྟ་བུའམ། རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་གང་ཡང་རུང་བའི་མཚོན་གྱིས་ཡིད་འཕྲེད་དུ་རྒྱ་གྲམ་དུ་གདབ་པོ། །དེ་ནས་ཁྲག་བྱུང་བ་དང་། རས་བལ་གྱིས་ཕྱིའོ། །གལ་ཏེ་ཁྲག་མ་བྱུང་ན་ནི། ཡང་མཚོན་གྱིས་ལེགས་ པར་དྲལ་ཏེ་ཕྱིས་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་ནད་གཞི་རང་རང་དང་མཐུན་པའི་སྨན་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་རྨར་གདབ་པོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཆུ་དྲོན་གྱིས་བཀྲུའོ། །དེ་ནས་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་ནས་ཕྱེ་བསྲེས་ལ་ཟན་ཐབས་སུ་བྱས་པས་མིག་ལ་གླན་ལ། དེའི་སྟེང་དུ་རས་མར་གྱིས་བྱུགས་པས་ དཀྲིས་ཏེ་རྣ་བའི་གོང་འོག་ཏུ་བརྟོད་ལ་བཞག་གོ།།རས་དེ་ཡང་ཞག་རེར་བཀྲོལ་ཞིང་རང་རང་དང་མཐུན་པའི་སྨན་ཡང་བླུགས་སོ། །ཞག་བཞི་ལོན་ནས་སྣར་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བྱའོ། །ཞག་ལྔ་པ་ལ་ནི་རས་བཀྲོལ་ལ་བཏང་སྟེ་གླན་མི་དགོས་སོ། །དེ་ལྟར་ མཚོན་གྱིས་ལེགས་པར་བཞར་ལེགས་པའི་མཚན་མ་ནི།མིག་མཆུ་ནི་མཐོན་དམན་མེད་ཅིང་མཉམ་པ་དང་། དམར་སྐྱར་འདུག་ཅིང་སེན་མོའི་མདོག་ཏུ་སྣང་བ་དང་། སྐྲང་པ་དང་། གཡའ་བ་དང་། རེག་ཅིང་བསྒུལ་ན་ཡང་ན་བ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་ བཟློག་པ་ནི་མ་ལེགས་པའི་མཚན་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ནི་ཡང་མཚོན་གྱིས་བཞར་ཏེ་བཟླ་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་མཚོན་གྱིས་བཞར་དྲགས་ན་ནི་མིག་མཆུ་ན་ཞིང་ཟུག་པ་དང་། རྫི་མ་འབྱི་བ་དང་། འཛག་པ་མང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་སྣུམ་ཆོས་དང་། དུགས་ལ་སོགས་པ་རླུང་ལ་ཕན་པའི་སྦྱོར་བ་བྱས་ན་ཕན་ནོ་ཞེས་སྨན་པ་རྣམས་འདོད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོ་མར་སར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ། ཨེ་རཎྜའི་རྩ་བའི་ཕྱེ་མའི་ལྡེ་གུས་བྱུགས་པ་རྫེའུ་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་བསྲེགས་ཏེ་ཚོས་པ་དང་། ཆུས་བཀྲུས་ཏེ་སྐམས་ལ བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བུད་མེད་དང་རའི་འོ་མ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྲུས་ལ་རས་ཀྱི་ནང་དུ་ཐུམ་བུར་བྱས་ཏེ་མིག་ལ་དུགས་བྱའོ།།ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོ་ལ་འབྲས་ཐུག་པོ་ཆེའི་ཕྱེ་མའི་ལྡེ་གུས་ཆོ་ག་གོང་མ་ལྟར་བྱས་པ་ལས་དེའི་ཕྱེ་མ་ཞོ་ག་ཆུ་དང་མཉེས་ཏེ། དུགས་བྱས་ན་མཚོན་གྱིས་ བཞར་དྲགས་པ་ལ་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་ཞོ་ག་ཆུ་ཉི་ཚེས་བླུགས་པ་བྱ་ཞིང་སྲོག་ཆགས་སྐམ་ན་གནས་པའི་ཤ་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའ་བར་བྱའོ། །མིག་མཆུ་ལ་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་སྲ་ཞིང་མཐོན་པོ་བྱུང་བ་ལ་ནི་འབྲས་ཀྱི་སོ་འདྲ་བའི་མཚོན་གྱིས་དྲལ་ཏེ་དེ་བཙིར་ལ་སྨན་གྱིས་བཏབ་པ་དང་། བསྐུ་ བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།གོང་དུ་སྨོས་པའི་བཞར་བ་ལ་སོགས་པའི་དཔྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དྲལ་བ་འདིར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་མིག་མཆུའི་ནད་ལ་ནི། སྨན་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་དང་མར་སྦྱར་བས་དང་པོ་བཏུང་བ་ལ་སོགས་ པ་སྣུམ་ཆོས་དང་སྦྱར་ཏེ།དེའི་འོག་ཏུ་ཁྲག་གཏར་རོ། །དེ་ནས་ཤིང་ཉེ་རོང་གི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་། །མིག་མཆུའི་ནད་མཚོན་གྱིས་བཞར་ཏེ་ཁྲག་བྱུང་བ་དང་། ཤིང་མངར་བསྐོལ་བའི་ཆུས་བཀྲུས་ཏེ། ཙནྡན་དཀར་པོ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བས་བླུགས་པ་བྱས་ན་ཕན་ནོ།

对于需要用手术刀治疗的眼睑疾病，首先要用温水沐浴使身体清洁。然后让病人在无风处仰卧，由护理人员固定使其不动，用柔软的布浸温水在眼睑外部进行热敷。
之后用上述布包裹左手拇指和食指，用这两指将眼睑分开并翻转。这样做是为了使其稳固不滑动。
然后用圆形、莎卡特拉形、舍法利叶形或海泡沫形等任意一种手术刀横向十字形切开。之后有血流出时用棉花擦拭。如果没有出血，则需用手术刀再次仔细切开后擦拭。
随后将适合各种病因的药物与蜂蜜调和涂抹在伤口上。之后用温水清洗。然后将酥油、蜂蜜和青稞面混合制成糊状敷于眼部，上面再用涂有油脂的布包扎，系于耳朵上下。
这块布每天都要解开，并涂抹相应的药物。四天后可进行鼻部滴药等治疗。第五天解开布带后不需要再敷药。
手术刀切除得当的标志是：眼睑高低一致平整，呈淡红色如指甲色，无肿胀、瘙痒，触摸活动时也无疼痛。与此相反则是切除不当的征兆，这时需要再次用手术刀切除。
如果手术刀切得过度，眼睑会疼痛刺激、睫毛脱落、分泌物增多。这种情况下，医生们认为使用油疗、热敷等对风病有益的治疗方法会有帮助。
之后将白芥子涂上酥油，再涂上蓖麻根粉调制的糊状物，放入对合的陶罐中烧制，熟后用水洗净晾干，将其研磨成粉，与女人乳汁或羊奶任选其一调和，用布包好给眼部热敷。
或者将白芥子涂上大米粉调制的糊状物，按照上述方法处理，将其粉末与酸奶水调和热敷，可治疗手术刀切除过度的症状。
或者仅用酸奶水滴注，同时食用干燥地带动物的肉。
对于眼睑上出现坚硬突起的小疙瘩，用类似稻齿形的手术刀切开挤压，涂抹药物，以及涂敷等治疗方法都按照前述方法进行。
上述提到的切除等所有治疗方法也都适用于此切开治疗。
对于由胆和血引起的眼睑病，首先用甘味类药物与酥油调配服用等油疗，然后放血。之后服用木尼容泻药。
眼睑病用手术刀切除出血后，用甘草煮水清洗，然后用白檀香与牛奶调和滴注会有效果。

།རྫི་མ་ འབྱི་བའི་མིག་མཆུའི་ནད་ལ་ནི་སྤུ་ཐོག་མ་གང་ནས་འབྱི་བའི་སྤུའི་ཁུང་བུ་ཁབ་ཀྱིས་གཙགས་ཏེ་ཁྲག་དབྱུང་བའམ།ཡང་ན་སྲིན་བུ་པད་པས་ཁྲག་དབྱུང་བ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་རྫི་མའི་ནད་ལ་འོ་མ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བའི་མར་གྱིས་སློན་བྱ་བ་དང་། མངར་ བ་དང་།བསིལ་བའི་སྨན་དང་བསྐོལ་བའི་མར་གྱི་སྣ་སྨན་བཏང་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ནག་ཚུར་དཀར་པོའི་ཕྱེ་མ་ཟངས་མའི་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བཅུག་ལ་བྱིའུ་རུག་པའི་སྨན་གྱི་ཁུ་བས་ཞག་བཅུའི་བར་དུ་བྲན་ཅིང་དེའི་འོག་ཏུ་བསྐམས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་མིག་ཏུ་བསྐུས་ན། རྫི་མ་ འབྱེ་བའི་ནད་ལ་ཕན་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།མིག་མཆུའི་ནད་ཤ་སྐྱེས་པ་ལ་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་འབྱུང་བའི་ནད་ལ་ནི་ཐོག་མར་མཚོན་གྱིས་བཞར་ལ་བཅའ་སྒ་དང་། རྒྱམ་ཚ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་ཆུ་དྲོན་གྱིས་བཀྲུའོ། །སེང་ལྡེང་དང་། ཨཊྚ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཏུ་བ་རི་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དཀར་པོ་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་ཆུའམ། ཡང་ན་སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བླུགས་པར་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མིག་མཆུའི་ནད་ལ་ནི་ནག་ཚུར་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ལྡོང་རོས དང་།པི་པི་ལིང་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བླུགས་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བད་ཀན་ལ་ཕན་པའི་སྨན་སྐྱུག་སྨན་དང་། མིག་སྨན་དང་། སྣ་ནས་གཏོང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདིར་བྱའོ། །མིག་མཆུའི་ནད་གྷ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི། བད་ ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མིག་མཆུའི་ནད་ལ་ཕན་པའི་སྨན་ཐམས་ཅད་འདི་ལ་ཡང་ཕན་ཏེ།གལ་ཏེ་དེས་མ་ཞི་ན་མེའི་ལས་ཐམས་ཅད་བྱའོ། །ཀུ་ཀུ་ན་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་བྱིས་པའི་མིག་མཆུའི་ནད་ལ་ནི་སེང་ལྡེང་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ནིམ་པའི་ལོ་མ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཡུངས་ ཀར་གྱི་མར་དང་སྦྱར་བས་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ཏེ།པི་པི་ལིང་དང་། ཤིང་མངར་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཞུན་མར་རྣམས་སྦྱར་བས་ནུ་མ་བསྣུན་པའི་མ་ལ་སློན་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཨ་རུ་ར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། རྒུན་འབྲུ་བསྐོལ་བའི་བཀྲུ་སྨན་བྱས་ན་ཡང་ ཕན་ནོ།།དེ་ནས་མ་མ་དེ་ལ་གླ་སྒང་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་བཏགས་པའི་འདག་གུས་ནུ་མ་ལ་བྱུག་གོ། །ཡུངས་ཀར་མར་དང་བསྲེས་པའི་དུད་པས་ནུ་མ་ལ་བདུག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་སློན་ཁྲུས་ལ་སོགས་པས་ནུ་མ་བསྣུན་པའི་མ་མའི་ལུས་དག་པ་དང་། པ་ ཏོ་ལ་དང་།གླ་སྒང་དང་། རྒུན་འབྲུ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་བཏུང་བ་བླུད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བྱིས་པའི་མིག་མཆུ་མཚོན་གྱིས་བཞར་བའམ། ཡང་ན་སྲིན་བུ་པད་པས་འཇིབ་ཏུ་གཞུག་སྟེ། དེ་ནས་སྐྱུ་རུ་ར་དང་ ཨ་སྨན་ཏ་ག་དང་།ཤིང་འཛམ་བུ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་འོ་མ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་བླུགས་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་བྱིས་པ་ལ་ནི་ཕལ་ཆེར་སྣུམ་དང་འོ་མས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པས་བད་ཀན་གྱི་ནད་འབྱུང་སྟེ། དེ་བས་ན་བྱིས་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོག་མར་སློན་སྨན་བཏང་ན་མཆོག་ཏུ་ བསྔགས་སོ།

对于睫毛脱落的眼睑病，首先从睫毛脱落处用针刺破毛孔放血，或者用水蛭吸血有效。
或者对于睫毛病，可以用牛奶和甘蔗汁调和的油涂抹，以及用甜味和凉性药物煎煮的油制成的鼻药也有效。
或者将白色硝石粉末放入铜器中，用鸡冠花药汁浸润十天后晒干，然后涂抹于眼部，这是治疗睫毛脱落病的最佳方法。
对于眼睑肉芽增生出现小疱疹的病症，首先用刀刮除，撒上荜茇和岩盐两种粉末，之后用温水清洗。
将紫檀、阿札卡即都巴日、白色诃梨勒与水同煮的汤液，或者用两种黄药（即郁金和姜黄）、三果（诃子、毗黎勒、余甘子）、甘草煮成的汤液加蜂蜜调和后滴入。
对于痰症引起的眼睑病，用硝石、岩盐、没药、胡椒、醋粉等细磨成粉末，与蜂蜜调和后滴入。
此外，所有对痰症有效的药物，包括催吐药、眼药和鼻药都可在此使用。
对于称为'伽那'的眼睑病，所有治疗痰症引起的眼睑病的药物对此也有效，如果这些方法不能平息，则应进行所有火疗。
对于称为'库库那卡'的儿童眼睑病，将紫檀、三果、楝树叶与芥子油调和后服用等油疗，以及用胡椒、甘草、岩盐、酥油调和后涂抹于哺乳母亲的乳房。
之后用诃子、胡椒、葡萄煮成的泻药也有效。
然后给那位母亲用藿香、两种黄药（郁金和姜黄）、胡椒磨成的膏药涂抹乳房。
用芥子油混合的烟熏乳房。
这样通过涂抹、沐浴等使哺乳母亲的身体清净后，给服用苦瓜、藿香、葡萄、白芷、三果等煮成的饮剂。
之后用刀刮除儿童的眼睑，或者让水蛭吸吮，然后用余甘子、阿斯曼塔卡、蒲桃等的乳汁煮成的汤液滴入。
另外，由于儿童多因油腻和乳汁滋养而容易生痰症，因此对所有儿童疾病，首先使用涂抹药物最为推荐。

།དེ་ཡང་འོ་མ་ཉི་ཚེ་འཐུངས་པའི་བྱིས་པ་ལ་ནི། རྒྱམ་ཚ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཨ་པ་མརྒའི་འབྲས་བུ་དང་། མར་དང་འོ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་ལྡན་པའི་སློན་སྨན་གཏང་ངོ་། །འོ་མ་དང་ཟས་འདྲེས་མར་བསྟེན་པའི་བྱིས་པ་ལ་ནི་ཤུ་དག་གི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་པའི་ སློན་སྨན་གཏང་ངོ་།།ཟས་ཉི་ཚེ་བསྟེན་པའི་བྱིས་པ་ལ་ནི་པོ་སོན་ཆ་ཤིང་མངར་དང་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་། །སྐྱུག་སྨན་དེ་དག་བྱིས་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་སྟེང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་ཀུ་ཀུ་ན་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱིས་པའི་ནད་ལ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་སྨན་སབ་ཏ་དང་མར་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ བའི་མར་བླུད་ན་གོང་འོག་གཉིས་ཀ་སྦྱོར་རུང་བར་བྱེད་དོ།།སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང་། འདི་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་འོ་མ་དང་ལྡན་པའི་ཟངས་མའི་ཕྱེ་མ་འམ། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་གང་ཡང་རུང་ བ་དང་བསེས་པའི་རི་ལུ་བྱས་ཏེ་བཏང་ན་བྱིས་པའི་མིག་མཆུའི་ནད་ལ་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་སུག་སྨེལ་དང་། སྒོག་སྐྱ་དང་། ཀ་ཏ་ཀ་དང་། དུང་དང་། ནལ་ཤམ་དང་། ཕ་ནི་ཛ་ཀ་དང་། འདི་རྣམས་ཆང་ལ་བདར་ལ་ཀད་ཕ་ལ་དང་བཅས་པའི་བདར་བུ་བྱས་ཏེ་བཏང་ན། ཀུ་ཀུ་ན་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱིས་པའི་ནད་དང་། ཤ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིག་མཆུའི་ནད་ལ་ཕན་ནོ། །རྫི་མ་འཁྲུགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ལ་ནི་ཐོག་མར་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པར་བྱས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་མིག་གི་རྫི་མ་ཡར་བཏེག་ལ་རྫི་མ་ཆ་གསུམ་དུ་བགོས་པའི་ཆ་གཉིས་སྨིན མ་དང་སྦྱར།ཆ་གཅིག་ཙམ་བཞག་དེ་ནས་ནས་གང་ཙམ་ནས་ཀྱི་དབྱིབས་འདྲ་བར་འཕྲེད་དུ་མཚོན་གྱིས་དྲལ་ལ་ཁྲག་གཟགས་སོ། །ཁྲག་གི་ཤུགས་ཟད་པ་དང་། འཕྲལ་བ་ལ་རས་ཀྱིས་དམ་དུ་དཀྲིས་ལ་རྫི་མ་ཚོམ་བུར་བྱས་ཏེ་དེའི་བར་མཚམས་མོན་སྲན་སྡེའུ་ཙམ་བཞག་ལ། གླད་པའི་རྫི་མའི་ཚོམ་བུ་འཕྲལ་བའི་རས་ལ་རྫི་མ་བརྟོད་དེ། བ་ལང་ངམ་རྟའི་སྤུ་འམ། ཟར་མའི་སྐུད་པས་བཙེམས་ཏེ། ཁབ་སྐུད་གཞུ་འདྲ་བས་དྲུབ་པོ། དེ་ཡང་ཧ་ཅང་དམ་ལྷོད་དུ་མ་སོང་བར་རན་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་རས་འཇམ་པོ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་བྱུགས་པས་བཅིང བ་མེད་པར་སྟེང་ནས་གཡོགས་སོ།།གལ་ཏེ་ཟུག་གཟེར་ཡོད་ན་ནི་ནྱ་གྲོ་དྷའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འོ་མ་དང་བཅས་པས་བླུགས་སོ། །དེ་ནས་བརྟན་པར་གྱུར་ཏེ་ཞག་ལྔ་ལོན་པ་དང་སྐུད་པ་བཀྲོལ་ཏེ་བཙག་ཡུག་སྣམ་གྱི་ཕྱེ་མས་གདབ་པོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྣ་སྨན་དང་ མིག་སྨན་རྣོན་པོ་སྦྱར་རོ།།ཆོ་ག་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རྫི་མ་འཁྲུགས་པའི་ནད་ཞིར་མ་འདོད་ན། རྫི་མ་གང་རིང་བ་སྐམ་པས་བཟུང་སྟེ། ཕྱུང་སྟེ་དེའི་བུ་གའི་རྗེས་ལ་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོའམ། ཁབ་རྩེ་འདྲ་བའི་མཚོན་རྣོན་པོ་མེའི་མདོག་འདྲ་བར་བྱས་པས་བསྲེག་གོ། ། མིག་མཆུའི་ནད་མེ་དབལ་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་དང་པོ་མཚོན་གྱིས་དྲལ་ལ། ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་འམ་མེས་བསྲེག་གོ། །ཐོར་བུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་ཐོར་བུ་བཅད་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ཐལ་སྨན་ནམ་མེས་བསྲེག་གོ། །མིག་མཆུའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་དགུ་པ་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ནས་མིག་གི་གྲཝ་མཚམས་དང་། མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་པོ་དང་ནག་པོའི་ནད་དམིགས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མིག་གི་གྲཝ་མཚམས་ཀྱི་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་རླུང་གིས་མཆི་མ་འབྱུང་བའི་རྒྱུན་བཀག་པས་མིག་མཆུའི་གྲཝ མཚམས་དང་།མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་པོའི་མཚམས་སྣ་གོང་ཕྱོགས་ནས་ཆུ་དང་འདྲ་བའི་མཆི་མ་འབྱུང་ལ། དེ་ཡང་མིག་ནད་མེད་ཅིང་རྩ་དམར་ལ་སྐྲང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མིག་ནད་ཀྱི་ཆུ་འཛག་པ་ཞེས་བྱའོ།

对于仅饮用牛奶的婴儿，应给予岩盐、胡椒、阿巴玛嘎果实、酥油、牛奶和蜂蜜调配的催吐药。对于食用牛奶和食物混合的婴儿，应给予白芷粉末和蜂蜜调配的催吐药。对于仅食用食物的婴儿，应给予波索恰和甘草调配的药物。这些催吐药不仅对所有婴儿疾病有效，特别是对名为库库纳卡的婴儿疾病有效。
或者，将萨布塔药与酥油一同煎煮成的酥油服用，可使上下通畅。
两种黄药、升麻、甘草、普策谢尔、楝树叶，这些与蜂蜜和牛奶混合，加入铜粉或铁粉任一种制成丸剂服用，可治疗婴儿眼睑疾病。
或者，将肉豆蔻、葱白、卡塔卡、贝壳、纳尔善、帕尼扎卡等研磨成粉，加入酒和卡德帕拉制成糊状服用，可治疗库库纳卡婴儿疾病和肉生眼睑病。
对于睫毛紊乱病，首先要用催吐药清洁身体，然后抬起眼睑，将睫毛分为三份，其中两份与眉毛连接，留下一份，然后用刀横向切开如麦粒大小，放血。
当血流减弱时，用布紧紧包扎额头，将睫毛分成束，在间隙中放入豌豆大小的间隔物，将上睫毛束固定在额头布上，用牛毛、马毛或麻线缝合，用弓形针线缝合。缝合时要适中，不能太紧或太松。
然后用涂有酥油和蜂蜜的柔软布料覆盖，不要包扎。如果有疼痛，则用尼亚格若达类药物煎煮的汤液加牛奶冲洗。
五天后伤口稳定，解开线，撒上砂糖粉。之后使用鼻药和强效眼药。
如果这些方法仍未能治愈睫毛紊乱病，则抓住较长的干燥睫毛将其拔出，在毛孔处用强效灰药或针尖状烧红的利器烧灼。
对于如火焰般的眼睑病，首先用刀切开，然后用强效灰药或火烧灼。对于出现肿块的，则先切除肿块，然后用灰药或火烧灼。
眼睑病治疗章第九完。
接下来解说眼角、眼球白色和黑色部分疾病诊断章节：其中风引起的眼角疾病症状是，由于风阻碍泪液流动，从眼睑角和眼球白色部分的鼻侧流出类似水的泪液，虽无眼病但血管发红肿胀，这称为眼病泪液溢出。

།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་མཆིལ་ མ་དང་འདྲ་བ་སྤྱི་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་།མདོག་དཀར་བ་དང་། འཛག་པ་དཀའ་བ་དང་། མང་དུ་འཛག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བད་ཀན་འཛག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྟགས་ནི། མིག་གི་གྲཝ་མཚམས་སུ་མཐོན་པོ་ཙོག་ཙོག་ པོར་སྐྲང་པ་དང་།ཆུ་ལན་ཚྭ་ཅན་གྱི་ཆུ་བུར་འདྲ་བར་སྟེང་དུ་འབྱུང་ཞིང་ཆུ་བུར་དེ་ཡང་རྩ་བ་ཆེན་པོ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། འགུལ་བ་དང་། མདོག་དཀར་བ་དང་། འཇམ་པ་དང་། འབྱིལ་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། ཡུན་རིང་དུ་མི་ཤེས་པ་དང་། གཡའ་བ་དང་། ཟུག་གཟེར་ བ་མེད་པ་དེ་ནི་ཨུ་པ་ན་ཧ་ཞེས་བྱ་བའི་མིག་གི་གྲཝ་མཚམས་ཀྱི་ནད་ཡིན་ནོ།།ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི་མཆི་མ་མང་དུ་འཛག་ཅིང་ཚ་བ་དང་། ཟངས་མའི་མདོག་འདྲ་བ་དམར་པོར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མིག་གི་ནད་དམར་པོར་འཛག་པ་ཞེས་བྱའོ། །མིག་མཆུའི་གྲཝ་ མཚམས་དང་།མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་པོའི་མཚམས་ལ་བརྟེན་པའི་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ནི་སྲན་སྡེའུ་ཙམ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་མདོག་ཟངས་མ་བཞིན་དུ་དམར་ལ་ཚ་ཞིང་ཟུག་གཟེར་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྟོལ་ན་ཁྲག་འཛག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་པར་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་མིག་ནད་ཡིན་ ནོ།།ནད་གཞི་གསུམ་དང་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ཀྱི་རྟགས་ནི། མིག་གི་སྣ་ཕྱོགས་ནས་པགས་པ་དང་། ཤ་སྨིན་པའི་དབང་གིས་མཆི་མ་རྣག་དང་བཅས་པ་ཡང་འཛག་སྟེ། དེའི་མིང་ནི་རྣག་འཛག་པའི་མིག་ནད་ཅེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་མིག་སྣ་ཕྱོགས་ཀྱི་ གྲཝ་སྐྲང་པ་དང་།ན་བ་དང་། རྨ་ཕྲ་མོ་འབྱུང་བ་དང་། ཡང་དང་ཡང་ཆུ་སེར་དང་། རྣག་འཛག་པ་དང་། ནད་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་རྣག་གར་པོ་འཛག་པའི་མིག་ནད་ཅེས་བྱའོ། །སྣ་ཕྱོགས་ཀྱི་མིག་འགྲམ་གྱི་ནང་དུ་སྐྲང་པ་དང་། ཟུག་གཟེར་ཆེ་བ་དང་། ཚ་བ་འབྱུང་བའི་ནད་ནི་མེ་ དབལ་ཕྲ་མོའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།མིག་ཟུར་གང་ཡང་རུང་བར་མིག་མཛེར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་གཡའ་བ་དང་། རྫི་མ་འབྱི་བ་དང་། རྣག་འཛག་པ་དང་། སྲིན་ཡོད་པ་དང་། ནད་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་མིག་མཛེར་གྱི་ནད་སྲིན་བུ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མིག་གི་གྲཝ་མཚམས་ཀྱི་ ནད་དགུ་ལས།ུ་པ་ན་ཧ་དང་། མིག་མཛེར་གྱི་ནད་སྲིན་བུའི་ནད་དང་། མཆི་མ་རྣག་གར་པོར་འཛག་པ་དང་། པརྦ་ནི་དང་། བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་མཚོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་གསོ་བར་བྱའོ། །ལྷག་མ་ལྔ་ལས་བཞི་ནི་སྨན་གྱིས་གསོ་བར་བྱའོ། །མེ་དབལ་ཕྲ་མོའི་མིག་ནད་ནི་ སྤང་བར་བྱའོ།།ད་ནི་མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་པོའི་ནད་དམིགས་བརྟག་པ་བཤད་དེ། དེ་ལ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ནི་མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་པོའི་སྟེང་དུ་ནག་པོའམ། སྔོ་བསངས་སམ་སེར་པོ་ལྟ་བུར་ཐིག་ལེ་བྱུང་བ་འམ། ཡང་ན་མེ་ལོང་གཡའ་དང་ བཅས་པ་ལྟར་སྣང་ལ་ཚ་བ་དང་།ནད་མེད་ཅིང་ཅུང་ཟད་འཁྲུ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་ཉ་ཕྱིས་ལྟ་བུའི་མིག་ནད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་པོའི་སྟེང་དུ་ཤ་མདོག་དཀར་པོ་ཅུང་ཞིག་སྐྱེས་ ཏེ།དེ་ཡང་རིམ་གྱིས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འཕེལ་བ་དེ་ནི་མིག་མཛེར་དཀར་བའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་པོ་ལ་ཆུའི་ཐིགས་པ་འདྲ་བའི་ནད་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་སྐྲང་པ་དང་། ཟུག་གཟེར་ཆུང་བ་དང་། མདོག་དཀར་བ་དང་། མཐུག་པ་དང་། འཇམ་པ་དང་། ལྕི་བ་དང་། སྣུམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བད་ཀན་གྱིས་བསྒོངས་པའི་མིག་ནད་ཅེས་བྱའོ།

痰病所致的眼病症状是：有如痰液般普遍存在，呈白色，难以流出，大量流出，这就是所谓的痰液流出病。
或者痰病所致的症状是：眼角处高高肿起，如同咸水泡般在上面出现，这水泡根部粗大，油腻，活动，白色，柔软，呈团状存在，长期不愈，发痒，无疼痛，这就是所谓的乌帕那哈眼角病。
血病所致的症状是：泪液大量流出且发热，呈铜色般红色出现，这就是所谓的眼病红色流出。
眼角和眼白交界处出现如豌豆大小的小疱，其色如铜般发红发热并伴有疼痛，破裂后流血，这就是所谓的帕尔帕尼眼病。
三病素和血所致的眼病症状是：从眼鼻部位因皮肤和肉成熟而流出带脓的泪液，其名称叫做流脓眼病。
此外，眼鼻部位眼角肿胀，疼痛，出现小疮，反复流出浆液和脓液，伴有病症，这就是所谓的稠脓流出眼病。
鼻部眼角内部肿胀，剧烈疼痛，发热的病症叫做细火焰病。
任何眼角处出现眼疖，伴有发痒，睫毛脱落，流脓，有虫，伴有病症，这就是所谓的有虫眼疖病。
其中眼角九种病中，乌帕那哈、有虫眼疖病、稠脓流出病、帕尔帕尼这四种应当用手术治疗。其余五种中的四种应当用药物治疗。细火焰眼病应当放弃治疗。
现在讲解眼白病的诊断，其中胆病所致的眼病是在眼白上出现黑色或深蓝色或黄色般的斑点，或者如带锈的镜子般显现且发热，无病痛而稍有腹泻，口渴严重，这就是所谓的鱼鳞样眼病。
其中痰病所致的病症是在眼白上长出略带白色的肉色组织，这种病症会随着时间逐渐增长，这就是所谓的白色眼疖病。
或者在眼白上出现如水滴般的病症，其特征是肿胀，轻微疼痛，白色，厚实，柔软，沉重，油腻，这就是所谓的痰病浸润眼病。

།ཡང་མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་པོའི་སྟེང་དུ་ཕྱེ་མ་ལྟ་བུའི་ཐིག་ལེ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ཡང་མཐོན་པོར་འདུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འབྲས་ཕྱེའི་ཐིག་ལེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི མིག་ནད་ཅེས་བྱའོ།།ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་པོའི་ནད་མདོག་དམར་པོ་ཤར་ཤར་པོར་འགྱུར་ཞིང་ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་ལ་ན་བ་དང་བཅས་པ་དང་། མཆི་མ་དང་སྐྲང་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་མིག་རྩ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་གསོ་བ་ མ་བྱས་པར་བཞག་ན་ནི་ཁྲག་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ་ཁྲག་དང་བཅས་པ་ནི་མིག་གི་རྩ་བ་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ཡིན་ཏེ།ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྩོལ་བ་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་པོའི་སྟེང་དུ་ཁྲག་གིས་གང་བའི་རྩའི་དྲ་བས་གཡོགས་ཏེ། དེ་ཡང་སྟུག་པ་དང་མཐོན་ པོར་འདུག་པ་དེ་ནི་རྩའི་དྲ་བ་ལྟ་བུའི་མིག་ནད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་པོའི་སྟེང་དུ་ཤ་མ་ཐུག་པོར་འབྱུང་ཞིང་དེ་མཐོ་དམན་མེད་པ་འཇམ་པ་པད་མ་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་མིག་མཛེར་གྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་མིག་གི་འབྲས་ བུ་དཀར་པོའི་སྟེང་དུ་ཐིག་ལེ་དམར་པོ་རི་བོང་གི་ཁྲག་ལྟ་བུ་དམར་པོར་སྣང་ཞིང་ནད་མེད་པ་འཇམ་པོར་འདུག་པ་དེ་ནི་ལིང་ཏོག་དམར་པོ་ཞེས་བྱའོ།།མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་པོའི་སྟེང་དུ་ནད་གཞི་གསུམ་ལས་གྱུར་པའི་མཛེར་མདོག་དམར་པོ་དང་། སྔོ་བསངས་སུ་འདུག་པ་དང་། འཇམ་པ་དང་། མྱུར་དུ་མཆེད་པ་དང་། ཤས་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པ་ལ་དེ་ནི་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་མིག་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་མིག་འབྲས་དཀར་པོ་ལ་ནད་གཞི་འདུས་པ་དང་། ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་ནད་རྒྱུས་པ་ལྟ་བུ་ནར་ནར་པོར་གྱུར་པ་ནི་རྒྱུས་པ་ལྟ་བུའི་མིག་མཛེར་གྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང ན་མིག་འབྲས་དཀར་པོའི་སྟེང་དུ་ཤའི་རིལ་རིལ་པོར་ཁྲག་སྐམ་གྱི་མདོག་ལྟར་སྔོ་བསངས་སུ་འདུག་ཅིང་མཐུག་ལ་རྒྱ་ཆེ་བར་སྣང་བ་དེ་ནི་ཤའི་མིག་མཛེར་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་པོའི་སྟེང་དུ་འབྲས་བུ་ཕྲ་མོ་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུ་ཙམ་མདོག་གནག་པ་དང་། ཚ་བ་ དང་།རེག་ན་རྩུབ་པ་དང་། རྩ་མང་པོས་གཡོགས་པར་སྣང་བ་དེ་ནི་འབྲུམ་ཕྲན་རྩས་གཡོགས་པའི་མིག་ནད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་དག་ལས་མིག་ནད་ཉ་ཕྱིས་ལྟ་བུ་དང་། མིག་རྩ་བརྩེ་བའི་ནད་དང་། མིག་རྩ་འགྱུར་བའི་ནད་དང་། འབྲས་ཕྱེའི་ཐིག་ལེ་ལྟ་བུ་དང་། བད་ ཀན་གྱིས་བསྒོངས་པའི་མིག་ནད་དང་།ལིང་ཐོག་དམར་པོ་དང་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་སྨན་གྱིས་གསོ་བར་བྱའོ། །ལྷག་མ་བདུན་ནི་མཚོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་གསོ་བར་བྱའོ། །བདུན་པོ་དེ་དག་སར་པའི་དུས་ན་ནི་སྨན་གྱིས་གསོའོ། །མིག་མཛེར་གྱི་ནད་རྣམ་པ་ལྔར་བཤད་པ་དེ་དག་མིག་གི་འབྲས་ བུ་ནག་པོའི་སྟེང་དུ་འབྱུང་སྟེ།རྒྱུས་པ་དང་རྩས་གཡོགས་པར་སྣང་ན་དེ་ནི་མཚོན་གྱིས་གཅད་པར་བྱའོ། །མཐོང་མིག་གི་སྟེང་དུ་པགས་པ་ལ་ཤ་འབྱར་བ་ལྟ་བུ་མཐོན་པོར་ཕྱིན་པར་སྣང་ན་དེ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ།

又在眼球白色部位上出现如粉末般的斑点，且呈现隆起状，这就是称为'如米粉斑点'的眼病。
由血液引起的眼球白色部位的病色呈现鲜红色，且有灼热感和疼痛，但无泪水和肿胀，这种病名叫'眼脉变异'。
如果对此不进行治疗，血液会增多，伴有出血的就是称为'眼根交错'的病，会导致无法进行观看等活动。
眼球白色部位被充满血液的血管网覆盖，且呈现浓密和隆起状，这就是称为'如血管网'的眼病。
又在眼球白色部位上生出薄薄的肉，其高低均匀平滑，如莲花般，其名称为'血液所致的眼疖病'。
或者在眼球白色部位上出现如兔血般的红色斑点，呈现红色且无病痛平滑，这就是称为'红铃脂'。
眼球白色部位上由三种病因所致的疖子呈现红色和淡蓝色，且平滑，迅速蔓延，遍布各处，这就是称为'遍行性眼病'。
又在白色眼球上由病因积聚和血液所致的病变呈现如筋腱般延展状，这就是称为'如筋腱的眼疖病'。
或者在白色眼球上呈现圆形肉块，如干血色般呈淡蓝色，且厚实广大，这就是称为'肉质眼疖'。
又在眼球白色部位上出现如芥子般大小的细小颗粒，呈黑色，灼热，触摸时粗糙，且被多条血管覆盖，这就是称为'被脉络覆盖的细疹眼病'。
在这些病症中，如鱼鳞般的眼病、眼根交错病、眼脉变异病、如米粉斑点病、痰液郁结的眼病和红铃脂这六种病应当用药物治疗。
其余七种应当用手术方法治疗。这七种病在初期时可用药物治疗。
所说的五种眼疖病会出现在眼球黑色部位上，如果出现筋腱和血管覆盖的症状，就应当用手术切除。
如果在瞳孔上方出现如皮肉粘连般隆起的症状，就应当摒弃。

།མིག་གི་འབྲས་བུ་ནག་པོའམ། མཐོང་གི་སྟེང་དུ་མཁྲིས་པ་ལས་ གྱུར་པའི་ལིང་ཏོག་འབྱུང་སྟེ།མིག་གི་པགས་པ་རྡོལ་ནས་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་ཤིང་མཆི་མ་འབྱུང་བ་དང་། ན་བ་དང་། དམར་བ་ཡིན་ཏེ། དེའང་འཛམ་བུའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་དང་འདྲ་བར་སྣང་ཞིང་ཅུང་དམར་བར་འདུག་པ་དེ་ནི་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ལིང་ཏོག་ཅེས་བྱ་སྟེ། གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ ནོ།།ལིང་ཏོག་གི་ནད་དེ་ཆེར་སྐྱེས་ནས་ནི་ཆེར་ཟབས་སུ་པགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་ཕུག་ནས་འདུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་མཚན་མ་ནི་ན་བ་དང་། གཟེར་བ་དང་། མཆི་མ་ལ་སོགས་པ་ཤས་ཆེར་འབྱུང་བ་དང་། ཁབ་ཀྱིས་ཕུག་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མི་ལ་བ་ཙམ་དུ་གསོར་ རུང་ངོ་།།ལིང་ཏོག་དེ་ཡང་སྔ་མ་བས་ཤས་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ། པགས་པའི་རིམ་པ་གསུམ་ཕུག་ནས་རྨས་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པར་སྣང་བ་ནི། གསོ་བར་མི་ནུས་སོ། །ཡང་མིག་གི་འབྲས་བུ་ནག་པོ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལིང་ཏོག་ཧ་ཅང་མི་དཀར་བར་དུང་གི་མདོག་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ནི། ལིང་ཏོག་ མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གསོ་བར་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་མིག་གི་འབྲས་བུ་ནག་པོ་ལ་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་ལིང་ཏོག་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ཟངས་མའི་མདོག་ལྟ་བུ་འབྱུང་བ་དང་། མཆི་མའི་མདོག་ཀྱང་ཟངས་མའི་མདོག་ལྟར་དམར་ཞིང་འབྱར་བག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་ན་བ་དང་། རའི་རིལ་མ་དང་འདྲ་བའི་འབྲུམ་བུ་ཕྱིར་འབུར་བར་བྱུང་ལ་ཅུང་ཟད་ནག་པ་དེ་ནི་རིལ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ལིང་ཏོག་ཡིན་ཏེ་སྤང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ནད་གཞི་གསུམ་དང་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་ལིང་ཏོག་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་ཚ་བ་དང་། ན་བ་དང་། ཟངས་མའི་མདོག་འདྲ་བའི་རྩས་གཡོགས པར་འདུག་པ་དང་།རྒྱུ་མེད་པར་མཆི་མ་གྲང་བ་དང་དྲོ་བ་རེས་ཀྱིས་འཛག་པ་དང་། ཡང་ན་སྐ་བ་དང་སླ་བ་རེས་ཀྱིས་འཛག་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་ལིང་ཏོག་རྩས་གཡོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་སྤང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ནད་གཞི་གསུམ་དང་། ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་ལིང་ཏོག་ མཐོང་བའི་མིག་སྟེང་དུ་འབྱུང་སྟེ།འབྲས་བུ་ནག་པོ་ཐམས་ཅད་དཀར་པོར་བསྒྱུར་ཏེ། མདོག་དཀར་པོ་སྤྲིན་ལྟ་བུས་ཡོགས་པའམ་ཡང་ན་འབྲས་ནིས་པ་བའི་ལོ་མ་ལྟ་བུས་ཡོགས་ལ་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པར་ན་ཞིང་རྩ་དམར་བ་དང་། ཚ་ཞིང་སྐྲང་པས་ཉེན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་ལིང་ ཏོག་ཚོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། །གང་གི་མིག་གིས་མཐོང་བ་ཉམས་ཤིང་མིག་གི་མཐའ་སྔོ་བསངས་སུ་འདུག་པ་དང་། ཡང་ན་དམར་བའམ། ཡང་ན་ཕྱིར་འབུར་བར་འདུག་པའམ། ཡང་ན་ཟབས་སུ་ཞུགས་པའམ། ཡང་ན་ མཆི་མ་འཛག་ཅིང་རྨ་འཁྱིམས་པ་འམ།ཡང་ན་རྙིངས་པ་འམ། ཡང་ན་མཐོན་དམན་དུ་འདུག་སྟེ་མི་མཉམ་པ་དང་། ཡང་ན་དབུས་སུ་ཆད་པ་ལྟར་སྣང་བའམ། མཚན་མ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ལིང་ཏོག་ནི་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མིག་གི་ འབྲས་བུ་ནག་པོའི་ནང་དུ་ནད་གསོར་རུང་བ་དང་མི་རུང་བ་རྣམ་པ་ལྔར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།མིག་མཆུའི་ནད་དང་། མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་པོ་དང་། མིག་གི་འབྲས་བུ་ནག་པོའི་ནད་དམིགས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་པ་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ནས་མིག་ཟུར་གཉིས་དང་། མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་པོ་དང་ནག་པོ་རྣམས་ཀྱི་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མུན་པ་ན་ཧ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ལ་ནི་ཐོག་མར་སྨན་པས་དུགས་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་གཙགས་བུ་འབྲས་ཀྱི་རྩེ་མོ་འདྲ་བས་ཕུག་ལ། དེ་ནས་རྩེ་མོ དཀྱིལ་འཁོར་འདྲ་བའི་མཚོན་གྱིས་བཞར་བར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་པི་པི་ལིང་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ལ། མིག་མཆུའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་རས་ཀྱིས་བཅིང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ།

眼球黑色部分或视觉上方出现胆汁引起的翳障，眼皮破裂并伴有刺痛和流泪，疼痛，发红。其状如同成熟的蒲桃果，略带红色，这就是称为'消耗性翳障'，难以治愈。
当翳障病情加重时，深入穿透两层皮肤，其症状为疼痛、刺痛、流泪等症状明显，如被针刺般疼痛，这种情况尚可治疗。
若翳障比之前更为严重，穿透三层皮肤，遍布创伤处，则无法治愈。
另外，眼球黑色部分因痰引起的翳障，不太白而呈贝壳色，这称为'单一性翳障'，容易治愈。
又有眼球黑色部分因血引起的翳障，出现细小疙瘩呈铜色，泪水也呈铜色发红且有粘性，剧烈疼痛，外突如羊粪丸状的疙瘩略带黑色，这称为'丸状翳障'，应当避免。
还有由三病素和血引起的翳障，具有发热、疼痛、被铜色脉络覆盖的特征，无故流出冷热交替的泪水，或浓稀交替的泪水，这称为'脉络覆盖性翳障'，应当避免。
又有由三病素和血引起的翳障生于视觉上方，使整个黑眼球变白，被白色云状物覆盖或被尼巴树叶状物覆盖，极其难忍的疼痛和血管发红，发热肿胀，这称为'成熟性翳障'，应当完全避免。
凡是视力受损，眼周呈青灰色，或发红，或外突，或凹陷，或流泪环绕创伤，或陈旧，或高低不平，或中间似有断裂的翳障，具有任何这些特征的翳障都应当完全避免。
如是说明了眼球黑色部分内可治与不可治的五种翳障。
眼睑病、眼球白色部分和黑色部分病症辨识章第十终。
下面讲解眼角两侧、眼球白色和黑色部分的治疗章节。对于称为'暗那诃'的病，医生首先要进行热敷，然后用稻尖状手术刀刺入，之后用圆形刀刮除。之后用胡椒和岩盐粉末调和蜂蜜涂抹，按照眼睑治疗方法用布包扎等。

།དེ་ནས་པ་ཏོ་ལའི་ལོ་མ་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ལོ་མ་བསྐོལ་ བས་བླུགས་སོ།།པར་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ཀྱི་ཐུར་བུ་ནི་ལྕགས་ཀྱུ་གུག་པོས་ཆ་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ། འཕེལ་གཙགས་ཀྱིས་ཕྱེད་དུ་བཅད་དོ། །གཞན་ལྟར་བྱས་ན་ནི་མཆི་མ་རྒྱུ་བའི་སྦུ་གུ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་སྦྲང་རྩི་དང་རྒྱམ་ཚྭ་སྦྱར་བས་གདབ་བོ། ། གསོ་བ་ལྷག་མ་ནི་མིག་མཛེར་གྱི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། །མཆི་མ་རྣག་གར་པོར་འཛག་པའི་ནད་ལ་ནི་ཐོག་མར་རྩ་གཏར་ཏེ་ཁྲག་ཕྱུང་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་གྱི་བྱུག་པས་བྱུག་གོ། །དེའི་གསོ་བ་ནི་མིག་སྨིན་པའི་ཆོ་ག་མ་ནོར་བར་འདིར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒྱམ་ཚ་དང་། སྒེའུ་གཤེར་དང་། ནག་ཚུར་དང་། ལྕགས་དང་ཟངས་མ་ལེགས་པར་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པའམ་ཡང་ན་སྨན་དེ་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་མིག་སྨན་དུ་སྦྱར་བས་གཏང་ངོ་། །མིག་མཛེར་གྱི་ནད་སྲིན་བུ་ཅན་ལ་ཐོག་མར་བ་ལང་གི་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པས་དུགས་བྱས་ལ། མཚོན འབྲས་ཀྱི་རྩེ་མོ་འདྲ་བས་དབུག་ལ་མཚོན་རྩེ་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲ་བས་ཕྱི་བར་བྱའོ།།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ནག་ཚུར་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་གདབ་བོ། །ཉ་ཕྱིས་ལྟ་བུའི་མིག་ནད་ལ་ནི་བད་ཀན་འཛག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་འདིར་བྱའོ། ། བད་ཀན་བསྒོངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིག་ནད་དང་། འབྲས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་མིག་ནད་གཉིས་ནི་གཏར་ག་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་བད་ཀན་འཛག་པའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པོ་དེ་ལ་ནི་ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཀད་ཕ་ལ་དང་འདི་རྣམས་བཏགས པའི་ཕྱེ་མ་ཁ་ལུང་གི་ཁུ་བས་བསྒོས་ཏེ།མིག་སྨན་དུ་གཏང་ངོ་། །སྲི་ཤིང་གི་མེ་ཏོག་ཁ་མ་བྱེ་བ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆང་གི་དངས་མ་དང་མིག་སྨན་དུ་སྦྱར་ན་སྐྲང་པ་དང་། གཡའ་བ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། ། མིག་ནད་རྩ་འགྱུར་བ་དང་། བརྩེ་བ་དང་རྩ་འདྲ་བས་གཡོགས་པ་དང་། ལིང་ཏོག་དམར་པོ་དང་། དྲ་བའི་དྲ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་ཁྲག་འཛག་པའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ཁྱད་པར་དུ་རྩ་འགྱུར་བའི་མིག་ནད་ལ་ནི་མར་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །རྩ་བརྩེ་བ་ཞེས བྱ་བའི་མིག་ནད་ལ་ནི་སྐྱེར་ཁཎྜ་ཞིབ་ཏུ་བདར་ལ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་མིག་ལ་བསྐུའོ།།ལིང་ཏོག་དམར་པོ་ལ་ནི་སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་དང་ཞོ་ག་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་བླུགས་ན་ཕན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལིང་ཏོག་དམར་པོ་ལ་ནི། ཤེལ་དང་། དུང་དང་། ཤིང་མངར་དང་། གུར་ཀུམ་དང་། འདི་ རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་མིག་སྨན་གཏང་ངོ་།།ཡང་ན་ལིང་ཏོག་དམར་པོ་ལ་ནི། དུང་དང་། སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཁ་ར་དང་རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་སྦྱར་བ་བླུགས་ན་ཕན་ནོ། །གོང་དུ་མིག་མཛེར་གྱི་ནད་རྣམ་པ་ལྔ་བཤད་པ་ལས། དུད་ཀ་ལྟ་བུ་དང་། དམར་བ་དང་། ཞོ་འདྲ་བའི་ ནད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ལིང་ཏོག་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ།།མིག་མཛེར་ལྔ་པོ་གང་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། ཐོག་མར་ནད་པ་གན་རྐྱལ་དུ་བཞག་ལ་དུགས་བྱ་སྟེ། ཁ་ལུང་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་སྦྱར་བས་མིག་བསྐུས་ལ་ལག་པས་མཉེ་བར་བྱའོ།

然后煮巴托拉叶和余甘子叶后倒入。对于名为巴巴尼的病的手术刀，用弯钩从第一部分抓住，用手术刀切成一半。如果用其他方法，则会损害泪管。然后涂抹蜂蜜和岩盐的混合物。
其余治疗方法如同眼疮的仪轨一样进行。对于脓液般的泪水流出的病，首先放血，之后涂抹药物。其治疗方法在此要按照眼病成熟的仪轨正确进行。
同样，用岩盐、白胶香、黑盐、铁和铜磨成的细粉撒上，或者将这些药物与蜂蜜调制成眼药使用。
对于有虫的眼疮病，首先用牛粪等进行熏蒸，用类似稻尖的工具刺破，用圆形刀尖清除。用三果、黑盐、岩盐与蜂蜜调和后涂抹。
对于像鱼鳞般的眼病，在此要进行所有治疗痰液流出的方法。
对于名为痰液肿胀的眼病和称为稻粒般的眼病这两种，除了放血以外，其余按照痰液流出的仪轨进行。同样，对这两种病，将三辛香、迦得伐罗等磨成粉末，用芦苇汁浸润后制成眼药使用。
将未开放的合欢花、岩盐、丁香、荜茇等磨成粉末，与酒精调和成眼药，能够消除肿胀和瘙痒。
对于眼病中的血管变化、血管交叉、血管网覆盖、红色眼睑和网状这四种，按照放血的仪轨进行。特别是对于血管变化的眼病，要涂抹酥油和蜂蜜的混合物。
对于名为血管交叉的眼病，要将醋栗细磨后与蜂蜜调和涂抹眼睛。对于红色眼睑，用蜂蜜、糖和乳汁调和后滴入有效。
同样对于红色眼睑，要使用水晶、贝壳、甘草、姜黄等与蜂蜜调和的眼药。或者对红色眼睑，使用贝壳与蜂蜜调和，或者用糖与海泡沫调和后滴入有效。
在上文所说的五种眼疮病中，对于烟色般、红色和酸奶状的病，都按照治疗眼睑的仪轨进行。无论出现哪种眼疮，首先让病人仰卧，进行熏蒸，用芦苇和岩盐调和后涂眼，用手按摩。

།དེ་ལྟར་མིག་ མཛེར་ཤས་ཆེར་བྱུང་སྟེ།རང་གི་གནས་ནས་བསྐྱོད་པ་དང་། ནད་གཡོག་གིས་འདིར་ཁྱད་པར་དུ་མགོ་བོ་མི་འགུལ་བར་དམ་དུ་བཟུང་ལ་མིག་མཛེར་གང་ཕྱོགས་ན་ཆེར་ཡོད་པ་བརྟགས་ཏེ། མཐོང་བའི་མིག་བསྲུང་ཞིང་གང་དུ་ཆེར་སྐྱེས་པ་དེ་དང་དེར་མཚོན་ལྕགས་ཀྱུ་རབ་ཏུ་གུག་པ་འམ། མཚོན་མུ་ཙ་ཏྱ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མཚོན་སེའུ་ཙི་ཙི་ཏྲ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ལེགས་པར་བཟུང་ནས་རྨ་ཆེར་མི་གདོད་ཅིང་མཚོན་རྩེ་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུས་བཅད་དེ། དེ་ཡང་སྣ་གོང་གཡས་ཀྱི་མིག་ཕུགས་ཀྱི་འགྲམ་ནས་ཆ་བཞིར་བགོས་ཏེ། ཆ་གཅིག་ལུས་པ་ཙམ་ནས་བཅད དེ་སྣ་གོང་ཕྱོགས་ཀྱི་མིག་ཟུར་ནས་མཆི་མ་བྱུང་བའི་སྦུ་བུ་ཡོད་དེ།དེ་བསྲུང་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེར་མཚོན་གྱིས་ཕོག་ན་ནི་རྟག་ཏུ་མཆི་མ་འཛག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མིག་གི་འགྲམ་ཕྱོགས་སུ་མིག་མཛེར་ཡོད་ན་ནི་ནད་པ་སྣ་གོང་ཕྱོགས་སུ་བལྟར་བཅུག་ནས་ཡང་ཆ་ བཞིར་བགོས་ཏེ།ཆ་གཅིག་ལུས་པ་ཙམ་ནས་གཅད་པར་བྱ་སྟེ། དེར་ཡང་མཆི་མ་འཛག་པ་བསྲུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་མཚོན་གྱིས་ལེགས་པར་བཅད་པའི་འོག་ཏུ་ཚ་བ་གསུམ་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཞུན་མར་དྲོན་ པོས་བླུགས་སོ།།དེ་ནས་ཞུན་མར་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རས་ཀྱིས་གོང་མ་ལྟར་ཆིངས་ཤིག་།དེ་ནས་ཞག་གསུམ་པ་ལ་རས་བཀྲོལ་ནས་ཀ་རཉྫ་འོ་མ་དང་བསྒྲུབས་པ་བསྐོལ་ཏེ་བླུགས་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་དང་འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཀ་རཉྫའི་མེ་ཏོག་ཁ་མ་བྱེ་བ་དང་། སྦྲང་རྩི་བཏབ་པས་བླུགས་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཞག་ལྔ་འམ་བདུན་ནམ་མིག་གི་ནད་རུང་བ་འདྲ་ན་རས་དགྲོལ་བར་བྱའོ། །དེ་མཚོན་གྱིས་ལེགས་པར བཅད་ན་ནི་ནད་མེད་ཅིང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ།།བཅད་མ་ལེགས་ན་ནི་ནད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ནི་སྨན་གྱིས་བླུགས་པ་དང་། བསྐུ་བ་དང་། བཞར་བ་དང་མིག་བརྟ་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་ལེགས་པར་གྱིས་ཤིག། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། ཨེ་ལ་བ་ལུ་ཀ་དང་། ཚ་མཆོག་རྒྱམ་ཚྭ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། དེ་རྣམས་ཞོ་རེ་རེ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་སྲང་ཕྱེད་དང་། འདི་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་མིག་ཏུ་བསྐུས་ན། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་དང་། མིག་ཆུ་སེར་གྱིས་གང་བ་དང་། ལིང་ཏོག་དང་། མིག་མཛེར་བཅས་པའི་ལྷག་མ ལུས་པ་ལ་ཕན་ནོ།།འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཤུན་པ་རེ་རེ་ནས་ཆུ་ཐགས་སུ་བྱས་ཏེ། ལྡེ་གུ་འདྲ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྫེའུ་ཁ་སྦྱར་གྱིས་བསྲེགས་པ་རང་གི་ཁུ་བ་དང་སྦྲུས་ཏེ་སྐམ། དེ་ནས་བཏགས་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡང་དང་ཡང་བྱས་ན་སྣག་ཚ་འདྲ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་ཉིས་འགྱུར་ དང་སོ་སོར་བསྲེས་ལ་ཡང་བཏགས་ཏེ།ཕྱེ་མ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་བཞར་ཞིང་ཕྱི་བའི་འོག་ཏུ་བསྐུ་བའི་སྨན་གྱི་མཆོག་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་མུ་ཁྱུད་ཀྱིས་བཤད་དོ། །རྩའི་དྲ་བས་གཡོགས་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་རྩ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་སྲ་བར་འདུག་པ་ཡང་སྨན་གོང་མས་བསྐུའོ། ། དེས་ཞིར་མ་འདོད་ན་ནི་མིག་མཛེར་དང་འབྲུམ་བུའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་གསོ་བར་བྱའོ། །ལིང་ཏོག་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཐོག་མར་ནད་གཞི་གང་ཡིན་པ་བརྟགས་ཏེ། སྣུམ་པའམ་རྩུབ་པ་གང་དང་སྦྱོར་བ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཏིག་ཏ་ཆེན་པོའི སྨན་མར་ཡང་བླུད་དེ་གཏར་ག་བྱའོ།།བཀྲུ་སྨན་དང་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །ལིང་ཏོག་ཟད་བྱེད་ལ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཏིག་ཏ་ཆེན་པོའི་སྨན་མར་ཡང་བླུད་དེ་གཏར་ག་བྱའོ།

如是眼睑肿瘤较大时，从自己的住处移动，护理人员在此特别要求病人头部不要移动，要牢牢固定，观察眼睑肿瘤在哪个方向较大，保护好能看见的眼睛，在肿瘤较大处用极弯曲的手术刀钩，或者名为'姆扎提'的手术刀，或者名为'修子子特'的手术刀，任选其一，握持妥当，不要造成大的创伤，用圆形刀尖切开。
在鼻梁右侧眼窝边缘处分为四份，留下四分之一处切开。在鼻梁方向的眼角处有泪液流出的小孔，应当保护好。如果手术刀碰到那里，就会造成经常流泪的毛病。如果眼睑肿瘤在眼睛边缘处，让病人朝鼻梁方向看，同样分为四份，留下四分之一处切开，也要保护好泪液流出处。
如此用手术刀妥善切开后，涂抹三种辛香料、岩盐和蜂蜜的混合物。之后倒入温热的酥油。然后涂抹酥油和蜂蜜的混合物。之后如前用布包扎。三天后解开布条，倒入迦兰遮树汁煮制的药液。或者用两种黄色药材、波托拉、甘草、诃子等煮成的汤剂，加入未开放的迦兰遮花和蜂蜜后倒入。
然后五天或七天后，或者眼病看起来好转时解开布条。如果手术切开得当，就会痊愈安乐。如果切开不当，就会生病。对此要妥善进行药物灌注、涂抹、刮除和按摩眼睛的仪轨。
白糖、没药、伊拉瓦卢卡、上等岩盐、荜茇各一两，以及半两细砂糖，这些与蜂蜜调和后涂抹眼睛，对痰引起的眼翳、眼中充满黄水、翳障、眼睑肿瘤的残余有效。
三果的果皮各自制成水滴状，成为糊状后，用密封的陶罐烧制，与其自身汁液调和后晾干。然后研磨，如此反复多次直到像墨汁一样，与两倍量的岩盐分别混合后再研磨，这三种粉末是在刮除和擦拭后涂抹的最佳药物，是大仙人穆丘所说。
对于称为'如脉络网覆盖'的病，脉络极其坚硬的情况也用上述药物涂抹。如果这样不能平息，就按照眼睑肿瘤和疱疮的仪轨治疗。对所有翳障，首先要观察病因，确定是用油性还是干性药物调配，以及与三果调配。同样也要服用大苦药酥油并放血。清洗药物和灌注等也是适宜的。对于消除翳障，同样要服用大苦药酥油并放血。

།བཀྲུ་སྨན་དང་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འདོད་པ་ཡིན་ན་དུར་བྱིད་དང་ ལན་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་དང་ཡང་བསྐོལ་ཏེ།མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་བླུད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྲིན་བུ་པད་པའམ། གཏར་གས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །ུཏྤ་ལ་དང་། ར་མཉེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། རྒུན་འབྲུ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བི་ད་རི་དང་། འདི་ རྣམས་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འམ།ཡང་ན་རའི་འོ་མ་དང་བསྐོལ་ཏེ། འོ་མ་ལུས་པ་གང་ཡང་རུང་བའི་ནང་དུ་ཁ་ར་དཀར་པོ་བཏབ་སྟེ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན་ལིང་ཏོག་ཟད་བྱེད་སེལ་ཏོ། །གལ་ཏེ་མིག་དམར་ཞིང་མཆི་མ་འཛག་སྟེ་ནད་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་དྲང་སྲོང་མུ་ཁྱུད་ ཀྱི་མིག་སྨན་གྱིས་ཞི་བར་བྱའོ།།སྲིང་ཤིང་གི་མེ་ཏོག་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་རྣམས་རི་ལུར་བྱས་ཏེ་བསྐུས་ན་ཁྲག་དང་། མཁྲིས་པ་དག་པར་བྱེད་ཅིང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ལིང་ཏོག་འཇོམས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་གླང་པོ་ཆེ་དང་། ཕག་དང་། རྔ་མོ་དང་། བ་ལང་དང་། རྟ་དང་། ར་དང་། བོང་བུ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་སོ་དང་། དུང་དང་། མུ་ཏིག་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཆ་སྙོམས་ཏེ་སྨན་སྣ་གཅིག་གི་བཞི་ཆའི་ན་ལེ་ཤམ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་རི་ལུར་བྱས་ཏེ་བསྐུས་ན། ལིང་ཏོག་ཟད་བྱེད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་གྱུར་པ་ལས ཟློག་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་ཏ་མ་ལའི་ལོ་མ་དང་། བ་ལང་གི་སོ་དང་། དུང་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་དང་། བོང་བུའི་རུས་པ་དང་། ཟངས་མ་དེ་རྣམས་བ་གཅིན་དང་རི་ལུར་བྱས་ཏེ། མིག་ལ་བསྐུས་ན་ལིང་ཏོག་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་མརྒད་ལ་སོགས་པ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་སོ་དང་། ཕྱུགས་ཀྱི་སོ་རྣམས་དང་། གསེར་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་ནོར་བུ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཀ་རཉྫའི་ས་བོན་དང་། སྒོག་སྐྱ་དང་། གང་ཡང་རྨ་འཚོ་བའི་སྨན་གྱི་རིགས་དང་འདི་རྣམས་རི་ལུར་བྱས་ཏེ་མིག་ལ་བསྐུས ན་ལིང་ཏོག་རྨ་དང་བཅས་པ་དང་།རྨ་ཟབ་པ་དང་། མིག་སྤྲིན་གྱི་སྟེང་གི་ལིང་ཏོག་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ལིང་ཏོག་པགས་པ་ཕུག་ནས་ཟབས་སུ་སོང་ཞིང་ནད་དང་བཅས་པ་ལ་སྣུམ་གྱི་བཏུང་བ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་དང་། ཟས་བཅུད་ཅན་ཟོས་ཀྱང་བརྟ་སྟེ་འཚོ་ བར་འགྱུར་རོ།།ནད་མེད་པ་ལ་སྨན་གྱི་ཕུར་མ་བསྲེག་ཅིང་བཙོས་པའི་ཁུ་བའི་ཐིགས་པ་མིག་ཏུ་བླུགས་ཤིང་ཚིམ་པར་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །ལིང་ཏོག་ཉི་ཚེ་ལ་ནི་སྐྱེར་པ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། སེང་ཕྲོམ་ཤ་ར་བ་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ་ཡང་ན་སེང་ ཕྲོམ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོན་གྱི་ནང་དུ་སྨྱུགས་ཤིང་དེའི་ཐིགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་བླུགས་ན་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་བྲི་ཧ་ཏིའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཟངས་མའི་ཕྱེ་མ་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་དང་། དོང་གྲ་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུ་བསྐོལ་བ་དེ་རྣམས་ཆུ་ཐགས་སུ་བྱས་བའི་ལྡེ་གུས་ ཟངས་མའི་སྣོད་ལ་བསྐུས་ཏེ།ནས་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ལོ་མ་དང་། མར་གསུམ་བསྲེས་པའི་དུད་པས་ལན་མང་དུ་བདུགས་པའི་ཟངས་མའི་སྣོད་ཀྱི་སྨན་དང་བཅས་པའི་ནང་དུ་ཆུ་དང་སྦྲང་རྩི་བཅུག་ལ་མཉེས་ཏེ་རི་ལུར་བྱས་པ་དེ་ནི་མཐོན་ཁ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལིང་ཏོག་ཉི་ཚེ་ སེལ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།ཡང་ལིང་ཏོག་མ་འདྲེས་པར་བརྟན་ཞིང་མཐུག་པར་སྣང་བ་དེ་ལ་ནི་ལན་མང་དུ་ཁྲག་གཏར་ཞིང་མགོ་དང་ལུས་ཀྱི་ཁྲུས་དང་། སྨན་གྱི་ཕུར་མ་བཙོས་པའི་ཁུ་བའི་ཐིགས་པ་བླུགས་པ་ལན་མང་དུ་བྱའོ།

如果需要清洗药物和滴注等，则用毒黎与水煮三次的汤液再与酥油同煮，取剩余的酥油适量服用。
之后用虫针或针刺放血。
青莲花、两种甘草、葡萄、甘草、毕达利等，这些用水煮成汤液，或者用羊奶煮，在剩余的任何一种奶中加入白糖，滴入眼中可以治疗消耗性白翳。
如果眼睛发红并流泪伴有病症，则用仙人环形眼药来平息。
将尸陀林树花、诃子、蓝布、白檀香制成丸剂涂抹，能清除血液和胆汁，并消除消耗性白翳。
另外，将大象、猪、骡子、牛、马、羊、驴的牙齿，以及螺、珍珠、海泡沫等，这些等量配制，再加入四分之一量的诺黎珊，一起制成丸剂涂抹，可以逆转已经遍布的消耗性白翳。
或者将多摩罗叶、牛牙、螺、海泡沫、驴骨、铜屑等用牛尿制成丸剂，涂抹眼睛可以消除所有白翳。
或者用绿宝石等珍宝、大象等的牙齿、牲畜的牙齿、金等矿物宝石、三辛香、豆蔻、迦兰阇种子、葱白，以及任何愈合伤口的药物类，将这些制成丸剂涂抹眼睛，能消除伴有伤口的白翳、深度白翳和位于眼翳上方的所有白翳。
对于穿透皮肤深入且伴有病症的白翳，服用油性饮品、鼻腔滴注，食用有营养的食物也能稳定并痊愈。
对于无病症者，将药木煎煮的汤液滴入眼中使其满足即有益处。
对于单纯性白翳，用醋栗、甘草、蒿草、白芷沙罗婆等煮成汤液，或者将白芷磨成粉末放入温水中搅拌，滴入任何一种滴剂都有益处。
或者将补骨脂根、甘草、铜粉、岩盐、冬瓜、诃子果实煮成水，用这些调制成糊状涂抹在铜器上，将大麦、诃子叶和三种酥油混合熏制多次的铜器，连同药物一起放入水和蜂蜜，揉搓制成丸剂，这称为'大铜丸'，是消除单纯性白翳的最佳方法。
另外，对于未混合、稳固且显得厚重的白翳，应多次放血，洗头和身体，并多次滴入药木煮成的汤液。

།གཞན་ཡང་ན་ལེ་ཤམ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཤྲི་ཤའི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་འམ་ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་རྒྱམ་ཚ་བཅུག་པས་བསྒོས་ན་གནས་ནས་སྐྱོད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་དུང་དང་། རྒྱ་ཤུག་ཚི་གུ་དང་། ཀ་ཏ་ཀ་དང་། རྒུན་འབྲུ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སྦྲང་རྩི དང་།དེ་རྣམས་སྦྱར་བ་བསྐུ་བའམ། ཡང་ན་སོ་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་དང་། ཤྲི་ཤའི་མེ་ཏོག་དེ་དག་ཆང་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་ཡང་ལིང་ཏོག་ཉི་ཚེ་གནས་ནས་སྐྱོད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཕ་ནིད་ཛ་ཀའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བ་ལང་གི་ལྕི་བ་ཐལ་བར་བྱས་པ་ནུབ་གཅིག་ སྦངས་ཏེ་སྐམས་ལ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་བསྐུས་ན་ཡང་ལིང་ཏོག་ཉི་ཚེ་གནས་ནས་སྐྱོད་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་མོན་སྲན་སྡེའུ་ཕུབ་མ་དང་བྲལ་བ་དང་། དུང་དང་ལྷན་ཅིག་བཏགས་ཏེ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ཡང་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་མ་དུ་ཀའི་སྙིང་པོ་སྦྲང་རྩི་དང་ སྦྱར་བ་འམ།ཡང་ན་བ་རུ་རའི་ཚི་གུ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ལིང་ཏོག་ཉི་ཚེ་གནས་ནས་སྐྱོད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་བ་ལང་དང་། བོང་བུ་དང་། རྟ་དང་། རྔ་མོ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་སོ་དང་། དུང་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཨརྫུ་ན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། རི་ལུར་ བྱས་པས་མིག་ལ་བསྐུས་ན་ལིང་ཏོག་གནས་ནས་སྐྱོད་དེ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ།།ལིང་ཏོག་མཐོན་པོར་འདུག་པའམ། མཐུག་པ་འམ། ཟུག་རྔུ་འདྲ་བ་འམ། དེ་གསུམ་གང་ལྟར་འདུག་ཀྱང་རྟ་རྔ་ལ་སོགས་པས་བཞར་བར་བྱའོ། །ལིང་ཏོག་རྩས་གཡོགས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གལ་ཏེ་མཐོང་བ་མ་ཉམས་ན་མིག་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ལྟར་གྱིས་ཤིག་།ཡང་ན་པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བུང་ཚང་རྡོ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ལིག་བུ་མིག་དང་དེ་རྣམས་རའི་འོ་མ་དང་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུ་སྦྱར་ལ་ཐོག་མ་ནས་མར་གྱི དུད་པས་བདུག་།དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱུ་རུ་རའི་དུད་པས་ཡང་བདུགས་ལ། དེ་ནས་རི་ལུར་བྱས་ཏེ། མིག་ཏུ་བསྐུས་ན་ཕན་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་མ་ཞི་ན་མིག་མཆུའི་སྐབས་སུ་བཤད་བའི་མཚོན་གྱི་ལས་དང་། རའི་རིལ་མ་ལྟ་བུའི་ལིང་ཏོག་གི་ཆོ་ག བྱའོ།།རའི་རིལ་མ་ལྟ་བུའི་ལིང་ཏོག་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གསོར་མི་རུང་བའི་ལིང་ཏོག་གཞན་དག་གལ་ཏེ་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྣུམ་གྱི་བཏུང་བ་དང་། ཁྲག་དབྱུང་བ་ལ་སོགས་པས་ཞི་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལིང་ཏོག་ཕྱིར་འབུར་ ཞིང་མཐོན་པོར་སྣང་བ་ཡང་དབྲི་བར་བྱ་ཞིང་འཇོམས་པའི་སྨན་བྱའོ།།རྒྱ་སྟར་དང་། གོ་བྱེ་དང་། ཤིང་ཏ་ལ་དང་། ཀ་རི་ར་དང་། སྨྱིག་མ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་རུས་པ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་བཙགས་པའི་ཐལ་ཁུའི་ནང་དུ་རྔ་མོའི་རུས་པ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་བསྐོལ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱས་ལ་མིག་ཏུ་བསྐུས་ན། ལིང་ཏོག་གསོར་མི་རུང་ཞིང་མདོག་གྱུར་པ་ཡང་འཇོམས་སོ། །སྦྱོར་བ་དེ་དག་ནི་ལིང་ཏོག་གསོར་མི་རུང་བ་ཡང་འཇོམས་པར་བྱེད་ན་གསོར་རུང་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །རའི་རིལ་མ་ལྟ་བུ ཞེས་བྱ་བའི་ལིང་ཏོག་གསོར་མི་རུང་བ་དེ་ནི་ངོས་གཉིས་ནས་གཙགས་བུ་ཁབ་རྩེ་འདྲ་བས་དྲལ་ཏེ་མཐེ་བོང་གཉིས་ཀྱིས་བཙིར་ལ་ཆུ་སེར་གཟག་གོ།།དེའི་རྨའི་ནང་དུ་བ་ལང་གི་ཤའི་ཕྱེ་མ་དང་ཚིལ་རློན་པས་རྨའི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་རས་ཀྱིས་དཀྲིས་ཏེ་བཅིང་ བ་དང་།དགྲོལ་བར་ཡང་དང་ཡང་བྱའོ།

此外，用那里参、胡椒、合欢果、岩盐等药物的粉末，或者用三果煎汤加入岩盐浸泡，可以使翳膜从原处移动。
或者用螺、柏子仁、诃子、葡萄、甘草、蜂蜜等配制涂抹；或者用牙齿、海沫、合欢花等配以酒涂抹，也能使单纯的翳膜从原处移动。
或者用诃子和潘尼札卡的汁液，将牛粪烧成灰，浸泡一夜后晒干研磨成粉末涂抹，也能使单纯的翳膜从原处移动。
或者用去壳的豌豆与螺壳一起研磨，配以蜂蜜涂抹也有效。
或者用马度卡的精华配以蜂蜜，或者用没药的油脂配以蜂蜜涂抹，能使单纯的翳膜从原处移动。
或者用牛、驴、马、骡等的牙齿，以及螺壳、海沫等，用阿周那树煎汤制成丸剂涂眼，能使翳膜从原处移动并消除。
对于高起的、厚重的或似刺般的翳膜，无论是哪种情况，都要用马尾等刮除。
对于所谓的被脉络覆盖的翳膜，如果视力未受损，要按照眼伤治疗的方法进行。
或者用白莲、甘草、蜂巢石、补骨脂、沉香、蝉蜕等用羊奶研磨调制，先用酥油熏蒸，然后用诃子熏蒸，之后制成丸剂涂眼，是最好的治疗方法。
如果用这些配方仍未平息，就要采用眼睑部分所说的手术方法和类似羊粪丸的翳膜治疗方法。
对于类似羊粪丸的翳膜以及其他无法治愈的翳膜，如果伴有疼痛，为了止痛要用油剂饮品、放血等方法使其平息。
同样，对于外凸且高起的翳膜也要减轻并用破坏性的药物治疗。
用印度枣、戈比、多罗树、卡利拉、竹子等的骨头烧成灰过滤后的灰汁，加入骡骨粉煎煮，反复如此后涂眼，能破坏无法治愈且变色的翳膜。
这些配方不仅能破坏无法治愈的翳膜，更何况是可以治愈的翳膜，功效无量。
对于所谓类似羊粪丸的无法治愈的翳膜，要用针尖状手术刀从两侧划开，用两个拇指挤压排出浆液。
在其伤口内放入牛肉粉和新鲜油脂，然后用布包扎，要反复进行包扎和解开。

།དེ་ནས་ཞག་བདུན་ལོན་ཏེ་རྨ་རུབ་ཅིང་མིག་གི་འབྲས་བུ་ནག་པོ་མི་མཉམ་པ་མེད་ཅིང་བརྟན་པར་གྱུར་པ་དང་། སྣུམ་དང་བཅས་པའི་མིག་སྨན་བཏང་ཞིང་མར་དང་འོ་མར་སྦྱར་བའི་སྣ་སྨན་ཡང་བླུགས་སོ། །དེ་ལྟར་ཆོ་ག་བྱས་ཀྱང་ཆུས་ ཡང་ཁེངས་པ་ལྟ་ན་དབུག་པ་དང་།དྲལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་ཅི་རིགས་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ནས་ཀྱང་གཅད་དྲགས་ཏེ། མཐོང་བའི་མིག་ནད་དུ་མ་ཞུགས་པའི་ཐབས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ལིང་ཏོག་ཐམས་ཅད་སོ་སོའི་ནད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་མར་གྱིས་སྣར་བླུགས་ པ་ལ་སོགས་པ་རྟག་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་མིག་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ནད་ཀྱི་སྟོབས་མི་རྙེད་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ། དུས་རྟག་ཏུ་མིག་སྨན་རྣོན་པོ་བསྟེན་པར་བྱའོ། །མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་ནག་དང་། མིག་གི་གྲ་མཚམས་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་ སྟེ་བཅུ་གཅིག་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་མིག་རབ་རིབ་ཏུ་གྱུར་ཏེ་མི་མཐོང་བའི་ནད་དམིགས་བརྟགས་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ནད་གཞི་གང་ཡང་རུང་བ་རྩའི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ། རབ་རིབ་ཀྱི་རིམ་པ་དེ་ལྟར་དང་པོས་ཁེབས་པའི་རྟགས་ནི་རྒྱུ་མེད པར་དངོས་པོ་རྣམས་གསལ་བར་མི་མཐོང་བ་དང་།ཡང་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་གསལ་བར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་མིག་ལ་རབ་རིབ་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཁེབས་པའི་རྟགས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་དངོས་པོ་རྣམས་གསལ་བར་མི་མཐོང་བ་དང་། དངོས་པོ་མི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ མཐོང་ལ།དྲུང་ན་འདུག་པའི་དངོས་པོ་གསལ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བསྒྲིམས་ཏེ་བརྟགས་ན་གཟོད་མཐོང་བ་དང་། ཐག་རིང་བ་དང་། ཕྲ་བའི་དངོས་པོ་མི་མཐོང་བ་དང་། རིང་བ་ནི་ཉེ་བར་མཐོང་ལ་ཉེ་བ་ནི་རིང་བར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་གནང་ཟླུམ་པོ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་ཕྱིའི་གཟུགས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང་།ཉེས་པ་དེ་མཐོང་བའི་མིག་གི་འབྲས་བུ་བརྟེན་པ་ཡིན་ན་ནི། དངོས་པོ་གཅིག་གཉིས་སུ་མཐོང་བ་དང་། མང་པོ་གཅིག་ཏུ་མཐོང་བ་དང་། ཉེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་མིག་གི་ནང་དུ་ཞུགས་ན་ནི་དངོས་པོ་ཆེ་བ་ནི་ཆུང་བར་མཐོང་ལ། ཆུང་བ་ནི་ ཆེ་བར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།།མཐོང་བའི་མིག་གི་འོག་ཕྱོགས་སུ་ཉེས་པ་བརྟེན་པ་ཡིན་ན་ནི་དྲུང་ན་འདུག་པ་མི་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཉེས་པ་སྟེང་ཕྱོགས་སུ་བརྟེན་པ་ཡིན་ན་ནི་ཐག་རིང་བའི་དངོས་པོ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་མིག་གི་གཡས་གཡོན་གཉིས་ཀ་ལ་ཉེས་པ་བརྟེན་ པ་ཡིན་ན་ནི་གཡས་གཡོན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་མི་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།།མཐོང་མིག་ལ་སྤྲིས་གཡོགས་པའི་རིམ་པ་གསུམ་དུ་གཡོགས་པ་ལ་ནི། སྟེང་འོག་གཉིས་སུ་མི་མཐོང་ཞིང་མཐོང་བ་ཡང་རས་སྲབ་མོས་མིག་བཀབ་པ་ཙམ་དུ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྐྱི་མདོག་འགྱུར་ བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དེ་ཡང་དེ་ལྟར་འགེབས་པར་བྱེད་དོ།།གནས་སྐབས་རིམ་པ་དེ་དག་ཏུ་གསོ་བ་མ་བྱས་ན་ནི། གནས་སྐབས་བཞི་པ་ལ་ཉེས་པས་མཐོང་བའི་མིག་ཁྱབ་པར་འགེབས་ཏེ། གཏན་དུ་མི་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་རབ་རིབ་ཀྱི་མཚན་མ་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་འགྱུར་བར་མཐོང་བ་དང་། དངོས་པོ་བརྟན་པ་འགུལ་བར་མཐོང་བ་དང་། མི་གསལ་བར་མཐོང་བ་དང་། འོད་རྩ་དམར་བར་མཐོང་བ་དང་། རེས་འགའ་གསལ་བར་མཐོང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དྲ་ བ་རིས་སུ་མཐོང་བ་དང་།སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་མཐོང་བ་དང་། མེད་བཞིན་དུ་སྦྲང་བུ་དང་། འོད་ཟེར་མཐོང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ།

然后过了七天，伤口愈合，眼球黑色部分没有不均匀且变得稳定，涂抹了含油的眼药，也滴入了用酥油和牛奶调配的鼻药。
即使这样治疗，如果仍然充满水样物质，就要进行穿刺、切开等适当的治疗，一定要避免过度切除，采取预防措施使其不会转变成视力性眼病。
这样，对所有白内障都要根据各自的病情使用相应的药物调配的油脂滴鼻等方法经常使用，同样为了使视力不受损害且病情不会加重，要经常使用猛烈的眼药。
眼球黑白和眼角疾病治疗品第十一章完。
接下来要讲解眼睛模糊不能看见的病症诊断品。
其中任何病根进入脉内，被第一层遮蔽的征兆是：无缘无故看不清事物，或者看见不存在的事物清晰可见。
视力被第二层遮蔽的征兆是：无缘无故看不清事物，看见所有不存在的事物，近处的清晰事物必须非常专注观察才能看见，远处和细小的事物看不见，远的看成近的，近的看成远的。
同样，内部圆形等物体怎样，外部形状也如是看见，如果这种病症依附在视力眼球上，则一个物体看成两个，多个看成一个，如果这种病症进入眼内，则大的物体看成小的，小的物体看成大的。
如果病症依附在视力眼球下方，则看不见近处的物体。如果病症依附在上方，则能看见远处的物体。如果病症依附在视力眼球的左右两侧，则看不见左右两侧的物体。
视力眼球被云翳遮蔽第三层时，上下两方看不见，即使看见也如同被薄布遮盖般看见。
随着混浊颜色的改变，视觉也随之被遮蔽。
如果在这些阶段不进行治疗，到第四阶段病症会遮蔽整个视力眼球，永远看不见，这些是总的说明混浊的征相。
其中风引起的混浊征相是：看见物体变化，看见稳定的物体在动，看不清楚，看见光线发红，有时看得清楚，同样看见网状图案，看见头发缠结，看见不存在的虫子和光线等。

།དེ་ལྟར་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་ནད་གསོ་བར་མ་བྱས་ཏེ། སྤྲིས་གཡོགས་པ་རིམ་པ་གསུམ་པར་གྱུར་ན་ནི་མིག་གི་འབྲས་བུ་རྩ་དམར་ པོར་འགྱུར་ཞིང་བཞིན་གྱི་གདོང་ལ་སྣ་མེད་པར་མཐོང་བ་དང་།ཟླ་བ་དང་མེ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་ལ་དུ་མར་མཐོང་བ་དང་། ཡོན་པོ་དྲང་པོར་མཐོང་ཞིང་དྲང་པོ་ཡོ་བར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །ནད་དེ་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ་གནས་སྐབས་བཞི་པར་གྱུར་ན་རྡུལ་ལམ་དུ་བས་ཁེབས་པ་ལྟར་སྣང་ བའམ།ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་སྣང་བ་འམ། ཡང་ན་མཐོང་བའི་མིག་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཡང་ན་མིག་འཛུམས་པའི་སྣང་བ་ནི། མཐོང་བ་ཉམས་ཤིང་ལོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་རླུང་གིས་མཐོང་བའི་མིག་གི་རྩ་འཁུམས་པར་བྱས་ནས་མཐོང་བའི་མིག་ཟབས་སུ་ཞུགས་ཏེ། ཉེས་པ་དེས་མཐོང་བ་ཉམས་པ་ཡོད་དེ་དེ་ནི་ཟབས་སུ་ཞུགས་པའི་མིག་ནད་དུ་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་གློག་དང་། སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་དང་། མེ་སྒྲོན་གྱི་འོད་ལྟར་མཐོང་བ་དང་། རྨ་བྱ་དང་། སྲེག་པའི་སྒྲོ་ལྟར་ཚོན་སྣ་ཚོགས་སུ མཐོང་བ་དང་།དངོས་པོ་རྣམས་ཕལ་ཆེར་སྔོན་པོར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པའི་རབ་རིབ་གསོ་བ་མ་བྱས་པ། སྤྲིས་གཡོགས་ཏེ་རིམ་པར་གྱུར་པ་ནི། མཐོང་བའི་མིག་གི་འབྲས་བུ་ཁར་བ་ཕྱིས་པ་ལྟར་སྔོན་པོར་སྣང་ཞིང་གཟུགས་ཀྱང་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་དང་། ཉི་མ་ དང་།ཟླ་བ་འཁྱིམས་པ་དང་། མེ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། འཇའ་ཚོན་རྣམས་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །སྤྲིས་གཡོགས་པ་བཞི་པར་གྱུར་ན་ནི་མཐོང་བའི་མིག་བུང་བ་ལྟར་སྔོ་བ་དང་། དངོས་པོ་རྣམས་མི་མཐོང་བ་དང་། འབྲས་བུ་སྣུམ་པར་འདུག་པ་དེ་ནི་མཐོང་བ་ཉམས་པ་ ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་མིག་གི་འབྲས་བུ་ཆུང་ངུར་འགྱུར་ཞིང་དངོས་པོ་རྣམས་ཆུང་ངུར་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཆུང་ངུ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་མིག་སེར་པོར་འགྱུར་ཞིང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་སེར་པོར་མཐོང་བ་དེ་ནི་མཁྲིས་པ་མ་རུང་བའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་ཕལ་ཆེར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་སྣུམ་པ་དང་།དཀར་པོར་མཐོང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དུང་དང་། ཟླ་བ་དང་། མེ་ཏོག་ཀུན་ད་དང་། ཀུ་མུ་ཏའི་མདོག་ལྟར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གསོ་བ་མ་བྱས་ཏེ། སྤྲིས་གཡོགས་པ་གསུམ་པར་ གྱུར་ན་ནི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་འོད་མེད་ཅིང་མེ་མར་ལ་སོགས་པས་བསྐོར་བ་ལྟ་བུར་མཐོང་ཞིང་མིག་འབྲས་དཀར་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་གསོ་བ་མ་བྱས་པར་རིམ་པ་བཞི་པའི་སྤྲིས་གཡོགས་པར་གྱུར་ན་ནི་མཐོང་མིག་གི་སྟེང་དུ་བད་ཀན་མངོན་དུ་སྣང་ཞིང་། དེ་ཡང་འཇམ་ལྟ་མཉམ་ པ་ཉམས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་པད་མའི་འདབ་མ་ཁ་བྱེ་བའི་སྟེང་དུ་ཆུའི་ཐིགས་པ་འདུག་པ་ལྟར་སྣང་བ་དང་། གལ་ཏེ་དྲོས་ན་ནི་ཆུང་བར་འགྱུར་ལ་གྲིབ་མས་ཕོག་པ་འམ། གྲང་བས་ཉེན་ན་ནི་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པར་བྱེད། མདོག་ཀྱང་དུང་དང་། ཟླ་བ་དང་། མེ་ཏོག་ཀུན་ ད་དང་།ཤེལ་ལྟར་དཀར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མཐོང་བ་ཉམས་ཏེ་ལོང་བའི་རྟགས་སོ། །དེ་ལ་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་མིག་གི་འབྲས་བུ་དམར་ཞིང་དངོས་པོ་རྣམས་མུན་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་གསོ་བ་མ་བྱས་ན་ནི་སྤྲིས་གཡོགས་པའི་ ནད་རིམ་པ་གསུམ་པར་འགྱུར་ཏེ།མཐོང་མིག་དམར་བའམ་གནག་པར་འགྱུར་ཞིང་གཟུགས་ཀྱང་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ལ་ཡང་མ་གསོས་ན་སྤྲིས་གཡོགས་པ་རིམ་པ་བཞིར་གྱུར་ན་ཡང་མཐོང་མིག་དམར་བ་འམ་ནག་པོར་འགྱུར་ཏེ་འོད་མེད་ཅིང་ལོང་བའི་རྟགས་སོ།

如果不治疗由风引起的眼翳病，当遮蔽发展到第三阶段时，眼球会变成红色的脉络，看不到面部的鼻子，月亮和火等单一物体会看成多个，弯曲的看成直的，直的看成弯曲的。
当病情加重发展到第四阶段时，会出现如被灰尘或烟雾遮蔽般的景象，或者视野特别清晰，或者视野变得很大，或者眼睛呈现眯缝状，这就是视力受损而失明的状态。
另外，由风导致视觉神经收缩，使眼球凹陷，这种病症会损害视力，圣贤们称之为凹陷性眼病。
由胆引起的眼翳症状是：看到如闪电、萤火虫、灯光般的景象，看到如孔雀羽毛和燃烧的羽毛般的各种颜色，大多数物体呈现蓝色。
若不治疗胆引起的眼翳，当遮蔽发展时，视觉眼球呈现如擦拭过的铜器般的蓝色，物体也呈现这种颜色，会看到太阳、月亮旋转，以及火、海市蜃楼和彩虹。
当遮蔽发展到第四阶段时，视觉眼球呈现如蜜蜂般的蓝色，看不见物体，眼球变得油亮，这就是视力受损的状态。同时眼球变小，物体看起来也变小，这称为小视症。
另外，眼睛变黄，物体也呈现黄色，这称为胆病变症。
由痰引起的眼翳症状是：大多数外部物体看起来油亮和白色，同样也会呈现如海螺、月亮、昆达花和睡莲般的颜色。
同样，若不治疗，当遮蔽发展到第三阶段时，看不到月亮和太阳的光芒，看起来如被灯火等包围，眼球变白。
若仍不治疗，发展到第四阶段的遮蔽时，视觉眼球上方会明显出现痰液，这会破坏平滑均匀的状态。这时会出现如莲花瓣上的水滴般的景象，如果受热会变小，如果受阴影或寒气影响则会扩散。颜色如同海螺、月亮、昆达花和水晶般洁白，这是视力受损而失明的征兆。
由血引起的眼翳症状是：眼球发红，物体看起来昏暗。
若不治疗，遮蔽病会发展到第三阶段，视觉眼球变红或变黑，物体也呈现相同的颜色。
若仍不治疗，当遮蔽发展到第四阶段时，视觉眼球会变红或变黑，没有光泽，这是失明的征兆。

།ལྡན་ པའི་ནད་དང་འདུས་པའི་རབ་རིབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་ཡང་འདྲེས་པའི་རྟགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།གློ་བུར་དུ་དངོས་པོ་རེས་འགའ་གསལ་བར་མཐོང་། རེས་འགའ་མི་གསལ་བར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་སྤྲིས་གཡོགས་པའི་རིམ་པ་གསུམ་པར་གྱུར་པ་ནི། མཐོང་བ་ ཉམས་ཤིང་ལོང་བའི་མཚན་མ་ནི་ལྟ་བའི་མིག་ཚོན་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཞིང་གཟུགས་ཀྱང་སྣ་ཚོགས་སུ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།།གང་གིས་མཐོང་བའི་མིག་ལ་ནད་གཞི་རྣམས་འདུས་ཏེ་སྲེ་མོའི་མིག་འདྲ་བར་འགྱུར་ཞིང་ཉིན་པར་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་སུ་མཐོང་ལ་མཚན་མོ་མི་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། ནེའུ་ ལེ་ལྟ་བུའི་མིག་ལོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ནད་གཞི་ཐམས་ཅད་ལས་གྱུར་བའི་མིག་ནད་ཉི་མ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རི་ལས་ནུབ་སྟེ་འོད་མི་སྣང་བ་ནི་མཐོང་བའི་མིག་ནད་བཞིས་ཁེབས་ཏེ་མི་མཐོང་ལ། ནང་པར་ཉི་མ་ཤར་ཏེ་འོད་ཀྱིས་ཕོག་ན་སྤྲིས་གཡོགས་པ་འཇུ་ཞིང་རྗེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཉིན་པར་གསལ་བར་མཐོང་ཞིང་མཚན་མོ་མི་མཐོང་བའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ལུས་ཚ་བས་གདུངས་པ་ལས་དེ་མ་ཐག་ཆུ་གྲང་གི་ནང་དུ་ཞུགས་པར་གྱུར་ན། དེའི་དབང་གིས་ནད་གཞི་གསུམ་འཁྲུགས་པར་བྱས་ཏེ། གྱེན་དུ་མིག་གཉིས་ལ་ཚ་བ་ཞུགས་ཏེ། དེས མིག་མཆུ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཚ་བ་དང་།མིག་གི་དཀར་པོ་ཅུང་ཟད་དྲི་མ་དང་བཅས་པར་སྣང་བ་དང་། ཉིན་མོ་གསལ་པོར་མི་མཐོང་ལ་ནུབ་མོ་ལོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཚ་བས་མིག་མ་རུངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་ཁ་ཟས་སྐྱུར་བ་ཤས་ཆེར་ཟོས་པས་ནད་གཞི་ གསུམ་ཁྲག་དང་བཅས་པས་མིག་ནད་ཁྱབ་པས།རྣག་དང་གཡའ་བ་དང་། དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱུར་གྱིས་གནོད་པའི་མིག་ནད་དུ་མཁས་པ་དག་འདོད་དོ། །གཞན་ཡང་མྱ་ངན་དང་། རིམས་དང་། འགོ་བའི་ནད་ལ་སོགས་པས་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་འཁྲུགས་ཏེ། མིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་དུད་ཀར་འདུག་ཅིང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་དུད་ཀར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་མིག་ནད་དུད་ཀ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་གང་ཞིག་སྙིང་སྟོབས་ཆུང་བ་དག་གློ་བུར་དུ་ཉི་མའི་འོད་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་མཐོང་ན། དེའི་རྒྱུས་མིག་ལ་བརྟེན་པའི རླུང་གིས་ནད་གཞི་འཁྲུགས་ཏེ།མིག་གི་མདངས་བསྐམས་པར་བྱས་པས་ལྟ་བའི་མིག་གི་མཐོང་བ་ཉམ་ཆུང་བར་འགྱུར་ཏེ། མདོག་ཀྱང་བཻ་ཌཱུརྱ་ལྟར་འདུག་ཅིང་མིག་ཧར་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། ནད་མེད་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་མིག་ནད་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་འགོ་བའི་མིག་ནད་ཅེས་ བྱའོ།།མཐོང་བའི་མིག་གི་ནད་དེ་དག་ལས་ཀྱང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མཐོང་བ་མ་གཏོགས་པ་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་དང་། འདུས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། འགོ་བའི་ནད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མིག་ཟབས་སུ་ཞུགས་པ་དང་། མཐོང་བའི་མིག་ཞུམ་ཞིང་ཆུང་ངུར་སོང་བ་ དང་དེ་རྣམས་ནི་སྤང་བར་བྱའོ།།རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་ལྡན་པ་དང་། འདུས་པ་དང་། ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་དང་། དེ་རྣམས་སྤྲིས་གཡོགས་པའི་ནད་རིམ་པ་གསུམ་དང་། སྲེ་མོའི་མིག་ལྟ་བུའི་ནད་དང་། བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་མི་ལ་བ་ ཙམ་དུ་གསོ་བར་ནུས་སོ།།ལྷག་མ་བཅུ་གཉིས་པོ་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་ལྡན་པ་དང་། འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་དྲུག་དང་། མཁྲིས་པས་མ་རུངས་པར་གྱུར་པ་དང་། བད་ཀན་གྱིས་མཐོང་བ་ཉམས་པ་དང་། ནད་གཞིས་མ་རུངས་པ་དང་། ཚ་བས་གནོད་པ་དང་། སྐྱུར་གྱིས་མ་རུངས་པར་བྱས་པ་དང་། དུད་ཀ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་རྣམས་ནི་མྱུར་དུ་གསོ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་མཐོང་བའི་མིག་གི་ནད་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་དུ་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

具有病症和混合性眼翳的所有征兆也具有混合的特征，有时突然能清楚地看见事物，有时看不清楚。
其余三层白翳覆盖的情况是，视力减退且有失明征兆，眼中呈现各种颜色，所见形状也呈现多样。
当视力的眼睛诸病素聚集时，会变得像猫眼一样，白天能看见各种颜色，夜晚则看不见，这称为'黄鼠狼般的眼盲'。
或者由所有病素引起的眼病，当太阳落到西方山后，光线消失时，因四种视力眼病遮蔽而看不见，早晨太阳升起光线照射时，白翳消散变薄，这就是白天能清楚看见而夜晚看不见的病症。
又如身体被热所苦，随即进入冷水中，由此导致三种病素紊乱，上行至两眼发热，致使眼睑稍微发热，眼白略带污浊，白天看不清楚而夜晚失明，这就是热损坏眼睛的表现。
又如过量食用酸性食物，导致三种病素连同血液遍布眼部，出现脓液、瘙痒和污浊，这些被专家认为是酸性损害引起的眼病。
此外，由忧愁、热病、传染病等引起风等病素紊乱，眼球呈现灰白色且所见事物也呈现灰白色。这称为'灰白样眼病'。
又如体力虚弱者突然看见阳光等异常景象，由此原因导致依附于眼睛的风使病素紊乱，使眼睛光泽干枯，视力变弱，颜色如青金石般，眼睛呆滞，无病症，这不是自然的眼病，其名称为'传染性眼病'。
在这些视力眼病中，除了痰病引起的视力病症外，风、胆汁、血液、混合性、传染性病症，以及眼睛深陷、视力萎缩变小等症状都应当舍弃。
风、胆汁、痰病相关、混合性、血液引起的病症，以及这些白翳覆盖的三个层次的病症，和猫眼样病症，这七种尚可治愈。
其余十二种：风、胆汁、痰病相关和混合性引起的眼翳六种，以及胆汁损坏、痰减退视力、病素损坏、热损害、酸性损坏、灰白样等症状，这些应当迅速治疗，这就是仙人们所说的二十七种视力眼病。

།མིག་ནད་རབ་རིབ་ཀྱི་ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་སྟེ བཅུ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་མིག་ནད་རབ་རིབ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་རབ་རིབ་ཀྱི་ནད་དེ་གསོ་བར་མ་བྱས་ན་ནི་སྤྲིས་གཡོགས་པའི་ནད་གནས་སྐབས་གསུམ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་གསོ་བ་མ་བྱས་ན་མཐོང་བ ཉམས་ཤིང་ལོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་མིག་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་རབ་རིབ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རབ་རིབ་བྱུང་མ་ཐག་གསོ་བའི་རིགས་སོ། །སྨན་འཚོ་བྱེད་སྲང་བརྒྱ། ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་། དེའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། ར་མཉེ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། རྒུན་འབྲུ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ འདི་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་བཏབ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ལ་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་ལས་ཉལ་ཁར་རན་པར་འཐུངས་ན་རབ་རིབ་འཇོམས་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་རྒུན་འབྲུ་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། བཙོད་དང་། ར་མཉེ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཛི་བ་ཀ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་རྙིང་པ་དང་། འོ་མ་བྲེ་རེ་རེ་དང་། ཆུ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ནི་རྒུན་འབྲུའི་སྨན་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས རན་པར་འཐུངས་ན།སྤྲིས་གཡོགས་པའི་རིམ་པ་དང་། རབ་རིབ་དང་མིག་གི་རྩ་ལ་ཁྲག་ཞུགས་ཏེ་དམར་པོ་ཤར་ཤར་པོར་སྣང་བའི་ནད་དང་། འགོ་བའི་ནད་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། འབྲས་བུ་ གསུམ་དང་།བ་ཤ་ཀ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་། སྲོ་ལོ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་། ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལུས་པའི་ནང་དུ་གླ་སྒང་དང་། ཏིག་ཏ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། བ་ལུ་དང་། ཙནྡན་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ། མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་ནི་སྐྱུ་རུ་རའི་སྨན་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། མིག དང་།རྣ་བ་དང་། སྣའི་ནད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་འབྲས་དང་། རིམས་དང་། ཤུ་བ་མཆེད་པའི་ནད་མ་རུངས་པ་དང་། འབྲུམ་བུ་དང་། མཛེ་ནད་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཁྱད་པར་དུ་ལིང་ཏོག་དང་། རབ་རིབ་དང་། མཚན་མོ་མི་མཐོང་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། སྒྱིད་སྐྱུར་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་སྲང་བརྒྱད་དང་། ཆུ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་། དེ་དང་མཉམ་པའི་འོ་མ་དང་། མར་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་ཡང་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་སྲང་གཅིག་བཏབ་སྟེ་ཡང བསྐོལ་ལ།མར་ལུས་པ་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་སྨན་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁ་རའམ་སྦྲང་རྩི་དང་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཁུ་བ་དང་། དེ་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འཐུངས་ན་རབ་རིབ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་སོ།

眼病昏花病因论述章第十二终。
现在将要论述眼病昏花治疗章。如果不治疗昏花病，就会发展成白翳病的第三阶段。如果那个也不治疗，视力就会减退而变成盲人。
因此，在所有眼病中昏花病是最难忍受的。所以昏花病一出现就应该治疗。
取药材阿魏一百两，水五百一十二两煮沸，剩余四分之一，加入双倍牛奶，酥油三十二两，白莲花，两种蓍草，胡椒，藏菖蒲，岩盐，甘草，葡萄，桂皮，白糖，三果，这些各加入二钱，一起煮沸至只剩下酥油，在睡前适量饮用，是治疗昏花病的最佳方法。
或者取葡萄，白檀香，红花，两种蓍草，两种续命草，白糖，小茴香，两种药草，白莲花，甘草，青莲花，将这些研成粉末，和陈年酥油，牛奶各一升，加水按方法煮沸至只剩酥油，这叫做葡萄药油。适量饮用可以治疗白翳病的各个阶段，昏花病和眼睛血管充血导致的红赤症状，以及传染性眼病。
或者取波托罗草，楝树，普策舍勒，酸枣，普舍勒则，三果，婆沙迦，蒺藜，牛舌草，芸香，各一两，訶子十六两，水五百一十二两一起煮沸，剩余四分之一即一百二十八两后，加入藏獐竹，龙胆，甘草，芥子，巴鲁，檀香，胡椒，这些各半两研成粉末，酥油三十二两按方法煮沸，直到只剩下酥油，这叫做訶子药油。适量饮用可以治愈眼病、耳病和鼻病。
同样也能治疗腹痛，发热，严重的疮疡扩散，痘疮和麻风病。特别是能治疗白内障，昏花，夜盲，热症，酸痛和发热等症状。
取三果八两，水一百二十八两煮沸至剩余四分之一，加入等量牛奶，酥油十六两，再加入三果粉末一两，再次煮沸，留下酥油，这叫做三果药油。与糖或蜂蜜或三果汁液三者之一一起服用可以治疗所有昏花病。

།ཡང་ན་ཤིང་མངར་དང་། ར་མཉེ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཀཎྜ་ཀ་ རི་དང་།པི་པི་ལིང་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། རྒུན་འབྲུ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་དང་། མར་དང་རའི་འོ་མ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། བྲིང་ག་ར་ཛ་དང་། དེ་གསུམ་གྱི་རང་གི་ཁུ་བ་སྲང་ སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་།དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་སྨན་མར་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ལིང་ཏོག་སེལ་བའི་དམ་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤིང་མངར་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་སུམ་མར་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་ཕན་པའི་ཟས་དང་། ལྷན་ཅིག་ཉལ་ཁར་བསྟེན་ཅིང་སྐོམ་དུ་སྐྱུ་རུ་རའི་ཆུ་འཐུངས་ན་བྱ་འདབ་བཟངས་ཀྱི་མིག་བཞིན་དུ་རྣོ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་རྒྱལ་པོའི་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ལེགས་ལྡན་མུ་ཁྱུད་ཀྱིས་བཤད་དོ། ། དྲུབ་མར་ཅང་དང་། ལྕགས་དང་། གསེར་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། མར་རྙིང་པ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། འདི་རྣམས་གང་རྙེད་པ་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་སྦྱར་བ་ལས་ཅི་འདོད་པ་ཟོས་ན་རབ་རིབ་འཇོམས་པའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཞུན་མར་གྱིས་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་རབ་རིབ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྣུམ་ཁུར་རམ། སྲན་ཚོད་དང་། ཕྱེ་མ་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཕྱེ་མ་བསྟེན་ན་མིག་ནད་རབ་རིབ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་འོ་ཐུག་གི་ནང་དུ་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་ཤ་ཁ་རས་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་རབ་རིབ་ལ་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་རྒུན་འབྲུ་དང་། ལི་ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། དེ་གསུམ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་ཏེ། རབ་རིབ་ཅན་གྱི་ནད་པས་ནང་པར་རམ་ ཟས་ཀྱི་གོང་དུ་རྟག་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱའོ།།ལིག་བུ་མིག་ཆ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། ཟངས་མ་དང་། དངུལ་དང་། གསེར་ཆ་རེ་རེ་དང་། འདི་རྣམས་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བཞུ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། རོ་རྣམ་དྲུག་གི་སྡེ་ཚན་གཅིག་གི་སྨན་ཁུའི་ནང་དུ་གསེར་ ལ་སོགས་པའི་གོང་བུ་དེ་མེའི་ནང་དུ་བསྲོས་པ་བཅུག་ལ།དེ་བཞིན་དུ་ལན་བདུན་དེ་ལྟར་བྱས་ལ་རོ་ལྷག་མ་ལྔ་པོ་རེ་རེའི་ཁུ་བ་ཡང་གོང་མ་ལྟར་བྱས་ཏེ། བདུན་ཕྲག་དྲུག་པོ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་གོང་བུ་དེ་སྨན་ཁུས་བསྒོས་པ་དེ་དང་། བཻ་ཌཱུརྱ་དང་། མུ་ཏིག་ དང་།དུང་དང་། དེ་གསུམ་ཆ་རེ་རེ་ལྷན་ཅིག་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ནི། ལིག་བུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་མིག་སྨན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕྱེ་མ་དེས་མིག་ཏུ་བཏབ་ན་རབ་རིབ་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །རྒུན་འབྲུ་དང་། པདྨའི་རྩ་ལག་གི་རང་གི་ཁུ་བ་དང་། འོ་མ་ དང་།ཆང་དང་། ཞག་དང་། ཆར་པའི་ཆུ་དེ་རྣམས་རེ་རེའི་ནང་དུ་ཡང་གོང་མའི་ལིག་བུ་མིག་གི་གོང་བུ་ཡང་གོང་མ་ལྟར་བྱས་ཏེ་ལན་བདུན་བདུན་བསྒོས་ཏེ་ཕྱེ་མར་བྱས་པ་དུང་གི་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་མིག་སྨན་དུ་བསྟེན་ན་མིག་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །མིག་ ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།ཞེས་ལུས་འཕགས་ཀྱི་བདག་པོ་ཛ་ན་ཀ་ཞེས་བྱ་བས་བཤད་དོ།

或者甘草和两种蓖麻，刺柏，胡椒，诃子，乌巴拉，白糖，葡萄，这些各一两，酥油和羊奶各三十二两，三果（诃子、毗黎勒、余甘子）和婆沙迦，白芥子，这三种的自汁各三十二两，将这些一起煎煮，留下的酥油称为三果大药酥，适量饮用可以去除眼翳。
三果和甘草研成粉末与蜂蜜调和，或者三果与酥油调和成膏，在一个月内与有益的食物一起服用，睡前服用，饮用余甘子水作为饮料，眼睛就会像鹰眼一样锐利。这是由大仙人善持轮王所说。
炼制的酥油和铁、金、甘草、白糖、陈酥油、蜂蜜，这些任何可得到的与三果调和，随意服用可以消除眼翳的主要方法。
或者在三果煎煮的汤中加入熔化的酥油饮用可以去除眼翳。
或者与油汤或豆汤和粉末一起服用三果粉末可以去除眼病眼翳。
或者在乳汤中加入三果粉末，冷却后加入蜂蜜和白糖饮用对眼翳有益。
或者葡萄、糖蜜、蜂蜜这三种任何一种与诃子一起调配，眼翳病人应当在早晨或饭前经常服用。
铅六十四份，铜、银、金各一份，将这些在容器中熔化成一体，在六味药汁中将金等团块在火中加热后浸入，如此重复七次，对其余五味药汁也如此处理，在四十二个七天期间用药汁浸泡该团块，将其与毗卢璃、珍珠、螺贝这三种各一份一起研磨成粉，称为铅等眼药，用此粉点眼可以去除一切眼翳。
葡萄和莲茎的自汁、牛奶、酒、油脂、雨水，在这些各自之中也像前面那样将铅眼药团块各浸泡七次，研成粉末放入螺贝容器中作为眼药使用可以使眼睛明亮。这是对一切眼病最好的治疗方法。这是由身毗提之主阇那迦所说。

།སྦངས་མ་སྲང་གཉིས་རྒྱ་ཤུག་གི་སོལ་བའི་ནང་དུ་བསྲེགས་པ་དེ་ལས་སྲང་གཉིས་ཙམ་བླངས་ལ། རའི་འོ་མ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་གསུམ་པོ་རེ་རེའི་ནང་དུ་ཡང་གོང་མ་ ལྟར་ལན་བདུན་བདུན་བྱས་པ་དེ་དང་།དྲུབ་མར་ཅང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ལིག་བུ་མིག་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ལྕུམ་ཚ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་དང་། སྟང་ཟིལ་ དང་།འདི་གཉིས་ཞོ་གཉིས་གཉིས། ཤིང་མངར་སྲང་གཅིག་འདི་རྣམས་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བཞུས་ཏེ། དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ནི་སྤངས་མའི་མིག་སྨན་ཞེས་བྱ་སྟེ། མིག་ནད་སྤྲིས་གཡོགས་པ་གསུམ་དང་། མིག་མཛེར་དང་། མཚན་མོ་མི་མཐོང་བ་དང་། མིག་དམར་པོ་ཤར་ཤར་པོ་དང་། དེ་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་དེ། ཁྱད་པར་དུ་ཕྱེ་མ་འདིས་ནི་རབ་རིབ་སེལ་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཉི་མས་རབ་རིབ་ཀྱི་མུན་པ་སེལ་བ་བཞིན་ནོ། །སྤང་སྤོས་དང་། དྲི་སྣ་གསུམ་དང་། ལྕགས་དང་། གུར་གུམ་དང་། ནཱི་ལ ཨུཏྤ་ལ་དང་། རུ་ར་དང་། སྤངས་མ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། ནོར་བུ་དོན་ཟད་དང་། དུང་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། སྟང་ཟིལ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཤིང་མངར་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་རྒྱུ་སྐར་དང་། ཟླ་ བ་གཅིག་བྱུང་བའི་དུས་སུ་མིག་གཉིས་ལ་བསྐུས་ན།མིག་མཛེར་དང་། རབ་རིབ་དང་། མིག་དམར་པོ་ཤར་ཤར་པོ་འབྱུང་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་། སྤྲིས་གཡོགས་པའི་རིམ་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཞི་བར་འདོད་དོ། །ན་ལེ་ཤམ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། དེ་རྣམས་ཆ་རེ་རེ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་ཆ་གཉིས་དང་། སྟང་ཟིལ་ཆ་དགུ་དང་། དེ་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་རྒྱུ་སྐར་ནག་པ་ལ་བབ་པའི་ཚེ་མིག་སྨན་དུ་སྦྱར་ན། བད་ཀན་ལ་སོགས་པའི་རབ་རིབ་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། ། ཡང་ན་བ་གཅིན་དང་། བ་དང་ར་ལ་སོགས་པའི་ལྕི་བ་དང་། རིལ་མའི་ཁུ་བ་དང་། རྩབ་མོ་སྐྱུར་པོ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་འོ་མ་དང་། དུག་གི་ལོ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་དེ་རྣམས་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྤངས་མ་བསྲེགས་ཏེ། འབར་བ་ལན་དུ་མར་བཅུག་སྟེ་དེའི་འོག་ཏུ་ཕྱེ་མར བྱས་ཏེ།སྐྱེས་བུ་གང་གི་མིག་སྨན་དུ་སྦྱར་བར་བྱས་ན་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་མིག་བཞིན་དུ་རྣོ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞ་ཉེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བསྲེགས་ཏེ། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། དུག་དང་། བྲིངྒ་ར་ཛ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དེ་རྣམས་རེ་རེ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྣ་རེ་དང་། མར་དང་། རའི་འོ་མ་དང་འདི་རྣམས་རེ་རེ་ལ་ཡང་ལན་བདུན་བདུན་གོང་མ་ལྟར་བླུད་ལ་བསྒོས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་ཞ་ཉེ་དེ་མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མར་བྱས་ཏེ་སྨན་གྱིས་བསྒོས་སམ་མ་བསྒོས་པ་ཉི་ཚེས་ཀྱང་རུང་སྟེ། མིག་ཏུ་བྱུགས་ན་རབ་རིབ་དང་། མིག་མཛེར་དང་། རྣག་དང་། ཆུ་སེར་འཛག་པ་དང་། མིག་འབྱར་བག་དང་། གཡའ་བ་དང་། ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། དམར་པོ་ཤར་ཤར་པོར་སྣང་བ་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཞ་ཉེ་བཞུས་པའི་དངས་མ་དང་། དངུལ་ཆུ་ཆ་སྙོམས་ཏེ་དེ་གཉིས་སྤྱི་དང་མཉམ་པའི་ལིག་བུ་མིག་དང་། ག་བུར་ཅུང་ཟད་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མིག་སྨན་དུ་སྦྱར་ན་རབ རིབ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་སོ།།བྱ་རྒོད་ལེགས་པར་ཤི་བའི་མགོ་བོ་ཉི་མ་འཆར་ཀའི་མདོག་ལྟར་དམར་བ་བ་ལང་གི་ལྕི་བས་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ལིག་བུ་མིག་ཆ་སྙོམས་ཏེ་བསྲེགས་པའི་ཕྱེ་མ་འདི་ནི་བྱ་རྒོད་ཀྱི་མགོ་བོའི་ཕྱེ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་མིག་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་བྱས་ན་བྱ་རྒོད་ཀྱི་ མིག་བཞིན་དུ་རྣོ་བར་འགྱུར་ཏེ།མིག་གི་སྟོབས་བསྐྱེད་དོ།

取两钱重的焙烧过的松树炭，从中取出约两钱。分别在山羊奶、蜂蜜中各浸泡七次。
再加入酥油、诺黎香、铜胆矿、水晶、檀香、荜茇、藏菖蒲、龙脑香、诃子、胡椒、豆蔻、海泡石、冰片各两钱，甘草一两。将这些放入容器中熔化。
将这些研磨成粉末，称为'焙烧眼药'。能治疗三种翳障、眼疮、夜盲症、红眼症等。特别是这种粉末能消除视障，如同太阳驱散迷雾一般。
将藏香、三种香料、铁、藏红花、青莲花、诃子、焙烧物、白糖、珍珠、贝壳、海泡石、诺黎香、冰片、胡椒、甘草等研磨成粉，在星宿和月亮出现时涂抹双眼，可以治愈眼疮、视障、红眼症、瘙痒和三层翳障等症状。
诺黎香、三果（诃子、余甘子、胡椒）各一份，胡椒、海泡石各两份，冰片九份，将这些细磨成粉，在黑月时制成眼药，可以治愈一切痰症等引起的视障。
或者用牛尿、牛羊等粪便汁液、酸性物质、女人乳汁、毒叶、蜂蜜等，将焙烧物分别多次浸入其中燃烧，然后研磨成粉，用作眼药，可使眼睛如金翅鸟之眼般锐利。
将锌矿反复焙烧，与三果、毒药、假马齿苋、甘草等煎煮的汁液，以及酥油、山羊奶等各自浸泡七次，制成眼药棒，不论是否加入药物都可使用。涂抹后可治疗视障、眼疮、脓液、黄水流出、眼睛粘连、瘙痒、麻木和红眼症。
将精炼锌和水银等量混合，加入同等分量的铜胆矿，以及少许研磨的樟脑粉末制成眼药，可治愈一切视障。
用牛粪焚烧如日出般红色的已死秃鹫头颅，取其灰烬与等量的铜胆矿混合焙烧成粉，这就是秃鹫头粉。用此配制眼药，可使眼睛如秃鹫之眼般锐利，增强眼力。

།ཡང་ན་སྦྲུལ་ནག་པོའི་མགོ་བོ་བཅད་དེ་མགོ་བོ་དེའི་ནང་དུ་ལིག་བུ་མིག་མར་དང་བསྲེས་པ་བཅུག་ལ་ཁམ་ཕོར་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་དུད་པ་མ་ཤོར་བར་བསྲེགས་ཏེ་ཚོས་པ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། གན་དྷ་བྷ་དྲ་དང་ལྷན་ཅིག་བཏགས་ཏེ་ ཕྱེ་མར་བྱས་པ་དེ་མིག་སྨན་དུ་སྦྱར་ན་མིག་གི་འབྲས་བུ་རྡོལ་བ་ཡང་སྲུང་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་བུམ་པ་གང་གི་འོ་མའི་ནང་དུ་སྦྲུལ་ནག་པོ་ཤི་བའི་རོ་དང་། སྡིག་པའི་ཁོག་པ་བཞི་བཅུག་སྟེ་ཞག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་གི་བར་དུ་བཞག་ལ་རུལ་བར་གྱུར་པ་དང་བསྲུབས་ལ། དེ་ལས་མར་བྱུང་བ་དེ་ ཁྱིམ་བྱ་ལ་བྱིན་ཏེ།ཁྱིམ་བྱའི་རྟུག་པ་དེས་མིག་སྨན་དུ་བསྐུས་ན་ལོང་བར་གྱུར་པ་ཡང་ངེས་པར་མཐོང་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་སྦྲུལ་ནག་པོའི་ཞག་དང་། དུང་དང་། ཀ་ཏ་ཀའི་འབྲས་བུ་དང་། ལིག་བུ་མིག་དང་། འདི་རྣམས་མིག་སྨན་དུ་སྦྱར་ན། ལོང་བར་གྱུར་པ་ ཡང་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་མཐོང་བ་བསྐྱེད་དོ།།ཡང་ན་ན་ལེ་ཤམ་རྡོག་མ་བཅུ་དང་། དྲུབ་མར་ཅང་ཞོ་གཅིག་དང་སྤངས་མ་སྲང་གཅིག་དང་། ཤིང་མངར་ཞོ་གཉིས་དང་། དེ་རྣམས་འོ་མའི་ནང་དུ་སྦངས་ཤིང་བརླན་པར་བྱ་སྟེ། དུ་བ་མ་ཤོར་བར་བྱས་ནས་བསྲེགས་པའི་ ཕྱེ་མས་མིག་ལ་བསྐུས་ན་གཞན་དང་མི་འདྲ་བར་ཁྱད་པར་དུ་རབ་རིབ་འཇོམས་པའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ་ཟླ་མེད་དོ།།ཡང་ན་བ་རུ་རའི་ཚི་གུ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། སྤངས་མ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དེ་རྣམས་ཆུ་ཐགས་སུ་བྱས་ཏེ། རི་ལུར་བྱས་ལ་གྲིབ་མ་ལ་ བསྐམས་ཏེ་མིག་ཏུ་བསྐུས་ན།རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་རབ་རིབ་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ན་ལེ་ཤམ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་དང་། སྤངས་མ་དང་། ལིག་བུ་མིག་དང་། དྲུབ་མར་ཅང་གི་རྡོ་དང་། དེ་རྣམས་གོང་མའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཆ་རེས་བསྐྱེད་དེ། མིག་སྨན་དུ་སྦྱར་བ་ནི་དྲུབ་མར་ཅང་ཆ་དྲུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་མིག་ཏུ་བསྐུས་ན་རབ་རིབ་དང་། མིག་མཛེར་དང་། རྣག་ཏུ་འཛག་པ་དང་། སྤྲིས་གཡོགས་པ་དང་། གཡའ་བ་རྣམས་འཕྲོག་གོ། །ཡང་ན་ཨནྡ་རྙིལ་ལ་སོགས་པ་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་དང་། དངུལ་དང་། ཤེལ དང་།གསེར་དང་། ལིག་བུ་མིག་དང་། ཟངས་མ་དང་། ལྕགས་དང་། དུང་དང་། ཙནྡན་དམར་པོ་དང་། བཙག་དམར་པོ་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་ཏེ་མིག་སྨན་དུ་སྦྱར་ན་མཐོང་བའི་མིག་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཏིལ་མར་དང་། བ་རུ་རའི་མར་དང་། བྲིང་ག་ར་ ཛ་དང་། ས་ནའི་རང་གི་ཁུ་བ་དང་། དེ་རྣམས་ལྕགས་སྣོད་དུ་བསྐོལ་ཏེ་སྣར་བླུགས་པ་བྱས་ན་མཐོང་བའི་མིག་གི་ཉམས་སྟོབས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ནད་ཀྱི་ཚུལ་དང་སྦྱར་ཏེ་སྨན་གཅིག་གིས་ནད་ཐམས་ཅད་སོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྣུམ་གྱི་བཏུང་བ་དང་། ཁྲག་འཛག་པ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་། སྣ་སྨན་དང་། མིག་སྨན་བསྐུ་བ་དང་། མགོ་བོའི་བཀྲུ་སྨན་དང་སྨན་མས་གཏོང་བ་དང་། ཉམས་བརྟ་བར་བྱ་བ་དང་། བྱུགས་པ་དང་། བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་པར་མིག་ནད་ཅན་ལ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་ནི་རབ་རིབ་ཀྱི གསོ་བ་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ནད་གཞི་རེ་རེའི་གསོ་བ་བཤད་ཀྱིས་ཉོན་ཅིག་།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་ལ་ནི་རྩ་བ་བཅུ་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་དང་། མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་བསྐོལ་ལ་མར་ལུས་པ་ལས་བཏུང་ བ་ལ་སོགས་པ་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ཏེ།དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། རྩ་བ་ལྔ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་འོ་མ་དང་། ཨེ་རཎྜའི་མར་དང་བསྲེས་ཏེ་བཀྲུ་སྨན་དུ་སྦྱར་རོ།

或者，将黑蛇头砍下，在头内放入混合酥油的驴肝，置于密封的碗中焚烧不使烟散，待熟后，与草香、甘达巴札一起研磨成粉，用作眼药，可保护破裂的眼球。
或者，在一瓶牛奶中放入死黑蛇尸体和四个蝎子壳，放置二十一天使其腐烂后搅拌，取出其中的油脂喂给家鸡，用家鸡的粪便作为眼药涂抹，即使失明也必定能恢复视力。
或者，将黑蛇脂肪、螺贝、诃子果、驴肝等配制成眼药，即使失明也能在短时间内恢复视力。
或者，取十颗诃子、一两驴胆、一两艾草、二两甘草，在牛奶中浸泡使其湿润，密封不使烟散后焚烧成粉，涂抹于眼部，这是独特的最佳祛除眼翳之药，无与伦比。
或者，取诃黎勒果核、诃子、余甘子、艾草、甘草等，制成水剂，搓成丸剂，在阴凉处晾干后涂抹于眼部，能在短时间内祛除眼翳。
或者，取诃子、余甘子、海泡石、艾草、驴肝、驴胆石等，按上述顺序各增一份，配制成眼药，称为'六份驴胆石'，涂抹于眼部可祛除眼翳、麦粒肿、流脓、翳障和瘙痒。
或者，将因陀尼罗等珍宝、银、水晶、金、驴肝、铜、铁、螺贝、红檀香、红朱砂等研磨配制成眼药，可治疗一切眼疾。
或者，将芝麻油、诃黎勒油、毗林伽拉札、麻的自汁等在铁器中煎煮后滴入鼻中，可增强视力。
另外，应根据病情配药，并非一药可治百病。应视情况使用油剂饮品、放血、泻药、鼻药、眼药涂抹、头部清洗药、下部给药、强身治疗、涂敷、灌注等方法治疗眼疾。
以上所述是对眼翳的一般治疗方法。现在请听各种病因的具体治疗方法。
对于风引起的眼翳，应用十根药煎汤，在其中加入酥油、四倍于酥油的牛奶、三果粉末煎煮至只剩酥油，用作饮剂等油性疗法。之后，用三果和五根药煎汤，加入牛奶和蓖麻油调配成泻药。

།ཡང་ན་ཛི་བན་ཏིའི་རྩ་བ་དང་ཡལ་ག་དང་བཅས་པ་སྲང་བརྒྱ་ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་དང་བསྐོལ་ཏེ་ བརྒྱད་ཆ་ལུས་པའི་ནང་དུ་ཏིལ་མར་དང་།འོ་མ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། བ་ལ་རྣམ་གསུམ་དང་། ཛི་བན་ཏི་དང་། ཉེའུ་ཤིང་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བ་སྲང་རེ་རེ་དང་། ཤིང་མངར་སྲང་བཞི་དང་། དེ་རྣམས་ལྕགས་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་ལྕགས་སྣོད་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་ཟླ་བ་གཅིག་ གི་བར་དུ་བཞག་ལ།དེ་ནས་སྣ་སྨན་དུ་སྦྱར་ན་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་འཇོམས་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་ལྟ་བའི་མིག་ལ་བརྟེན་པའི་ནད་སེལ་ཅིང་། སྐྲ་སྐྱེ་ལ་གཉའ་བ་དང་། ཕྲག་པ་དང་། བཞིན་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་། གཞོན་ ནུར་གྱུར་ཞིང་ལུས་ཤ་མཛེས་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་ཨེ་རཎྜ་དཀར་པོའི་རྩ་བ་དང་། བྲི་ཧ་ཏིའི་འབྲས་བུ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཤུ་དག་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། གོ་ཤ་ཡ་དང་། བིལ་བའི་རྩ་བ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། འོ་མ་དང་། དེ་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ ལུས་པ་ལས་སྣར་བླུགས་ན་རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་སྟག་དང་། ཕག་དང་། བྱ་རྒོད་དང་། སྦྲུལ་དང་། ཁྱིམ་བྱ་དང་། དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཚིལ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་མིག་ཏུ་བསྐུས་ལ་དེའི་ འོག་ཏུ་ལིག་བུ་མིག་ཤ་ཁུ་དང་འོ་མའི་ནང་དུ་གོང་མའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ལན་བདུན་སྨྱུགས་ཏེ་མིག་སྨན་སྦྱར་ན་རབ་རིབ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་དམ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་རབ་རིབ་ཞིར་མ་འདོད་ན་མིག་བརྟ་བའི་ཆོ་ག་བྱ་སྟེ་ཤུ་ཏི་དང་། རུ་རྟ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། ར་མཉེ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། ཀོ་ཉོན་ཙེ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། མར་དང་། དེའི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་། དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་བཏང་ན་མིག་བརྟ་བའི་སྨན་གྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །རི་དགས་ཨེ་ན་ཡའི་ཚིལ་དང་། འོ་མ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་བསྐོལ་ལ་ཁ་གཟར་གྱིས་དཀྲུགས་ཏེ། ཚོས་པ་དང་སྙིགས་མ་བོར་ཏེ་ཉམས་བརྟ་བའི་སྨན་དུ་སྦྱར་ན་ཡང་ཕན་ཡོན་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྲོག་ཆགས་ཤ་བེ་ཏ་དང་། རེག་འཇམ དང་།གོ་ད་དང་། ཁྱིམ་བྱ་དང་། སྲེག་པ་དང་། རྨ་བྱ་དང་དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཚིལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཙནྡན་དང་། འོ་མ་དང་། ཆོ་ག་གོང་ལྟར་སྦྱར་ན་ཡང་ཉམས་བརྟ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་སྣུམ་གྱིས་མིག་བརྟ་བ་དང་། སྨན་གྱི་ཕུར་མ་ བསྲེགས་ཤིང་བཙོས་པའི་ཁུ་བའི་ཐིགས་པ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན་ཡང་མིག་གསལ་བར་བྱེད་དོ།།འདིར་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྣ་ཆུ་འཛག་པའི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱ་སྟེ། མས་གཏོང་བའི་ནི་རུ་ཧ་དང་། འཇམ་རྩི་ཡང་སྦྱར་རོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་ལ་ནི་འཚོ་བྱེད་ སྡེ་བཅུ་དང་།འབྲས་བུ་གསུམ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་བསྐོལ་བ་བླུད་དེ་སྣུམ་གྱིས་ཞེན་པ་དང་། གཏར་ཀས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །ཤ་ཁ་ར་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། སུག་སྨེལ་གྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་སྨན་གྱིས་ཁྲུས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསིལ་བའི་བླུགས་ པ་དང་།བྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཤུག་པ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་རྣམས་བཏགས་ཏེ་རི་ལུར་བྱས་ནས་མིག་ཏུ་བསྐུས་ན་ཡང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་ལ་ཕན་ནོ།

或者，取吉瓦提（一种药草）的根和枝叶一百两，与五百一十二两水煮，剩八分之一后，加入芝麻油和牛奶各三十二两，以及三种巴拉（药材），吉瓦提，两种小树的根各一两，甘草四两，将这些放入铁器中煮，在同一铁器中存放一个月。
然后用作鼻药，可以消除由风和胆引起的鼻腔以上的疾病。特别是能治疗与视觉相关的眼疾，促进头发生长，使颈部、肩部和面部丰满增长，使人年轻，使身体美丽。
或者，取白蓖麻根、毗黎诃提果实、桂皮、白芷、降香、五味子、木榴根、芝麻油、牛奶，将这些按正确方法煮成油，滴入鼻中，可以战胜一切由风和痰引起的鼻腔以上的疾病。
或者，取虎、猪、秃鹫、蛇、家鸡中任意一种的脂肪，与蜂蜜调和后涂抹眼睛，然后将蝎子在眼肉汁和牛奶中按上述方法浸泡七次制成眼药，这是消除眼翳的最佳良药。
如果这样做眼翳仍未消除，则应进行滋养眼睛的治疗：取白豆蔻、茜草、香附子、两种蒲公英、甘草、白莲、高良姜、胡椒、桂皮、酥油和八倍量的牛奶，将这些一起煮服，这是滋养眼睛的最佳药物。
取羚羊脂肪、牛奶、甘草、补骨脂、白檀香捣碎后煮沸，用勺搅拌，熟后去渣制成滋养药，其功效与前相同。
同样，取沙鱼、獐子、五味子、家鸡、鹧鸪、孔雀中任意一种的脂肪，与甘草、补骨脂、檀香、牛奶，按上述方法配制，也能滋养眼睛。
或者，用油滋养眼睛，以及用烧制药木煮成的汁液滴入眼中，也能使眼睛明亮。
这里还应进行所有治疗风引起的流鼻涕的方法，包括灌肠和软膏。
对于胆引起的眼翳，应服用十种救命药和三果粉末与酥油煮制的药物，使其油润，并用放血疗法放血。
用糖、木槿、豆蔻粉与蜂蜜调和的药物洗浴。同样也要使用清凉的滴剂和涂抹剂等。
或者，取蒲公英、杜松、补骨脂、珍珠、升麻、白檀香磨成丸剂，涂抹眼睛，也能治疗胆引起的眼翳。

།ཡང་ན་ གན་དྷ་བྷ་དྲ་དང་།ུཏྤ་ལ་དང་། ནཱ་ག་པུཥྤ་དང་། ག་པུར་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་མིག་སྨན་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །དངུལ་རྡོ་དང་། སྤངས་མ་ཆ་ལྔ་ལྔ་དང་། ཀར་ཀ་ཏ་སྲིང་གི་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུ་ཆ་གསུམ་གསུམ་དང་། ཤེལ་དང་། ག་པུར་ཆ་རེ་རེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་བསྐུས་ན་རབ་རིབ་འཇོམས་སོ། །ཞུན་མར་དང་། མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་། འཚོ་བྱེད་སྡེ་བཅུ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་སྣར་བླུགས་པའི་སྨན་ཡང་བྱའོ། །བད ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་སྨན་ལ་ནི་སླེ་ཏྲེས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་།པི་པི་ལིང་དང་། མར་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་གཏར་གས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་དན་ཏི་དང་། དུར་བྱིད་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་གླ་གོར་ཞོ་ཤ་ དང་། རུ་ར་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མས་བཏབ་ལ་བཀྲུ་སྨན་དུ་བླུད་དོ། །རྩ་བ་བཅུ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཧྲི་བེ་ར་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དེ་རྣམས་འོ་མ་དང་། ཏིལ་མར་དང་བསྐོལ་བའི་མར་གྱི་སྣ་སྨན་གཏང་ངོ་། །ཡང་ ན་དུང་དང་།པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱིས་རི་ལུར་བྱས་པ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རི་ལུ་ཡིན་ཏེ་མིག་ལ་བསྐུས་ན། མིག་དང་ཞིང་དྲི་མ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ལྕགས་ནག་པོའི་ཕྱེ་མ་དང་། ཚྭ་བ་གསུམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། དེ་རྣམས་རི་ལུར་བྱས་པ་ནི་ཁུ་བྱུག་ཅེས་བྱ་བའི་རི་ལུ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་བསྐུས་ན་མིག་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་རི་བོང་དང་། བོང་བུ་དང་། གླང་དང་། སེང་གེ་དང་། རྔ་མོ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་སོ་དང་། འཕྲལ་བའི་རུས་པ་དང་། བ ལང་དཀར་པོའི་སྤུ་དང་།ན་ལེ་ཤམ་དང་། དུང་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོ་དང་སྦྱར་བའི་རི་ལུར་བྱས་ཏེ་མིག་ལ་བསྐུས་ན་རབ་རིབ་དང་ལིང་ཏོག་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་ལ་མཁྲིས་ པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་གསོ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱས་ཏེ།ཁྱད་པར་དུ་བཟའ་བ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་བསིལ་བས་ཁྲག་གི་ཉེས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །རྒུན་འབྲུ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དུང་དང་། ཟངས་མ་དང་། ཙནྡན་དང་། པདྨ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། དེ་རྣམས་རའི་འོ་མ་དང་བཏགས་ཏེ། རི་ལུས་མིག་སྨན་བྱས་ན་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་མྱུར་དུ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །ལྡན་པ་དང་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་ལ་ནི་ནད་གཞི་གང་གི་ཤས་ཆེ་ཆུང་དང་སྦྱར་ཏེ། གོང་གི་གསོ་བདག ལས་ཇི་ལྟར་མཐུན་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་མ་ཀ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། སྒྲོན་ཤིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། འོ་མ་དང་། ཏིལ་མར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པ་ལས་སྣ་སྨན་བཏང་བའམ། ཡང་ན་སྨན་དེ་ཉིད་འོ་མ་དང་སྦྱར་བའི་བྱུག་པས་གདོང་ལ་བསྐུས་ན་ ཡང་ལྡན་པ་དང་འདུས་པའི་རབ་རིབ་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་རྒྱ་སྤོས་དང་། ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་དང་། ཨ་ནན་ཏ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སུ་ནི་ཤ་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་གྱིས་བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་སྣ་སྨན་དུ་བཏང་བ་དང་། མགོ་ལ་བསྐུ་བ་དང་། མས་གཏོང་བ་བྱས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ།

或者，用甘地跋陀罗、优钵罗、龙华、樟脑、甘草、红花等的粉末制成眼药涂抹即有效。
用银矿石和硼砂各五份，螃蟹壳和诃黎勒果各三份，水晶和樟脑各一份，用这些粉末涂抹可以消除眼翳。
用酥油和四倍于酥油量的牛奶，以及十种滋养药材、白糖、蓝色优钵罗各二两煮成的酥油制成鼻药。
对于痰引起的眼翳，用独活煮汤，在汤中加入三果、胡椒与酥油一起熬制成油进行油疗，之后用针刺放血。
然后用旃檀和土牛膝煮汤，加入五味子、诃子、荜茇、胡椒粉末制成泻药服用。
用十种根药煮汤，加入甘松、丁香、两种黄色药材、胡椒，与牛奶、芝麻油一起熬制成油用作鼻药。
或者，用螺贝、青香、安息香、三辛香、三果制成的药丸，称为无垢丸，涂抹于眼部可使眼睛清净无垢。
或者，用黑铁粉、三辛香、岩盐、三果制成的药丸，称为杜鹃丸，涂抹于眼部可使眼睛明亮。
或者，用兔子、驴、牛、狮子、骡子的牙齿和额骨，白牛毛、石榴、螺贝、白檀香、海泡沫等磨成粉末，用妇女乳汁调制成丸剂，涂抹于眼部可以治愈眼翳和白内障。
对于血引起的眼翳，按照胆引起的眼翳的治疗方法进行治疗，特别是通过饮食和生活方式等清凉之法来消除血的病症。
用葡萄、香附、升麻、甘草、螺贝、铜、檀香、莲花、白芷、优钵罗等用羊奶研磨制成丸剂作为眼药，可迅速消除血引起的眼翳。
对于混合和聚集引起的眼翳，要根据各种病因的轻重程度，参照上述治疗方法适当调配。
同样，用木瓜、毕澄茄、灯芯、石榴、牛奶、芝麻油一起熬制，取其油制成鼻药，或者将这些药物与牛奶调和涂抹于面部，也可消除混合和聚集引起的眼翳。
或者，用降香、蓝色优钵罗、无尽、甘草、苏尼沙等磨成粉末，用芝麻油熬制成油，用作鼻药、头部涂抹和下部灌注，效果极佳。

།ཡང་ན་པུ་ཤེལ་ཙེ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་པི་པི་ལིང་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་སྟེ་རས་ལ་བཙགས་པའི་དངས་མའི་ནང་དུ་མར་བཅུག་སྟེ། ཡང་བསྐོལ་ལ་སྐ་བར་གྱུར་པ་དང་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ མིག་ཏུ་བསྐུས་ན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་འུག་པ་ལ་སོགས་པ་ནུབ་མོ་རྒྱུ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་རུས་པ་རྐང་གང་བ་ལིག་བུ་མིག་དང་བཅས་པ་འབབ་ཆུ་གླང་མོའི་ནང་དུ་ཞག་ཉི་ཤུའམ། ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་བཞག་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་ཕྱུང་ལ་བསྐམས་ ཏེ་མེ་ཏོག་ལུག་རུ་བ་དང་།ཤིང་མངར་རྣམས་ཕྱེ་མར་བྱས་ཏེ་མིག་ཏུ་བསྐུས་ན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །སྤྲིས་གཡོགས་པའི་མིག་ནད་རིམ་པ་གསུམ་པ་ལ་ནི་ཁྲག་གཏར་བ་མ་གཏོགས་པ་རིམ་གྱི་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གཏར་ག་བྱེད་ན་ནི་ རས་ཀྱིས་མགུལ་བ་བསྡམས་པས་ནད་གཞི་རྣམས་མྱུར་དུ་འདུས་ཏེ།ལོང་བར་གྱུར་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པས་གཏར་བའི་དམིགས་ཡོད་ན་ཡང་སྲིན་བུ་པད་པས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །བུ་རམ་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ལིག་བུ་མིག་དང་། ན་ལེ་ ཤམ་དང་།གུར་གུམ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་མིག་ལ་བསྐུས་ན་སྤྲིས་གཡོགས་པའི་ནད་ཡང་བ་སྦྱོང་ངོ་། །སྲེ་མོའི་མིག་ལྟ་བུའི་མིག་ནད་ལ་ནི་མིག་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་འདིར་སྦྱར་རོ། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་བ་ལང་གི་ལྕི་ཁུ་གསུམ་གྱི་ནང་ དུ་སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་།བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་། བལ་བུ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བའི་མིག་སྨན་གྱིས་བསྐུས་ན་མཚན་མོ་མི་མཐོང་བ་ལ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཞོའི་ནང་དུ་ན་ལེ་ཤམ་བདར་བས་མིག་ཏུ་བསྐུས་ན་ཡང་མཚན་མོ་མི་མཐོང་བ་ལ་ཕན་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། ཀ་རཉྫ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་། པདྨའི་གེ་སར་དང་། དེ་རྣམས་བ་ལང་གི་ལྕི་ཁུའི་ནང་དུ་བཏགས་ཏེ་རི་ལུར་བྱས་པ་ནི་ནད་གཞི་ཐམས་ཅད་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་ཀོན་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ལིག་བུ་མིག་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ར་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་རི་ལུར་བྱས་ཏེ་མིག་ལ་བསྐུས་ན་ཕན་ཡོན་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་ཀ་ལ་ན་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། བ་བླ་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་དང་། དེ་རྣམས་རའི་འོ་མ་དང་བཏགས་ཏེ་རི་ལུར བྱས་ཏེ་མིག་ལ་བསྐུས་ན་ཕན་ཡོན་དེ་དང་འདྲའོ།།ཡང་ན་མཆིན་པའི་ནང་དུ་པི་པི་ལིང་བཅུག་སྟེ་མ་ཚིག་པར་བསྲེགས་ལ་ཚོས་པ་དང་ཕྱིར་ཕྱུང་ལ་མཉམ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་བཏགས་ལ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་མིག་ལ་བསྐུས་ན་མཚན་མོ་མི་མཐོང་བའི་ནད་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། མཚན་མོ་མི་མཐོང་བའི་ནད་པས་བཟའ་བ་ནི་མ་ཧེའི་མཆིན་པ་དང་། མཆེར་པ་ཏིལ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའོ། །ཡང་ན་འཚོ་བྱེད་སྡེ་བཅུའི་འོ་མ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྲུས་ཏེ་བཟའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཨ་ཏི་མུག་ཏ་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་། ལང་ག་ལི་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི ལོ་མ་མར་དང་བརྔོས་ཏེ་བཟའ་བར་བྱའོ།།ཡང་ན་དྲོ་ན་པུཥྤ་ཞེས་བྱ་བའི་ལོ་མ་མར་དང་བརྔོས་ཏེ་བཟའ་བཏུང་དུ་སྦྱར་ན་ཡང་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །མིག་ནད་དམར་པོ་ཤར་ཤར་པོར་འདུག་པ་དང་། མཁྲིས་པས་སྐྱུར་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་ཚ་བ་དང་བཅས་པའི་མིག་ནད་ལ་ནི་མར་ རྙིང་པའི་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པས་སྣུམ་ཆོས་བྱ་སྟེ།བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྨན་གྱི་ཁྲུས་དང་བྱུག་པ་སྦྱར་རོ།

或者将水晶草煮汁，加入胡椒和食盐的粉末，用布过滤取其清液，放入酥油，再次煮至稠厚，冷却后加入蜂蜜调和，涂抹眼部，可治疗一切由三因积聚所致的眼翳。
或者将猫头鹰等夜行动物的骨头一掌长，连同眼窝骨一起放入流动的河水中浸泡二十天或一个月，然后取出晾干，与羊角花、甘草研成粉末，涂抹眼部，是治疗由三因积聚所致眼翳的最佳方法。
对于白膜遮盖眼睛的三种病症，除了放血疗法外，应当采用所有循序渐进的治疗方法。如果要进行放血，用布带勒紧颈部会使病因迅速聚集，有导致失明的危险，即使有放血的适应症，也要用水蛭来吸血。
将糖、海泡石、胡椒、眼窝骨、诃子、藏红花等研成粉末，与蜂蜜调和后涂抹眼部，可清除轻度的白膜遮盖症。
对于像猫眼一样的眼病，应当采用这里所说的一切治疗三因积聚所致眼病的方法。
将酥油、蜂蜜和牛尿三种液体，加入醋栗、红花、棉花等的粉末调和制成眼药，涂抹后可治疗夜盲症。
或者将诃子在酸奶中研磨后涂抹眼部，也是治疗夜盲症的最佳方法。
将卡兰加、青莲花、红花、莲花花蕊等在牛尿中研磨制成丸剂，可以消除一切病因所致的眼病。
或者将名为康提的药物、诃梨勒、胡椒、眼窝骨、食盐等研成粉末，用羊尿调和制成丸剂涂抹眼部，功效与前者相同。
或者将迦蓝那、三辛香、三果、安息香、婆罗门参、海泡石等用羊奶研磨制成丸剂涂抹眼部，功效与前者相同。
或者将胡椒放入肝脏中，不要烤焦，烤熟后取出，研磨后与蜂蜜调和涂抹眼部，是治疗夜盲症的最佳方法。
夜盲症患者应食用水牛肝脏和脾脏配合芝麻油。或者饮用十种救命草的乳汁配合酥油。同样地，应食用阿提穆克塔、蓖麻、郎伽利、舒提等植物的叶子与酥油一起烹煮。
或者食用名为德若那普斯帕的叶子与酥油一起烹煮作为饮食，也是非常推荐的。
对于眼睛发红充血、胆汁引起的酸痛、发热和灼热感的眼病，应当使用陈年酥油等进行润滑治疗，并使用具有清凉功效的药物沐浴和涂敷。

།བ་ལང་གི་ལྕི་བའི་ཁུ་བ་དང་། འོ་མ་དང་། མར་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་། བལ་བུའི་ལོ་མ་རྣམས་བསྐོལ་ཏེ་མིག་ཏུ་བླུགས་པའམ། ཡང་ན་ བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་།བལ་བུའི་ལོ་མའི་མིག་སྨན་དུ་བྱས་པ་ཡང་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། བཙོད་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཨ་ནན་ཏ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། འདི་རྣམས་མར་དང་། ཏིལ་མར་དང་། མར་གྱི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་ དང་བསྐོལ་བའི་སྨན་མར་གྱི་སྣ་སྨན་བཏང་ན་ཕན་ནོ།དེ་བཞིན་དུ་འོ་མའི་མར་གྱིས་མིག་བརྟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བླུགས་པར་བྱའོ། །དེས་ཀྱང་མ་ཞི་ན་ཁྲག་གཏར་བར་བྱའོ། །རྣམ་པ་གཞན་ཡང་སྣད་པ་དང་། འཇིགས་ཤིང་སྔངས་པ་དང་། མྱ་ངན་དང་། ཁ་ཟས་རྩུབ་ པ་ཟོས་པ་དང་།སྟན་མེད་པར་ཉལ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་། སྣར་བླུགས་པ་མ་ལེགས་པ་དང་། མིག་བརྟ་བའི་ཐལ་སྨན་གྱི་ཐིགས་པ་བླུགས་མ་ལེགས་པ་དང་། སྐྱུགས་དྲགས་པ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེས་ པ་བརྣགས་པ་དང་།མིག་ནད་ཡལ་བར་བོར་ཏེ་ཡུན་རིངས་པ་དང་། རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རབ་རིབ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ནད་སྐྱེད་པར་བཤད་དེ། དེ་ལ་ནི་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་གང་ཡིན་པ་བརྟགས་ཏེ་རང་རང་དང་མཐུན་པའི་སྨན་སྦྱར་རོ། །གཞན་ཡང་ཉི་མའི་ཟེར་དང་། མིའི་འོད་དང་། གློག་ལ་སོགས་པ་འཚེར་བ་ལ་རྣམ་པར་བལྟས་པས་མིག་ཉམས་པ་ལ་ནི་བསིལ་བའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་མར་རམ། གསེར་ཞུན་མར་དང་སྦྱར་བས་སྨན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱིས་མིག་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བསྲུང་བར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་འཚོ བ་གནས་པར་འདོད་པས་མཐུ་གཏུགས་ཏེ་གསོ་བར་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་དག་མིག་དང་བྲལ་ན་མུན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་ཡང་བྱེ་བྲག་མེད་ཅིང་ནོར་མང་པོ་འདོད་ན་ཡང་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ནི་འབྲས་ བུ་གསུམ་དང་།དུས་དུས་སུ་ཁྲག་དབྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་སྦྱང་བ་དང་། སེམས་དགའ་བར་བྱ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བར་བྱ་བ་དང་། མིག་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་བསྟེན་པ་དང་། ཏིལ་མར་དང་མར་ལ་སོགས་པའི་སྣ་སྨན་བསྟེན་པ་དང་། བྱ་ཤའི་བྱ་ན་བསྟེན་པ་དང་ རྐང་པ་གཉིས་བཀྲུ་ཞིང་བྱི་དོར་བྱས་ཏེ་བཀྲུ་བ་དང་།དྲིལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྲོ་བྱ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་ཞུན་མར་བཏུང་བ་དང་། ཁ་ཟས་གནོད་པ་རྣམས་སྤང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་དང་། གཡོ་བ་དང་། འཚེར་བའི་དངོས་པོ་ལ་མི་ལྟ་བ་དང་། དེ་དག་ནི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱིས་མིག་ བསྲུང་བར་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་མུ་ཁྱུད་ཀྱིས་བཤད་དོ།།རབ་རིབ་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་མིག་གི་མཐོང་བ་ཉམས་པ་གསོ་བའི་དཔྱད་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བད་ཀན་གྱིས་མཐོང་བ་ཉམས་པ་ལེགས་པར་ སྨིན་པ་ལ་ནི་དབྱེ་བའི་དཔྱད་བྱའོ།།དེ་ཡང་སྨིན་པའི་མཚན་མ་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་དེ། མཆིལ་མའི་ཐལ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཡང་དེ་ལ་ཐུར་མས་དབྱེའོ། །དེ་ལ་མ་སྨིན་པའི་མཚན་མ་ནི། ཞོ་ག་ཆུ་ལྟར་དང་ཞིང་སླ་བར་འདུག་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་སྲབ་པའོ། །དེ་ལ་ནི་ཐུར་མས་ཕྱེ་ཡང་ སླར་སྟེང་དུ་འགྲོ་སྟེ་ཚོར་བ་དྲག་པོ་ཡང་མྱོང་ལ་མཐོང་བ་ཡང་སླར་འགེབས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དཔྱད་བྱེད་པར་འདོད་པས་ཐོག་མར་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་བྱ་སྟེ། ཁ་ཟས་དང་སྨན་གྱིས་བད་ཀན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ཤས་ཀྱིས་འདྲེས་ན་ནི་གསོ་བར་དཀའ་ སྟེ།ཡུན་རིང་བར་འགྱུར་བས་རླུང་མཁྲིས་ནི་བསལ་བར་བྱའོ།

将牛粪汁、牛奶、酥油、红花和柳叶煮沸后滴入眼中，或者用红花和柳叶制成眼药，其功效与前述相同。
两种蔓陀罗花、红花、白芷、阿难陀、醋栗、甘草等，与酥油、芝麻油和八倍于酥油量的牛奶一起煮制成药油，用作鼻药则有效。
同样，也可将牛奶酥油滴入眼中以增强眼力。如果这样仍未痊愈，就要放血。
另外，因打喷嚏、恐惧惊吓、忧愁、食用粗糙食物、睡在没有垫子的地方，以及不当使用催吐药、泻药、鼻药，不当滴用眼部滋养药水，过度呕吐、饥饿、极度口渴，或长期忽视眼病等原因，也会导致视物模糊的疾病。
对此，应观察是风等何种病因，然后配制相应的药物。
此外，对于因注视阳光、人造光、闪电等刺眼光源而损害眼睛的情况，应使用配制清凉药物的酥油或与熔化的黄金混合的酥油来治疗。
因此，人们应当始终保护眼睛，只要想要维持生命，就要尽力医治。
为什么呢？因为一旦失明就会陷入黑暗，白天黑夜没有区别，即使拥有很多财富也毫无意义。
对此，应当经常服用三果，定期放血，用温水沐浴清洁身体，保持愉悦心情，使心情舒畅，使用眼药配方，使用芝麻油和酥油等鼻药，食用禽肉汤，洗脚并保持清洁，进行按摩等护理，经常饮用熔化的酥油，避免有害的食物，不要观看极其细小、移动和闪烁的物体。
这些都是大仙人穆昌德所说的人们保护眼睛的方法。
视物模糊病治疗章第十三终。
下面讲解治疗视力减退的外科处置章。对于因痰引起的视力减退，当完全成熟时，应进行切开处置。
成熟的征象是：虽然很坚硬，但呈灰白色，这时可用针刺开。未成熟的征象是：像稀释的酸奶一样清稀柔软，非常薄。
这种情况下即使用针刺开，也会再次上升，会感受到剧烈疼痛，而且会再次遮蔽视力。
因此，想要进行处置的人首先要进行成熟化处置，通过饮食和药物来产生痰。如果掺杂有风和胆汁的成分，则难以治愈，会持续很长时间，所以要清除风和胆汁。

།དེ་ལ་བད་ཀན་འབའ་ཞིག་གིས་ལོང་བའི་མཚན་མ་ནི་བད་ཀན་གྱིས་ལོང་བ་དེ་ལ་རླུང་དང་མཁྲིས་པས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ན་ནི་མདོག་སྔོན་པོར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་བསལ་བའི་ཆོ་ག་མང་དུ་བྱ་སྟེ། སྔོན་པོ་ལས་དཀར་པོར་གྱུར་པ་ན་གཟོད་དབྱེའོ། །དེ་ལ་དབྱེར་མི་རུང་བ་དྲུག་ཡོད་དེ། འཁོར་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཁ་ར་ལྟ་བུ་དང་། གྲ་མ་ལྟ་བུ་དང་། གྲ་མ་མེས་བཅད་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཟླ་བ་ལྟ་བུ་དང་། གདུགས་ལྟ་བུ་དང་དྲུག་གོ། །དེ་ལ་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་འབྲས་བུ་འཁོར བའི་ཚུལ་དུ་རྟག་ཏུ་འགུལ་བ་སྟེ།ཆུ་འཁྱིལ་བ་ལྟ་བུའོ། །མདོག་ནི་དཀར་ལ་ཅུང་ཟད་དམར་རོ། །ཁ་ར་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཤ་ཁ་རའི་མདོག་ལྟ་བུའམ། ཤིང་ཨརྒའི་ལོ་མ་ལ་ལན་ཚྭས་བཏབ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དཀར་ལ་ཅུང་ཟད་དམར་ཞིང་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་བསྐ་བར་འདུག་ པའོ།།གྲ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་འབྲས་བུ་ལ་འབྲས་ཀྱི་གྲ་མ་ལྟ་བུའི་རི་མོ་སྣང་བའོ། །གྲ་མ་མེས་བཅད་པ་ལྟ་བུ་ནི་དཔེར་ན། འབྲས་ཀྱི་གྲ་མ་མེས་བཅད་ན་དུམ་བུར་སྣང་ཞིང་ཆད་འཕྲོ་གནག་པ་བཞིན་དུ་མིག་གི་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་སྣང་ཞིང་དེ་ཡང་ནད་དང་བཅས་པའོ། ། ཟླ་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱིབས་ཟླ་བ་གང་བ་ལྟར་འདུག་ལ་དེ་ཡང་ཁ་རའི་མདོག་ལྟ་བུའོ། །གདུགས་ལྟ་བུ་ནི་གདུགས་ལྟར་ཟླུམ་ཞིང་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་སུ་འདུག་པ་སྟེ། དྲུག་པོ་སྟེ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་སྣང་ན་ནི་ལི་ཀ་ཞེས་བྱ་སྟེ་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་སྐྱོན་འདི་དག ཡོད་ན་ཡང་དབྱེར་མི་རུང་སྟེ།གོང་དུ་མིག་གི་གཏར་ག་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྲུང་བ་བཞིན་དུ་འདིར་དབྱེ་བའི་དུས་སུ་ཡང་བསྲུང་བར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དཔྱད་ ཀྱིས་འཇིགས་པ་དང་།རྟག་ཏུ་སྐྱུག་པ་དང་། མགོ་བོ་དང་། རྣ་བ་དང་། མིག་འདི་རྣམས་མི་བདེ་ན་དཔྱད་མི་བྱའོ། །དེ་ནས་མི་དབྱེ་བའི་དུས་ཚིགས་བསྟན་པ་ནི་དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང་། དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང་། སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ལ་བབ་པའི་ཚེ་སྣུམ་གྱི་ཆོ་ག་དང་། དུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱས་ནས་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཉམས་བརྟས་ནས་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཟས་དང་སྐོམ་སྦྱིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ས་ཕྱོགས་གསལ་བར་ནད་པ་བཞག་ལ་སྔ་དྲོ་དང་པོར་དབྱེ་བར་བྱ་སྟེ། སྨན་པ་ཁྲི་པུས་མོ་ཙམ་མཐོ་བའི་སྟེང་དུ འདུག་ནས།ནད་པ་སྨན་པའི་མདུན་དྲང་པོར་ཁ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་ཏེ། སྟན་འཇམ་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་བཞག་ནས་རྐང་པ་གཉིས་བརྐྱང་དུ་གཞུག་།ནད་པའི་རྒྱབ་ཏུ་ནད་གཡོག་བཞག་ནས་ནད་གཡོག་གི་ལག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནད་པའི་མགོ་བོ་དམ་དུ་བཟུང་ སྟེ།མི་འགྱུར་བར་བྱས་ནས་བག་ཡངས་སུ་གཞག་གོ།

关于单纯由痰引起的白内障症状，如果痰引起的白内障被风和胆汁压制，则会变成青色。因此，应多做清除风和胆汁的治疗，当从青色变为白色时才可以手术。
其中有六种不适合手术的情况：如轮状、如砂糖、如谷粒、如火烧谷粒、如月亮、如伞状等六种。
其中所谓轮状是指眼球像轮子一样不断转动，如水漩涡状。颜色是白中略带红。
所谓如砂糖是指例如肉砂糖的颜色，或者像在阿迦树叶上撒盐一样，呈白色略带红且非常浑浊的状态。
所谓如谷粒是指在眼球上出现如稻谷粒般的纹路。
所谓如火烧谷粒是指就像稻谷被火烧断后呈现断块且断面发黑一样，眼球上也呈现这样的状态，而且伴有病症。
所谓如月亮是指形状如满月，颜色如砂糖。
所谓如伞状是指呈圆形如伞，且呈现各种颜色。这六种情况中任何一种出现都称为离卡（lika），都不能治疗。
此外，有以下这些症状时也不能手术：如前面讲述眼部放血时所说的要避免口渴等情况，在这里手术时也要避免，即有剧烈口渴、感冒、咳嗽，以及害怕手术、经常呕吐、头部、耳朵、眼睛不适时都不能进行手术。
接着讲述不宜手术的季节：在仲春月、晚夏月、晚秋月时，应进行油疗和热敷治疗，然后用温水沐浴清洁身体。
之后待体力恢复，给予相应的饮食。
然后在明亮的地方安置病人，应在清晨首先进行手术。医生坐在膝盖高的座位上，病人正对医生面向东方，让病人坐在任何柔软的垫子上，双腿伸直。
在病人背后放置护理人员，护理人员用双手牢固扶住病人的头部，使其保持不动，并让病人保持放松。

།དེ་ནས་ནད་པའི་མིག་སྨན་པའི་ཁའི་དབུགས་དྲོན་པོས་དུགས་བྱས་ལ། སྨན་པའི་མཐེ་བོས་ནད་པའི་མིག་དལ་གྱིས་མཉེས་ནས་སྨན་པའི་མིག་ལ་དྲང་པོར་འབྲུ་ཚུགས་སུ་བལྟར་བཅུག་ལ། མིག་གི་ནད་ཀྱི་སྤྲི་འམ་དྲི་ མ་སྔ་མའི་སོ་ལས་ཅུང་ཞིག་གཡོ་བར་སྣང་ན་ནད་པ་རང་གི་མིག་སྣ་གོང་དུ་བལྟར་བཅུག་ལ།ནད་གཡོག་གིས་མགོ་བོ་དམ་དུ་བཟུང་ལ་མི་འགུལ་བར་བྱས་ནས་ཐུར་མ་གཟུགས་པའི་ཚད་ནི་ནད་པའི་མིག་རང་གི་སྣ་གོང་དུ་བལྟས་པ་ལས་ནག་པོའི་མཐའ་ནས་བཟུང་སྟེ། དཀར་པོ་ འབའ་ཞིག་ལ་ཆ་བཞིར་བགོས་ནས་ཆ་གསུམ་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་སུ་ལུས།ཆ་གཅིག་མུར་འགྲམ་ལོགས་སུ་ལུས་པའི་མཚམས་ན་ལྷའི་བུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ། དེར་མིག་གི་ཐུར་མ་མཛུབ་མོ་དང་། གུང་མོ་དང་། མཐེ་བོ་གསུམ་གྱིས་དམ་དུ་བཟུང་ལ། ལྟག་འོག་ཏུ་ ཡ་ཡོར་མ་གྱུར་པར་འཕྲེད་དྲང་པོར་གཟུགས་ཏེ།མིག་གི་འབྲས་བུར་ཕྱིན་པར་བཏང་། ནད་པའི་མིག་གཡོན་པ་ནི་སྨན་པའི་ལག་པ་གཡས་པས་དབུག་།མིག་གཡས་པ་ནི་སྨན་པའི་ལག་པ་གཡོན་པས་དབུག་སྟེ། དེ་ལྟར་ནང་དུ་ཐུར་མས་ཕུག་པ་ལས་ལེགས་པའི་མཚན་མ་ ནི་བུས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འབྱུང་ལ།དེ་ཡང་ནད་མེད་ཅིང་ཆུའི་ཐིགས་པ་འགའ་ཡང་འབྱུང་བའི་རིགས་སོ། །དེ་ནས་ནད་པ་སྐྱེད་དོ། །ཅི་སྟེ་མིག་ལས་མཆི་མ་འོང་ངམ་དམར་པོར་གྱུར་ན་འོ་མ་ཅུང་ཞིག་བླུགས་སོ། །ཐུར་མའི་རྩེ་མོ་ཡང་ཧ་ཅང་མི་རྣོ་བས་ནང་དུ་དལ་བུས་རིམ་ གྱིས་ཕུལ་ཏེ།རྩེ་མོ་དབུས་སུ་ཕྱིན་ནས་སྣ་གོང་ཕྱོགས་སུ་ཕྱི་བ་ལྟར་བྱས་ལ་འོག་ཕྱོགས་སུ་གཏང་ངོ་། །ཅི་སྟེ་འོག་ཏུ་བཏང་ཡང་ཕྱིར་ལོག་པ་ལྟར་བྱེད་ན་ནད་པ་རང་གིས་སྣ་བུད་པ་ལྟར་བྱས་ན་འོག་ཏུ་འགྲོ་བའི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་ཐུར་མས་ཕྱིས་ཀྱང་མི་འགུལ་ན་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ དབུགས་དྲོན་པོས་མིག་ཏུ་དུགས་བྱས་ལ་ཐུར་མས་ཕྱིས་ན་འོག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཕྲ་རགས་མཐོང་ན་ཐུར་མ་རིམ་གྱིས་ཕྱིར་དབྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་རས་བལ་དྲོན་པོ་སྣུམ་ཅན་གྱིས་དུགས་བྱས་ལ་རས་ཀྱིས་དཀྲིས་ནས་གན་རྐྱལ་དུ་བསྙལ་ལ་གཞག་གོ། །མིག་ཡ་གཅིག་ལ་ ཆོ་ག་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཡ་གཅིག་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ནས་རླུང་མེད་པའི་གནས་སུ་མགོ་བོ་དང་རྐང་པ་མར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ་གཞག་ལ། ཕན་པའི་ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་བསྟེན་པར་བྱའོ། །དུས་དེའི་བར་དུ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ནི་ཆམ་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། སྒྲེགས་པ་དང་། མཆིལ་མ་འདི་རྣམས་ཅི་ནས་ཀྱང་དགག། ཆམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། བད་ཀན་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་ཆུ་ཡིན་པས་ཆུ་བཏུང་བ་སྤང་བར་བྱའོ། །ཡང་ཆེར་སྐོམ་ན་ཆུ་བསྐོལ་བ་སྒ་བཏབ་པ་ཅུང་ཟད་བཏུང་། གཞན་ཡང་ཁ་ཕུབ་ཏུ་འདུག་པ་དང་། ཁྲུས་དང་སོ་ཤིང་བཅའ་བ ཡང་མི་བྱ།ཅི་ནས་ཀྱང་བད་ཀན་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་ཁ་ཟས་དང་། བཏུང་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་ངོ་། །ནད་པ་དེས་སྦྲིད་པ་དང་ལམ་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱ། ཁ་ཟས་དང་བཏུང་བ་དྲོད་བག་བསྟེན་ཅིང་གྲང་བ་དང་། བསིལ་བག་སྤང་། ནད་པ་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ན་སྨྱུང་བར་བྱ། གལ་ཏེ་མི་བདེ་བ་འམ་རླུང་ལངས་པ་ལྟར་བྱེད་ན་བ་མར་དྲོན་པོས་བསྐུ། ཁ་ཟས་ནི་ནས་ཀྱི་ཟན་ཅུང་ཟད་སླ་བ་ཚ་བ་གསུམ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་བཏབ་པ་སྦྱིན། ཡང་ན་གོང་མ་བས་སླ་བ་འདག་གུ་ཙམ་གྱི་ཟན་ལྷག་མའི་སྤོད་དང་སྣུམ་དང་བཅས་པར་བྱས་ལ་སྦྱིན་ནོ། །མིག་ཕྱི་ནས་ཞག་གསུམ ལོན་པ་དང་།བཅིངས་པ་བཀྲོལ་ཏེ། རླུང་ལ་ཕན་པའི་སྨན་སྣ་ཚོགས་བསྐོལ་བའི་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་མིག་ཏུ་བླུགས་སོ།

然后用医生口中的热气熏蒸病人的眼睛，用医生的拇指轻轻按摩病人的眼睛，让病人直视医生的眼睛。
如果发现眼病的翳膜或污垢从原来的位置稍微移动，就让病人向自己的鼻尖看，让护理人员牢牢固定头部使其不动。
插入手术针的尺度是：当病人看向自己的鼻尖时，从黑色部分开始，将纯白色部分分为四份，其中三份在黑色一侧，一份在眼角一侧的交界处有所谓的'天孔'。
在那里用食指、中指和拇指三指牢牢握住眼科手术针，不要上下倾斜，要横向平直地插入，直到达到眼球。
病人的左眼用医生的右手操作，右眼用医生的左手操作。
这样向内插入手术针的良好征兆是会发出'布斯'的声音，而且没有病症，会流出一些水滴。
然后让病人醒来。如果眼睛流泪或发红，则滴入少许牛奶。
手术针的尖端不要太锋利，要缓慢地逐步向内推进，当尖端到达中心后，像向鼻尖方向擦拭一样，向下方推送。
如果向下推送时出现回弹，让病人做出擤鼻的动作就会向下移动。
如果用手术针擦拭后仍不移动，就像之前一样用热气熏蒸眼睛，再用手术针擦拭就会向下移动。
当能看见粗细形状时，就gradually地抽出手术针。
然后用温热的油性棉花熏蒸，用布包裹后让病人仰卧休息。
对一只眼睛的治疗方法如何，另一只眼睛也要同样了解。
然后在无风的地方，用油涂抹头部和脚部后休息，服用有益的饮食，保持适当的行为七天。
在此期间需要防护的是：一定要避免感冒、咳嗽、打喷嚏和吐痰。
由于水是引起感冒等痰病的原因，所以要避免饮水。
如果非常口渴，可以喝少许加入姜的煮沸水。
另外，不要俯卧，不要沐浴和嚼用牙签。
一定要避免所有会引起痰病的饮食。
病人不要打喷嚏和行走。
饮食要温热，避免寒凉。
如果病人体力充沛就要禁食。
如果感觉不适或出现风病症状，就用温热的酥油涂抹。
饮食方面，给予稍稀的大麦饭，加入三种辛香料和余甘子。
或者给予比上述更稀的粥状饭，加入剩余的调味料和油。
手术后三天，解开包扎，将各种对风病有益的药材煎煮的药液滴入眼中。

།དེ་བཞིན་དུ་ཞག་བདུན་པའི་བར་དུ་ཡང་ཐབས་དེ་ལྟར་བྱ། གལ་ཏེ་གསུམ་པ་ནས་དྲུག་པའི་བར་དུ་སྨན་མ་འབྱོར་ན་ཡང་བདུན་པ་ལ་མི་བླུགས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་སྲིད་ དུ་མིག་གི་མཐོང་བ་བརྟན་པོར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་ཆོ་ག་བསྲུང་བ་ལ་འབད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་གཟུགས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་དང་། སྲོག་ཆགས་ཕྲ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་འཚེར་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མི་ལྟ། མིག་གིས་ལྟ་བ་ཡང་རིམ་གྱིས་དལ་བུས་ལྟའི། ཅིག་ཆར་བབ་ཆོལ་དུ་མི་ལྟ། གལ་ཏེ་མིག་སྐྲངས་ནས་དམར་པོར་གྱུར་ཏམ། མིག་ནད་གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་བྱུང་ན། དེ་དང་པོར་ཐུར་མས་ཕུག་ཉེས་པ་འམ། ཁ་ཟས་མི་མཐུན་པ་ཅི་ལས་གྱུར་པ་བརྟགས་ནས་སྐྲངས་པ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་ནད་དང་མཐུན་པའི་སྨན་གྱིས་གསོའོ། །དེ་ཡང མིག་སྐྲངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་གང་ཡང་རུང་བ་བྱུང་ན་རྩཝ་དཱུར་བ་དང་།ནས་སོ་བ་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། འདི་རྣམས་ཆ་སྙོམས་ནས་མར་དང་ལྡན་པར་བྱས་ཏེ་ཆུ་འཐགས་སུ་བྱས་ནས་བསྐུས་ན་མིག་གི་སྐྱོན་སེལ་ལོ། །ཡང་ན་ཡུངས་ཀར་དང་། ཏིལ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཁ་ལུང་གི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་ཡང་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་པ་ཡ་སྱ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་ཀྱི་ལོ་མ་དང་། བཙོད་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་ཕྱེ་མར་བྱས་ལ་རའི་འོ་མ་དང་སྦྱར་བའི་འདག་གུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་གྱིས་བསྐུས་ན་ཡང་མིག་བདེ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། རྒུན་འབྲུ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། འདི་རྣམས་རའི་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་མིག་ཏུ་བླུགས་ན་མིག་ནད་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཤིང་མངར་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། རུ་རྟ་འདི་རྣམས་རའི་འོ་མ་དང་ བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འམ།ཡང་ན་རྒུན་འབྲུ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་གཉིས་རའི་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུགས་ན་ཡང་མིག་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་རླུང་ལ་ཕན་པའི་སྨན་ཇི་སྙེད་པ་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ། རའི་འོ་མ་དང་། འོ་མའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཆུ་དང་བསྐོལ་ཏེ། ཆུ་དུ། འོ་ མ་ལུས་པ་དང་ཕྱིར་ཕྱུང་སྟེ་བཙགས་པའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་འོ་མ་ཇི་ཙམ་པའི་མར་དང་།ཤུག་པའི་སྡེ་ཚན་གྱི་སྨན་བཏགས་ལ་ཕྱེ་མར་བྱས་ལ། མར་དང་། འོ་མ་དང་། ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ནས་འོ་མ་ནི་དུ། མར་ལུས་པ་དང་དེས་བསྐུ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་ནི་མིག་ནད་ ཀུན་ལ་ཕན་ཏེ།ལྷག་པར་ཡང་ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་སྦྱོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་ཁྲག་ནད་མ་ཞི་ན་ནད་པ་དེ་ཡང་སྣུམ་ཆོས་བྱ་ཞིང་དུགས་བྱས་ལ་མིག་རྩ་ལ་གཏར་ག་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་གཏར་བ་ནི་མིག་ནད་ཀྱི་གཏར་གའི་སྐབས་ལ་བལྟའོ། །དེ་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་ ལེགས་པར་གྱུར་ན་ཚ་བ་དང་འཇམ་པའི་སྨན་བཏང་སྟེ།རྒའི་རྩ་བ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། བ་བླ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་དང་རི་ལུར་བྱས་ལ་ཆར་པའི་ཆུ་དང་བདར་བས་མིག་ལ་བསྐུས་ན་ཡང་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཛཱ་ཏི་དང་། ཤྲི་ཤ་དང་། ད་བ་དང་། ཀར་ ཀ་ཏ་ཤྲིང་གི་རྣམས་ཀྱི་མེ་ཏོག་དང་།བཻ་ཌཱུརྱ་དང་། མུ་ཏིག་གི་འབྲས་བུ་དང་འདི་རྣམས་བཏགས་ཏེ་རའི་འོ་མ་དང་འདག་གུར་བྱ་སྟེ། ཟངས་མའི་སྣོད་ལ་བསྐུས་ནས་བསྐམས་པ་དང་། ཕྱིར་བཀོག་ལ་ཡང་བཏགས་ཏེ། ཡང་རའི་འོ་མ་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ནས་ཡང་བསྐུ་བ་ དང་།སྐམ་པ་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཐབས་དེ་ལྟར་བྱས་ནས་ཐབས་ལ་རི་ལུར་བྱས་ནས་གྲིབ་སྐམས་སུ་བྱས་ཏེ། འོ་མ་དང་སྦྱར་བས་མིག་ལ་བསྐུས་ན་མཐོང་བ་དང་གསལ་བ་དང་སྟོབས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

同样地，直到第七天也要如此施用方法。如果从第三天到第六天之间没有获得药物，第七天也不能不涂抹。
在眼睛视力尚未稳定之前，应当努力遵守仪轨。即不要看极其细小的形体、细小的生物和任何极其明亮的东西。用眼观看也要循序渐进地缓慢观看，不要突然仓促地看。
如果眼睛肿胀发红，或者出现任何其他眼病，首先要检查是否因为用针刺错或饮食不当所致，然后根据肿胀等各种病症使用相应的药物治疗。
另外，如果出现眼睛肿胀等任何病症，将白茅草根、炒青稞、红花、龙胆草这些药材等量混合，加入酥油制成糊状涂抹，可以消除眼睛的病症。
或者将白芥子和芝麻两种药材研成粉末，与葱汁调和涂抹也可以消除。
或者将帕雅萨、龙胆草叶、红花、甘草研成粉末，与羊奶调和成温和的糊状涂抹，这是使眼睛舒适的最佳方法。
或者将升麻、岩盐、葡萄、甘草这些药材与羊奶混合煎煮，将药汁滴入眼中可以消除眼病。
或者将甘草、莲花、茜草这些药材与羊奶煎煮的药汁，或者将葡萄、诃子两味药与羊奶煎煮的药汁滴入眼中也可以消除眼病。
或者将所有对风病有益的药材粗略捣碎，与羊奶和四倍量的水煎煮，等水分蒸发只剩下奶时取出过滤，在药汁中加入与奶量相等的酥油，以及柏树类药材研成的粉末，与酥油和奶一起煎煮，等奶分蒸发只剩下酥油时，用来涂抹等，可以对所有眼病都有益处，特别是能清除血液引起的病症。
如果这样做了血病仍未平息，应当对病人进行油疗和热敷，然后对眼部血管进行放血。具体放血方法请参考眼病放血章节。
如果这样处理得当，就给予温热和柔和的药物：将葛根、独活、马兜铃、诃子粉末与糖调制成丸剂，用雨水研磨后涂抹眼睛也有效果。
或者将茉莉花、合欢花、达瓦花、刻叶木花，以及绿松石、珍珠果实这些药材研磨，用羊奶调制成糊状，涂抹在铜器上晾干，然后刮下再次研磨，再用羊奶调制成糊状涂抹，如此反复七天，最后制成丸剂在阴凉处晾干，用奶调和涂抹眼睛，能使视力增强、明亮并产生力量。

།ཡང་ན་ལིག་བུ་མིག་དང་། བྱུ་རུ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ ལྦུ་བ་དང་།ན་ལེ་ཤམ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རའི་འོ་མ་དང་འདག་གུར་བྱས་ལ། ཟངས་མའི་སྣོད་ལ་གོང་མ་ལྟར་བྱས་པས་མིག་ལ་བསྐུས་ན་ཡང་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མིག་གི་མཐོང་བ་ཉམས་པ་གསོ་བར་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ནས་མིག་ནད་སྣ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནད་གཞི་བརྟག་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་མཆི་མ་མང་དུ་འཛག་པ་དང་། སྣ་བུས་པ་ལྟར་རྒྱས་ཤིང་གང་བ་དང་། སྐྲང་བའི་ཤས་ཆུང་བ་དང་། མུར་འགྲམ་དང་། འཕྲལ་བ་དང་། སྨིན་མ་དང་། མིག་དང་། ཁ་དང་འདི་རྣམས་སུ་ཟུག་ཅིང་འཕར་བ་དང་། རྔུ་མ་སྐམ་པོ་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་དང་། མཆི་མ་གྲང་མོ་སླ་བ་འབྱུང་བ་དང་། ལྡང་དུབ་ཏུ་ན་བ་དང་། མིག་འབྱེད་འཛུམས་དཀའ་བ་དང་། མིག་གི་ནང་དུ་སྲིན་བུ་རྒྱུ་བ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། མིག་གང་ཞིང་བུས་པ སྙམ་བྱེད་པ་དང་།གྲ་མས་གང་བ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། སྣུམ་གྱིས་བསྐུས་པས་དྲོ་བས་ཞི་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ནད་དེ་ཡལ་བར་བོར་ཏེ་གསོ་བ་མ་བྱས་པ་ལ་ནི་མིག་ནད་གདུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་མཚན་མ་ནི་རྣ་བ་གཉིས་ལས་སྒྲ་འབྱུང་བ་དང་། མགོ་འཁོར་ བ་དང་།འཕྲལ་བ་དང་། མིག་དང་། སྨིན་མ་ལ་སོགས་པར་གཙུབ་ཤིང་གིས་གཙུབས་པ་སྙམ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བག་མེད་པ་ལས་ཡལ་བར་བོར་ན་ནི་མིག་ཏུ་གདུང་བ་འཇོམས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རྟགས་ནི་ནད་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ འབྱུང་ཞིང་མཐོང་བའི་མིག་ལ་རྨ་འབྱུང་ཞིང་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་མིག་གི་ནང་དུ་ནད་འཁྲུགས་ཏེ། མིག་སྟེང་གི་གནད་ཀྱི་རྩ་དང་མུར་འགྲམ་མམ། དེ་ལས་གཞན་དུ་ཡང་རུང་སྟེ། རླུང་ཞུགས་ནས་མི་བཟད་པར་ན་བ་དང་། དབྱར་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། སྐྲང་བ་ དང་།མིག་འགྱུར་བ་དང་། ཞུམ་པ་དང་། མཆི་མ་འཛག་པ་དེ་ནི་རླུང་ནད་གཞན་དུ་ཞུགས་པའི་མིག་ནད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མིག་ནད་རླུང་གི་རྣམ་གྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ། དེའི་མཚན་མ་ནི་མིག་ཡོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མིག་སྔ་ན་བས་ཆུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྷག་མའི་མིག་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ ནི་གོང་མ་དང་འདྲའོ།།མཁྲིས་པས་འཛག་པའི་མིག་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་མིག་ཚ་བ་དང་། དུ་བ་འབྱུང་བ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། མིག་མཆུའི་ཕྱི་རོལ་སྐྲང་ཞིང་སྔོ་བསངས་སུ་འདུག་པ་དང་། མིག་གི་ནང་གནག་པ་དང་། མཆི་མ་ཚ་བ་དང་སེར་པོ་འབྱུང་བ་དང་། མིག་གི་མདོག་ དམར་བ་དང་།དངོས་པོ་རྣམས་སེར་པོར་མཐོང་བ་དང་། རྨ་ལན་ཚྭས་བཏབ་པ་སྙམ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཡལ་བར་བོར་ཏེ་གསོ་བ་མ་བྱས་པ་ནི་མིག་ནད་གདུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རྟགས་ནི་མེ་མདག་འབར་བ་ལྟར་འདུག་པ་དང་། མཆི་མའི་མདོག་ལྟར་སྣང་བ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་མིག་ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། ཆེར་སྐྲང་བ་དང་། ཆེར་གཡའ་བ་དང་། གཉིད་ཆེ་བ་དང་། ཟས་ལ་མི་དགའ་བ་དང་། མིག་རྔུ་བ་དང་། མཆི་མ་སྣུམ་པ་དང་། མང་བ་དང་། དཀར་བ་དང་། སྤྱི་བག་ཏུ་སྣང་བ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ཉིད་གསོ་བ་མ་བྱས་ཏེ་ཡལ་བར་བོར་བ་ལས་ནི་ཡང་མིག་ནད་གདུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རྟགས་ནི་མིག་གི་འབྲས་བུ་ནག་པོ་དམར་པོར་འགྱུར་བ་དང་། ཆམ་པས་འདེབས་པ་དང་། སྣ་བུས་པ་ལྟར་གང་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་། མིག་བྱེ་མས་གང་བ་སྙམ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

或者，将石榴子眼、珊瑚、龙脑香、海泡石、青金石等研成粉末，用羊奶调制成膏，放入铜器中，如前所述涂抹眼睛，其功效与前述相同。治疗视力衰退的第十四章完毕。
接下来讲解诊察各种眼病病因的章节。其中，风引起的眼病症状是：泪水大量流出，如鼻塞般肿胀充满，轻微肿胀，下颌、额头、眉毛、眼睛、嘴巴等处疼痛跳动，有少许干眼屎，流出冷而稀的泪水，疲劳性疼痛，眼睛难以开合，感觉眼内有虫爬动，感觉眼睛冷胀，感觉充满沙子，用油涂抹后因温暖而得到缓解，这就是风引起的眼病。
如果对这种风眼病置之不理不予治疗，就会发展成眼病灼热，其症状是：两耳出现声响，头晕，额头、眼睛、眉毛等处感觉如被木棍摩擦般疼痛。如果因疏忽大意而继续置之不理，就会发展成眼病灼热毁坏，其症状是：出现各种病症，视力受损，眼睛出现溃疡。
另外，当眼内病情发作，风入侵眼睑上的要害脉络和下颌或其他部位时，会出现难以忍受的疼痛，夏季时加重，肿胀，眼睛变形，萎缩，流泪，这就是风病侵入其他部位的眼病。其中还有一种叫做风眼病类型，其症状是眼睛歪斜，眼睛比以前变小，其余眼病症状与前述相同。
胆汁引起的眼病症状是：眼睛发热，感觉有烟冒出，眼角外侧肿胀呈青灰色，眼内发黑，流出热而黄的泪水，眼睛呈红色，看东西呈黄色，感觉如被盐撒在伤口上。如果对此置之不理不予治疗，就会发展成眼病灼热，其症状是：如火炭般灼热，呈泪水样颜色。
痰引起的眼病症状是：眼睛无知觉，严重肿胀，严重发痒，嗜睡，厌食，眼睛发痒，泪水油腻、多而白，呈普遍性。如果对此不予治疗而置之不理，也会发展成眼病灼热，其症状是：眼球黑色部分变红，感冒发作，如鼻塞般胀满，感觉眼睛里充满沙子。

། དེ་ལ་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་མཆི་མ་ཁྲག་ཏུ་འཛག་པ་དང་། མིག་དམར་པོ་ཤར་ཤར་པོར་སྣང་བ་དང་། རྔུ་མ་དམར་བ་དང་། མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་པོ་ཡང་དམར་བ་དང་། དངོས་པོ་དམར་པོར་མཐོང་བ་དང་། གཞན་ཡང་མཁྲིས་པའི་རྟགས་ཀྱང་འདིར་བལྟའོ། ། དེ་ཉིད་ཡལ་བར་བོར་བ་ཡང་མིག་ནད་གདུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རྟགས་ནི་མིག་མཐའ་ཟངས་མའི་མདོག་ལྟར་འདུག་པ་དང་། མིག་ཆུང་བ་སྙམ་སེམས་ཤིང་ན་བ་དང་། མེ་ཏོག་བན་དུ་ཀ་ལྟར་དམར་བ་དང་། ཏཱ་མྱ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རེག་ན་མི་བཟོད་པ་དང་། ཁྲག་གི ནང་དུ་ནིམ་པའི་འབྲས་བུ་བཅུག་པ་བཞིན་དུ་མིག་གི་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་སྣང་བ་དང་།དངོས་པོ་རྣམས་མེ་འབར་བའི་མདོག་ཏུ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཛག་པའི་མིག་ནད་ལ་ཁྱད་པར་དུ་མིག་ནད་གདུང་བ་ཐམས་ཅད་ནི་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་བྱེ་བྲག་གིས་ཚབས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་ པར་དུ་མུར་འགྲམ་དང་།སོ་དང་། མཁུར་ཚོས་དང་། མགོ་བོ་རྣམས་སུ་ལྷག་པར་ན་བར་བྱེད་དོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་མིག་གི་ནང་དུ་བྲུད་པ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། ན་ཞིང་རྡོལ་བ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། རྣག་གིས་གཡོགས་པ་ལྟར་འདུག་ པ་དང་།མིག་མཆུ་རྩུབ་ཅིང་རེག་མི་བཟོད་པ་དང་། མིག་འབྱེད་འཛུམས་དཀའ་བ་དང་། མིག་འཛག་པ་ཉུང་ཞིང་སྐམ་པ་དང་། གྲང་བར་འདོད་པ་དང་། ན་བ་དང་། སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མིག་ནད་སྐམ་ཞིང་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནད་གཞི་གསུམ་ཁྲག་དང་ བཅས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་སྐྲང་བ་དང་།རབ་ཏུ་ན་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་འཛག་པ་དང་། མིག་གི་འབྲས་བུ་དཀར་པོ་ལ་ཨུ་དུམ་བཱ་རའི་འབྲས་བུ་འདྲ་བར་སྣང་བ་དང་། མཆི་མ་ཡང་གྲང་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། སྤྱི་བག་དང་། སླ་བ་དང་། སྐ་བ་རིས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་དེ་ནི་མིག་ནད་སྐྲང་བ་དང་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅུང་ཟད་སྐྲང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིག་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་སྐྲང་བ་གོང་མ་བས་ཚབས་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྟགས་ལྷག་མ་དེ་ཉིད་དང་འདྲའོ། །མིག་ནད་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་མ་ནི་སྐྲང་བ་དང་། ས་མ་རམ་པ་དང་། དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་མཆི་མ་འཛག་པ་དང་། མཐོང་བའི་མིག་ལ་ཁད་ཀྱིས་གཡོགས་པ་ལྟར་སྣང་བ་དང་། མིག་འབྲས་དཀར་པོ་ལ་དམར་ཞིང་རྣག་དང་བཅས་པ་དང་། ཚ་བ་དང་། མི་མཐོང་བ་དང་། ན་ཞིང་ཟུག་གཟེར་ཚབས་ཆེ་བ ཡིན་ནོ།།ནད་གཞི་ཉེས་པ་རྣམས་འཁྲུགས་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་ཤས་ཆེས་པས་ཟས་ཟོས་པའི་དངས་མ་སྐྱུར་པོར་གྱུར་པ་རླུང་ལ་སོགས་པས་མིག་ཏུ་སོན་པར་བྱས་ཏེ། མིག་རྩ་ལ་ཆགས་པ་ནས་མིག་གི་མདོག་ཀྱང་དམར་ནག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་ དུ་སྐྲང་བ་དང་།ཚ་བ་དང་། སྨིན་པ་དང་། མཆི་མ་འཛག་པ་དང་། མཐོང་བ་མི་གསལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྐྱུར་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་མིག་ནད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མིག་ནད་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་བཤད་དེ། དེས་ན་མིག་ནད་རྩུབ་པ་འཇོམས་བྱེད་དང་། མིག་ ནད་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ནི་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་མིག་ནད་གདུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོ་ག་ལེགས་པར་མ་སྤྱད་ན་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉེན་ཆེ་སྟེ། དེ་ཡང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་གདུང་བ་ཆོ་ག་ཉེས་པར་བྱས་ན་ནི་ཞག་ལྔས་མཐོང་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། ། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་གདུང་བ་ལ་ཆོ་ག་ལོག་པར་སྤྱད་ན་ཞག་བདུན་གྱིས་མཐོང་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ལ་ཆོ་ག་ཉེས་པར་བྱས་ན་ཞག་གསུམ་གྱིས་མཐོང་བ་ཉམས་སོ།

关于血液引起的眼病症状是：流出血泪，眼睛呈现鲜红色，眼睑发红，眼白也变红，看东西呈现红色，此外还要观察胆病的症状。如果对此置之不理，就会发展成为眼病灼热，其症状是：眼角呈现铜色，感觉眼睛变小并疼痛，如同班度迦花般发红，称为塔玛尼，触摸时难以忍受，如同血中放入楝树果实一般在眼球中呈现，看到的事物呈现火焰般的颜色。
对于流泪的眼病，特别是所有的眼病灼热都是由风等病因的特殊情况造成的严重病症，特别是在下颌、牙齿、脸颊和头部等处会加重疼痛。风和胆引起的眼病症状是：感觉眼内有异物，疼痛并感觉破裂，如同被脓液覆盖，眼睑粗糙且触摸时难以忍受，眼睛难以开合，流泪少而干燥，喜欢冷敷，疼痛，并伴有成熟期，这称为干燥成熟的眼病。
三种病因加上血液引起的眼病症状是：肿胀，剧烈疼痛，发热，持续流泪，眼白呈现如优昙钵罗果实般的症状，眼泪有冷、热、粗糙、稀薄、浓稠、浑浊等不同性质，这称为肿胀伴有成熟的眼病。所谓轻微肿胀的眼病症状是：比上述肿胀更为严重等，其余症状与前者相同。所谓成熟眼病的症状是：肿胀，有沙子般异物感，流出带污垢的眼泪，视野逐渐被遮蔽，眼白发红并伴有脓液，发热，看不见，疼痛并伴有剧烈刺痛。
病因失调，特别是胆汁和血液过多，使得食物的精华变成酸性，被风等送入眼睛，附着在眼部脉络上，使眼睛颜色变成暗红色，同样会出现肿胀、发热、成熟、流泪、视力模糊等症状，这称为酸性引起的眼病。如此各种眼病可分为十六种，其中眼病粗糙对治和眼病成熟这两种应当完全避免。
对于所谓的眼病灼热，如果治疗方法不当则极其危险，其中风引起的眼病灼热如果治疗方法错误，五天内会丧失视力。痰引起的眼病灼热如果治疗方法错误，七天内会丧失视力。血液引起的眼病如果治疗方法错误，三天内会丧失视力。

།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་གདུང་བའི་ནད་ལ་ཆོ་ག་ལོག་པར བྱས་ན་དེ་མ་ཐག་མཐོང་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།མིག་ནད་སྣ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནད་གཞི་བཤད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་མིག་ནད་སྣ་ཚོགས་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མིག་ནད་འཛག་པ་ཐམས་ཅད་ཐོག་མར་འབྱུང་བའི་ཚེ་ནི་ སྨན་རྣོན་པོ་དང་སྦྱར་བའི་སྨན་མཁུར་བར་བཅང་བ་དང་།སྣ་སྨན་གཏང་བ་དང་། སྨྱུང་བ་བྱས་ཏེ་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །མིག་ཚ་བ་དང་མིག་བད་ཀན་གྱིས་ཡོགས་པ་ལྟར་འདུག་པ་དང་། མིག་མདོག་དམར་བ་དང་། མཆི་མ་འཛག་པ་དང་། སྐྲང་པ་ལ་སོགས་པའི་ མིག་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་གན་དྷ་བྷ་དྲ་དང་།སུག་སྨེལ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་། དེ་རྣམས་འདག་གུར་བྱས་པས་མིག་གི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་བསྐུས་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ལ་ནི་སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཙནྡན་ དང་།རྒྱམ་ཚ་རྣམས་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་རྒྱམ་ཚ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་རྣམས་མར་གྱི་སྙིང་ཁུ་ལས་བཏགས་པའམ། ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོ་མར་ལས་བརྔོས་ཏེ་འདག་གུར་བྱས་པ་འམ། སྦྱོར་བ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ དང་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ལ་ཡང་སྤང་སྤོས་དང་།ཤུག་པ་དང་། བུང་ཚང་རྡོ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་འདག་གུས་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་འཛག་པ་ལ་ནི་ལྡོང་རོས་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་མིག་གི་ཕྱི་རོལ་པགས་ པ་ལ་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་འཛག་པ་ལ་ནི་མིག་སྨན་དེ་ཐམས་ཅད་སྦྱར་བ་བསྐུའོ། །ན་ལེ་ཤམ་དཀར་པོ་ཆ་གཅིག་དང་། ལྡོང་རོས་ཆ་བཞི་དང་། སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོ་ཆ་བཅུ་དྲུག་དང་། དེ་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ་རས་ཀྱི་ནང་དུ་ཕུར་མར་བྱས་ཏེ། ཟུག་གཟེར་བདོ་བའི་དུས་སུ་མིག་ལ་གླན་ནོ། །རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལཏྠ་རས་ཀྱི་ནང་དུ་ཐུམ་བུ་བྱས་ཏེ། དགོན་པའི་བ་ལང་གི་ལྕི་བའམ། རའི་རིལ་མ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་རླངས་པར་བཙོས་ཏེ་ཚོས་པ་དང་སེན་མོས་ཤུན་པ་བཤུས་ལ་བསྐམས་ཏེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་ནུབ་མོ་ལན་ཅིག བསྐུས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ནད་གཞི་འཁྲུགས་པ་དེ་མ་ཐག་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།ཤུ་ཏི་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྤངས་མ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ། རས་ཀྱི་ནང་དུ་ཕུར་མར་བྱས་ཏེ། ལྷོད་པར་བཅིངས་ནས། འབྲས་རྩབས་སྐྱུར་ པོ་ཟངས་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ།ཕུར་མའི་ཐུམ་པོ་དེ་ཡང་དེའི་ནང་དུ་བཅུག་པ་དེས་མིག་ཏུ་བདུགས་ན་མིག་ནད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་སེལ་ཏོ། །སྐྱེར་པ་སྲང་གཅིག་ཆུ་སྲང་བཅུ་དྲུག་གི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། བརྒྱད་ཆ་ལུས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན་ནད་གཞི་ ཐམས་ཅད་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་སེལ་ཏོ།།ཤི་ཀྲུའི་ལོ་མ་རང་གི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལ་སོགས་པ་ནད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མང་པོ་ལས་ཀྱང་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་འཛག་པ་ལ་ནི་ཨེ་ རཎྜ་གཞོན་ནུའི་ལོ་མ་དང་རྩ་བ་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ལ་རའི་འོ་མ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན།ཟུག་གཟེར་དེ་མ་ཐག་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཕྱེ་ཟན་དྲོན་པོ་མིག་ཏུ་བདུགས་ན་ཡང་ཕན་ཡོན་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་འཛག་པ་ ལ་ནི་བིལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྩ་བ་ལྔ་དང་།ེ་རཎྜའི་རྩ་བ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། མ་དུ་ཤི་ཀྲུ་དང་དེ་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་བླུགས་ན་ཕན་ནོ།

如果对胆病引起的眼部灼热病采用错误的治疗方法，会立即导致视力受损。以上为眼病各种病因阐述品第十五章圆满。
下面讲解各种眼病治疗品。首先，对于所有眼部分泌物疾病初期，除了风引起的病症外，应当含服配制猛烈药物的含服药，使用鼻药，以及禁食。
对于眼部发热、眼部如被痰浊覆盖、眼部发红、流泪、肿胀等所有眼病，用甘地跋陀罗、肉豆蔻、诃子、红花、这些药物制成药膏涂抹眼部外侧即可平息。
对于风引起的眼病，可用酸枣、甘草、安息香、檀香、岩盐配制，或者用岩盐、荜茇、酸枣用酥油精华研磨，或者用白芦荟用酥油煎煮制成药膏，使用任何一种配方涂抹都有效。
对于胆和血引起的眼病，用藏香、柏木、蜂巢石、甘草等制成的药膏涂抹有效。
对于痰引起的眼病分泌物，用没药、青木香、蜂蜜配制后涂抹眼部外皮有效。
对于三因聚合引起的眼病分泌物，应涂抹上述所有眼药配制品。
白诃子一份、没药四份、白芦荟十六份，将这些细磨后用布包制成药团，在疼痛剧烈时敷于眼部。
将豌豆用布包成包，在野牛粪或山羊粪煮出的汤气中蒸熟，用指甲剥皮晒干后研磨成粉，晚上涂抹一次就能立即平息病因失调。
生姜、诃子、藏青、甘草、芦荟等细磨后用布包成药团，松散包扎后，放入铜器中的酸米汤中，用这个药团熏眼可以消除各种眼病。
酸枣一两放入十六两水中煮至八分之一，加入蜂蜜滴入眼中可以消除一切病因引起的眼病。
木槿叶汁与蜂蜜调配滴入眼中，能战胜风、胆、痰等多种病症。
对于风引起的眼部分泌物，用嫩蓖麻叶和根捣碎，与羊奶适当煎煮后滴入眼中，能立即消除疼痛。或者用热糊状物熏眼也有同样效果。
另外，对于风引起的眼部分泌物，用五根药（包括木苹果等）、蓖麻根、印度茄、木槿等捣碎煎煮，将温热的汤剂滴入眼中有效。

།ཡང་ན་བ་ལ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དྷི་བེ་ར་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཤ་རང་གཥྚ་དང་། ཨུ་དུམ་བཱ་རའི་ ཤུན་པ་དང་།བུ་རམ་ཤིང་དང་། དེ་རྣམས་ཆུ་དང་འོ་མ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་འོ་མ་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན་མིག་ནད་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ལ་ནི་བཙོད་དང་། སྐྱེར་བ་དང་། རྒྱ་ སྐྱེགས་དང་།རྒུན་འབྲུ་དང་། ཤིང་མངར་རྣམ་གཉིས་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཁ་ར་བཏབ་སྟེ་མིག་ཏུ་བླུགས་པ་བྱས་ན། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་འཛག་པ་སེལ་ཏོ། །རྒུན་འབྲུ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། འདི་གཉིས་ཞིབ་ཏུ་ བཏགས་ཏེ་ཕྱེ་མ་རས་འཇམ་པོའི་ནང་དུ་ཕུར་མ་བྱས་ཏེ་ལྷོད་པར་བཅིངས་ནས་ཆར་པའི་ཆུའི་ནང་དུ་སྨྱུགས་ཏེ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་འཛག་པ་སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་ བཏགས་ཏེ།རས་འཇམ་པོའི་ནང་དུ་ཐུམ་པོར་བྱས་ཏེ། ནུ་ཞོ་ཁ་ར་དང་བཅས་པའམ་རའི་འོ་མའི་ནང་དུ་སྦངས་ཏེ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན། མིག་ཚ་བ་དང་། ན་བ་དང་། མདོག་དམར་བ་དང་། མཆི་མ་འཛག་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོ་དང་། ཤིང་མངར་མར་གྱི་ནང་དུ་བརྔོས་ ཏེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་རས་འཇམ་པོའི་ནང་དུ་ཐུམ་པོར་བྱས་ཏེ།བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོའི་ནང་དུ་སྨྱུགས་ཏེ་མིག་གི་ནང་དུ་བླུགས་ན་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་སྣད་པ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་འཇོག་པ་ལ་ནི་དོང་གྲ་དང་། འབྲས་བུ་ གསུམ་དང་།ནིམ་པ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་བླུགས་ན་ཕན་ནོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་འཛག་པ་ལ་ནི་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་འདྲེས་པ་ཡང་བླུགས་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་འཛག་པ་ལ་ནི་མར་ རྙིང་པ་བཏུང་ངོ་།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ལ་ནི་མར་རྙིང་པ་ཁ་ར་དང་བཅས་པ་བླུད་དོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་མར་རྙིང་བ་ཚ་བ་གསུམ་དང་སྦྱར་བ་དེའི་ནང་དུ་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །དེ་ལྟར་སྣུམ་གྱིས་ཞེན་པ་དང་། གཏར་ག་བྱས་ ཏེ་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་།།དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ཏེ། དེ་ནས་ཡང་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་། །དེ་ལ་མིག་ནད་གདུང་བ་ལ་ནི་ཡུལ་གཤེར་ས་ན་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཤ་གཡོས་སུ་ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་བྱུག་པ་དྲོན་པོས་མགོ་དང་གདོང་ལ་བསྐུས་ན་ཟུག་གཟེར་ཞི་བར་བྱེད་དོ། ། མིག་ནད་ཚ་བ་ལ་ནི་འོ་མ་དང་མར་སྨན་གྲང་མོ་དང་སྦྱར་བས་བྱུག་རྩི་བྱས་ཏེ་བསྐུའོ། །གསོ་བ་གཞན་ནི་རབ་རིབ་གསོ་བའི་ནད་གཞི་བརྟ་བ་བཞིན་འདིར་སྦྱར་རོ། །ཆོ་ག་དེ་དག་ནི་མིག་སྨན་ཐམས་ཅད་ལ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །མིག་ནད་གདུང་བ་ལ་ཐབས་དེ་དག་གང་གིས་ཀྱང་མ་ཞི་ན། སྨིན་མའི་སྟེང་དུ་མེ་བཙའ་བཏབ་ན་ཕན་ནོ། །བའི་ཞོ་སྣུམ་མེད་པ་དངུལ་ལ་མ་ཟངས་མའི་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་སྔོན་པོར་གྱུར་པ་དང་བསྐམས་ཏེ། དེའི་ཕྱེ་མ་ཞོ་ག་ཆུ་དང་རི་ལུར་བྱས་ཏེ་མིག་ཏུ་བསྐུས་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། སྲིང་ཤིང་གི་མེ ཏོག་ཁ་མ་བྱེ་བ་དང་།དུང་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བ་བླ་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆར་པའི་ཆུ་དང་རི་ལུར་བྱས་ཏེ་བསྐུས་ན། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་སེལ་ཏོ།

或者，所谓巴拉卡，即是帝韦拉、檀香、沙朗嘎达、优昙婆罗树皮、甘蔗，这些与水和牛奶按方法煎煮，只剩牛奶时滴入眼中，是治疗风引起的眼病及疼痛的最佳方法。
对于胆引起的眼病，用红花、醋栗、藏红花、葡萄、两种甘草、青莲花，将这些煎煮的汤液中加入白糖后滴入眼中，能治愈血和胆引起的流泪眼病。
葡萄和甘草，将这两味药细磨成粉，用柔软的布包裹后松散地系住，浸入雨水中后滴入眼中，能治愈血和胆引起的流泪眼病。
或者，白莲花、甘草、醋栗，将这些细磨后，用柔软的布包裹成包，在加入白糖的乳汁或山羊奶中浸泡后滴入眼中，能治愈眼热、疼痛、发红和流泪。
白芷和甘草在酥油中炒后磨成粉末，用柔软的布包裹成包，在女人的乳汁中浸泡后滴入眼中，能战胜血和胆引起的眼病痒痛。
对于痰引起的眼病浮肿，用冬虫夏草、三果、楝树、白芷，将这些煎煮的汤液温热适度地滴入即有效。
对于三因综合引起的流泪眼病，则应滴入混合配制的药物。
此外，对于风引起的流泪眼病，应饮用陈年酥油。
对于胆引起的眼病，应服用加入白糖的陈年酥油。
对于痰引起的眼病，应服用陈年酥油配以三辛香，其中加入炒焦大麦的灰粉。
如此用油润滑后，应放血疗法。
之后再次进行油疗，然后再服用泻药。
对于眼病疼痛，用湿地生活的动物肉精心烹调的温热药膏涂抹头部和面部，能止痛。
对于热性眼病，应涂抹用牛奶、酥油和凉性药物调配的药膏。
其他治疗方法应如治疗眼翳病的基础那样在此运用。
这些疗法对所有眼药都如前所述。
如果眼病疼痛用这些方法都无法平息，在眉毛上施以灸法则有效。
将无油牛奶放入银或铜器中，直到变蓝并干燥，将其粉末与酸奶调成丸剂涂抹眼部，能降伏风引起的眼病。
未开放的槐花、贝壳、三果、甘草、巴拉，将这些磨成粉末与雨水调成丸剂涂抹，能治愈血和胆引起的眼病。

།རྒྱམ་ཚ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། དུང་གི་སྙིང་པོ་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་དང་། ཨེ་ལ་བ་ལུ་ཀ་དང་། སྲ་རྩི་པོག་དང་དེ་རྣམས་རི་ལུར་བྱས་པས་བསྐུས་ན། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་སེལ་ཏོ། །པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། དེ་གསུམ་སྲང་བརྒྱད་བརྒྱད་ཆུ་སྲང ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་།ཚིགས་མ་བོར་བའི་དངས་མ་དེ་ཡང་བསྐོལ་ཏེ། སྐ་བར་གྱུར་པའི་ནང་དུ་ར་གན་གྱི་དུད་པ་སྲང་བཅུ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་ཞོ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ། རི་ལུ་འམ་ཕྱེ་མས་ཀྱང་རུང་སྟེ་བསྐུས་ན་མིག་ནད་ཐམས་ཅད་ལས་ གྱུར་པའི་མིག་ནད་འཛག་པ་དང་།དམར་བ་དང་། བྲུད་པ་སྙམ་བྱེད་པ་རྣམས་འཇོམས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་གསལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྦྱོར་བ་འདི་ནི་ཕྱུགས་བདག་གི་མིང་དུ་བཤད་པའི་ནང་ན་གསང་བ་དམ་པའི་མིག་སྨན་གྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མིག་ནད་སྐམ་ཞིང་སྨིན་པ་ལ་ནི་ སྨན་མར་བཏུང་བ་དང་།འཚོ་བྱེད་སྡེ་བཅུ་དང་སྦྱར་བའི་མིག་བརྟ་བའི་སྨན་བླུགས་པ་དང་། མར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྣར་བླུགས་པའམ། ཡང་ན་ཏིལ་མར་སྣར་བླུགས་པ་རབ་ཏུ་ཕན་ནོ། །འདིར་བླུགས་པ་ནི་འོ་མ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་རྒྱམ་ཚ་དང་བཅས་པ་བླུགས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ བཅའ་སྒ་བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོ་དང་བཏགས་ཏེ་མར་དང་སྦྱར་བས་མིག་ཏུ་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་གཤེར་ས་ནས་སྐྱེས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཤའི་ཞག་བཅའ་སྒ་དང་། རྒྱམ་ཚ་ཅུང་ཟད་དང་བཅས་པ་བླུགས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་མིའི་སྐྲ་མར་གྱིས་སྦགས་ཏེ་ཁམ་ཕོར་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་ དུ་དུད་པ་མ་ཤོར་བར་བསྲེགས་ཏེ།དེ་ལས་སྣག་ཚར་གྱུར་པ་དང་མར་གྱིས་བསྒོས་ཏེ་ལྕགས་སམ་མེ་ལོང་གི་སྟེང་དུ་བཏགས་ལ། དེའི་ཕྱེ་མས་བསྐུས་ན་མིག་སྨན་གྱི་མཆོག་ཏུ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་མིག་ནད་ལས་སྐྲང་པ་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཅུང་ཟད་སྐྲང་པའི་མིག་ ནད་གཉིས་ལ་ནི་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ཏེ།ཁྲག་གཏར་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ཏེ། རྒུན་འབྲུ་དང་། ཨ་རུ་ར་གཉིས་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་དུར་བྱིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་མར་བཏབ་སྟེ་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་། །སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོ་མར་གྱི་ནང་དུ་བརྔོས་ཏེ་ཕྱེ་མར་བྱས་པ་རས་ཀྱི་ནང་དུ་ ཕུར་མ་བྱས་ཏེ།ཆུ་དྲོན་དང་མཉེས་ལ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན་ནི་མིག་གི་ཟུག་གཟེར་འཇོམས་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་སྐྱེར་པ་དང་པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་གཉིས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུགས་ན་ཡང་ཕན་ནོ། །མིག་བྲུད་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། མིག་དམར་བ་དང་མཆི་མ་འཛག་པ་རྣམས་ལ་སཱན་དྷ་ བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་བྱ་སྟེ།དེ་རྣམས་ཀྱང་ལྕགས་ཀྱི་གཞི་ལ་ཟངས་མ་བ་གཅིན་དང་བཏགས་ཏེ་མར་གྱི་དུད་པས་བདུགས་ལ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན་མིག་གི་ཟུག་རྔུ་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་ཟངས་མའི་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བའི་ཞོའི་སྤྲིས་མ་བཅུག་སྟེ། པི་པི་ལིང་དང་། རྒྱམ་ཚ་གཉིས་ཞིབ་ཏུ་ བཏགས་ལ་མིག་སྨན་དུ་སྦྱར་ན།དེ་ཡང་སཱན་དྷ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཟངས་མའི་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བུད་མེད་ཀྱི་འོ་མ་དང་དུང་བདར་ཏེ་དོང་ག་འམ་ནས་གང་ཡང་རུང་བ་མར་གྱིས་བསྒོས་པའི་དུད་པས་བདུགས་ལ་མིག་ཏུ་བསྐུས་ན། མིག་བྲུད་པ་སྙམ་བྱེད་པ་ ལ་སོགས་པའི་མིག་ནད་མི་བཟད་པ་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ཡང་སཱན་དྷ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཨུ་དུམ་བཱ་རའི་འབྲས་བུ་ལྕགས་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བུད་མེད་ཀྱི་ཞོ་དང་སྦྱར་ཏེ། ཤིང་ཤྱ་མའི་ལོ་མ་མར་གྱིས་བསྒོས་པའི་དུད་པས་བདུགས་ཏེ་མིག་ཏུ་བསྐུས་ན། མིག་ནད་ཚ་ བ་དང་།ཟུག་གཟེར་ཆེ་བ་དང་། མདོག་དམར་བ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ།

岩盐、三果、三辛香、贝壳精华、海泡沫、伊拉瓦卢卡、树脂，将这些制成丸剂涂抹，可以治疗由痰引起的眼病。
白莲花、甘草、醋栗，这三味各八两，在五百一十二两水中煮至剩四分之一，去渣取汁再煮，待浓稠后加入十两铜烟和二钱石膏粉，制成丸剂或粉剂涂抹，可以治疗一切眼病引起的流泪、发红、刺痛感等症状，立即使视力清明。此方在牧主名下所说的方剂中是最殊胜的秘密眼药。
对于干燥成熟的眼病，应服用药油，使用十种救护药配制的眼药水滴眼，用该药油滴鼻，或者用芝麻油滴鼻都非常有效。在此滴入温和的牛奶加岩盐也有效。
或者将荜茇与妇女乳汁研磨，混合酥油涂抹眼部也有效。或者将湿地生长的生物脂肪、荜茇和少许岩盐滴入也有效。
或者将人发浸润酥油，放入密封的碗中不使烟散逸焚烧，待其变成墨状后加入酥油，在铁器或镜面上研磨，用其粉末涂抹，据说是最好的眼药。
对于眼病引起的成熟肿胀和轻微肿胀两种情况，先进行油疗，然后放血，之后再进行油疗，用葡萄和诃子煮汤，加入甘遂粉和酥油制成泻药服用。
将白芹菜在酥油中炒熟研成粉末，用布包裹，用温水揉搓后滴入眼中，是止眼痛的最佳方法。或者用醋栗和白莲花煮汤滴入也有效。
对于眼部刺痛、发红和流泪等症状，应当使用桑塔瓦配方：将这些在铁器上用铜和牛尿研磨，用酥油烟熏后滴入眼中可以止眼痛。
或者在铜器中放入牛奶提取物，加入胡椒和岩盐细细研磨配制成眼药，这也叫做桑塔瓦配方，滴入眼中有效。
或者在铜器中将女人乳汁和贝壳粉研磨，用涂有酥油的冬果或大麦的烟熏后涂抹眼部，可以治愈眼部刺痛等难治的眼病。这也是桑塔瓦配方。
或者将无花果果实在铁器中与女人乳汁调和，用涂有酥油的夏摩树叶熏烟后涂抹眼部，可以治疗眼部发热、剧痛和发红等症状。

།ཡང་ན་ཤི་ཀྲུའི་ལོ་མ་རང་གི་ཁུ་བ་ཟངས་མ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་བཏགས་ཏེ་མེ་མར་གྱི་དུད་པས་བདུགས་ན། དེ་ཡང་སཱན་དྷ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་དེས་མིག་ཏུ་བསྐུས་ན་མིག་ནད་སྐྲང་པ་དང་། མཆི་མ་འཛག་པ་དང་། ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་རྣམས་འཇིལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཁ་རའི་སྣོད་ཀྱི་གཞི་ལ་གྱོ་མོའི་དུམ་བུ་ཏིལ་གྱི་ཆུ་དང་བདར་ཏེ་ནིམ་པའི་ལོ་མ་མར་གྱིས་བསྒོས་པའི་དུད་པས་བདུགས་ལ་དེས་མིག་ཏུ་བསྐུས་ན། མིག་ནད་བྲུད་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། མདོག་དམར་བ་དང་། མཆི་མ་འཛག པ་དང་།ཟུར་གཟེར་ཆེ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །དེ་ཡང་སཱན་དྷ་ཞེས་བྱའོ། །སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་སཱན་དྷ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་མིག་ཟུག་གཟེར་དང་བྲལ་བ་ལྟ་ན། དེའི་འོག་ཏུ་བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོ་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་བླུགས་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་བལ་བུའི་ལོ་མ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། རྒྱ་སྦོས་དང་། ལྕགས་ཕྱེ་དང་། སྟང་ཟིལ་དང་། སྣ་མའི་མེ་ཏོག་དང་། ནག་ཚུར་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། དེ་རྣམས་བ་གཅིན་དང་བདར་བའི་འདག་གུས་ཟངས་མའི་སྣོད་ལ་བྱུགས་ཏེ། ཞག་བདུན་དུ་བཞག་སྟེ་དེ་ནས་ཡང་གཅིན་དང་བཏགས་པའི་རི་ལུ་བྱ་སྟེ་གྲིབ་མར་བསྐམས ལ་བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོ་དང་བདར་ནས་མིག་ཏུ་བསྐུས་ན།མིག་བྲུད་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། མཆི་མ་འཛག་པ་དང་སྐྲང་བ་དང་། གཡའ་བ་རྣམ་པར་འཇིག་གོ། །ཡང་ན་ཀཎྜ་ཀ་རིའི་ཤུན་པ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཟངས་མའི་ཕྱེ་མ་དང་། དེ་དག་རའི་འོ་མ་དང་བཏགས་ཏེ་ཤྱ་མི་ དང་།སྐྱུ་རུ་རའི་ལོ་མ་མར་གྱིས་བསྒོས་པའི་དུད་པས་བདུག་པ་མིག་ལ་བསྐུས་ན། སྐྲང་པ་དང་། ཟུག་གཟེར་ཆེ་བ་རྣམས་སེལ་ཏེ། དེ་ལ་སྐྱུར་གྱིས་སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིག་ནད་ལ་ནི་མཁྲིས་པའི་མིག་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱའོ། །བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ དང་འདུས་པ་དང་།འདི་རྣམས་རེ་རེས་བསླང་བའི་མིག་ནད་དང་། ཀུ་ཀུན་ཞེས་བྱ་བའི་མིག་ནད་དང་། རྫི་མའི་ནང་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིག་ནད་དང་། མིག་སྐམ་ཞིང་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། པད་མའི་རྩ་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་མིག་ནད་དང་། སྐྲང་བ་ཆུང་བ་ཞེས་བྱ་ བའི་མིག་ནད་དང་།གཞན་ཡང་བད་ཀན་དང་ཁྲག་དང་། མཁྲིས་པ་དང་འདི་རྣམས་རེ་རེ་འཛག་པའི་མིག་ནད་དང་། དེ་གསུམ་ལས་གྱུར་པ་བཏུང་བའི་ནད་སྣ་རེ་དང་། རླུང་ནད་མ་གཏོགས་པ་མིག་ནད་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་མིག་ཚག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཉེ་བར་འཚོ་བ་ ཡིན་ཏེ་གསོ་བར་བྱའོ།།དེ་དག་རང་རང་གི་གསོ་བའི་ནད་སོ་སོའི་ལེའུར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལས་མིག་ཚག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་དུ་གྱུར་ན་ནི་དེའི་གསོ་བ་སྤྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཐོག་མར་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ཏེ་སློན་བྱའོ། །དེ་ནས་གཏར་ག་བྱ་སྟེ་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་བཀྲུ་སྨན་ བཏང་སྟེ།མིག་མཆུ་མཚོན་གྱིས་བཞར་བ་བྱས་ན་མིག་ནད་ཐམས་ཅད་དག་པར་འགྱུར་རོ། །སྤངས་མ་སྲང་གཅིག་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དཀར་པོ་སྲང་ཉི་ཤུ་རྩབ་མོ་སྲང་སུམ་ཅུའི་ནང་དུ་བཏགས་ཏེ། ཟངས་མའི་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་བླུགས་ན། མིག་ཚག་པའི་ནད་ལོ་དུ་མ་ལོན་པ་ཡང་ཞི་བར་ བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་མིག་ནད་གཡོགས་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། ཚ་བ་དང་། མཆི་མ་འཛག་པ་དང་། གཡའ་བ་དང་། སྐྲངས་པ་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཀ་རཉྫའི་ས་བོན་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་། སྣ་མའི་མེ་ཏོག་ཁ་མ་བྱེ་བ་འདི་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་བསྐོལ་བའི་ ཚིགས་མ་བོར་ཏེ་ཡང་བསྐོལ་ལ་སྟང་ཟིལ་དང་ལྷན་ཅིག་མིག་སྨན་དུ་བླུགས་ན།མིག་ཚག་པའི་ནད་ལ་ཕན་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་མིག་གཡའ་བ་དང་། རྣག་འཛག་པ་དང་གཡའ་བ་འཇོམས་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།

或者将石竹叶汁液夹在两个铜片之间，用酥油灯烟熏，这也称为'散陀婆'，用其涂抹眼睛，能消除眼睛肿胀、流泪和疼痛。
或者在糖器皿底部将石膏块与芝麻水研磨，用涂抹了油的楝树叶的烟熏制，用其涂眼，可治疗眼睛胀痛感、发红、流泪和剧烈疼痛。这也称为'散陀'。
使用名为'散陀'的药物配方使眼睛不再疼痛后，接着要连续三次滴入女人的乳汁。
或者将槟榔叶、胡椒、丁香、铁粉、硼砂、芦苇花、黑盐、岩盐等用牛尿研磨成糊状，涂抹在铜器上，放置七天，然后再用尿研磨成丸剂，在阴凉处晾干，用女人乳汁调和后涂眼，可治疗眼胀痛感、流泪、肿胀和瘙痒。
或者将刺果的皮、甘草、铜粉用羊奶研磨，用涂了油的酸枣叶的烟熏制后涂眼，可消除肿胀和剧烈疼痛。对于所谓的酸性引起的眼病，应采用一切治疗胆病眼疾的方法。
由痰、胆、血和这些综合引起的各种眼病，以及称为'库库'的眼病、所谓睫毛内陷的眼病、眼干而成熟的眼病、所谓莲根状的眼病、小肿胀的眼病，以及其他由痰、血、胆单独流出引起的眼病，和由这三者产生的每种饮食所致的疾病，除了风病之外的十八种眼病，称为眼灼病，这些是可以治愈的疾病，应当医治。
这些各自的治疗方法已在各自的病症章节中说明。如果发展成为所谓的眼灼病，现在要总体说明其治疗方法：首先要进行油疗使其软化，然后放血，之后服用泻药，用刀具刮除眼角，这样所有眼病都会痊愈。
取一两艾草、二十两白芦荟、三十两酸草，研磨后放入铜器中，可以平息多年的眼灼病。同样也能消除眼病遮蔽感、发热、流泪、瘙痒和肿胀。
将卡兰加种子、茺蔚子、未开放的芦苇花捣碎煮沸，去渣后再次煮沸，与硼砂一起制成眼药水，可治疗眼灼病，特别适合治疗眼睛瘙痒、流脓和瘙痒。

།སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། སྲ་རྩི་ཕོག་དང་། ར་གན་གྱི་དུད་པ་དང་། ལྡོང་རོས་ དང་།རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། འདི་རྣམས་སྦྲང་རྩི་ལས་བཏགས་པ་མིག་སྨན་དུ་བསྐུས་ན། རྣག་འཛག་པ་དང་གཡའ་བ་འཇོམས་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རྒྱ་སྤོས་ཨ་རུ་རའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བཏགས་པས་མིག་ ཚག་པ་ལ་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ།།ཐང་ཤིང་ར་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་སྣུམ་དང་བཅས་པས་བསྐུས་ན་མིག་ནད་འཛག་པ་ཚག་པ་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་རྒྱམ་ཚ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། དུག་གི་སྙིང་པོ་དང་། ཟངས་མའི་ཕྱེ་མ་ དང་།དེ་རྣམས་སྦྱར་བའི་མིག་སྨན་གྱིས་བསྐུས་ན་མིག་ཚག་པ་དང་ལིང་ཏོག་རྣམས་འཇོམས་སོ། །ནག་ཚུར་བྱ་བ་ལ་མའི་ཕྱེ་མ་བྱེའུ་རུག་པའི་ཁུ་བས་བསྐོལ་ཏེ། ཟངས་མའི་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་ཞག་བཅུ་བཞིའི་བར་དུ་བཞག་ལ་མིག་ཏུ་བསྐུས་ན་མིག་ཆུ་སེར་གྱིས་གང་བ་ དང་།རྫི་མ་བྱི་བའི་ནད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །བ་བླ་དང་། སོ་བའི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྟང་ཟིལ་དང་མཉམ་པའི་ཟངས་མའི་ཕྱེ་མ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པས་མིག་སྨན་དུ་སྦྱར་ན། ཐུར་མ་གཅིག་གིས་ཀྱང་རྫི་མ་སྐྱེད་ཅིང་མིག་ཚག་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། ནིར་ གུན་ཐི་དང་།བྲེང་ག་ར་ཛ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་རས་ཀྱི་དུམ་བུ་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་སྦངས་ཏེ། དེ་ནས་ཕྱུང་ལ་རས་དེ་སྡོང་བུར་བྱས་ལ་མར་མེར་བསྲེགས་ཏེ། དུད་པ་ཆགས་པའི་སྣག་ཚས་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ། །མིག་ཆུ་སེར་གྱིས་གང་བའི་ནད་པ་ལ་ དུས་རྟག་ཏུ་མིག་མཆུ་མཚོན་གྱིས་བཞར་བ་དང་།ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་ཡང་དང་ཡང་བཀྲུ་སྨན་བསྟེན་པར་བྱའོ། །མིག་ཚག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིག་ནད་ཆུ་སེར་རྣག་ཏུ་འཛག་པ་སྦྱོར་བ་དེ་དག་གིས་ཞི་བར་མ་འདོད་ན་ནི་མིག་ཐུར་ཕྲ་མོ་མེ་ལ་བསྲེགས་པས་བསྲུང་ངོ་། །དེ་ ལྟར་མིག་ནད་དགུ་བཅུ་རྩ་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་དང་མཚན་ཉིད་དང་གསོ་བ་གཅིག་ལ་གཅིག་མ་འདྲེས་པར་ཐམས་ཅད་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱི་མིག་ལ་ནད་མེད་ཅིང་ཐ་མལ་པར་འདུག་པ་ཡིན་ན་ཡང་མིག་ལ་གཅེས་པར་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ནས་དང་། གྲོ་ དང་།འབྲས་དྲུག་ཅུ་པ་དང་། ཁྲེ་རྒོད་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྙིང་པ་དང་གང་ཡང་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་འཇོམས་པའི་སྨན་ཞུན་མར་མང་དུ་བཏབ་པའི་ཟས་དང་། ཚོད་མ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། །བྱ་ན་ཡང་སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་ པའི་ཤ་དང་།སེའུ་འབྲུ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སྦྲང་རྩི་རྣམས་བསྟེན་ནོ། །བཏུང་བར་ནི་ཆར་པའི་ཆུ་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གདུགས་དང་། ལྷམ་དང་བཅས་ཤིང་འགྲོ་བར་བྱ་སྟེ། ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལུས་སྦྱང་བར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ནད་མེད་པ་ཐ་མལ་པར་འདུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་དག་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཤུགས་མི་དགག་པ་དང་། མ་ཞུ་བའི་ཟས་ཆེར་མི་བཟའ་བ་དང་། གང་ཡང་ཟས་ཚ་བ་དང་། སྨན་ཚ་བ་དང་། ཕྱི་ས་འགག་པར་འགྱུར་བའི་ཟས་དང་། སྨན་དང་ཐམས་ཅད སྤང་བར་བྱའོ།།རྐང་པ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་ན་རྩ་ཆེ་ཞིང་སྦོམ་པོའི་རྩ་གནས་ཏེ། དེ་ལས་མིག་ཏུ་གྱེས་པའི་རྩ་དུ་མ་ཡོད་པས་ལྷག་པར་ཡང་རྐང་པ་ལ་ཡང་བསྐུ་བ་དང་བྱུག་པ་དང་། དྲིལ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་མིག་ལ་ཕན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྐང་པ་ལ་དྲི་མ་དང་། ཚ་བ་དང་། སྣད་པ་ ལ་སོགས་པས་གནོད་པར་གྱུར་ན་ནི་མིག་ཀྱང་མ་རུང་བར་འགྱུར་རོ།

柯兰达和树脂胶和铅烟和龙脑香和海泡沫和岩盐和红花染料和石榴石，这些用蜂蜜调制后涂抹为眼药，是治疗眼睛流脓和发痒的最佳药物。或者用檀香在诃子汁中研磨后涂抹于眼睛灼热处即有效果。
用松木在马尿中加油涂抹可以治疗眼睛流脓和灼热。或者岩盐和三果和胡椒和水晶和毒药精华和铜粉，用这些配制的眼药涂抹可以治疗眼睛灼热和白翳。
所谓黑粉是指用鸟粪粉用雀儿豆汁煮沸，放在铜器中存放十四天后涂抹眼睛，可以治愈眼睛充满黄水和睫毛脱落的疾病。
用巴拉和索瓦拉等量的铜粉细细研磨配制成眼药，即使用一根针也能使睫毛生长并治愈眼睛灼热的疾病。
或者用红花和尼尔贡提和布仁加拉加和柯兰达，将布条在这些汁液中浸泡七天，然后取出制成灯芯点燃，用所产生的烟灰涂抹即有效果。
对于眼睛充满黄水的病人，要经常用刀刮眼角，放血和反复服用泻药。如果眼睛灼热即眼病流黄水脓液用这些配方都不能平息的话，就用细小的眼针烧热后护理。
这样就把九十四种眼病的病因、特征和治疗方法都分别不混杂地解释完了。对于眼睛无病正常的人，如果想要爱护眼睛的话，任何时候都要食用大麦、小麦、六十日稻、野生稻、豌豆等陈年的，以及任何能够降伏痰和胆的药物，要多加酥油的食物，蔬菜也要按照规矩食用。
还要食用陆地动物的肉、豆类、白糖、岩盐、三果和蜂蜜。饮用雨水。同样要带伞和鞋子行走，按照规矩净化身体。
同样，无病正常的人也要避免这些：不要阻碍元素的力量，不要过量食用未消化的食物，以及任何辛辣的食物和药物，要避免所有会导致便秘的食物和药物。
两脚之间有一条粗大的脉，从那里分出许多通向眼睛的脉，所以特别要对脚部进行按摩、涂抹和揉捏等，这对眼睛有益。如果脚部受到污垢、热和疲劳等的损害，眼睛也会变坏。

།དེ་ལྟ་བས་ན་མིག་ལ་ཕན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྐང་པ་བསྐུ་བ་དང་། དྲིལ་བ་དང་། བྱུག་པ་དང་། ལྷམ་གྱོན་པ་ལ་སོགས་པ་རྟག་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱའོ། །མིག་ནད་སྣ་ཚོགས་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་ དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་རྣ་བའི་ནད་གཞི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྣ་བའི་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་ཆམ་པས་བཏབ་པ་སྟེ་གསོ་བ་མ་བྱས་པ་དང་། ཆུ་ལ་རྐྱལ་ནས་རྣ་བའི་ནང་དུ་ཆུ་ཞུགས་ཏེ་ལེགས་པར་མ་ཕྱིན་པ་དང་། རྣ་བ་གཡའ སྟེ་བྲུད་པ་ལས་བྲུད་ཉེས་ཏེ།རླུང་འཁྲུགས་ནས་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་། གཞན་ཡང་རྣ་བ་འཁྲུགས་པར་གྱུར་པའི་རྒྱུ་བཟའ་བ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ལོག་པར་བསྟེན་པ་དང་། སྒྲ་མི་སྙན་པས་རྣ་བའི་ཐོས་པར་བྱེད་པའི་རྩ་སྦུབས་ཀྱི་ནང་དུ་རླུང་ཞུགས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་ཟུག་ཅིང་ཤུགས་དྲག་ པར་ན་བ་དང་།ཀླད་པའི་ཕྱེད་ན་ཞིང་རེངས་པར་བྱེད་པ་དང་། གྲང་ཞིང་བསིལ་བ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བ་དང་། གལ་ཏེ་ནད་དེ་སྨིན་ན་ཡང་ཡུན་རིང་ནས་གཟོད་སྨིན་ལ། ཆུ་སེར་སླ་མོ་ཅུང་ཟད་འཛག་པ་དང་། གློ་བུར་དུ་རྣ་བ་སྟོང་པ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དང་། རྣ་བའི་ནང་རེས་ཞུམ་ པར་འགྱུར་ཞིང་རེས་ཡངས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྣ་བའི་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་ན་ཞིང་ཚ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། གྲང་བ་འདོད་པ་དང་། སྐྲང་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། མྱུར་དུ་སྨིན་ཅིང་རྣགས་པ་དང་། རབ་ཏུ་སྨིན་ནས་ཀྱང་རང་གི་མདོག་ ཆུ་སེར་སེར་པོར་འཛག་པ་དང་།གང་དང་གང་དུ་ཆུ་སེར་དེས་རེག་པ་དེ་དང་དེར་སྨིན་ཅིང་རྣག་པར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྣ་བའི་ནད་ཀྱི་རྟགས་ནི་མྱུར་དུ་སྨིན་པ་དང་། འགྲམ་པ་དང་། མགྲིན་པ་ལྕི་བ་དང་། ཟུག་གཟེར་མི་དྲག་པ་དང་། གཡའ་བ་དང་། སྐྲང་ པ་དང་།དྲོ་བག་འདོད་པ་དང་། སྨིན་ནས་ནི་དཀར་བ་དང་། སྐ་བ་འཛག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གློ་བུར་དུ་སྣད་པ་ལ་སོགས་པས་ཁྲག་འཁྲུགས་པའི་རྣ་བའི་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་རྣ་བ་ཤིན་ཏུ་ཟུག་ཅིང་ན་སྟེ། ཁྲག་འཁྲུགས་པ་དེ་ཡང་མཁྲིས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་ ཤིང་ན་སྟེ།དེ་ཡང་མཁྲིས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅུང་ཟད་ཙམ་དང་ལྡན་པའམ། ཡང་ན་ཤས་ཆེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྣ་བའི་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་གཟེར་བ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། མི་བཟད་པར་ན་བ་དང་། གྲང་ བ་དང་།དྲོ་བ་རེས་ཀྱིས་འདོད་པ་དང་། རྣ་བས་སྒྲ་མི་ཐོས་པ་དང་། ནད་སྨིན་ནས་ནི་རྣག་དང་ཆུ་སེར་དཀར་བ་དང་། གནག་པ་དང་། དམར་བ་དང་། སྐ་བ་རེས་ཀྱིས་འཛག་པ་ཡིན་ནོ། །རྣ་བའི་ནང་གི་རྩ་སྒྲ་ཐོས་པར་བྱེད་པའི་རྩ་རྒྱུན་ཡོད་དེ། དེར་རླུང་ཞུགས་ནས་རྒྱུ་མེད་པར་སྒྲ་སྣ་ཚོགས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཐོས་པ་དེ་ནི་རླུང་ནད་སྒྲ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཞེས་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དོ། །བད་ཀན་དང་རླུང་ལྡན་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྣ་བའི་ནད་གསོ་བ་མ་བྱས་ཏེ་ཡལ་བར་བོར་བ་ལས་ནི་ཐོག་མར་སྐད་གསང་མཐོན་པོས སྨྲས་ན་ཐོས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་འོག་ཏུ་རིམ་གྱིས་འོན་པར་འགྱུར་རོ། །རླུང་གིས་བད་ཀན་བསྐམས་ཏེ་རྣ་བའི་རྒྱུན་སྲང་བཀག་པ་ལས་ན་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་པྲ་ཏེ་ཧ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་རྣ་བའི་ནད་དུ་བཤད་དོ། །བད་ཀན་རྣ་བ་ལ་བརྟེན་པར་གྱུར་ན་རྣ་བ་གཡའ་བ་དང་། སྐྲང་ པར་འགྱུར་བ་ནི་སྐྲང་པ་དང་གཡའ་བའི་རྣ་བའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།མཁྲིས་པས་བད་ཀན་ཚོས་པར་བྱས་ཏེ་ནད་དང་བཅས་པའམ། ནད་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ་རྣག་སྐ་བ་མང་དུ་འཛག་པ་ནི་རྣ་ནད་རྣགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

因此，凡是想要对眼睛有益的人们，应当经常按摩脚、揉搓、涂抹、穿鞋等。治疗各种眼病的第十六章完毕。
现在开始讲解了解耳病病因的章节。其中，由风引起的耳病症状是：感冒发作未经治疗，或游泳后水进入耳内未能完全清除，或因耳痒抠挖不当，风气紊乱而成病。此外，由于饮食和不当的生活方式导致耳部紊乱，以及难听的声音使听觉神经管内进入风气，造成剧烈疼痛，半边头痛且僵硬，对寒冷不喜，即使病情成熟也需很长时间才会成熟，少量稀薄的浆液流出，突然感觉耳内空虚，耳道时而收缩时而扩张。
由胆引起的耳病症状是：伴有疼痛和发热，喜欢冷凉，肿胀，发烧，迅速成熟化脓，完全成熟后流出黄色浆液，浆液所接触之处都会成熟化脓。
由痰引起的耳病症状是：迅速成熟，腮部和喉部沉重，疼痛不剧烈，发痒，肿胀，喜欢温暖，成熟后流出白色稠液。
由于突然打喷嚏等引起血气紊乱的耳病症状是：耳朵剧烈疼痛，这种血气紊乱与胆一起混乱疼痛，其症状或稍具胆的特征，或具有较多胆的特征。
由多种病因综合引起的耳病症状是：刺痛，肿胀，发烧，难以忍受的疼痛，时而喜欢冷时而喜欢热，耳朵听不见声音，病情成熟后流出白色、黑色、红色、灰色的脓液和浆液。
耳内有传导声音的听觉神经，风气进入其中后，无缘无故听到各种反复出现的声音，这就是所谓的风病耳鸣。诸位仙人如是说。
由痰和风共同引起的耳病若不治疗而置之不理，起初用高声说话还能听见，之后逐渐变成耳聋。由于风使痰干涸阻塞耳道而引起疼痛，这被称为'帕提哈纳'耳病。
当痰依附于耳朵时，会引起耳痒和肿胀，这被称为肿胀和发痒的耳病。
胆使痰成熟，无论是否有病，都会流出大量稠脓，这被称为化脓性耳病。

།རླུང་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པས་རྣ་བའི་ཤ་དང་ཁྲག་རུལ་པར་བྱས་ ནས།དེ་ལས་སྲིན་བུ་སྐྱེས་ཏེ་དེས་ཟོས་པ་ལས་མི་འཛག་པར་ན་བ་དེ་ནི་རྣ་བའི་ནད་སྲིན་བུ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །རྣ་བའི་ནད་གཡའ་ཞིང་ཕྲུགས་པ་ལས་རྨ་འབྱུང་སྟེ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ནི་གོང་དུ་ཁོང་འབྲས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་སྐྲང་ པ་ལ་གསོ་བ་མ་བྱས་ཏེ་ཡལ་བར་བོར་ན།ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐོར་བུ་དང་འབྲུམ་བུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ན་བ་དང་། རྣག་གིས་གང་བ་དང་། འོན་པར་འགྱུར་རོ། །མའི་མངལ་དུ་རླུང་གིས་རྣ་བ་བསྐུམས་ཏེ་བསྡུས་པ་ནི། རྣ་ནད་ཞུམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་མའི་ མངལ་གྱི་ནང་དུ་རྣ་བ་ཤའི་ཐོར་བུ་ཤིན་ཏུ་སྲ་བ་གཅིག་གམ་མང་དུ་ཡང་རུང་སྟེ།པི་པི་ལིང་གི་ཚད་ཙམ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་རྣ་ནད་པི་པི་ལིང་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྣ་བའི་ནད་ནི་ནད་གཞི་རང་དང་མཐུན་པའི་མདོག་ཏུ་སྣང་ཞིང་རབ་ཏུ་ན་བ་དང་། རེངས་པ་དང་། སྐྲང་ པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ལ་ཡལ་བར་བོར་ཏེ་གསོ་བ་མ་བྱས་པ་ལས་ནི་ནད་སྨིན་ཏེ་འཛག་པ་ཡང་ཡུངས་མར་ལྟ་བུར་འབྱུང་ཞིང་རྨ་འཚོ་དཀའ་བའམ།རྨ་འདྲུབ་ན་ཡང་ངེས་པར་རྣ་དྲུང་འཁུམས་ཤིང་ཞུམ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་རྣ་ནད་བིད་རི་ཀ་ཞེས་བྱའོ། །རྣ་བའི་རྩའི་ནང་དུ་རླུང་ནད་ཞུགས་ཏེ། རྣ་བའི་དྲུང་སྐེམ་པ་ཡོད་དེ། དེའི་མིང་ནི་རྣ་དྲུང་གི་ནད་སྐེམ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །རྣ་ཤལ་རླུང་གིས་བསྐམས་ཏེ་སྲབ་མོར་སོང་ཞིང་པི་ཝང་གི་རྒྱུད་བཞིན་དུ་ཐང་ཆད་པ་ནི་རྣ་ཤལ་གྱི་ནད་རྒྱུད་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱིད་པ་འམ་སྡུག་མ་མྱོང་བའི་རྣ་ཤལ་ཕུག་སྟེ་སྐྲངས་པ་ལས་མ་གསོས་ན་དེ་མ་ཐག ཤས་ཆེར་སྐྲང་ཞིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་།ནད་དང་བཅས་པ་དང་། མེ་ཏོག་པ་རི་པོ་ཊ་ལྟར་རྩ་དམར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་པ་རི་བོ་ཊ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་རྣ་ཤལ་གྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །རྣ་ཆ་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བས་རྣ་བ་གྲང་སྟེ་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་དེ་མདོག་དམར་བ་དང་། སྔོ་བསངས་ སུ་འདུག་པ་དང་།ན་བ་དང་། ཚ་འུར་འུར་པོ་དང་། མྱུར་དུ་སྨིན་པ་དང་། སྐྲང་པ་དང་། འབྲུམ་བུ་དང་། འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་དང་། རྣག་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ཨུད་པ་ད་ཞེས་བྱ་བའི་རྣ་བའི་ནད་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྣ་ཤལ་གྱི་ནད་ཀྱི་རྟགས་ནི་སྐྲང་ཞིང་ནད་ མེད་པ་དང་།སྲ་ཞིང་གྱོང་བ་དང་། ནད་གཞི་རང་གི་མདོག་ཏུ་སྣང་བ་དེ་ནི་ཨུ་མན་ཐ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣ་ཤལ་གྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །རྣ་ཤལ་ཕུག་ཉེས་ཏེ་བརྒྱངས་པ་ལས་འདུས་པའི་ནད་འབྱུང་སྟེ་དེ་ཡང་གཡའ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། མྱུར་དུ་སྨིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣ་ཤལ་གྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རྣ་ཤལ་གྱི་ནད་དེ་གསོ་བ་མ་བྱས་ཏེ། ཡལ་བར་བོར་ན་ནི་བད་ཀན་དང་ཁྲག་ལས་གྱུར་བའི་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ཡང་རྣགས་པ་དང་། གཡའ་བ་དང་། ནད་དང་བཅས་ཏེ་སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོ་སྐྱེ་ཞིང་རྣག་ལྡག་ ཅིང་བཟའ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་རྣ་ཤལ་གྱི་ནང་སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོས་ཟོས་པའི་རྣ་ནད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྣ་བའི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་བཤད་པ་ལས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྣ་བའི་ནད་པི་པི་ལིང་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བི་ད་རི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འཁུམས་ཤིང་ཞུམ་པ་ཞེས་ བྱ་བ་དང་།བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །པི་ཝང་གི་རྒྱུད་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣ་ནད་ནི་མི་ལ་བ་ཙམ་དུ་གསོར་རུང་ངོ་། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཅི་རིགས་པར་སྨན་གྱིས་གསོ་བར་བྱའོ། །རྣ་ནད་ཀྱི་དམིགས་བརྟགས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བདུན་པ་རྫོགས་སོ།

由风等过患使耳部肉和血腐烂后，由此生虫，被其啃食而不流出的疼痛，这就是称为有虫的耳病。
耳病发痒并搔抓而生疮，形成脓包，应如上所述内脓包的特征那样了知。
同样，耳部肿胀若不治疗而置之不理，则会根据病因产生疱疹和脓包，且会剧烈疼痛，充满脓液，并会变聋。
在母胎中被风收缩压迫耳朵的，称为萎缩性耳病。
或者在母胎内生出一个或多个极硬的耳肉疙瘩，大小如胡椒，这称为胡椒样耳病。
三病合并引起的耳病，呈现与病因相应的颜色，且剧烈疼痛、僵硬、肿胀，如果对此置之不理不予治疗，则病情会恶化，流出如芥子油样的液体，疮口难以愈合，即使疮口愈合也必定会使耳周萎缩下陷，其名称为毗达利迦耳病。
风病入耳脉内，使耳周萎缩，其名称为耳周萎缩病。
耳轮被风干枯变薄，如琵琶弦般紧绷，称为弦状耳轮病。
未经历过快乐或痛苦的耳轮被刺穿而肿胀，若不治疗，立即会更加肿胀增大，伴有病痛，如帕利波塔花般血管发红，这就是称为帕利波塔那的耳轮病。
因耳环过重使耳朵受寒，生出血和胆汁，呈现红色和青灰色，伴有疼痛、灼热感、快速成熟、肿胀、脓包、小疱疹、脓液，这是称为乌特帕达的耳病。
风和痰引起的耳轮病的症状是肿胀但无痛，坚硬僵直，呈现病因本身的颜色，这就是称为乌曼塔的耳轮病。
耳轮穿刺不当而扩张，由此产生三病合并的疾病，伴有瘙痒、发热、肿胀、快速成熟，这就是称为痛苦生成的耳轮病。
如此这般的耳轮病若不治疗而置之不理，则会生出由痰和血引起的小疱疹，且会化脓、发痒、带病，生出小虫吮吸啃食脓液，这就是称为耳轮内被小虫啃食的耳病。
如是所述二十五种耳病分类中，三病合并引起的胡椒样耳病、毗达利病、萎缩下陷病这四种是不可治愈的。
称为琵琶弦样的耳病仅可稍作治疗。
其余病症则应根据具体情况用药治疗。
耳病诊察品第十七终

། །། དེ་ནས་རྣ་བའི་ནད་གསོ་བར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྣ་བའི་ནད་ལ་ནི་ཐོག་མར་ཤ་ཁུ་བླུད་ལ་དེའི་ནུབ་མོ་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་མར་བླུད་དོ། །དེ་ནས་དུགས་བྱས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ཨ་ཤྭདྠ་དང་། བིལ་བ་དང་། ཨརྐ་དང་། ཨེ་རཎྜ དང་།དེ་རྣམས་ཀྱི་འོ་མ་གང་ཡང་རུང་བའམ། ཡང་ན་ལ་ཕུག་དང་། གུ་གུལ་གང་ཡང་རུང་བ་འབྲུ་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་དང་བསྒོས་ཏེ། ཁམ་ཕོར་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བཙོས་ལ། ཚོས་པ་དང་ཕྱུང་ལ་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་དྲོ་འཇམ་གྱིས་རྣ་བ་དགང་ངོ་། །ཡང་ན་དར་ བ་ལ་སོགས་པ་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་དར་བ་སྐྱུར་པོ་དང་།ཞོ་ག་ཆུ་དང་། རྩབ་མོ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱུར་དང་། བ་དང་། མ་ཧེ་ལ་སོགས་པའི་གཅིན་དང་། སྣུམ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། དེ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པ་ལས་རྣ་བར་བླུགས་ན་རྣ་བའི་ ཟུག་གཟེར་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པ་ཡང་སེལ་ཏོ།།ཡང་ན་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་གང་ཡང་རུང་བའི་ཤིང་གི་ཐོར་ཏོ་སྲོ་མའི་རས་ཀྱིས་དཀྲིས་ལ་ཏིལ་མར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ། མེའི་ནང་དུ་བསྲེགས་པའི་སྣུམ་གྱི་ཐིགས་པ་བླུགས་ན་དེ་མ་ཐག་རྣ་བའི་ཟུག་གཟེར་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་ཐང་ཤིང་ དང་།རུ་རྟ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཆོ་ག་གོང་མ་བཞིན་དུ་བྱས་ན་ཡང་ཕན་ཡོན་དེ་དང་འདྲའོ། །རླུང་ནད་དང་རླུང་གི་ཆོམ་པ་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདིར་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་གི་རྣ་ནད་ཅན་གྱིས་ཆུ་ལ་སོགས་པས་མགོ་བསྐྲུ་བ་དང་། ཆུ་གྲང་མོའི་བཏུང་བ་ཉིན་པར་ ཡང་སྤང་བར་བྱའོ།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྣ་བའི་ནད་ལ་ནི་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་བཅས་པའི་མར་གྱིས་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ལ། མཁྲིས་པ་ལ་ཕན་པའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་ངོ་། །རྒུན་འབྲུ་དང་། ཤིང་མངར་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་རྣ་བར་བླུགས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། ། ཤིང་མངར་དང་། དཱུར་བ་དཀར་པོ་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། བུང་ཆང་རྡོ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། པདྨའི་རྩ་ལག་དང་། པདྨ་དང་། བཙོད་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། འདི་རྣམས་ཤིང་མངར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས དང་།དེའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་། ཏིལ་མར་སྲང་བརྒྱད་དང་དེ་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པ་ལས་རྣར་བླུགས་པ་དང་། རྣ་བར་དགང་བ་དང་། བསྐུ་བྱུག་ཏུ་སྦྱར་ན་རྣ་བའི་ཟུག་གཟེར་དང་ཚ་བ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་སྦྲང་རྩི་ཉི་ཚེའི་ཆོ་ག་དེ་ ལྟར་བྱས་ན་ཡང་ཕན་ཡོན་དེ་དང་འདྲའོ།།ཡང་ན་གོང་གི་སྦྱོར་བའི་སྨན་ཤིང་མངར་ལ་སོགས་པ་མར་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ། རྣ་བའི་ཕྱི་ནང་དུ་བྱུགས་ན་ཡང་ཕན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ལ་ནི་པི་པི་ལིང་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བ་བླུགས་ལ་ཐོག་མར་སློན་སྨན་ བྱའོ།།གང་ཡང་བད་ཀན་ལ་ཕན་པའི་དུད་པས་བཏང་བ་དང་། སྣ་སྨན་བཏང་བ་དང་། མཁུར་བར་བཅང་བ་དང་། དུགས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྦྱར་རོ། །སྒོག་སྐྱ་དང་། སྒེའུ་གཤེར་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དཀར་པོ་དང་། མུ་རང་ག་དང་། ལ་ཕུག་དང་། ཆུ་ཤིང་དང་དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཁུ་བ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དང་སྦྱར་བ་རྣ་བར་བླུགས་པ་ཐག་གི་ཟད་ནས་ཕྱིར་ཕོ་བ་ན་རྣ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཨརྐའི་མྱུ་གུ་སྐྱུར་བ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་བཏགས་ཏེ། འབྲུ་མར་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་ལྡན་པའི་ནང་དུ་ཤྲི་ཁཎྜའི་སྡོང་བུའི་དབུས སུ་ཕུག་སྟེ།རྐའི་ལོ་མས་གཡོགས་ལ་ཁམ་ཕོར་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་མེ་ལ་བཙོས་ཏེ་ཁུ་བ་བཙིར་བས་རྣ་བར་བླུགས་ན། རྣ་བའི་ཟུག་གཟེར་འཇོམས་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་མ་དུ་ལུང་ག་དང་ཀ་པིད་ཐ་གང་ཡང་རུང་བའི་ཁུ་བས་རྣ་བ་བཀང་ན་ཡང་ཕན་ནོ།

接下来讲解治疗耳病的章节。首先，对于风引起的耳病，开始时要服用肉汤，当晚服用调配风病药物的酥油。
然后进行热敷，之后用阿说他树、木苹果、阿迦树、蓖麻，取其中任何一种的乳汁，或者用萝卜和安息香中任何一种，配以谷物和岩盐，放入对合的碗中按方法煮熟，煮好后取出挤压，将温热的汁液灌入耳中。
或者用酸奶等平息风的药物类别，如酸奶、酸乳清、酸醋等酸性物质，以及牛、水牛等的尿液，四种大油脂，将这些一起煮沸，留下的油脂灌入耳中，可以消除剧烈的耳痛。
或者取五大根中任何一种树木的树梢，用棉布包裹，涂上芝麻油，在火中燃烧，将滴下的油滴灌入耳中，可立即止住耳痛。
或者用桦树和茜草中任何一种，按照上述方法处理，也有相同的效果。所有治疗风病和风痛的方法在这里都有效。
对于风性耳病患者，应当避免用水等洗头，白天也要避免饮用冷水。
对于胆引起的耳病，要用含白糖的酥油进行油疗，并服用对胆病有效的泻药。
将葡萄和甘草与牛奶一起煮沸后灌入耳中，效果极佳。
甘草、白色杜若草、白檀香、水晶、蜂蜜石、升麻、吉瓦迦、莲茎、莲花、红花、蒺藜等，这些药物用甘草煮成的汁液三十二两，加入两倍的牛奶，以及八两芝麻油，按方法煮沸，留下的油脂可用于耳部灌注、填充和涂抹，能消除耳痛和发热。
或者仅用蜂蜜按照相同方法处理，也有相同的效果。
或者将上述配方中的甘草等药物制成油膏，涂抹于耳内外也有效果。
对于痰引起的病症，要用胡椒与油脂一起煮沸后灌注，首先要进行润滑治疗。
另外，凡是对痰有效的熏蒸、鼻疗、含服、热敷等方法都可以使用。
大蒜、野葱、白色诃子、木瓜、萝卜、水生植物等任何一种的温热汁液调配后灌入耳中，待其流尽后流出，可以治愈耳病。
或者将阿迦树的嫩芽与任何酸性物质研磨，加入植物油和岩盐，放入白檀木茎的中空处，用阿迦树叶包裹，放入对合的碗中用火煮熟，将挤出的汁液灌入耳中，是消除耳痛的最佳方法。
或者用马都龙伽和迦比他中任何一种的汁液填充耳朵也有效果。

།ཡང་ ན་ཚྭས་རྣ་བ་བཀང་ལ་རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བའི་ཕྱེ་མས་གདབ་པ་བྱས་ན་ཡང་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་ར་དང་ལུག་གི་གཅིན་དང་འོད་མའི་ཤུན་ལྤགས་ཏིལ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ལ་བླུགས་པ་འམ། ཡང་ན་ཡུངས་མར་ཤིང་ཀུན་དང་། གཡེར་མ་དང་། དོང་གྲ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ ལ་བླུགས་པ་དང་།སྦྱོར་བ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་བྱས་ན་ཡང་ཕན་ནོ། །དེ་ལ་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་རྣ་བའི་ནད་ལ་ནི་མཁྲིས་པ་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་གཏར་ག་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །རྣ་བའི་ཟུག་གཟེར་ནད་སྨིན་ཏེ་རྣག་འཛག་པ་ལ་ནི་དུད་པས་ བདུག་པ་དང་།སྨན་མཁུར་བར་བཅང་བ་དང་། སྣ་སྨན་རྣམས་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་ཡང་རྨ་འཁྱིམས་པ་དང་། རེད་པའི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདིར་སྦྱར་རོ། །སྨན་གྱི་ལྡེ་གུས་རྣ་བར་བྱུགས་ལ་རས་བལ་གྱི་ཡེ་འུས་ཉིན་རེ་ལན་གཉིས་སུ་ཕྱི་ཞིང་དག་པ་དང་། གུ་གུལ་གྱི་ དུད་པས་བདུགས་ལ་སྦྲང་རྩིས་རྣ་བ་དགང་བར་བྱའོ།།ཡང་ན་བྱེའུ་རུག་པའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་རས་བལ་གྱི་ཡེའུ་ལས་བསྒོས་ལ་རྣ་བའི་ནང་དུ་ཆུབ་པར་བསྐུལ་ཞིང་བྱེའུ་རུག་པའི་སྡེ་ཚན་གྱི་ཕྱེ་མས་གདབ་པོ། །གང་གིས་རྣ་བ་ལ་ཟུག་གཟེར་དང་། རྣག་དང་། ལྕི་བ་ ཡོད་པ་དེ་ལ་སྡེ་ཚན་གྱི་ཆོ་ག་དེ་དག་གིས་ཞི་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དོ།།པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཨམ་པསྠ་དང་། ད་ཏ་ཀི་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། འདབ་མ་རྣམ་བཞི་དང་། བཙོད་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། དེ་རྣམས་ ཀ་པིད་ཏའི་རང་གི་ཁུ་བ་དང་།ཏིལ་མར་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་རྣ་བར་བླུགས་ན་རྣག་ཁྲག་ཟག་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །རྣ་བའི་ནད་སྒྲ་ཅན་དང་། འོན་པར་གྱུར་པ་གཉིས་ལ་ནི་ཆུ་ལས་གྱུར་པའི་རྣ་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་འདི་ལ་སྦྱར་རོ། །རྣ་བའི་ནད་སྒྲ་ཅན་དང་འོན་པ་གཉིས་བད་ ཀན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ནི་དང་པོ་སློན་ལ་སོགས་པས་བད་ཀན་སྦྱངས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ཨེ་རཎྜ་དང་།ཤི་ཀྲུ་དང་། ལ་ཕུག་གཞོན་ནུ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་མ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཏིལ་མར་དང་། དེའི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ར་མཉེ་བའི་ཕྱེ་མ་དང་དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་རྣར་བླུགས་པ་དང་། བསྐུ་བྱུག་དང་། རྣ་བ་བཀང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་རྣ་བ་སྒྲ་དང་བཅས་པ་དང་། འོན་པ་དང་། ཟུག་གཟེར་རྣམས་ངེས་པར་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཤིང ཀུན་དང་།ཤུ་ཏི་དང་། སྐྱེར་པའི་ཤུན་པ་དང་། སྭ་རྫི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། ཏིལ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཚྭ་དང་དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་ལས་རྣ་བར་བླུགས་ན་རྣ་བ་ཟུག་པ་དང་། ཆུ་སེར་འཛག་པ་དང་། རྣ་བ་འོན་ པ་དང་།སྒྲ་དང་བཅས་པ་སེལ་ཏོ། །རྣ་བ་སྒྲ་ཟ་ཟི་ཟེར་བ་ལ་ནི་ཡུངས་མར་གྱིས་རྣ་བ་བཀང་ན་ཕན་ནོ།

或者用盐填充耳朵，再用海泡沫粉末敷上也有效。或者将山羊和绵羊的尿与芦苇皮同芝麻油一起煮沸后灌注，或者将芥子油、阿魏、酸模、冬瓜仁等一起煮沸后灌注，使用这些任何一种配方都有效。
对于由血引起的耳病，应当采用所有治疗胆病的方法，尤其是放血疗法最为有效。对于耳部疼痛成熟而流脓的情况，应当进行熏蒸、含药和鼻药等治疗。同样，所有关于伤口处理和包扎的方法也可在此使用。
用药膏涂抹耳朵，每天用棉球擦拭两次使其清洁，并用安息香熏蒸后，用蜂蜜填充耳朵。或者用苦菜煮汁浸泡棉球后放入耳内，并用苦菜粉末敷上。
仙人们说，对于耳朵有疼痛、脓液和污垢的人，用这些苦菜疗法可以使其平息。
将白胶香、甘草、芒果、达塔基、青莲花、四种叶子、红花、白芷、诃子等，与木瓜自汁和芝麻油一起煮沸后灌入耳内，可以止住脓血流出。
对于耳鸣和耳聋两种病症，应当采用所有治疗水引起的耳病的方法。如果耳鸣和耳聋伴有痰症，首先要用催吐等方法清除痰液，然后将蓖麻、辣椒、嫩萝卜及其叶子煮汁，加入四倍量的芝麻油和八倍量的牛奶，以及甘草和马鞭草粉末一起煮沸，取其油质部分灌入耳内，进行涂抹、按摩和填充等治疗，一定能够消除耳鸣、耳聋和疼痛。
或者将白附子、阿魏、生姜、锦鸡儿皮、碱灰、三辛香、芝麻油，以及芝麻油四倍量的盐一起煮沸，取其纯油部分灌入耳内，可以消除耳痛、耳漏、耳聋和耳鸣。
对于耳内嗡嗡作响，用芥子油填充耳朵即有效果。

།ལ་ཕུག་སྐམ་པོ་དང་། བཅའ་སྒ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། ཤུ་དག་དང་། རུ་རྟ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཤི་ ཀྲུ་དང་།སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། ཡ་བཀྵ་ར་དང་། སརྫི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་། ལན་ཚྭ་ཁྲོལ་བུ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། གྲོ་བའི་དུད་པ་དང་། རྩལ་རུ་ཚ་དང་། གླ་སྒང་དང་། དེ་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་། དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་དགུན་ཚྭ་དང་། ཁ་ལུང་གི་ཁུ་བ་ཚ་ དང་མཉམ་པ་དང་དེ་དང་མཉམ་པའི་ཆུ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་རྣ་བར་བླུགས་པ་བྱས་ན་རྣ་བ་གཡའ་བ་དང་།སྒྲ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣ་བ་འོན་པ་དང་། རྣ་བ་འཛག་པ་དང་། ཟུག་གཟེར་ཆེ་བ་དང་། སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་གསོ་ དཀའ་བ་ཡང་ཐལ་སྨན་གྱི་ཏིལ་མར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་མྱུར་དུ་འཇོམས་པར་བྱའོ།།མཆོག་ཏུ་ཁ་དང་སོའི་ནད་ལ་བསྔགས་ཏེ། རྣ་བ་ཕུག་སྟེ་ཚོར་བ་མེད་པ་ལ་ནི་རྣ་བའི་ཉེ་འཁོར་ལས་གཏར་ག་བྱའོ། །རྣ་བ་སྐྲང་ཞིང་རྣག་དང་བཅས་ཏེ་གསལ་པོར་མི་ཐོས་པ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་ བྱས་ན་ཕན་ནོ།།བྱིས་པ་དང་རྒན་པོ་འོན་ཏེ་ལོ་གྲངས་དུ་མ་ལོན་པ་ལ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །རྣ་བ་ཐོག་མ་སྨིན་ཅིང་འཇམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྣུམ་དང་དུགས་རེས་ཀྱིས་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་རས་ཀྱིས་རྣ་བའི་ནད་དག་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་འབྲུ་མར་གྱིས་རྣ་བ་གང་བར་བྱས་ན་ཕན་ནོ། ། སྦྱོར་བ་དེ་དག་ནི་རྣ་སྤབས་ཀྱིས་གང་བ་དང་། བད་ཀན་ཅན་ལ་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །རྣ་བ་སྐྲང་བ་ནི་རྣར་བླུགས་པའི་སྨན་དང་། མཁུར་བར་བཅང་བ་དང་། དུ་བ་བརྔུབ་པ་དང་། གང་ཡང་བད་ཀན་འཇོམས་པའི་སྨན་ཚ་བ་དང་། དྲོ་བའི་བྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས ཅད་བྱས་ན་ཕན་ནོ།།རྣ་བ་རྣག་འཛག་པ་དང་། སྲིན་བུ་ཅན་གཉིས་ལ་ནི་རྣ་བ་རྣག་འཛག་པའི་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྦྱར་རོ། །རྣ་ནད་སྲིན་བུ་ཅན་གཉིས་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ཡུངས་མར་ཚ་བས་བླུགས་ན་ཕན་ནོ། །རྣ་བའི་ནང་ནས་ འབྲས་བྱུང་བ་ལ་ནི་དང་པོ་སློན་བྱས་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་གསོ་བ་ནི་ཁོང་འབྲས་ཀྱི་གསོ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྲིས་པའི་རྣ་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་ཡང་དེ་དང་སྦྱར་རོ། །རྣ་བའི་ནད་ཐོར་བུ་དང་འབྲུམ་བུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་སྣའི་འབྲུམ་བུའི་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱའོ། །རྣ་ནད་བི་ད་རི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ སྨིན་ཀྱང་རུང་མ་སྨིན་ཀྱང་རུང་སྟེ་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྟགས་ཏེ་རྣ་བའི་འབྲས་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་ཡང་ཐམས་ཅད་བྱའོ།།རྣ་ཤལ་སྐམ་པའི་ནད་ལ་ནི་རླུང་གི་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣར་བླུགས་པ་དང་། བྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ ལ་ལེགས་པར་ཞེན་པ་དང་།རྣ་ཤལ་ཏིལ་མར་གྱིས་བསྐུས་ལ། པི་ཡ་ལའི་ས་བོན་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཨ་ཤྭ་གན་དྷ་དང་། ནས་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣ་དྲུང་དང་། རྣ་ཤལ་ལ་བསྐུ་ཞིང་དྲིལ་ལོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཤ་རྒྱས་ཤིང་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ བསྐུ་བྱུག་རྟག་ཏུ་བྱའོ།།ཉེའུ་ཤིང་དང་། ཨ་ཤྭ་གན་དྷ་དང་། པ་ཡ་སྱ་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་དེ་རྣམས་འབྲུ་མར་དང་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། རྣ་བའི་རྣ་ཤལ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་མཆོག་ཡིན་ ནོ།།ཡང་ན་འཚོ་བྱེད་ཀྱི་འབྲུ་མར་དང་། འོ་མ་དང་། ཡུལ་སེར་ཆེ་བ་ལ་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཤ་བསྐོལ་བས་བསྐུས་ན་རྣ་དྲུད་རྣ་ཤལ་ཤ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །རྣ་ཆ་ལྕི་བས་བུ་ག་འོལ་དུ་ཆ་བ་ལ་ནི་མཚོན་གྱིས་བཅད་དེ་རྨ་སྦྱར་ལ་ཡང་ཤ་སྐྱེ་ བའི་གསོ་བ་བྱའོ།།པི་ཝང་གི་རྒྱུད་ལྟ་བུའི་རྣ་ནད་ལ་ཡང་། མི་ལ་བ་ཙམ་དུ་གསོར་རུང་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ།

干萝卜和烧焦的生姜灰、诃子、生姜、小豆蔻、白芷、独活、酸枣、石榴、酸枣糖、硝石、碱、碱灰、岩盐、食盐、炉灰、矿盐、没药，这些与芝麻油和四倍量的冬盐，以及等量的芦荟汁和等量的水木汁一起煎煮，留下油脂滴入耳中，可治疗耳痒、耳鸣、耳聋、耳漏、剧痛、有虫等难治之症，此方名为'灰药芝麻油'，能迅速消除病症。尤其推荐用于口腔和牙齿疾病。
对于耳朵穿孔而失去知觉的，应在耳周围放血。耳朵肿胀、化脓且听力不清的，用催吐药有效。对于儿童和年长者耳聋多年的，应当放弃治疗。
耳病初期应先用油和热敷交替使其成熟柔软，然后用布清洁耳部疾病。之后注满菜油即有效果。这些配方适用于耳垢堵塞和痰湿症。
耳肿可用耳药水、含漱药、吸烟，以及任何能够祛痰的温热药物和热敷等方法治疗都有效。对于耳脓漏和有虫两种情况，应使用所有治疗耳脓漏的配方。特别是对耳病有虫的两种情况，用热芥子油滴入特别有效。
对于耳内长疮的，先要使其软化，然后按照内疮的治疗方法进行治疗，胆病性耳疾的治疗也与此相同。耳部零星疮疱的治疗应采用鼻疮疱的所有治疗方法。对于名为'比达利卡'的耳病，无论是否成熟，都要根据病因进行诊断，采用所有治疗耳疮的方法。
对于耳轮干枯病，应按照风病的治疗方法使用耳药水、涂抹等适当治疗。这样做后，要使其充分吸收，用芝麻油涂抹耳轮，然后用毕亚拉种子、甘草、假马齿苋、大麦等涂抹耳周和耳轮并按摩。之后为了使肉生长增厚，要经常涂抹。
将接骨木、假马齿苋、帕雅斯亚、蓖麻、吉瓦卡等与菜油和牛奶一起煎煮，取其油脂适量饮用，是促进耳轮生长增厚的最佳方法。
或者用医疗油、牛奶和生活在黄土地区的动物肉煮制后涂抹，是促进耳轮和耳廓生肉的最佳方法。对于耳环过重导致耳孔变形的，应用刀切开后处理伤口，再进行生肉治疗。对于如琵琶弦般的耳病，也要采用适合人体的治疗方法。

།མེ་ཏོག་པ་རི་པོ་ཊ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣ་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་ཡང་དེ་ལྟར་བྱའོ། །ུཏྤ་ད་ཞེས་བྱ་བའི་རྣ་བའི་ནད་ལ་ནི་སྲིན་བུ་པད་པས་ཁྲག་འཇིབ་ཏུ་གཞུག་ཅིང་བསིལ་བའི་ནུས་པ་ དང་ལྡན་པའི་སྨན་གྱིས་བྱུག་པར་བྱའོ།།ཤིང་འཛམ་བུ་དང་། ཨ་མྲའི་ལོ་མ་དང་། བ་བླ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཏིལ་དང་། བཙོད་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། ཀ་ཏམ་པ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། དེ་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་། ཏིལ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ རྩབས་སྐྱུར་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་བསྐུ་བྱུག་བྱ་བའམ།ཡང་ན་མེ་དབལ་གསོ་བའི་སྐབས་ནས་འབྱུང་བས་བསྐུ་བྱུག་བྱའོ། །ུན་མན་ཐ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣ་བའི་ནད་ལ་ནི་སྲོག་ཆགས་གོ་དྷ་དང་། ཀར་ཀ་ཊ་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཞག་དང་། ཏ་ལའི་ལོ་མ་དང་། ཨ་ ཤྭ་གན་དྷ་དང་།རྐ་དང་། སོ་མ་ར་ཙའི་ས་བོན་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་། ལང་ག་ལི་དང་། ཏིལ་མར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བ་ལས་མར་ལུས་པས་བསྐུ་བྱུག་དང་སྣ་སྨན་རྣོན་པོ་ཡང་གཏང་ངོ་། །རྣ་ཤལ་ཕུག་ཉེས་པའི་རྣ་བའི་ནད་ལ་ནི་ཨ་སྨན་ཏ་དང་། འཛམ་བུ་དང་། ཨ་མྲ་གསུམ་གྱི་ལོ་མ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུགས་པར་བྱ་སྟེ་དེའི་འོག་ཏུ་ཏིལ་མར་གྱིས་བསྐུས་ལ། ཤིང་མངར་དང་། བཙོད་དང་། པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། ཡུང་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་གདབ་པོ། ཡང་ན་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། ཏིལ མར་སྦྱར་བས་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ན་ཕན་ནོ།།སྲོག་ཆགས་སྲིན་བུས་ཟོས་པའི་རྣ་ནད་ལ་ནི་བ་ལང་གི་ལྕི་བའི་དུགས་མང་དུ་བྱས་ལ། བྱི་དང་གའི་སྙིང་པོ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བེའུ་མང་དུ་བཙས་པའི་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུ་བྱུག་མང་དུ་བྱའོ། །ཡང་ན་དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཤིང་ཨིང་ ཀུ་ཏ་དང་།ཀ་རཉྫའི་ས་བོན་དང་། དོང་གའི་ཤུན་པ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་བྱུག་གོ། །ཡང་ན་སྨན་གོང་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྟེང་དུ་ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། སྦྲང་རྩིའི་ཚིགས་མ་དང་། དེ་རྣམས་ཡུངས་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བས་རྨ་ བྱུང་བ་ལ་བསྐུ་བྱུག་བྱའོ།།རྣ་བ་སྟོབས་ཀྱིས་དྲངས་ཏེ་འོལ་བ་ལ་ནི་ཐོག་མར་ལུས་དག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བའི་ཐབས་སུ་མཚམས་སྦྱར་རོ། །རྣ་བ་འོལ་མ་ཐག་པ་ལ་ནི་ཁྲག་དག་པ་དེས་དེ་མ་ཐག་སྦྱར་ལ་དེ་ནས་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྣ་དྲུང་གི་སྐྲ་ ཚོམས་ནས་བཅིངས་ཏེ།དེ་ནས་མཚོན་གྱིས་རྣ་ཤལ་བཅད་པ་དང་། བཞར་ལ་ཅི་རིགས་པར་མཐོན་དམན་མེད་པར་ལེགས་པར་སྦྱར་ལ། ཞུན་མར་དང་སྦྲང་རྩིས་བྱུགས་ལ་རས་བལ་གྱིས་གླན་ཏེ། སྐུད་པས་མི་དམ་མི་ལྷོད་པར་བཅིང་ངོ་། ། དེ་ནས་གཏར་གའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ཁྲག་དབྱུང་སྟེ། རྨ་ལ་ཕན་པའི་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་ཡང་གདབ་པར་བྱའོ། །གསོ་བ་གཞན་དག་ནི་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ལྟར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཞག་བདུན་ལོན་པ་དང་། འབྲུ་མར་མ་ཚོས་པས་བསྐུས་ལ་རས་བལ་གྱིས་གླན་པ་དལ་བུས་བཀྲོལ་ལོ།

对于名为'花朵帕日波塔'的耳病也要如此治疗。对于名为'乌特帕达'的耳病，应让蚂蟥吸血，并涂抹具有清凉功效的药物。
将阎浮树、芒果树叶、婆罗、甘草、白芷、芝麻、红花、青莲、迦昙婆、蒺藜等，与芝麻油和四倍于芝麻油的酸醋一起煎煮，取其油脂涂抹，或者用治疗热病章节中所述的方法涂抹。
对于名为'昆曼塔'的耳病，将蜥蜴、螃蟹及其油脂、棕榈叶、枸杞、生姜、茴香子、岩盐、茄子、郎伽里和芝麻油一起煎煮，取其油脂涂抹，并施用强效鼻药。
对于耳孔受损的耳病，应注入阿斯曼塔、阎浮树和芒果树叶煎煮的汁液，之后涂抹芝麻油，并撒上甘草、红花、白莲、姜黄等细粉。或者用没药和芝麻油调和涂抹也有效。
对于被虫蛀食的耳病，应多做牛粪熏蒸，并将榧子仁研粉与小牛多次煮沸的尿液调和多次涂抹。
或者将芥子、阿魏树、卡兰扎种子、冬瓜皮等研粉，与牛尿调成糊状涂抹。或者在上述药物基础上加入楝树叶、诃子、蜂巢，与芥子油一起煎煮，用于治疗有伤口的耳病。
对于耳朵因外力拉扯而脱落的情况，首先要清洁身体，按照相应的治疗方法进行连接。对于刚刚脱落的耳朵，要立即用新鲜血液连接，然后用温水清洗身体。
之后从耳边的发际处系紧，然后用刀切断耳廓或剃除，适当调整使其平整，涂抹酥油和蜂蜜后用棉花垫好，用线不松不紧地缠绕。
然后按照放血疗法的规矩放血，并在伤口上撒上有益于伤口的药粉。其他治疗方法按照治疗伤口的规矩进行。七天后，涂抹未熟的油，用棉花垫好后慢慢解开。

།དེ་ནས རྨ་འདྲུབས་ཏེ་མཐོན་དམན་མེད་ཅིང་བརྟན་ལ་སྔ་མ་ལྟར་སོར་ཆུད་ཅིང་ནད་མེད་པ་ལྟ་ན་བུ་ག་ཡང་རིམ་གྱིས་བརྒྱང་ངོ་།།ཉ་ལྕིབས་དང་། ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། བྲི་ཧ་ཏིའི་འབྲས་བུ་དང་། ཨ་ཤྭ་གན་དྷ་དང་། བ་ལ་དང་། ཧསྟི་པི་པི་ལིང་དང་། ཡུངས་ ཀར་སེར་པོ་དང་།ཀ་ཤ་ཏ་ཀི་དང་། ཨ་ཤྭ་མ་ར་དང་། རུ་ཤི་དང་། ཤིང་ལོ་མ་བདུན་པ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་དང་། ཚུད་ཙུན་དྷ་རི་ཞེས་བྱ་བ་ན་ད་མུ་ཤི་དང་། ས་ནག་པོ་དང་། སྦྲང་མའི་མཁར་དང་། བྱེའུ་དང་། ཆུ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྲིན་བུ་པདྨའི་ཤ་དང་། སེང་ཕྲོམ་ དཀར་པོའི་རྩ་བ་དང་།འདི་རྣམས་ཆམ་ཆོམ་དུ་བརྡུངས་ཏེ། ཏིལ་མར་དང་། མ་ཧེའི་མར་དང་། རྟ་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་གཅིན་དང་ཆེས་རབ་ཏུ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་རྣ་བར་བསྐུས་ན། རྣ་བའི་བུ་ག་སྐྱེད་ཅིང་འབྱོར་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་ན་ཚོད་ ལ་གནས་པ་གང་ཞིག་གི་རྣ་བ་ཆད་པར་གྱུར་ན་ཐོག་མར་ལུས་དག་པར་བྱས་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་གསོ་བར་བྱ་སྟེ། རྣ་བའི་རྨ་ཅི་ཙམ་པའི་བདག་ཉིད་མཁུར་ཚོས་ཀྱི་པགས་པ་ཤིང་ཤུན་བཤུས་པ་བཞིན་དུ་བཤུས་ལ་ཤ་མ་སྣད་པར་བྱ་སྟེ། རྣ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་པགས་པའི་ཟུར་མི་བཅད་པར་རྣ་བའི་ རྨ་ལ་བསྐུས་ཏེ།དེ་ནས་རྣ་བའི་རྨ་ལེགས་པར་བཞར་ལ་མཁུར་ཚོས་ཀྱི་པགས་པ་བཤུས་མ་ཐག་པ་གསར་པས་གླན་ཏེ། རས་སྐུད་ཕྲ་མོས་ལེགས་པར་བཙེམས་ལ་རས་ཀྱིས་དཀྲིས་ལ་གཞག་གོ། །དབུགས་བདེ་བར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤིང་བུ་སྦུ་གུ་ཅན་གཉིས་ཀྱི་ཐམ་བུ་བཅུག་ལ་ གཞུག་གོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཏིལ་མར་ཚོས་པས་བསྐུས་ལ། དེ་ནས་རྨ་ཤིང་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སྟང་ཟིལ་དང་། གཞན་ཡང་གཏར་གའི་གསོ་བའི་སྨན་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་གདབ་པོ། །བཅིངས་པའི་སྟེང་ནས་སྦྲང་རྩི་དང་མར་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །ཉེ་བར་སྤྱད་ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆུ་དྲོན་པོས་བྱའོ།།གསོ་བ་གཞན་རྣམས་ནད་གཞིའི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དང་མཐུན་པར་རྨ་གསར་པ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་འདིར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྨ་ལེགས་པར་འདྲུབས་ནས་རྣ་བའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་ཤ་འཕྱང་བ་དང་། ལྷག་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་ལེགས་ པར་བཅད་དེ་ཡང་མཚམས་ཞིབ་ཏུ་བཙེམ་མོ།།གང་དུ་དམའ་འམ་བཤོར་བ་ལྟར་སྣང་ན་ནི་སྐྱེད་དེ། རྣ་བའི་དབྱིབས་ཅི་རིགས་པར་ལེགས་པར་སྦྱར་རོ། །རྣ་བ་དེ་མ་ཐག་གསར་དུ་ཆད་པ་ཡིན་ན་ཡང་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱའོ། །རྣ་བའི་ཐམ་བུའི་ཤིང་གཉིས་ཀྱང་མཆུའི་དྲང་ཐད་ནས་ རྣ་བའི་དབྱིབས་མི་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དྲང་པོར་ལེགས་པར་གཞག་གོ།།རྣ་བའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་སྣ་ནད་ཀྱི་དམིགས་བརྟགས་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྣ་ནད་ཆམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཁ་སྦུབ་ཏུ་ཉལ་བ་དང་། སྣའི་ ནང་དུ་རྡུལ་ཞུགས་པ་དང་།དྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་པ་དང་། ནུབ་མོ་གཉིད་མ་ལོག་པ་དང་། གོས་ངན་པ་དང་། ཡང་ན་གོས་ལྕི་བ་གྱོན་པ་དང་། དྲོ་བའི་རྗེས་ལ་ཆུ་གྲང་འཐུང་བ་དང་། ཉལ་པོ་དང་། ལམ་གྱིས་དུབ་པའི་འོག་ཏུ་ཆུ་མང་དུ་འཐུང་བ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། མཆི་མ་འབྱུང་བ་བཀག་པའི་རྒྱུས་རླུང་ནད་ཤས་ཆེར་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྣ་ཆུ་འཛག་ཅིང་ཆམ་པ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གསོ་བར་མ་བྱས་ན་ཀླད་པ་ཟད་པར་བྱེད་དོ།

然后伤口愈合，没有高低不平，恢复稳固如前，无病时应该逐渐扩大孔洞。鱼鳃和蜥蜴幼崽和两种黄色药材和大果药和马鞭草和巴拉药和象胡椒和黄芥子和卡夏塔基药和马杀药和如希药和七叶树，这些的根，以及称为楚钦达利的那达穆希和黑土和蜂巢和鸟和水生虫莲肉和白色森朋根，将这些捣碎混合，用芝麻油和水牛油和马和大象的尿充分煎煮，剩下的油涂抹在耳朵上，能生长耳孔且是最佳的方法。
对于处在壮年的人，如果耳朵断裂，首先要清洁身体，然后进行治疗：按照耳朵伤口的大小，像剥树皮一样剥取面颊的皮肤，不要伤及肉，不要切断耳朵一侧的皮肤边缘，涂抹在耳朵伤口上。然后将耳朵伤口剃净，用刚剥下的新鲜面颊皮肤贴合，用细线缝合好，用布包扎固定。为了呼吸顺畅，插入两根有孔的木管。
之后用熟芝麻油涂抹，然后用伤药木和甘草和檀香，以及其他针灸治疗的药材磨成细粉撒上。在包扎处涂抹蜂蜜和酥油的混合物。所有治疗都要用温水进行。其他治疗要根据病因的不同来了解，按照与之相应的新伤口治疗仪轨全部在此进行。这样伤口完全愈合后，耳朵周围的肉若有下垂或多余的部分，要妥善切除并仔细缝合接口。
如果有低陷或凹陷的部分就要增生，按照耳朵的形状妥善调整。如果是刚刚断裂的耳朵也要按照这个方法治疗。两根耳管要从嘴唇的正对处放置，为了不损坏耳朵的形状要正直妥善安放。耳病治疗章第十八完。
接下来讲解鼻病诊察章。其中鼻病感冒的原因是：俯卧睡眠、鼻子进入灰尘、剧烈说话、白天睡觉、晚上不睡觉、穿不好的衣服或穿重衣服、热后饮冷水、房事、走路疲劳后大量饮水、呕吐、抑制眼泪等原因导致风病严重紊乱，引起流鼻涕产生感冒。如果不治疗会耗损脑髓。

།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྣ་ནད་ཆམ་པའི་མཚན་མ་ནི་གདོང་སྐེམ་པ་དང་། སྦྲིད་པ་དྲག་ཏུ འབྱུང་བ་དང་།སྣ་སུབས་ཤིང་ན་བ་དང་། སོ་དང་མུར་འགྲམ་དང་། ཀླད་པ་ན་བ་དང་། སྨིན་མའི་སྟེང་དུ་གྲོག་མ་རྒྱུ་བ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། སྐད་ཞེན་པ་དང་། མྱུར་དུ་མ་སྨིན་པ་དང་། སྣ་ནད་མཆིལ་མ་དང་སྣབས་བསིལ་བར་འཛག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཁྲག་དང་མཁྲིས་ པ་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི།སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྣའི་ཕྱི་ནང་དུ་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་འབྱུང་བ་དང་། སྣའི་རྩེ་མོ་བཙེས་པ་འདྲ་བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། འཛག་པ་ཡང་མདོག་དམར་བ་དང་། སེར་བ་ ཡང་ཡིན་ནོ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྣ་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུས་ལྕི་བ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། ཁ་མངར་མི་བྲོ་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། འཛག་པ་དཀར་ཞིང་སྐ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་ལས་ གྱུར་པའི་སྣ་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་ནད་ལྡང་དུབ་ཏུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ།།ཁྲག་མ་རུང་བར་སྣའི་རྩ་སླུབས་ཀྱི་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་ཆམ་པར་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི་བྲང་གི་ནང་བེམ་བེམ་པོར་གྱུར་པ་དང་། མིག་དམར་བ་དང་། དབུགས་དྲི་མི་ཞིམ་པ་དང་། སྣ་གཡའ་བ་དང་། མཆི་མ་ དང་སྣ་ཆུ་འཛག་པ་དང་གཞན་ཡང་མཁྲིས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་འདིར་ལྟའོ།།སྣ་ནད་ཆམ་པ་དེ་དག་ཀུན་ཡལ་བར་བོར་ཏེ་གསོ་བར་མ་བྱས་ན་ནི་ཤས་ཆེར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པའི་ནད་དེ་དག་པས་ཚབས་ཆེར་སྐྱེས་ནས་དབང་པོ་རྣམས་གཟིར་བར་འགྱུར་ཏེ་མེ་དྲོད་ ཉམས་པ་དང་།ཚ་བ་ཆེ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། བྲང་དང་། རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། གློ་བུར་དུ་ནད་མང་དུ་འཁྲུག་ཅིང་ཁ་དྲི་མི་ཞིམ་ཞིང་སྐམ་པ་དང་། སྣའི་ནང་རུལ་བ་དང་། སྐེམ་པ་དང་། སྣབས་བཙིར་ན་འགག་ཅིང་མི་ཕྱིན་པ་དང་། འཛག་པ་ཡང་ རིལ་རིལ་པོར་རྣག་འདྲ་བར་འབྱུང་ཞིང་དེ་ཡང་དཀར་བ་དང་།གནག་པའི་མདོག་ཏུ་སྲིན་བུ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་ཞིང་། སྲིན་བུ་དེ་ཡང་སྣུམ་ཞིང་རིང་བ་དང་དཀར་ཞིང་ཕྲ་བ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་སྨིན་པའི་མཚན་མ་ནི་ལུས་ཡང་བ་དང་། སྦྲིད་པ་ཞི་བ་དང་འཛག་པ་ཡང་འཇམ་ ཞིང་སེར་བ་དང་།དྲི་དང་རོ་མི་ཚོར་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དུད་པ་རྣོན་པོ་བརྔུབས་པ་དང་། ཉི་མའི་འོད་ཀྱིས་ཤས་ཆེར་ཕོག་པ་དང་། སྐུད་པ་དང་རྩ་ལ་སོགས་པས་སྣད་པས་སྣའི་རྨེན་བུ་རྙི་མ་མ་རུང་བར་བྱས་པས་རླུང་འཁྲུགས་ཏེ་རྩ་སྒོ་འགགས་ཤིང་། སྣའི་སུམ་མདོར་རླུང་ ཞུགས་ཏེ་དྲག་ཏུ་སྦྲིད་པ་འོང་ཞིང་སྣ་ཆུ་འཛག་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།སྣའི་སྦུབས་སུ་འཛག་པ་རླུང་གིས་བསྐམས་ཏེ། ནང་དུ་གྲ་མས་གང་བ་སྙམ་སེམས་ཤིང་དབུགས་བདེ་བར་མི་ཕྱིན་ཏེ་འབྱུང་དཀའ་བ་དང་། སྣ་བུས་པ་བཞིན་དུ་གང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་སྣ་ནད་སྐམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྣའི་ནང་དུ་ བད་ཀན་གྱིས་རླུང་བཀག་སྟེ་རེང་བུ་སྲ་བས་གང་བ་སྙམ་སེམས་ཤིང་།དབུགས་ཀྱི་འབྱུང་རྔུབ་བཀག་ནས་རྒྱུན་སྲང་རྣམས་དོགས་པར་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱང་ཡོད་དོ། །མཁྲིས་པས་སྣ་ནད་སྨིན་ཏེ་ཤ་དང་། པགས་པ་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་ཤིང་འཛག་པ་ཆུ་དང་འདྲ་བ་སླ་བར་འབྱུང་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་ནུབ་མོ་འཛག་པ་དེ་ནི་སྣ་ནད་སྨིན་པ་འཛག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བའི་སྣ་ནད་ཀྱི་རྟགས་ནི་སྣའི་རྩ་རྒྱུན་འགགས་པ་དང་། དབུགས་སྒྲ་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བ་དང་། སྔ་མ་བས་ཆེས་སྣ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། ནད་སྨིན་པ་དང་། སྣ་སྦུབས་ནས་རྣག་སྐ་བ་དང་། སེར བ་མཆི་མ་འཛག་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ཡང་སྤྱི་བག་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་འདུག་པ་ཡིན་ནོ།

关于风引起的鼻病感冒的症状是：面部干瘦，剧烈打喷嚏，鼻塞疼痛，牙齿、腮部和脑部疼痛，眉毛上方感觉如蚂蚁爬行，声音嘶哑，迅速未成熟，鼻病流出冷的唾液和鼻涕。
关于血和胆引起的症状是：口渴严重，身体发热，鼻子内外出现小疙瘩，鼻尖如烫伤般，头晕，流出物呈红色和黄色。
痰引起的鼻病症状是：食欲不振，呼吸不适，身体沉重，呕吐，口中无甜味，发痒，油腻，流出物呈白色浑浊。
三病合并引起的鼻病症状是：病情反复发作。
不良血液进入鼻腔血管内引起感冒的症状是：胸腔内麻木，眼睛发红，呼吸有异味，鼻子发痒，流泪和流鼻涕，还有胆病的症状也在此观察。
如果这些鼻病感冒置之不理不治疗，大多会恶化，比上述病情更加严重，会影响感官，消化功能减退，发高烧，呼吸困难，咳嗽，胸部和肋部刺痛，突然病情混乱，口臭且干燥，鼻腔腐烂，干枯，挤压鼻涕时堵塞不通，流出物呈圆球状如脓液，呈白色和黑色且带有虫子，这些虫子油腻且长，白色细小。
病情成熟的症状是：身体轻盈，打喷嚏停止，流出物柔和呈黄色，闻不到味道和气味。
吸入刺激性烟雾，过度暴露在阳光下，用线或草等摩擦导致鼻腺受损，风气紊乱，血管堵塞，风进入鼻腔三岔路口，剧烈打喷嚏并流鼻涕。
鼻腔分泌物被风干燥，感觉鼻内充满碎屑，呼吸不畅难以通过，鼻子像被堵住一样，这称为干性鼻病。
痰阻碍鼻腔内的风，感觉被坚硬的肿块充满，阻碍呼吸，导致气道受阻的病症也存在。
胆引起的鼻病成熟时，肉和皮肤伴有疼痛，流出物如水般稀薄，特别是夜间流出，这称为成熟性流鼻病。
痰较重的鼻病症状是：鼻血管阻塞，呼吸有声响，比之前流更多的鼻涕，病情成熟，从鼻腔流出浑浊的脓液，黄色的持续流出如眼泪，这些是普遍存在的症状。

།ཁྲག་མ་རུང་བའི་སྣ་ནད་སྐྱེས་པའི་རྟགས་ནི་སྣའི་ཕྱི་ནང་རབ་ཏུ་ཚ་བ་དང་། རེག་ན་མི་བཟོད་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་ཡང་ཚ་ཞིང་དཀུ་བ་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །རྐན་ཕུགས་སུ་ ནད་གཞི་འཁྲུགས་ཏེ།རླུང་དང་བད་ཀན་དང་བཅས་པའི་རྣག་སྣ་དང་ཁ་ནས་འཛག་ཅིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་སྣ་ནད་རྣག་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའམ། གློ་བུར་དུ་སྣད་པ་ལས་གྱུར་ཀྱང་རུང་། རྣག་དང་ཁྲག་སྣའི་སྒོ་ནས་འཛག་ཅིང་སྤྱི་བོ་ཚ་བ་དེ་ནི་སྣ་ ནད་རྣག་ཁྲག་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་རྒྱུན་སྲང་རླུང་གིས་འགགས་ཏེ། སྣ་ནང་གི་འཛག་པ་རྣམས་བསྐམས་ནས་བསྒོངས་པ་སྐམ་པོ་དེ་ནི་བད་ཀན་བསྒོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྣ་ནད་ཐོར་བུ་དང་འབྲུམ་བུ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནད་གཞི་དང་མཐུན་པའི་ མདོག་ཏུ་སྣང་བའི་འབྲུམ་བུ་འབྱུང་ལ།དེ་ཐམས་ཅད་དབུགས་འབྱུང་དཀའ་ཞིང་སྣ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། སྦྲིད་པ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། སྣ་སྐད་དུ་སུབས་པར་སྨྲ་བ་དང་། རྣག་འཛག་པ་དང་ཀླད་པ་ན་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དེ། དེ་ལས་གང་ ཡང་རུང་བའི་གསོ་བ་མ་བྱས་ན་ནི་ནད་འཕེལ་ཞིང་ཐུ་བར་འགྱུར་རོ།།སྣ་ནད་ཀྱི་དམིགས་བརྟག་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དགུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་སྣ་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྣ་ནད་ཆམ་བ་ཐམས་ཅད་ལ། ཐོག་མར་ནད་པ་རླུང་མེད་པའི་ ཁང་པར་བཞག་སྟེ།སྣུམ་ཆོས་དང་། དུགས་དང་། སློན་དང་། དུ་བ་བརྔུབ་པ་དང་། མཁུར་བར་བཅང་བ་དེ་རྣམས་བསྟེན་ལ། གོས་ཀྱང་ལྕི་ཞིང་དྲོ་བ་དང་། མགོ་ལ་ཐོད་ཆེན་པོ་བཅིང་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཡང་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། དྲོ་ བག་དང་།མི་སླ་བ་དང་། སྐམ་སའི་ཤ་དང་། བུ་རམ་དང་། འོ་མ་དང་། མོན་སྲན་ཙ་ན་ཀ་དང་། ཞོ་དང་སེའུ་འབྲུ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་ཤས་ཆེ་བའི་གཡོས་སུ་སྦྱར་བ་དང་། ནས་དང་། གྲོ་ཤས་ཆེ་བའི་གཡོས་ཁ་ཟས་དང་། ལ་ཕུག་གཞོན་ནུ་དང་། རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལངྠའི་ ཁུ་བཅུད་ཀྱང་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ།།རྩ་བ་བཅུ་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་མམ། ཆང་རྙིང་པ་བཏུང་བར་བླུད་དོ། །ཙ་རོང་དང་། ཨགྣི་མནྠ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཟི་ར་དང་། ཟི་ར་ནག་པོ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་སྣུམ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་། བལ་བུའི་ ལོ་མ་དང་།དབྱི་མོ་དང་། ད་ཏྲིག་དང་། སྟར་བུ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཟི་ར་དང་། དེ་རྣམས་སྲང་གཉིས་གཉིས་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། གན་དྷ་བྷ་དྲ་དེ་དག་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་དང་། བུ་རམ་རྙིང་པ་སྲང་ལྔ་བཅུ་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་ཏེ་རི་ལུར་བྱས་པ་ཟོས་ན་སྣ་ནད་ཆམ་པ་ དང་།དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་རྣམས་འཇོམས་ཏེ། ཡི་ག་འབྱེ་བ་དང་། སྐད་སྙན་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཤུ་ཏིའི་ཤུན་པ་དང་། བ་ལ་དང་། སོ་ན་ཀ་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་། བིལ་བ་དང་། དོང་ག་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་དང་། ཞག་དང་མར་དང་ སྤྲ་ཚིལ་དང་སྦྱར་བའི་དུད་པས་བདུགས་པའམ།ཡང་ན་ཁམ་ཕོར་ཁ་སྦྱར་ཆུང་ངུའི་ནང་དུ་མར་དང་ཕྱེ་བསྲེས་པ་བཅུག་ལ་བསྲེགས་པའི་དུད་པས་བདུགས་ན་ཕན་ནོ། །སྣ་ནད་ཅན་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ལུས་བཀྲུ་བ་དང་། ལུས་གཙང་སྦྲ་སྤྱོད་པ་དང་། ཤས་ཆེར་ངལ་བ་དང་། ཆུ་གྲང་མོ་རྣམས་ སྤང་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྣ་ནད་ཆམ་པ་ལ་ནི་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་བསྐོལ་བའི་མར་རམ། ལན་ཚྭ་རྣམ་ལྔའམ། སྨན་བི་ད་རིའི་སྡེ་ཚན་ནམ། དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་མར་དང་བསྐོལ་བ་བླུད་པའམ། དེ་བཞིན་དུ་དུགས་དང་སྣ་སྨན་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཏེ། ཀླད་པ་ ཕྱེད་ན་བའི་སྨན་ཡང་འདིར་སྦྱར་རོ།

不良血性鼻病的症状是：鼻子内外极热，触摸时难以忍受，呼出的气息也热且粗重。上颚深处病根紊乱，伴随风和痰液的脓液从鼻子和嘴里流出，这就称为脓性鼻病。
由三病素积聚引起或突然性损伤引起，从鼻孔流出脓血，头顶发热，这就称为脓血性鼻病。胆汁和痰液的流动被风阻塞，鼻内分泌物干涸凝结成干块，这就称为痰液凝结。
所谓零星和疱疹性鼻病是：出现与病根相应颜色的疱疹，所有这些都会导致呼吸困难、流鼻涕、经常打喷嚏、说话时鼻音重、流脓和头痛。
这些共有十八种，如果对其中任何一种不进行治疗，病情就会加重恶化。第十九章鼻病诊断品终。
下面讲解治疗鼻病的章节。对于所有感冒性鼻病，首先要让病人待在无风的房间里，使用油疗、热敷、湿敷、吸烟和含漱等方法。
应当穿厚重暖和的衣服，头上缠大头巾，食用清淡、酸性、含盐、油腻、温热、不粘稠的食物，干燥地区的肉类、糖蜜、牛奶、鹰嘴豆、酸奶、芝麻，以及以三辛香为主的烹调食物，大麦和小麦为主的食物，嫩萝卜和豆类汤汁都非常推荐。
用十种根煮成的温和汤剂或陈年酒饮用。将草果、火神草、白芷、葛缕子、黑葛缕子等研成粉末与油调和。
三辛香、槲树叶、茴香、达特里克、月见草、蓬蒿、葛缕子各二两，桂皮、豆蔻、甘达巴德拉各半两，陈年糖蜜五十两，按方法煮制成丸剂服用，能治疗鼻病感冒、呼吸不适、咳嗽，是开胃和改善声音的最佳药物。
用舒提树皮、巴拉、索纳卡、蓖麻、木苹果、冬瓜根与油脂、酥油和羊油混合熏烟，或者在小型对口碗中放入酥油和粉末混合物燃烧熏烟也有效。
鼻病患者应当避免的是：沐浴、过度讲究卫生、过度劳累和冷水。
对于风引起的感冒性鼻病，应当服用抑制风的药物煎煮的酥油，或五种盐，或毕达利类药物，或用其中任何一种与酥油煎煮服用，同样也要进行热敷和鼻药等治疗，这里也可以使用治疗偏头痛的药物。

།དེ་ལ་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་སྣ་ནད་ལ་ནི་སྨན་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་དང་། མར་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བ་བླུད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྨན་གྱིས་བླུགས་པ་དང་། བྱུག་པ་ཡང་སྨན་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་སྦྱར་རོ། །སྨན་དྲ་བའི་ཤུན་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཁྲེ་དང་། ཤིང་པརྞི་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། དེའི་བཅུ་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་སྣ་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྣ་ནད་ལ་ནི་སྨྱུང་བར་འདུག་པ་དང་། ཡུངས་ཀར་གྱི་འདག་གུས་མགོ་ལ་བྱུག་པ་དང་། ཡ་བཀྵ་ར་མར་དང་བཅས་པ་བླུད་དེ་སློན་དུ་གཞུག་གོ། །ལན་ཚྭ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཟི་ར་དང་དེ་རྣམས་ར་གཅིན་དང་བཏགས་ཏེ་སྣར་བླུགས་པར་བྱའོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྣ ནད་ཆམ་པ་ལ་ནི་སྨན་ཚ་བ་དང་།རྣོ་བ་དང་སྦྱོར་བའི་མར་གྱིས་སྣར་བླུགས་པ་དང་། མཁུར་བར་བཅང་བ་རྣམས་བྱས་ན། གཅོང་ཆེན་པོ་དང་། སྲིན་བུའི་ནད་དང་། སྣ་ནད་མ་རུང་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཨིང་གུ་ཏ་དང་། བར་ཏ་ཀའི་ས་བོན་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། པུ་ཏི་མད་ཚ་ག་དང་། ཨགྣི་མནྠའི་མེ་ཏོག་དང་། པི་ལུ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དཀར་པོ་དང་། རྟ་རྟུག་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་དང་། དེའི་གཅིན་དང་། གླང་པོ་ཆེའི གཅིན་དང་དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བའི་འདག་གུས་ཟར་མའི་སྐུད་པ་ལ་བསྒོས་ཏེ་རེང་བུར་བྱས་ལ།དེའི་དུད་པས་སྣ་དང་། ཁར་བརྔུབས་ན་ཕན་ནོ། །སྦྲིད་པ་མང་དུ་འབྱུང་བ་དང་བད་ཀན་སྣར་བསྒོངས་པ་གཉིས་ལ་ནི་སྨན་རྣོན་པོ་བུད་པར་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །བཅའ་སྒ་དང་། རུ་རྟ་དང་། པི་ པི་ལིང་དང་།བྱི་དང་ག་དང་། རྒུན་འབྲུ་དང་དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་སྨན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། མར་རམ་ཏིལ་མར་གང་འབྱོར་པ་དང་ཡང་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པ་ལས་སྣ་སྨན་བཏང་ན། སྦྲིད་པ་མང་དུ་འབྱུང་བ་དང་བད་ཀན་བསྒོངས་པ་སེལ་ཏོ། །སྣ་སྐམ་པ་ ལ་ནི་འདྲུ་མར་གྱི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཏེ་ཤ་ཁུ་དང་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་བ་ལའི་མར་གྱིས་སྣུམ་ཆོས་དང་བདུག་པ་དང་། དུགས་ལ་སོགས་པ་སྣ་བུས་པ་ལྟར་གང་བ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་བྱའོ། །སྣ་ནད་དབུགས་ཚ་ཞིང་དཀུ་བ་ལ་ནི་མཁྲིས་པ་འཇོམས་པའི་སྨན་ དང་།སྣ་སྨན་རྣོན་པོ་ལ་སོགས་པས་སྣ་ཆུ་འཛག་གོ། །སྣ་ནད་རྣག་ཅན་ལ་ནི་བད་ཀན་གྱི་སྣ་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་རྣམས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཐོག་མར་སློན་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། ཀ་རཉྫ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བུ་རམ་དང་། དེ་རྣམས་ལུག་གི་གཅིན་དང་བཏགས་ཏེ་སྣ་སྨན་གཏང་ངོ་། །ཡང་ན་ཤི་ཀྲུ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། དན་ཏི་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་དེ་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ། སྣ་སྨན་བྱས་ན་མཆོག་ཏུ་ཕན་ནོ། །སྣ ནད་ཁྲག་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་སྣ་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་ལྟར་སྦྱར་རོ།།སྣ་ནད་ཐོར་བུ་དང་། འབྲུམ་བུ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཤས་ཆེར་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་རྨ་འཁྱིམས་པའི་གསོ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དན་ཏི་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ལྡོང་ རོས་དང་།པི་པི་ལིང་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་བའི་རེང་བུ་བྱས་ཏེ་སྣར་བཅུག་ན་ཕན་ནོ།

对于胆汁和血液引起的鼻病，应使用甘味类药物和酥油一起煎煮服用，同样也可以用药物滴鼻和涂抹，这些药物应具有清凉的功效。
将达瓦树皮、三果、克热、帕尔尼树、甘草、森朋、芝麻油和其十倍量的牛奶、醋栗，这些一起煎煮，取其酥油精华做鼻药使用。
对于痰引起的鼻病，应当禁食，并用芥子泥涂抹头部，服用含有药碱的酥油进行润滑。
将盐、三辛香、毕当嘎、黑芥子、孜然这些用牛尿研磨后滴入鼻中。
对于三因聚合引起的鼻病感冒，用辛辣刺激性药物调配的酥油滴鼻，以及含服等方法，可以治愈重症、虫病和顽固性鼻病。
三辛香、蓖麻、毕当嘎、汤香、白芒硝、茯苓、阿魏、茄子籽、香叶、芥子、普提玛札嘎、阿格尼曼塔花、毕卢、白那勒善、马粪汁、马尿、象尿这些混合制成的药泥，涂抹在麻线上制成香烛，用其烟熏鼻和口部有效。
对于频繁打喷嚏和鼻腔痰阻塞两种症状，使用刺激性药物熏蒸有效。
将荜茇、茯苓、胡椒、毕当嘎、葡萄，这些煎煮后加入这些药物的粉末，再加入酥油或芝麻油中煎煮，取其精华制成鼻药，可以治疗频繁打喷嚏和痰阻塞。
对于鼻干，应食用和饮用含有油脂的食物，并用肉汤调配使用。
同样，对于鼻塞也要像治疗鼻干一样使用巴拉油进行润滑、熏蒸、热敷等治疗。
对于鼻病伴有呼吸灼热和堵塞的，用降胆汁的药物和刺激性鼻药等使鼻涕流出。
对于化脓性鼻病，应采用治疗痰性鼻病的方法。或者先润滑，然后用没药、卡然扎、那勒善、毕当嘎、诃子、胡椒、糖这些用羊尿研磨后制成鼻药使用。
或者用希克如、比哈提、丹提、三辛香、岩盐、毕当嘎、苦荞这些与芝麻油调配成鼻药使用最为有效。
对于出血性鼻病，应按照血性鼻病的治疗方法进行。
对于零星和疱疹性鼻病大量发生时，应按照疮疡的治疗方法进行治疗。
同样，将丹提、香叶、岩盐、零陵香、胡椒、赤札迦这些研磨成粉末，用酥油和蜂蜜调配制成条状放入鼻中有效。

།གཞན་ཡང་ཤིང་ཀུན་ལ་སོགས་པའི་སྣ་སྨན་ཡང་དེ་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། ལྷག་མ་སྣ་ནད་ཁྲག་ཅན་གྱི་གསོ་བ་ཡང་འདི་ལ་སྦྱར་ རོ།།སྣ་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཁ་ནད་ཀྱི་དམིགས་བརྟག་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཉ་དང་། མ་ཧེ་དང་། ཕག་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཤ་ཟོས་པ་དང་། ལ་ཕུག་རྗེན་པ་ཟོས་པ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུའི་ཚོད་མ་དང་། ཞོ་དང་། འོ་མ་དང་། ཧྭགས་དང་། དེ་དག་བསྟེན་པ་དང་། ཁས་བུབ་ཏུ་ཉལ་བ་དང་། སོ་ཤིང་གིས་སྣད་པ་དང་། དུད་པ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། མཁུར་བ་ན་བའི་སྨན་ཉེས་པ་དང་། གཏར་ག་ཉེས་པ་སྟེ། རྒྱུ་དེ་དག་གིས་བད་ཀན་ཤས་ཆེར་འཁྲུགས་ནས་ཁའི་ནད་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མཆུ་ནད་འགས་ཤིང་དུམ་བུར་སོང་བ་ཡོད་དེ། དེ་ནི་མཆུ་འགས་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་རླུང་གིས་མཆུ་རེངས་ཤིང་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་རླུང་གི་མཆུ་ནད་ཅེས་བྱའོ། །མཆུ་དྲུད་ཅིང་དྲལ་བ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། རེག་ན་རྩུབ་པོ་རུད་རུད་པོར་འདུག་པ དང་།མདོག་གནག་པ་དེ་ནི་མཆུ་གཤགས་པ་ལྟ་བུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །མཁྲིས་པའི་མཆུ་ནད་ཀྱི་རྟགས་ནི་ཁ་ཟས་རྣོ་བ་ཟ་མི་འདོད་པ་དང་། འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་སྐེ་ཚེའི་འབྲུ་ལྟ་བུས་ཁྱབ་པར་འདུག་པ་དང་། དེ་ཡང་མྱུར་དུ་སྨིན་ཅིང་མང་དུ་རྣགས་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མཆུའི་ ནད་ཀྱང་གྲང་བ་མི་བཟོད་པ་དང་།ལྕི་བ་དང་། སྐྲང་པ་ལྟར་འདུག་པ་དང་། འབྲུམ་བུ་དཀར་པོས་ཁྱབ་པ་ལྟར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཆུ་ནད་ནི། མདོག་སྣ་ཚོགས་སུ་འདུག་པ་དང་། དྲིང་བ་དང་། སྤྱི་བག་ཏུ་འཛག་པ་དང་། གློ་བུར་དུ་མདོག་ནག་པོར་ འགྱུར་བ་དང་།སྐྲང་པ་དང་། སྨིན་པ་མི་སྙོམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་འཁྲུགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཆུ་ནད་ནི་མདོག་དམར་བ་དང་། ཁྲག་ཟད་པ་དང་། འབྲ་གོ་འདྲ་བའི་ཐོར་བུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཤ་ལས་གྱུར་པའི་མཆུ་ནད་ནི་ཤའི་འབྲུམ་བུ་མཆུ་ལ་སྣང་ཞིང་རིམ་གྱིས་སྲིན་བུ་སྐྱེ་བ་ ཡིན་ནོ།།ཚིལ་ལས་གྱུར་པའི་མཆུའི་ནད་ནི་སྐྲང་ཞིང་རྣགས་ཏེ་འབྲུ་མར་ལྟ་བུར་འཛག་པ་དང་། གཡའ་བ་དང་བཅས་ཤིང་རེག་ན་འཇམ་པ་ཡིན་ནོ། །སྣད་པ་ལས་མཆུ་ནད་དུ་གྱུར་པ་ནི་མཆུ་ཡང་དང་ཡང་གཤགས་ཤིང་བསྡུས་པ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། གཡའ་བ་རྣམས་ ཡིན་ནོ།།རླུང་དང་བད་ཀན་འདྲེས་པའི་མཆུའི་ནད་ནི་ཆུ་བུར་ལྟ་བུའི་འབྲུམ་ནད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མཁུར་བའི་མེ་དབལ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲང་པ་བརྟན་ཞིང་མཁུར་བ་ཉིད་ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སོ་ ནད་ནི་དྲོ་བས་རེག་ན་བདེ་བ་དང་།གྲང་བས་རེག་ན་ལྷག་པར་ན་བ་དང་། སོ་ཟུག་གཟེར་ཆེ་ཞིང་ཆག་པ་སྙམ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་སོ་ནད་གྲང་ཞིང་ཆག་པ་ལྟ་བུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །རླུང་གིས་ཕོག་པ་དང་སྐྱུར་བའི་ཟས་ཀྱིས་སོ་བརྩེ་སྟེ། ཁ་ཟས་གྲང་མོ་ཟོས་ན་སོས་མི་ བཟོད་པ་དང་།སྐྱུར་བ་དེ་ཉིད་ཟོས་ན་ནད་དང་བཅས་ཤིང་བྱུང་བ་སྙམ་བྱེད་པ་དེ་ནི་སོ་བརྩེ་བའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །སོ་ན་ཞིང་ཟུག་ལ་བྱེ་ཞིང་ཆག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ་དེ་ནི་སོ་བྱེ་བའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །སོ་འགུལ་ཞིང་ཁ་ཟས་ཟོས་ན་ཆེར་ན་བ་ནི་སོ་འགུལ་བའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །གང་གི་སོ་ བརྩེགས་མར་སྐྱེས་པ་ནི་སོ་ལྷག་གི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།གང་གི་སོ་ལྷག་སྐྱེས་པའི་དུས་སུ་ལྷག་པར་ན་ཞིང་སྐྱེས་ཕན་ཆད་ཞི་བ་དེ་ནི་སོ་སྐྱེས་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།

此外，诸如诃子等鼻药也如是配制。其余带血的鼻病治疗也应用于此。鼻病治疗章第二十终。
接下来将讲解口腔疾病的诊察章节。食用鱼、水牛、猪等肉，食用生萝卜，绿豆汤，酸奶，牛奶，啤酒等，以及食用这些，俯卧而睡，用牙签剔牙，吸烟，呕吐，腮部疼痛的用药不当，放血不当等，由这些原因导致痰液严重紊乱而引发口腔疾病。
其中，由风引起的唇病会裂开成块，这称为唇裂病。或者由风引起唇部僵硬并伴有疼痛，这称为风性唇病。唇部感觉擦伤破裂，触摸时粗糙不平，颜色发黑，这称为唇裂样病。
胆病性唇病的症状是不想吃辛辣食物，出现如芝麻粒大小的小疱疹，且快速成熟化脓。
痰病性唇病则是不耐寒冷，沉重，呈肿胀状，布满白色疱疹。
三病综合引起的唇病表现为颜色杂乱，滴漏，普遍渗出，突然变成黑色，肿胀，成熟不均匀。
血液紊乱引起的唇病表现为颜色发红，血虚，出现如豌豆般的疱疹。
肉性唇病表现为唇部出现肉疱，逐渐生虫。
脂性唇病表现为肿胀化脓，渗出如油脂状液体，伴有瘙痒，触摸时柔软。
由剔牙引起的唇病表现为唇部反复裂开，感觉收缩，瘙痒。
风痰混合的唇病称为水泡样疱疹病。
所谓腮部细火丹，是指肿胀坚硬，腮部发热灼烧。
其中，风性牙病触热则舒适，触冷则加重疼痛，牙齿剧痛并感觉断裂。这称为寒性牙裂样病。
风邪侵袭和酸性食物导致牙齿敏感，食用冷食时牙齿难以忍受，食用酸性食物时感觉病发，这称为牙齿敏感病。
牙痛并裂开断裂的称为牙裂病。牙齿摇动，进食时剧痛的称为牙动摇病。
长出重叠牙齿的称为多牙病。在长出多余牙齿时特别疼痛，长出后痊愈的称为牙生长病。

།རླུང་དང་བད་ཀན་གྱིས་སོ་སྐམས་པ་འམ། སོའི་དྲི་མ་མ་བཀྲུས་པས་དྲི་མི་ཞིམ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཡལ་བར་བོར་ན་སོ་ནད་ ཁ་ར་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་།།ཡང་གང་གི་སོ་དུམ་བུ་དུམ་བུར་ཡང་དང་ཡང་གོགས་པ་དེ་ནི་སོ་དུམ་བུར་གོགས་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་དང་། རླུང་གིས་སོ་སྔོ་བསངས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་སོ་ནད་སྔོ་བསངས་ཞེས་བྱའོ། །སོའི་རྩ་བར་རླུང་ལ་སོགས་ པའི་ཉེས་པ་འཁྲུགས་ཏེ།སོའི་ནང་སྐམས་ཤིང་སྟོང་པར་བྱས་ནས་དྲི་མས་གང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་སོ་རྩའི་ནད་ཁོང་སྟོང་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་སོའི་རྩ་བ་རྣམས་སུ་སྲིན་བུ་ཕྲ་མོ་སྐྱེས་ནས་ལྡང་དུབ་ཏུ་དྲག་ཏུ་ན་བ་དང་འགུལ་བ་དེ་ནི་སྲིན་བུའི་ནད་རྣག་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་སོ་ཕྱུང་བ་ལས་ རྣག་དང་ཁྲག་འཛག་སྟེ།དེའི་ནང་དུ་སྲིན་བུ་སྐྱེ་བ་ནི་སོ་ནད་སྲིན་བུ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་གྱི་རྒྱུ་མེད་པར་བད་ཀན་དང་ཁྲག་གཉིས་ཀྱིས་རྣག་དང་ཁྲག་འཛག་ལ། སོའི་རྙིལ་རང་འབབ་པ་དང་། རེག་ན་འཇམ་པ་དང་། རུལ་བ་དང་། མདོག་དཀར་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་སོ་ནད་ཁྲག་འཛག་ པ་ཞེས་བྱའོ།།གྲང་ཞིང་བསིལ་བའི་ཉེས་པས་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་སྐྱེས་ཏེ་སྨིན་པ་དང་། སོའི་རྙིལ་ཚོས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཤ་གློ་ཞིང་ཁྲག་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ནི་ཨུ་པ་ཀོ་ཤ་ཞེས་བྱ་བའི་སོ་ནད་ཅེས་བྱའོ། །སོ་རྩི་གཡའ་སྟེ་ཁྲག་གིས་གང་ཞིང་ཁྲག་འཛག་པ་དེ་ནི་ཁྲག་ འཛག་པའི་རྙིལ་ནད་ཅེས་བྱའོ།།སོ་འགུལ་ཞིང་ཟུག་གཟེར་ཆུང་ལ་ཁ་རུལ་བྲོ་བ་དེ་ནི་རུལ་བའི་རྙིལ་ནད་ཅེས་བྱའོ། །བད་ཀན་དང་ཁྲག་གི་རྒྱུས་སོ་གཉིས་སམ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་རྒྱ་ཤུག་གི་ཚི་གུ་ཙམ་སྐྲངས་པ་དེ་ནི་སོའི་ནད་ཤ་འབུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །ནད་གཞི་གསུམ་ཁྲག་ དང་བཅས་པས་རྙིལ་ཕྱི་ནང་དུ་སྐྲང་ཞིང་ལྕི་བ་དང་།ན་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བརྟོལ་ན་རྣག་དང་ཁྲག་འཛག་པ་དེ་ནི་སོ་རྙིལ་གྱི་འབྲས་ནད་ཅེས་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་གིས་སོའི་རྩ་བར་སྐྲངས་པ་དང་། ན་བ་དང་། ཁ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། རྙིལ་རང་ཉིད་འདྲུལ་ཞིང་འབྱུང་བ་ དེ་ནི་ཁོང་སྟོང་ཞེས་བྱའོ།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སོ་རྩའི་ནད་ནི་ཚ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་རྣག་ཁྲག་འཛག་པ་དང་། སོ་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱུས་པ་རྙིད་ཅིང་སྟོང་པ་དེ་ནི་སོ་རྩའི་ནད་ཁོང་སྟོང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་གྱིས་སོའི་བར་དུ་ཤའི་གཟེར་བུ་ལྟ་བུར་སྐྲངས་པ་ དང་།འགྲམ་པ་དང་རྣ་བ་རབ་ཏུ་ན་བ་དང་། གསོ་བ་བྱས་ཀྱང་མི་རུང་བ་དེ་ནི་སོའི་ཤ་ལྷག་ཅེས་བྱའོ། །གློ་བུར་དུ་སོ་ཤིང་ལ་སོགས་པས་སྣད་ཅིང་རེག་པ་ལས་རྙིལ་གྱི་ནད་དྲག་ཅིང་ཆེ་བ་འབྱུང་སྟེ། གོང་དུ་སོ་འགུལ་བ་དེ་ནི་བི་ད་རི་ཞེས་བྱ་བའི་སོ་རྩའི་ནད་ཡིན་ནོ། །རྙིལ་གྱི་ ནད་དེ་གསོ་བ་མ་བྱས་ན་ནི་གསོར་མི་རུང་བའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཁའི་ནང་དུ་ནད་གཞི་རྣམས་ཀྱིས་པགས་པ་དང་། ཤ་དང་རུས་པ་རྣམས་རུལ་བར་བྱས་ཏེ། ཉེས་པ་རྣག་དང་བཅས་པར་རྩ་སྦུབས་ཕྲ་མོ་ནས་ཡང་དང་ཡང་འཛག་པ་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་ནད་གཞི་རྣམ་པ་ ལྔ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལྕེའི་ནད་ནི་ལྕེ་རྩུབ་པ་ཤ་ཁའི་ལོ་མ་འདྲ་བ་དང་། རོ་མི་ཚོར་བ་དང་། ལྕེ་གས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལྕེའི་ནད་ནི་ཚ་བ་དང་། ཤའི་འབྲུམ་བུ་མདོག་དམར་པོས་ཁེབས་ པ་ཡིན་ནོ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལྕེའི་ནད་ནི་ཤིང་ཤལ་མ་ལའི་ཚེར་མས་ཁེབས་པ་ལྟ་བུར་འདུག་པ་དང་ལྕི་ཞིང་མཐུག་པ་དག་ཡིན་ནོ།

由风和痰引起的牙齿干燥，或因牙垢未洗而产生异味。如果对此置之不理，就会产生所谓的蛀牙病。
若有人的牙齿反复碎裂成块，这就称为牙齿碎裂病。
又因血、胆和风使牙齿呈青灰色，这就称为牙齿青灰病。
风等病因在牙根处紊乱，使牙内干燥空虚并充满污垢，这就称为牙根空虚病。
又在牙根处生出微小虫子，导致剧烈疼痛和松动，这就称为化脓虫病。
又从脱落的牙齿中流出脓血，其内生虫，这就称为牙虫病。
无其他原因，仅因痰和血而流出脓血，牙龈自行脱落，触摸柔软，腐烂，呈白色，这就称为牙齿出血病。
因寒冷的问题而生胆和血，成熟后使牙龈肿胀，肉松弛且出血，这就称为乌帕科沙牙病。
牙龈发痒，充满血液并流血，这就称为出血性牙龈病。
牙齿松动，轻微疼痛且口腔腐臭，这就称为腐烂性牙龈病。
因痰和血的缘故，在两三颗牙齿之间肿胀如枣核大小，这就称为牙肉突起病。
三病因加上血液使牙龈内外肿胀沉重，疼痛，发热，若破溃则流出脓血，这就称为牙龈疮病。
胆和血使牙根肿胀，疼痛，流涎，牙龈自行腐烂脱落，这就称为空虚病。
复合性牙根病伴有发热，流脓血，牙齿相连的筋脉萎缩空虚，这就称为大空虚牙根病。
痰使牙齿之间如肉钉般肿胀，面颊和耳朵剧痛，即使治疗也不见好转，这就称为牙肉赘生病。
突然因牙签等物刺激接触而引起严重的牙龈病，上述牙齿松动，这就称为毗达利牙根病。
如果不治疗这种牙龈病，就会变成不可治愈的疾病。
在口腔内，病因使皮肤、肉和骨头腐烂，病邪伴随脓液从细小脉管中反复流出，这也应按五种病因各自的特征来了解。
其中，由风引起的舌病是舌面粗糙如芭蕉叶，味觉丧失，舌头开裂等。
由胆引起的舌病是发热，并被红色肉疱覆盖。
由痰引起的舌病是如木棉刺般覆盖，沉重且厚实。

།བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པར་ལྡན་པའི་ལྕེའི་ནད་ནི་ལྕེའི་འོག་ཏུ་སྐྲང་ཞིང་མཐོ་བ་དང་། ལྕེ་གྱོང་བ་དང་། སྨིན་པ་དང་། ཉའི་དྲི་བྲོ་བ་ དང་།ལྕེའི་ཤ་འདྲུལ་བ་དེ་ནི་ལྕེ་ནད་ཨ་ལ་ས་ཞེས་བྱའོ། །ལྕེའི་འོག་གི་རྩར་ལྕེའི་རྩེ་མོ་འདྲ་བར་སྐྲང་ཞིང་ཤའི་མྱུ་གུ་སྐྱེས་ཏེ་ཁ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། ལྕེ་རེངས་པ་དང་། རེག་ན་རྩུབ་པ་དེ་ནི་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ལྕེ་ལྷག་ ཅེས་བྱ་སྟེ།ན་ཞིང་གཡའ་བ་དང་། སྨྲ་མི་ནུས་ཤིང་ཁ་ཟས་ཟ་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་ལྕེ་ཕུགས་སུ་ཡང་ལྕེ་ལྷག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་ལྕེའི་སྟེང་ན་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྐན་གྱི་ཤ་ནང་དུ་རླུང་འཁྲུགས་ཏེ། འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་སྲ་བ་མང་དུ་མཐུག་པ་ འབྱུང་སྟེ།དེ་ཡང་ནད་དང་བཅས་ཤིང་འཛག་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་བད་ཀན་གྱི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །རྐན་ཕུགས་སུ་བད་ཀན་དང་ཁྲག་འཁྲུགས་ཏེ། ཉའི་ལྒང་པ་འདྲ་བར་སྐྲང་ཞིང་འོག་ཏུ་བབ་སྟེ། རེག་ན་འཇམ་པ་དང་། སྤྱི་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། ཟས་ཟོས་ པ་རྣམས་སྣ་ནས་འབྱུང་ཞིང་།ལྐོག་མ་འགག་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། སྐྱུག་པར་བྱེད་དེ་དེའི་མིང་ནི་ལྕེའུ་ཆུང་གི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་རྐན་གྱི་ནང་གི་ཤ་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ་ནད་མེད་པ་དེ་ནི་ཤའི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ཡིན་ནོ། ། རྐན་གྱི་ཕུགས་སུ་པདྨ་དམར་པོའི་མདོག་དང་འདྲ་བར་སྐྲངས་པ་དེ་ནི་རྐན་གྱི་ནད་ཆུ་བུར་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་རྐན་གྱི་དབུས་སུ་རུས་སྦལ་གྱི་རྒྱབ་འདྲ་བའི་ཤ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འཕེལ་ཞིང་སྐྱེ་ལ་ནད་མེད་པ་དེ་ནི་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རུས་སྦལ་གྱི་རྒྱབ་འདྲ བའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་རྐན་ལ་རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་ལྟ་བུའི་འབྲུམ་བུ་ནད་མེད་ཅིང་བརྟན་པར་འདུག་པ་དེ་ནི་བད་ཀན་དང་ཚིལ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་རྐན་གྱི་ནད་འབུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྐན་གྱི་ནད་ནི་མྱུར་དུ་སྨིན་པ་དང་། རྣག་འཛག་ཅིང་ཆེར་ན་བ་ དེ་ནི་རྐན་ནད་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་རྐན་ནད་ནི་ཚ་བ་དང་། བྱ་རྨྱང་བྱེད་པ་དང་། རྐན་སྐམས་པ་དེ་ནི་རྐན་སྐམས་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་རྐན་ནད་བརྒྱད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྕེའི་རྩ་བ་ལྐོག་མ་དང་འབྲེལ་པའི་ནང་དུ་ཤའི་ མྱུ་གུ་ལྟ་བུར་སྐྱེས་ཏེ།མྱུར་དུ་འཕེལ་ཞིང་མགུལ་བ་སྐེམ་པ་ལ་འཕྲལ་བ་དང་། རྣ་བ་ན་བ་དེ་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཤ་ལྷག་དེ་མྱུར་དུ་མི་བཟད་པར་སྲ་ལ་རྒྱུན་སྲང་རྣམས་བཀག་ནས་འདུག་པ་དེ་ནི་རོ་ཧི་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ། མྱུར་དུ་མ་གསོས་ན་སྲོག་ལ་འབབ་ པར་འགྱུར་བས་གསོ་བ་མྱུར་དུ་བྱའོ།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལྐོག་མའི་ནད་ནི་ཚ་ཞིང་རབ་ཏུ་ན་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། ལྐོག་མར་དུད་པས་བདུག་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། ནད་མྱུར་དུ་འཕེལ་བ་དང་། མྱུར་དུ་སྨིན་ པ་དང་།ལྷག་པར་དམར་བ་དང་། རེག་མི་བཟོད་པ་དག་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལྐོག་མའི་ནད་ནི་འཇམ་ཞིང་དཀར་བ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་ནི་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་མེའི་འདབ་མ་ལྟར་དམར་བས་ཁྱབ་པ་དང་། རྣ་བ་ན་བར་བྱེད་པ་དང་མཚན་མ་གཞན་ནི་ལྐོག་ མའི་མཁྲིས་པའི་ནད་དང་འདྲའོ།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ནི་ཟབས་སུ་སྨིན་ཅིང་མཚན་མ་ཀུན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བའི་ལྐོག་མའི་ནད་ནི་རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་ཙམ་དུ་སྐྲང་ཞིང་གོང་བུར་འདུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ནང་དུ་ཚེར་མས་ཟུག་པ་ བཞིན་དུ་ན་ལ་རྒྱུན་སྲང་འགགས་པ་དེ་ནི་ཤ་ལུ་ཀ་ཞེས་བྱའོ།

痰和胆汁引起的舌病，其症状为舌下肿胀隆起，舌变硬，化脓，有鱼腥味，舌肉腐烂，这种舌病称为阿拉萨。舌下根部肿胀如舌尖，长出肉芽，流口水，舌僵硬，触摸粗糙，这是由痰、胆汁和血引起的，称为舌赘，会疼痛发痒，不能说话也不能进食。
同样，在舌深部也会长出舌赘，这是生长在舌面上的。上颚内部风气紊乱，出现许多细小坚硬的疱疹，伴有病症和分泌物，这称为痰性疱疹。
上颚深部痰和血紊乱，肿胀如鱼鳔下垂，触摸柔软，整体呈现，食物从鼻子流出，堵塞喉咙，口渴严重，咳嗽，呕吐，这称为小舌病。
又有上颚内肉过度生长但无病痛的，称为肉堆病。上颚深处肿胀呈红莲花色的，称为上颚水泡病。
又有上颚中央长期生长如龟背形状的肉，无病痛，这是由痰引起的，称为龟背样病。
又有上颚长出如枣果般的疱疹，无病痛且稳固，这是由痰和脂肪引起的，称为上颚隆起病。
胆汁引起的上颚病快速化脓，流脓且疼痛剧烈，这称为上颚成熟病。
风和胆汁引起的上颚病发热，打哈欠，上颚干燥，这称为上颚干燥病。以上说明了八种上颚病。
舌根与喉咙相连处长出肉芽状物，快速增长并使咽喉干枯疼痛，耳朵疼痛，这是由风引起的。
多余的肉快速变得坚硬难忍并阻塞脉道，这称为罗希那，如果不快速治疗会危及生命，应当迅速医治。
胆汁引起的喉病发热剧痛，口渴严重，昏沉，喉咙感觉如被烟熏，病情快速发展，快速化脓，特别发红，触摸难忍。
痰引起的喉病柔软发白。血引起的是遍布如火焰般红色的小疱疹，引起耳痛，其他症状与胆汁性喉病相似。
综合性喉病深处化脓且具备所有症状。痰性较重的喉病肿胀如枣果大小成团，内部疼痛如刺扎般，脉道阻塞，这称为沙鲁卡。

།ལྐོག་མའི་ནང་དུ་འབྲུམ་བུ་མཐོ་ཞིང་ཟླུམ་པ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། ལྐོག་མའི་ངོས་གཉིས་སུ་མཆེད་ཅིང་འགྲམ་པའི་ཚིགས་གཉིས་ སུ་བརྟེན་པ་དང་།མགུལ་བའི་ནང་དུ་རས་བལ་གྱི་འབྲས་བུ་འདྲ་བར་འདུག་པ་དེ་ནི་ལྐོག་ནད་བྲིན་ད་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་མགུལ་བའི་ནད་ནང་སྐྲང་ཞིང་རེག་ན་སྤྱི་བག་ཏུ་འདུག་པ་དེ་ནི་ལྐོག་མའི་ནང་དུ་དྷི་ཀེ་རི་ཀ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ལྐོག་མའི་ཕྱི་ནང་དུ་ཚབས་ཆེར་ སྐྲང་ཞིང་བརྟན་པ་དང་།དྲ་བས་འགུལ་བའི་ལམ་བཀག་པ་དང་། མགོ་ལྕི་བ་དང་། སྙོམ་པ་དང་། ཁ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ལྐོག་མའི་ནད་གསོ་དཀའ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ལྐོག་མའི་ནང་དུ་གདུ་བུ་ལྟར་སྐྲངས་ཏེ། དེ་ ཡང་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་།མཐོན་པོར་འདུག་ལ་ནད་ཚབས་ཆུང་བ་ནི་ལྐོག་མའི་ནད་གདུ་བུ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ལྐོག་མའི་ནང་དུ་ནད་གཞིའི་ཉེས་པ་དང་། ཤའི་མཛེར་བ་གཅིག་གམ་མང་ཡང་རུང་སྐྱེས་ལ། དེ་ཡང་ནད་ཆུང་བ་ལ་ནི་ཤ་མཛེར་ལྟ་བུའི་ལྐོག་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ནད་ཀྱིས་རྩ་རྣམས་སུ་ཁྱབ་ སྟེ་དབུགས་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བས་འཐོན་པ་དེ་ནི་ལྐོག་ནད་ཀྱི་ལ་ཡུ་ཀ་ཞེས་བྱའོ།།ལྐོག་མའི་ནང་དུ་ཤའི་མྱུ་གུ་མང་པོས་ཁྱབ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཚ་བ་ཆེ་བ་དང་། མགོ་བོ་ན་བ་དེ་ནི་ཤའི་མྱུ་གུ་ལྟ་བུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ལྐོག་མའི་ནད་ཤའི་རེང་བུ་ལྟ་བུས་ལྐོག་མའི་ནང་ཁྱབ་སྟེ། ཚབས་ཆེར་ ན་བ་ནི་ཤ་ཏག་གྷི་ནེ་ཞེས་བྱའོ།།ལྐོག་མའི་ནང་དུ་ནད་ཀྱིས་མྱུར་དུ་ཁྱབ་པ་དང་། ཚབས་ཆེར་ན་བ་དང་། ལྐོག་མའི་ནང་དུ་སྐྲང་བ་དང་། རྣག་དང་འདྲ་བ་འཛག་པ་དེ་ནི་ལྐོག་མའི་འབྲས་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ལྐོག་མ་ནས་ལྕེའི་ཐ་མའི་བར་དུ་སྨིན་མི་ཤེས་པར་སྐྲང་ཞིང་ཁྲག་དང་བཅས་པར་བརྟན་པར་ བྱེད་པ་དེ་ནི་ལྐོག་མའི་ནད་རྨེན་བུ་ཞེས་བྱའོ།།རླུང་དང་བད་ཀན་དང་ཚིལ་གྱིས་སྐྲངས་པ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འཕེལ་ཞིང་། རླིག་པ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་དུ་གློ་བར་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་ལྐོག་མའི་ནད་ལྦ་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་དེ་ཉིད་རྩ་གནག་ཅིང་ཤས་ཆེར་ན་བ་དང་། རྩ་སྔོ་བསངས་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་དང་། ལྐོག་མ་ དང་།རྐན་སྐམས་པ་དང་། ལྕེས་རོ་མི་ཚོར་བ་དེ་ནི་རླུང་གི་ལྐོག་མའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལྐོག་མའི་ལྦ་བ་ནི་བརྟན་པ་དང་། མདོག་དཀར་བ་དང་། རེག་ན་གྲང་བ་དང་ལྕི་བ་ཡིན་ཏེ། ཚབས་ཆེར་སྐྱེས་ན་ནི་ལྐོག་མ་དང་རྐན་བད་ཀན་གྱིས་རླུང་གཡོས་ཤིང་ཁ་མངར་བ་ཡིན་ནོ། ། བད་ཀན་དང་ཚིལ་འདྲེས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལྐོག་ནད་ལྦ་བ་ཆེར་སྐྱེས་ན་ནི་དྲོད་མེད་པ་དང་། ལུས་ལ་ཆེར་མཆེད་པ་དང་། སྒྲ་ངར་ངར་པོར་འདོན་ཅིང་སྐད་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་གྱིས་རླུང་བཀག་སྟེ་མགུལ་པ་སྐམས་ཤིང་སྐད་འགགས་པ་དང་། ཏ་མྱ་འཁྲུགས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་དབུགས་མི བདེ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ལྐོག་མའི་ནད་སྐད་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རླུང་གིས་ཁའི་ནང་ཀུན་དུ་རྨ་སྐྱེད་དེ། རྨ་དེ་ཡང་མདོག་དམར་སྐྱར་འདུག་པ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། ཕན་ཚུན་འཕོ་བ་དང་། མཆུ་ཤིན་ཏུ་དམར་བ་དང་། པགས་པ་འགུལ་བ་དང་། ལྕེས་གྲང་བ་མི་བཟོད་པ་དང་། ལྕེ་བསྒུལ་ དཀའ་བ་དང་།འགགས་པ་དང་། ཚེར་མ་གཤིབས་པ་ལྟར་འདུག་པ་དང་། ལྕེ་འབྱིན་པར་དཀའ་བ་དེ་ནི་ཁའི་ནད་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞང་འབྲུམ་དང་། སྐྲན་དང་། བད་ཀན་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་ཀྱི་རླུང་རང་གི་གནས་ནས་ཉམས་པར་བྱས་ནས་སྟོད་དུ་འབྱུང་སྟེ། ཁ་དྲི་མི་ཞིམ་པར་བྱེད་ པ་ནི་ཨུར་དྷ་གྷུ་ད་ཞེས་བྱའོ།

喉咙内部出现高而圆的疙瘩，伴有灼热感，发烧，蔓延至喉咙两侧并连接两腮关节，喉咙内部如棉花果实般，这就是称为'布林达'的喉病。
另有一种喉病是内部肿胀，触摸时感觉柔软，这就是喉咙内部称为'迪克日卡'的病。
或者喉咙内外严重肿胀且坚硬，呼吸道被阻塞，头重，昏沉，流口水，发烧，这就是称为'难治喉病'。
又有喉咙内部如手镯般肿胀，范围较大且突起，但病情较轻的称为'手镯状喉病'。
又有由病根引起的，在喉咙内部长出一个或多个肉疣，病情较轻的称为'肉疣状喉病'。
病遍及脉络，呼吸极其困难的称为'拉尤卡喉病'。
喉咙内部遍布众多肉芽，极度口渴，发高烧，头痛的称为'肉芽状病'。
喉病中肉条状物遍布喉内，疼痛剧烈的称为'沙塔格尼'。
喉咙内部病情迅速蔓延，疼痛剧烈，喉内肿胀，流出类似脓液的称为'喉癌'。
从喉咙到舌根部位肿胀，不能成熟，伴有血液且持续的称为'喉腺病'。
由风、痰、脂肪引起的肿胀长期发展，如睾丸般在外部生长的称为'喉瘤病'。
或者该病脉络发黑且疼痛剧烈，青筋遍布，喉咙和上颚干燥，舌头失去味觉的称为'风性喉病'。
痰引起的喉瘤坚硬，色白，触摸时感觉冰冷且沉重，若病情严重则喉咙和上颚因痰引起风动且口甜。
由痰和脂肪混合引起的喉瘤若生长较大，则无温度，遍及全身，发音嘶哑且声音变小。
痰阻碍风，导致喉咙干燥，声音嘶哑，心神不宁，经常呼吸困难，这就是称为'失声喉病'。
风在口腔内部各处生疮，疮呈淡红色，粗糙，四处游走，嘴唇极红，皮肤蠕动，舌头不耐寒，舌头难以活动，阻塞，如刺般疼痛，舌头难以伸出，这就是称为'口腔成熟病'。
痔疮、肿瘤和痰使下部风从自己位置失调上行，导致口臭，这就是称为'乌尔达古达'。

།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁའི་ནད་ནི་སྨིན་པ་དང་། ཚ་འུར་འུར་པོ་དང་། དབུགས་གྲང་མོ་རྔུབ་འདོད་པ་དང་། ཁ་བྲོ་བ་དང་། སྣད་པ་རྨའི་སྟེང་དུ་ཐལ་སྨན་བླུགས་པ་སྙམ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་ཁ་ནད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་ བལྟའོ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཁའི་ནད་ནི་ཁ་མངར་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་། རྨ་འབྱིལ་བག་ཅན་དུ་ཡང་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་མཁུར་ཚོས་ཀྱི་ནང་དུ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བ་མདོག་གནག་ཅིང་སྐྱ་བ་སྐྱེས་ཏེ་བདར་ཞིང་བཅད་དེ་མཉེས་པ་ལ་སོགས་ པ་བྱས་ན་ནི་ཕྱིར་ཞིང་ཐུ་བར་བྱེད་དོ།།ནད་གཞི་འདུས་པ་ལས་ཁྲག་དང་བཅས་པའི་ཁ་ནད་སྨིན་པ་ནི་ནད་གཞི་ཀུན་གྱི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་ཤིང་ལ་སོགས་པས་ཁའི་ནང་མ་རུངས་པར་བྱས་ཏེ་རྣག་འཛག་པར་གྱུར་ན་ནི་ཁ་ནད་རྣག་འཛག་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཁ་ནད་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །མཆུ་དང་མཁུར་ཚོས་དང་། སོ་དང་། སོའི་རྩ་བ་དང་། ལྕེ་དང་། རྐན་དང་། མགུལ་པ་དང་། ཁ་དང་འདི་རྣམས་ཀུན་ལ་སྤྱིར་ནད་བདུན་ཅུ་རྩ་ལྔར་བཤད་དེ། དེ་ཡང་བཅུ་གཅིག་དང་། གཅིག་དང་། བཅུ་དང་། བཅུ གསུམ་དང་།དྲུག་དང་། བརྒྱད་དང་། བཅོ་བརྒྱད་དང་། བརྒྱད་དེ་མཆུ་ལ་སོགས་པའི་ནད་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །སོའི་ནད་ཀ་ར་ལ་དང་། ཤ་དང་ཁྲག་ལས་སྐྱེས་པའི་མཆུ་ནད་དང་། མཆུའི་འབྲུམ་བུ་དང་། འབྲུམ་བུ་སྐམ་པོ་དང་། རུས་སྦལ་གྱི་ རྒྱབ་འདྲ་བའི་ནད་དང་།ཤ་ལུ་ཀ་དང་། ཁོང་སྟོང་དང་། ཁོང་སྟོང་ཆེན་པོ་རྣམས་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །སྐད་ཉམས་པ་དང་། ཨུར་དྷ་གུ་ད་དང་། སྔོ་བསངས་དང་། ཤག་ཏག་གྷི་ནི་དང་། གདུ་བུ་ལྟ་བུ་དང་། རྨ་འཁྱིལ་པ་ལྟ་བུའི་ནད་དང་། འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་དང་། རོ་ཧི་ནའི་ནད་ཐམས་ཅད་དང་། སོ་འགས་པའི་ནད་དང་། སོ་ཆག་པ་དང་། སྨིན་པའི་ནད་དང་། ལྕེ་ལྷག་དང་། ལྦ་བ་དང་། སྐད་ཉམས་པ་དང་། དབུགས་དཀའ་བས་ཐོན་པ་དང་། ཁ་ནད་སྨིན་པ་དང་། སོ་བརྩེ་བའི་ནད་དང་། སོ་གོགས་པའི་ནད་དང་། དེ་དག་ནི་མི་ལ་བ་ཙམ་དུ་གསོར་རུང་ངོ་། །ལྷག་མ་ནི་མཚོན་དང་། སྨན་གྱིས་གསོ་བར་བྱའོ། །ཁ་ནད་ཀྱི་དམིགས་བརྟག་པའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཁ་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མཆུ་འགས པའི་ནད་ལ་ནི་དང་པོ་མཚོན་གྱིས་དྲས་ཏེ།དེའི་འོག་ཏུ་བཙེམས་ལ་དེ་ནས་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ཤིང་མངར་དང་། ཁྲེ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཤྲ་བ་ནི་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། ཀ་ཀ་མ་ཙི་དང་། དེ་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་ ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་བསྐུ་བར་བྱའོ།།ཡང་ན་སྣུམ་འཇོམས་པའི་སྨན་མངར་བ་ཇི་སྙེད་པ་ཏིལ་མར་དང་བསྐོལ་ཏེ། ཏིལ་མར་ལུས་པ་ལས་སྣ་སྨན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་སྣུམ་ཆེན་པོ་བཞིས་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་རས་བལ་གྱི་འདབ་མ་དང་བསྒོས་ ཏེ་མཆུ་ལ་གླན་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མཆུའི་ནད་སེལ་ཏོ།།སཱ་ལའི་ཐང་ཆུ་སྤྲ་ཚིལ་དང་། གུ་གུལ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཤིང་མངར་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་རྨ་ལ་གདབ་པར་བྱའོ། །མཆུ་གཤགས་པ་ལྟ་བུའི་ནད་ལ་ནི་ཨེ་རཎྜའི་ལོ་མ་དང་འོ་མ་བསྐོལ་ བས་དུགས་བྱའོ།།མཆུ་འགས་པའི་སྣ་སྨན་དུ་བཤད་པ་ཡང་འདིར་ཀླད་པར་དུགས་བྱ་སྟེ་ཉམས་བརྟ་བར་བྱའོ།

胆病引起的口腔疾病有：成熟期、灼热感、想吸入冷气、口苦、感觉像在伤口上撒了药粉。血液引起的口腔疾病症状也与此相似。
痰病引起的口腔疾病有：口甜、发痒、伤口有粘液。另外，痰病引起的疱疹生长在面颊内侧，颜色发黑发白，如果摩擦、切割、按摩等，会再次复发。
三病合并引起的带血口腔疾病成熟期具有所有病症的特征。如果因牙签等损伤口腔内部而流脓，称为流脓性口腔病。这样口腔病共分为八种。
嘴唇、面颊、牙齿、牙根、舌头、上颚、喉咙、口腔这些部位总共有七十五种疾病。其中分别是十一种、一种、十种、十三种、六种、八种、十八种、八种，按照嘴唇等部位的顺序对应。
牙病中的卡拉拉病、肉血引起的唇病、唇疱疹、干疱疹、龟背状病、莲藕状病、空洞病、大空洞病这些都不可治愈。
声音衰弱、乌尔达古达病、青灰色病、沙格塔吉尼病、环状病、漩涡状伤病、三病合并引起的病、血液引起的病、所有罗希纳病、牙裂病、牙折病、成熟期病、舌苔、瘤、声音衰弱、呼吸困难、口腔病成熟期、牙龈病、牙蛀病，这些只能治疗到一定程度。
其余的用手术和药物治疗。口腔病诊断品第二十一章完。
下面讲解治疗口腔病的章节。对于唇裂病，首先用手术切开，然后缝合，之后按照治疗伤口的方法进行。
甘草、醋栗、白芷、舍瓦尼、蒲公英、青莲、蛇瓜、枸杞，这些与芝麻油一起煎煮后涂抹。或者将所有甘味的消油药与芝麻油煎煮，用剩余的油制成鼻药。或者用四大油与治疗风病的药物煎煮的油脂浸泡棉花后敷在嘴唇上，可以治愈风引起的唇病。
娑罗树汁、獐脂、安息香、丁香、甘草等药物研成粉末敷在伤口上。对于唇裂样病，用蓖麻叶和牛奶煎煮后熏蒸。对于唇裂病，也要用前面提到的鼻药涂抹头部进行调理。

།མཁྲིས་པ་དང་སྣད་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཆུ་ནད་ལ་ནི་སྲིན་བུ་པད་པས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །ཡང་ན་སེང་ཕྲོམ་དང་། སྲ་རྩི་ཕོག་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སྦྲང་ རྩི་དང་བཅས་པའི་ཕྱེ་མས་མཆུ་ལ་གདབ་པོ།།ཡང་ན་སླེ་ཏྲེས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། རྨ་ཤིང་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་བསྐུ་བྱུག་བྱའོ། །ཤ་དང་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་མཆུ་ནད་ལ་ནི་མཁྲིས་པའི་ཁོང་འབྲས་ཀྱི་གསོ་བ་འདིར་སྦྱར་རོ། ། མཆུ་ནད་གསར་དུ་བྱུང་བ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མཆུ་ནད་ལ་ནི་ཁྲག་གཏར་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་པ་ཏིའི་ཐལ་བ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་ཚ་བ་གསུམ་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དུ་བ་བཏང་བ་དང་། སྣ་སྨན་དང་མཁུར་བར་བཅང་བ་རྣམས་ཀྱང་བད་ཀན འཇོམས་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་།།ཚིལ་ལས་གྱུར་པའི་མཆུ་ནད་ལ་ནི། ཐོག་མར་དུགས་བྱས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་དྲལ་ཏེ་ཚིལ་ཕྱུང་ལ་དེ་ནས་མེས་བསྲེགས་ཏེ། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཆུ་ བུར་ལྟ་བུའི་མཆུའི་ནད་ལ་ནི་ཐོག་མར་བརྟོལ་ལ།སྨན་རྣོན་པོ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བྱུག་པར་བྱའོ། །ཆུ་བུར་དེ་ཚབས་ཆེར་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ཐལ་སྨན་ནམ་མེའི་ལས་ཀྱིས་གསོ་བར་བྱའོ། །མཁུར་བའི་ནད་མེ་དབལ་ཕྲ་མོས་ཁྱབ་པ་ལ་ནི་སྐྲང་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་འདིར་སྦྱར་རོ། ། སོ་ནད་གསོ་བ། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སོ་ནད་ལ་ནི་ཐོག་མར་དུགས་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་སོ་རྩ་མཚོན་གྱིས་དྲལ་ལ་མེས་བསྲེག་གོ། །གླ་སྒང་དང་། རྒྱམ་ཚ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་ཏིལ་མར་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །སེའི་ཤུན་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སྐྱེར ཁཎྜ་དང་།འཛམ་བུའི་རྐང་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། དེ་རྣམས་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མཁུར་བར་བཅང་ངོ་། །ེ་རཎྜའི་མར་སྣ་སྨན་དུ་སྦྱར་རོ། །སོ་བརྩེ་བ་དང་། སོ་བྱེ་བའི་ནད་ལ་ནི་རླུང་འཇོམས་པའི་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱའོ། །ཡང་ན་ཏིལ་ མར་དང་།ཤིང་མངར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། འོ་མ་རྣམས་བསྐོལ་ཏེ། མཁུར་བར་བཅང་ངོ་། །སོ་འགུལ་བའི་ནད་ལ་ནི་རྩ་བ་བཅུ་པ་མར་དང་བསྐོལ་ཏེ་མཁུར་བར་བཅངས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་སྤངས་མ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་ དང་།ཤིང་མངར་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། དེ་རྣམས་བདར་བའི་ཁུ་བ་སྨན་དུ་སྦྱར་རོ། །སྣར་བླུགས་པ་དང་མཁུར་བ་སྤོ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ཡང་གནས་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྣུམ་དང་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་། །སོ་ལྷག་གི་ནད་དང་། སོ་དུམ་བུར་གོགས་པ་ གཉིས་ལ་ནི་ཐལ་སྨན་གང་རྙེད་པས་སོ་བསྐུ་བར་བྱའོ།།སོའི་ནད་སྲིན་བུ་ཅན་ནི་ཐོག་མར་བཏྲལ་ལ། གོང་མ་བཞིན་དུ་ཐལ་སྨན་གྱིས་བཏབ་སྟེ་ཁྲག་གཟགས་ལ། ཁྲག་ཟད་པ་དང་བསྲེགས་ལ་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་བྱའོ། །སོ་ནད་ཤ་ཁ་ར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ ནི། ཧྲིད་ཤྲ་དང་དནྡའི་རྩ་བ་གཉིས་ཀྱིས་སོ་བྲུད་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ཐལ་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །སོ་ནད་དུམ་བུར་གོགས་པ་ལ་ནི་སོ་བརྩེ་བའི་གསོ་བ་རྣམས་འདིར་སྤྱད་དོ། །སོ་ནད་སྲིན་བུ་ཅན་སོ་མི་འགུལ་བ་ལ་ནི་ཐོག་མར་དུགས་བྱས་ལ་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། ། སྣུམ་ཆོས་བྱ་བ་དང་། བྱུག་པ་དང་། མཁུར་བར་བཅང་བ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་། སྣུམ་དང་བཅས་པར་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་། །སོའི་ནད་ཁོང་སྟོང་དུ་འདུག་པ་ལ་ནི་བུ་རམ་མམ། སྤྲ་ཚིལ་གང་ཡང་རུང་བས་ནང་སྟོང་པ་བཀང་སྟེ་བསྲེག་པ་འམ། ཡང ན་ཤིང་ལོ་མ་བདུན་པ་དང་།རྒའི་ལོ་མས་བཀང་ན་སྲིན་བུའི་ཟུག་གཟེར་འཇོམས་སོ།

对于由胆和痰引起的唇病，应用水蛭放血。或者用藏青兰、树脂胶、甘草和蜂蜜的粉末敷于唇部。或者将藏菖蒲、甘草、油树与酥油一起煎煮，用剩余的油涂抹。
对于由肉和血引起的唇病，应采用胆病内痈的治疗方法。对于新发的唇病也同样处理。
对于由痰引起的唇病，应放血，然后用巴提灰、蜂蜜和三辛香调配涂抹。同样，熏烟、鼻药和含漱剂也要配以祛痰药使用。
对于由脂肪引起的唇病，首先要热敷，然后切开取出脂肪，接着用火烧灼，再用白檀香、藏青兰、三果和蜂蜜调配涂抹。
对于水泡状的唇病，首先要刺破，然后用辛辣药和蜂蜜调配涂抹。如果水泡长得严重，应用灰药或火疗法治疗。
对于面颊部被细小火毒遍布的病，应采用肿病的所有治疗方法。
治疗牙病：对于由风引起的牙病，首先要热敷，然后用刀割开牙根，用火烧灼。用藏獐竹、多量岩盐、蜂蜜和芝麻油调配涂抹。
将檀香皮、三果、酸枣、蒲桃茎、白檀香、荜茇与牛奶一起煎煮后含漱。用蓖麻油作为鼻药。
对于牙齿疼痛和牙齿分离的病，应采用所有祛风的治疗方法。或者用芝麻油、甘草、蜂蜜和牛奶煎煮后含漱。
对于牙齿摇动的病，用十根药与酥油煎煮后含漱有效。或者用艾草、藏青兰、胡椒、三果、甘草、盐研磨成汁液作为药物。
鼻注、漱口和饮食等也要根据具体情况配以油性物质使用。
对于多生牙病和牙齿碎裂两种病，应用任何可得的灰药涂抹牙齿。
对于有虫的牙病，首先要切开，如前所述用灰药敷上放出血，等血止住后烧灼，然后采用所有治疗伤口的方法。
对于名为肉糖的牙病，用希德夏和丹达两种根部刷牙，然后用灰药粉末和蜂蜜调配涂抹。
对于牙齿碎裂的病，应采用牙痛的治疗方法。
对于有虫且牙齿不动的牙病，首先要热敷然后放血。油疗、涂抹、含漱、鼻注等都要配以祛风药和油性物质使用。
对于牙齿中空的病，用糖或獐子脂肪任选其一填充空腔后烧灼，或者用七叶树叶和姜叶填充可以止除虫痛。

།ཤིང་ཀུན་དང་། ཀད་པ་ལ་དང་། ནག་ཚུར་དང་། སྭརྫི་ཀ་དང་། རུ་རྟ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སོ་ལ་གདབ་པ་དང་། ཡང་ན་ཕྱེ་མ་དེ་ཉིད་རས་ལ་བསྒོས་ཏེ་སོ་ལ་གདབ་ཅིང་ གླན་ན་སོའི་ཟུག་གཟེར་འཇོམས་སོ།།ཡང་ན་སྨན་དེ་ཉིད་ཏིལ་མར་དང་བསྐོལ་བས་མཁུར་བར་བཅངས་ན་ཡང་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཨེ་རཎྜ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་དང་། བྷུ་ག་དམ་པ་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མཁུར་བར་བཅང་ངོ་། །གསོ་བའི་སྦྱོར་བ་མང་དུ་བྱས་ཀྱང་ནད་མ་ཞི་སྟེ། ནད་གཏིང་ཟུག་པ་ལྟ་ན་དང་པོ་སྐམ་པ་ཆུང་ངུའམ། སོ་དབྱུང་བའི་སྤྱད་ཀྱིས་སོ་ཐོག་མར་རྩ་བ་ནས་དབྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བ་མཁུར་བར་བཅང་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་བི་ད་རི་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤྲིང་ག་ཏ་ཀ་དང་། རྒུན་འབྲུ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། དེའི་བཅུ་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་སྣ་སྨན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་སོ་དབྱུང་དུ་མི་རུང་བ་ནི། ལུས་སྐམ་ཞིང་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། རྒན་པོ་དང་རླུང་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་དང་ཡ་སོ་དང་དེ་དག་དབྱུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཕྱུང་ན་ནི་བླ་བརྣན་མང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར ཡིན་ན་ཡང་གལ་ཏེ་ཕྱུང་བ་ལྟ་ན་ནི་སྣུམ་པ་དང་།མངར་བ་དང་། བསིལ་བའི་རིམ་པ་རྣམས་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །སོ་ནད་ཁྲག་མང་དུ་བྱུང་སྟེ་གྲང་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེས་པ་ལྟ་ན་ནི་གླ་སྒང་དང་། ཨརྫུ་ནའི་ཤུན་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སྲི་ཡང་ཀུ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་པས་གདབ་པའམ་སྨན་དེ་ཉིད་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མཁུར་བར་སྤོ་བར་བྱ་བ་དང་། སྨན་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བས་སྣར་བླུགས་པ་རྣམས་བྱའོ། །སོ་རྙིལ་གྱི་ནད་ཨུ་པ་ཀུ་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཆུ་ཚན་མཁུར་བར་བཅངས ཏེ་དུགས་བྱའོ།།དེ་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབྱིབས་འདྲ་བ་དང་། ཤིང་ཤ་ཁའི་ལོ་མ་འདྲ་བའི་མཚོན་གྱིས་ལན་མང་དུ་བྲུད་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མར་གྱི་སྙིང་ཁུ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། རྨ་ཤིང་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། བཙག་དང་། རུ་རྟ་ དང་།བཅའ་སྒ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་མཁུར་བ་སྤོ་ཞིང་བཅངས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་མར་གྱི་སྙིང་ཁུའམ་ཏིལ་མར་གང་ཡང་རུང་བ་མཁུར་བར་བཅིང་ངོ་། །སྨན་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་དང་མར་སྦྱར་བ་ ནི་སྣ་སྨན་དང་མཁུར་བར་བཅང་བར་བཟང་ངོ་།།སོ་ནད་འབུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཐོག་མར་དུགས་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་བཅད་པ་དང་། དབུག་པ་དང་། བྲུད་པ་རྣམས་བྱའོ། །དེ་ནས་ཤིང་མངར་དང་། སྭརྫི་ཀ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་གདབ་པོ། ། སོ་རྙིལ་གྱི་འབྲས་ནད་ལ་ནི་སྨན་ཚ་བ་དང་། རྣོ་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། རྩུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཁུར་བ་བཅང་བ་དང་། བསྐུ་བ་རྣམས་བྱའོ། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། རུ་རྟ་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་བྲུད་པར་བྱའོ། །སྨན་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པས་སྨིན དུ་མི་གཞུག་པར་མཚོན་གྱིས་བསྲུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་སྨིན་པ་ལྟ་ན་ནི་མཚོན་གྱིས་དབྲལ་ལ་ཚོས་པ་ཉིད་དུ་བསྲེག་གོ། །རྙིལ་གྱི་ནད་ཁོང་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཐོག་མར་མཚོན་གྱིས་བཅད་པ་འམ་བྲུད་དེ་དེའི་འོག་ཏུ་སེང་ཕྲོམ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། རྨ་ཤིང་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་གདབ་པར་བྱའོ།

取诃子、尸陀林骨、黑盐、碱、茜草、毕达迦，将这些研成粉末敷于牙齿上，或者将这些粉末浸入布中敷于牙齿上并揉搓，能够消除牙痛。或者将这些药物与芝麻油煎煮后含漱也有效。
或者取蓖麻、两种毕栗诃提、补伽达玛，将这些煎煮后含漱其汁液。
如果经过多种治疗方法仍未痊愈，病情深重时，应先用小型干燥器具或拔牙工具从根部拔除牙齿。
然后用甘草粉与芝麻油调和后含漱。
之后将药物毕达利、甘草、兴伽塔迦、葡萄干、芝麻油与十倍量的牛奶一同煎煮至只剩油脂，用作鼻药。
不适合拔牙的情况是：身体虚弱瘦弱者、老年人、被风病折磨的人和上牙，这些都不应拔除。如果拔除，会产生多种并发症。
即便如此，如果已经拔除，应采用油性、甘味和清凉的治疗方法会有帮助。
对于牙病出血过多，因寒等引起的病症，应使用独活、阿周那树皮、三果、悉哩样姑、枳坎达、荜茇等研成粉末，加入蜂蜜敷用，或用这些药物煎煮后的汁液漱口，以及用甘味类药物与芝麻油调配后滴鼻。
对于名为乌帕库沙的牙龈病，应用温水含漱做热敷。
然后用圆形或类似沙卡树叶形状的工具反复刮擦。
之后用精炼酥油与蜂蜜调和涂抹。
取夏枯草、悉哩样姑、愈疮木、岩盐、朱砂、茜草、荜茇、诺黎珊、甘草、枳坎达等煎煮成汁，温热含漱，之后用精炼酥油或芝麻油含漱。
甘味类药物与酥油调配用作鼻药和含漱效果最佳。
对于称为肿胀的牙病，首先要进行热敷，然后进行切除、钻孔和刮擦。
之后用甘草、碱、荜茇、岩盐等研成粉末敷用。
对于牙龈脓肿，应使用辛辣、锐利、温热、粗糙的药物进行含漱和涂抹。
用补遮舍罗、茜草、巴斯普巴、枳树等研成粉末进行刮擦。
用具有清凉功效的药物防止化脓，用工具保护。
如果已经化脓，应用工具切开后彻底烧灼。
对于称为空洞的牙龈病，首先要用工具切除或刮擦，然后用白芥子、独活、生姜、三果、枳坎达、愈疮木、夏枯草等研成粉末，与蜂蜜调和后敷用。

།སྨན་དེ་དག་ཉིད་ཀད་པ་ལ་དང་བཅས་པར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མཁུར་བར་བཅང་བར་བྱའོ། །ཤིང་མངར་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། དཱུར་བ་དཀར པོ་དང་།ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཙནྡན་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། དེ་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་སྣ་སྨན་དུ་སྦྱར་རོ། །སོ་རྩའི་ཤ་ལྷག་སྐྱེས་པའི་ནད་ལ་ནི་མཚོན་གྱིས་བཅད་དེ། དེའི་འོག་ཏུ་ཤུ་དག་དང་། ཏེ་ཛོ་པ་ཏི་དང་། པ་ཐ་དང་། སྭརྫི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་རྨ་ལ་གདབ་པོ། །པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་ཁ་བཀང་བ་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །སོ་རྩའི་ནད་བི་ད་ར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི། མཚོན་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲ་བས་ཁྲག་དབྱུང་ལ་དེ་ནས་ཐལ སྨན་གྱིས་གདབ་པོ།།སྣ་སྨན་དང་མཁུར་བར་བཅང་བ་ཡང་སྨན་བསིལ་བས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ལུས་གོང་འོག་ཏུ་དག་པར་བྱ་ཞིང་མགོའི་ཁྲུས་སྨན་ཡང་སྦྱར་རོ། །སོ་ནང་སྟོང་པའི་རྩ་བར་སོ་སྐྱེས་པ་ནི་ཕྱུང་ལ་བསྲེག་པར་བྱའོ། །གང་གི་སོ་ཡོ་ཞིང་འཆུས་པ་ལྟ་ན་ནི་བསྲང་སྟེ་མཚམས་ སུ་བུ་རམ་མམ་སྤྲ་ཚིལ་གྱིས་དགང་ངོ་།།སྲིང་ཤིང་གི་མེ་ཏོག་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། སེང་ལྡེང་དང་། སྭ་དུ་ཀན་ཏ་ཀ་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་བཀྲུ་བར་བྱའོ། །ལྕེ་ནད་གསོ་བ་དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལྕེ་ནད་ཚེར་མ་ལྟར་རྩུབ་པ་ལ་ནི། ཤིང་འོ་མ་ཅན་གྱིས་ཁ་བཀང་ ཞིང་།ཏིལ་མར་གྱི་སྣ་སྨན་ཡང་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རླུང་གི་མཆུ་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདིར་སྦྱར་རོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལྕེའི་ནད་ལ་ནི་མཚོན་གྱིས་བཞར་ལ་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་གྱིས་གདབ་པ་དང་། མཁུར་བར་བཅང་བ་དང་། སྣ་སྨན་ཡང་སྦྱར་རོ། ། མངར་བའི་སྨན་དང་སྦྱར་བ་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལྕེ་ནད་ལ་ནི་དང་པོར་ཡུངས་ཀར་དང་། ཚ་བ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་སྨན་རྣོན་པོས་དུགས་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །ལྕེ་ནད་ཨ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་མཚོན་གྱི་ལས་མི་བྱའོ། །ལྕེའི་འོག་ཏུ་ལྕེ་ལྷག་སྐྱེས་པའི་ནད་ལ་ནི་ལྕགས་ཀྱུ གུག་པོས་བཟུང་ལ་དྲངས་ཏེ་མཚོན་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲ་བས་བཅད་དེ།དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་རྣོན་པོས་བསྐུ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །ལྕེ་ཕུགས་སུ་ལྕེ་ལྷག་སྐྱེས་པའི་ནང་ལ་ནི་དང་པོ་ཁྲག་གཟགས་ཏེ་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཁུ་བའི་ཐལ་བས་གདབ་པོ། །ལྕེའུ་ཆུང་གི་ནད་ལ་ནི་སྣར་བླུགས་པ་ དང་།མཁུར་བར་བཅང་བ་དང་། བྲུད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་བད་ཀན་གྱི་གསོ་བ་རྣམས་འདིར་སྦྱར་རོ། །ལྕེའུ་ཆུང་གི་ནད་ག་གོན་གྱི་ས་བོན་བཞིན་དུ་ཚབས་ཆེར་སྐྱེས་ཏེ་སྐྲངས་ན་ནི་སྨན་པ་མདུན་དུ་འདུག་སྟེ་ལྕགས་ཀྱུ་གུག་པོས་མདུན་དུ་དྲངས་ལ། མཚོན་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲ་བས་ རྩེ་དང་རྩ་བར་མ་སོང་བའི་དབུས་སུ་བཅད་དོ།།བཅད་དྲགས་ན་ནི་ཁྲག་ཟད་དེ་འཆི་བར་བྱེད་དོ། །བཅད་ཆུང་ན་ནི་ནད་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་བཅད་པའི་འོག་ཏུ་ན་ལེ་ཤམ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། པ་ཐ་དང་། ཤུ་དག་དང་། རུ་རྟ་དང་། གླ་རྩི་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་ མས་གདབ་པོ།།པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། པ་ཐ་དང་། ནིས་པ་པ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཤུ་དག་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་མཁུར་བ་དགང་བར་བྱའོ། །རྐན་ནད་གསོ་བ། རྐན་ནད་ཤའི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཆུ་བུར་ལྟ་བུ་དང་། རུས་སྦལ་གྱི་རྒྱབ་འདྲ་བ་དང་གསུམ་ལ་ནི་ མཚོན་གྱིས་བྲུད་པའི་ལས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་སྨིན་ཀྱང་རུང་མ་སྨིན་ཀྱང་རུང་། ནག་ཚུར་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །མངར་ཞིང་བསིལ་བའི་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མཁུར་བར་བཅང་བར་བྱའོ།

应将这些药物连同头盖骨一起煎煮的汤汁含于口中。甘草、白芷、白色的茅草、蒺藜、沉香、檀香、红花、白糖，将这些药物与芝麻油一起煎煮后制成鼻药。
对于牙龈肉瘤增生的病症，应用刀切除，然后以白芷、月见草、巴塔、碱灰，将这些药物研成粉末与蜂蜜调和后敷于伤口。服用蛇瓜、楝树、三果煎煮的汤汁漱口有效。
对于牙龈病中名为'比达拉巴'的病症，应用圆形刀具放血，然后敷以灰药。鼻药和含漱药都应使用清凉药物。此外，还应清净上下身体，并配制头部沐浴药。
对于牙齿内部空洞根部长出的牙齿，应拔除后烧灼。对于牙齿歪斜倾斜的情况，应矫正后在缝隙中填入糖或树脂。
应用木棉花、波索那查、紫檀、甜刺树等煎煮的汤汁清洗。
治疗舌病，对于风引起的舌病如刺般粗糙者，应以含乳树汁漱口，并配制芝麻油鼻药。同样，这里也应用治疗风引起的唇病的所有方法。
对于胆引起的舌病，应用刀刮除后放血。之后敷药、含漱和使用鼻药。使用甜味药物调制有效。
对于痰引起的舌病，首先应用芥子、三辛等刺激性药物熏蒸有效。对于名为'阿拉斯'的舌病，不应使用刀具。
对于舌下增生的舌瘤，应用弯钩固定后拉出，用圆形刀具切除，之后涂抹刺激性药物等。
对于舌深部生长的舌瘤，首先放血，然后以炒焦大麦的汤汁灰敷之。
对于小舌病，应使用滴鼻、含漱、切除等治疗痰病的方法。
如果小舌病如芥子籽般严重增生肿胀，医生应坐在病人前方，用弯钩向前拉，用圆形刀具在不伤及尖端和根部的中间部位切除。
切除过多会导致失血而死。切除过少则病情会加重。
切除后应敷以诃子、白附子、巴塔、白芷、茜草、麝香、盐等药物的粉末。
应以补骨脂、白附子、巴塔、尼斯帕帕、茜草、白芷等煎煮的汤汁漱口。
治疗上颚病。对于上颚病中的肉团、水泡状和似龟背三种，应进行切除。
无论成熟与否，都应涂抹胡椒、酸枣糖和蜂蜜的调和物。应含服甜味清凉药物煎煮的汤汁。

།སྨིན་ཟིན་ནས་ནི་པདྨ་བཞིན་དུ་མཚོན་གྱིས་དྲལ་ཏེ། སྨན་ རྣོ་བ་དང་དྲོ་བས་གདབ་བར་བྱའོ།།བ་ཤ་ཀ་དང་། ནིམ་པ་དང་། པ་ཏོ་ལ་ལ་སོགས་པ་རྣོ་བའི་སྨན་རྣམས་ཀྱང་མཁུར་བར་བཅང་ངོ་། །རྐན་སྐམ་པའི་ནད་སྐོམ་དད་མེད་པ་ལ་ནི་ཁ་ཟས་ཀྱི་གོང་དུ་ཞུན་མར་བླུད་དེ། དེའི་འོག་ཏུ་ཁ་ཟས་བཟའོ། །བཏུང་བར་ནི་པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒ་བསྐོལ་ བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ།།མཁུར་བར་བཅང་བ་ནི་སྐྱུར་གང་ཡང་རུང་བས་བྱའོ། །སྣུམ་ཆོས་སུ་ནི་ཐང་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤ་ཁུ་སྦྱིན་ལ། ཞུན་མར་དང་འོ་མ་ནི་སྣ་སྨན་དུ་བླུགས་སོ། །ལྐོག་མའི་ནད་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོག་མར་གཏར་གས་ཁྲག་ཕྱུང་སྟེ། སྣ་སྨན་རྣོན་པོའི་ལས་བྱའོ། །སྐྱེར་པའི་ ཤུན་པ་དང་།སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ནིམ་པ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་ཨ་རུ་ར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །སྨིན་པའི་སྨན་བྱའོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། པ་ཐ་དང་། ཏེ་ཛོ་པ་ཏི་དང་། ནིས་པ་པ་དང་། དེ་རྣམས་ཚྭ་དང་། བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བའི་རི་ལུར་བྱས་པ་དང་། ཕྱེ་མར་བྱས་ནས་གདབ་པ་དང་། མཁུར་བར་དགང་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་པར་བྱའོ། །ལྕང་མ་དང་། གེ་རི་ཀརྞི་ཀ དང་།གླ་སྒང་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཤུ་དག་དང་། དན་ཏི་དང་། མུར་བ་དང་། དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་བསྐུས་ན་ན་ཞིང་སྐྲངས་པ་སེལ་ཏོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པ་རོ་ཧི་ནའི་ནད་ལ་ནི་ཕྱི་ནང་གཉིས་ནས་དུགས་བྱ་སྟེ། མྱུར་དུ་ལན་ཚྭ་དང་ལྡན་པའི་ མཚོན་ནམ་སེན་མོས་བཞར་ཞིང་དབྲི་བར་བྱའོ།།རྩ་བ་ལྔ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མཁུར་བར་དགང་བ་སྟེ། ཏིལ་མར་གྱི་སྣ་སྨན་ཡང་སྦྱར་རོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལྐོག་མའི་ནད་ལ་ནི་ཁྲག་ཕྱུང་ལ། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བས་བསྐུ་བར་བྱའོ། ། སེང་ཕྲོམ་དང་། རྨ་ཤིང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མཁུར་བར་བཅང་ངོ་། །རྒུན་འབྲུ་དང་། པ་རུ་ཀ་ཤ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མཁུར་བར་བཅངས་ན་ཡང་ཕན་ནོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་ལྐོག་མའི་ནད་ལ་ནི་ཆོ་ག་གོང་མ་བཞིན་དུ་བྱས་ཏེ་གསོ་བར་བྱའོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་ལྐོག་མའི་ནད་ནི་གསོ དཀའ་སྟེ་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལྐོག་མའི་ནད་ལ་ནི་མེ་མདག་དུད་པ་ཅན་གྱིས་བདུག་པ་དང་། སྨན་ཚ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གདབ་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཨ་པ་མརྒའི་འབྲས་བུ་དང་། གེ་རི་ཀརྞི་དཀར་པོ་དང་། དན་ཏི་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། དེ་རྣམས་ ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བས་སྣ་སྨན་དང་མཁུར་བར་བཅང་བ་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ།།ལྐོག་མའི་ནད་བྲིན་ད་དང་། ཤ་ལུ་ཀ་དང་། དུ་དྷི་ཀེ་རི་ཀ་དང་། ཀྱི་ལ་ཡུ་ཀ་དང་། དེ་རྣམས་ལ་ཡང་གསོ་བ་གོང་མ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ལྐོག་མའི་འབྲས་ནད་ལ་ནི་ཁྲག་གཟགས་ཏེ། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། གི་ཝང་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། རྨ་ཤིང་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བྱུག་པ་དང་། མཁུར་བར་བཅང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལྦ་བའི་ནད་ལ་ནི་ཏིལ་དང་། ལེ་བརྒན་རྩི་དང་། ཟར་མ་དང་། པི་ལ་ཡ་དང་། ཨ་ས་ལ་དང་། དེ རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་བཏགས་པས་དུགས་བྱ་སྟེ།དེའི་འོག་ཏུ་དབྱུང་བར་བྱའོ།

像莲花成熟时一样用刀划开，涂抹锐利和温热的药物。也要含服巴夏卡、印度楝树、波托拉等锐利的药物。
对于上颚干燥、不渴的病症，应在进食前服用酥油，然后再进食。饮用长胡椒和姜煮成的汤汁。含服任何酸性物质。
油疗法应给予陆生动物的肉汤，将酥油和牛奶作为鼻药滴入。所有喉病的治疗首先要放血，然后使用强效鼻药。
煮取醋栗树皮、醋栗果、印度楝树、芥子的汤汁，或者煮取诃子的汤汁与蜂蜜调和后服用。应使用成熟药。
三果、三辛香、炒麦子灰、醋栗、枳椇、醋栗果、巴他、特若巴提、尼斯巴巴等，与盐和牛尿调和制成丸剂，或制成粉末涂抹，或用于含服等，根据情况使用。
柳树、格日噶尼噶、甘松、檀香、姜、白芷、但提、姆尔巴等混合制成温和的药膏涂抹可以消除疼痛和肿胀。
对于风引起的罗希那病，应内外两面熏蒸，迅速用含盐的刀具或指甲刮削。含服五根煮成的汤汁，也配合芝麻油鼻药。
对于胆引起的喉病，应放血后用白糖、普日扬古和蜂蜜调和涂抹。含服桑芽和药树煮成的汤汁。含服葡萄和巴如噶夏煮成的汤汁也有效。
对于血引起的喉病，应按照前述方法治疗。也说血引起的喉病难以治愈应当放弃。
对于痰引起的喉病，应用带烟的炭火熏蒸，涂抹热性药物。或者用阿巴玛嘎果实、白格日噶尼、但提、毕达嘎、岩盐等与芝麻油调和作为鼻药和含服药，这是非常推荐的。
对于喉病中的布日达、夏卢噶、杜地格日噶、基拉玉噶等，也应按照前述方法治疗。
对于喉部肿瘤病，应放血，然后用三果、牛黄、醋栗果、赭石、桑芽、盐、药树、长胡椒等涂抹和含服。
对于风引起的瘿病，应用芝麻、蓖麻、豌豆、毕拉雅、阿萨拉等种子研磨后熏蒸，然后切除。

།དེ་ནས་རྨ་འདྲུབས་པ་དང་། ཤེ་ཀྲུ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཨགྣི་མནྠ་དང་། ཧསྟི་པི་པི་ལིང་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། ཤིང་ཏ་ལ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཨརྐའི་རྩ་བ་དང་། ཀར་ཀ་ཏའི་མེ་ཏོག་ དང་།དེ་རྣམས་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་ཡང་དང་ཡང་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཨེ་ཀ་ཤི་ཀ་ཆང་ངམ་རང་སྐྱུར་ལས་བཏགས་ཏེ་བསྐུའོ། །སླེ་ཏྲེས་དང་། ནིམ་པ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཧན་ས་པ་ཏི་དང་། བ་ལ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དེ་རྣམས་ཏིལ་ མར་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལྦ་བའི་ནད་ལ་ཡང་ཆོ་ག་གོང་མ་ལྟར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཨ་ཟ་གན་དྷ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། བི་ཤ་ལྱ་དང་། ཨ་ཙ་ཤྲིང་གི་འོལ་མ་སེ་དང་། ཀུ་བ་ཁ་བོ་དང་། ཤུ་ཀ་ཧ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་གི་ཐལ་བ་དང་། དེ་རྣམས་ བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་བྱུག་པ་དང་།དུགས་ཀྱིས་བཞུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བྱའོ། །མུ་ཀྵ་ཀའི་ཐལ་བ་བ་གཅིན་དང་བསྐྱོས་ཏེ་བཙགས་པའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཅི་ཙེ་བཙོས་པའི་ཟས་དང་བཏུང་བ་ཡང་སྤྱད་དོ། །ཡང་ན་དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་ལྔ་དང་། ཏིལ་མར་དང་ལྷན་ ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་བླུད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་བད་ཀན་འཛོམས་པའི་བདུག་པ་དང་། སློན་དང་། སྣ་སྨན་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྟེན་པར་བྱའོ། །ཚིལ་ལས་གྱུར་པའི་ལྦ་བའི་ནད་ལ་ནི་དང་པོ་ཁྲག་གཏར་ལ་དེ་ནས་བད་ཀན་འཇོམས་པའི་སྨན་བསྟེན་ནོ། །ཡང་ན་སྨན་ཨ་ས་ནའི་སྡེ་ཚན་བ་གཅིན་དང་ བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྔ་དྲོའི་དུས་སུ་བཏུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་མ་ཞི་ན་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་བྱས་ལ་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་འདིར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཁ་ནད་གསོ་བ། ཁ་ནད་སྨིན་པ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པཱ་ཐ་དང་། རྒུན་འབྲུ་དང་། སྣ་མའི་མེ་ཏོག་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་ པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་ཁར་བཅང་ཞིང་བསྐུ་བར་བྱའོ།།ཡང་ན་ཞིམ་ཐིག་ལེའི་སྡེ་ཚན་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བལྡད་ཅིང་ཁའི་ལྗབ་ལྗིབ་ཕྱིར་དབོའོ། །རླུང་གིས་ཁ་ནད་སྨིན་པ་ལ་ནི་པི་པི་ལིང་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། སུག་སྨེལ་གྱི་ཕྱེ་མས་གདབ་པོ། །ཡང་ན་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་། བསྐོལ་བའི་སྣ་སྨན་དང་། མཁུར་བར་བཅང་བ་ཡང་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་ཁ་ནད་ལ་ནི་ཁྲག་མཁྲིས་འཇོམས་པའི་སྨན་སྦྱར་རོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ནི་བད་ཀན་འཇོམས་པའི་སྨན་བསྟེན་ནོ། །ཁའི་འབྲུམ་བུ་སྲ་ཞིང་བརྟན་པ་ལ་ནི་ཤ་ཁ་པ་ཏྲ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚོན་གྱིས དབྲལ་བར་བྱའོ།།སྐྱོན་གང་དང་གང་གི་ཤས་ཆེ་བ་བརྟགས་ཏེ་འདུས་པའི་ནད་ལ་ཡང་གསོ་བ་དེ་ལྟར་བྱའོ། །ཁའི་འབྲུམ་བུ་ཚབས་ཆེར་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་དང་པོ་བཅད་ལ་སྭརྫི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་། བཅའ་སྒའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་རྨ་ལ་གདབ་ཅིང་། དེ་གཉིས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ བ་མཁུར་བར་བཅང་ངོ་།།ཡང་ན་སླེ་ཏྲེས་དང་། ནིམ་པ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བ་མཁུར་བར་བཅང་ངོ་། །ཁ་ཟས་ནི་ནས་ལས་བྱས་པ་བཟའ་ཞིང་སྨན་རྣོ་བ་དང་སྦྱར་བའི་ཏིལ་མར་གྱིས་སྣ་སྨན་དང་བསྐུ་བྱུག་བྱའོ། །ཁ་ནས་རྣག་འབྱུང་བ་ལ་ནི་དུ་བ་བརྔུབ་པ་དང་། སྣ་སྨན་ རྣོན་པོ་གཏང་བར་བྱའོ།།བཙོད་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ད་ཏ་ཀི་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ཤུག་པ་དང་། དེ་རྣམས་ཆུ་དང་སྦྱར་བས་ཁའི་ནང་དུ་བཀྲུ་བར་བྱ་སྟེ། ཕྱེ་མས་ཀྱང་ཁའི་ནང་དུ་གདབ་པོ། །སོ་ནང་ཨུ་པ་ཀུ་ཤའི་བསིལ་ཆོས་དང་སྣ་སྨན་ལ་སོགས་པ་ཡང་འདིར་སྦྱར་རོ།

然后用缝合伤口的药、舍俱、辛夷、火曼陀、象胡椒、巴布巴、檀香木、诃子、阿迦根和迦迦得花，将这些混合制成药膏，反复涂抹。或者用艾迦希迦酒或自然发酵的酸液研磨后涂抹。
将白苦参、楝树、芥子、汉萨帕提、两种巴拉、桂皮、胡椒，这些与芝麻油一起调配后服用。
对于由痰引起的瘿病，也按照上述方法治疗。或者用阿扎甘达、白附子、毗沙利亚、阿查树的树皮、斑驳的枯巴、舒迦哈、红花树的灰，将这些研磨成粉末涂抹，并进行热敷等治疗。
将木克沙迦的灰与牛尿混合过滤后的液体煮沸，可用于食用和饮用。或者用芥子类药物、五种盐与芝麻油一起煎煮后服用。
同样，也要使用祛痰的熏香、沐浴和鼻药等疗法。对于由脂肪引起的瘿病，首先要放血，然后使用祛痰药。或者在清晨饮用阿萨那类药物与牛尿煎煮的汤剂。
如果这样治疗后仍未痊愈，就要进行成熟化治疗，并在此运用所有治疗伤口的方法。
治疗口腔疾病：对于成熟的口腔疾病，用三果、帕他、葡萄、草花煎煮后冷却，加入蜂蜜含服并涂抹。
或者用香滴类药物研磨成粉末含服，并将口中的唾液吐出。
对于由风引起的成熟口腔病，用胡椒、盐和豆蔻粉撒布。或者也可以使用祛风药、煎煮的鼻药和含漱剂。
对于由胆和血引起的口腔病，要配制祛除血胆的药物。由痰引起的则使用祛痰药。
对于坚硬稳固的口疮，要用沙卡帕特拉刀切开。对于复合性疾病，要观察哪种病因占主导，按照相应方法治疗。
对于严重的口疮，首先要切除，然后用索尔吉卡灰和荜茇粉与蜂蜜调和敷于伤口，并用这两味药煎煮的汤液加入蜂蜜后含漱。
或者用白苦参和楝树研磨成粉末，与蜂蜜和芝麻油调和后含漱。食物要食用大麦制品，并用辛辣药物调和的芝麻油进行鼻疗和涂抹。
对于口腔流脓，要进行吸烟疗法和使用强效鼻药。用红花、辛夷、达塔基、普里扬古、杜松，这些与水调和后清洗口腔，也要用粉末撒在口腔内。
牙龈病也要在此运用乌帕库沙的清凉疗法和鼻药等治疗方法。

།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཏིག་ཏ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། གླ་སྒང་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཡ་བཀྵ་ར་དང་། ད་ཏྲིག་དང་། སྐྱུར་དང་། ཙནྡན་དང་། ལྕང་མ་དང་། ཨ་ཤྭངྠ་དང་། འཛམ་བུའི་མྱུ་གུ་དང་། ཤུན་ཕྲག་དང་། ཨ་ཧི་མ་རའི་ཤུན་པ་དང་། སེང་ལྡེང་གི་སྙིང་པོ་དང དེ་རྣམས་བསྐོལ་ཏེ་ཚིགས་མ་བོར་ལ་དངས་མ་ཡང་བསྐོལ་ཏེ་སྐན་ཏེར་སོང་བའི་ནང་དུ་སྨན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་རི་ལུར་བྱས་པ་ཁའི་ནང་དུ་རྟག་ཏུ་མུར་ཞིང་བཞག་ན།ལྐོག་མའི་ནད་དང་། མཆུ་ནད་དང་། རྐན་ལ་སོགས་པ་ཁའི་ནད་ཤིན་ཏུ་གསོ་དཀའ་བ་ཡང་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཁྱད་པར་ དུ་རོ་ཧི་ནའི་ནད་དང་།ཁ་སྐམས་པ་དང་། ལྕེས་རོ་མི་ཚོར་བ་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཞེས་ལུས་འཕགས་ཀྱི་བདག་པོས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སེང་ལྡེང་སྲང་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཆུ་སྲང་ཉིས་སྟོང་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཙནྡན་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། གུར་གུམ་ དང་།པ་རི་བེ་ལ་དང་། བ་ལ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། རྒུན་འབྲུ་དང་། བཙོད་དང་། མོན་ཆ་ར་དང་། ཤུག་པ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། འབུ་སུ་ཧང་དང་། ཆུ་སྲིན་སེན་མོ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཀད་པ་ལ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། བྱ་མ་ཀ་དང་། རྨ་ཤིང་དང་། དེ་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་། ཏིལ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་ལས་བཏུང་བ་དང་། སྣ་སྨན་དུ་བཏང་བ་དང་། མཁུར་བ་བཀང་ཞིང་བཅང་བར་བྱས་ན། ཁའི་ནང་གི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཞིང་ཁྱད་པར་དུ་མིག་བྱ་རྒོད་ལྟར་གསལ་བ་དང་། རྣ་བའང ཕག་པ་བཞིན་དུ་གསང་བར་བྱེད་དོ།།ཙཀྲ་མརྡ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། སེང་ཕྲོམ་རྣམས་ཀྱིས་ལྡེ་གུ་བྱས་ཏེ་གདོང་ལ་བསྐུས་ན་ངོ་ཁབས་དང་སྨེ་བ་དང་དྲི་མ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་སེལ་ཞིང་གདོང་པ་ཟླ་བ་ལྟར་མདངས་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། །ས་ཧ་ར་ཛ་སྲང་བརྒྱད་ཅུ་ཆུ་སྲང་ཉིས་སྟོང་བཞི་ བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དང་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་པའི་ནང་དུ་སེང་ལྡེང་དང་།འཛམ་བུ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤུར་བ་དཀར་པོ་དང་། ཤིང་ལྕང་ཀོང་དང་། ཧསྟི་མ་ར་དང་། ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་དང་། དེ་རྣམས་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ། ཏིལ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་ པ་ལས་མཁུར་བར་བཅང་ན།ཁའི་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་ཅིང་། ཁྱད་པར་དུ་སོ་འགུལ་ཞིང་ཡོ་བ་བརྟན་པར་བྱེད་དོ། །སེང་ལྡེང་གི་སྙིང་པོ་སྲང་ཉིས་བརྒྱ་དང་། ཨ་རི་མེ་ད་སའི་ཤུན་པ་སྲང་བརྒྱད་ཆུ་སྲང་ཉིས་སྟོང་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་ཚིགས་མ་ བོར་ལ་དངས་མ་ཡང་བསྐོལ་ལ་སྐན་ཏེར་སོང་སྟེ་བསྒོངས་པའི་ནང་དུ་དབྱི་མོ་དང་།བ་ལ་ཀ་དང་། རྨ་ཤིང་དང་། བཙག་དང་། ཙནྡན་རྣམ་གཉིས་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། ཨན་ཛ་ན་རྣམ་གཉིས་དང་། ད་ཏ་ཀི་དང་། ཀད་པ་ལའི་འབྲས་བུ་དང་། སེར་ པོ་རྣམ་གཉིས་དང་།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། དྲི་སྣ་བཞི་དང་། ཨ་ག་རུ་དང་། གླ་སྒང་དང་། བཙོ་དང་། ནྱ་གྲོ་དྷའི་མྱུ་གུ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། ཤུག་པ་དང་། ཨོ་ལ་བ་ལུ་ཀ་དང་། བཙོད་དང་། དེ་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། ཛཱ་ཏི་བྷ་དྲ་དང་། ཛཱ་ཏི་པ་ལ་དང་། ལི་ཤི་དང་། ཀ་ཀོ་ལ་དང་། ཀོ་ལ་ཀ་དང་། དེ་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་དང་། ག་པུར་ཤེལ་མདོག་དཀར་པོ་དྲི་མ་མེད་པ་སྲང་ཉི་ཤུ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཡང་བཅུག་སྟེ་རི་ལུར་བྱས་ལ་རྟག་ཏུ་ཁར་བཞག་ན་ཁའི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ལོ།

三果（訶子、毗醯勒果、餘甘子）、吉达卡、苦参、甘草、芥子、三辛（干姜、胡椒、长胡椒）、白胶香、二黄（郁金、姜黄）、硼砂、达特里克、酸味药、檀香、柳树、阿湿缚他树、蒲桃芽、树皮、阿希玛拉树皮、紫檀心材，将这些煎煮，去除渣滓后再煎煮清液，待变稠后加入上述药物的粉末制成丸剂，常含于口中，
可治疗喉病、唇病、上颚等口腔难治之疾。特别是能治疗罗希那病、口干、舌头失去味觉等症。这是身度天主所说。
紫檀八十二两，放入二千四十八两水中煎煮，在其汤液中加入檀香、沉香、藏红花、巴利贝拉、婆罗、布谢则、丁香、升麻、葡萄、蓝靛、没药、柏木、毕澄茄、乌苏杭、鳄鱼爪、安息香、尸陀林香、豆蔻、吡摩迦、伤寒木，每味各二钱，芝麻油三十二两煎煮至只剩油分，用于饮用、鼻疗及含服，
可治疗一切口腔疾病，特别能使眼睛如鹰眼般明亮，耳朵如猪耳般敏锐。
以恰克玛达、酸枣、升麻制成软膏涂抹面部，可去除面部斑点、痣及污垢等一切瑕疵，使面容如月亮般光彩照人。
萨哈拉扎八十两与二千四十八两水煎煮至四分之一，加入紫檀、蒲桃、甘草、白树花、柳树、象杀树、蓝莲花，各半两细研，与三十二两芝麻油煎煮至只剩油分，用于含服，可治一切口腔疾病，特别能稳固摇动的牙齿。
紫檀心材二百两，阿里美达萨树皮八两，与二千四十八两水同煮至四分之一，去渣取汁再煎至稠厚，加入土茯苓、婆罗迦、伤寒木、赭石、二檀香（白檀、红檀）、升麻、白莲、甘草、红花、二安善那（黑白二种）、达塔基、尸陀林果、二黄（郁金、姜黄）、三果（訶子、毗醯勒果、余甘子）、四香（丁香、豆蔻、肉豆蔻、荜拨）、沉香、白胶香、蓝靛、尼拘律树芽、艾纳香、蒺藜、柏木、乌拉巴鲁迦、蓝靛，各二钱细研，
再加入扎提跋达拉、肉豆蔻、荔枝、迦俱罗、俱拉迦各一两，以及纯净白色樟脑二十两，将所有药粉混合制成丸剂，常含于口中，可治疗一切口腔疾病。

།གོང་གི་སྨན་ཀུན་མ་འབྱོར་ན། དེ་ལས་གང རྙེད་པའི་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་།ཏིལ་མར་བསྐོལ་ལ། ཆོ་ག་གོང་མ་བཞིན་དུ་བྱས་ཏེ་མཁུར་བར་བཅངས་ན། ཁའི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ལོ་ཞེས་བཤད་དོ། །སོ་བརྟན་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྨན་གོང་མ་དེ་ཉིད་དང་། སེང་ལྡེང་གི་སྙིང་པོ་རི་ལུར་བྱས་པ་དང་། ཨ་རི་མེ་ད་ས་དང་ སྦྱར་བའི་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་ན།ནད་མེད་ཅིང་ཐ་མལ་པ་ཞིག་ན་ཡང་ཉིན་རེ་བསྟེན་ན་སོ་བརྟན་པར་འགྱུར་རོ། །རྒུན་འབྲུ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། སུ་མ་ན་དང་། སུ་མ་ནའི་ལོ་མ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་བསྐོལ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་འདིས་མཁུར་བར་བཅང་བར་ བྱས་ན་ཁའི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་དོ།།པ་ཐ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། རུ་རྟ་དང་། གླ་སྒང་དང་། བཙོད་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཡུང་བ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཏེ་ཛོ་བ་ཏི་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུ་བར་བྱས་ན། སོའི་རྙིལ་ན་བས་ཉམ་ཐག་ཅིང་གཡའ་བ་དང་། སྨིན་པ་དང་། འཛག་པ་ རྣམས་འཇོམས་སོ།།ཁྱིམ་གྱི་དུད་པ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། པ་ཐ་དང་། ཚྭ་བ་གསུམ་དང་། ཡ་བཀྵ་ར་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ལྕགས་ཕྱེ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཏེ་ཛོ་པ་ཏི་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ནི། ཏ་ལ་ཀའི་ཕྱེ་མ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཁར་བཅངས་ན་ཁའི་ནད་དང་། སོ་འགུལ་ བའི་ནད་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ།།སྐྱེར་པ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། བ་བླ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ནི་སི་ཏྲ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱེ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁར་བཞག་ན་ཁ་དང་སོ་འགུལ་བའི་ནད་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །བ་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་ཨ་རུ་ རའི་ཚི་གུ་བསྐོལ་ཏེ་ཞུ་བ་དང་།དེའི་ཁུ་བ་བ་ལ་ཀ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། རུ་རྟ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་བསྐོལ་བ་ཁར་བཞག་ན། ཁའི་ནད་ཡུན་རིང་བ་ཡང་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱལ་པོས་གནང་བའི་སྐྱེས་བུ་ཕུང་ཁྲོལ་གྱིས་མི་ཚུགས་པ་བཞིན་ནོ། །ལོ་མ་བདུན་པ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། པ་ཏོ་ལ་ དང་།བཅའ་སྒ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པི་ཤ་ལ་དང་། ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་། ཏིག་ཏ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་པའམ། ཁར་བཞག་ན་ཡང་རུང་སྟེ། ཁའི་ནང་ན་གནས་པའི་ནད་མ་ལུས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། ། སྐྱེར་པ་རློན་པ་རང་གི་ཁུ་བ་བསྐོལ་ཏེ། སྐན་ཏེར་སོང་བའི་ནང་དུ་བཙག་གི་ཕྱེ་མས་བཏབ་སྟེ། སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་པས་ཁ་བཀང་ཞིང་བཞག་ན། ཁའི་ནད་སྨིན་པ་དང་། རྨ་འཁྱིམས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། སྣ་མའི་མེ་ཏོག དང་། རི་མེ་ད་ས་དང་། སེང་ལྡེང་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། དེ་རྣམས་རེ་རེ་ཡང་སྐྱེར་པའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་གཏང་བར་བྱའོ། །སེང་ལྡེང་དང་། ལྕགས་ཕྱེ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཨརྫུ་ན་དང་། སེན་རྩི་དང་། ཨ་ཏི་མར་དང་། དེ་རྣམས་ཆུ་དང་བསྐོལ་པའི་ཁུ་བ་མཁུར་ བར་བཅང་ན་ཁ་དང་སོ་ནད་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།ཁའི་ནད་དང་། སོ་རྩའི་ནད་བད་ཀན་དང་ཁྲག་ཤས་ཆེ་བའི་ནད་རྣམས་ལ་ནི་ཁྲག་ངན་མང་དུ་དབྱུང་སྟེ། ལུས་ཀྱི་སྨན་དང་། སློན་དང་། མགོ་བོའི་བཀྲུ་སྨན་དང་། མཁུར་བར་བཅང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཁ་བ་དང་ཚ་བའི་སྨན་གྱིས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་འཇོམས་པའི་སྨན་དཔྱད་བྱའོ།

如果上述药物不齐全，则用所获得的药物粉末和芝麻油煎煮，按照上述方法含于口中，能治疗一切口腔疾病。这是固齿的最佳方法。
再者，将上述药物和紫檀木心制成丸剂，与阿里美达萨混合的芝麻油服用，即使是健康人每日服用也能使牙齿坚固。
葡萄、独活、素曼那、素曼那叶、醋栗、蒺藜、三果煎煮后与蜂蜜调和，含于口中可以治疗一切口腔疾病。
巴塔、醋栗、茜草、甘松、红花、布谢尔泽、姜黄、白芷、特若巴提等药物的粉末与蜂蜜调和涂抹，能治疗牙龈疼痛、瘙痒、化脓和流脓等症状。
家烟灰、醋栗糖、巴塔、三种盐、硝石、积德拉卡、铁粉、三果、特若巴提等药物的粉末与蜂蜜调和，称为塔拉卡粉，含于口中可治疗口腔疾病和牙齿松动。
醋栗、岩盐、松香、炒麦灰、巴拉等药物的粉末与酥油和蜂蜜调和，称为悉特拉巴粉，放入口中可以平息口腔和牙齿松动的疾病。
在牛尿中煎煮诃子果核至溶化，其汁液与巴拉卡、舒提、茜草三种粉末煎煮后放入口中，能治愈久治不愈的口腔疾病，就像得到国王庇护的人不会遭受灾难一样。
七叶树、布谢尔泽、巴托拉、藏菖蒲、三果、毗沙拉、狗舌草、龙胆、两种黄色药物、独活等煎煮的汁液与蜂蜜调和，饮用或含于口中均可，能治疗口腔内的一切疾病。
将新鲜醋栗的汁液煎煮成稠状，加入朱砂粉末，与蜂蜜一起含于口中，能治疗口腔化脓和溃疡。
巴托拉、楝树、甘草、巴沙卡、芦苇花、阿里美达萨、紫檀、三果等，每一种都按照醋栗的方法配制使用。
紫檀、铁粉、三果、阿尔朱那、指甲、阿提玛等用水煎煮的汁液含于口中可以平息口腔和牙齿疾病。
对于口腔疾病、牙龈疾病中痰和血分较重的病症，应多放血，并用身体药物、熏蒸、头部导泻药和含漱等方法，使用辛辣和温热的药物，这主要是用来对治痰和胆汁的医疗方法。

།ཁ་ཟས་ནི་ནས་དང་། ཅི་ཙེ་བ་དང་། ཁྲེ་དང་། བྲ་བོ་དང་། དེ་རྣམས་ཕུབ་མ་མེད་པར་བྱས་ཏེ། ཚ་ཆུའམ་ཐལ་སྨན་གྱི་ཆུ་ནད་དུ་སྦངས་ལ་སྣུམ་མེད་པར་བྱས་ཏེ་བཟའོ། །ཁུ་བཅུད་དང་། ཁུར་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་བད་ཀན འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ཟས་བཟའོ།།སྲོག་གི་རླུང་གི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ལྐོག་མའི་ནད་ཀྱིས་དབུགས་བདེ་བར་མི་འབྱུང་ཞིང་བཀག་ན་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ལྐོག་མའི་ནད་ནི་མྱུར་དུ་གསོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ལ་མགོ་བོའི་ནད་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་དུད་པ་དཀུ་བའི་ནང་དུ་འདུག་པ་དང་། ཉི་ཚན་ལ་འདུག་པ་དང་། ཁ་བ་གྲང་མོའི་ནང་དུ་འདུག་པ་དང་། ཆུ་ནང་དུ་རྩེ་བ་དང་། ཉིན་པར་གཉིད་མང་དུ་ལོག་པ་དང་། ནུབ་མོ་གཉིད་མ་ལོག་པ་དེས། རྔུལ་ལ་སོགས་པའི་ནད་སྐྱེད་པ་དང་། མདུན་ནས་རླུང་གིས་ཕོག་པ་དང་། མཆི་མ་འབྱུང་བ་དགག་པ་དང་། ཧ་ཅང་དུ་དྲགས་པ་དང་། མགོ་ལ་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་དང་། འབྱུང་བའི་ཤུགས་བགགས་པ་དང་། ཁུར་ལྕི་བ་ཁུར་བ་དང་། མགོ་ལ་བྱི་དོར་དྲགས་པ་དང་། བསྐུ་བྱུག་དྲགས་པ་དང་། གཞན་ལ་ཞེ་སྡང་ཆེན་པོ་སྐྱེད པ་དང་།དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཡུན་རིང་དུ་ལྟ་བ་དང་། མ་གོམས་པའི་ཟས་ཟོས་པ་དང་། དྲིང་བ་བསྣམས་པ་དང་། མ་ཞུ་བ་དང་། སྨྲ་བ་དྲག་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་ནད་མགོ་བོའི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ་ན་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་ནད་ཀྱི་རྟགས་ནི་མུར་འགྲམ་གཉིས་སུ་ ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་།སོའི་ཕྲེང་བ་རྣམས་ཕུག་པ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། སྨིན་མཚམས་དང་། དཔྲལ་བ་ལྷུང་བ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། རྣ་བས་སྒྲ་མི་ཐོས་པ་དང་། མིག་ཕྱུང་བ་སྙམ་དུ་ན་བ་དང་། མགོ་འདམ་པ་དང་། ཚིགས་རྣམས་བྱེ་བ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། རྩའི་དྲ་བ་ རྣམས་འཕར་བ་དང་།གཉའ་བ་དང་། འགྲམ་པ་འབྱར་བ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། གསལ་ཞིང་འཚེར་བ་མཐོང་མི་བཟོད་པ་དང་། སྣ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། གློ་བུར་དུ་ལྡང་དུབ་པ་དང་། སྣུམ་གྱིས་བསྐུ་ཞིང་དུགས་དང་མགོ་བཅིང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་ཅུང་ཞིག་ཞི་ཞིང་མཉེན་པར་ འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།མགོ་བོ་གཞོགས་ཕྱེད་ན་བའི་རྟགས་ནི་ཀླད་པའི་ཕྱེད་རབ་ཏུ་ན་བ་ཡིན་ཏེ། ཟླ་བ་ཕྱེད་ཕྱེད་དམ་ཟླ་བ་གཅིག་ན་སྟེ་དེའི་འོག་ཏུ་རང་ཉིད་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ཚབས་ཆེར་སྐྱེས་ན་ནི་མིག་གམ་རྣ་བ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་དོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་ནད་ཀྱི་རྟགས་ནི་ མགོ་རབ་ཏུ་ན་བ་དང་།དབུགས་ཚ་ཞིང་དུ་བ་བྱུང་བ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། ཚ་བ་དང་། ལུས་རྔུལ་བ་དང་། མིག་ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ནུབ་མོ་དང་། གྲང་བའི་དུས་སུ་ཅུང་ཟད་བདེ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཀླད་པའི་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་ཁ་ ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་།མགོ་ལྕི་བ་དང་། ཚོར་བ་མེད་པར་བེམ་བེམ་པོར་འདུག་པ་དང་། རེག་ན་གྲང་བ་དང་། རྩ་མི་འཕར་བ་དང་། སྒྱིད་སྐྱུར་བ་དང་། གནད་རྣམས་སུ་མཚན་མོ་ལྷག་པར་ན་བ་དང་། སྙོམ་པ་དང་། མིག་འབུར་སྐྲང་བ་དང་། རྣ་བ་གཡའ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་ རྣམས་ཡིན་ནོ།།ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་མཁྲིས་པ་བས་ཤས་ཆེར་ན་བ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་མཁྲིས་པ་བཞིན་དུ་བལྟའོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་ནད་ཀྱི་རྟགས་ནི། ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཟས་ཞག་ལོན་པ་དང་། རྙིང་པ་དང་། རུལ་པ་ཟོས་པས་མགོའི་ཁྲག་དང་། ཤ་རུལ་བར་བྱས་ཏེ། དེས་འདུས་པའི་ནད་སྐྱེས་ཤིང་འཁྲུགས་ཏེ། མགོ་བོར་སྲིན་བུ་སྐྱེས་ཏེ། ཁྲག་འཐུང་བར་བྱེད་དོ།

食物是大麦、小麦、青稞、豌豆，这些要去除外壳，用热水或碱性药水浸泡后去除油脂食用。汤汁和粥等任何能够降伏痰湿的食物都可食用。
因为它位于生命风的通道上，如果因喉咙疾病而呼吸不畅并阻塞，就会导致死亡，因此喉咙疾病要迅速治疗。口腔疾病治疗章第二十二章完。
其中，头部疾病产生的原因是：待在烟熏的房间里、待在烈日下、待在寒冷的雪中、在水中玩耍、白天过度睡眠、晚上不睡觉，这些会引起汗病等疾病，以及被迎面风吹、抑制眼泪、过度用力、头部有虫、阻碍元素之力、搬运重物、过度梳理头部、过度涂抹、对他人产生巨大嗔恨、长时间注视一个物体、食用不习惯的食物、闻到异味、消化不良、剧烈言语等原因使疾病进入头部而引起疼痛。
其中，风引起的头痛症状是：两腮疼痛、感觉牙齿刺痛、眉心和额头感觉下陷、耳朵听不见声音、眼睛感觉被拔出般疼痛、头部沉重、感觉关节分离、脉络跳动、感觉颈部和脸颊粘连、不能忍受明亮闪烁的光、流鼻涕、突然站立疲惫，用油涂抹并进行热敷和包扎头部等处理后会稍微平息并变得柔软。
偏头痛的症状是脑部一半剧烈疼痛，每半月或一个月发作一次，之后会自行平息。如果病情严重，会损害眼睛或耳朵。
胆引起的头痛症状是：头部剧烈疼痛、呼吸灼热感觉有烟冒出、发热、身体出汗、眼睛灼热不适、昏厥，在夜晚和寒冷时稍感舒适。
痰湿引起的脑病症状是：食欲不振、头重、感觉麻木迟钝、触摸感觉冰冷、脉搏微弱、打嗝、关节处在夜间特别疼痛、昏沉、眼睛凸起肿胀、耳朵发痒、酸痛。
血引起的头痛症状比胆引起的更为剧烈。其余症状与胆引起的相同。
积聚引起的头痛症状具有所有症状的特征。食用过夜、陈旧、腐烂的食物会使头部的血液和肉腐烂，由此产生积聚病并发作，在头部生虫吸血。

།དེའི་རྒྱུས་མི་བཟོད་པར་ན་བ་དང་། སེམས་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། ཉམས་སྟོབས་ཟད་པ་དང་། མགོ་རྩུབ་པ་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། མགོ་བཅད་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། མགོ་འདམ་པ་དང་། རྣགས་པ་དང་། མགོའི་ཐོད་པ་དང་། རྐན་རྣམས་སུ་གཡའ་བ་དང་། སྐེམ་པ་དང་། སྲིན་བུ་རྒྱུ་བ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། སྣབས་ཟངས་མདོག་བཞིན་དུ་དམར་ཞིང་དངས་པ་འབྱུང་བ་དང་། རྣ་བ་སྒྲ་འུར་འུར་ཟེར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཀླད་པའི་ནད་སྲིན་བུ་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་མགོའི་ནད་ནི་མགོ་བོ་འགུལ་ཞིང་འདམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་མགོ་འདམ་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཁྲག མཁྲིས་ཤས་ཆེ་བའི་མགོ་ནད་ནི།མུར་འགྲམ་གཉིས་སྐྲངས་པ་དང་། དྲག་ཏུ་ན་ཞིང་ཚ་བ་དང་ནུབ་མོ་གཉིད་མི་འོང་བ་དང་། གླལ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། ཁ་བྲོ་བ་དང་། གདོང་སེར་བ་དང་། དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ནི་མུར་འགྲམ་གྱི་ནད་ ཅེས་བྱ་སྟེ།གསོ་བ་མ་བྱས་ཏེ་ཡལ་བར་བོར་ན་ནི། ཞག་བདུན་ནས་ནི་སྲོག་འཕྲོག་པ་ཡིན་ཏེ། གསོ་བ་མྱུར་དུ་བྱས་ན་ནི་འཚོ་བ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་དང་རླུང་དང་ལྡན་པའི་མགོ་ནད་ཀྱི་རྟགས་ནི་མུར་འགྲམ་དང་། མིག་དང་། སྨིན་མ་དང་། འཕྲལ་བ་རྣམས་སུ་ན་ཞིང་ཟུག་ལ་འབར་ བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་ཉི་མ་ཤར་ནས་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་ཆེར་ན་བ་དང་། ལྷག་པར་ཉི་མ་ཕྱེད་ལ་ཚབས་ཆེར་ན་ཞིང་འཕར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་དོང་གྲ་ལ་སོགས་པས་གསོ་བར་བྱས་ཀྱང་མི་ཕན་ཏེ། ཉི་མ་ཕྱེད་ཕན་ཆད་ནས་རང་ཉིད་རིམ་གྱིས་ཞི་བ་དེ་ནི། མགོའི་ནད་ཉི་མ་ལྟར་ འཁོར་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ལྟར་མགོ་ནད་རྣམ་པ་བཅུར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །མགོ་ནད་དེ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཐོད་པའི་ནད་རྣམ་པ་དགུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཀླད་པའི་ནད་མངལ་གྱི་ནང་ན་ཡོད་པའི་དུས་སུ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་མདོག་གནག་ པ་དང་།ནད་མེད་པ་དང་། སྐྲང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཉེ་བའི་མགོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཀླད་པའི་ནད་ཡིན་ནོ། །མགོ་ནད་ཐོར་བུ་ཅན་འབྲུམ་བུ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཀླད་པའི་ནད་ཡོད་དེ། ནད་དེས་མགོའི་ནང་རུལ་བར་བྱས་ཏེ། སྲིན་བུ་སྐྱེས་ནས་ཟོས་པ་ལས་འབྲུམ་བུ་ཁྲེའམ། འབྲས་དཀར་པོ་ཙམ་འབྱུང་བ་ནི་བ་ལ་ཏ་ཀ་ལྟ་བུའི་མགོ་ནད་ཅེས་བྱའོ། །བད་ཀན་དང་། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཀླད་པའི་ནད་མགོ་གཡའ་བ་དང་། སྐྲ་འབྱི་བ་དང་། ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། རྩུབ པ་ལ་པགས་པའི་ཕྱི་ཤུན་གོག་པ་དེ་ནི་ཀླད་པའི་ནད་རུ་ན་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།མཁྲིས་པ་དང་རླུང་འདྲེས་པ་བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ། སྐྲ་རྩ་འབྱི་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་ཤས་ཀྱིས་ནང་དུ་བད་ཀན་དང་ཁྲག་ཞུགས་ཏེ། སྦུབས་རྣམས་སྐྱེར་མི་སྟེར་དེ་འགོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཀླད་པའི་ ནད་ཨིནྡྲ་ལུ་པ་ཏ་ཞེས་བྱའོ།།གཞན་དག་ནི་རེ་རུ་ཛ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་སྤུ་འབྱི་ཞེས་འདོད་དོ། །མི་རྣམས་ཀྱི་ན་ཚོད་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་རིམ་གྱིས་སྐྲ་འབྱི་ཞིང་སྤྱི་ཅེར་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རླུང་ལས་སྤྱི་ཅེར་དུ་གྱུར་པའི་རྟགས་ནི་ཚིག་པ་བཞིན་དུ་མདོག་གནག་པ་ ཡིན་ནོ།།མཁྲིས་པའི་སྤྱི་ཅེར་ནི་རྩཝ་ཚོས་པ་ལྟ་བུས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་གྱི་སྤྱི་ཅེར་ནི་པགས་པ་མཐུག་ཅིང་མདོག་གནག་པ་དཀར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ནད་གཞི་རང་རང་གི་མདོག་བཞིན་དུ་པགས་པའི་མདོག་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ།

由此原因会产生难以忍受的疼痛、精神萎靡、咳嗽、体力衰竭、头部粗糙、肿胀、感觉头部被砍断、发热灼烧、头部摇晃、化脓、头盖骨和上颚发痒、干燥、感觉有虫在爬动、流出铜色般鲜红清澈的鼻涕、耳朵嗡嗡作响，这就是所谓的脑部虫病。
其中风力较大的头病会使头部摇动和摆动，这称为头摇病。
血胆较重的头病症状为：两腮肿胀、剧烈疼痛发热、夜晚失眠、打哈欠、发烧、意识丧失、口苦、面色发黄，具有这些症状的称为腮部疾病。如果不治疗而放任不管，七天后会夺走生命；如果及时治疗则可痊愈。
胆风并存的头病症状是腮部、眼睛、眉毛和前额部位疼痛灼热，从日出到中午疼痛加重，尤其在正午时剧痛跳动。即使用冬瓜等药物治疗也无效，从正午之后会自然逐渐平息，这就是所谓的如日循环的头病。
以上所述的头病共有十种。从这些头病的分类中又可分出九种头盖骨疾病。另外，由风引起的脑病在胎儿时期就可能发生，其症状为颜色发黑、无病征、肿胀，这就是所谓的近头脑病。
有一种称为零星头病或疱疹性头病，应根据病因来理解。由胆、血和痰引起的脑病会使头部内部腐烂，生虫啃食后会出现如芥子或白米大小的疱疹，这称为balātaka样头病。
由痰和风引起的脑病会使头部发痒、脱发、失去知觉、粗糙，皮肤外层剥落，这就是所谓的rūnaka脑病。
胆和风混合进入毛孔，导致发根脱落，随后痰和血进入内部，阻塞毛囊使其无法生长，这称为indralupata脑病。有些人称之为reruja，有些人称之为脱毛。
随着人们年龄的变化，头发会逐渐脱落变成秃头。其中由风引起的秃头症状为如烧焦般的黑色。胆引起的秃头会呈现如熟肉般的颜色。痰引起的秃头皮肤较厚且呈现暗白色。应当这样根据各种病因来理解皮肤的颜色。

།ནད་གཞི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ མ་དང་ལྡན་ཏེ།སེན་མོའི་མདོག་ལྟར་སྣང་བ་དང་། ཡང་ན་མེས་བསྲེགས་པ་བཞིན་དུ་སྤུ་མེད་ཅིང་ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དེ་ནི་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །མྱ་ངན་དང་ཆད་པ་དང་ཁྲོས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཀྱི་དྲོད་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤྱི་བོར་ཞུགས་ནས་དེས་སྐྲའི་རྩ་བར་ཚོས་ཤིང་སྨིན་པར་ བྱས་ནས་སྐྲ་དཀར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲ་དཀར་གྱི་མཚན་མ་ནི་སྤུ་གྲུགས་པ་ཅན་དང་། ཅུང་ཟད་སྔོ་བསངས་སུ་འདུག་པ་དང་། སྲ་ཞིང་རྩུབ་ལ་ཆུའི་ནད་མདོག་ལྟར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པའི་སྐྲ་དཀར་གྱི་མཚན་མ་ནི་ཚ་བ་དང་། མདོག་ཅུང་ཟད་སྔོ་བསངས་ སུ་འདུག་པ་དང་།བད་ཀན་གྱི་སྐྲ་དཀར་གྱི་མཚན་མ་ནི་སྣུམ་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། སྦོམ་པ་དང་། མདོག་དཀར་བ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲ་དཀར་གྱི་མཚན་མ་ནི་འདྲེས་པ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པའི་མགོ་ནད་ལས་གྱུར་པའི་སྤྱི་ཅེར་དང་། སྐྲ་དཀར་ལ་སོགས་པ་ གཞན་དག་ནི་གསོར་མི་རུང་ངོ་།།ལུས་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱི་ཅེར་དང་། སྐྲ་དཀར་ནི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་གས་གསོ་བར་བྱའོ། །མགོ་ནད་ཀྱི་དམིགས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་མགོ་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་ བྱ་སྟེ།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་ནད་ལ་ནི་རླུང་གི་ཆོ་ག་རྣམས་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཐོག་མ་དང་ཉལ་ཁར་མགོ་བོ་མར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ། མར་ཁུ་དྲོ་འཇམ་དང་། འོ་མ་བཏུང་བར་བླུད་དོ། །སྲན་མ་ཤ་དང་རྒྱ་སྲན་དང་། སྲན་མུངྒ་སྟེ། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་ནད་ལ། དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་མར་དང་ལྡན་པར་སྦྱར་བར་བཟའོ། །ཏིལ་མར་དང་འོ་མ་བསྲེས་པའི་བཏུང་བར་བླུད་པའམ། ཏིལ་མར་མ་རྙེད་པ་ན་ཏིལ་བཏགས་པའི་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གླན་པའི་དུགས་སམ། ཡང་ན་ཤ་བརྡུངས་པ་འུ་སུ་དང་སྦྱར་བས མགོ་ལ་དུགས་བྱས་ན་ཕན་ནོ།།རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་རྩ་བ་བཅུ་པ་ལ་སོགས་པ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བས་མགོ་ལ་བླུགས་པར་བྱའོ། །སྣུམ་དང་ལྡན་པའི་སྣ་སྨན་གཏང་བ་དང་། དུ་བ་རྔུབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མགོ་བོ་དང་། རྣ་བ་རྣམས་ཉམས་བརྟ་བར་བྱའོ། །སྨན་བ་ར་ནའི་ སྡེ་ཚན་འོ་མ་དང་ཆུ་དང་བསྐོལ་ལ།འོ་མ་ལུས་པ་དང་། དེ་བསྲུབས་ལ་མར་སར་ཕྱུང་བ་དང་། མངར་བའི་སྡེ་ཚན་གྱི་སྨན་དང་། ཡང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་དེས་སྣར་བླུགས་པ་བྱས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །ཡང་ན་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་དེ་ཉིད་དང་། འོ་མ་ཡང་བསྐོལ་བ་ མར་དང་ཁ་ར་དང་ལྡན་པ་སྦྱིན་ནོ།།རས་བལ་གྱི་ས་བོན་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། གླ་སྒང་དང་། སྣ་མའི་མེ་ཏོག་ཁམ་བྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དྲོན་དང་སྦྱར་ཏེ་སྣ་སྨན་དུ་བཏང་ན། མགོ་ནད་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་འཇོམས་སོ། །ལི་ཁ་ར་དང་། གུར་གུམ་དང་། མར་ལྷན་ཅིག་ བསྐོལ་ཏེ་སྣར་བླུགས་ན།ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཀླད་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་རུ་རྟ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། ཙནྡན་དང་། དེ་རྣམས་མར་དང་སྦྱར་བའི་འདག་གུས་མགོ་ལ་བྱུགས་ན་ཕན་ནོ། །རླུང་གི་ནད་ལ་གནོད་པས་འདིར་གཏར་ག་ནི་མི་བྱའོ། ། ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་གསོ་བ་དེ་དག་གིས་མ་ཞི་ན་ནི་མེའི་ལས་བྱ་སྟེ། བད་ཀན་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་མེ་བཙའ་བྱའོ། །ཀླད་པ་ཕྱེད་ན་བའི་རླུང་འཇོམས་པ་ལ་ཡང་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱའོ།

具有一切疾病的征相，如指甲般的颜色，或者如被火烧般无毛且灼热的，这是不可医治的。由忧愁、惩罚和愤怒所生的体热，进入头顶后，使毛发根部成熟，从而生出白发。
其中，风引起的白发征相是毛发稀疏、略带青灰色、坚硬粗糙，如水病的颜色。胆引起的白发征相是发热、颜色略带青灰。痰引起的白发征相是油腻、增长、粗大和白色。三病俱起的白发征相是混合性的。
由三病俱起的头疾所引起的秃头、白发等其他症状是不可医治的。由身体变化引起的秃头和白发应以精华疗法治疗。以上为了解头疾诊断要点的第二十三章。
下面讲解治疗头疾的章节。对于风引起的头疾，应采用治风的方法，首先在睡前用油涂抹头部，饮用温和的油和牛奶。豌豆肉、豆类和绿豆，对于风引起的头疾，可任选其一与油调配食用。
饮用芝麻油和牛奶的混合物，或在无芝麻油时，可用研磨的芝麻与牛奶混合饮用。之后用温热敷布或捣碎的肉与乌苏草混合热敷头部有效。
将治风药十根药等与牛奶调配后倒在头上。使用含油的鼻药、吸烟，同样要按摩头部和耳朵。
将瓦拉那类药物与牛奶和水煮沸，留下牛奶，搅拌提取新鲜酥油，与甘味类药物再次煮沸的汁液和该酥油滴鼻最为推荐。或者用甘味类药物与牛奶再次煮沸，加入酥油和糖给予。
棉花籽、肉桂、甘松、芦苇花各一掌量研成粉末，与温水调配作鼻药，能消除伴有剧痛的头疾。
将砂糖和藏红花与酥油一同煮沸滴鼻，能治愈血和胆引起的脑病。或者以茜草、丁香、青莲花、檀香，将这些与酥油调配的药膏涂抹头部有效。
因为会加重风病，此处不宜放血。如按所说的治疗方法未能平息，则应施以火疗，对痰病也应如此灸治。对半边头痛的风病，也应如此治疗。

།དེ་བཞིན་དུ་ནད་གཞིའི་ཚུལ་དང་སྦྱར་ཏེ་གསོ་བ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ། ཤྲི་ཤའི་ས བོན་དང་། བ་མརྒའི་རྩ་བ་དང་། ལན་ཚྭ་ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་སྦྱར་བས་སྣ་སྨན་གཏང་ངོ་། །ས་ལ་པརྞི་འམ། ཡང་ཙཀྲ་མརྡ་གང་ཡང་རུང་བ་སྐྱུར་དང་སྦྱར་བས་མགོ་བོ་བསྐུའོ། །ཀླད་ནད་ཉི་མ་ལྟར་འཁོར་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ཆོ་ག་གོང་མ་ལྟར་བྱ་སྟེ་ཁྱད་པར་དུ་ཁྲག་དབྱུང་ ངོ་།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་བའི་མགོ་ནད་ལ་ནི་ཐོག་མར་སྣུམ་ཆོས་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་ཁྲག་གཏར་རོ། །སྨན་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱུག་པས་བྱུགས་པ་དང་། བླུགས་པ་དང་། ལུས་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་སྦྱང་བ་དང་། མས་གཏོང་བ་ཡང་བྱའོ། །ཡང་ན་འཚོ་བྱེད་ སྡེ་བཅུ་འོ་མ་དང་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་མར་གྱི་བཏུང་བ་དང་སྣར་བླུགས་པ་ཡང་སྤྱད་དོ།།ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་བོའི་ནད་ལ་ཡང་། མཁྲིས་པའི་གསོ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །མུར་འགྲམ་གྱི་ནད་ཀྱང་མཁྲིས་པའི་གསོ་བ་ལྟར་བྱ་སྟེ། ཚབས་ཆེ་ཞིང་ཡུན་རིང་ བ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་བོའི་ནད་ལ་ནི་མར་རྙིང་པས་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ལ་སྨན་ཚ་བའི་སྐྱུག་སྨན་གཏང་ངོ་། །དུགས་དང་བྱུག་པ་དང་སྣ་སྨན་ལ་སོགས་པའི་རྩུབ་པ་དང་། དྲོ་བ་དང་རྣོ་བའི་སྨན་གྱིས་བྱའོ། །འདུས་བ་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་ནད་ལ་ནི་སྨན་ གྱི་གསོ་བ་ཡང་འདྲེས་པར་སྦྱར་ཏེ།སྨྱུང་བ་ཡང་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །སྲིན་བུ་ལས་གྱུར་པའི་མགོ་ནད་ལ་ནི་སྲིན་བུ་སྲོག་ཆགས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཁྲག་གིས་སྣར་བླུགས་ན། ནང་གི་སྲིན་བུ་ལ་ཁྲག་གིས་རེག་སྟེ། དེའི་དྲིས་སྲིན་བུ་བརྒྱལ་ནས། སྣ་དང་ཁའི་སྒོ་ནས་ ཕྱིར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་སྨན་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བས་སྣ་སྨན་དང་། དུ་བ་རྔུབ་པ་དང་། བསྐུ་བྱུག་དང་། སྲིན་བུ་ལ་ཕན་པའི་སྨན་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། བྱི་དང་ག་དང་། སྭརྩི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་། དན་ཏི་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། དེ་རྣམས་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བའི་ཁུ་བས་སྦྱོར་ བ་བྱས་ན་ཕན་ནོ།།སྨན་ཚ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་། ནིམ་པ་དང་། ཨིང་གུ་ཏི་དང་། བི་ལུ་དང་། དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བའི་འབྲུ་མར་གྱི་སྣ་སྨན་ཡང་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་བྱི་དང་ག་རའི་གཅིན་དང་བསྲེས་ནས་སྣར་བླུགས་ན་སྲིན་བུ་འཇོམས་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །སྨན་པུ་ཏི་ མད་ཚྭ་དང་།བྱི་དང་ག་གཉིས་སྦྱར་ཏེ་དུ་བ་རྔུབ་པ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་དང་། སྨན་དུ་སྦྱར་ན་ཕན་ནོ། །སྲིན་བུས་ཁྲག་འཐུང་བ་ཡིན་པས། འདི་ལ་ཁྲག་མི་དབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་མགོ་འདམ་པའི་ནད་ལ་ནི་རླུང་གི་མགོ་ནད་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱ་སྟེ། བསྲེག་པའི་ལས་ནི་མ་ གཏོགས་སོ།།ཉེ་བའི་མགོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཀླད་པའི་ནད་སྐྱེས་པའི་སྔ་རོལ་དུའམ་སྐྱེས་མ་ཐག་གསར་དུ་བྱུང་བ་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ལ་ནི་རླུང་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བཞིན་བྱ་ལ། སྨིན་ནས་ནི་འབྲས་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་ལྟར་བྱའོ། །མགོ་ནད་ཐོར་བུ་དང་། འབྲུམ་བུ་ཅན་ལ་ནི་ཁོང་འབྲས་ ཅུང་ཟད་སྨིན་པའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱའོ།།བ་ལ་ཏ་ཀ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་མགོ་ནད་ལ་ནི་སྲིན་བུ་པད་བས་གཏར་ཏེ། ནིམ་པའི་ཆུས་བླུགས་པར་བྱའོ། །སྟག་རྟུག་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ལན་ཚྭ་ཤས་ཆེར་བཏབ་སྟེ་བྱུག་གོ་།ཡང་ན་པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པའི་ལོ་མ་འམ། ཡང་ན་ཡུང་བ་དང་། ཏིལ་གྱི་ཚིགས་མ་རྙིང་པ་དང་། ཁྱིམ་བྱའི་རྟུག་པ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་འམ། སྦྱོར་བ་གསུམ་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བའི་འདག་གུས་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ། །རུ་རྟའི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་། སླ་ངའི་ནང་དུ་བརྔོས་ཏེ། མགོ་ནད་པ་ལ་ཏ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསྐུས་ན། གཡའ་བ་དང་། གནག་པ་དང་། ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་རྣམས་འཇོམས་སོ།

同样地，根据病因的情况而相应地治疗，将诃子种子、蓝睡莲根和食盐舌尝咸味混合后作为鼻药使用。
用萨拉帕尔尼或者恰克拉玛尔达任何一种与酸性物质混合后涂抹头部。
对于如太阳般旋转的脑病，也按照上述仪轨进行治疗，特别要放血。
对于胆病引起的头痛，首先要进行油疗，之后放血。用具有清凉功效的药物涂抹、灌注，用温和沐浴清洁身体，还要进行下疗。
或者将十种救命药与牛奶和酥油一起熬制成的酥油饮用和滴鼻。
对于血液引起的头部疾病，也要如同治疗胆病一样进行。
颊部疾病也要如同治疗胆病一样进行，但严重且长期的病症应当放弃治疗。
对于痰病引起的头部疾病，要用陈年酥油进行油疗，使用热性催吐药。熏蒸、涂抹和鼻药等要用粗糙、温热和锐利的药物。
对于多种病因引起的头痛，药物治疗也要混合使用，而且特别推荐禁食。
对于虫病引起的头痛，用任何虫类或生物的血液滴鼻，当内部虫类接触到血液时，因其气味使虫昏迷，从鼻孔和口中排出。
然后用极其锐利的药物作为鼻药，吸入烟气，涂抹，配制对虫病有效的药物，如：长胡椒、碱灰、牙刷树、诃子和阿魏，这些与牛尿混合制成的药液有效。
任何热性药物，楝树、印度楝、毕露，用这些任何一种的油作为鼻药也可配制。
或者将长胡椒与牛尿混合后滴鼻，是最好的杀虫方法。
将臭盐和长胡椒两种混合后吸烟、滴鼻和配药都有效。
因为虫会吸血，所以这种情况不要放血。
对于头部浮肿病，要进行所有治疗风引起的头痛的方法，但不包括灸法。
对于所谓的临近头痛，即脑病发生之前或刚刚新发生的，都要按照治疗风病的仪轨进行，成熟后要按照疮病的治疗方法进行。
对于零星的头痛和有疹子的，要采用内疮稍微成熟的仪轨进行治疗。
对于称为如巴拉塔卡的头痛，要用虫病针放血，用楝树水冲洗。用虎粪汁加入较多盐分涂抹。
或者用蛇瓜和楝树叶，或者用姜黄、陈旧的芝麻渣、家鸡粪两种混合，或者三种配方中任何一种与牛尿混合制成的糊状物涂抹都有效。
将茜草粉末与芝麻油和黏土混合后涂抹在巴拉塔卡头痛处，能够消除瘙痒、发黑、灼热和疾病的痛苦。

།མ་ལ་ཏི་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཀ་ར་བཱི་ར་དང་། ཀ་རཉྫ་དང་། དེ་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་བསྐོལ་བས་སྐྲ་བྲེགས་པའི་འོག་ཏུ་བསྐུས་ན། བ་ལ་ཏ་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ཐམས ཅད་སེལ་ཏོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་མ་ཞི་ན་སློན་ལ་སོགས་པས་མགོ་ནད་དག་པར་བྱ་བ་ལ་འབད་པར་བྱའོ། །ཀླད་པའི་ནད་ད་རུ་ན་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཐོག་མར་དཔྲལ་བའི་རྩ་ནས་གཏར་ག་བྱས་ལ། མགོ་བཀྲུ་ཞིང་ཕྱི་བདར་ལ་སོགས་པའང་བྱའོ། །སྣ་སྨན་དང་སྣའི་སྦུ་བུའི་ སྨན་ཡང་བྱའོ།།པི་ལ་ཡའི་ས་བོན་དང་། ཤིང་མངར་དང་། རུ་རྟ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། དོང་གའི་ལོ་མ་དང་། ཙཀྲ་མར་དྷ་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུ་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་འདག་གུར་བྱུགས་ན་ཕན་ནོ། །ཁྲེ་རྒོད་ཀྱི་སོག་མ་བསྲེགས་ པའི་ཐལ་བ་ཆུ་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ།།ཀླད་པའི་ཨིནྡྲ་ལུ་པ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁྲག་གཏར་བ་དང་། ཞལ་ཞལ་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་ནག་ཚུར་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། སྤངས་མ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། འུ་སུ་དང་། ཐང་ཤིང་རྣམས་སམ། ཡང་ན་འོལ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། རྩ་བ་འམ། ཡང་ན་ལིང་གི་རྩ་བ་འམ། ཀ་ར་བཱི་ར་རང་གི་ཁུ་བ་འམ། ཡང་ན་ཀཎྜ་ཀ་རི་རང་གི་ཁུ་བའམ། བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ལུང་ཏང་ཙེའི་འོ་མའམ། སྨན་གོ་བྱེའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་ཏིལ་གྱི་མེ་ཏོག་དང་། གཟེམ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་གླང་པོ་ཆེའི་སོ་བསྲེགས་ཏེ། སྣག་ཚར་བྱས་ལ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བའམ། སྦྱོར་བ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བས་བསྐུས་ན་ནི་ཨིནྡྲ་ལུ་པ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྲ་འབྱི་བའི་ནད་ལ་ཕན་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྲ་དཀར་སྐྱེས་པའི ནད་ལ་ནི་སྐྲ་བཞར་ལ་ལུག་གི་རྭ་གླང་པོ་ཆེའི་སོ་བཞིན་དུ་སྣག་ཚར་བྱས་ཏེ་བསྐུས་ལ།ཇི་སྲིད་སྐྲ་ནག་པོར་མ་སོང་གི་བར་དུ་ཆུ་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྤང་ངོ་། །སྤྱི་ཅེར་དང་། སྐྲ་དཀར་དང་། གཉེར་མ་དང་སྐྲ་སེར་པོར་གྱུར་ཅིང་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ཐོག་མར་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་སྦྱངས་ལ་སྣ་སྨན་དང་ གདོང་དང་མགོ་རྣམས་སུ་བསྐུ་བྱུག་རྣམས་ཡང་དག་པར་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ།བྲི་ཧ་ཏི་ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་བཅུ་པ་ཏིལ་མར་དང་བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་སྣ་སྨན་བླུགས་སོ། །ཡང་ན་ནིམ་པའི་མར་གྱིས་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་སྣ་སྨན་བླུགས་ཏེ། བཏུང་བ་འོ་མ་བླུད་དོ། །རམས་དང་། ཤྲི་ཤ་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་། དེ་རྣམས་བྲིང་ག་རཱ་ཛའི་རང་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦངས་ཏེ་བླུགས་པའམ། ཡང་ན་ལྕགས་སྐྱོགས་འོ་མ་དང་བཏགས་པའི་འདག་གུས་ཤིང་ཨེ་རན་ལུ་དང་། བ་རུ་རའི་ཤིང་དང་། ཏིལ་དང་། ཟངས་མའི་ས་བོན་དང་། ཀཱ་ཀཱ་ཏི་ཀའི་ས་བོན་རྣམས་ཆ་སྙོམས་པ་ལ་བསྒོས་ཏེ། ཉི་མའི འོད་ལྟ་བུ་ལ་བསྐམས་ལ།དེའི་འབྲུ་མར་བཙིར་ལ་ཕྱུང་སྟེ། མར་དེ་བཙོས་ནས་སྨན་དུ་བླུགས་པ་དང་། མར་ཉི་ཚེ་འཐུངས་ན་སྐྲ་དཀར་མེད་པར་བྱེད་དོ། །ས་ཧ་ར་ཛ་དང་། བྲིང་ག་རཱ་ཛ་དང་། བྱེའུ་རུག་པ་དང་། དེ་རྣམས་རེ་རེའི་ཁུ་བ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས། འོ་མ་སྲང་སུམ་ ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་།ཏིལ་མར་སྲང་བརྒྱད་དང་། ཤིང་མངར་སྲང་གཅིག་གི་ཕྱེ་མས་བཏབ་སྟེ་བསྐོལ་ལ་མར་ལུས་པ་དང་། རྡོའི་སྣོད་དམ། ཤིང་ཨ་ས་ནའི་སྣོད་དམ། ལུག་གི་རྭའི་ནང་དུ་བཞག་སྟེ། སྣ་སྨན་དུ་བཏང་ན་སྐྲ་དཀར་ལ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་པ་ཡ་སྱ་དང་། ཀ་ར་བཱི་ར་ གཉིས་འོ་མ་དང་བཏགས་ཏེ་སྐྲ་དཀར་ཕྱུང་བའི་རྗེས་ལ་བསྐུ་བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྐྲ་དཀར་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱིས་བསྐུའོ།

茉莉花、蝶花、夹竹桃、卡兰加树，这些与芝麻油一起煎煮，在剃发后涂抹，能治疗所有称为'巴拉塔卡'的疾病。如果这样做了还未平息，应当努力用沐浴等方法清洁头部疾病。
对于称为'达鲁纳卡'的脑病，首先要从额部静脉放血，并要洗头和按摩等。还要使用鼻药和鼻腔药物。
毕拉雅种子、甘草、茜草、豌豆、芥子、红花、冬瓜叶、恰克拉玛尔达、诃子果实等与蜂蜜和药膏一起涂抹有效。野鸡草茎烧成灰与水调和涂抹有效。
对于脑部'因陀罗脱发'病，应根据病因放血和清洗，之后用黑盐、没药、香附、诃子、乌苏、檀香等，或者乌尔玛果实和根，或者灵基根，或者夹竹桃自身汁液，或者刺柯利自身汁液，或煎煮汁液与蜂蜜调和，或者龙胆草的乳汁，或者戈比药汁，或者芝麻花与酥油和蜂蜜调和，或者烧制象牙成墨与芝麻油调和，这八种配方中任选其一涂抹，是治疗'因陀罗脱发'病的最佳方法。
对于长白发的病症，应剃发后用羊角像象牙一样制成墨涂抹，在头发变黑之前要避免浇水等。
对于秃顶、白发、皱纹和头发发黄生长的情况，首先要用沐浴净身，然后正确使用鼻药和面部及头部的涂抹药物。用毗利哈提等十种根部与芝麻油煎煮的油进行鼻部治疗。或者用楝树油进行一个月的鼻部治疗，饮用牛奶。
拉姆斯、合欢、蓖麻，这些用毗林伽拉加自身汁液浸泡后使用，或者用铁勺与牛奶研磨成的药膏涂抹在埃兰鲁树、诃子树、芝麻、铜的种子、卡卡提卡种子等份量相等的药物上，在太阳光下晒干，榨取油脂，将此油煮熟后用作药物和单独饮用可以去除白发。
萨哈拉加、毗林伽拉加、地肤子，这些各取汁液三十二两，牛奶三十二两，芝麻油八两，甘草粉一两，煎煮至只剩油脂，放入石器、阿萨那木器或羊角中，用作鼻药可治疗白发。或者用帕雅斯亚和夹竹桃二味与牛奶研磨，在拔除白发后涂抹。同样也可以涂抹其他能够消除白发的药物。

།བི་ལ་ཡ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཛི་བན་ཏིའི་སྡེ་ཚན་དང་། ཏིལ་ནག་པོ་དང་། ས་ནག་པོ་དང་འོ་མ་རྣམས་སྦྱར་བའི་འདག་གུས་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་སྐྲ་སེར་ བ་དང་།གཉེར་མ་རེངས་པར་བྱེད་དོ། །ཏིལ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། པདྨའི་གེ་སར་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་། འདག་གུར་སྦྱར་ཏེ་མགོ་ལ་བསྐུས་ན་སྐྲ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ། །སྤང་སྤོས་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཏིལ་ནག་པོ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཨུཏྤ་ལ་སྔོན་པོ་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་ཏེ་འོ་མ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་སྐྲ་སྐྱེ་ཞིང་འཕེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ལྕགས་ཕྱེ་དང་། བྲིང་ག་རཱ་ཛ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ས་ནག་པོ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཟླ་བ་གཅིག་གི བར་དུ་བཞག་ལ།དེ་ནས་མགོ་ལ་བསྐུས་ན་སྐྲ་རྩ་བ་དང་བཅས་པ་ནག་པོར་བྱེད་དེ། སྲན་མ་ཤ་དང་། ཁྲེ་རྒོད་དང་། འབྲས་རྩབས་དང་། ནས་ཐུག་དང་། ལྕགས་ཕྱེ་དང་། དེ་རྣམས་ཚྭ་སྐྱུར་པོའི་ནང་དུ་ཞག་གསུམ་སྦངས་ཏེ། མགོ་ལ་བསྐུས་ན་བྱ་དཀར་ཡང་ མདོག་ནག་པོར་བྱེད་ན།སྐྲ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། པི་པི་ལིང་དང་། པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཙནྡན་དང་། ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་དང་། ཏིལ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པས་སྣ་སྨན་དང་བསྐུ་བྱུག་ཏུ་བསྟེན་ ན།ཀླད་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་དང་། སྐྲ་དཀར་མེད་པར་བྱེད་དོ། །ཉེའུ་ཤིང་དང་། ཛི་བན་ཏིའི་ཁུ་བ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། འོ་མ་དང་། སྣུམ་རྣམ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། འོ་མ་དང་མར་ལུས་པའི་ནང་དུ་འཚོ་བྱེད་སྡེ་བཅུའི་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མས་བཏབ་ལ་ཡང་བསྐོལ་ ཏེ།མར་ལུས་པ་ལས་སྣར་བླུགས་ན། ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །རྨ་བྱའི་སྒྲོ་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། རྒྱུ་མ་དང་། རྐང་པ་དང་། རྟུག་པ་དང་། མཆུ་དང་། དེ་དག་བོར་བའི་ཤ་ཉི་ཚེ་དང་། རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། བ་ལ་དང་། ར་སྣ་དང་། ཤིང་མངར་དང་ སྨན་དེ་རྣམས་སྲང་གསུམ་གསུམ་རྣམས་ཆུ་དང་བསྐོལ་ཏེ།བཞི་ཆ་ལུས་པའི་ནང་དུ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་། ཛཱི་བན་ཏི་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། མེ་ད་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། བ་རུ་ར་དང་། པ་རུ་ཤ་ཀ་རྣམ་གཉིས་དང་། ས་མང་ག་ དང་།དབྱི་མོ་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། ཏང་པལ་དང་། སུ་ཏི་ཀ་དང་། ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་དང་། མ་ཧཱ་མེ་ད་དང་། ཤིང་ཏ་ལ་དང་། འབྲ་གོ་དང་། པདྨའི་རྩ་ལག་དང་། ཁརྫུ་རའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། བྱིད་རི་དང་། བུ་རམ་ཤིང་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་གཉིས་དང་། བུ་རམ་ཤིང་དང་། མུར་བ་དང་། གཟེ་མ་དང་། ཟངས་རྩི་དང་། ཤིང་ག་ཏ་ལ་ཀ་དང་། རྒུན་འབྲུ་གོ་སྟན་དང་། ར་སྣ་དང་། ཉི་ར་དང་། ལྕ་བ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཟུར་བ་དང་། མ་ནུ་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། ནུ་གང་དང་། བུ་ཚང་རྡོ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང མེ་ཏོག་མ་ཏུ་ཀ་དང་།སྟར་ཀ་དང་། བཱ་ཏཱ་མ་དང་། མུཉྫ་ཏ་ཀ་དང་། ཤྲི་ཤི་ད་དང་། དེ་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་ལ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ནི་རྨ་བྱ་ཆེན་པོའི་སྨན་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཡོན་ཏན་གོང་མ་བས་ཆེ་སྟེ། ལུས་ཟུངས་བརྟས་ཤིང་དབང་པོ་གསལ་བར་བྱེད་ པ་དང་།སྐད་འགགས་པ་དང་། ལུད་པ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བས་ཉམ་ཐག་པ་འཇོམས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཟླ་མཚན་ཟག་པ་དང་། ཁུ་ཆུའི་སྐྱོན་ལ་རབ་ཏུ་བསྔགས་ཏེ། ནད་མེད་ཅིང་མོ་གཤམ་ལ་ཡང་བུ་སྟེར་བར་བྱེད་དོ།

将毕拉雅、甘草、吉瓦提类、黑芝麻、黑土和牛奶混合制成的泥膏涂抹，可使头发变黄并使皱纹僵硬。
将芝麻、诃子、莲花花蕊、甘草等粉末与蜂蜜混合成泥膏涂抹头部，可使头发生长茂盛。
将香草、茜草、黑芝麻、白花蛇舌草、蓝莲花等研磨后与牛奶和蜂蜜混合涂抹，是生发增长的最佳方法。
将铁粉、婆律伽拉加、三果、黑土等粉末放入甘蔗汁中浸泡一个月，然后涂抹头部，可使头发连根变黑。
将豌豆肉、野鸡、米糠、青稞粥、铁粉等在酸盐水中浸泡三天，涂抹头部，连白鸟都能变黑，更何况头发。
将胡椒、白莲、甘草、檀香、蓝莲花等粉末与诃子汁和芝麻油一起煎煮，取其油脂用作鼻药和涂抹，可治愈一切脑部疾病，并防止白发。
将小茴香、吉瓦提汁、白花蛇舌草、牛奶和两种油脂一起煎煮，在剩余的牛奶和油脂中加入十种长寿药粉再次煎煮，取其油脂滴入鼻中，可治愈鼻部以上的疾病。
将孔雀的羽毛、胆汁、肠、脚、粪便、嘴以及单独的肉，再加上十种根药、婆拉、茜草、甘草等药材各三两与水煎煮至四分之一，加入三十二两油脂和四倍的牛奶，以及吉瓦提、三果、美达、葡萄、巴鲁拉、两种帕卢沙卡、萨曼伽、土茯苓、伽布拉根、唐巴拉、苏提卡、小蛙、大美达、塔拉树、葡萄、莲花枝叶、枣树根、甘草、吉瓦卡、小茴香、毕达利、甘蔗、布利哈提、两种白花蛇舌草、甘蔗、穆尔瓦、芝麻、铜粉、伽塔拉卡树、葡萄果实、茜草、尼拉、茶叶、姜黄、祖巴、曼努、巴布鲁巴、努刚、布仓多、蒺藜、马杜卡花、塔尔卡、瓦塔玛、蒙扎塔卡、希利希达等各二钱研磨成粉末加入煎煮，取其油脂称为'大孔雀药油'，其功效比上述更大：能增强体力，使感官清晰，可治疗声音嘶哑、咳嗽和呼吸困难等症状，同样对月经不调和精液问题也特别推荐，能保持健康，甚至能使不孕妇女生育。

།དེ་བཞིན་དུ་བྱི་བ་དང་། ཁྱིམ་བྱ་དང་། དད་པ་དང་། རི་བོང་དང་། དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་རེ་རེ་ནས་རྨ་བྱའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་མ་ལུས་པར་བྱས་ན་ཡང་ཕན་ཡོན་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་ཉིས་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་སོ་གཅིག་པོ་ཕན་ཚུན་མ་འདྲེས་པར་རྒྱ་ཆེར་བཟའ་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་མགོ་བོ་ཡིན་ལ་ཡན ལག་གཞན་རྣམས་ནི་ཡལ་ག་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དྲང་སྲོང་རྣམས་སྨྲ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་མགོ་བོ་ལུས་ཀྱི་རྩ་བ་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་དང་ནད་ལ་སོགས་པས་གནོད་པར་འགྱུར་ན། མྱུར་དུ་གསོ་བར་བྱ་བ་གཅེས་སོ། །དབང་པོ་རྣམས་དང་། སྲོག་ཀྱང་མགོ་ལ་བརྟེན་ཏེ་གནས་པས། དེས་ན་ ཡན་ལག་གི་དམ་པ་མགོ་བོ་བསྲུང་བ་ལ་འབད་པར་བྱའོ།།མགོ་བོའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །།ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་རྒྱུད་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ནས་རྨ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྨ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་གཉིས་སོ། །དེ་ཡང་རྨ་རེད་པ་དང་། རྨ་མ་རེད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྨ་ནི་ནད་གཞིའི་དབང་གིས་ལུས་ལས་སྐྱེས་པའོ། །གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རྨ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚོན་ལ་སོགས་པ་ཕོག པ་ལས་བྱུང་ངོ་།།དེ་ལ་རྨ་རེད་པ་ནི་ནད་གཞི་དང་བཅས་པ་སྟེ་མ་རུངས་པའོ། །རྨ་མ་རེད་པ་ནི་དག་པ་སྟེ། ནད་གཞི་དང་མི་ལྡན་པའོ། །ནད་གཞི་རྣམས་དང་ཁྲག་འདྲེས་ཏེ། རྨ་རེད་པའི་མཚན་མ་ནི་ཕག་ཆེ་ལ་ཁ་ཆུང་བ་དང་། ཡང་ན་ཁ་ཆེ་ལ་ཕག་ཆུང་བ་དང་ རྨ་སྲ་ཞིང་རྡོ་འདྲ་བ་དང་།ཡང་ན་ཤིན་ཏུ་ཚ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་དང་། ཡང་ན་རྨ་མཐོ་བ་དང་། རྨ་ཤིན་ཏུ་གྲང་བ་འམ། ཡང་ན་ཤིན་ཏུ་དྲོ་བ་དང་། མདོག་དམར་བ་དབལ་སྐྱ་བ་དང་། རྣག་དང་ཆུ་སེར་འཛག་པ་དང་། ལུས་ཟད་པ་དང་། རྣག་དང་། ཤ་དང་། རྒྱུས་པ་དང་། རྨས་རྩ་གཡོགས་པ་དང་། རྨ་མཆེད་ཅིང་རབ་ཏུ་ན་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། སྐྲངས་པས་རབ་ཏུ་ན་བ་དང་། གཡའ་བ་ལ་སོགས་པའི་བླ་བརྣན་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡུན་རིང་པོར་རྨ་འཚོ་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། བཅཝ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་རྨ་མ་རུངས་པའི་རྟགས་སོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི མཚན་མ་ནི་རྨ་མདོག་རྩ་གནག་ཅིང་འབྱར་བ་དང་།ཐལ་བ་དང་། ཐི་བ་དང་། རུས་པའི་མདོག་ཏུ་སྣང་བ་དང་། རྨའི་ནང་ནས་ཞོ་ག་ཆུ་དང་། ཤ་བཀྲུས་པའི་ཆུ་དང་འདྲ་བ་སླན་ཏེ་ཉུང་ངུར་འབྱུང་བ་དང་། ཤ་ཟད་ཅིང་ཤིན་ཏུ་ན་ཞིང་ཟུག་པ་དང་། རྩུབ་ཅིང་འགགས་ པ་ཡིན་ནོ།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ནི་རྨ་མྱུར་དུ་སྨིན་པ་དང་། རྨའི་མདོག་སེར་བ་དང་། སྔོ་བ་དང་། སེར་སྐྱ་དང་། ཁམ་པར་འདུག་པ་དང་། གཅིན་གྱི་མདོག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་གི་ཁུ་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཐལ་ཆུ་ལྟ་བུ་དང་། ཏིལ་ མར་ལྟ་བུའི་ཆུ་སེར་ཚ་བ་མང་དུ་འབྱུང་བ་དང་།རྨ་ཁ་ཐལ་སྨན་གྱིས་བཏབ་པ་དང་། ཁབ་ཀྱིས་གཙགས་པ་བཞིན་དུ་ན་ཞིང་དམར་ལ་ཚ་ཞིང་སྨིན་པ་དང་ལྡན་པའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ནི་མདོག་སྐྱ་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་། ཆུ་སེར་དཀར་ ཞིང་བསྐ་བ་མང་དུ་འཛག་པ་དང་།རྨའི་ཐོན་འཁོར་མཁྲང་ཞིང་མཐོན་པོར་འདུག་པ་དང་། རྒྱུས་པ་དང་། རྩའི་དྲ་བ་སྣང་ཞིང་ཟུག་གཟེར་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ནི་བྱུ་རུའི་མདོག་ལྟར་ཤིན་ཏུ་དམར་བ་དང་། ཆུ་སེར་ཁྲག་དང་བཅས་ པར་འཛག་པ་དང་།རྟའི་གནས་ཀྱི་དྲི་ལྟར་བྲོ་བ་དང་། གཞན་ཡང་མཁྲིས་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ཡང་འདིར་སྦྱར་རོ།

同样地，如果用老鼠、家鸡、鸽子、兔子等任何一种，按照孔雀的仪轨完整进行，也会有相同的利益。如此，从颈部以上的二百三十一种病，互不混杂地广泛食用。
诸圣者说：'人体的根本是头部，其他肢体如同枝叶。'因此，当头部这个身体的根本受到兵器和疾病等损害时，应当迅速治疗为要。诸根和生命都依靠头部而住，因此应当努力保护最重要的肢体——头部。
头部疾病治疗品第二十四品终。颈部以上疾病治疗续已说完毕。
现在开始解说伤口治疗品。其中伤口有两种：先天性的和突发性的两种。又因为感染和未感染的区别分为两种。其中先天性伤口是由病因在身体中产生的。突发性伤口是由外部兵器等击中而产生的。
其中感染的伤口是伴有病因的，是恶性的。未感染的伤口是清净的，不具有病因的。与诸病因和血混合的感染伤口的特征是：深度大而开口小，或者开口大而深度小，伤口坚硬如石，或者非常灼热，非常深，或者伤口凸起，伤口非常冷或者非常热，颜色发红发白，流脓和黄水，身体消瘦，脓、肉、筋腱和伤口血管覆盖，伤口扩散并剧痛，发热，肿胀剧痛，瘙痒等并发症，具有这些症状的伤口长期难以愈合，这十五种是恶性伤口的征象。
风引起的伤口特征是：伤口颜色呈黑色并粘稠，呈灰色、暗色、骨色，从伤口内流出如酸奶水和洗肉水般的少量液体，肉消瘦且剧烈疼痛，粗糙且堵塞。
胆汁引起的伤口特征是：伤口迅速成熟，伤口颜色发黄、发青、淡黄、褐色，呈尿液颜色，如红花树汁般，如碱水般，如芝麻油般的热性黄水大量流出，伤口表面如撒上灰药，如针刺般疼痛，发红发热并伴有成熟。
痰引起的伤口特征是：颜色发白，瘙痒，流出大量白色粘稠的黄水，伤口周围坚硬且凸起，可见筋腱和血管网，疼痛较轻。
血引起的伤口特征是：如珊瑚色般极其发红，流出带血的黄水，有如马厩般的气味，此外胆汁性伤口的特征也适用于此。

།ནད་གཞི་གཉིས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་དང་། གསུམ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ཡང་གང་དང་གང་འདུས་པ་དེ་དང་དེའི་མཚན་མ་འདྲེས་པ་ བརྟགས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ།།རྨ་དག་ཅིང་མ་རེད་དེ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་མཚན་མ་ནི། ལྕེའི་མདོག་འདྲ་བས་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པ་དང་། རྨའི་ཐོན་འཁོར་སྐྱ་ནར་འདུག་པ་དང་། འབྲུམ་ཕྲན་སྙམ་དུ་འབྱུང་བ་དང་། ཡང་ན་རྨའི་དབུས་སུ་ཆུང་ཞིང་མཐོ་བ་འབྱུང་བ་རྣམས་ ཡིན་ནོ།།པགས་པ་དང་། ཤ་དང་། རྩ་དང་། རྒྱུས་པ་དང་། ཚིགས་དང་། རུས་པ་དང་། ནང་རོལ་དང་། གནད་དང་། བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་སུ་ཁ་འབྱུང་བ་ནི་གསོ་དཀའ་བ་དང་། དེ་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འོག་མ་འོག་མས་གསོ་དཀའོ། །སྐྱེས་བུའི་སྙིང་སྟོབས་ཆེ་ ཞིང་ཕོག་སྙ་དང་ལྡན་པ་དང་།ཤ་ཆེ་ཞིང་མེའི་དྲོད་དང་ལྡན་པ་དང་། ལང་ཚོ་དང་ལྡན་ཞིང་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། རྨའི་སྒྲོས་ཟླུམ་པ་དང་། དཀྱུས་རིང་བ་དང་། ཟུར་གསུམ་དང་། ཟུར་བཞི་པོ་ཡོད་པ་དེ་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དཔྱི་དང་། རྐུབ་དང་། ཕོ་མཚན་དང་། མཆུ་དང་། རྒྱབ་ཀྱི་སྒལ་ཚིགས་དང་། རྒྱབ་ཀྱི་གཞུང་དང་། ཁ་དང་མཁུར་ཚོས་སུ་རྨ་བྱུང་བ་ཡང་གསོ་སླའོ། །རྨ་གསོ་དཀའ་བ་ནི་མིག་དང་། སྙིང་དང་། སྣ་དང་། མིག་འགྲམ་དང་། ལྟེ་བ་དང་། ཕོ་མཚན་དང་། རྐུབ་ཀྱི་བར་བྲེད་བྲེད པོ་དང་།ལྟོ་བ་དང་། རྣ་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་དང་། མཆན་ཁུང་དང་། ནུ་མ་རྣམས་སུ་བྱུང་བའི་རྨ་དང་། རྨའི་ནང་ནས་ལྦུ་བ་དང་། ཆུ་སེར་དང་། རྣག་དང་། རླུང་འབྱུང་ཞིང་ཟུག་རྔུ་དང་བཅས་པ་དང་། སྟོད་དུ་སྐྱུགས་པ་དང་། མཚན་བར་རྡོལ་བ་དང་། གདོང་གི་ནང་དུ་བྱུང་བ་དང་། རྐེད་པ་དང་། རུས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལ། མཛེ་ནད་ཅན་ལ་རྨ་བྱུང་བ་དང་། དུག་བསྟེན་པ་དང་། ལུས་སྐེམ་པ་དང་། གཅིན་ནད་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུས་བཏབ་པ་དང་། དེ་རྣམས་ལ་རྨ་བྱུང་ན་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ་འཚོ་བར་ཡང་དཀའོ། །གང ཡང་རྨའི་སྟེང་དུ་རྨ་བྱུང་བ་དང་།ཤུ་བ་ཆེན་པོའི་ནད་དང་། རིམས་དང་། ཚད་པར་འཁྲུ་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། གཉིད་མེད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། རྨ་རྣགས་མི་ཤེས་པ་དང་། ཀླད་པའི་སྲུབས་བྱེ་ཞིང་ཀླད་རྒྱས་སྣང་བ་ དང་།རྒྱུས་པ་རུལ་བར་བྱས་པ་དང་། རྩ་ཆད་པ་དང་། རྨ་ཕུག་རིང་བ་དང་། སྲིན་བུས་ཟོས་པ་དང་། རུས་པ་ཆད་པ་དང་། ཟུག་རྔུ་དང་། དུག་དང་བཅས་པ་དང་། རྨ་བརྟགས་པ་དང་། ལོག་པར་བཅིངས་པ་དང་། སྣུམ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། རྨའི་ནང་ དུ་སྤུ་ལ་སོགས་པ་ཞུགས་པ་དང་།འགུལ་བསྐྱོད་མངས་པ་དང་། ཁོང་པ་མ་དག་པ་དང་། འགྲངས་ཆེས་པ་དང་། ལུས་རབ་ཏུ་རྗུད་པ་དང་། ཆང་མང་དུ་འཐུང་བ་དང་། ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་པ་དང་། ཉལ་པོ་བསྟེན་པ་དང་། མཚན་མོ་གཉིད་མ་ལོག་པ་དང་། རྨའི་ཆོ་ག་ལོག་པར་བྱས་པ་དང་། འདི་རྣམས་སྤྱད་ན་ནི་གསོ་བ་བྱས་ཀྱང་མི་འགྲུབ་བོ། །གང་གི་རྨ་གསོ་བ་མདོག་ཐི་བའི་མདོག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། ནང་གི་རྣག་ཟད་པ་དང་། ཤའུ་ཕྲ་མོ་བརྟན་པར་འབྱུང་བ་ནི་མྱུར་དུ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་རྨ སྐྲངས་པ་ལྟ་ན་ནི་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་སྦྱང་བར་བྱས་ཏེ།ལུས་དག་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་བྱས་ན་མྱུར་དུ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ།

由两种病因混合而产生的伤口，以及由三种病因混合而产生的伤口的特征，应当观察并了解其各自混合的病因所呈现的特征。
伤口已愈合但未完全康复而仍有损害的特征是：如舌头颜色般柔软，伤口周围呈灰白色，出现小疱疹，或者在伤口中央出现小而高的突起。
在皮肤、肌肉、脉络、筋腱、关节、骨骼、内脏和要害这八处出现的伤口都难以治愈，而且按照这个顺序，越往后越难治愈。
对于体力强健且有耐力的人，肌肉丰满且具有体温的人，年轻且体力充沛的人，以及伤口呈圆形、长形、三角形和四角形的情况，这些都容易治愈。
同样，在臀部、臀部、生殖器、嘴唇、脊椎、背部正中、口腔和面颊处的伤口也容易治愈。
难以治愈的伤口包括：眼睛、心脏、鼻子、眼角、肚脐、生殖器、肛门、腹部、耳朵、肋部、腋下、乳房等处的伤口，以及伤口中出现泡沫、浆液、脓液和风气并伴有疼痛，上吐下泻，会阴部破裂，面部内侧，腰部和骨骼相关的伤口。
对于麻风病患者的伤口，服用毒药者，身体消瘦者，以及患有蜜尿病者的伤口都难以治愈，生存也很困难。
此外，伤口上又出现新伤，大疮疾病，发热，腹泻，咳嗽，口渴严重，失眠，呼吸困难，伤口化脓不明显，颅骨缝隙裂开且脑部肿胀，筋腱腐烂，脉络断裂，伤口很深，被虫蛀蚀，骨折，疼痛，带毒，伤口检查不当，包扎不当，过于油腻或粗糙，伤口内进入毛发等异物，过度活动，体内不净，过度饱食，身体极度虚弱，过量饮酒，白天睡觉，行房事，夜晚失眠，治疗方法错误等情况，即使进行治疗也难以痊愈。
如果治疗中的伤口呈现铜色，内部脓液消失，出现细小而稳定的肉芽，这表明会很快痊愈。
如果伤口肿胀，应该根据具体病因进行沐浴清洗净化，身体清净后再使用药物配方治疗，这样就能快速康复。

།ཅི་སྟེ་རྨ་སྐྲངས་པར་གྱུར་ན་ནི། རྒྱུན་དུ་བསིལ་བའི་ཆོ་ག་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་མེས་ཚིག་པ་ལ་ཡང་མེ་དེ་ཉིད་ ལ་བདུགས་པས་ཕན་པ་བཞིན་དུ་གང་གི་རྨ་སྐྲངས་ཤིང་མཁྲང་ལ་མདོག་ནག་པར་འགྱུར་ཞིང་ན་བ་དང་བཅས་ལ།དུག་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་སྲིན་བུ་པད་པ་ལ་སོགས་པས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཁྲག་ངན་དང་བྲལ་བར་ལྟ་ན་དེ་མ་ཐག་སྐྲངས་པ་དང་། མདོག་དམར་ བ་དང་།ཟུག་གཟེར་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཁྲག་ཕྱུང་བཞིན་དུ་སྨན་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་ཅི་ཙམ་དུ་བཏགས་པ་འོ་མ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་མར་ལན་བརྒྱ་སྦྲུས་པའི་མར་དང་ལྡན་པར་བྱས་ནས་བསྐུས་ན། སྔ་མ་མ་སྐམས་པར་ཕྱིས་ཀྱང་ བསྐུས་ལ་ཞག་རེར་དེ་ལྟར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་བྱ་བ་ཡང་བསྐུ་བའི་ཞག་ལ་སྦྱར་གྱི། སྦྱར་ནས་ཞག་ལོན་པ་མི་རུང་ངོ་། །བྱུག་པ་དང་། བླུགས་པ་དང་། བསྐུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འཕྲལ་ལ་བྱས་པ་ཅན་གྱི་རྙིངས་པ་མི་ཕན་ནོ། །ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་། ཨ་ཤྭདྠ་དང་། པླཀྵ་དང་། ལྕང་མ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཤུན་ལྤགས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་ལྡེ་གུར་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན། སྐྲངས་པ་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲང་པ་མཁྲང་ཞིང་སྲ་བ་ཟུག་གཟེར་ཆེ་ཞིང་ཁྲག་འཛག་བཞིན་དུ་རྨ་སྐྲངས་ཤིང་ན་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ནི། དུགས་དང་གཤེར་སའི་ཤ་ལས་གཡོས་སུ་བྱས་པའི་ཟས་དང་། ཟར་མ་དང་། ཏིལ་མར་བརྔོས་ཏེ། འོ་མ་དང་བཏགས་ལ་བསྐུས་ན། རྨ་ན་ཞིང་ན་ལ་སྐྲངས་པ་ཚབས་ཆེ་བ་ཡང་སེལ་ཏོ། །བད་ཀན་དང་རླུང་གིས་རྨ་སྐྲངས་པ་ལ་ནི་སྲ་ལ་བརྟན་ཞིང་ཟུག་གཟེར་ཆུང་བ་ཡིན ཏེ།དེ་ལ་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་ནུས་པ་སྣུམ་གྱིས་བསྐུ་བྱུག་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་འོད་མའི་སྦུ་གུ་ནས་རིམ་གྱིས་དུགས་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་སྐངས་པ་སྙི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལག་པའི་མཐིལ་ལམ་མཐེ་བོས་མཉེ་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ནས་དང་། གྲོ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་རྣམས་བསྐོལ་ཏེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ལྡེ་གུར་བསྐུས་ན་ཡང་སྐྲངས་པ་སྙི་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ཀྱང་ཞི་བར་མ་གྱུར་ན་དུགས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་རྨ་སྨིན་ན་ནི་ཞི་བར་འགྱུར་ལ་མ་སྨིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དུགས་ནི། རྒྱ་ཤུག་དང་། ཏིལ དང་།ཟར་མ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཕབས་དང་། རུ་རྟའི་ཕྱེ་མ་དང་། སྐྱུར་པོ་དང་སྦྱར་བའི་ཟན་དྲོན་གྱིས་གླན་པའི་དུགས་བྱས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །ལེགས་པར་སྨིན་ན་ནི་སྐྲང་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མཐོན་པོར་འདུས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་ཅི་རིགས་པར་བཙིར་རོ། ། ཤིན་ཏུ་གཞོན་པ་འམ་སྐྱིད་དེ་བ་དག་དྲག་ཏུ་བཙིར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་མི་བཟོད་པ་ལ་ནི་གུ་གུལ་དང་། ཟར་མ་དང་། བ་བླ་དང་། གཙང་སྨན་ཁྲོན་བུ་དང་། རྟའི་རྟུག་པ་དང་། ཐལ་སྨན་གྱི་སྨན་རྣམས་ཀྱིས་སྐྲང་པ་སྨིན་པ་ལ་རང་རྡོལ་དུ་གཞུག་གོ། །རྨ་ནང་དུ་འཁྱིམས་ཏེ ཕྱིར་བྱུང་དུ་མ་འདོད་ན།ཕན་ཚུན་མཆེད་པར་རྒྱུ་ཞིང་གནས་རྣམས་སུ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་སྣུམ་མེད་སྨན་གྱིས་རྣགས་དབྱུང་བའི་ཆེད་དུ་རྨ་ནང་དུ་བསྐུས་ལ་རྣག་འཇིབ་ཏུ་གཞུག་གོ། །རྨ་སྐོམས་པར་གྱུར་ན་ནི་འཇིབ་སྨན་དང་། སྨན་གྱིས་བསྐུ་བ་རྣམས་སྤང་བར་བྱའོ། ། འཇིབ་སྨན་དང་བྱུག་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྨ་ཁར་མི་བསྐུ་སྟེ། སྦྱོར་བ་དེ་དག་བྱས་ན་ཉེས་པ་རྣམས་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་འཇིབ་སྨན་ནི་བོད་སྲན་དང་། ནས་དང་། གྲོ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། བྲ་བོ་དང་། གཞན་ཡང་སྨན་སྤྱི་བག་ཅན་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་ལ་འཇིབ་རྩི་བྱའོ།

如果伤口肿胀，应当经常进行降温处理。就像人被火烧伤时，用火本身熏制反而有益一样，对于伤口肿胀、坚硬、变黑并伴有疼痛，特别是带有毒性的情况，应当用水蛭等吸出血液。
这样去除恶血后观察，立即就能平息肿胀、红色和疼痛。如此放血后，将具有清凉功效的药物充分研磨，与牛奶和甘蔗汁混合，再加入百次炼制的酥油调配后涂抹。前次涂抹未干时就再次涂抹，每天都要这样做。
这样的处理要在涂抹当天进行配制，配制后过夜就不适用了。涂抹、倾注、擦拭等也要即时进行，陈旧的就没有效果了。
榕树、优昙钵罗树、菩提树、波罗叉树、柳树等这些树皮研磨成粉，与酥油调制成膏涂抹，是消除肿胀的最佳方法。
对于由风引起的肿胀，坚硬僵硬、剧烈疼痛，伤口流血且肿胀疼痛的情况，应当进行热敷，食用湿地动物肉类烹制的食物，芝麻和芝麻油炒熟后与牛奶研磨涂抹，能够消除伤口疼痛和严重肿胀。
对于由痰和风引起的伤口肿胀，其特征是坚硬稳固且疼痛轻微。应当用能够降伏痰和风的药物调配的油膏进行涂抹，然后用芦苇管逐渐热敷，之后为了使肿胀软化，用手掌或拇指按摩。
之后用大麦、小麦和豌豆煮熟研磨成粉调制成膏涂抹，也能使肿胀软化。如果这样还不能平息，就要进行热敷。这时如果伤口成熟就会平息，如果未成熟就不会如此。
关于热敷：用沙棘、芝麻、芝麻油、岩盐、酵母、土木香粉末与酸性物质调配的温热糊状物进行热敷，效果最好。
当充分成熟时，肿胀会在一侧高高隆起，这时要适当挤压。对于年纪很小或虚弱的人不能承受剧烈挤压等处理时，应当用愈创木、芝麻油、牛蒡、井中药、马粪和碱性药物使肿胀成熟后自行破溃。
如果脓液积聚在伤口内部不愿外流，四处蔓延并进入各处时，应当用无油药物涂抹伤口内部以引出脓液，使其吸收。
如果伤口干燥，就要避免使用吸收药和涂抹药。这些吸收药和涂抹药也不要涂在伤口口处，如果按这些方法使用就不会产生过失。
关于吸收药：将豌豆、大麦、小麦、豆类、野豆，以及其他普通药物一起调配成吸收剂使用。

།གཅིན ནད་དང་།མཛེ་ནད་ཀྱི་རྨན་ཚབས་ཆེར་རེད་པ་ལ་ནི་བྱིའུ་རུག་པ་དང་། དོང་གའི་སྡེ་ཚན་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་སྨན་བདུན་བདུན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་རྨ་བཀྲུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམ་པའི་འོ་མ་བསྐོལ་བས་བཀྲུའོ། །རྨ་དག་པ་ཡང་རུང་མ་དག་པ་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ལ་ནི་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་བསྟན་པའི་སྨན་ལྔའི་ཤུན་ཕྲགས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་རྨ་བཀྲུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་པ་ཏོ་ལ་དང་། ཏིལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དུར་བྱིད་དང་། དན་ཏི་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། འདི་རྣམས སྦྱར་བའི་འདག་གུས་བསྐུས་ན་རྨ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ།།རྨ་ཁ་ཚིགས་དང་གནད་རྣམས་སུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་དུར་བྱིད་དང་། དནྟི་དང་། ལང་ག་ལི་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་བུ་ཕྲ་མོ་བྱས་ཏེ། རྨ་ནང་དུ་བཅུག་ན་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །རླུང་གིས་རྨ་ཟུག་གཟེར་ དྲག་པོ་དང་བཅས་ཤིང་རྣག་ཁྲག་འཛག་པ་ལ་ནི་ནས་དང་།གྲོ་དང་། མོན་ཆ་ར་དང་། ཤྲི་པྲེཥྚ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་མར་དང་བཅས་པའི་དུད་པས་བདུག་གོ་།ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་རྨ་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྨན་གྱིས་བསྐུའོ། །རྨ་ ཁ་སྐམས་ཤིང་ཤ་བྲི་ལ་རྨ་ཟབ་པ་ལ་ནི་ཤ་སྐྱེད་པའི་སྨན་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། ཤུག་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། བ་ལ་དང་། ཏིལ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུ་བ་དང་། ཤ་ཟ་བའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཤ་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་གཡོས་སུ་བྱས་ཏེ། ཟོས་ན་ཤ་སྐྱེད་དེ། སེམས་ཀྱང་དྲི་མ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །རྨ་ཁའི་ཤ་གསར་བ་ཕྱིར་འབུར་ཞིང་རློ་བ་ལ་ནི་སྲིན་བུ་ཤིང་གི་མེ་ཏོག་དང་། ནག་ཚུར་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། བ་བླ་དང་། གུ་གུལ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་འདག་གུས་བསྐུས་པ་ཕན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཤ་དེ་མཐོན་པོར མཐུག་ཅིང་སྲལ་གཡའ་ཞིང་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འཚོ་བ་ལ་ནི་ཐལ་སྨན་གྱི་ལས་ཀྱིས་གསོ་བར་བྱའོ།།རྡེའུ་འབྱིན་པའི་རྨ་ལས་གཅིན་འབྱུང་བ་དང་། ཚིགས་སུ་ཆད་པ་རྣམས་ལ་ནི་མདོའི་གནས་སུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱའོ། །རྨའི་ཆོ་ག་ཚུལ་བཞིན་བྱས་ཀྱང་མི་ འགྲུབ་པ་ལ་ནི་མེའི་ལས་རྣམས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རྨའི་ཁ་རབ་ཏུ་ཤ་རློ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་གོང་དུ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྨ་འཚོ་ཞིང་འདྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨན་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཀད་པ་ལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བཙོད་དང་། ད་ཏ་ཀའི་ མེ་ཏོག་དང་།འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྱར་ན་རྨ་འཚོ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །རྨ་མ་སྨིན་པ་དང་། རྨ་ཁའི་ཤ་རུལ་ཞིང་འདྲུབས་སུ་མི་འདོད་པ་ལ་ནི་སྨན་ཁ་བ་དང་། མངར་བ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཏིལ་མར་དང་། ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ། སྣུམ་དང་ལྡན་པ་དྲོ་ འཇམ་ཙམ་གྱིས་བསྐུས་ན་རྨ་འདྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།གོང་མ་ནི་སྦྱོར་བ་དེའི་སྟེང་དུ་ནིམ་པའི་ལོ་མ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན། རྨའི་ཆོ་ག་སྦྱོང་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་ཞུན་མར་དང་བཅས་པས་བསྐུས་ན་ཡང་རྨ་མྱུར་དུ་འཚོ་བར་བྱེད་དོ། །གང་ དུ་ཏིལ་མེད་པའི་གནས་སུ་ནས་ཀྱི་སྐྱིན་པ་བྱའོ།།ཞེས་དེ་ཉིད་རིགས་པའི་སྨན་པ་རྣམས་འདོད་དོ། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་དང་། རྨ་དུག་ཅན་དང་། གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རྨ་དང་། ཟབས་སུ་སོང་བའི་རྨ་དང་། ཚ་བ་དང་བཅས་པའི་རྨ་ལ་ནི་མར་དང་འོ་མ་ དང་།རྨ་འཚོ་བའི་སྨན་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ན་རྨ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ།

对于小便疾病和严重的麻风病疮口，应用雀麦和洞嘎两类药物中的前七味药煎煮后的汤液清洗伤口。或者用波托罗和印度楝树的乳汁煎煮后清洗。
无论伤口是否清洁，都应用尼亚格罗陀等前面所说的五味药物的树皮煎煮后的汤液清洗伤口。或者用波托罗、芝麻、甘草、土茯苓、但提、两种黄色药材、印度楝树叶和岩盐等配制的药膏涂抹，可以清洁伤口。
对于关节和要害部位的伤口，用土茯苓、但提、郎嘎利、岩盐和蜂蜜调制成细小药丸，放入伤口内可以愈合。
对于风引起的伤口剧痛并流脓血者，用大麦、小麦、豌豆、希普列斯塔和松木加入酥油熏蒸。
对于血液和胆汁偏盛的伤口，应涂抹具有极强清凉功效的药物。
对于伤口干燥、肉萎缩且深的伤口，应使用生肉的药物，即用尼亚格罗陀、柏树类、阿输甘陀、巴拉和芝麻等涂抹，并按规定食用肉食动物的肉，可以生长肉tissue，也能使心清净。
对于伤口新生肉外凸且湿润的，用虫树花、黑盐、没药、瓦拉、古古尔和苦马豆等配制的药膏涂抹有效。
如果肉长得高厚、发痒且长期不愈合的，应用灰药进行治疗。
对于取石手术后引起的小便漏出和断节的情况，应按经典所说的方法处理。
对于按规矩处理伤口仍不见效的，应进行灸法。
如上所述，对于伤口肉润等情况的处理方法已经讲述，现在为了使伤口愈合，应配制药物：阿输甘陀、升麻、卡达巴拉、甘草、红花和达塔卡花等配制的粉末是愈合伤口的最佳药物。
对于未成熟的伤口和伤口肉腐烂不愿愈合的，应用苦味和甜味药物煎煮，加入芝麻油和甘草粉，用温和的油脂涂抹，伤口就会愈合。
上述配方加入印度楝树叶和蜂蜜涂抹，是清洁伤口的最佳方法。
或者将该配方与酥油一起涂抹，也能使伤口快速愈合。
在没有芝麻的地方，应用大麦代替，这是有智慧的医生们所认同的。
对于血液和胆汁引起的伤口、有毒的伤口、突发的伤口、深度伤口和发热的伤口，应将酥油、牛奶和愈合药物一起配制服用，伤口就会愈合。

།བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ལ་ནི་རྨ་སྨན་དང་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བ་བཏང་ན། རྨ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། །ནག་ཚུར་བྱ་བལ་མ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྲ་རྩི་པོག་དང་། ལི་ཁྲི་དང་། དངུལ་རྡོ་དང་། སྤངས་མ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་པོ་སོན་ཆ་དང་། ཏིལ་མར་དང་བཅས་པ་བཏང་ན་རྨ་འཚོ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །རྨ་ཁ་མཉམ་པ་དང་། རྨའི་ཤ་བརྟན་པ་དང་། པགས་པ་ལ་རྨ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ཀ་ཀུམ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་། ཨ་ཤྭདྠ་དང་། ཤིང་འཛམ་བུ་དང་། ཀད་ཕ་ལ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་ན་ཡང་རྨ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །རྨ་ཁ་གསར་པ་པགས་པ་དང་། ཤའུ་སྐྱེར་མི་འདོད་པ་ལ་ནི། ཀ་གུ་བ་ལ་སོགས་པ་གོང་གི་ཤིང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ མས་བཏབ་ན་པགས་པ་མྱུར་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། བཙོད་དང་། བ་བླ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུས་ན། པགས་པའི་རྨ་དག་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །སྐྱེར་པ་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ཨ་མྲའི་རུས་པ་དང་། ཧེ་མ་ཀ་ལ་དང་། དངུལ་ཆུ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་ལང་གི་ལྕི་བ་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུས་ན་པགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་མདོག་བསྐྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །སྤུ་སྐྱེད་པའི་དོན་དུ་གླང་པོ་ཆེའི་སོ་སྣོད་ཁ་སྦྱོར་གྱི་ནང དུ་དུད་པ་མ་ཤོར་བར་བསྲེགས་པ་དང་།སྐྱེར་ཁ་ཎ་དང་ཏིལ་མར་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་སྤུ་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྲོག་ཆགས་རྐང་པ་བཞི་པའི་སེན་མོ་དང་། སྤུ་དང་། རུས་པ་དང་། པགས་པ་དང་། རྭ་དང་། རྨིག་པ་དང་། འདི་རྣམས་གོང་མ་བཞིན་དུ་བསྲེགས་ལ་སྣག་ཚར་ བྱས་པ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་སྤུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།རྨ་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུས་ནི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཕན་གནོད་གང་བསྲུང་བ་ནི། མདོའི་གནས་མཚོན་གྱི་ལས་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ལ་ནི་རྩ་བ་ཆེ་ཆུང་ལྔའི་སྡེ་ཚན་དང་། རླུང་ འཛོམས་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ལ་ནི། ནྱ་གྲོ་དྷ་དང་། ཤུག་པའི་སྡེ་ཚན་གཉིས་དང་། མཁྲིས་པ་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་ཏེ་གཏང་ངོ་། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ལ་ནི། དོང་གའི་སྡེ་ཚན་དང་། གང་བད་ ཀན་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་།།ནད་གཞི་འདྲེས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ལ་ནི་སྨན་ཡང་འདྲེས་པར་སྦྱར་ལ་གཏང་ངོ་། །གོང་གི་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་ནི་བཀྲུ་བ་དང་། བྱུག་པ་དང་། སྨན་མར་དང་། འབྲུ་མར་དང་། ཁུ་བ་བྱ་བ་དང་། ཕྱེ་མ་དང་། གདར་བུ་ དང་སྦྱོར་བ་བདུན་པོ་དེ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།ཛཱ་ཏི་དང་། ནིམ་པ་དང་། པ་ཏོ་ལའི་ལོ་མ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཡུང་བ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། བཙོད་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྤྲ་ཚིལ་དང་། སྤངས་མ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཀ་རཉྫའི་ས་བོན་དང་། འདི་རྣམས་མར་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་སྦྱར་ལ་བཏང་ན་རྨ་ཁ་ཆུང་བ་དང་གནད་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྣག་འཛག་པ་དང་། རྨ་ཟབ་ཅིང་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་དང་། རྨ་མཆེད་པ་ལ་ཕན་ཏེ་དེ་དག་ཅིང་འཚོ་བར་བྱེད་དོ། །རྨ་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།

对于由痰和风引起的伤口，如果用伤药煎煮后加入芝麻油服用，伤口就会愈合。
如果用黑盐、鸟羽、白胶香、诃子、树脂块、红花、银矿石、艾草等的粉末，加入芝麻油服用，是治疗伤口的最佳方法。
对于伤口平整、肉质坚实以及皮肤出现伤口的情况，用藏红花、无花果、菩提树、蒲桃、诃子、白胶香等研磨成粉末敷上，也能治愈伤口。
对于新鲜的皮肤伤口，不愿长出肉芽的，用上述藏红花等树木的粉末敷上，皮肤会迅速生长。
用红花、乳香、红花、牛蒡、两种黄色药材等的粉末，与酥油和蜂蜜调制成膏药涂抹，是治疗皮肤伤口的最佳方法。
用酸枣、青木香、芒果核、铁矿石、水银等的粉末，与牛粪汁调制成膏药涂抹，是恢复皮肤原色的最佳方法。
为了生长毛发，将大象牙齿容器密封，在不漏烟的情况下焚烧，与酸枣粉和芝麻油调制涂抹可生长毛发。同样，将四足动物的指甲、毛发、骨头、皮、角、蹄等如上焚烧制成墨，与芝麻油调制涂抹也能生长毛发。
有伤口的人应注意饮食的利弊，应参考《医典》中关于兵器伤害的章节。
对于风引起的伤口，应使用五大五小根类药物和平息风的药物调配服用。
同样，对于胆引起的伤口，应使用榕树和柏树两类药物，以及平息胆的药物调配服用。
对于痰引起的伤口，应使用冬瓜类药物和任何平息痰的药物调配服用。
对于由多种病因混合引起的伤口，药物也应混合调配服用。
上述药物配方可以通过清洗、涂抹、药油、植物油、药汁、粉末、药丸这七种方式适当调配。
用肉豆蔻、楝树、苦瓜叶、水晶、酸枣、姜黄、蒲公英、红花、诃子、獐脂、艾草、甘草、印度黄檀种子等，与酥油适当煎煮调配服用，可治疗小伤口、因重要部位而流脓、伤口深且疼痛、伤口扩散等症状，使其清净愈合。
治疗伤口第二十五章完。

། །།དེ་ནས་གློ་བུར་དུ་རྨ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རྨ་ནི། འཕྲལ་དུ་མཚོན་ལ་སོགས་པས་སྨས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་རྨ་འབྱུང་བའི་གནས་ཀྱང་མཐའ་ཡས་མོད་ཀྱི། རེ་ཞིག སྨས་པའི་རྨ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བཤད་ཅིང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་པགས་པ་བཤུས་པ་དང་། རྨ་ཉིས་རྩེག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་ཆད་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཕྱང་བ་དང་། ཡན་ལག་ལྷུང་བ་དང་། རྔུ་བ་ཟུག་པ་དང་། གནད་དུ་བསྣུན་པ་དང་། གྲུགས་པའི་རྨ་ རྣམས་སོ།།དེ་ལ་པགས་པ་བཤུས་པའི་རྨ་ནི་པགས་པ་ཙམ་ཤུས་ཏེ། ཆུ་སེར་ཉི་ཚེ་འམ། ཁྲག་ཅུང་ཟད་དང་བཅས་པ་འཛག་ལ་ནད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །རྨ་ཉིས་རྩེག་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི་དང་པོར་གཅིག་གིས་བསྣུན་ལ་དེ་དང་ཉེ་བར་ཡང་བསྣུན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་ པར་ཆད་པའི་རྨ་ནི་མཚོན་གྱིས་ལན་ཅིག་བཅད་པའི་སྟེང་དུ་ཡང་བརྣན་པའོ།།རབ་ཏུ་འཕྱང་བའི་རྨ་ནི་རུས་པའི་ལྷག་མ་ཙམ་གྱིས་འབྲེལ་ཏེ་འཕྱང་བར་འགྱུར་བའོ། །ཡན་ལག་ལྷུང་བའི་རྨ་ནི་ཡན་ལག་འུར་པོར་ཆད་དེ་ས་ལ་ལྷུང་བའོ། །རྔུ་བ་ཟུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྨ་ནི་ མཚོན་རྩེ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ལུས་ལ་ཟུག་སྟེ།ཁོང་པར་ཞུགས་པ་མ་གཏོགས་པར་མཚོན་ནང་དུ་ལུས་པའོ། །བསྣུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནད་དུ་བསྣུན་པའོ། །གྲུགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྨ་ནི་ཁྲག་དང་རྐང་གཉིས་འབྲེལ་བར་འཁྲུགས་པའོ། །མཚོན་གྱིས་དྲག་ཏུ་ བསྣུན་ཞིང་ཕོག་ན་ནི།རྨ་ཁ་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེན་པོར་སོང་སྟེ། རུས་པ་དང་མཚམས་བྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྨ་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་ཤིང་མངར་དང་མར་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །ཡང་ན་ཤིན་ཏུ་ཟུག་གཟེར་ཆེ་བ་ལ་ནི། བ་བླའི་འབྲུ་མར་དྲོ་འཇམ་ཙམ་གྱིས་བསྐུའོ། །སྨས་ཏེ་ ཁྲག་མང་པོ་བྱུང་ཞིང་ཚ་བ་སྐྱེས་ན་དེ་གཞི་ལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སྨན་མངར་བ་དང་བསིལ་བའི་སྨན་སྣུམ་པ་དང་བཅས་པ་རྨ་ཁར་བླུགས་སོ། །གློ་བུར་དུ་འབྱུང་བའི་རྨ་ཁ་རྒྱ་ཆེན་པོར་སོང་ན་ནི་རུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྲང་རྩི་དང་མར་སྦྱར་བས་བསྐུ་ཞིང་མཁྲིས་པ་འཇོམས་ པའི་བསིལ་བའི་སྨན་རྣམས་ཀྱང་སྦྱར་རོ།།དེའི་འོག་ཏུ་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་སྦྱང་བ་དང་། སྨྱུང་བ་བྱ་བ་དང་། ཟས་ཟོས་པའི་འོག་ཏུ་རྟག་ཏུ་གཏར་གས་ཁྲག་དབྱུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་པགས་པ་བཤུས་པའི་རྨ་དང་། གྲུགས་པའི་རྨ་གཉིས་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ཆོ་ག་གོང་ མ་ལྟར་བྱ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན་དེ་གཉིས་ནི་འཛག་པ་ཉུང་ཞིང་མྱུར་དུ་སྨིན་པས་སོ། །རྨ་གཞན་ནི་ཕལ་ཆེར་རྨ་མང་དུ་འབྱུང་སྟེ། ཁྲག་མང་དུ་འཛག་ཅིང་ཟད་པས། རླུང་འཁྲུགས་ནས་ཟུག་གཟེར་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ནི་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་ བའི་བཏུང་བ་དང་།བླུགས་པ་དང་། དུགས་དང་། བསྐུ་བ་དང་། བྱུག་པ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་རྣམས་བྱའོ། །གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རྨ་ལ་འཕྲལ་གྱི་གསོ་བ་དེ་དག་བྱས་ནས་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་བཞག་གོ། །དེ་ལྟར་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་འདས་ཏེ། ཟུག་གཟེར་གྱི་ཤུགས་གློད་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཆོ་ག་རྣམས་སྤྱད་དོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པ་དེ་དག་ནི་རྨ་སྤྱིའི་ཆོ་གར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རེ་རེའི་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་པགས་པ་བཤུས་པའི་རྨ་ལ་ནི་ཟུག་གཟེར་ཆེ་ཞིང་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མྱུར དུ་རྨ་ལ་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་སྦྱར་རོ།།རྨ་ཉིས་རྩེག་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་འདག་གུ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་རོ། །རྣམ་པར་ཆད་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཕྱང་བའི་རྨ་ལ་ནི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བཙེམས་ཏེ་བཅིངས་ལ་རྣག་གཟགས་ཤིང་བཙིར་བར་བྱའོ།

接下来讲解突发性外伤的章节。所谓突发性外伤，是由于突然遭受兵器等损伤而产生。虽然受伤的部位无量无边，但暂且将损伤的外伤分为八种来讲解：即皮肤擦伤、双重创伤、断裂伤、悬垂伤、肢体脱落伤、刺入伤、要害伤和挫伤。
其中皮肤擦伤是指仅擦伤皮肤，流出浆液或少量带血的液体并伴有疼痛。双重创伤是指先被一次击伤后，在其附近又遭受击伤。断裂伤是指被兵器砍伤后又遭受重击。悬垂伤是指仅剩余骨头连接而悬垂。肢体脱落伤是指肢体完全断离掉落在地。所谓刺入伤是指极细的兵器刺入身体，除了进入体腔外，兵器留在体内。所谓击伤是指要害受伤。所谓挫伤是指血液和筋脉混乱交错。
如果被兵器猛烈击中，伤口会扩大变宽，与骨头分离。对于这样的突发性外伤，应涂抹甘草与酥油调和的药物。或者对于剧烈疼痛，可用温和的牛蒡子油涂抹。如果受伤后出血过多并发热，为了治疗其根本，应在伤口处倒入甘味、清凉且油性的药物。
如果突发性外伤的伤口扩大，为了使其愈合，应涂抹蜂蜜和酥油的调和物，并配合治疗胆病的清凉药物。之后要用温水沐浴清洁身体，禁食，进食后要经常放血。对于皮肤擦伤和挫伤这两种，特别要按照上述方法治疗，为什么呢？因为这两种渗出物少且快速成熟。其他外伤大多出血量大，由于失血过多，风气紊乱而引起疼痛。
对此应使用治疗风病的药物调制成饮剂、灌注剂、热敷剂、涂抹剂、涂料和软膏灌肠剂等。对突发性外伤进行上述应急治疗后，要静养七天。这样过了七天，疼痛减轻后，再采用前面提到的治疗方法。以上所述是外伤的一般治疗方法。
现在讲解各种外伤的具体治疗方法：对于皮肤擦伤，因为疼痛剧烈需要快速止痛，应立即在伤口上敷药粉。对于双重创伤，应敷以泥膏等药物。对于断裂伤和悬垂伤，应按规范缝合包扎，并引流挤压脓液。

།མཚོན་གྱིས་མིག་བཅར་བ་དེ་ནི་གསོར་ མི་རུང་ངོ་།།གང་གི་མིག་གནས་ནས་བསྐྱོད་དེ་ཕྱིར་འབྱུང་ཞིང་འཕྱང་བ་ལ་ནི་སྔ་མའི་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཞག་ལ། སྨན་པས་མིག་གི་དབུས་སུ་རྩ་ལས་གཏར་ཞིང་པདྨའི་འདབ་མ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་བཙིར་ཞིང་ཁྲག་གཟག་གོ། །དེ་ནས་མར་གྱིས་ བསྐུ་བ་དང་།སྣ་སྨན་དང་མིག་བརྟ་བའི་ཆོ་ག་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །ཤིང་མངར་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། དེ་རྣམས་རའི་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན། མིག་ནད་སྣད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་ པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།མཚོན་གྱིས་སྣད་དེ་མིག་ཕུགས་སུ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་མགུལ་བ་བསྡམས་པ་དང་། སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། སྦྲིད་པ་འབྱུང་བའི་ཐབས་བྱ་བ་དང་། དབུགས་རྔུབ་ཅིང་བསྡམས་པ་རྣམས་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་མིག་སྣད་ པའི་གསོ་བ་རྣམས་བྱས་ན་ཕན་ནོ།།རྣ་བ་སྣད་ཅིང་སྨས་ཏེ་གནས་ལས་ཉམས་ན་ནི། རྨ་བཙེམས་ལ་རྨའི་ནད་ཐམས་ཅད་ཏིལ་མར་གྱིས་དགོང་ངོ་། །ལྷག་པར་མཚོན་གྱིས་བཅད་དེ་སྨས་ན་ནི་རྨའི་ནང་ནས་རླུང་ལྡང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་དེ་མ་ཐག་མྱུར་ དུ་རྨ་གཉིས་ལེགས་པར་སྦྱར་ཏེ་བཙེམས་ལ་བཅིངས་ཏེ་རའི་མར་གྱིས་བསྐུས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ།།ནད་པ་དེས་ཁ་ཟས་བཟའ་བ་ཡང་གན་རྐྱལ་བཞག་པའམ། མགོ་ཕྱིར་བསྐྱེད་པས་བཟའོ། །མལ་ཆ་ཡང་མི་འགུལ་བ་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་བཞག་གོ། །རྐང་ ལག་འཕྲེད་དུ་སྨས་ཏེ་རྨ་བྱུང་བ་ནི་རྨ་ཁ་ལེགས་པར་བསྡུས་ཏེ་བཅུག་ལ་རས་བལ་ལྷན་པར་བཙེམས་པར་བྱའོ།།བཙེམས་ལ་དབང་བུ་དང་བཅས་པ་བཅིངས་ཏེ་རས་མཐུག་པོས་དཀྲི་བར་བྱའོ། །ཕྲག་གོང་སྣད་ཅིང་རྨ་བྱུང་བ་ལ་ནི་བ་ལང་གི་པགས་པས་ མཆན་ཁུང་ནས་ཡར་ཕྲག་པར་བཅིང་ངོ་།།རླིག་པ་མཚོན་གྱིས་སྨས་ཏེ་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་ནས་མར་འཕྱང་བ་ལ་ནི་ལྒང་པའི་ནང་དུ་ཆུ་བླུགས་པ་ལ་མས་གཏོང་པའི་སྦུ་བུ་ནས་དྲངས་པའི་ཆུ་དྲག་པོའི་རྒྱུན་གྱིས་བཀྲུ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་རླིག་པ་རང་གི་གནས་སུ་ བསྡུས་ཏེ་བཅུག་ལ་རས་བལ་དང་ལྡན་པར་བཙེམ་པར་བྱའོ།།དཔྱི་སྨས་ཤིང་སྣད་པ་ལ་ནི་སྨས་པའི་རྨ་ཁ་རང་གི་ནང་དུ་བསྡུས་ཏེ་བཅུག་ལ། བ་ལང་གི་པགས་པས་བརླ་ཕྲག་ནས་ཡར་བཅིངས་ཏེ། རས་ཀྱི་སྟེང་ནས་དཀྲི་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྣུམ་གྱི་ བླུགས་པ་ཡང་བྱའོ།།གལ་ཏེ་རྨ་རྣགས་ན་ནི་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ཨ་ག་རུ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། སྣ་མའི་མེ་ཏོག་དང་། ཙནྡན་དང་། པར་པ་ཏ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། སྤངས་མ་དང་། དེ་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བའི་མར་གྱིས་བསྐུས་ན་རྨ་འཚོ་བར་འགྱུར་ རོ།།རྐང་ལག་འུད་པོར་ཆད་ན་ནི་ཏིལ་མར་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་བཅུག་ཅིང་བསྲེགས་ལ་པགས་པའི་ཤུབས་སུ་བཅུག་སྟེ་བཅིང་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་སྤྱད་དོ། །རྔུ་བ་ཟུག་པའི་རྨ་ལ་ནི་ཐོག་མར་ཟུག་རྔུ་བྱུང་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ བཞིན་བྱའོ།།གྲུགས་པའི་རྨ་ལ་ནི་རྐང་ལག་ཆག་གྲུགས་ཀྱི་གསོ་བ་རྣམས་སྦྱར་རོ། །མགོ་བོ་ལ་མཚོན་ལ་སོགས་པའི་ཟུག་རྔུས་ཟུག་པ་ལ་ནི་ཐོག་མར་ཟུག་རྔུ་ཕྱུང་ལ་སྐྲ་ཚོམས་བསྙིལ་བས་གཞུག་ཅིང་བཙགས་ལ་བཞག་གོ། །གལ་ཏེ་ཀླད་རྒྱས་འཛག་ན་ནི་རླུང་ འཁྲུགས་ནས་ན་སྟེ།དེ་ནི་རླུང་གི་གསོ་བ་རྣམས་བྱའོ། །གཞན་དུ་བྱས་ན་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །མགོ་བོའི་རྨ་ལྤགས་ཀྱིས་རུབ་ན་ནི་སྐྲ་ཉག་རེ་རེས་རིམ་གྱིས་དབྱུང་ངོ་། །གང་གི་ཀླད་རྒྱས་མང་དུ་འཛག་སྟེ་བྲི་བར་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྲོག་ཆགས་གཞན་འཕྲལ་བསད་མ་ ཐག་པའི་ཀླད་རྒྱས་ཟར་གཞུག་གོ།

被兵器伤及眼睛者不可医治。如果眼球从眼眶中移位脱出下垂，应将其放回原位，医生应在眼睛中央的血管上放血，并在两片莲花瓣之间挤压放血。
然后涂抹酥油，使用鼻药和按摩眼睛的方法进行治疗即有效。甘草、吉瓦卡、铜粉、乌巴拉，这些药物与羊奶一同煮沸后滴入眼中，是治疗一切眼伤的最佳方法。
对于被兵器所伤而深入眼窝者，应采用扎紧喉咙、催吐、咳嗽、打喷嚏等方法，以及屏住呼吸等方法进行治疗即有效。或者采用治疗眼伤的方法也有效。
耳朵受伤脱离原位时，应缝合伤口，并用芝麻油涂抹所有伤处。如果被兵器割伤时，伤口内会升起风气，此时应立即将两处伤口对合缝合并包扎，涂抹羊油最为推荐。
病人进食时应仰卧或将头向后仰。卧具也应稳固不动地放置。
手脚横向受伤出现伤口时，应将伤口妥善收拢，用棉布缝合。缝合后带绷带包扎，并用厚布包裹。
肩部受伤出现伤口时，应用牛皮从腋下向上绑到肩部。
阴囊被兵器所伤从两腿之间下垂时，应在皮囊中注入水，从灌肠管中引出强力水流冲洗，之后将阴囊收回原位，用带棉布的材料缝合。
髋部受伤时，应将伤口向内收拢，用牛皮从大腿根部向上绑扎，并用布包裹。还要进行油脂灌注。
如果伤口化脓，应用普里扬古、沉香、荜茇、芦苇花、檀香、巴巴达、没药、醋栗、列得日、斯庞玛等药物与芝麻油调配的油膏涂抹，伤口即可愈合。
手脚完全断离时，应放入煮沸的芝麻油中烫过，放入皮套中包扎。之后按照治疗伤口的方法进行治疗。
对于刺伤，应先取出刺物，然后按照治疗伤口的方法进行治疗。
对于挫伤，应采用治疗手脚骨折和挫伤的方法。
头部被兵器等刺伤时，应先取出刺物，剃去部分头发后进行缝合固定。如果脑髓流出，会因风气紊乱而疼痛，应进行治疗风的方法。如果采用其他方法则会导致死亡。
头部伤口愈合时，应逐根拔除头发。如果脑髓大量流出减少时，应让病人食用刚宰杀的其他生物的脑髓。

།ཡན་ལག་གཞན་དུ་ཟུག་རྔུ་ཟུག་པ་ལ་ནི། ཐོག་མར་ཟུག་རྔུ་ཕྱུང་ལ་སྣུམ་དང་ལྡན་པའི་རེང་བུ་བཅུག་ལ་བཙང་ངོ་། །གང་གི་རྨ་ཁ་ཆུང་ཞིང་ཕུགས་སུ་སོང་སྟེ། ཁྲག་མང་དུ་འཛག་པ་ལ་ནི་ཙཀྲ་མར་དྷའི་མར་གྱིས་རྐང་པ་བཀང་ སྟེ་མས་གཏོང་བའི་སྦུ་བུ་ཆུང་ངུ་དང་རྨའི་ནང་དུ་ཕུལ་ཞིང་གཏང་ངོ་།།དེ་ལ་རྨ་གནད་དུ་བསྣུན་པའི་རྨ་ལས་ཁོང་པའི་ནང་དུ་བསྣན་པའི་རྟགས་ནི། ལྟོ་བ་ཁྲག་གིས་གང་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། གློ་སྙིང་དང་། རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་ འདེབས་པ་དང་།ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། སྦོ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བ་དང་། བཤང་གཅི་དང་། རླུང་འགགས་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། མིག་དམར་བ་དང་། རྔུལ་བ་དང་། ཁ་ནས་ཁྲག་གི་དྲི་བྲོ་བ་དང་། ལུས་ལས་དྲི་ང་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་དེ་ཕོ་བའི་གནས་སུ་བྱུང་ན་ནི་ཁྲག་གིས་སྐྱུགས་པ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། ཤས་ཆེར་ན་ཞིང་ཤིན་ཏུ་མ་རུངས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞུ་བའི་གནས་སུ་ལོང་ཀར་ཁྲག་དེ་བྱུང་ན་ནི། ཤིན་ཏུ་ཁོང་ལྕི་ཞིང་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས པ་དང་།ལྟེ་བའི་འོག་ཏུ་གྲང་བ་དང་། གདོང་གི་བུ་ག་ནས་ཁྲག་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་མ་ཞུ་བའི་གནས་ཀྱི་ཁྲག་སྟེང་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མེད་ན། གང་ནས་འབྱུང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྩ་རྒྱུན་ཕྲ་མོ་ལས་སྟེང་དུ་འཛག་པ་ཡོད་དེ། ཅི་ལྟར་ལྒང་པ་ཁ་ཐུར་དུ་བལྟས་ཀྱང་རྩ་ རྒྱུན་ཕྲ་མོ་ལས་གཅིན་གྱི་ཐིགས་པ་ནང་དུ་འབབ་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་ཁོང་པའི་ནང་དུ་ཁྲག་ཡོད་པ་དང་། ལྒང་པ་སྐྲངས་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་འཐོན་པ་དང་། མིག་དམར་བ་དང་། གདོང་སྐྱ་བ་དང་། ལྟོ་བ་སྦོ་བའི་མཚན་མ་དང་ལྡན་ན་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་མ་ཞུ་བའི་མཚན་མའི་གནས་སུ་ཁྲག་བྱུང་བ་ལ་ནི། སློན་སྨན་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །ཤུ་བའི་གནས་ལོང་ཀར་ཁྲག་བྱུང་བ་ལ་ནི། བཀྲུ་སྨན་དང་ནི་ཧ་རུ་གཉིས་སྣུམ་མེད་ཅིང་དྲོ་བས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཁ་ཟས་ནི་ནས་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། རྒྱ་སྲན་གྱི་ཁུ བ་སྣུམ་མེད་ཅིང་ནས་ཐུག་རྒྱམ་ཚྭ་དང་བཅས་པ་བཟའོ།།ཁོང་པའི་ནང་དུ་མཚོན་གྱིས་ཕོག་སྟེ་ཁྲག་མང་དུ་འཛག་པ་ལ་ནི་ཁྲག་གི་བཏུང་བ་བླུད་དོ། །ལྟོ་བར་བསྣུན་པའི་རྨ་ལས་ནི་རྒྱུ་མ་ཆད་རྡོལ་དུ་གྱུར་ཏམ། མ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་མ་ རྡོལ་བ་ནི་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཚོར་བ་ཤས་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་རྡོལ་ན་ནི་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པས་ཤས་ཆེར་མི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མ་མ་རྡོལ་བ་ནི་འཚོ་བ་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མ་རྡོ་ལ་བ་ནི་འཚོ་བར་མི་འགྱུར་ རོ།།ཁོང་པ་མཚོན་གྱིས་སྨས་ཏེ་བཤང་གཅི་རང་ཚུལ་བཞིན་རང་གི་ལམ་ནས་འབྱུང་ཡང་གནོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་པ་དེ་ཡང་འཚོ་བར་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁོང་པ་ནི་རྡོལ་རྒྱུ་མ་ནི་མ་རྡོལ་བར་ཕྱིར་བྱུང་བ་ལ་ནང་དུ་བསྡུས་ཏེ་སླར་གཞུག་ གོ།།གལ་ཏེ་གཞུག་ཏུ་མ་འདོད་ན་ནི་དབུགས་གྱེན་དུ་བརྔུབས་ན། རྒྱུ་མ་རང་གི་གནས་སུ་སླར་ཞུགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་སྨྲའོ། །རྒྱུ་མ་ཕྱིར་བྱུང་བ་དེ་ནི་ཡུན་རིང་རྡོལ་ཏེ་རྡུལ་ལ་སོགས་པས་གོས་ན་འོ་མས་བཀྲུ་སྟེ། ནང་དུ་ཞུགས་པའམ་ལག་པའི་སེན་མོ་བྲེགས་ལ་ མར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ།རིམ་གྱིས་ལེགས་པར་གཞུག་གོ། །རྒྱུ་མ་ཕྱིར་བྱུང་བ་དེ་ནི་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་ཏེ་སྐམས་ན་ནི་འོ་མར་སྦང་ཞིང་མར་གྱིས་བསྐུས་ལ་རིམ་གྱིས་ལེགས་པར་གཞུག་གོ།

对于疼痛发生在其他肢体部位的情况，首先要取出刺痛物，然后放入含油的棉条并包扎。对于伤口小而深，且出血量大的情况，应该用月轮油灌注足部，用小导管从伤口内部注入。
对于伤及要害的伤口深入腹腔的症状是：腹部充满血液，昏厥，胸心和肋部疼痛，发烧，身体发热，口渴严重，肿胀，食欲不振，大小便和气滞，呼吸不畅，眼睛发红，出汗，口中有血腥味，身体发出臭味。
如果血液流入胃部，就会呕血，腹部肿胀，疼痛剧烈且情况非常严重。如果血液流入消化部位的结肠，会出现腹部极其沉重并伴有剧痛，脐下发冷，从面部孔窍流血。如果在未消化部位的血液没有向上流动的通道，那么从哪里流出呢？是通过细小的脉管向上渗漏，就像膀胱口朝下时尿液通过细小脉管流入内部一样。
如果出现腹腔内有血，膀胱肿胀，呼吸困难，眼睛发红，面色苍白，腹部肿胀等症状，就应该放弃治疗。对于未消化部位出血的情况，使用软化药物会有效果。对于消化部位结肠出血的情况，应该用无油且温热的泻药和诃子配合使用。
饮食应该食用大麦、枣子和豆汤，以及无油且含盐的大麦粥。对于腹部被武器刺伤导致大量出血的情况，应该服用血液饮品。对于腹部刺伤，要分辨肠道是否破裂，未破裂时昏厥等症状较轻。如果破裂，则昏厥等症状会更加严重。
肠道未破裂的情况下，生存机会尚存疑虑。肠道破裂则无法存活。腹部被武器所伤，大小便虽然能从正常通道排出，但伴有损害和痛苦的情况，生存也存在疑虑。
腹部破裂但肠道未破裂而外露时，应该收回并重新放入。如果难以放入，有人说吸气向上时肠道会自行回到原位。如果外露的肠道长时间暴露而沾染灰尘等物，应该用牛奶清洗，放入内部或者剪掉指甲，涂抹酥油后逐渐妥善放入。
如果外露的肠道长时间暴露而变干，应该用牛奶浸泡，涂抹酥油后逐渐妥善放入。

།རྒྱུ་མ་དེ་རང་གི་གནས་སུ་ལེགས་པར་ཕྱིན་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་དབུགས་རྔུབ་པ་ལ་ སོགས་པ་མི་ནུས་ན་གཞན་གྱིས་ལག་པའི་སོར་མོ་ནད་པའི་ལྕེ་ཕུགས་སུ་བཞག་ལ་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་གོ་།དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་མ་ནང་དུ་གཞུག་ཁར་ཟུག་གཟེར་གྱིས་བརྒྱལ་ན་གདོང་ལ་སོགས་པར་ཆུས་གཏོར་རོ། །རྨའི་ཁ་སྒྲོས་ཆུང་ཞིང་། རྒྱུ་མ་སྦོམ་ཞིང་ཆེ་སྟེ། རྒྱུ་མ་ནང་དུ ཞུགས་སུ་མ་འདོད་ན།དེ་ཤོང་བའི་ཚད་ཙམ་དྲལ་ལ་ནང་དུ་གཞུག་གོ། །རྒྱུ་མ་དེ་རང་གི་གནས་སུ་ལེགས་པར་ཕྱིན་པར་ཤེས་ན་རྨ་དེ་བཙེམ་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་མ་སྔར་ཇི་ལྟར་འདུག་པ་བཞིན་དུ་མ་སོང་སྟེ། རྒྱུ་མ་འཆུས་ཤིང་འཁྲུག་པར་བཅུག་ན་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་རས་སྣུམ་གྱིས་བསྒོས་པས་དཀྲིས་ལ་སྟེང་ནས་མར་གྱིས་ཀྱང་བསྐུའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཙི་ཏྲ་ཀའི་འབྲུ་མར་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་བླུད་ན་བཤང་བ་སླ་ཞིང་རླུང་དང་བཅས་པ་བདེ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཆོ་ག་གོང་མ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལོ་གཅིག་གི་བར་དུ་རྨ བསྲུང་བ་ལ་འབད་པར་བྱའོ།།སྨས་ཏེ་ལྟོ་ཚིལ་ཕྱིར་བྱུང་ནས་ཐལ་བ་དང་ས་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མས་གོས་ན་ནི་རྩ་བ་བཅུ་པའི་སྨན་བཏགས་ལ་ཁོལ་བའི་ཁུ་བས་བཀྲུས་ལ། སྨན་པ་མཁས་པས་ཚིལ་ཇི་ཙམ་ཕྱིར་བྱུང་བའི་མཚམས་སུ་སྐུད་པས་དམ་དུ་བཅིངས་ཏེ་ མཚོན་རྣོན་པོས་བཅད་པའམ།ཡང་ན་མཚོན་མེ་ལ་བསྲེགས་པས་བཞུའོ། །གཞན་དུ་ལོག་པར་བཅད་ན་ནི་ཁོང་པ་ན་ཞིང་ཟུག་ལ་རྒྱུ་མ་སྒྲ་དང་བཅས་པ་འམ། ཡང་ན་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་རས་སྦྲང་རྩིས་བྱུགས་པས་བཅིངས་ལ་ཁ་ཟས་ ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན་མར་བླུད་དོ།།དན་དི་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། གཟེ་མ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དེ་རྣམས་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བ་བླུད་པ་འམ་ཡང་ན་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱས་ན་ན་ཞིང་ཚ་བ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཚིལ་གྱིས་ཐོར་ བུ་གསོ་བའི་ནད་དུ་བཤད་པའི་འབྲུ་མར་གྱི་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ན་ཡང་ཕན་ནོ།།བལ་བུའི་ལོ་མ་དང་། ཤུག་པ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཙནྡན་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། པདྨའི་ས་བོན་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། དེ་རྣམས་ཏིལ་ མར་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྐུས་ན།རྨ་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །མཚོན་གྱིས་བསྣུན་ཏམ། གཡང་ས་ནས་ལྷུང་སྟེ་དྲན་པ་ཉམས་ཤིང་རྨོངས་བག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་རླུང་དང་། ཁྲག་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱིས་མཉེ་བ་དང་། དྲིལ་བ་དང་། ལུས་དག་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པས་ཚིམ་པར་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཚིགས་བྱེ་བ་དང་། ལུས་ཚབས་ཆེར་སྣད་པ་དང་། ཁྲག་ཟག་པ་དང་། གནད་དུ་བསྣུན་པ་དང་། དེ་རྣམས་ལ་ནི་ཟོམ་བཟང་པོ་ལུས་ཤོང་བ་ཙམ་ཏིལ་མར་གྱིས་བཀང་སྟེ། ལུས་གཞུག ཅིང་དེའི་འོག་ཏུ་ཤ་ཁུ་སྦྱིན་ནོ།།གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རྨ་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཆག་གྲུགས་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཐོག་མར་ལྷུང་བ་དང་། སྣད་པ་ལ་སོགས་པས་རུས་པའི་ཚིགས་དང་། ཚིགས་མ་ཡིན་པར་བྱེ་བ་ དང་།ཆག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཚིགས་བྱུང་བའི་རྟགས་ནི་བརྐྱང་བསྐུམ་གྱི་རྩོལ་བ་ནི་མི་ནུས་སོ། །རུས་པ་ཆག་པའི་མཚན་མ་ནི་ཤས་ཆེར་སྐྲང་བ་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། བསྒུལ་བསྐྱོད་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་མི་ནུས་པ་དང་། མྱངས་ན་རུས་པ་ཁྲོལ་སྒྲ་གྲག་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཆག་པའི་མཚན་ཉིད་མདོར་བསྟན་པའོ།

如果肠子已经回到原位后，病人自己不能呼吸等，则应让他人将手指放入病人舌根处使其呕吐。同样，在将肠子放回体内时，如果因疼痛而昏厥，应向面部等处泼水。
如果伤口太小而肠子粗大，肠子不愿进入体内，则应扩大伤口至能容纳肠子的程度后放入体内。当确知肠子已妥善回到原位时，应缝合伤口。如果肠子未能如先前那样归位，而是扭曲混乱，就会导致死亡。
然后用浸油的布包裹，上面再涂抹酥油。之后给予用牛奶调和的温和的枳椒油，这样大便会变软，并伴随气体顺利排出。
应按照上述方法努力护理伤口一年。
如果受伤后腹部脂肪外露，被灰尘和泥土等污物污染，应将十种根药研磨后用其煮沸的汤液清洗。然后由熟练医生在脂肪外露处用线紧紧缠绕，用锋利的刀切除，或用烧红的刀融化。如果切除不当，会导致腹痛、疼痛，肠子会发出声响，或者会导致死亡。
这样处理后，用涂有蜂蜜的布包扎，等食物消化后给予酥油。
用檀香、石榴皮、茅香、甘草等与牛奶煮沸后服用，或按照上述方法处理，是治疗疼痛和发热的最佳方法。
也可使用治疗脂肪瘤时所说的油膏进行涂抹。
用槲寄生叶、柏树、香草、哈列努卡、沉香、檀香、两种姜黄、莲子、水晶等与芝麻油煮成的汤液涂抹，是治疗突发性伤口的最佳方法。
被武器击伤或从高处坠落而失去意识、神志不清者，应用治疗风和血的药物进行按摩、揉搓、清洁身体等使其满意。
对于身体关节脱位、身体严重挫伤、出血、要害受伤等，应准备一个能容纳身体的好浴盆，注满芝麻油，将身体浸入其中，之后给予肉汤。
突发性伤口治疗章第二十六完。
下面讲解骨折治疗章。首先，由于跌落、挫伤等原因，骨节和非骨节会发生脱位和骨折两种情况。其中关节脱位的症状是不能伸屈。骨折的特征是严重肿胀、持续疼痛、稍微活动都无法做到，触摸时会发出骨头摩擦的声响，这些是骨折特征的简要说明。

།དེ་ལ་ཆག་གྲུགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་མང་དུ་སྨོས་པ་ལས་སྦྱོར་བ་མང་དུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉུང་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཐོག་མར་རུས་པ་ཆག་པར་གྱུར་ན་རུས་པ་འཁྲོལ་བའི་སྒྲ་གྲག་གོ། །དེ་ལ རུས་པ་གང་ཡང་རྐེད་ཁུམས་སུ་ཆག་པ་ནི་གཞུག་པར་སླ་ཞིང་འཚོ་བར་ཡང་སླའོ།།རུས་པ་ཆག་པ་དེ་ཟུག་ཅིང་མ་ཆག་པ་ཙམ་དུ་ལུས་པའམ། ཡང་ན་རུས་པ་གཞོལ་ཕྱོགས་ཆག་སྟེ། དྲངས་ཀྱང་མཐོ་དམན་དུ་སོང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ ལུས་རྗུད་པ་དང་།ཉམས་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། རླུང་ནད་ན་བ་དང་། ཟས་ཉུང་ངུ་ཟ་བ་དང་། ཀླད་པའི་ཚིགས་དང་། རྐང་པའི་ཚིགས་བྱེ་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། གདོང་བུའི་རུས་པ་ཆག་པ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་གསོ་བ་སྤང་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་མགོའི་རུས་པ་བྱེ་ཞིང་མི་འབྱོར་ བ་དང་ཕྲད་པའི་རུས་པ་དུམ་བུར་སོང་བ་དང་།མུར་འགྲམ་དང་སྤྱི་གཙུག་སླད་དེ་ཆག་པ་དང་། ཡང་ན་རུས་པ་ཆག་པ་དེ་ལེགས་པར་མ་བཅིངས་པ་དང་། བཅིངས་ཀྱང་བར་དུ་བསྐུལ་བསྐྱོད་ཀྱིས་གྲུགས་པ་དང་། ཡང་ན་ལམ་དུ་འགྲོ་ཞིང་བསྐྱོད་དྲགས་པས་གྲུགས་པ་དང་། གསོ་ བ་ལོག་པ་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྤང་བར་བྱའོ།།གང་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་གཅུས་པའམ། དྲངས་པས་ཡན་ལག་གི་རུས་པ་ཕྲ་མོ་ཆག་གམ། ཡང་ན་ཚིགས་བྱུང་ངམ། རུས་པ་སྙི་བ་ཆག་གམ། ཡང་ན་རུས་པ་སྦུབས་ཅན་ཆག་གམ། ཡང་ན་ཀླད་པ་ཞོམ་པ་ འམ།དེ་ལས་གཞན་པའི་རུས་པ་ཆག་སྟེ། ཆག་འཕྲོ་མཐོན་དམན་དུ་སོང་ན། གང་མཐོ་བ་མནན་ཅིང་དམའ་བ་བཏེག་སྟེ། དྲང་པོར་ལེགས་པར་གཞུག་གོ། །ཕྲག་པའི་རུས་པ་ཆག་སྟེ། ཆག་འཕྲོ་ཤིན་ཏུ་དམའ་བར་གྱུར་པ་ལས་དམའ་བ་ཡར་བཏེག་སྟེ་བཅུག་ ལ་པགས་པ་སར་པས་དམ་དུ་བཅིང་བར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ།།ལུས་ཀྱི་ཚིགས་འགུལ་བ་དང་། མི་འགུལ་བ་ཐམས་ཅད་རིག་པར་ཆག་གམ། བྱུང་ན་ཡང་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རྐང་ལག་གི་རུས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆག་པ་གང་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཅི་ནས་ལེགས་ པར་བཅུག་ལ་མི་འགུལ་བའི་ཐབས་སུ་བྱ་སྟེ།རས་མར་མང་པོ་བསྐུས་པས་དཀྲིས་ལ་བཅིངས་ཏེ། ཀ་དམ་པ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་། ཨ་ཤྭདྠ་དང་། སཱ་ལའི་ཤིང་དང་། ཨ་རྫུ་ནའི་ཤིང་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་ཤིང་དང་། སྨྱུག་མ་དང་། འོད་མ་དང་། དེ་རྣམས་གང་ཡང་ རུང་བའི་ཤུན་པ་དང་།གཤག་མའི་བྱང་བུ་ཞིང་ཆེ་ཞིང་སྲབ་ལ་འཇམ་པས་དབང་དུ་བྱས་ལ་བསྡམས་ཏེ་ཀུ་ཤའི་སྲད་བུས་བཅིང་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ལྷོད་པར་བཅིངས་ན་ནི་འབྱོར་བ་བྱེ་ཞིང་ཆག་པ་བརྟེན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བཅིང་བ་བསྡམ་དྲགས་ན་ནི་ཤིན་ཏུ་ན་ཞིང་ཟུག་གཟེར་ དང་།ཚ་ཞིང་ཁོལ་བ་དང་། སྐྲང་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །བཅིངས་པ་དེ་ཚ་བའི་དུས་ན་ནི་ཞག་གསུམ་གསུམ་ཞིང་ལན་རེ་བཀྲོལ་ལོ། །གྲང་བའི་དུས་ན་ནི་ཞག་བདུན་བདུན་ཞིང་བཀྲོལ་ལོ། །དྲོ་གྲང་མཉམ་པའི་དུས་ན་ནི་ལྔ་ལྔ་ཞིང་བཀྲོལ་ལོ། །ཡང་ཆག་གྲུགས་ཀྱི་ནད་གཞི་ དང་།སྟོབས་ཆེ་ཆུང་དང་སྦྱར་ལ་ཅི་རིགས་པར་གྱིས་ཤིག་།བཀྲོལ་བའི་བར་སྐབས་ཀུན་ཏུ་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པས་བཀྲུ་ཞིང་བླུགས་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ནི། རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་བསྐོལ་པས་བཀྲུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ སྨན་པས་ཡུལ་དང་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱས་ནས།ཙཀྲ་མར་དའི་མར་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་གྱིས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཤིན་ཏུ་བསིལ་བའི་བྱུག་པ་དང་། བླུགས་པ་ཡང་རྒྱུན་དུ་བྱའོ། །བའི་འོ་མ་དང་མར་དང་སྨན་མངར་བ་དང་ སྦྱར་བ་བསྐོལ་བ་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་བཅས་པ་གྲང་མོ་ནང་རེ་བཞིན་བླུད་དོ།

对于骨折的诸多治疗方法中，现在简要说明其中几种主要方法：首先，当骨头断裂时会发出骨头断裂的声音。
其中，任何骨头在腰部位置断裂都容易复位且容易痊愈。如果骨头断裂后仍连接着未完全断开，或者骨头斜向断裂，即使拉直也高低不平的情况，是非常难以治愈的。
同样，对于身体虚弱、体力不足、患有风病、饮食少、脑部关节和脚部关节脱位、面部骨折等情况，这些都应该放弃治疗。
此外，头骨裂开无法愈合、骨头碎成块状、下颌和头顶骨折、或者骨折未妥善固定、固定后中途受到震动而错位、或者因走路和过度活动而错位、治疗方法错误等情况也都应该放弃治疗。
如果肢体扭曲或拉伤导致细小骨头断裂，或关节脱位，或软骨断裂，或空心骨断裂，或脑部受损，或其他骨折且断口高低不平时，应该压低高处抬高低处，使其正直妥善复位。
肩胛骨断裂，断口过低时，应将低处向上提起复位，用新鲜的皮革紧密包扎。
对于身体所有能动和不能动的关节断裂或脱位，都要按照这样的方法处理。
其他任何手脚骨头等处的骨折，都要妥善复位并采取固定措施，涂抹大量油布包扎固定。用迦昙婆树、优昙钵罗树、菩提树、娑罗树、阿周那树、红花树、竹子、芦苇等任何一种的树皮，以及薄而宽大光滑易于掌控的木板固定，用吉祥草绳索绑扎。
如果包扎得太松，骨头会分离而无法愈合。如果包扎得太紧，会非常疼痛并伴有刺痛、发热、肿胀等症状。
包扎后，在炎热季节每三天解开一次，寒冷季节每七天解开一次，温和季节每五天解开一次。
还要根据骨折的病情和严重程度适当调整。每次解开包扎时都要用尼拘陀树等煮成的凉水清洗和浇灌。如果伴有疼痛，就用五大根煮水清洗。
同样，医生要了解地域和季节的特点，用柴葛玛达油配合治疗风病的药物调制成温和的软膏涂抹。
此外，还要经常使用非常清凉的涂抹剂和灌洗剂。每天服用牛奶、酥油与甘味药物混合煮制的红花汤凉后的药液。

།ཆག་གྲུགས་རྨ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་སྦྲང་རྩི་དང་མར་ཤས་ཆེར་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །གཞན་ཡང་སྐྲངས་པ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། ། རྨ་ཁ་ལས་ཤའི་དུམ་བུ་འཕྱང་བ་ལྟ་ན་ནི་སྦྲང་རྩི་མར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ལ་སླར་སྦྱར་ཏེ་ལེགས་པར་བཅིང་ངོ་། །དེ་ལྟར་བཅིངས་ནས་ཤ་འཕྱང་བ་དེ་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་འདྲ་ན་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དཀར་པོ་དང་། ཀད་ཕ་ལ་དང་། བཙོད་དང་། ད་ཏ་ཀི དང་།འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་གདབ་པ་འམ། ཡང་ན་ད་ཏ་ཀི་དང་། སེང་ཕྲོམ་གྱི་ཕྱེ་མས་རྨ་ཁ་ལ་བཏབ་ན་མྱུར་དུ་རྨ་འདྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ནི་ཆག་གྲུགས་ཀྱི་གསོ་བ་རིམ་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཁམས་ཉམས་པ་དང་། དགུན་གྱི་དུས་དང་། ཉམས་སྟོབས་ དང་།ལུས་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ནད་གཞི་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྨ་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཐོག་མ་དང་། བར་མ་དང་། ཐ་མའི་བར་དུས་འོ་མ་ཡང་དང་པོ་ནས་རིམ་པར་མྱུར་དུ་བསྐྱེད་དེ། བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་བྱས་ན།རིམ་གྱིས་རྨ་ཁ་བརྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཚིགས་བྱུང་བ་དང་། རུས་པ་ཆག་པ་ཡང་སླར་འབྱོར་པར་བྱེད་དོ། །རྐེད་པ་དང་། བརླ་དང་། རྗེ་ངར་གང་ཡང་རུང་བ་ཆག་ན། དེ་ལ་ནི་ལུས་མི་འགྱུར་བའི་ཆོ་ག་བྱ་སྟེ། ཉལ་ཁྲི་སྤང་ལེབ་ལ་གཟེར་བུ་ལྔ་བཏབ་སྟེ། དེ་ཡང་བྱིན་པ་གཡས་གཡོན་གཉིས་ནས་གཟེར་རེ་རེ་དང་། བརླ་ངོས་གཉིས་ནས་རེ་རེ་དང་། རྐང་པའི་མཐིལ་དྲང་ནས་གཅིག་སྟེ། དེ་ལྟར་གཟེར་ལྔའི་བར་དུ་མི་འགུལ་བར་བཞག་གོ། །སྟ་ཟུར་དང་། སྒལ་ཚིགས་དང་། གདོང་པ་གང་ཡང་རུང་བའི་ཚིགས་བྱུང་ངམ་ཆག ན་བཀྲོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་གོང་མ་བཞིན་དུ་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བཀྲོལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་སྣུམ་དང་དུགས་ལ་སོགས་པས་འཇམ་པོ་བྱས་ཏེ་གཟོད་བཀྲོལ་ལོ། །བཀྲོལ་བའི་འོག་ཏུ་གལ་ཏེ་ཆག་འཕྲོ་མ་ཞུགས་སམ་གྲུགས་པ་ལྟར་ན་ཡང་གོང་མ་ བཞིན་དུའམ་སྨན་པའི་བློས་ཅི་རིགས་པར་ཡང་ལེགས་པར་བརྟག་སྟེ་གཞུག་གོ།།སྔར་རུས་པ་ཆག་ཅིང་ཤས་ཆེར་ན་བ་དང་བཅས་པ་དེ་ལེགས་པར་འདྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ལས་ཕྱིས་སྣད་པའམ། ལྷུང་བ་ལ་སོགས་པས་ཡང་ཆག་པར་གྱུར་ན་ནི་སྔར་ཇི་ལྟར་ཆག་པ་བཞིན་དུ་ འམ།སྨན་པའི་བློས་ཅི་རིགས་པར་ཡང་བརྟགས་ཏེ་གསོ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆག་གྲུགས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྨན་པས་ཅི་ནས་རྣགས་པར་མི་འགྱུར་བར་བསྲུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྣགས་པར་གྱུར་ན་ནི་ཤ་དང་རྩ་དང་རྒྱུས་པ་དང་འདི་རྣམས་ལ་གནོད་པས་འདྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཞིགས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་རླུང་ནད་ཀྱི་ཆོ་གའི་ནང་དུ་བཤད་པའི་སྣུམ་གྱི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་སྣ་ནས་གཏང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་ལ་སོགས་པ་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཟས་ཀྱང་འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། མར་དང་། ཤ་ཁུ་དང་། འོ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྲན་ཆུང་དང་མུངྒ་ལ་སོགས་པ་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་ཚོད་ཟིན་པར་ཆག་གྲུགས་ཅན་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། ཅི་ནས་ཆག་གྲུགས་འབྱོར་བར་བྱེད་པའི་བག་བསྟེན་པར་བྱེད་དོ། །ཆག་གྲུགས་བྱེ་ཞིང་མི་འབྱོར་བའི་རྟགས་ནི་ཁ་བའི་བག དང་།ཐལ་སྨན་དང་། སྐྱུར་དང་། ཉལ་པོ་དང་། ཉི་མ་དང་། རྩོལ་བ་རྣམ་གཉིས་བརྟེན་པར་མི་བྱ་སྟེ་སྤང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཟས་རྩུབ་པ་རྣམས་ཀྱང་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། མི་བསྔགས་སོ།

对于有伤口的骨折，应当用蜂蜜和酥油调和后涂抹。此外，还应当按照治疗肿胀的仪轨，使用煎煮药物的汤液浇灌等方法。
如果伤口处有肉块悬垂，应当用蜂蜜和酥油调和后涂抹，然后重新接合并妥善包扎。
如此包扎后，如果悬垂的肉块似乎已经很好地接合，就用毕梨央俱、白芥子、诃子、红花、达塔基这些药物的粉末撒上，或者用达塔基和芥子的粉末撒在伤口处，伤口就会迅速愈合。
以上是依次讲述骨折的治疗方法。对于身体状况虚弱、冬季、体力衰退、体型肥大和病情轻微的人，伤口容易治愈；其他情况则难以治愈。
在初期、中期和后期，都要从一开始就逐渐增加牛奶的用量，按照仪轨进行浇灌等治疗，伤口会逐渐变得稳固，脱臼和骨折也会重新接合。
如果腰部、大腿或小腿任何部位骨折，应当采用固定身体的方法：在床板上钉五个钉子，即左右小腿各一个，大腿两侧各一个，脚掌正中一个，这样用五个钉子固定使其不能移动。
如果肋骨、脊椎或面部任何部位脱臼或骨折，应当按照前述方法进行复位等治疗。
如果是长期脱位等情况，应当先用油脂和热敷等方法使其柔软，然后再进行复位。
复位后，如果骨折未完全接合或似乎有错位，应当按照前述方法或根据医生的判断进行适当处理。
如果之前骨折并伴有剧痛的部位已经很好地愈合，之后因摔倒或跌落等原因再次骨折，应当按照之前骨折的情况或根据医生的判断进行适当治疗。
对于这样的骨折和脱位，医生应当尽量防止化脓，如果化脓，会损害肌肉、血管和筋腱，不能愈合而会溃烂。
此外，还应当使用风病治疗仪轨中所说的四种油剂从鼻子灌入，以及使用软膏等方法来增强体力。
同样，饮食也应当适量使用稻米、酥油、肉汤、牛奶等，以及豆类、绿豆等具有清凉功效的食物，以促进骨折和脱位的愈合。
骨折和脱位不能愈合的征兆是：应当避免寒气、碱性药物、酸性物质、性事、日晒和两种劳累。
同样，也应当避免粗糙的食物，这是不被推荐的。

།ཏིལ་ནག་པོ་ཕུབ་མ་མེད་པ་རས་ཀྱི་ནང་དུ་ཐུམ་པོར་བྱས་ཏེ་དམ་དུ་བཅིངས་ ནས་ཆུའི་ནང་དུ་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ནུབ་རེ་སྦངས་ཉིན་རེ་བསྐམས་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་འོ་མ་དང་། ཤིང་མངར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་རེ་རེར་ཡང་ཆོ་ག་གོང་མ་ལྟར་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་འོ་མ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་སྦངས་ཤིང་བསྐམས་ཏེ་ཁུ་བ་ཞེན་པ་དང་། ཏིལ་ནག་པོ་རྡུལ་མེད་པ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། བ་ལ་ཀ་དང་། བཙོད་དང་། ཆུ་སྲིན་སེན་མོ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། གླ་བ་དང་། རུ་རྟ་དང་། བ་བླ་རྣམ་གསུམ་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཙནྡན་དང་། གུར་གུམ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཀོ་ཉོན་རྩེའི་ཐང་ཆུ་དང་། སྲ་རྩི་པོག་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སྨན་ཤུག་པའི་སྡེ་ཚན་ལ་སོགས་པ་དང་། དྲི་ཞིམ་པོའི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། བཙིར་བའི་འབྲུ་མར་འབྱུང་བ་དང་། དེའི་ནང་དུ་རྡོ་དྲེག་དང་། ར་སྣ་དང་། ས་ལ་པརྞི་དང་། ཀ་ཤ་ར་ཀ་དང་། གནྡྷ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། གནྡྷ་བྷ་དྲ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཀྵི་ར་བི་ད་རི་དང་། རྩ་དཱུར་བ་དང་། གོང་གི་སྤང་སྤོས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་བ་ནི་འབྲུ་མར་དྲི་ཞིམ་པོའི་མཆོག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་སྤྱད་ན་ནི མྱུར་དུ་ནད་མེད་ཅིང་རུས་པ་བརྟན་པར་བྱེད་དོ།།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཤས་ཆེ་བ་ཡང་འབྲུ་མར་གྱི་སྦྱོར་བ་འདི་བསྟེན་ན་མྱུར་དུ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུད་ཕྱི་མ་མཆོག་གྲུབ་པའི་གནས་ལས་ཆག་གྲུགས་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པ་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ནས་མཚན་བར་རྡོལ་བའི་ནད་དམིགས་བསྟན་ཅིང་ནད་གསོ་པའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མཚན་བར་རྡོལ་བའི་ནད་རྒྱུ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་ལ་རྒྱུན་ཏུ་ཞོན་པ་དང་། མལ་མཁྲང་བ་ལ་ཉལ་བ་དང་། ཙོག་ཙོག་པོར་འདུག་པ་དང་། གཞན་ཡང་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་གཞིར བསྟན་པར་བསྟེན་པ་དང་།ཁ་ཟས་མི་མཐུན་པས་རྨ་སྨིན་པར་མ་ཚོར་བ་དང་། ཡང་ན་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རྨ་སྨིན་པར་མ་ཚོར་བ་དང་། དམ་པ་རྣམས་ལ་མང་དུ་སྨོད་པའི་ཉེས་པས་ཕལ་ཆེར་རྐུབ་ཀྱི་ཚུ་རོལ་སོར་གཅིག་གམ་གཉིས་ལ་ཕོལ་མིག་སྔོན་དུ་འབྱུང་ཞིང་། དེ་རྡོལ་ བར་བྱེད་པ་ལས་ནང་ངམ་ཕྱི་རོལ་དུ་རྨ་འབྱུང་སྟེ།ཤ་དང་ཁྲག་མ་རུང་བར་བྱས་ཏེ་རུལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་རྨ་དེ་ཆུ་སོ་དང་། གཅིན་གྱི་གནས་སུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། །འཛག་པ་དང་ལྡན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་གསོ་བ་ལོག་པར་བྱས་ན་ནི་མཚན་བར་རྡོལ་བའི་རྨ་དེ་མཆེད་པར་ བྱེད་དོ།།དེ་ཡང་མོ་མཚན་དང་། ཆུ་སོ་དང་། གཞང་དང་། དེ་རྣམས་སུ་ཆེར་མཆེད་ཅིང་རྒྱས་ལ་རྨ་སྐྱེད་པའི་ནང་ནས་རླུང་དང་གཅིན་དང་ཕྱི་ས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ནད་གཞི་རེ་རེར་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། འདུས་པ་དང་། གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་ བཤད་པར་བྱའོ།།དེ་སྨིན་པའི་མཚན་བར་རྡོལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ནད་ཀྱི་རྩ་བ་མི་མངོན་པ་དང་། ཚབས་ཆེར་ན་བ་དང་། རྨ་མི་འདྲུབ་ཅིང་འཁྲུགས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ནི་ཕོལ་མིག་ཉི་ཚེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕོལ་མིག་གི་མཚན་མ་ནི་ མདོག་སྔོ་ནག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་།ན་ཞིང་ཟུག་པ་དང་། འཕར་བ་དང་། ནད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྟགས་ནི་རྔ་མོའི་མགྲིན་པ་བཞིན་དུ་མཐོ་བ་དང་། མདོག་དམར་བ་དང་། ཚ་བ་ཆེ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ།

将无壳的黑芝麻用布包裹紧实，在水中浸泡七天，每晚浸泡每日晒干。同样，在牛奶和甘草煮汁中也各自按照上述方法处理。
然后在七天内在牛奶等液体中浸泡和晒干直至吸收汁液。将无尘的黑芝麻磨成粉末，与香草、婆罗迦、红花、鳄鱼爪、豆蔻、麝香、独活、三种芦荟、沉香、檀香、藏红花、百里香、柯尼草汁、树脂、糖果、药用柏树等香料配方磨成粉末，与牛奶一同煮沸。
榨取油脂后，在其中加入矿渣、驴鼻草、娑罗帕尼、迦舍罗迦、甘陀普利扬古、檀香、甘陀跋陀罗、白芷、乳根、毛茛草，以及上述香草等粉末一同适当煮制，这就是最上等的香油。
适量使用此油可迅速获得健康并使骨骼坚固。对于风病和胆病为主的疾病，使用这种油的配方也能迅速平息。
《续部最胜成就品》中治疗骨折章第二十七终。
接下来讲解会阴部破裂疾病的诊断要点和治疗方法的章节。其中，会阴部破裂疾病的病因是经常骑大象和马、睡在硬床上、长期蹲坐，以及其他如痔疮病基础上，食用不适宜的食物而不知伤口已成熟，或者突发性伤口不知已成熟，以及因诽谤圣者的过失，多数在肛门前一指或二指处首先出现脓包，继而破裂。
从而在内部或外部产生伤口，使肉和血变质腐烂。然后伤口会蔓延到尿道和小便处。具有渗漏性质，如果治疗不当，会阴部破裂的伤口就会扩散。
还会向阴部、尿道、肛门等处大量蔓延扩散，并在伤口中产生风、尿液和粪便。这种病又分为单一病因、复合病因、突发性等八种类型。
这称为成熟的会阴部破裂，其特点是病根不明显、疼痛剧烈、伤口不愈合且混乱，否则就只是单纯的脓包。其中风引起的脓包症状是呈青黑色、疼痛刺痛、跳动，并伴有病症。
胆病引起的症状是像母驴脖子一样隆起、呈红色、发热重、发烧等。

།བད་ཀན་ལས་གྱུར་ པའི་ཕོལ་མིག་གི་མཚན་མ་ནི་བརྟན་པ་དང་།སྣུམ་པ་དང་། ནད་ཀྱི་རྩ་བ་འཕྲོས་པ་དང་། མདོག་སྐྱ་བ་དང་། གཡའ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི་མདོག་ནག་པ་དང་། དམར་བ་དང་། ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། མི་བཟོད་པར་ན་ བ་རྣམས་ཡིན་ནོ།།བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕོལ་མིག་གི་མཚན་མ་ནི། ཅུང་ཟད་དཀར་ཞིང་ཅུང་ཟད་གནག་པ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཕོལ་མིག་གི་མཚན་མ་ནི་རྐང་པའི་མཐེ་བོང་དང་མཉམ་པའི་ཕོལ་མིག་བྱུང་ཞིང་ཟུག་གཟེར་ཆེ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབ་པ་དང་། སློན་པ་ལ་སོགས་པ་ནད་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གནོད་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕོལ་མིག་གསོ་བ་མ་བྱས་ཏེ་སྨིན་ན་ནི་རྨ་ཁ་མང་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ཇི ལྟར་བུག་བརྒྱ་པའི་ཚགས་མ་ལས་ཆུ་འཛག་པ་བཞིན་དུ་རྨ་ཁ་དེ་ལས་ཀྱང་འཛག་པ་དང་།ལྦུ་བ་དང་བཅས་པར་རྒྱུན་དུ་འཛག་པ་དེ་རྨ་ཁ་བརྒྱ་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱང་རླུང་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ནི་རྔ་མོའི་མགྲིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ པའི་ནད་ནི་འཛག་པ་སྤྱི་དང་སྐབས་མང་དུ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ནི་ཀུན་ཏུ་འཛག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱིས་བཤང་སྒོའི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཁྱབ་ཅིང་མཆེད་དེ་འཁོར་བ་ལྟར་འདུག་པ་དེ་ནི་པ་རི་ཀྵ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་གཞང་ལ་བརྟེན་ཏེ་ དྲང་པོར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་མཚན་བར་རྡོལ་གྱི་ནད་དྲང་པོ་ཞེས་བྱའོ།།བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐོག་མར་གཞང་འབྲུམ་གྱི་གནས་སུ་བྱུང་ཞིང་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཁྲུགས་ནས་གཞང་འབྲུམ་གྱི་རྩ་བར་གཡའ་བ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་རྩ་པ་དེར་ མྱུར་དུ་སྨིན་ཏེ་རྡོལ་ཅིང་རྣགས་པས་རྒྱུན་དུ་འཛག་པ་དེ་ནི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་མཚན་བར་རྡོལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་བཤང་སྒོའི་ཕྱི་རོལ་དུ་དུང་འཁྱིལ་པ་ལྟ་བུར་འབྱུང་ཞིང་དེར་ཡང་འབྲུམ་བུ་མང་དུ་སྣང་སྟེ་ནད་ཀྱི་ཤུགས་དྲག་པ་དེ་ནི་ དུང་འཁྱིལ་བ་ལྟ་བུའི་ནང་མཚན་བར་རྡོལ་བའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།མཚན་བར་རྡོལ་བའི་ནད་ཀྱིས་ཤ་རྣགས་པར་བྱས་ཏེ་ཟད་པ་ལས་གདོང་མོའི་རུས་པ་ལ་ཐུག་པ་དང་། འཕྲེད་དུ་ལམ་ལོག་པར་མཆེད་ཅིང་རྨ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཚེ་རྣག་རྙིང་པས་ཤུ་བ་བྱུང་ཞིང་སྲིན་བུ་སྐྱེས་ཏེ་དེས་ གཞང་ཀུན་ཏུ་ཟ་བར་བྱེད་ཅིང་གཞང་རྡོལ་བར་འགྱུར་ཏེ།རྨ་བས་ཁྱད་པར་དུ་ཚ་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་། ན་བ་ལ་སོགས་བ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ལམ་ལོག་པར་སོང་བའི་མཚན་བར་རྡོལ་བའི་ནད་ཅེས་ཀྱང་བྱ། ཟད་བྱེད་ཅེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་རྣམས་ལས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་ པ་དང་།ཟད་བྱེད་ཀྱི་མཚན་བར་རྡོལ་གཉིས་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གསོ་དཀའོ། །གཞང་གི་གཉེར་མ་འཛུམ་བྱེད་དང་། མཚན་དང་བཤང་སྒོའི་བར་མཚམས་ལ་མཚན་བར་རྡོལ་བའི་ནད་བྱུང་ན་ནི། འབྲུམ་བུ་གསོ་བའི་ཆོ་གས་འབད་པ་དང་བཅས་པར་ གསོའོ།།གོང་འོག་ཏུ་སློན་ཁྲུས་ལ་སོགས་པས་ལུས་སྦྱོང་ཞིང་ཁྲག་བྱུང་བ་ལ་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པས་ཅི་ནས་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཐབས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་སྨིན་ན་ནི་ཉེ་བར་སྣུམ་ཆོས་དང་དུགས་བྱ་བ་དང་ཆུ་ནང་དུ་ལུས་གཞུག་པར་བྱའོ།

痰病所致的疮疖特征是稳固、油腻、病根蔓延、颜色灰白及发痒。
风胆所致的特征是颜色黑红、灼热难忍疼痛。
痰风所致的疮疖特征是略白略黑。
三病俱合所致的疮疖特征是生长与脚大拇指等大的疮疖且剧痛、食欲不振、口渴、灼热、发烧、浮肿等各种病症危害。
风病所致的疮疖若不治疗任其成熟则会生出多处创口，如同百孔漏斗漏水般从创口处流出，伴有泡沫持续流出，此称为'百孔创'。
胆病所致的病症与风病相似，此称为'母驼颈'。
痰病所致的病症普遍流脓且多处出现，此称为'遍漏'。
风胆所致的病症遍布肛门外围呈环状，此称为'帕日克夏帕'。
风痰所致的病症依附于肛门直线生长，此称为'直线瘘管病'。
痰胆所致的病症最初生于痔疮处，继而扰动，在痔疮根部发痒、肿胀、发热，迅速成熟破溃化脓持续流出，此称为'痔瘘'。
三病俱合所致的病症特征是在肛门外围如螺旋状生长，且有多处疮疖显现，病势猛烈，此称为'螺旋状内瘘病'。
瘘管病使肉腐烂消耗至坐骨，横向错误蔓延生疮，此时旧脓生疮且生虫，虫蛀遍及肛门并使肛门破裂，疮处特别发热、发痒、疼痛等症状，此称为'错路瘘管病'，亦称'消耗病'。
其中三病俱合所致和消耗性瘘管两种应当舍弃。其余诸病难以治愈。
若肛门皱褶收缩处及生殖器与肛门之间生瘘管病，则应努力以疮疖治疗法治疗。
上下以浴洗等净身并放血等，尽量采用使其不成熟的方法。若已成熟，则应涂油、热敷并浸泡于水中。

།མཚན་བར་རྡོལ་གྱི་ནང་དུ་ ནད་བརྟག་པ་ནི།གཞང་འབྲུམ་བརྟག་པའི་ཆ་བྱད་ལྟ་བུའི་གཞང་འབྲུམ་ཇི་ལྟར་བརྟགས་པ་ལྟར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཁ་ཐུར་དུ་ལྟ་བ་དང་། གྱེན་དུ་ལྟ་བ་དང་། ནང་དུ་ལྟ་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་ཏུ་ལྟ་བ་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ། དེ་ལ་ནང་དུ་ལྟ་བ་ནི་སྨན་པས་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ་མཚོན་ གྱིས་དྲལ་ཞིང་བཅད་དོ།།ཁ་ཕྱིར་ལྟ་བ་ནི་ཐལ་སྨན་གྱིས་གསོའོ། །ཡང་ན་སྨན་པ་མཁས་པས་མེའི་ལས་བྱའོ། །རྔ་མོའི་མགྲིན་པ་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་ཐལ་སྨན་གྱི་ལས་བྱའོ། །རྨ་ཁ་བརྒྱ་པ་ལ་ནི་ཆ་སྤྱད་སྦུབས་ཅན་གཅིག་གིས་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་གཅད་པར་བྱ་སྟེ། རྨ་ལེགས་ པར་འདྲུབ་ན་ནི་ལེགས་པ་ཡིན་ལ་རྨ་རྙིང་སྟེ་འཚོར་མི་བཏུབ་ན་ནི་ཉེས་པ་ཡིན་ཏེ་འཆི་བ་ཡིན་ནོ།།པ་རི་ཀྵ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་བར་རྡོལ་བ་ལ་ཡང་ཆོ་ག་གོང་མ་ལྟར་བྱ་སྟེ། ཐལ་སྨན་དང་བ་གཅིན་སྦུ་བུ་ནས་གཏང་བ་ཡང་བྱའོ། །གཞང་འབྲུམ་གྱི་མཚན་མར་རྡོལ་བའི་ ནད་ལ་ནི་སྨན་པས་བརྟགས་ཏེ།གོང་གི་གཞང་འབྲུམ་ལ་ཕན་པའི་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མས་གདབ་བོ། །ཟད་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མར་རྡོལ་བའི་ནད་ལ་ནི་ཟུག་རྔུ་དབྱུང་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱའོ། །སྲིན་བུ་འཇོམས་པའི་བཟའ་བ་དང་། བྱུག་པ་དང་ཁ་ཟས་ཀྱང་སྦྱིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གླན་ པའི་དུགས་དང་།སྦུ་བུའི་དུགས་ལ་སོགས་པ་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ན་ཟུག་གཟེར་ལ་ཕན་ནོ། །དུང་འཁྱིལ་བ་ལྟ་བུ་བུ་ག་མང་དུ་བྱུང་བའི་ནད་ལ་ནི་སྨན་པས་བརྟགས་ཏེ་གཅད་པའི་ལས་བྱའོ། །དེ་ལ་མཚོན་ནི་སརྦ་དོ་བྷད་ཏྲ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ལ་ལང་ག་ཞེས་བྱ་བ་ དང་།ལང་ག་ལང་ཞེས་བྱ་བ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བྱའོ། །ངོས་སུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་མཚོན་གོ་ཏིར་ཏ་ཀ་ཞེས་བྱ་བས་བཅད་དོ་ཞེས་འདོད་དོ། །མཚན་མར་རྡོལ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་མཚོན་སརྦ་དོ་བྷད་ཏྲ་ཞེས་བྱ་བས་བཅད་དོ། །ད་ག་ལའི་མཚོན་གྱིས་ནི་ངོས་གཉིས་པ་ ལ་ཡོད་པ་བཅད་དོ།།བཅད་པའི་འོག་ཏུ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྲེགས་པར་བྱའོ། །འཛག་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བསྲེག་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོང་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བར་བར་དུ་སྨན་པས་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་སྦྱོང་བར་བྱའོ། །བྱི་ལའི་ རུས་པའི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་རྨ་བཀྲུ་བར་བྱའོ།།ཛོ་ཏི་སྨ་ཏི་དང་། མ་ལ་ཡུ་དང་། ལང་ག་ལི་དང་། ཤི་ལུ་དང་། དུར་བྱིད་དང་། པ་ཐཱ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། སྭ་རྫི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་། ཀ་ར་བཱི་ར་དང་། ཤུ་དག་དང་། སུ་དྷ་ཀྵི་ར་དང་། ཨ་པ་མརྒ་དང་། ཏིལ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་མཚན་མར་རྡོལ་བའི་ནད་པ་ལ་བསྐུ་བྱུག་ཏུ་བྱས་ན་འདི་ནི་ཕན་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཤིང་མངར་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཧ་རི་ཎུ་ཀ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། པདྨའི་སྙིང་པོ་དང་། ཤུག་པ་དང་། ད་ཏ་ཀི་དང་། སྤྲ་ཚིལ་དང་། སྲ་རྩི་པོག་དང་། རུ་རྟ་དང་། བ་རུ་དི་ཀ་དང་། ཁ་ལུང་གི་ལོ་མ་དང་། དེ་རྣམས་འབྲུ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། མར་ལུས་པ ལས་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ན་འབྲུམ་ཆེན་དང་།མཛེ་དང་གཅིན་ནད་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུ་དང་དུ་མ་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །བྱི་དང་གའི་སྙིང་པོ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་མཱུ་ལ་དང་། དེ་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་། ཏིལ་མར་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན་སྲིན་བུའི་ནད་དང་། མཚན་ བར་རྡོལ་བ་དང་།མཛེ་ནད་དང་། གཅིན་སྙི་བ་དང་། སྨས་པ་དང་། རྨ་འཁྱིམས་པ་དང་། དེ་རྣམས་འཇོམས་ཤིང་འཚོ་བར་བྱེད་དོ།

关于肛门瘘管的诊断：如同诊断痔疮的方法一样进行检查。即要观察向下、向上、向内、向外的情况，仔细诊断。其中向内的，医生要仔细诊断后用刀切开。向外的用灰药治疗。或者由熟练的医生进行火疗。对于像母驼脖子般的病症也要用灰药治疗。对于有百个创口的，要用带管的器具插入内部切除。如果伤口愈合良好则是好的，如果伤口陈旧无法治愈则是不好的，会导致死亡。
对于称为'帕日克夏'的肛门瘘管，也要按照上述方法进行，还要通过导管注入灰药和牛尿。对于痔疮型的肛门瘘管，医生要诊断后撒上前述对痔疮有效的药粉。对于消耗性肛门瘘管病，要进行去除疼痛的治疗。要给予杀虫的食物、涂抹物和饮食。
同样，用温敷、管道温敷等油疗法可以缓解疼痛。对于如螺旋状多孔的病症，医生要诊断后进行切除。其中要用名为'萨尔瓦多巴德拉'、'朗嘎'、'朗嘎朗'等刀具。对于侧面出现的病症，主张用名为'果提尔塔卡'的刀具切除。对所有肛门瘘管都用'萨尔瓦多巴德拉'刀具切除。用'达嘎拉'刀具切除双侧病变。
切除后都要进行烧灼。所有渗漏通道也要同样烧灼，以防再生。为了清洁体内，医生要间歇性地进行导泻清洗身体。将猫骨粉放入三果煎煮的汤液中制成糊状清洗伤口。
将光明草、马拉尤、朗嘎利、希鲁、土菱、帕塔、积塔拉、碱灰、夹竹桃、白芷、苏达克希拉、阿帕玛尔嘎与芝麻油一起煎煮，取其油膏涂抹于肛门瘘管病患处，据说这是最好的治疗方法。
甘草、辛夷、胡椒、豆蔻、哈日努卡、两种黄色药材、普日扬古、盐、蒿蓟、莲心、柏木、达塔基、獐脂、树脂、茜草、巴如迪卡、卡隆叶，这些与油一起煎煮，取其油膏涂抹可以治疗大疮、麻风病和蜂蜜样尿病等多种疾病。
比当嘎心、三果、胡椒、胡椒根，这些与蜂蜜、芝麻油调制成糊状服用，可以治愈虫病、肛门瘘管、麻风病、尿病、创伤、游走性疮等病症。

།སླེ་ཏྲེས་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། བ་རུ་ར་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། གུ་གུལ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་ མ་རིམ་བཞིན་དུ་ཆ་རེས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན་འབྲུམ་བུ་དང་།ཚོ་ཞིང་སྦོམ་པ་དང་། མཚན་བར་རྡོལ་གྱི་ནད་རྣམས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །པི་པི་ལིང་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། དེ་རྣམས་ཆ་སྙོམས་པའི་ཕྱེད་ ཀྱི་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་།དེ་རྣམས་སྤྱི་དང་མཉམ་པའི་གུ་གུལ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བལྡགས་ན་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །གུ་གུལ་སྲང་ལྔ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་སྲང་རེ་རེ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་ཞོ་གཉིས་ གཉིས་ཀྱི་ཕྱི་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ཟོས་ན་མཚན་མར་རྡོལ་བ་དང་།མཛེ་དང་སྐྲན་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །གོང་གི་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་དེ་ཉིད་དང་། བཅའ་སྒའི་ཕྱེ་མ་བསྲེགས་པ་རྩ་བ་བཅུ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་བསྒོས་པ་མང་དུ་ཟོས་ན་ཁྱད་པར་དུ་རླུང་གི་ནད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །སེང་ ལྡེང་དམར་པོའི་སྙིང་པོའི་ཕྱེ་མ་སྨན་ཨ་ས་ན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བསྒོས་པ་དང་།དེ་དང་མཉམ་པའི་གུ་གུལ་དང་གཉིས་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ནས་ཟོས་ན་མཛེ་དང་། གཅིན་སྙི་བ་དང་། འབྲུམ་བུ་དང་། མཚན་མར་རྡོལ་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །དེ་དག་མཚན་མར་རྡོལ་བ་གསོ་ བའི་བྱེ་དྲག་ཡིན་ཏེ་ལྷག་མ་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ལས་འབྱུང་བ་རྣམས་བསྟེན་ཅིང་སྦྱིན་པར་བྱའོ།།མཚན་བར་རྡོལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྨ་སོས་ནས་ཀྱང་ལོ་གཅིག་གམ་དེ་བས་ལྷག་པ་ཡང་རུང་སྟེ། རྟ་ཞོན་པ་དང་། སྟོབས་འགྱེད་པ་དང་། འབྱུང་བ་འགགས་པ་དང་། ཆང་བཏུང་བ་དང་། ཉལ་པོ་དང་། ཁ་ཟས་ལྕི་བ་དང་། མ་གོམས་པ་དང་། རྩལ་དྲགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། །མཚན་མར་རྡོལ་བའི་ནད་དམིགས་བསྟན་ཅིང་གསོ་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པ་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ནས་ཐོར་བུ་དང་། འབྲུམ་བུ་དང་། རྐང་བམ་དང་། འབྲུམ་ཆེན་དང་། རྨ་འཁྱིམས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནད་དམིགས་བརྟགས་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བད་ཀན་དང་། ཤ་དང་ཚིལ་དང་ཁྲག་འདུས་པ་ལས་ཐོར་བུ་ཟླུམ་པོ་མཐོ་བ་སྐྲངས་པ་དེ་ནི་ཐོར་བུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ ཡང་ནད་གཞི་རྣམས་དང་།རྩ་དང་ཁྲག་དང་ཤ་དང་། ཚིལ་དང་། རུས་པ་དང་། རྨ་ལས་གྱུར་པའི་ཐོར་བུ་དང་རྣམ་པ་དགུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཐོར་བུ་ནི་རྒྱ་ཆེར་མཆེད་པ་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། པགས་པ་མདོག་ནག་པ་དང་། གནས་གཞན་དང་ གཞན་དུ་འཕོ་ཞིང་འགྲོ་བ་དང་།ལྡང་དུབ་བྱེད་པ་དང་། འཇམ་པ་དང་། ལྒང་པ་བུས་པ་ལྟར་འདུག་པ་དང་རྡོལ་ན་ཆུ་སེར་རྣམས་འཛག་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཐོར་བུ་ནི་ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། མདོག་སེར་བའམ་ཡང་ན་དམར་བ་དང་མྱུར་དུ་ སྨིན་པ་དང་བརྟོལ་ན་ཁྲག་དྲོན་མོ་འཛག་པ་ཡིན་ནོ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཐོར་བུའི་མཚན་མ་ནི་ནད་མེད་པ་དང་། སྲ་བ་དང་། རེག་ན་གྲང་བ་དང་། མདོག་དཀར་བ་དང་གཡའ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྨིན་ན་ནི་རྣག་སྐ་བ་འཛག་པ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་ཁྲག་དང་འདྲེས་པའི་ཐོར་ བུ་ནི་སྲིན་བུ་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཤ་དང་རྩ་འདྲེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཐོར་བུ་ནི་ཚོར་བ་མེད་ཅིང་བེམ་བེམ་པོར་འདུག་པ་སྟེ། མཚན་མ་གཞན་ནི་མཁྲིས་པ་དང་འདྲའོ། །ཤ་སྐྱེས་པའི་ཟས་བསྟེན་པས་ཤ་རུང་བར་འགྱུར་རོ།

斯列特、豆蔻、毕当嘎、独莫雍（黑芥子）、诃子、阿如拉（余甘子）、枳橘、安息香，这些药材依次各取等分研成粉末，用蜂蜜调制成糊状服用，能治愈痘疮、肥胖、生殖器溃疡等疾病。
胡椒、吉达嘎、毕当嘎、独莫雍（黑芥子），这些药材等分，加入三果（诃子、余甘子、枳橘）的一半，再加入与上述药材总量相等的安息香，研成粉末与蜂蜜调制后服用，能消除一切疾病。
安息香五两，胡椒和三果各一两，桂皮和豆蔻各二钱，研成粉末与蜂蜜调制服用，能治愈生殖器溃疡、麻风病和肿瘤。
上述药粉配方加入炒制的草果粉末，用十种根药煎煮的汤剂调制后多服，尤其能治愈风病。
红檀香心材粉末用阿萨那树煎煮的汤剂调制，加入等量的安息香，用蜂蜜调制成糊状服用，能治愈麻风病、糖尿病、痘疮和生殖器溃疡。
以上是治疗生殖器溃疡的特殊方法，其余饮食等事项应按照治疗伤口的仪轨来进行。
生殖器溃疡等伤口痊愈后，一年或更长时间内，应当避免骑马、用力、憋气、饮酒、性生活、食用难消化的食物、不习惯的活动和过度运动等。
这是第二十八章：生殖器溃疡病症的诊断和治疗方法。
下面讲解疹子、痘疮、脚气病、大痘和游走性疮疡的诊断章节。其中，由痰、肉、脂肪和血液聚集而成的圆形隆起肿块称为疹子。
疹子又可分为九种：由病因、脉、血、肉、脂肪、骨头和伤口引起的疹子。
风引起的疹子特征是：广泛扩散、疼痛、皮肤发黑、位置游走不定、起伏不定、光滑、如吹气球般鼓起，破溃后流出黄水。
胆引起的疹子特征是：灼热、颜色发黄或发红、快速成熟，破溃后流出热血。
痰引起的疹子特征是：无痛、坚硬、触摸发冷、颜色发白、发痒。如果成熟后会流出稠厚的脓液。
与血液混合的病因引起的疹子会伴有虫。
由肉和脉混合引起的疹子没有感觉且僵硬，其他特征与胆引起的疹子相似。食用能生长肉的食物可以使其恢复正常。

།ཐོར་བུ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ཡང་སྣུམ་པ་དང་། ཆེ་བ་དང་། སྲ་བ་དང་། རྩའི་དྲ་བས་ཁྱབ་པར་སྣང་སྟེ། མཚན་མ་ལྷག་པ་ནི་བད་ཀན་དང་འདྲའོ། །ཚིལ་སྐྱེ་བའི་ཟས་བསྟེན་པས་ཚིལ་ཟབས་ཆེར་སྐྱེས་ནས་རླུང་གིས་ཤ་དང་པགས་པར་ཚིལ་དྲངས་ཏེ་ཐོར་བུར་གྱུར་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྣུམ་པ་དང་འཇམ་པ་དང་རྩ་བརྟན པ་ཡིན་ཏེ་རྟགས་ལྷག་མ་ནི་བད་ཀན་གྱི་ཐོར་བུ་དང་འདྲ་སྟེ་ལྡང་དུབ་ཀྱང་བྱེད་དོ།།དེ་གལ་ཏེ་རྡོལ་ན་ནི་ཚིལ་མཐུག་པོ་དམར་བ་དང་དཀར་བ་དག་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རུས་པ་ཆག་གམ་ནད་པ་ལ་ཐོར་བུར་གྱུར་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཐོ་བའམ། ཡང་ན་དམའ་བ་འབྱུང་སྟེ་དེ་ཡང་རྐང་བམ་ ལ་སོགས་པར་བྱུང་སྟེ།དེ་ཡང་ཆུ་ལ་སོགས་པར་བབ་ཆོལ་དུ་སོང་བ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྩོལ་བ་དྲགས་པས་རྩ་དང་ཁྲག་འཁྲུགས་ཤིང་རླུང་གིས་རྩ་འཁུམས་ཏེ་ཡོ་བ་དང་སྐེམ་པ་དང་། མི་འཕར་བ་དང་། ནད་ཉུང་ཞིང་མདུད་པའི་ཐོར་བུར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ནི་རྩའི་ཐོར་བུ་ཞེས་བྱའོ། ། རྨ་འདྲུབ་ཀྱང་རུང་། མ་འདྲུབ་ཀྱང་རུང་སྟེ། རོ་ཀུན་དང་ལྡན་པའི་ཟས་བསྟེན་པ་དང་། རྨ་ལ་རས་མ་མཐུག་པོས་དཀྲིས་པ་འམ། ཡང་ན་མ་དཀྲིས་པར་གཞག་པའམ། ལུས་ཀྱི་རྨ་ལ་རྡོ་ལ་སོགས་པས་ཕོག་པ་དང་། རླུང་ནད་ལ་ཁྲག་ཤས་ཆེར་ཕྱུང་བ་འམ། ཡང་ན་མ་ཕྱུང བ་ཡང་རུང་རླུང་འཁྲུགས་ཏེ་རྨའི་ཁ་ཟླུམ་པོར་འགྱུར་ཞིང་རྨ་སྐམས་པ་དང་།ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་གཡའ་བ་རྣམས་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་རྨའི་ཐོར་བུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གསོར་རུང་བའི་འབྲུམ་བུའི་ནད་གཞི་གསུམ་དང་། ཁྲག་དང་ཚིལ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། མགུལ་པར་རྒྱུ་བ་ སྦོམ་པོ་དང་།གནད་དང་མགུལ་པ་དང་། ལྟོ་བ་རྣམས་སུ་འབྲུམ་བུ་ཆེ་ཞིང་ཟུམ་སྟེ། དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་ནང་ན་ཚིལ་ནད་གཞི་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་བད་ཀན་དང་ཚིལ་ཤས་ཆེ་ཞིང་བརྟན་པ་དང་སྨིན་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །རྩའི་ནང་དུ་ཁྲག་ གནས་པ་དེ་ནད་གཞི་རྣམས་ཀྱིས་མ་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཁྲག་ཚོས་ཤིང་རྒྱས་པས་ཤའི་གོང་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།པགས་པའི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཤུ་བ་མང་པོས་ཁྱབ་ཅིང་ཤས་ཆེར་སྐྱེས་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཁྲག་ངན་འཛག་པ་དེ་ནི་ཁྲག་གི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །འབྲུམ་བུ་དེ་རྣམས་ལས་ ཁྲག་དང་ཤ་ལས་གྱུར་པ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ།།ལྷག་མ་བཞི་ནི་གསོར་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་རྐང་བམ་གྱི་ནད་ནི་ཆུ་སོ་དང་། བརླ་ཕྲག་གཉིས་ཀྱི་བར་དང་། བརླ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་སྨད་ལ་བརྟེན་ཏེ་བད་ཀན་དང་། ཤ་དང་། ཁྲག་གི་ཉེས་པ་རིམ་གྱིས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་རྐང་པ་འདུས་ཏེ་ སྦོམ་པར་སྐྲངས་ཤིང་སྲ་བ་དེ་ནི་རྐང་བམ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྐང་བམ་གྱི་མཚན་མ་ནི་འབྲུམ་བུ་དང་བཅས་ཤིང་མདོག་གནག་ལ་གློ་བུར་དུ་ན་ཞིང་རྩུབ་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པའི་རྐང་བམ་གྱི་ནད་ནི་མདོག་སེར་བ་དང་། ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྐང་བམ་ནི་ཐི་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། ཟུག་གཟེར་ཆུང་བ་དང་ཤུ་བས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྐང་བམ་དེ་ཚབས་ཆེ་ཞིང་མང་དུ་འཛག་པ་ལ་ལོ་གཅིག་ལས་འདས་པ་དེ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་ན་རེ རྐང་པ་ལ་རྐང་བམ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ལག་པ་དང་།རྣ་བ་དང་། མཆུ་དང་སྣ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ཉེ་བར་རྐང་བམ་གྱི་ནད་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྨྲའོ།

出现肿块，而且是油腻的、大的、坚硬的、布满脉络网，其特征多余的与痰相似。
因食用生长脂肪的食物，脂肪深层生长后，风将肉和皮肤中的脂肪牵引而成块状，这是非常油腻的、柔软的、脉络稳固的，其余特征与痰性肿块相似，也会感到疲惫。
如果破溃的话，会流出浓厚的红色和白色脂肪。
骨折或病人出现的肿块，要么非常高，要么非常低，这也出现在浮肿等处，这是由于在水中等不当行为而产生的。
因过度劳作，脉络和血液紊乱，风使脉络收缩而弯曲、干枯、不跳动，病情轻微而成结节状肿块，这称为脉络肿块。
无论伤口愈合与否，食用具有各种味道的食物，或用厚布包扎伤口，或不包扎放置，或身体伤口被石头等物击中，或风病大量放血，或未放血都可以，风气紊乱使伤口变圆，伤口干燥，发热发痒，这称为伤口肿块。
其中可治愈的疮疡病有三种基础病因，以及由血液和脂肪引起的。在颈部有粗大的脉络，在要害部位、颈部和腹部有大而闭合的疮疡，其特征是内部的脂肪与病因一起紊乱，其中痰和脂肪比重大而稳固，难以成熟。
脉络内的血液被各种病因损坏，血液成熟增长而形成肉块。
皮肤外部布满许多疱疹且大量生长，经常流出污血，这称为血性疮疡。
这些疮疡中，由血液和肉引起的应当放弃治疗。
其余四种可以治疗。
其中浮肿病在踝关节、两大腿之间和大腿等身体下部，由痰、肉、血的病变逐渐长期积累，腿部聚集而粗大肿胀坚硬，这称为浮肿。
其中风引起的浮肿特征是伴有疮疡，颜色发黑，突然疼痛且粗糙。
胆引起的浮肿病颜色发黄，发热，间歇性发作。
痰引起的浮肿是沉重的、油腻的、疼痛轻微且布满疱疹。
浮肿严重且大量渗出超过一年的应当放弃治疗。
有些老师说，就像腿部出现浮肿一样，手、耳、嘴唇和鼻子等部位周围也会出现浮肿病。

།དེ་ལ་འབྲུམ་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནད་གཞི་དང་ཚིལ་འཁྲུགས་ཏེ། དེ་མགུལ་པ་དང་། རྩེའུ་ཆུང་གཉིས་དང་། མིག་དང་། མཆན་ཁུང་དང་། ཆུ་སོ་དང་བརླ་བྲག་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ་མདོག་ནད་གཞི་རང་གི་མདོག་ཏུ་སྣང་ཞིང་སྲ་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། བུམ་ཤ་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ཚད་ཙམ་འབྱུང་ཞིང་དེའི་ཉེ་འཁོར་དུ་འབྲས་མང་པོ་འབྱུང་ལ་མྱུར་དུ་མི་སྨིན་པ་དང་སྨིན་ན་ནི་ནད་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག ནི་སྨིན་ནས་འཛག་པར་འགྱུར།ཁ་ཅིག་ནི་ཞིག་ནས་སྐྱེ། ཁ་ཅིག་ནི་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ཁ་ཅིག་ནི་རྩཝ་དཱུར་བ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་འབྲུམ་ཆེན་གྱི་ནད་འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱའོ། །འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བའི་ནད་རིམས་དང་། སྐྱུག་པ་དང་རྩིབ་ ལོགས་སུ་ཟུག་པ་དང་།ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། སྣ་ཆུ་འཛག་པ་དང་ལྡན་ན་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྨ་འཁྱིམས་པའི་ནད་ནི་རྨ་སྐྲངས་པ་སྨིན་ནས་མ་རྡོལ་བ་དང་། རྨ་ལ་གནོད་པ་རྣམས་བསྟན་པས་ཤ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་རྣག་གིས་གང་ཞིང་རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས་ ཕུགས་རིང་དུ་འགྲོ་སྟེ་སྦུ་བུ་ནས་ཆུ་འཛག་པ་བཞིན་དུ་རྣག་འཛག་པར་འགྱུར་ཞིང་རྨའི་ཕུགས་དྲང་པོ་གཅིག་ལས་བྱེར་ཏེ་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཡང་ནད་གཞི་རྣམ་པ་གསུམ་དང་འདུས་པ་དང་ཟུག་རྔུ་སྟེ་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་འཁྱིམས་པ་ནི་རྨ་ཁ་ཆུང་ཞིང་ནད་དང་བཅས་པ་དང་།མདོག་འགྱུར་བ་དང་འཛག་པ་ལྦུ་བ་དང་བཅས་པར་འབྱུང་ཞིང་ནུབ་མོ་ལྷག་པར་འཛག་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ནི་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབ་པ་དང་། ལུས་ཚ་ བར་གྱུར་པ་དང་།མདོག་སེར་བ་དང་། རུལ་བའི་དྲི་བྲོ་བ་དང་། རྣག་བྲོ་བ་འབྱུང་བ་དང་། ཉིན་པར་ལྷག་པར་འཛག་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ནི་འཛག་པར་སླ་བ་དང་། སྤྱི་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། གཡའ་བ་དང་། སྲ་བ་དང་མཚན་མོ་ཆེར་རྣགས་པ་ཡིན་ནོ། ། འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཀུན་གྱི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་སྤང་བར་བྱའོ། །ཟུག་རྔུ་ཟུག་པའི་རྨ་འཁྱིམས་པ་ནི་ཟུག་རྔུ་ནང་ནས་ཡོད་པ་མ་ཕྱུང་ན་རྨ་ཕུགས་བྱེར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་རྣག་ལྦུ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སླ་བ་དང་། དང་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། ཁྲག་དང་བཅས་པར འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་རྟག་ཏུ་ནད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།ཐོར་བུ་དང་འབྲུམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ནད་དམིགས་བརྟགས་པའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཐོར་བུ་དང་འབྲུམ་བུ་ལ་སོགས་པ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཐོར་བུ་མ་སྨིན་པ་ལ་ ནི་རང་རང་གི་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐྲང་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱའོ།།ལུས་སྦྱང་ཞིང་དག་པར་འདོད་པས་བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་མར་དང་བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་རྣོ་བའི་སྨན་གྱིས་སློན་ཁྲུས་དང་བྱུག་པ་རྣམས་ སྦྱར་རོ།།ཐོར་བུ་ལ་དུགས་མང་དུ་བྱ་ཞིང་ཡང་དང་ཡང་མཉེ་བར་བྱའོ། །དེ་དག་ནི་ཁྱད་པར་དུ་རླུང་གི་གསོ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མཁྲིས་པའི་ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་ལ་ཡང་སྲིན་བུ་པད་པས་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་བསིལ་བའི་ཆོ་ག་མང་དུ་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་རླུང་གི་ཆོ་ག་ལྟར་བྱའོ། ། ད་ལྟ་མོད་ཀྱིས་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི་མཚོན་གྱིས་བཅད་དེ་ཁྲག་དབྱུང་ན་ནི་མེས་བསྲེག་གོ། །མ་ལུས་པར་བཅད་ན་ནི་ལེགས་པ་ཡིན་ལ་ལྷག་མ་ལུས་པར་བཅད་ན་ནི་ཕྱིས་ལྡང་སྟེ་ངེས་པར་རྒྱས་ཤིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །མས་གཏང་བའི་སྨན་དང་གཏར་ག་ཡང་བྱའོ།

所谓大痘疮，是由于病根和脂肪紊乱所致。它依附于咽喉、两小趾、眼睛、腋下、尿道和大腿部位，颜色呈现病根本身的颜色，且坚硬、油腻，大小如同枣子或者酸果，在其周围出现许多小疮，不会迅速成熟，若成熟则为轻症。
有些成熟后会流脓，有些破损后会再生，有些会长期存在，有些会像割断了草根一样蔓延。这就是大痘疮病的疮串。
如果疮串病伴有发热、呕吐、肋部疼痛、咳嗽、流鼻涕等症状，则应当放弃治疗。
至于窦道病，是指疮肿成熟但未破溃，以及由于伤口受损，肉等内部充满脓液并随之渗入，形成深长通道，像管子漏水一样流脓，伤口从一个直通道分散成多个方向。
这种病有三种病根类型，加上复合型和痛症，共有五种类型。
其中风引起的窦道，伤口较小且伴有病痛，颜色改变，流出带泡沫的液体，夜间尤其严重。
胆引起的伤口有强烈口渴、发热发作、身体发热、颜色发黄、有腐烂气味、流出脓液，白天尤其严重。
痰引起的容易流脓，普遍积聚，发痒，坚硬，夜间化脓较多。
复合型具有所有症状特征，应当放弃治疗。
有异物的窦道病，如果不取出内部异物，伤口会分散。随后会流出带泡沫的脓液，稀薄的、清澈的、温热的、带血的液体，并且经常伴有病痛。
以上是关于疮疱等病的诊断第二十九章。
下面讲解治疗疮疱等病的章节。对于未成熟的疮疱，应当根据各自的病根类型采用消肿的方法。
想要净化身体的人，应当用印度茄、醋柳、刺果、长胡椒等与酥油煎煮成的油进行涂油治疗，之后用猛烈的药物调配沐浴液和涂抹剂。
对疮疱要多做热敷，反复按摩。这些特别是针对风病的治疗方法。对于胆和血引起的病症，也要用水蛭放血和多做降温疗法。对痰引起的病症，则按照风病的治疗方法进行。
对于刚刚未成熟的病症，用刀切开放血，然后用火烧灼。如果完全切除则是好的，如果留有残余则会复发，必定会扩大蔓延。还要进行下疗药物治疗和放血。

།འབྲུམ་བུ གསོ་བའི་ཐོར་བུ་གསོ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ནད་གཞི་དང་སྦྱར་ཏེ་གསོ་བ་མ་ལུས་པར་བྱས་ན་ཕན་ནོ།།ཤ་དང་རྨ་ལས་བྱུང་བའི་ཐོར་བུ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་གསོས་ན་སོས་ཙམ་དུ་འཇོག་ནུས་སོ། །ཐོར་བུ་ཚིགས་ལས་བྱུང་བ་ལ་ནི་ཐོང་ལྕགས་ལ་སོགས་པའི་ལྕགས་བསྲེགས་པས་ བསྲེག་སྟེ་ཏིལ་གྱི་ལྡེ་གུས་རྨ་ལ་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ།།གོས་གཉིས་ཀྱི་དཀྲིས་པ་འམ། ཡང་ན་མཚོན་གྱིས་དྲལ་ལ་ཚིགས་ཕྱུང་སྟེ་རྨ་བསྲེག་གོ། །རྩ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཐོར་བུ་གསར་པ་ལ་ནི་ས་ཧ་ར་ཛའི་འབྲུ་མར་བླུད་དེ་དེ་བཞིན་དུ་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་དུགས་བྱ་སྟེ་མས་གཏང་ བའི་སྨན་དང་གཏར་ག་ཡང་བྱའོ།།འབྲུམ་བུ་གསོ་བ་ནི་ཐོར་བུ་གསོ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ནད་གཞི་དང་སྦྱར་ཏེ་གསོ་བ་མ་ལུས་པར་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །རྐང་བམ་གྱི་ནད་ལ་ནི་སྣུམ་ཆོས་དང་དུགས་དང་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱིས་དུགས་བྱ་སྟེ། ལོང་མོ་ནས་སོར་གཉིས་གྱེན་དུ་བཅལ་ བའི་རྩ་ལ་གཏར་ག་གདབ་བོ།།དེ་ནས་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་ཨེ་རཎྜའི་མར་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །སྨན་ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་འབྲས་རྙིང་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་ཟས་བཅའ་སྒ་དང་འོ་མ་བསྐོལ་བ་དང་བཅས་པ་བཟའོ། །ཡང་ན་དུར་བྱིད་དང་འོ་མ་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་དེ་ལྟར་ བྱས་ཀྱང་མ་ཞི་ན་བསྲེག་པར་བྱའོ།།མཁྲིས་པའི་རྐང་བམ་ལ་ནི་ལོང་མོའི་འོག་གི་རྩ་ལས་ཁྲག་ཕྱུང་ན་ནི་མཁྲིས་པའི་རྐང་བམ་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །བད་ཀན་གྱི་རྐང་བམ་ལ་ནི་རྐང་པའི་མཐེ་བོང་ལ་ཁྲག་གཏར་ཏེ་ཁ་ཟས་སུ་ནས་བསྟེན་ན་ཕན་ནོ། ། སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་ངོ་། །པི་པི་ལིང་དང་ཨ་རུ་ར་བསྐྱེད་པའི་ཆོ་ག་ཡང་བྱའོ། །ཡུངས་ཀར་དང་བར་དྷ་ཀའི་རྩ་བ་གཉིས་ཀྱི་འདག་གུས་བྱུག་པའམ་ཡང་ན་འུ་སུའི་ལོ་མའི་བྱུག་པ་ཡང་བྱའོ། །འབྲུམ་ཆེན་གྱི་ནད་ལ་ནི་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་གོང་འོག་ཏུ་དག པར་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་དནྟི་དང་།དྲན་པ་ཏི་དང་། དུར་བྱིད་དང་། ཀ་ཤ་ཧི་དང་། དེ་བ་ད་ལི་དང་། དེ་རྣམས་མར་དང་བསྐོལ་བ་བླུད་པར་བྱའོ། །བད་ཀན་དང་ཚིལ་ལ་ཕན་པའི་སྨན་དང་། དུ་བ་བརྔུབ་པ་དང་། མཁུར་བར་བཅང་བ་དང་། སྣ་སྨན་རྣམས་ཀྱང་ བསྟེན་ན་ཕན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཏར་ག་ཡང་བྱ་ཞིང་སྐྱེར་ཁཎྜ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་ངོ་། །འབྲུམ་ཆེན་ཐོར་བུ་བཞིན་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི་ན་ཀུ་ལ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་བཅའ་སྒ་རྣམས་ཀྱི་འདག་གུས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །རྒྱ་མཚོའི་ཕྱེ་མ་དུམ་བུར་བྱས་ལ་དུགས་བྱ་སྟེ་མཁྲང་བ་མཉེ་བར་བྱའོ། ། ཤ་མི་དང་། ལ་ཕུག་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དང་། ནས་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དར་བ་སྐྱུར་པོ་དང་བཅས་པས་བསྐུས་ན་འབྲུམ་ཆེན་གྱི་ཐོར་བུ་དང་འབྲས་ནད་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་སྨིན་ཏེ་རྨ་ཁ་ནས་ཁྲག་འཛག་པ་ལ་ནི མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་འཇོམས་པའི་གསོ་བ་སྦྱར་རོ།།གལ་ཏེ་མ་སྨིན་ན་ནི་འབྲུམ་ཆེན་གྱི་ནད་ཕྱུང་སྟེ་ཐལ་སྨན་དང་མེའི་ལས་བྱའོ། །འོལ་མ་སེ་དཀར་པོ་དང་། ལང་ག་ལི་དང་། ཨ་ཧི་དང་། ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། ཀ་ཀ་ན་ཏི་པ་ལ་དང་། དེ་བ་ད་ལའི་ས་བོན་དང་། ཀར་ཀོ་ཊི་དང་། བི་ ཤ་ལི་དང་།ཀོ་ཤི་ཏ་ཀི་དང་། པ་ཐ་དང་དེ་རྣམས་སྲང་ཕྱེད་དང་། དུག་ཞོ་གཉིས་དང་། ཀ་རཉྫའི་ས་བོན་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ནི་རྒུན་ཐིའི་རང་གི་ཁུ་བ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་བཏུང་བ་དང་བསྐུ་བྱུག་དང་སྣ་སྨན་དུ་སྦྱར་ན་གསོར་མི་རུང་ བའི་འབྲས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་ཞིང་རྣག་མང་དུ་འཛག་པ་ཡང་འདིས་འདྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།

治疗疮疡，应当如同治疗疱疮一样，根据病因对症治疗，若能全面治疗则会有效。
肉部和伤口所生的疱疮，如此治疗则能痊愈。
关节所生的疱疮，应用铁等金属烧红后烙烫，并以芝麻膏涂抹伤口则有效。
用两层布包裹，或用刀划开取出关节后烧灼伤口。
新生的脉络疱疮，应服用萨哈拉扎油，同样要使用平息风的药物和热敷，还要进行下部治疗和放血。
疮疡的治疗，如同治疗疱疮一样，根据病因对症治疗，若能全面治疗则会有效。
对于脚气病，应进行油疗、热敷和平息风的药物热敷，从踝骨向上量两指处的脉络进行放血。
之后一个月内服用蓖麻油与牛尿调配的药物。
药物消化后，应食用陈年稻米等食物，配以姜和煮沸的牛奶。
或者服用土牛膝与牛奶调配的药物。
若如此治疗仍未平息，则应进行烧灼。
对于胆病性脚气，从踝骨下方的脉络放血，可以治愈一切胆病性脚气。
对于痰病性脚气，应放脚大拇指的血，并以大麦为食物则有效。
应饮用药物煎煮的汤液与蜂蜜调配。
还要进行长胡椒和诃子的培育仪轨。
用芥子和巴达卡根的调和物涂抹，或者用茴香叶涂抹。
对于大疮病，应先用温水上下清洗干净，然后服用旃提、达那巴提、土牛膝、卡夏西、德瓦达利等与酥油煎煮的药物。
有益于痰病和脂肪的药物、吸烟、含漱和鼻药等也有效果。
同样要进行放血，并饮用酸橙与牛尿调配的药物。
对于未成熟如疱疮般的大疮，应以那库拉、盐和姜的调和物涂抹。
将海盐碾碎后热敷，并按摩硬结处。
用豆蔻、萝卜、希克如等的种子，以及大麦、芥子等研磨成粉，配以酸醋涂抹可以消除大疮的疱疮和痔疮。
对于成熟后伤口流血的情况，应配合治疗胆病和痰病的方法。
如果未成熟，则应取出大疮病，进行灰药和火疗。
白芥子、郎加利、阿希、哈热努卡、卡卡那提帕拉、德瓦达拉种子、卡尔科提、毗沙利、科希塔基、帕塔等各半两，毒药二两，卡兰扎种子油三十二两，葡萄自汁一百二十八两煎煮，取其油膏用于饮用、涂抹和鼻药，可治愈长期难以治愈且脓液多流的痔疮粉。

།ལང་ག་ལིའི་ཕྱེ་མ་དང་། དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཏིལ་མར་དང་། དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནི་རྒུན་ཐིའི་རང་གི་ཁུ་བ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་སྣ་སྨན་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་ན་འབྲུམ་ཆེན་འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་ བ་སེལ་ཏོ།།ཙནྡན་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། དུར་བྱིད་དང་། གླ་སྒང་དང་། དེ་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་དང་། དུག་སྲང་ཕྱེད་དང་། དེ་རྣམས་བ་གཅིན་ལས་བཏགས་པ་དང་། སྨན་བྲ་ཧྨིའི་ཁུ་བ་དང་། ཨརྐའི་ལོ་མ་དང་། བ་ལང་གི་ལྕི་ཁུ་དང་། ཡུངས་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་བསྟེན་ན་མཛེ་དང་། རྨ་འཁྱིམས་པ་དང་འབྲུམ་ཆེན་རྣམས་མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཤུ་དག་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། དེ་རྣམས་ཏིལ་མར དང་བསྐོལ་བ་མར་ལུས་པ་ལས་འཐུངས་ན་འབྲུམ་ཆེན་རྩ་བ་ནས་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ།།ཤ་ར་པུང་ཀའི་རྩ་བ་འབྲས་ཀྱི་ཆུ་དང་བཏགས་ཏེ་སྣ་སྨན་དང་བྱུག་པར་སྦྱར་ན་འབྲུམ་ཆེན་མ་རུངས་པ་དང་དུག་དང་སྲིན་བུ་རྣམས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ། །ུ་ཏ་མ་ར་ཀ་རི་ནིའི་རྩ་བ་དང་། པི་ལུའི་ལོ་ མ་དང་།ས་ཧ་ཙ་ར་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། དེ་རྣམས་འབྲུ་མར་དང་འོ་མ་ཆ་མཉམ་པ་དང་བསྐོལ་བ་ལས་སྣ་སྨན་དང་བསྐུ་བྱུག་དག་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །བ་ལང་དང་། ར་དང་། ལུག་དང་། རྟ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྨིག་པ་ བསྲེགས་ཏེ་ཡུངས་མར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུ་བྱུག་བྱའོ།།ཡང་ན་སྦྲུལ་ནག་པོ་དང་། བྱ་རོག་རང་ཤི་བའི་ཤ་བསྲེགས་ཏེ་སྨན་ཨི་གུ་ཏའི་འབྲུ་མར་དང་འདག་གུར་བྱས་ཏེ་བསྐུའོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་མ་ཞི་སྟེ། རྩིབ་ལོགས་དང་བྱིན་པ་ལ་གནས་པའི་འབྲུམ་ཆེན་གཞན་འབྱུང་ན་ནི་མས་གཏོང་ བ་རྣམས་བྱ་སྟེ།དེའི་འོག་ཏུ་ཚིལ་བྱུང་ན་མེས་བསྲེག་པར་བྱའོ། །རྐང་པ་གྱེན་དུ་བཏེག་སྟེ་རྟིང་པའི་ཚད་ཙམ་ལོང་མོ་ནས་ཡར་བཅལ་བར་རྨེན་དུ་མཚོན་གྱིས་གཅད་པར་བྱའོ། །ཞེས་ལེགས་ལྡན་མུ་ཁྱུད་ཀྱིས་བཤད་དོ། །རྟིང་པ་ལས་ཡར་སོར་བཅུ་གཉིས་བཅལ་ན་དབང་པོའི་ཆུ་སོ་ ཞེས་བྱ་བའི་གནས་ཡོད་དོ།།དེའི་གཡས་གཡོན་དུ་དབྲལ་ཏེ་དབུས་ན་ཉའི་སྒོ་ང་འདྲ་བ་ཡོད་དེ་དེ་དྲངས་ཤིང་དབྱུང་བར་བྱའོ། །ཞེས་དྲང་སྲོང་ལེགས་པར་ཐོས་ཀྱིས་བཤད་དོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལོང་མོའི་རྩ་བ་ཙོག་ཙོག་པོ་ནས་ཆ་བརྒྱད་ཡར་བཅལ་བ་ན་ཁུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནད་དབུས་ན་ ཡོད་པ་མ་གཏོགས་པར་དེའི་ངོས་གཉིས་དབང་པོའི་ཆུ་སོ་དང་རྗེ་ངར་གྱི་རུས་པའི་བར་དུ་བ་རུ་རའི་ཚི་གུ་ཙམ་བཅད་དོ་ཞེས་འཆད་དོ།།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་འཁྱིམས་པ་ལ་ནི་དབྲལ་ལ་དུགས་དང་བསྐུ་བྱུག་ལེགས་པར་བྱ་སྟེ། ཨ་པ་མ་རྒའི་འབྲས་བུ་དང་། ཏིལ་དང་ རྒྱམ་ཚ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མའི་ལྡེ་གུས་དུགས་བྱའོ།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་འཁྱིམས་པ་ལ་ནི་བཙོད་དང་། ཏིལ་དང་། གན་དར་བ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་[(]གྱི་[,]ཀྱི[)]ལྡེ་གུས་དུགས་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་འཁྱིམས་པ་ལ་ནི་ཏིལ་དང་ རྒྱམ་ཚ་དང་།དནྟི་དང་། ནིམ་པ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྡེ་གུས་བྱུགས་པར་བྱའོ། །ཟུག་རྔུ་ཟུག་པའི་རྨ་འཁྱིམས་པ་ལ་ནི་ཏིལ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། མར་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་དུགས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དབྲལ་ཏེ་ཟུག་རྔུ་ཕྱུང་ལ་དག་པར་བྱའོ། །མཚོན་གྱིས་དབྲལ་དུ་མི་རུང་བའི་ སྨན་གྱིས་ནི་རྨ་ཚོལ་གྱིས་ཕུག་བཙལ་ཏེ།དེ་ནས་སྐུད་པ་ཐལ་སྨན་གྱི་ཆུའི་ནང་དུ་སྦངས་ལ། རྨ་འཚོལ་གྱི་རྩེ་མོ་ལ་བཏགས་ཏེ་ཕུགས་སུ་བཅུག་ན་རྨ་ཁ་རྒྱ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ་གསོ་སླའོ།

将郎格利粉末，以及四倍量的芝麻油，再加入四倍量的葡萄自汁煎煮，取其油脂，用作鼻药等，可以治愈大痘和痘链。
檀香、丁香、那勒善、两种黄色药材、毒蒺、甘松，各一两，毒半两，这些用牛尿研磨，再加入药材婆罗门草汁、阿迦叶、牛粪汁、芥子油三十二两，将这些一起煎煮，取其油脂适量服用，可以迅速治愈麻风病、游走性疮和大痘。
白芷、诃子、五倍子、普则谢勒，这些与芝麻油煎煮，取其油脂饮用，可以从根本上去除大痘。
夏拉普卡根部用米水研磨，制成鼻药和涂抹剂，可以战胜恶性大痘、毒和虫。
乌塔玛拉卡利尼根、毕露叶、萨哈扎拉、升麻、诃子、甘草、生姜、吉达拉，这些与等量的油和牛奶煎煮，制成的鼻药和涂抹剂最为推荐。
牛、羊、绵羊、马的蹄子烧焦后与芥子油调和涂抹。
或者将黑蛇和自然死亡的乌鸦肉烧焦，与伊古塔油调制成膏药涂抹。
如果这样做仍未平息，在肋部和小腿出现其他大痘时，应当进行下疗，之后如果出现脂肪应当用火灼烧。
将脚抬起，从踝关节向上量一脚跟的长度，用刀切开腺体。这是具德环说的。
从脚跟向上量十二指宽处有一个叫做'感官水门'的部位。
在其左右剖开，中间有类似鱼卵的东西，应当牵引取出。这是仙人善闻所说。
有人说，从踝关节底部向上量八分之处有一个叫做'有液'的病灶在中间，除此之外，在其两侧的感官水门和小腿骨之间切开一个婆楼树果大小的切口。
对于风引起的游走性疮，应当剖开并好好进行熏蒸和涂抹：用土槿子果实、芝麻和岩盐研磨成粉末调制成糊状进行熏蒸。
对于胆引起的游走性疮，应当用红花、芝麻、旃檀、两种黄色药材调制成糊状进行熏蒸。
对于痰引起的游走性疮，应当用芝麻、岩盐、但提、楝树调制成糊状涂抹。
对于疼痛的游走性疮，应当用芝麻、蜂蜜、酥油调制成糊状进行熏蒸。
之后剖开取出疼痛处并清理。
对于不适合用刀剖开的，应当用探针寻找疮口，然后将线在碱性药水中浸泡，系在探针尖端，插入疮孔，这样疮口会变大，容易治疗。

།གང་ཡང་རྨ་གསོ་བ་ལ་བཤད་པའི་རེང་བུ་དང་། ཏིལ་མར་བཤད་པ་དེ་ཡང་རྨ་འཁྱིམས་ པ་ལ་རབ་ཏུ་བསྔགས་ཏེ་ཨེ་རཎྜའི་འབྲས་བུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མའི་ལྡེ་གུས་བྱུག་པ་བྱས་པ་ན་ཡང་རྨ་འཁྱིམས་པ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་དང་། ཤུན་པ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། གླ་གོར་ཞོ་ཤའི་ལོ་མ་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། འོ་མ་ དང་།སྣུ་ཧི་དང་། ཨ་རྒའི་ལོ་མ་དང་། དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བའི་རེང་བུས་རྨའི་ནང་དུ་བཅུག་ན་རྨ་འཁྱིམས་པ་མྱུར་དུ་འཚོ་བར་བྱེད་དོ། །རྒྱ་མཚོའི་ཚ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་བསྲེགས་ཏེ་ཚོས་པ་དང་། གླ་གོར་ཞོ་ཤ་དང་། ཁྱིམ་གྱི་དུད་པ་དང་། ཨ་མྲ་ཏ་ཀ་དང་། སེང་ལྡེང་གི་ལོ་མ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། བི་ཙོ་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འགམ་པར་བྱའོ། །བསྐུ་བ་དང་རེང་བུ་ལ་སོགས་པར་བྱས་ན་མི་བརྟན་པའི་འབྱོར་བ་བཞིན་དུ་འཕེལ་བའི་ནུས་པ་མེད་པའམ། སྔར་འཆིང་བ་དམ་དུ་བཅིང་བའི་སྐྱེས་བུ་འགྲོ་བའི་ནུས་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ རྨ་མཆེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཐོར་བུ་དང་འབྲུམ་བུ་ལ་སོགས་པ་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོའི་ནད་དམིགས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོའི་ནད་ ནི་མོན་སྲན་སྡེའུའི་ཚད་ཙམ་ཟླུམ་པོ་དང་།སྣུམ་པ་དང་། ནད་གཞི་རང་གི་མདོག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། ཐ་དད་མེད་ཅིང་བྱིས་པ་ལ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་རའི་འགྲམ་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་འབྲུམ་བུ་ནས་ཀྱི་ཚད་ཙམ་མང་པོ་མཐུག་པར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ནས་ལྟ་བུའི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡང་མེ་དབལ་ཕྲ་མོ་རྩེ་མོ་མེད་པ་ཟླུམ་པོ་མཐུག་ཅིང་མཐོ་བར་འདུག་པ་དང་རྣག་ཉུང་བ་དེ་ནི་མེ་དབལ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་ཐོར་བུ་ལྔའམ་དྲུག་ཏུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་རུས་སྦལ་གྱི་རྒྱབ་ལྟར་མཐོན་པོར་འདུག་པ་དང་། སྲ་ཞིང་དྲག་ཏུ་ན་བ་དང་རྣ་མཆོག་གམ་རྣ་བ་འཁོར་ལིང་ཀུན་ཏུ་འབྱུང བ་དེ་ནི་རུས་སྦལ་ལྟ་བུའི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ཨུཏྤ་ལའི་རྩ་བ་འདྲ་བར་སྐྲངས་ཤིང་ཚབས་ཆུང་ངུར་ན་བ་དང་བརྟན་པར་འདུག་པ་དེ་ནི་པ་ན་སི་ཀ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་འབྲུམ་བུ་འགྲམ་པའི་ཚིགས་མཚམས་ནས་བྱུང་བ་དེ་ནི་པར་ན་ཤ་གར་ཏ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་སྐྱེས་ བུ་ན་ཚོད་ལང་ཚོ་ལ་བབ་པའི་དུས་སུ་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ཤིང་ཤལ་མ་ལིའི་ཚེར་མ་དང་འདྲ་བ་དང་ནད་དང་བཅས་ཤིང་མཐུག་པ་དང་།ནང་ན་ཚིལ་ཡོད་པ་སྐྱེས་ཏེ་དེས་གདོང་མ་རུངས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བཞིན་མ་རུངས་པར་བྱེད་པའི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་གྱུར་ པའི་འབྲུམ་བུ་དཀར་པོ་པདྨའི་ཚེར་མ་བཞིན་དུ་ལུས་ལ་ཁྱབ་བར་འབྱུང་སྟེ།དེ་ནི་འབྲུམ་བུ་པདྨའི་ཚེར་མ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ཨུ་དུམྦཱ་རིའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ལྟར་ཁ་ཆེ་ཞིང་ཚ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྨ་ཁ་ཡངས་པར་ བྱེད་པ་འབྲུམ་བུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།ལུས་དང་ངོ་གདོང་ལ་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་མཐུག་པ་སྲན་ཆུང་གི་ཚད་ཙམ་མདོག་སྲན་ཆུང་འདྲ་བ་ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། ཟུག་གཟེར་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་འབྲུམ་བུ་སྲན་ཆུང་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པའི་འབྲུམ་བུ་འབྱུང་སྟེ། ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་ཚབས་ཆེར་ན་བ་དེ་ནི་འབྲུམ་བུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་འབྲུམ་བུའི་ནད་པདྨའི་སྙིང་པོ་འདྲ་བར་འབྱུང་ཞིང་དེའི་ཉེ་འཁོར་དུ་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོས་ཁྱབ་པ་དེ་ནི་འབྲུམ་བུའི་ནད་གར་དྷ་ཞེས་བྱའོ།

凡是治疗伤口所说的药棒和芝麻油，对于伤口感染也极为推荐。蓖麻子研成粉末调制成药膏涂抹，是治疗伤口感染的最佳方法。
将枣树果实、树皮、盐、诃子、阿魏、香叶、青木香、牛奶、大戟、槐树叶混合制成药棒，放入伤口中，能迅速治愈伤口感染。
将海盐、黑盐、岩盐烧制成熟，与阿魏、炉灰、余甘子、檀香叶、醋栗、毕茨混合研成粉末涂抹。
如果用涂抹和药棒等方法治疗，就像不稳定的财富一样没有增长的能力，或者像之前被紧紧束缚的人一样没有行走的能力，伤口就不会扩散。
第三十章 治疗疮疖和痘疮等病章完。
现在讲解辨别小痘疮病症的章节。其中，由痰和风引起的小痘疮病，大小如豌豆般圆形，有光泽，呈现病根本身的颜色，没有差异，多发于儿童，这称为'如山羊颊'。或者出现如稻谷大小的密集痘疮，这称为'如稻谷痘疮'。
另有细小疱疹，无尖端，圆形且厚实隆起，脓液较少，这称为'细小疱疹'。由此出现五六个疮疖，像龟背一样隆起，坚硬且剧痛，出现在耳朵或耳周围，这称为'如龟背痘疮'。
另有小痘疮，肿胀如青莲根，疼痛轻微且稳定，这称为'帕纳西卡'。又有痘疮从面颊关节处出现，这称为'帕尔纳沙嘎尔塔帕'。
又有在青年时期出现的小痘疮，形如木棉刺，伴有病痛且厚实，内有脂肪，使面容丑陋，这称为'使容貌丑陋的痘疮'。
由痰和风引起的白色痘疮，像莲花刺一样遍布全身，这称为'具莲花刺痘疮'。由胆引起的小痘疮，如同成熟的无花果，口大且发热，伴有发烧，这称为'使伤口扩大的痘疮病'。
身体和面部出现密集的小痘疮，大小如小豆，颜色如小豆，灼热，伴有疼痛，这称为'如小豆痘疮'。因此会出现极难忍受的痘疮，伴有剧痛，这称为'痘疮病'。
由风和胆引起的痘疮病，形如莲花蕊，周围遍布小痘疮，这称为'嘎尔达痘疮病'。

།ཡང་ན་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་མཆན་ཁུང་དང་ཉེ་འཁོར དུ་དཀྱིལ་འཁོར་དང་འདྲ་བར་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་མཐོ་བ་དང་།མདོག་དམར་བ་དང་། འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་འདུག་པ་སྟེ་དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་མིང་ནི་མཆན་ཁུང་གི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་འབྲུམ་བུ་འབྲས་ཡོས་ལྟ་ བུ་མཐུག་པར་འབྱུང་སྟེ་དེ་ནི་འབྲས་ཡོས་ལྟ་བུའི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དང་འདྲ་བར་འབྲུམ་བུ་ཆེན་པོ་གཅིག་འབྱུང་བ་དེ་ནི་འབྲུམ་བུ་དྲ་བ་ཞེས་གྲགས་སོ། །ལུས་ཚ་བས་གདུངས་པས་རྔུལ་ཏེ་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་མཐུག་པ་དང་ནད་དང་བཅས་པ་དང་། སྐེ་ཚེའི་འབྲུམ་བུའི་ཚད་ ཙམ་མདོག་དམར་པོར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་སྐེ་ཚེའི་འབྲུ་ལྟ་བུའི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་འབྲུམ་བུ་མེ་དབལ་ཕྲ་མོ་མཆེད་པ་བཞིན་དུ་བྱེར་ཏེ་དེ་ཡང་སྐྲངས་པ་དང་སྨིན་པ་དང་སྲ་བ་དང་དམར་བ་དང་ཚ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཛ་ལ་གར་དྷ་བ་ཞེས་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ཤས་ ཆེ་བའི་འབྲུམ་བུ་མེ་དབལ་ཤའི་རང་བཞིན་མི་བཟད་པ་དང་།རིམས་ཀྱིས་ལྡན་པ་དང་མེའི་མདོག་ལྟ་བུ་མཆན་ཁུང་ཕྱོགས་སུ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་མིང་ནི་མེའི་རོ་ཧི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཞག་ལྔ་འམ་བདུན་ནམ་ཟླ་བ་ཕྱེད་ལས་འཚོ་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ནད་གཞི་གསུམ་གྱི་ འབྲུམ་བུ་ཟླུམ་པོ་ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་དུ་འབྱུང་སྟེ་དེ་ནི་པ་རི་པ་ལ་ཞེས་བྱའོ།།འབྲུམ་བུ་མཆན་ཁུང་དང་། ཆུ་སོ་དང་། བརླ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་སྨན་བི་ད་རིའི་རྩ་བ་ལྟ་བུ་འབྱུང་སྟེ་དེ་ནི་བི་ད་རི་ལྟ་བུའི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །ཚིལ་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་རྒྱུས་པ་དང་ཤ་དང་ རྩ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་ལ་གལ་ཏེ་རྡོལ་ན་ནི་ཞག་དང་མར་དང་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུ་མང་དུ་འཛག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེས་རླུང་བསྐྱོད་དེ་ཤ་སྐམས་ཤིང་ཟླུམ་པོར་བསྒོངས་ཏེ། རྨའི་ནང་དུ་གསེག་མ་ལྟ་བུ་སྐྱེས་པ་དང་ཁྲག་དང་རྣག་མདོག་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། དྲི་མི་ཞིམ་པའི་ནད་གཞི་དང་ བཅས་པ་རྣམས་འཛག་པ་སྟེ་དེ་ནི་འབྲུམ་བུ་གསེག་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་ལག་པ་དང་། རྐང་པའི་མཐིལ་དང་། ཚིགས་དང་ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་གྲོག་མའི་མགོ་བོ་འདྲ་བར་རིམ་གྱིས་མང་པོས་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་ན་བ་དང་། ཚ་འུར་འུར་པོར་ འདུག་པ་དང་གཡའ་བ་དང་ཚབས་ཆེར་རུལ་བ་དེ་ནི་འབྲུམ་བུ་གྲོག་མའི་ཁ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།རྐང་པའི་མཐིལ་དུ་གསེག་མ་འམ་ཚེར་མ་ཟུག་པ་ལས་འབྲུམ་བུ་མཛེར་བ་ལྟ་བུར་སྐྱེས་པ་ནི་ཀ་ད་ར་ཞེས་བྱའོ། །ཐོར་བུ་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནི་གཞང་གི་ནང་ན་གནས་ཏེ། དེ་བཤང་བ་དང་ ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་ནས་གཞང་གི་ཕྱི་ནང་དུ་ཚེར་མ་ལྟ་བུའི་འབྲུམ་བུ་སྐྱེས་ཏེ།བཤང་བ་འབྱུང་དཀའ་ཞིང་སྲ་བ་དེ་ནི་གཞང་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲུམ་བུ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་ནི་སེན་མོ་དང་ཤའི་ནང་དུ་སྨིན་ཅིང་ཟུག་གཟེར་ཚ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ འབྲུམ་བུ་ཉེ་བའི་སེན་མོ་ཞེས་བྱའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཙམ་པ་མ་དང་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་འཆད་དོ། །རྩུབ་བག་བཟའ་བ་དང་། དྲུད་པ་དང་། སྣད་པ་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་སོར་མོ་གནག་པ་དང་རེག་ན་ཤིན་ཏུ་རྩུབ་པ་དེ་ནི་འབྲུམ་བུ་ཀུ་ན་ཁ་ཞེས་བྱའོ། །འདམ་བག་མ་རུངས་ པ་སེན་མོའི་ནང་དུ་ཞུགས་པ་ལས་འབྲུམ་བུར་གྱུར་ཏེ་གཡའ་བ་དང་ནང་དུ་རྣག་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་འབྲུམ་བུ་སོར་མོ་སྐྲངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཏིལ་ནག་པོའི་མདོག་ཏུ་སྣང་བའི་འབྲུམ་བུ་ནི་ཏིལ་ནག་ལྟ་བུའི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ།

或者在腋窝及其周围出现细小疮疱，呈圆形且隆起，颜色发红，周围有细小疮疱环绕，这通常是由风引起的，称为腋窝疮疱。
胆热偏重的疮疱如炒米般厚实，称为炒米样疮疱。
与此类似的大疮疱出现时，称为网状疮疱。
身体因热而出汗，出现密集的细小疮疱，伴有病症，如芝麻大小且呈红色，称为芝麻样疮疱。
胆热偏重的疮疱如细小火焰般蔓延，伴有肿胀、成熟、坚硬、发红和发热症状，称为'Jala Gardhaba'。
胆热偏重的疮疱如火焰般灼烧肉体，难以忍受，伴有发热，呈火焰色，出现在腋窝部位，称为火性'Rohini'，五天或七天或半月后生命将会衰竭。
由三种病因引起的圆形疮疱出现在锁骨以上部位，称为'Paripala'。
在腋窝、牙龈和两腿之间出现如'Vidari'药根般的疮疱，称为'Vidari'样疮疱。
由脂肪和风引起的疮疱依附于筋、肉和脉络而生，若破裂则会流出大量如油脂、酥油和蜂蜜般的液体，引起风动，使肉干枯而肿胀成圆形，疮口内生出如草芒般的物质，流出各种颜色的血脓，伴有恶臭，称为草芒样疮疱。
由综合病因引起的疮疱在手、脚掌、关节和锁骨以上部位逐渐蔓延，如蚂蚁头般密集，伴有疼痛、灼热感、瘙痒和严重腐烂，称为蚂蚁口样疮疱。
脚掌因草芒或刺扎入而生成如疣般的疮疱，称为'Kadara'。
名为'散发'的风居于肛门内，与大便一起搅动，在肛门内外生成如刺般的疮疱，大便难以排出且坚硬，这就是称为肛门梗阻的疮疱。
由胆和风引起的疮疱在指甲和肉内成熟，伴有疼痛和发热症状，称为近指甲疮疱。
有人解释说这也叫做'Champama'和消耗病。
因食用粗糙食物、摩擦和挤压而生成的疮疱使手指发黑，触摸时极其粗糙，称为'Kunakha'疮疱。
因不洁泥土进入指甲内而形成疮疱，伴有瘙痒和内部化脓，称为手指肿胀疮疱。
呈现黑芝麻色的疮疱称为黑芝麻样疮疱。

།པགས་པའི་སྟེང་དུ་མདོག་གནག་ཅིང་ནད་མེད་པའི་འབྲུམ་ བུ་མདོག་དམར་བ་སྲོག་ཆགས་སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་ཙམ་མཐོན་པོར་འདུག་པ་འམ་ཡང་ན་འབྲུམ་བུ་མ་དོག་དཀར་བ་དང་གནག་པ་དེ་ནི་པགས་པའི་མཛེར་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འབྲུམ་བུ་མདོག་དམར་བ་དེ་ནི་ཛ་རུ་མ་ནི་ཞེས་བྱའོ། །མདོག་གནག་པ་དང་ དཀར་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ལན་ཚྭ་ན་ཞེས་བྱའོ།།མྱ་ངན་དང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པས་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་འཁྲུགས་ཏེ་གདོང་སྲབ་ཅིང་སྔོ་བའི་ཐིག་ལེ་འབྱུང་བ་ནི་དོ་ཤིག་ཅེས་བྱའོ། །ལུས་གཞན་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་ལི་ག་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ངོ་ཤིག་ནི་རུད་རུད་པོར་འདུག་པ་དང་ རེག་ན་རྩུབ་པ་དང་མདོག་སྔོ་བསངས་སུ་འདུག་པ་ཡིན་ནོ།།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་དབུས་དམར་ཞིང་མཐའ་སྔོ་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ནི་དཀར་ཞིང་གཡའ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་ནི་དབུས་དམར་ཞིང་མཐའ་ཟངས་མའི་མདོག་ལྟར་སྣང་ཞིང་སྐེམ་པ་དང་། ཚ་ཙེག་ཙེག་བྱེད་ཅིང་བེམ་བེམ་པོར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་གིས་བད་ཀན་པགས་པར་སོན་པར་བྱས་ཏེ། དེར་བད་ཀན་སྐམས་ནས་མདོག་དཀར་བ་དང་། ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། ཆེར་མི་གཡའ་བ་དང་། མི་གནག་པ་དེ་ནི་པགས་པའི་ནད་ཚོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སློན་སྨན་ཉེས ཏེ་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་འཁྲུགས་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུའི་ནད་དུ་གྱུར་ཏེ།དེ་ཡང་ཤས་ཆེར་གཡའ་ཞིང་མང་དུ་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ནད་ཤས་ཆེར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཨ་ཀོ་ཐ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ལྟར་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོའི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོའི་ནད་དམིགས་བརྟགས་པའི་ལེའུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རའི་འགྲམ་པ་ལྟ་བུའི་ནད་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི་སྲིན་བུ་པད་པས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །ནས་ལྟ་བུའི་འབྲུམ་བུའི་ནད ལ་ནི།ཐོག་མར་དུགས་ཀྱིས་བཞུས་ལ་དེ་ནས་ཐང་ཤིང་དང་། རུ་རྟ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། བ་བླ་རྣམས་ཀྱི་ལྡེ་གུས་བསྐུའོ། །པ་ཤ་ན་ག་ད་བའི་ནད་ལ་ཡང་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྨིན་པའི་རྨའི་གསོ་བ་རྣམས་ཀྱང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་བཞིན་མ་རུངས་པར་གྱུར་པའི་ནད་ལ་ནི་སེང་ཕྲོམ་ དང་།འུ་སུ་དང་། ཤུ་དག་དང་དེ་གསུམ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མའམ་ཡང་ན་ནྱ་གྲོ་དྷའི་ལོ་མ་འམ་རྒྱ་སྟར་གྱི་ལོ་མ་གང་ཡང་རུང་བ་ཚྭ་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུའོ། །དེས་མ་ཞི་ན་སྐྱུག་སྨན་དང་། སྣ་སྨན་གཏང་བ་དང་དཔྲལ་རྩ་གཏར་བ་རྣམས་བྱའོ། །པདྨའི་ཚེར་མ་ལྟ་བུའི་ནད་ལ་ནི་ནིམ་པའི་ཁུ་ བས་སློན་བྱ་ཞིང་ནིམ་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་མར་སྦྱར་བ་བླུད་དེ་ནིམ་པ་དང་དོང་ག་སྦྱར་བས་བྱུག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རྨ་ཁ་ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གྲང་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་ནད་དང་ཨེ་རི་བེ་ལ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ནི་མཁྲིས་པའི་མེ་དབལ་གྱི་གསོ་བ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་ བྱའོ།།མེ་རོ་ཧི་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ལ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །ཛ་ལ་གར་ད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ལ་ནི་སྨྱུང་བ་དང་ཁྲག་དབྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། རྩུབ་ཆོས་བྱ་བ་དང་། སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་སྦྱང་བ་དང་སྐྱུ་རུ་རའི་སྦྱོར་བ་དང་། བསིལ་བའི་བྱུག་པ་རྣམས་རྟག་ཏུ་སྦྱར་རོ། །བི་དྷ་རི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནད་པ་ལ་ཁྲག་གཏར་ཏེ་བད་ཀན་གྱི་ཐོར་བུའི་གསོ་བ་རྣམས་སྦྱར་རོ།།གསེག་མ་ལྟ་བུའི་འབྲུམ་བུ་ལ་ནི་ཚིལ་ལས་གྱུར་པའི་གསོ་བ་རྣམས་བྱའོ།

在皮肤表面有黑色且无病的红色小疮，其高度如长嘴虫虫般突起，或者白色和黑色的小疮，这就叫做皮肤疣。同样，与生俱来的红色小疮叫做扎如玛尼。黑色和白色的叫做曼札拉盐。
由忧愁和愤怒等引起风和胆汁紊乱，导致面部出现淡薄发青的斑点，这叫做多西。若出现在身体其他部位则叫做利嘎。
其中由风引起的斑点呈凸起状，触摸时粗糙，呈淡青色。由胆汁引起的是中间红色而边缘发青。由痰引起的是白色且发痒。由血引起的是中间红色而边缘呈铜色，干燥，灼热刺痛且肿胀。
风使痰进入皮肤，痰在那里干涸后呈白色，无感觉，不太痒，不发黑，这就叫做皮肤麻木病。
由于用药不当，胆汁和痰相互紊乱而形成如曼札拉般的病症，这种病症以剧痒和多发为特征，这就叫做阿科塔。如此所说的小疮病共有三十六种。
小疮病辨识品第三十一品终。
现在讲解治疗小疮等病的品。对于未成熟的如山羊腮般的病，应用蚂蟥放血。对于如青稞般的小疮病，首先用热敷使其软化，然后用檀香、芸香、没药、岩白菜等制成的药膏涂抹。对帕夏那嘎达病也用同样方法治疗。同样也可采用成熟脓疮的治疗方法。
对于面部变得丑陋的病症，用藜芦、乌苏、白芷这三味药磨成粉末，或者用榕树叶或枫香树叶任何一种与盐调制成药膏涂抹。如果这样不能平息，则应进行催吐、鼻疗和放额部血脉。
对于如莲刺般的病症，应用楝树汁液浸润，并服用楝树煎汁与蜂蜜和酥油调配的药物，用楝树和冬果调配的药膏涂抹。
从疮口扩大症到寒症之间的病症以及艾日贝拉嘎症，都应按照治疗胆汁火毒的方法进行治疗。对于美若希尼病应当放弃治疗。对于扎拉嘎达帕病，应当禁食、放血、进行粗疗法、用药浴净身，经常使用余甘子配方和清凉药膏。
对于毗达日病，应当对病人放血，采用治疗痰性肿块的方法。对于如谷糠般的小疮，应当采用治疗脂肪病的方法。

།འབྲུམ་བུ་གྲོག་མའི་ཁ་ལྟ་བུ་ནད་རྐང་པ་དང་ལག་པར་བྱུང་ཞིང་ཚབས་ཆེར་སྐྱེས་པ་དང་། བུ་ག་མང་བ་དང་། སྐྲང་བ་ དང་།གནད་དུ་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །མཚན་མ་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་གསོ་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཐོག་མར་ལུས་སྦྱང་ཞིང་ཁྲག་བྱུང་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ལན་ཚྭ་དང་། དོང་ག་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཅི་ཙེ་བ་དང་། རྒྱ་སྲན་ནག་པོའི་རྩ་བ་དང་། དནྟི་དང་། ཏིལ་བཏགས་པ་ དང་།ནས་ཕྱེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུས་ལ་སྨིན་པ་དང་། ཤ་མ་རུངས་པ་མཚོན་གྱིས་ལེགས་པར་བཅད་དེ་ཐལ་སྨན་ནམ་མེ་ལ་བསྲེག་པར་བྱའོ། །ཀ་ད་ར་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ནི་མཚོན་གྱིས་མ་ལུས་པར་ཕྱུང་སྟེ་མར་བསྐོལ་བས་བསྲེག་པར་བྱའོ། །གཞང་འགགས་པའི་འབྲུམ་བུ་ལ་ནི་ ཛ་ལ་མར་ནིའི་གསོ་བ་རྣམས་བྱའོ།།ཉེ་བའི་སེན་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ཚ་བ་ཞི་བར་བྱས་ལ་མཚོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་གསོ་བར་བྱའོ། །ཀུན་ཁའི་ནད་མ་རུངས་པ་དང་གསེག་མ་ལྟ་བུའི་ནད་ལ་ཡང་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱའོ། །ཡང་ན་རྩབས་ཀྱིས་བླུགས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་ ནག་ཚུར་དང་ཏིལ་དང་རོ་ཙ་ན་དང་ནིམ་པའི་ལོ་མའི་ལྡེ་གུས་ཀྱང་བསྐུའོ།།ཏིལ་ནག་པོ་ལྟ་བུའི་ནད་ལ་ནི་མེའི་ལས་བྱའོ། །པགས་པའི་མཛེར་པ་སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་ལྟ་བུའི་ནད་ལ་མེ་ཤེལ་སེང་ལྡེང་གི་མེ་ལ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བས་བསྐུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་པགས་པའི་ཤ་ མཛེར་དེ་ཉིད་དང་ཛ་རུམ་ནི་གཉིས་ལ་ནི་མཚོན་གྱིས་བཅད་ལ་གོང་མའི་ཐལ་བས་གདབ་པོ།།ལན་ཚྭ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་དུ་གཏར་ག་བྱ་སྟེ། ཤིང་འོ་མ་ཅན་གྱི་ཤུན་པ་དང་། མྱུ་གུ་འོ་མ་དང་བཏགས་ཏེ་བྱུག་གོ། །དེ་ཡང་ངོ་ཤིག་ལ་ནི་ཨརྫུ་ནའི་ ཤུན་པ་འམ།བཙོད་གང་ཡང་རུང་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུ་བ་འམ། ཡང་ན་རྟ་དཀར་པོའི་རྨིག་པ་བསྲེགས་པའི་སྣག་ཚ་མར་གསར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །ཡང་ན་ཙནྡན་དམར་པོ་དང་། བཙོད་དང་། རུ་རྟ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ནྱ་གྲོ་དྷའི་མྱུ་ གུ་དང་།སྲན་ཆུང་གི་མྱུ་གུ་རྣམས་ཀྱི་ལྡེ་གུས་བསྐུ་བ་བྱས་ན་གདོང་གི་མདོག་གསལ་ཞིང་ངོ་ཤིག་འཇོམས་སོ། །ཟི་ར་རྣམ་གཉིས་དང་། ཏིལ་ནག་པོ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་དེ་རྣམས་འོ་མ་དང་བཏགས་ཏེ་བསྐུས་ན་གདོང་གི་ངོ་ཤིག་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ ན་སྲན་ཆུང་ཕུབ་མ་མེད་པ་བརྔོས་པ་འོ་མ་དང་བཏགས་ཏེ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་པས་བསྐུའོ།།ཡང་ན་ཤལ་མ་ལིའི་ཚེར་མ་རྣོན་པོ་འོ་མ་དང་བཏགས་པས་བསྐུའོ། །ཡང་ན་རྒྱ་ཤུག་གི་ཚི་གུའི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་རི་བོང་གི་ ཁྲག་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་ཁ་ལུང་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་རུ་རྟ་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་སྦངས་ཏེ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །ཡང་ན་མུ་ས་ལའི་རྩ་བ་རའི་འོ་མ་དང་བཏགས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་བ་ལང་གི་རུས་པ་དང་། མུ་ས་ ལའི་རྩ་བ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ།།ཡང་ན་རི་བོང་གི་ཁྲག་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་ག་ཆུ་དང་བུ་རམ་སར་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་ཤིང་ཏིན་དུ་ཀའི་ལོ་མའི་རང་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཤིང་ཏིན་ཏུ་ཀ་བཏགས་པས་བསྐུས་ན་ གདོང་རང་གི་མདོག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།ུཏྤལ་དཀར་པོ་དང་། སྔོན་པོ་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཀ་ལ་ཡི་ཀ་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་ཚི་གུ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྡེ་གུས་གདོང་ལ་དྲིལ་ཞིང་བྱུགས་ན་མེ་ཏོག་པདྨའི་མདོག་བཞིན་དུ་བྱེད་དོ།

如果出现蚁口状的疮疱在手脚上，且症状严重，有多个孔洞，肿胀，以及出现在要害部位的，应当放弃治疗。不具备这些症状的则可以治疗。
首先要清洁身体并放血，然后用盐、冬瓜、沉香、吉子巴、黑豆根、旃提、芝麻粉和大麦粉涂抹，待其成熟后，用刀具仔细切除坏死组织，然后用药粉或火灼烧。
对于名为卡达拉卡的病，要用刀具完全切除后用熬制的酥油灼烧。
对于肛门堵塞的疮疱，要采用扎拉玛尼的治疗方法。
对于所谓的近指甲病，要先用温水浴消除热症，然后用手术方法治疗。
对于严重的口腔疾病和类似碎屑的病症也要采用同样的方法。或者用药汁冲洗，然后涂抹黑芝麻、芝麻、染料和楝树叶制成的药膏。
对于类似黑芝麻的病症要进行火疗。
对于皮肤上如长嘴虫状的疣，要用水晶或紫檀木火烧成的灰涂抹。
同样，对于皮肤肉疣和扎如姆尼两种病症，要用刀切除后撒上上述灰粉。
对于所谓的盐病，要根据病情位置放血，然后用含乳汁树木的树皮和芽与乳汁研磨后涂抹。
对于面部斑点，可用阿朱那树皮或红花与蜂蜜调制的药膏涂抹，或者用白马蹄烧成的墨与新鲜酥油调制后涂抹。
或者用红檀香、红花、茜草、白芷、青香、尼亚格若达树芽和小豆芽制成的药膏涂抹，能使面色明亮并消除斑点。
两种孜然、黑芝麻和白芥子与牛奶研磨涂抹能去除面部斑点。
或者用去壳煮熟的小豆与牛奶研磨，加入酥油和蜂蜜制成药膏涂抹。
或者用木棉树的尖刺与牛奶研磨后涂抹。
或者用枣树籽粉与糖调制涂抹有效。
或者用兔血与蜂蜜调制涂抹有效。
或者将茜草在卡隆果汁中浸泡七天，与蜂蜜调制后涂抹。
或者用木萨拉根与羊奶研磨，加蜂蜜调制涂抹有效。
或者用牛骨和木萨拉根与酥油、蜂蜜调制涂抹有效。
或者用兔血与蜂蜜调制，以及这些药物的粉末与酸奶清和新糖调制涂抹有效。
或者用庭都卡树叶的自然汁液与研磨的庭都卡调制涂抹能恢复面部本色。
白莲花、青莲花、青香、茜草、卡拉伊卡和枣树籽等制成的药膏涂抹面部能使肤色如莲花般美丽。

།ཡང་ན་གོང་མའི་སྨན་དེ་ རྣམས་བཏགས་ཏེ་ཤིང་མངར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ནས་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྣུམ་དང་སྦྱར་ཏེ་གདོང་ལ་བསྐུའོ།།སྨེ་བའམ་ཁམས་གསོ་བ་ནས་དང་། སྲ་རྩི་པོག་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། སྤྲ་ཚིལ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་མར་དང་། བུ་རམ་དང་། བ་གཅིན་དང་བསྐོལ་ཏེ་དྲིལ་དུ་བཏུབ་པ་ཙམ་གྱི་ལྡེ་གུས་ཉིན་རེ་བཞིན་བསྐུ་བ་བྱས་ན་གདོང་མ་རུང་བར་བྱེད་པའི་ངོ་ཤིག་དང་། ལུས་མ་རུང་བར་བྱེད་པའི་སྨེ་བ་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་དེ་གདོང་ལ་བསྐུས་ན་པདྨ་བཞིན་དུ་བྱེད་དོ། །རྐང་པ་ལ་བསྐུས་ན་ནི་པདྨའི འདབ་མ་ལྟར་འགྱུར་རོ།།གུར་གུམ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། ཀ་ལི་ཡ་ཀ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཙནྡན་དཀར་པོ་དང་། ནྱ་གྲོ་དྷའི་རྐང་པ་གཞོན་ནུ་དང་། ཤུག་པ་དང་། པདྨ་གེ་སར་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། བཙོད་དང་། དེ་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་ཆུ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ དང་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་པའི་ནང་དུ་རྒྱ་སྐྱེགས་དང་།ལེ་བརྒན་རྩི་དང་། བཙོད་དང་། ཤིང་མངར་དང་། གུར་གུམ་དང་། དེ་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་ཏིལ་མར་སྲང་བརྒྱད་དང་། དེའི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་ཚུལ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ ལས་སྣ་སྨན་གོམས་པར་བྱས་ན་ནི་ལིང་ག་དང་།ངོ་ཤིག་དང་། སྐྲ་དཀར་དང་། གཉེར་མ་དང་། སྨེ་བས་མ་རུངས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་འཇོམས་ཏེ་གདོང་གི་ཤ་མདོག་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །བཙོད་དང་། ཤ་བ་རིའི་སེང་ཕྲོམ་དང་། ཏུ་བ་རི་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། སེར་པོ་རྣམ་ གཉིས་དང་།ལྡོང་རོས་དང་། གུར་གུམ་དང་། རུ་རྟ་དང་། གི་ཝང་དང་། ནྱ་གྲོ་དྷ་དཀར་པོའི་ལོ་མ་དང་། ཙནྡན་རྣམ་གཉིས་དང་། ཀ་ལི་ཡ་ཀ་དང་། དངུལ་ཆུ་དང་། རྨ་ཤིང་དང་། ལང་ཏང་ཙེའི་ཤུན་པ་དང་། པདྨའི་ས་བོན་དང་། པདྨ་གེ་སར་དང་། སྤྲ་ཚིལ་དང་། སྤངས་ མ་དང་།ཤུག་པ་དང་། དེ་རྣམས་དང་ཞག་དང་རྐང་དང་མར་དང་འོ་མ་དང་ཤིང་འོ་མ་ཅན་གྱི་འོ་མ་དང་དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་བསྐུས་ན་ངོ་ཤིག་དང་གཉེར་མ་ལ་སོགས་པ་འཇོམས་ཏེ་གདོང་གི་བཞིན་མདོངས་ཟླ་བ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །བྲིང་ག་རཱ་ཛའི་རང་ གི་ཁུ་བའི་འོ་མ་དང་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་འོ་མ་ལུས་པ་ལས་སྣ་སྨན་དུ་སྦྱར་ན་སེལ་བ་ཡིན་ནོ།།པགས་པའི་ནད་ཚོར་བ་མེད་པ་ལ་ནི་རླུང་གི་མཛེ་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ལྟར་བྱ་སྟེ་དེ་སའི་འོག་ཏུ་མེས་བསྲེག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཨུད་ཀོ་ཐ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ལ་ནི་བད་ཀན་ དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནད་གསོ་བ་རྣམས་བྱའོ།།ཀོ་ཐ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ལ་ནི་རླུང་མཁྲིས་ཀྱི་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་སྦྱར་རོ། །འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པ་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།

或者将上述药物研磨后，与甘草煎煮的汁液调和，根据病情不同与油脂调和后涂抹于面部。
对于黑斑或调理体质，取大麦、树脂胶、白芥子、水晶、獐脂，将这些药物的粉末与蜂蜜、酥油、糖蜜、牛尿一同煎煮，调制成适合揉搓的软膏，每日涂抹，可以祛除使面部变丑的雀斑和使身体变丑的黑斑，涂抹于面部能使之如莲花般美丽。
涂抹于脚部则会变得如莲花瓣一般。
取藏红花、水晶、迦梨耶迦、诃子、甘草、白檀香、榕树幼根、柏木、莲花花蕊、青莲、蓝靛，各一两，与一百二十八两水煎煮至四分之一，在其中加入诃子、没药、蓝靛、甘草、藏红花，这些各二钱研磨成粉，以及八两芝麻油与其两倍的牛奶，按方法煎煮至油剩余，用作鼻药，可以祛除痣、雀斑、白发、皱纹和黑斑等瑕疵，使面色恢复。
取蓝靛、夏波利白芥子、土婆利、诃子、两种黄色药材、没药、藏红花、茜草、牛黄、白榕树叶、两种檀香、迦梨耶迦、水银、伤寒木、郎当孜皮、莲子、莲花花蕊、獐脂、草药、柏木，将这些与油脂、骨髓、酥油、牛奶和乳木的乳汁一同煎煮成油涂抹，可以祛除雀斑和皱纹等，使面容如月亮般光彩照人。
将勃令伽拉惹的自汁与牛奶和水一同煎煮，留下牛奶制成鼻药即可祛除。
对于皮肤无感觉的病症，应按照治疗风性麻风病的方法进行，然后在该处用火灸。
对于称为优得柯他的病，应采用治疗痰和胆引起的麻风病的方法。
对于称为柯他的病，应采用所有治疗风胆病的方法。
治疗小痘等病症的章节——第三十二章完。

། །།དེ་ནས་གསང་བའི་གནས་ ཀྱི་ནད་དམིགས་བརྟགས་པའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཐོག་མར་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་བུད་མེད་ལ་ཉལ་པོ་བྱས་ཏེ་འདོད་པ་ཟིན་མ་ཐག་ཡང་སྤྱད་པ་དང་། ཡང་ན་མོ་མཚན་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་ཟླ་མཚན་གྱི་སྐྱོན་དང་ལྡན་པ་ལ་འཇུག་པས་ནད་གཞི་ རྣམས་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་བ་དང་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་བུད་མེད་ལ་ཆགས་བཞིན་དུ་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་དང་།བདག་ཉིད་མི་འདོད་བཞིན་དུ་བུད་མེད་ལ་སྤྱད་པ་དང་། ལམ་མ་ཡིན་པར་འཇུག་པ་དང་། བྱིས་པ་བཙས་མ་ཐག་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། འདོད་པ་སྤྱད་མ་ཐག་པ་ལ་མ་བཀྲུས་པར་བྱེད་ པ་དང་།བུད་མེད་ལ་ཆགས་པའི་དབང་གིས་སྦྱར་ཆུ་འཛག་པ་དང་། ཁུ་ཚུར་དང་། སོ་དང་། སེན་མོས་རེག་པ་དང་། སེན་མོའི་དུག་གིས་རེག་པ་དང་། ཁུ་བ་བྱུང་བས་འགགས་པ་དང་། ཀུ་ཤ་ལ་སོགས་པ་རྩུབ་པས་དྲུད་པ་དང་རྒྱུ་དེ་དག་གིས་ནད་གཞི་རྣམས་འཁྲུགས་ཏེ་གསང་བའི་ གནས་སུ་ཨ་བ་དན་ཤ་ལ་སོགས་པའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། བ་དན་ཤ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ནད་གསུམ་ལས་གྱུར་པ་རེ་རེ་དང་། ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་དང་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའོ། །རླུང་ལས་ གྱུར་པའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་ཕོ་མཚན་སྐྲང་བ་དང་།ན་བ་དང་། སྣ་ཚོགས་སུ་ན་བ་དང་། རྟག་ཏུ་འགྲེང་བ་དང་། ཕོ་མཚན་གྱི་པགས་པ་གས་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ལ་ནི་སྐྲང་ཞིང་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་རའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་བཞིན་དུ་ འདུག་པ་ཡིན་ནོ།།བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ནི་མཁྲང་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། གཡའ་བ་དང་། གྲང་བ་དང་ལྕི་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཁྲག་འཛག་པ་དང་འབྲུམ་བུ་ནག་པོ་འབྱུང་བ་དང་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་ མཚན་གྱི་ནད་ལ་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་གྱི་མཚན་མ་དང་།རླིག་པ་སྐྲང་བ་དང་། དྲག་ཏུ་ན་བ་དང་། མྱུར་དུ་སྨིན་པ་དང་། འགས་པ་དང་སྲིན་བུ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་རྣམས་ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མི་འཚོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཉེས་པ་ འཁྲུགས་པས་ཕོ་མཚན་གྱི་ནང་ངམ་ཕྱི་རོལ་དུ་ཤ་དང་ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་ཤ་མཛེར་སྐྱེས་ཏེ།ཁྲག་འཛག་པ་དང་གཡའ་བ་ཡིན་ཏེ་དེའི་མིང་ནི་ཤ་མཛེར་པ་ལྟ་བུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །བུད་མེད་ཀྱི་ནི་འབྱིལ་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། ཁྲག་འཛག་པ་དང་། གདུགས་ལྟར་འདུག་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་མིང་ནི་ གཞང་འབྲུམ་ལྟ་བུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་གསོ་བར་མ་བྱས་ན་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །ཕོ་མཚན་གྱི་ཕྱིའམ་ནད་དུ་བད་ཀན་དང་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་ཡུངས་ཀར་གྱི་ཚད་ཙམ་མཐུག་པར་འདུག་པ་དེ་ནི་ཡུངས་ཀར་ལྟ་བུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ཁྲག་དང་བད་ཀན་ ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་མང་པོ་རྒྱ་ཆེ་བ་དབུས་སུ་ནས་ཙམ་འབྱུང་སྟེ་ཟུག་པ་དང་བ་སྤུ་ལངས་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་མིང་ནི་ཨ་བ་མན་ཐ་ཞེས་བྱའོ།།ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་འཛམ་བུའི་རུས་པ་ལྟར་འདུག་པ་དེ་ནི་ཀུམ་བྷི་ཀ་ཞེས་བྱའོ། །ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་མེ་དབལ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་ བ་ཡོད་དེ།དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཅིན་སྙི་བའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བལྟའོ། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། མུངྒའི་ལོ་མའི་ཚད་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ཨུད་དམ་ཞེས་བྱའོ། །ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་འབྲུམ་བུ་གཅིག་ ལ་མང་པོས་ཁྱབ་སྟེ།ཇི་ལྟར་པདྨའི་སྙིང་པོ་ལ་འབྲུམ་བུས་ཁྱབ་པ་ལྟར་སྣང་སྟེ་དེ་ནི་པདྨ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།

现在讲解关于私密处疾病诊察的章节。首先，男性生殖器疾病产生的原因是：与女性行房后立即再次行房，或者进入过小的女性生殖器，或者与经期女性行房导致三种病素紊乱，同样地与他人妻子带着贪欲行房，自己不愿意却与女性行房，从非正常途径进入，与刚生产的产妇行房，行房后未清洗，
因贪恋女性而精液流出，拳头、牙齿、指甲触碰，指甲毒素触碰，精液排出受阻，被茅草等粗糙物摩擦，这些原因导致病素紊乱，在私密处产生阿瓦丹夏等二十三种男性生殖器疾病。其中丹夏这种男性生殖器疾病又分为五种，即三种病素各自引起的三种，血液引起的一种和综合病素引起的一种。
风引起的男性生殖器疾病症状是：生殖器肿胀、疼痛、各种疼痛、经常勃起和生殖器皮肤开裂。胆引起的疾病症状是：肿胀发热灼烧，如同乌东巴拉果实成熟时的样子。痰引起的症状是：坚硬、油腻、发痒、寒冷和沉重。血液引起的症状是：出血、生黑色脓包和灼热。
综合病素引起的男性生殖器疾病具有三种病素的症状，睾丸肿胀、剧烈疼痛、快速成熟、开裂和生虫。其中血液引起的难以治愈，综合病素引起的不可治愈。由于病素紊乱，在生殖器内部或外部产生肉血引起的肉疣，出血发痒，这种病称为类肉疣病。
女性则是呈球状、出血、如伞状，这种病称为类痔疮病。如果不治疗会导致死亡。在生殖器外部或内部，由痰和血引起的如芥子大小的厚实脓包，称为类芥子病。另有一种由血液和痰引起的男性生殖器病，生多个大脓包，中间如大麦粒大小，疼痛并起鸡皮疙瘩，这种病称为阿瓦曼塔。
由血液和胆引起的疾病，形状如蒲桃核的称为贡毗卡。还有一种称为如火焰般的男性生殖器病，其特征如同尿痛章节中所述。由血液和胆引起的脓包，大小如豌豆或绿豆叶子，这种男性生殖器病称为乌当。男性生殖器病中有一种是单个脓包上布满多个小包，如同莲花蕊上布满小包的样子，这种称为具莲花病。

།ཕོ་མཚན་གྱི་ནང་དུ་ལག་པས་དྲུད་པ་ལས་འབྲུམ་བུ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་འདྲུད་པའི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །ཕོ་མཚན་ཤུགས་དྲག་ཏུ་མཉེས་པ་ལས་རླུང་འཁྲུགས་ཏེ་ཡ་ཡོར་ སོང་བ་དང་།མཁྲང་བ་དང་། རྡུལ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་གཏུན་བུ་ལྟ་བུའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཕོ་མཚན་མཉེས་པ་ལས་རླུང་འཁྲུགས་ཏེ་པགས་པ་ཕྱིར་བཤུས་པ་ལས་ན་ཞིང་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། ཁ་ཅིག་རྨེན་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ་དེའི་མིང་ནི་པགས་པ་ཕྱིར་བཤུས་ པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།ཕོ་མཚན་གྱི་པགས་པ་རྩེ་མོ་ནས་འདས་པར་འཕྱང་ཞིང་མདུད་པར་སྣང་བ་དེ་ནི་པགས་པ་ཉིལ་བའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ནི་ཤིན་ཏུ་གཡའ་བ་དང་། སྲ་བ་དང་། རྨ་འབྱུང་བ་དང་། འགས་པ་དང་། འཚོ་བར་ དཀའ་བ་དེ་ནི་ཕོ་མཚན་གྱི་པགས་པའི་ནད་ཨ་བ་པ་ཏི་ཀི་ཞེས་བྱའོ།།རླུང་གིས་ཕོ་མཚན་གྱི་པགས་པ་མ་རུངས་པར་བྱས་ཏེ་ནོར་བུ་ལ་པགས་པ་འབྱར་བས་འབྱུང་དུ་མ་སྟེར་ཏེ་སྦུབས་ནས་གཅིན་འབྱུང་བ་ཡང་རྒྱུན་ཕྲ་བར་འབྱུང་ཞིང་ནད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་མིང་ནི་ ནོར་བུ་ཁ་མ་བྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འམ།ཡང་ན་ནོར་བུ་འགགས་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་གྲ་མས་གང་བ་སྙམ་སེམས་པ་ནི་མདུད་པ་ལྟ་བུའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །གྲ་མས་གང་བའམ་ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ཚོར་བ་མེད་པ་དེ་ནི་ཚོར་བ་ མེད་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ།།རླུང་དང་ཁྲག་འཁྲུགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ཅི་ཙེ་ཙམ་གྱི་བུ་གས་ཁྱབ་པར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་བུ་ག་བརྒྱ་པའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་པགས་པ་ཚོས་ཤིང་ཚ་བ་དང་། ཚབས་ཆེར་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་ འདུག་པ་དེ་ནི་པགས་པའི་ནད་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་པགས་པའི་ནད་སྨིན་པ་ནི་ཕོ་མཚན་གྱི་པགས་པའི་ཤ་ཐམས་ཅད་འདྲུལ་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་ཤ་འདྲུལ་བའི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་དམར་བ་དང་གནག་པ་འབྱུང་སྟེ་ཁྱབ་ པ་དང་ན་བ་དེ་ནི་ཁྲག་གི་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།ཕོ་མཚན་ལ་ནི་ཤའི་འབྲུམ་བུ་འབྱུང་བ་ནི་གོང་གི་ཤའི་འབྲུམ་བུ་བཞིན་དུ་བལྟའོ། །ཕོ་མཚན་ལ་འབྲས་འབྱུང་བ་ཡང་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འབྲས་ནད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་འདིར་བལྟའོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་ པའི་འབྲས་ནད་ནི་ཕོ་མཚན་མདོག་ནག་པོར་གྱུར་ཅིང་སྨིན་ལ་རུལ་ཏེ་ཤའུ་འདྲུལ་བ་དེ་ནི་ཏི་ལ་ཀ་ལ་ཀ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལས་ཀྱང་ཤ་ལས་གྱུར་པའི་འབྲུམ་བུ་དང་། སྨིན་པ་དང་། འབྲས་ནད་དང་། ཏི་ལ་ཀ་ལ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །ལྷག་མ་ རྣམས་ནི་གསོ་བར་བྱའོ།།ཁ་ཟས་མ་རུང་བ་ཟོས་པ་དང་། མལ་སྟན་མི་བདེ་བ་ལ་འདུག་པ་དང་། ཉལ་པོ་ལྷག་པར་བསྟེན་པ་དང་། ཁྲག་ངན་སྐྱེས་པ་དང་། གནོད་པར་འགྱུར་པའི་སྨན་བསྟེན་པ་དང་། སྐྱེས་པའི་ས་བོན་གྱི་ཉེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་ལས་ལས་གྱུར་ པ་དང་།རྒྱུ་དེ་དག་གིས་མོ་མཚན་གྱི་ནད་རྣམ་པ་ཉི་ཤུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རླུང་གིས་མོ་མཚན་མ་རུངས་པར་གྱུར་ན་ནི་ན་ཞིང་ཟུག་པ་དང་། གླལ་མང་བ་དང་། ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། གྲོག་མ་རྒྱུ་བ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། རེངས་པ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། ཁྲག་སླ་བ་ལྦུ་བ་དང་བཅས་ ཤིང་སླ་བ་དང་།མྱུར་དུ་འཛག་པ་དང་། མདོག་རྩ་ནག་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཆུ་སོ་དང་། བརླ་མཚམས་དང་རྩིབ་ལོགས་ལ་སོགས་པ་དང་། ལོང་མོ་རྣམས་དང་། དེ་དག་ཏུ་རང་རང་གི་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ་དེ་ནི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ལ་ཉལ་པོ་ཤས་ ཆེར་སྤྱད་ན་ནི་སྐྲང་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།

由于用手摩擦阴茎内部而产生的疱疹称为摩擦疱疹。
由于剧烈摩擦阴茎导致风气紊乱而产生扭曲、僵硬和疼痛，这称为杵状风病。
由于摩擦阴茎导致风气紊乱，使皮肤外翻而产生疼痛和灼热感，有些还会变成腺体，这称为皮肤外翻病。
阴茎皮肤从顶端垂下并呈现结节状，这称为皮肤下垂病。
由痰引起的阴茎病症表现为剧烈瘙痒、僵硬、溃疡、裂开且难以治愈，这称为阴茎皮肤病阿巴帕提基。
风气使阴茎皮肤受损，皮肤粘附在龟头上不让其露出，导致尿液从细孔中细流而出，虽然没有病痛，这称为龟头不开放病或龟头阻塞病。
由痰引起的阴茎病症感觉像被虱子充满，这称为结节状病。
由虱子充满或血液引起的阴茎病症没有感觉，这称为无感觉病。
由风和血液紊乱引起的阴茎病症遍布芝麻大小的孔洞，这称为百孔病。
由胆汁和血液引起的阴茎病症皮肤肿胀发热，且有剧烈灼热感，这称为皮肤病成熟。
由三病合并引起的成熟皮肤病会导致阴茎皮肤组织全部腐烂，这称为肉腐病。
另外，阴茎上出现红色和黑色的小疱疹，遍布且疼痛，这称为血疱疹。
阴茎上出现的肉疱疹应如前述肉疱疹一样观察。
阴茎上出现的痈疮也应在此观察三病合并引起的痈疮的特征。
由三病合并引起的痈疮使阴茎变黑，成熟后腐烂，肉组织腐烂，这称为提拉卡拉卡。
其中肉疱疹、成熟、痈疮和提拉卡拉卡这四种病应当放弃治疗。其余的病症则应治疗。
由于食用不当食物、坐卧不适、过度行房、产生恶血、服用有害药物、男性精子有问题、前世业力等原因，会产生二十种阴道疾病。
其中，当风使阴道受损时，会出现疼痛、打哈欠频繁、无感觉、如蚂蚁爬行感、僵硬、粗糙、血液稀薄有泡沫且稀疏、快速流出、脉色发黑，还会在阴部、大腿内侧、肋部等处以及小腿部位各自产生相应的病症，这是由风引起的阴道病。
如果在这种情况下过度行房，就会产生肿胀。

།ཤིན་ཏུ་གཞོན་པ་ལ་ཡང་འཁྲིག་པ་སྤྱད་པས་སྒལ་ཚིགས་དང་། བྱིན་པ་དང་། བརླ་གཉིས་ཀྱི་བར་དང་། དེ་དག་ཏུ་རླུང་འཁྲུགས་ཏེ་ནད་སྐྱེད་པ་དེ་ནི་སྔར་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འབྱུང་བའི་ཤུགས་ནང་དུ་འཁྱིལ་ཏེ་རླུང་གིས་མོ་མཚན་ ཤིན་ཏུ་སྣང་བར་བྱས་ནས་ཁྲག་ལྦུ་བ་དང་བཅས་པར་སྲི་ཞིང་འགགས་པ་མང་དུ་འབྱུང་སྟེ་དེ་ནི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་འཁྱིལ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་རླུང་གིས་ཟླ་མཚན་རྩུབ་ཅིང་མ་རུངས་པར་བྱས་པ་ལས་བུ་ཚ་འབྱུང་ན་ཡང་སྐྱེ་ཞིང་འཆི་བར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་བུ་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མངལ་གྱི་ནད་ཡིན་ནོ། ། ཁ་ཟས་མང་དུ་ཟོས་ཏེ་འགྲངས་པའི་འོག་ཏུ་མལ་སྟན་མི་མཉམ་པ་ལ་འཁྲིག་པ་སྤྱད་པ་ལས་རླུང་གིས་ཁ་ཟས་བཙིར་ཏེ་མོ་མཚན་གྱི་ནང་ན་གནས་པའི་སྦུ་གུ་རྣམས་འཆུས་པར་བྱས་ནས་རུས་པ་དང་། ཤའི་སྦུ་གུ་རྣམས་སུ་ཟུག་གཟེར་བདོ་བ་ནི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ནང་དུ་རྟས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། རླུང་ནད་སྐྱེས་པའི་ཁ་ཟས་བསྟེན་པས་ས་བོན་འཛིན་པའི་མོ་མཚན་གྱི་ཁ་ཞུམ་པར་བྱས་པ་དེ་ནི་ཁབ་མིག་ལྟ་བུའི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །རླུང་ཤས་ཆེར་སྐྱེས་པས་བཤང་གཅི་འགགས་ཤིང་མངལ་སྐམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་མངལ་ནད་སྐེམ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །མངལ གྱི་གནས་སུ་ས་བོན་ཞུགས་པ་ལས་རླུང་གིས་ཞག་དྲུག་གམ་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་འཇིག་ཅིང་དེ་ནས་ནད་ཡོད་ཀྱང་རུང་མེད་ཀྱང་རུང་ས་བོན་ཕྱིར་འབྱིན་པ་དེ་ནི་ས་བོན་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།མངལ་གྱི་ནད་རླུང་གིས་གཟིར་བ་ལས་བྱིས་པ་རུམ་དུ་ཆགས་པའི་ས་བོན་ལ་གནོད་པར་ བྱས་པས་སྐྱེས་པ་ལ་ཞེ་སྡང་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་དམར་བ་ཡིན་པས་གསོ་བ་མ་བྱས་ན་ནི་མོ་གཤམ་དུ་འགྱུར་རོ།།མངལ་གྱི་ནང་དུ་རླུང་སྐྱེད་པ་མོ་མཚན་གྱི་ནད་མངལ་ཤིན་ཏུ་ཁ་ཞུམ་པ་དང་། ཡང་ན་ཁ་བྱེ་བར་བྱེད་པ་དང་། གནས་ནས་ཉམས་པ་དང་། རླུང་གིས་ མོ་མཚན་གྱི་ནད་བཞིན་དུ་ན་བ་དེ་ནི་ཤ་མཐོན་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ།མོ་མཚན་རྒྱ་ཆེར་སོང་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ནད་ཆེན་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ནི་མཁྲིས་པ་རང་གི་ནད་གཞི་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་བསྟེན་པས་མཁྲིས་ པས་མངལ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཁྲུགས་ནས་ཚ་བ་དང་།སྨིན་པ་དང་། རྣགས་པ་དང་། དྲི་ང་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། ཁྲག་འཛག་པ་དང་། འཛག་པ་དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཚ་བ་དང་། རོ་མྱགས་པ་དང་། མདོག་སྔོ་བ་དང་། སེར་བ་དང་། གནག་པ་ལ་སོགས་པ་ མདོག་སྣ་ཚོགས་སུ་འདུག་པར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།།ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ནི་ཁྲག་ཚབས་ཆེར་འཛག་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་བད་ཀན་འཁྲུག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་བསྟེན་པས་མོ་མཚན་ནད་ཆུང་ཞིང་གྲང་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་། འཛག་པ་ དཀར་བ་དང་།སྤྱི་བག་ཏུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་མོ་མཚན་གྱི་ནང་དུ་འཁྲུགས་ཏེ་ཁྲག་འཛག་ཅིང་ཟད་དེ། ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། ལུས་སྐེམ་ཞིང་མདོག་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཁྲག་ཟད་པའི་མངལ་ནད་ཅེས་བྱའོ། །བུད་མེད་རང་བཞིན་གྱིས་ནད་ མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བ་དེ་སྐྱེས་པ་དང་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་དང་།སྦྲིད་པ་དང་། སྒྲེགས་པ་ལྟ་བུ་འགགས་པས་རླུང་མཁྲིས་པ་དང་བཅས་པ་མངལ་གྱི་ནང་དུ་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་སྐྲང་བ་དང་། རེག་མི་བཟོད་པ་དང་། ཉམ་ཐག་པ་བཞིན་ན་བ་དང་། ཁྲག་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

对于年轻人来说，过度行房会导致脊椎、小腿、两大腿之间以及这些部位的风气紊乱而生病，这就是所谓的前期症状。
当体内元素的力量盘旋，风气使女阴极度膨胀，血液带泡沫凝结阻塞频繁发生，这就是所谓的女阴盘旋病。
另外，如果风气使月经变得粗糙恶化，即使生下孩子也会死亡，这就是所谓的胎儿夭折的子宫病。
吃太多食物饱腹后，在不平整的床上行房，风气挤压食物，使女阴内的管道扭曲，导致骨头和肉的管道疼痛，这就是所谓的女阴内部紧实病。
因食用引起风病的食物，使接纳精子的女阴收缩，这就是所谓的针眼状女阴病。
风气过重导致大小便阻塞，使子宫干枯，伴有感觉，这就是所谓的子宫干枯病。
精子进入子宫后，风气在六天或七天内破坏它，然后无论是否有病，都会排出精子，这就是所谓的精子排出病。
由于子宫病被风气折磨，损害了胚胎形成的精子，对男性产生憎恨，这种情况非常严重，如果不治疗就会变成不孕。
子宫内生风的女阴病会使子宫极度收缩，或者张开，位置改变，像风引起的女阴病一样疼痛，这也称为肉突起病，也称为女阴扩大病，也称为大病。
由胆汁引起的女阴病是由于食用引起胆病的食物等原因，胆汁依附于子宫而紊乱，导致发热、化脓、溃烂、臭味、发烧、出血，而且这种出血非常灼热，味道难闻，呈现青色、黄色、黑色等各种颜色。
由血引起的女阴病表现为大量出血。
由于食用引起痰病的食物等原因，女阴病变小且发冷，发痒，白色分泌物流出，普遍出现这些症状。
风和胆在女阴内紊乱，血液流失耗竭，发热剧烈，身体消瘦，肤色改变，这就是所谓的失血性子宫病。
天生胆病偏重的女性与男性行房，或者因打喷嚏、打嗝等阻塞，风和胆在子宫内紊乱，会导致肿胀、触痛难忍、疲惫般疼痛，并出现青色和黄色的血液。

།མ་ཞུ་ད་མངལ་གྱི་ནང་དུ་འཁྲུགས་པ་སྟེ། ཆུ་སོ་དང་མཁལ་མ་ལྕི་ཞིང་ཚད་པར་འཁྲུ་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྟ་ཟུར་དང་། ཆུ་སོ་དང་། བརླ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ན་བ་དང་། ཚ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མངལ་གྱི་ནད་མ་ཞུ་བ་ཞེས་བྱའོ། །མངལ་གྱི་ནང་དུ་རླུང དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱིས་ཁྱབ་སྟེ་འཛག་པ་དཀར་བ་དང་།འབྱིལ་བག་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ཨུ་པ་སླུ་ཏ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་མོ་མཚན་ཁྲུས་དང་གཙང་སྦྲ་མ་བྱས་པས་སྲིན་བུ་སྐྱེས་ནས་མོ་མཚན་རབ་ཏུ་གཡའ་ཞིང་གཡའ་བ་དེས་འདོད་པ་ལ་དགའ་སྟེ་དེའི་མིང་ནི་འབྱིན་བག་ཞེས་བྱའོ། ། དུས་མ་ཡིན་པར་འཁྲིག་པ་སྤྱད་པའི་རྒྱུས་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་མངལ་གྱི་ནང་དུ་འཁྲུགས་ཏེ། པདྨའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་སྐྱེས་ནས་ཟླ་མཚན་གྱི་ལམ་འགག་པར་བྱེད་དེ་དེ་ནི་པདྨའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་གསུམ་མངལ་གྱི་གནས་དང་མོ་མཚན་ལ་བརྟེན་ཏེ འཁྲུགས་ནས་རང་རང་གི་ནད་སྐྱེད་དེ་དེ་ནི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བུད་མེད་ཀྱི་མངལ་དང་མོ་མཚན་གྱི་ནང་དེ་དག་གིས་ཁུ་ཆུ་འཛིན་པའི་ནུས་པ་མེད་དེ་རྒྱུ་དེས་ན་ས་བོན་ནམ་བྱིས་པ་ཆགས་པའི་མཐུ་མེད་པའི་ནད་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། རླུང་ལ་ སོགས་པའི་ནད་དང་།ཟླ་མཚན་གྱི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། སྐྲན་ལ་སོགས་པས་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །གསང་བའི་གནས་ཀྱི་ནད་དམིགས་བརྟགས་པའི་ལེའུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་གསང་བའི་གནས་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་གསར་པ་དུ་མ་བྱུང་སྟེ་ཕོ་མཚན་གྱི་དབུས་ཀྱི་རྩ་ལས་གཏར་གས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་བསིལ་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱ་སྟེ། ལྷག་པར་བཀྲུ་སྨན་གྱིས་ལུས་དག་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཏིལ་གྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་ བསྐུའོ།།སྨིན་ནས་ནི་དབྲལ་ལ་ཤིང་འཛམ་བུ་དང་། ཨ་མྲ་དང་། ཤྲི་ཤིང་དང་། ག་པ་དང་། ཤྲེ་ཏ་ཀམྦུ་ཛི་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་མྱུ་གུ་དང་། སྲ་རྩི་པོག་གི་ཤིང་དང་། རྒྱ་ཤུག་དང་། བིལ་བ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཤུན་པ་དང་། ཏི་ནི་ཤ་དང་། ཤིང་འོ་མ་ཅན་གྱི་ཤུན་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། དེ་རྣམས་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་རྨ་བཀྲུ་བར་བྱའོ། །ཁུ་བ་དེ་ཉིད་ཏིལ་མར་དང་བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་རྨ་ལ་བསྐུས་ན་རྨ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། །སྤངས་མ་དང་། གི་རི་ག་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། སུག་སྨེལ དང་།ལྡོང་རོས་དང་། བ་བླ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ཧ་རེ་ཎུ་དང་། ནག་ཚུར་བྱ་བལ་མ་དང་། རྒྱ་ཚ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ཕོ་མཚན་གྱི་རྨ་འཚོ་བར་བྱེད་དོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་རྫེའུ་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་བསྲེགས་ཏེ་མར་དང་ སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་རྨ་འཚོ་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་ཕོ་མཚན་གྱི་གསོ་བ་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་རེ་རེ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ནི་སྐྲང་ནད་ཀྱི་གསོ་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །སྨན་གྱིས་གསོ་བ་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ཅི་ནས་ཀྱང་སྨིན་ཅིང་རྣགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ ཐབས་སུ་བྱའོ།།གལ་ཏེ་སྨིན་ན་ནི་རྒྱུས་པ་དང་རྩ་དང་ཤ་རྣམས་ཕལ་ཆེར་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །གཞང་འབྲུམ་ལྟ་བུའི་ནད་ནི་བཅད་ལ་མེས་བསྲེགས་ཏེ་ལྷག་མ་ནི་ཕོ་མཚན་སྤྱིར་བསྟན་པ་གསོ་བ་གོང་མ་བཞིན་བྱའོ།

消化不良时在子宫内发生紊乱，即小便处和肾部沉重并有热泻，食欲不振，腰胯部、小便处和两腿之间疼痛，发热，这就是称为子宫病中的消化不良。
子宫内遍布风病和痰病，白色分泌物流出，呈粘稠状，这就是称为'乌帕斯鲁塔'的女阴病。
又因女阴未经清洗和保持卫生而生虫，女阴极为瘙痒，因瘙痒而贪恋欲望，这种病称为'比因巴嘎'。
因非时行欲，风、胆汁和血在子宫内紊乱，生成称为'莲花精'的病，阻塞月经通道，这就是称为'莲花精'的病。
三种病素依附于子宫部位和女阴而紊乱，各自产生病症，这就是由积聚引起的女阴病。
如是，妇女的子宫和女阴内部失去保持精液的能力，因此原因而无法形成种子或胎儿的重病将会产生，会因风等病、月经病、痔疮和肿瘤等而受到极大危害。
私处疾病诊察品第三十三终。
此后将讲解私处疾病治疗品。其中，阳具新生诸多病时，应从阳具中央脉放血。之后应进行降温疗法，尤其要用泻药使身体清净。然后用芝麻粉与酥油、蜂蜜调和涂抹。
成熟后应切开，用瞻部树、庵摩罗树、室利树、嘎巴树、白金布加树等的新芽，以及松脂树、杜松、木榴、没药树等的树皮，帝尼夏树、乳汁树的树皮和三果，将这些用水煎煮的汁液清洗伤口。
用该汁液与芝麻油煎煮的油涂抹伤口，伤口就会愈合。
用香附子、基利嘎、白芷、豆蔻、安息香、茅香、石榴皮、诃黎勒、黑荆芥、岩盐、食盐等的粉末与蜂蜜调和涂抹，能治愈阳具的伤口。
三果放入密封容器中烧制，与酥油调和涂抹，是治愈伤口的最佳方法。
以上是阳具治疗的一般说明。由各个病素引起的病症，应如肿瘤病的治疗方法一样配制。
用药物治疗阳具病时，应设法使其无论如何都不会成熟化脓。如果成熟，筋、脉和肉大多会坏死。
类似痔疮的病应切除后用火烧灼，其余则如前述阳具一般治疗方法那样进行。

།ཡུངས་ཀར་ལྟ་བུའི་ནད་ལ་ནི་མཚོན་གྱིས་ཕྲ་བ་བྲིས་ ཏེ།སྨན་གོང་མ་དེ་ཉིད་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་བླུགས་པ་དང་། ཕྱེ་མས་གདབ་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་རྨ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། ། པ་མན་ཐའི་ནད་ལ་ཡང་གསོ་བ་གོང་མ་ལྟར་བྱ་སྟེ་ཁྲག་གཟག་གོ་།ཀུམ་བྷི་ཀའི་ནད་སྨིན་པ་ངོས་གཉི་ག་ནས་ཁྲག་ གཏར་ཏེ་རྨ་དག་པར་བྱས་ལ་ཏིནྟུ་ཀ་དང་།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། དེ་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུ་བ་དང་བྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་རྨ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། །ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་མེ་དབལ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་ཁྲག་གཏར་ཏེ་ཆོ་ག་གོང་མ་ལྟར་བྱའོ། །ུ་དམ་ ཞེས་བྱ་བའི་འབྲུམ་བུའི་ནད་ལ་ནི་ལྕགས་ཀྱུ་གུག་པོས་འབྲུམ་བུ་བཅད་དེ་མཁྲིས་པའི་མེ་དབལ་གསོ་བའི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་དེ་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བཏང་སྟེ་པདྨ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་མཚུངས་པར་སྦྱར་རོ།།པགས་པ་ སྨིན་པ་དང་།ཚོར་བ་མེད་པ་གཉིས་ལ་ནི་བ་ལའི་མར་དྲོ་འཇམ་ཙམ་གྱིས་བསྐུས་ཤིང་བླུགས་པ་དང་། སྨན་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་སྦྱར་བའི་བ་ལའི་མར་གྱིས་དུགས་བྱའོ། །དེ་ལ་གཏུན་བུ་ལྟ་བུའི་ནད་ལ་ནི་ཁྲག་ཕྱུང་སྟེ། བད་ཀན་གྱི་ཐོར་བུའི་གསོ་བ་རྣམས་སྤྱད་དོ། ། དེ་ལ་པགས་པ་ཕྱིར་བཤུས་པའི་ནད་ལ་ནི་མར་གྱིས་བསྐུས་པ་ལ་སྨན་གྱི་བྱུག་པས་བྱུགས་ལ་དུགས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཞག་གསུམ་མམ་ལྔའི་བར་དུ་སྨན་ཨེ་ལ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་གྱིས་སྣུམ་ཆོས་བྱ་སྟེ། ཞེན་པ་དང་དུགས་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་ཡང་སྟུམ་ཆོས་བྱས་ལ་སླར་དྲང་ཞིང གཞུག་པར་བྱའོ།།པགས་པ་གཉིས་པའི་ནད་ལ་ནི་དང་པོ་དུགས་བྱ་སྟེ་ནོར་བུའི་རྩེ་མོ་ནས་ཡར་རིམ་གྱིས་བཙིར་ཞིང་བཏེག་ལ་སླར་གཞུག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ནོར་བུ་ལ་ཡང་དང་ཡང་སྣུམ་ཆོས་བྱ་བ་དང་། ཁ་ཟས་སྣུམ་བག་དང་བཅས་པ་ཟོས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། ། པ་ པ་ཏི་ཀའི་ནད་ལ་ཡང་ཆོ་གའི་རིམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་བུ་ག་བརྒྱ་པའི་ནད་ཕོ་མཚན་གྱི་སྦུ་བུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ན་སྲིན་བུས་བརྟེན་ཏེ་ཁ་འགགས་པར་བྱས་པ་དེ་ལ་ནི་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་སྣུམ་གྱིས་ཐོག་མར་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་མར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ བླུགས་པར་བྱའོ།།ཞག་གསུམ་གསུམ་ཞིང་སྦུ་གུ་ཆེ་ཞིང་ཡངས་པར་གྱུར་ན་ནི་མཚོན་གྱིས་གཅད་པར་བྱའོ། །སྦུ་གུའི་ཁ་སྦྱོར་བ་དེ་དག་གིས་མ་ཞི་ན་ནི་བར་གྱི་སྲུབ་བྱེད་བྲེང་བྲེང་པོ་མ་གཏོགས་པ་མཚོན་གྱིས་གདབ་ཏུ་རུང་བའི་སར་དབྲལ་ཏེ་རྨ་གསར་བའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་སྲ་ཞིང་མདུད་པ་ལྟར་གྱུར་ན་ནི་སྦུ་གུ་དུགས་བྱ་བ་དང་། སྣུམ་དང་ལྡན་པ་དྲོན་པོས་བྱུག་པ་བྱས་ལ་དེ་ནས་མཚོན་གྱིས་བྲིས་ཏེ། སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བླུགས་སོ། །ཁྲག་གི་ཤས་ཆེ་བའི་འབྲུམ་བུ་ལ་ནི་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་ཁོང འབྲས་ཀྱི་གསོ་བ་རྣམས་བྱའོ།།གཞན་ཡང་ཕོ་མཚན་ལ་ནད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྨ་གསོ་བ་རྣམས་ཅི་རིགས་པར་གྱིས་ཤིག་།མོ་མཚན་གྱི་གསོ་བ་མངལ་གྱི་ནད་དམ་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་རླུང་འཇོམས་པའི་སྣུམ་དང་དུགས་དང་མས་གཏོང་བ་ལ་ སོགས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་བྱས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་ཏེ་ལྷག་པར་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ལ་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ནི་རླུང་མ་གཏོགས་པ་གཞན་གང་ཡང་མེད་དོ།

对于芥子般的病，用刀具划细小的切口，用上述药物煎煮的汤剂冲洗，撒上药粉，并用芝麻油调和涂抹，伤口就会愈合。
对于帕曼塔病也按照上述治疗方法进行，并放血。
对于库姆比卡病成熟时，从两侧放血，清洁伤口后，用天木、三果、白芥子等与芝麻油调和涂抹，伤口就会愈合。
对于生殖器火烧般的病，要放血并按照上述方法治疗。
对于名为乌当的疮病，用弯钩切除疮疱，按照治疗胆汁火烧的方法，用药粉和药汤与蜂蜜调和服用。对于名为莲花的病也用相同的方法治疗。
对于皮肤成熟和无感觉的两种病，用温和的婆罗油涂抹冲洗，并用甜味类药物调制的婆罗油进行熏蒸。
对于杵状病，要放血，并采用治疗痰性肿块的方法。
对于皮肤外翻的病，要涂抹油脂，涂上药膏并进行熏蒸。
用名为埃拉婆罗的药物进行油疗三天或五天，进行熏蒸，然后再次进行油疗，最后收回。
对于第二层皮肤病，首先进行熏蒸，从阴茎顶端向上逐渐挤压提起后再放回。之后反复对阴茎进行油疗，食用含油脂的食物最为推荐。
对于帕提卡病也按照这个治疗程序进行。
对于百孔病，生殖器两个管道内有虫寄生造成堵塞，首先要用调和止风药的油脂注入，然后用该药油灌注。
每三天如果管道变大变宽，就要用刀具切开。如果通过管道连接方法不能治愈，除了中间的活动部分外，在可以用刀具切开的地方切开，按照新伤口的方法治疗。
如果生殖器病变得坚硬如结节，要对管道进行熏蒸，用温热的油脂涂抹，然后用刀具划开，用药汤与蜂蜜调和灌注。
对于血分较重的疮疱，要采用治疗血性腹部肿块的方法。
此外，对于生殖器病要根据病情采用相应的伤口治疗方法。
对于女性生殖器的治疗，无论是子宫病还是阴道病，都推荐使用止风油、熏蒸和下部灌注等所有治疗方法，特别适用于风引起的病。
其中，女性生殖器病除了风之外没有其他病因。

།དེ་བས་ན་བུད་མེད་ཀྱི་མངལ་གྱི་ནད་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་ནི་རླུང་འཇོམས་པའི་སྨན་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བ་ལའི་མར་དང་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་མར་དང་། སུ་ཀུ་མ་རའི་སྨན་མར་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྨན་མར་བླུད་པ་དང་། དུགས་བྱ་བ་དང་། སྣུམ་ཆོས་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་མངལ་དང་མོ་མཚན་ཡོ་བ་ཡང་དྲང་པོར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་མོ་མཚན་ཡོ་བར་གྱུར་ན་ལག པས་བསྲང་ལ་ཞུམ་པ་ཡང་དབྲལ་ཞིང་བསྐྱེད་པར་བྱའོ།།ཕྱིར་བྱུང་ན་ནང་དུ་གཞུག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ནི་མངལ་རང་གི་གནས་ནས་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བུད་མེད་ཟུག་རྔུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ནད་ལ་ནི་སྨན་འཇམ་པོས་སློན་ལ་སོགས་པ་ལས་ རྣམ་པ་ལྔ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལུས་ཡོངས་སུ་འདག་པར་བྱ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་མས་གཏོང་བ་དང་། བསྐུ་བྱུག་དང་། བླུགས་པ་དང་། བྱུག་པ་དང་། ཤིང་བལ་གྱི་འདའ་བས་གླན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལྷག་མ་དེ་དག་ཀྱང་བྱའོ། །ཏང་པལ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་དང་། ཀ་མར་དྷ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཤིང་ཤེ་རྒྱ་ཀ་གཏང་བ་དང་། བསྐུ་བྱུག་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། དེ་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་རན པར་འཐུངས་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མངལ་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་ཏེ་བུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།ཤུ་དག་དང་། ཟི་ར་དང་། གོ་སྙོད་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཏི་མུ་ས་ཀ་དང་། ཡ་བཀྵར་དང་། དེ་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ། ཆང་གི་དངས་མ་དང་སྦྲུས་ལ་མར་དང་བརྔོས་ཏེ་ཟོས་ན་མོ་མཚན་གྱི་ནད་དང་། རྩིབ་ལོགས་སུ་ན་བ་དང་། གློ་སྙིང་ན་བ་དང་། སྐྲན་དང་། གཞང་འབྲུམ་རྣམས་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །བ་ཤ་ཀ་དང་། ཁ་ལུང་གི་རྩ་བ་དང་། སེན་རྩི་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆང དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བ་འམ།ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། ཨུཏྤ་ཀོན་ཙི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་གོ་སྙོད་དང་། ར་སྣ་དང་། གཟེ་མ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། དེ་རྣམས་འོ་མ་དང་བསྐོལ་ལ་འཐུངས་ན་ཟུག་གཟེར་འཕྲོག་པར་བྱེད་དོ། །སླེ་ཏྲེས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། དནྟི་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་ བས་བླུགས་པར་བྱའོ།།རྒྱ་སྤོས་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། རུ་རྟ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། དེ་རྣམས་ཏིལ་མར་དང་བསྐོལ་བའི་མར་ལས་ཤིང་བལ་གྱི་འདབ་མ་ལ་བསྒོས་ཏེ་མོ་མཚན་ལ་གླན་པ་བྱས་ན་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་འཇོམས་སོ། །མོ་མཚན་གྱི་ནད་ མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་བླུགས་པ་དང་།བསྐུ་བྱུག་དང་། རས་བལ་གྱི་འདབ་མ་གླན་པའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་འཇོམས་ཤིང་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་མར་གྱིས་སྣུམ་ཆོས་བྱའོ། །ཉེའུ་ཤིང་གི་རྩ་བ་སྲང་བཞི་བརྒྱ་ བརྡུངས་ཏེ་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་དང་།དེ་དང་མཉམ་པའི་འོ་མ་དང་། མར་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། འཚོ་བྱེད་སྡེ་བཅུ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། རྒུན་འབྲུ་དང་། པ་རུ་ཤ་ཀ་དང་། པི་ཡ་ལ་དང་། བ་ལ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དེ་རྣམས་ཞོ་གཉིས་ གཉིས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་།དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་། པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་སྲང་བརྒྱད་བརྒྱ་དང་། ཁ་ར་སྲང་སུམ་ཅུ་བཏབ་སྟེ་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་ལས་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་ཟོས་ན་མངལ་གྱི་ནད་དང་། ཁྲག་ནད་དང་། ཁུ་ཆུའི་ ནད་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།།ཉལ་ཕོད་པ་དང་། བུ་སྐྱེ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།

因此，对于女子任何子宫疾病，都应配制能够制服风的药物。即所谓的混合巴拉油的药油，以及苏库玛拉药油，服用这些药油，并进行热敷，涂油等，能使子宫和阴道偏斜恢复正常。
如果阴道偏斜，应用手矫正，使萎缩的部分舒展开。如果外脱，应使其内收。这些都是子宫从原位移位的情况，认为这会使女子感到疼痛。
对于这种病症，应配制柔和的药物，从润滑等五个方面进行：全身清洁，同样进行下部灌注，涂抹，浇注，敷药，以及用棉布垫等其他方法。
将檀香、三果、葡萄、迦末陀、两种黄色药材、列得日、印度槐、巴斯布瓦、巴夏嘎等各二两，以及三十二两酥油煎煮，适量饮用剩余的油，能制服一切风引起的子宫病，是最佳的助孕之药。
将白芷、孜然、戈涅、胡椒、巴夏嘎、岩盐、提木萨嘎、药碱等磨成细粉，与酒精混合后炒制，食用可以治疗阴道病、肋痛、胸心痛、肿瘤和痔疮。
将巴夏嘎、卡龙根、檀香、盐等粉末与酒混合饮用，或者将胡椒、乌特帕孔齐嘎（即戈涅）、罗斯纳、芝麻、巴夏嘎等与牛奶煎煮饮用，能够止痛。
将列得日、三果、丹提等煎煮后进行浇注。
将檀香、干达嘎日、如达、岩盐、糖树等与芝麻油煎煮成油，用棉布蘸取后敷于阴道，能够制服疼痛。
对于阴道胆病，应进行浇注、涂抹和棉布敷垫等治疗。应用具有制服胆病和清凉功效的药物配制的油进行油疗。
将四百两涅乌树根捣碎榨汁，加入等量牛奶，一百二十八两酥油，十种救命药、涅乌树、葡萄、帕如夏嘎、比雅拉、两种巴拉、甘草等各二两磨成细粉，一同煎煮。冷却后加入蜂蜜、八百两胡椒粉、三十两糖，制成糊状。每次服用半两，能制服子宫病、血病和精液病。
能够促进性生活，是最佳的生育之药。

།དེ་བཞིན་དུ་གློ་འགྲམས་པ་དང་། གློ་གཅོང་ཟད་བྱེད་དང་། ཁྲག་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ཧ་ལི་མ་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་དང་། མིག་ སེར་དང་།རླུང་དང་། ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་ནད་དང་། མེ་དབལ་དང་། གློ་སྙིང་ན་བ་དང་། མགོ་ན་བ་དང་། བརྗེད་བྱེད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་དང་། ད་རྒན་ནང་དུ་འགུག་པ་དང་། ཕྱིར་གྱེད་པའི་ནད་དང་། མྱོས་པ་དང་། སྨྱོ་བྱེད་རྣམས་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །གོང་ གི་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྲང་སྟོང་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་ནང་དུ་མར་དང་ཏིལ་མར་སྲང་ཕྱེད་བསྲེས་པ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་།དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཀ་ཀ་ན་སི་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། ཛི་བནྟི་དང་། ཀྵི་ར་ཀ་ཀོ་ལི་དང་། སྟི་ར་ དང་།ཉེའུ་ཤིང་དང་། ཟི་ར་རྣམ་གཉིས་དང་། པ་ཡ་སྱ་དང་། ཤྲ་བ་ནི་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། ཤིང་པི་ལུ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་གསུམ་གྱི་ལོ་མ་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཡང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་འཐུངས་ན་རླུང་ དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་འཇོམས་པར་བྱེད་དེ་བུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།མོ་མཚན་ནས་ཁྲག་འཛག་པ་དང་། ཟླ་མཚན་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གང་དང་ལྡན་པ་བརྟགས་ཏེ་ཐུན་ཚད་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱའོ། །ཤིང་མངར་དང་། སྦྲང་རྩི་ དང་།ཆུ་ཤིང་གི་རྩ་བ་དང་། སྐྱེར་པའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་ཏ་ལའི་ས་བོན་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། དེ་རྣམས་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཁྲག་ལེགས་པར་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་ཁྲག་དཀར་བ་དང་། ཧ་ཅང་དམར་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །པ་ཐ་དང་། ཤིང་འཛམ་བུ་ དང་། མྲའི་རྐང་པ་དང་། སྲུ་སྲུའི་རྩ་བ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ཨམ་པ་ཀས་དང་། ཤལ་མ་ལིའི་ཐང་ཆུ་དང་། ས་མངྒ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་ཀྱི་ཤུན་ཕྲག་དང་། བཱ་ལ་ལི་ཀ་དང་། བིལ་བ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། གླ་སྒང་དང་། བཙག་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། མ་ཙི་ཀ་དང་། ཙནྡན་དམར་པོ་དང་། ཀད་ཕ་ལ་དང་། ཀ་དང་ཀ་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། ཨ་ནན་ཏ་དང་། ད་ཏ་ཀི་དང་། ཤིང་ཏོག་མ་དུ་ཀ་དང་། སྟང་ཟིལ་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་། འབྲས བཀྲུས་པའི་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་རྒྱུ་སྐར་རྒྱལ་ལ་བླུད་ན་གཞང་འབྲུམ་དང་ཚད་པར་འཁྲུ་སྟེ་ཡང་དང་ཡང་ཁྲག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་།སྲིན་བུ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་དང་། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲིན་ནད་རྣམས་འཇོམས་སོ། །མངལ་དང་མོ་མཚན་གྱི་ནད་ཁྲག་གནག་པ་དང་། དཀར་ལ་རྩ་ གནག་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ།།ཕྱེ་མ་འདི་ནི་སྐར་མ་རྒྱལ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ་གོང་མའི་ནད་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་ཕན་ནོ། །ཞེས་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུས་མཆོག་ཏུ་བསྔགས་སོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མངལ་གྱི་ནད་ལ་ནི་སྨན་ཐམས་ཅད་རྩུབ་པ་དང་དྲོ་བག་ ཏུ་སྦྱར་རོ།

同样地，能够治疗胸膜炎、肺痨病、血病、胆病、咳痰、呼吸不适、称为哈利玛卡的病、黄眼病、风病、血源性疾病、火热病、胸心疼痛、头痛、健忘症所困扰、内收性风湿病、外散性疾病、醉病以及精神病。
在上述熬煮的汤液一千二十四两中，加入酥油和芝麻油混合物六十四两，其四倍的牛奶，以及胡椒、卡卡那西、白糖、吉瓦提、乳迦俱黎、悉底拉、小茴香、两种孜然、巴雅斯亚、舍瓦尼、豌豆、毕露树、三种豆类的叶子，将这些研磨成粉末一起熬煮，取其剩余的油脂饮用，能够降伏风胆引起的疾病，并且能够赐予子嗣。
对于阴道出血和月经异常者，应根据具体病情观察后确定服用剂量。
甘草、蜂蜜、水木根、酸刺根、棕榈树种子、青香，这些与淘米水调和饮用，能够使血液保持良好状态，并且能够祛除白血和过度红血。
巴塔、蒲桃树、米拉根、苏苏根、酸刺果、庵帕卡斯、木棉树汁、萨曼伽、芥子皮、瓦拉利卡、木苹果、白洋葱、辛格朋、甘松、赭石、荜茇、甘草、玛齐卡、红檀香、卡德帕拉、卡当卡、芥子、阿南塔、达塔基、玛度卡果、当归，将这些研磨成粉末，与蜂蜜和淘米水调和，在昴宿日服用，能够治疗痔疮、热性腹泻、反复出血、虫源性疾病以及儿童的虫病。
能够祛除子宫和阴道疾病中的黑血和白中带黑脉的症状。
这个药粉与昴宿相应，对上述疾病非常有效。这是大仙人久知之子所高度赞叹的。
对于痰源性子宫疾病，应当将所有药物调配成粗糙和温热性的。

།ད་ཏ་ཀི་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ལོ་མ་དང་། ལིག་བུ་མིག་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། ཤིང་འཛམ་བུ་དང་། ཨ་མྲའི་ཚི་གུ་དང་། ནག་ཚུར་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཀད་ཕ་ལ་དང་། ཏིན་ཏུ་ཀ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། སེའུ་འབྲུ་དང་། ཤིང་ཚྭ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་ བིལ་བ་གཞོན་ནུ་དང་།དེ་རྣམས་ཞོ་གཉིས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ར་གཅིན་དང་དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་། ཏིལ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྐོལ་བའི་མར་ལུས་པ་ལས་བསྐུ་བྱུག་དང་། རས་བལ་གྱི་འདབ་མས་གླན་པ་དང་། མས་གཏོང་བ་རྣམས་བྱས་ན་མོ་ མཚན་སྐྲང་བ་དང་།མོ་མཚན་ཕྱིར་རློག་པ་དང་། བསྐུ་དཀའ་ཞིང་རེངས་པ་དང་། ནལ་ནལ་པོ་སྤྱི་བག་ཏུ་འཛག་པ་དང་། མོ་མཚན་ཕྱིར་འབུར་བ་དང་། ནང་དུ་ཞུམ་པ་དང་། མོ་མཚན་འབྲུམ་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ཁ་ ཟས་སུ་ནས་དང་།བཏུང་བ་ནི་ཨ་རུ་རའི་ཆང་དང་བུར་ཆང་དང་ཏིལ་མར་རྣམས་བསྟེན་པར་བྱའོ། །པི་པི་ལིང་དང་། ལྕགས་ཕྱེ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་པར་སྦྱར་ན་ཕན་ནོ། །ནག་ཚུར་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ནག་ ཚུར་བྱ་བལ་མ་དང་། མྲ་དང་། ཤིང་འཛམ་བུའི་རུས་པ་དང་། ད་ཏ་ཀི་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བླུད་ན་མོ་མཚན་ནས་སྤྱི་བག་ཏུ་འཛག་པ་རྣམས་དཀོན་ཏེ་རྩུབ་པར་བྱེད་དོ། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་དང་། ད་ཏ་ཀི་དང་། ཤིང་འཛམ་བུ་དང་། ནག་ ཚུར་དང་།ས་མང་ག་དང་། མོན་ཆ་ར་དང་། སྲ་རྩི་པོག་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ན་མོ་མཚན་དྲི་མི་ཞིམ་པ་དང་། སྤྱི་བག་ཏུ་འཛག་པ་དང་། རྣགས་པ་དང་། རེངས་པ་རྣམས་ལ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དོང་གའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་ བླུགས་པར་བྱ་བ་དང་།མོ་མཚན་བསྒུལ་དཀའ་ཞིང་རེངས་པ་དང་། རྩུབ་པ་རྣམས་ལ་ནི་མཉེན་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཤ་ཁུ་ལེགས་པར་གཡོས་སུ་བྱས་པ་དང་། ཀྲི་ས་ར་དང་། འོ་ཐུག་རྣམས་ཀྱིས་མོ་མཚན་གྱི་ནང་དུ་གཞག་ཅིང་ དགང་བར་བྱའོ།།མོ་མཚན་དྲི་ང་བར་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྨན་དྲི་ཞིམ་པ་དང་སྦྱར་བའི་ཏིལ་མར་རམ་མར་གྱི་ནང་དུ་ཕྱེ་མས་ལེགས་པར་བཏབ་པ་དང་། ཡང་ན་ཕྱེ་མ་ཉིད་དུ་སྦྱར་ན་མོ་མཚན་དྲི་མི་ཞིམ་པ་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མོ་ མཚན་གྱི་ནད་ལ་ནི་ཕལ་ཆེར་སྨན་ཚ་བ་དང་།བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་མས་གཏོང་བར་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ལ་ནི་ཕལ་ཆེར་ཤིང་དང་། འོ་མ་དང་བཅས་པ་མས་བཏང་ན་ཕན་ནོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཕལ་ཆེར་ཏིལ་མར་དང་སྐྱུར་དང་སྦྱར་བ་མས་ བཏང་ན་ཕན་ནོ།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཐུན་མོང་དུ་སྦྱར་ཏེ་མས་བཏང་ན་ཕན་ནོ། །གསོ་བ་དེ་དག་གིས་མོ་མཚན་དག་པར་གྱུར་ན་ས་བོན་ལ་སྐྱོན་མེད་ཅིང་ཐ་མལ་པར་གྱུར་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པ་དང་། ཚོགས་པ་དེ་དག་ཡོད་ན་བུད་མེད་ཀྱི་བུ་ཆགས་ ཤིང་ཚོར་བར་ཤེས་སོ།།སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་ལ་ཡང་ས་བོན་གྱི་མདོག་ལས་ཉེས་པ་རྣམས་བརྟགས་ཏེ། གལ་ཏེ་ནད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་སྨན་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པས་དག་པར་བྱའོ།

达塔基和酸枣叶和利古目和甘草和乌巴拉和阎浮树和芒果嫩芽和纳楚尔和森普龙和卡德帕拉和丁度卡和岩盐和小豆和木盐和优昙钵罗和幼小木槵子，
这些药材各取二两研成粉末，用牛尿和四倍的牛奶，以及三十二两芝麻油煎煮后留下的油脂进行涂抹，用棉花叶浸润，以及进行下部灌注，可治疗女阴肿胀、女阴外翻、僵硬难以涂抹、经常流出分泌物、女阴外突、内陷、女阴生疮且伴有疼痛等症。
饮食方面应食用大麦，饮用诃子酒、糖酒和芝麻油。
胡椒、铁粉、诃子，这些配方与蜂蜜调配服用有效。
纳楚尔、三果、纳楚尔鸟羽、芒果、阎浮树核、达塔基，这些研成粉末与蜂蜜调配服用，可使女阴分泌物减少并收敛。
没药树、达塔基、阎浮树、纳楚尔、萨曼嘎、檀香、树脂，这些研成粉末与蜂蜜调配，可治疗女阴异味、分泌物、化脓、僵硬等症。
用冬瓜类煎煮的汁液灌注，对于女阴僵硬难以活动和粗糙的症状，应进行软化治疗，即用充分煮熟的肉汤、杂粮粥、乳粥等注入填充女阴内部。
对于女阴有异味的情况，可用香药调配的芝麻油或酥油内加入粉末充分调制，或者直接用粉末调配，可去除女阴异味。
对于痰症引起的女阴病，多用温热药物与牛尿调配进行下部灌注即有效。
对于胆症引起的病症，多用木药与牛奶一起灌注即有效。
对于风症引起的病症，多用芝麻油与酸味调配灌注即有效。
对于三病综合引起的症状，则混合调配后灌注即有效。
通过这些治疗方法使女阴恢复清净后，种子无损且恢复正常，意识进入，具备这些条件时，即知女子可以受孕。
对于男性生殖器，也要从精液的颜色来观察病症，如果有病，就要用五种最佳药物等来净化。

།བཙོད་དང་། རུ་རྟ་དང་། རྒྱ་སྦོས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤུ་དག་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། མེ་ད་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། པ་ཡ་སྱ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ར་མཉེ་བ་སེར་པོ་དང་། ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། དེ་རྣམས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་།དེའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་མོ་མཚན་དང་ཁུ་ཆུའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རབ་ཏུ་བསྔགས་ཏེ། ཚེ་རིང་བ་དང་། ལུས་ཉམས་བརྟ་སྟེ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། བཀྲ་ཤིས་ པ་དང་།བུ་ཚ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཟླ་མཚན་རྒྱུ་བའི་དུས་སུ་མར་དེ་ལས་རན་པར་བུད་མེད་ལ་བླུད་ན་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་མངལ་གྱི་ནང་དུ་བུ་འཆིར་ཉེ་བ་ཡང་མར་འདི་འཐུངས་ན་འཚོ་བར་བྱེད་དེ་རབ་ཏུ་བསྔགས་སོ། །སྨན་མར་འདི་ནི་མཆོག་ཏུ་བྱིས་པ་རྣམས་ ཀྱི་གདོན་འཇོམས་པ་དང་།ལུས་བརྟ་བའི་དམ་པ་ཡིན་ཏེ་སྨན་མར་འདིའི་མིང་ནི་འབྲས་བུའི་སྨན་མར་ཞེས་བྱའོ། །གསང་བའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་བ་རྫོགས་སོ།། །།སྨན་དཔྱད་ཡན་ལག་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་དུག་ནད་ཀྱི་དམིགས་བརྟགས་ ཤིང་གསོ་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།སྔོན་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་བདུད་རྩི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བསྲུབས་པ་དང་བདུད་རྩིའི་སྔོན་རོལ་དུ་དུག་གི་སྐྱེས་བུའི་གཟུགས་ཅན་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པར་སྣང་བ་ལུས་ཤིན་ཏུ་འབར་བའི་གཟི་བརྗིད་དང་ལྡན་པ་མཆེ་བ་བཞི་དང་ ལྡན་པ།སྐྲ་སེར་བ་མེ་ལྟར་འབར་བའི་མིག་དང་ལྡན་པ་དེས་འགྲོ་བ་གང་ལ་བལྟས་ཀྱང་བརྒྱལ་ཞིང་ས་ལ་ལྷགས་པར་གྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དུག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ནས་ཚངས་པ་ཆེན་པོས་ཧཱུཾ་ཞེས་བརྗོད་པས་སྐྱེས་བུ་དུག་གི་གཟུགས་ཅན་དེ་ཡང་གནས་པའི་དུག་དང་འགྲོ་བའི་དུག་ རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གྱུར་ནས་རང་གི་ལུས་མི་སྣང་བར་སོང་ངོ་།།དེ་ནས་འཆི་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པ་དང་། རློམ་སེམས་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀཱ་ལ་ཀུ་ཏྲ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཨིཎྜ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བ་ཚ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཤིང་གི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཧ་ལ་ཧ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྩ་བའི་ནད་དང་། གཞན་ཡང་སྦྲུལ་དང་། སྲོག་ཆགས་ལུ་ཏ་དང་། མཆེ་བ་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ཞུགས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་གཉིས་ལས་ཀྱང་འགྲོ་བའི་དུག་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པ་ཡིན་ནོ། དེ་ལྟར་གནས་པའི་དུག་དང་འགྲོ བའི་དུག་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་རང་བཞིན་གྱི་དུག་ཅེས་བྱའོ།།བཅོས་མའི་དུག་ནི་དབྱིག་དུག་ཅེས་བྱའོ། །སྨན་སྣ་ཚོགས་པ་ལས་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ་སྦྱོར་བའི་དབང་གིས་བྱས་པའི་དུག་དང་འགྲོ་བའི་དུག་ནི་མྱུར་བར་འཆི་བའི་ནུས་པ་མེད་དེ། ཡུན་རིང་བ་ནས་ འཆི་བའམ།ཡང་ན་སྐྲང་བ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། དམུ་རྫིང་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། གཞང་འབྲུམ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་དུག་གི་རང་བཞིན་ནི་རྣོ་བ་དང་། དྲོད་ཆེ་བ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། བསྐ་བ་དང་། ལུས་ལ་མྱུར་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་བ་དང་། ལུས་འབར་ཏེ་མདངས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། རོ་མི་གསལ་བ་དང་། མི་བཟད་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ། །མིའི་ཁོང་ནས་མདངས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡོད་ན་དུག་གི་ཡོན་ཏན་རྣོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་བཟློག་པར་ཡོད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དུག་དེ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལ་ཤས་ཆེར་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་ན་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་དེ་མ་ཐག་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།

红花、茜草、丁香、三果（诃子、余甘子、胡椒）、白芷、两种黄色药（郁金、姜黄）、甘草、美达、拉拉普、水晶盐、帕雅西亚、阿魏、黄色的马鞭草、阿育吠陀草、小茴香，将这些各取二两研磨成粉末，取三十二两酥油，加入四倍的牛奶煮沸，取其酥油适量饮用，对女性生殖器和精液的所有疾病都极为推荐，能够延年益寿、增强体力、滋养身体、使心智稳定、带来吉祥，是促进生育的最佳药物。同样，在月经来潮时，让女性适量服用这种酥油，能够生育子女，即使胎儿在子宫中濒临死亡，服用这种酥油也能使其存活，这是极为推荐的。这种药用酥油是最能驱除儿童鬼魅和增强体力的殊胜之品，这种药用酥油名为'果类药酥'。第三十四章治疗私密疾病完毕。医疗五支分完毕。
接下来讲解诊察毒病并治疗的仪轨品。从前诸天与阿修罗为求甘露而搅动大海时，在甘露出现之前，出现了一个极为可怕的毒人形象，身体放射着炽热的光芒，具有四颗獠牙，金色头发，眼睛如火焰般燃烧，任何被他看到的生灵都会昏厥倒地。因此称为'毒'。
之后大梵天说'吽'字，那个毒人形象就分为静止之毒和流动之毒两种，其本体随即消失。其中具有致命性质且极为稳固，具有傲慢力量的，就进入了称为迦罗俱吒、因陀罗、婆察那、树木和哈拉哈拉等根本毒，以及蛇、卢塔虫和具有獠牙的生物等。在这两种毒中，流动之毒最为可怕。这样的静止之毒和流动之毒两种都是非人工的，称为自然毒。人工毒称为合成毒，是由各种药物配制而成。由配制而成的毒和流动之毒没有快速致死的能力，要么经过很长时间才会致死，要么会引起肿胀、白癞、淋巴肿大、精神错乱和痔疮等疾病。
毒的本性是锐利、热性、粗糙、涩味、迅速遍布全身、轻盈、使身体发热有光泽、细微、味道不明显、成熟时令人难以忍受。如果人体内有能产生光泽的物质，就应当知道它具有与毒的锐利等性质相反的特性。如果毒具有极大地增长风和胆汁的能力，就会立即夺走人的生命。

།དུག་དེ་ཐོག་མར་ཁོང་པར་ཕྱིན་ནས་དང་པོ་ཁྲག་འཛག་པ་འཁྲུག་པར་བྱེད་དོ། །ནད་གཞི་རྣམས་ཆ་མཉམ་པ་ཡིན་ན་ཡང་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ དང་།རླུང་གི་གནས་སུ་འཁྲུག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་སྙིང་གི་གནས་སུ་ཕྱིན་ནས་མི་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་འཕྲོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་གནས་པའི་དུག་གིས་དང་པོ་ལུས་ལ་ཕོག་པའི་ཚུལ་ནི་ལྕེ་གནག་པ་དང་། ཁོང་རེངས་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། སྔང་བ་དང་། ངལ་བ་དང་ སྐྱུག་པ་ཡིན་ནོ།།གནས་སྐབས་གཉིས་པ་ལ་ནི་ནད་ཀྱི་ཤུགས་ལུས་འདར་བ་དང་། རྔུལ་བ་དང་། ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། ལྐོག་མ་ན་བ་དང་། དུག་མ་ཞུ་བའི་གནས་སུ་ཕྱིན་ཏེ་སྙིང་ན་བ་དང་། ཟུག་པ་དང་། རྐན་སྐམས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་ གསུམ་པ་ལ་ནི་མ་ཞུ་བའི་གནས་ཕོ་བར་ཕྱིན་ཏེ་ཤིན་ཏུ་ཟུག་པ་དང་།མིག་ཉམས་ཞན་པ་དང་སེར་བ་དང་སྐྲང་བར་འགྱུར་རོ། །གནས་སྐབས་བཞི་པ་ལ་ནི་ཞུ་བའི་གནས་ལོང་ཀར་ཕྱིན་ནས་ན་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། ལུད་པ་སྐྱེ་ཞིང་རྒྱུ་མ་འཁྲུགས་པ་དང་། མགོ་ལྷག་པར་ ལྕི་བ་དང་།བད་ཀན་རབ་ཏུ་འཛག་པ་དང་། མདོག་སྐྱ་བ་དང་། ཚིགས་རྣམས་སུ་ཟུག་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་ལྔ་པ་ལ་ནི་ནད་གཞི་ཐམས་ཅད་འཁྲུགས་ཤིང་ན་བ་དང་ཞུ་བའི་གནས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་དྲུག་པ་ལ་ནི་འདུ་ཤེས་རབ་ཏུ་ཉམས་པ་དང་། ལྷག་པར་འཁྲུ་བ་དང་། ཕྲག་གོང་དང་། སྒལ་ཚིགས་མེད་པ་དང་། དཔྱི་དང་། དེ་རྣམས་བྱེ་ཞིང་ལྷོད་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་བདུན་པ་ལ་ནི་སྐྱེས་བུ་འཆི་བར་བྱེད་དོ། །དུག་གིས་ཕོག་མ་ཐག་པའི་གནས་སྐབས་སུ་དང་པོ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་སྟེ་ཆུ་གྲང་གིས་གཏོར་རོ། །དེ་ནས དུག་ལ་ཕན་པའི་སྨན་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་མྱུར་དུ་སྦྱིན་ནོ།།གནས་སྐབས་གཉིས་པ་ལ་ནི་གོང་མ་བཞིན་དུ་སློན་བྱས་པ་དེའི་འོག་ཏུ་བཀྲུ་སྨན་བྱའོ། །བཏུང་བ་ཡང་གོང་མ་ལྟར་སྦྱར་རོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱི་བཏུང་བ་དང་། སྣ་སྨན་དང་། མིག་སྨན་ དང་སྦྱར་ན་ཕན་ནོ།།བཞི་པ་ལ་ནི་སྣུམ་དང་བཅས་པའི་དུག་སྨན་གྱི་བཏུང་བ་སྦྱར་རོ། །གནས་སྐབས་ལྔ་པ་ལ་ནི་ཤིང་མངར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་དུག་ལ་ཕན་པའི་སྨན་གྱི་བཏུང་བ་དང་བཅས་པ་གཏང་ངོ་། །དྲུག་པ་ལ་ནི་འཁྲུ་བ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །གནས་ སྐབས་བདུན་པ་ལ་ནི་སྣ་སྨན་བུད་པ་དང་།སྤྱི་བོར་རྒྱ་གྲམ་དུ་དབྲལ་ཏེ་དེའི་ནང་དུ་ཤ་འམ་ཁྲག་གཞུག་པར་བྱའོ། །ཀོ་ཤ་ཏ་ཀི་དང་། ལངྒ་ལི་དང་། པ་ཐ་དང་། ལྕམ་པ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཤེ་ལུ་དང་། ཤྲི་ཤ་དང་། གེ་རི་ཀརྞི་ཀ་དང་། ཡུང་བ་དང་། ཨ་ཧཱ་ དང་།བ་སྤྲུ་བ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། བ་ལ་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལས་གཞི་བླངས་པའི་འབྲས་ཐུག་གྲང་བའི་ནང་དུ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་པས་སློན་ཁྲུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་པའི་འོག་ཏུ་དུག་ འཇོམས་པའི་སྨན་འདི་ཐམས་ཅད་སྦྱར་རོ།

毒最初进入体内时，首先会使血液流出而紊乱。即使诸病素平衡，也会在痰、胆和风的部位产生紊乱。然后到达心脏部位，夺取人的生命。
在此情况下，毒素最初侵入身体的症状是：舌头发黑、身体僵硬、昏厥、恐惧、疲惫和呕吐。
第二阶段，病势使身体颤抖、出汗、发烧剧烈、喉咙疼痛，毒素到达未消化之处，心脏疼痛、刺痛，上颚干燥。
第三阶段，毒素到达未消化之处即胃部，产生剧烈疼痛，眼睛虚弱发黄并肿胀。
第四阶段，毒素到达消化之处即大肠，产生疼痛、打嗝、咳嗽并肠胃紊乱，头部特别沉重，痰液大量流出，面色发白，关节疼痛。
第五阶段，所有病素紊乱疼痛，在消化部位刺痛疼痛。
第六阶段，意识严重受损，剧烈腹泻，肩膀、脊椎消失，髋部等部位松散分离。
第七阶段，人即死亡。
在毒素刚侵入时，首先要服用催吐药，并用冷水冲洗。然后迅速服用调配有油和蜂蜜的解毒药。
第二阶段，如前所述处理后，要进行导泻。饮品也如前配制。
第三阶段，配合解毒药饮品、鼻药和眼药有效。
第四阶段，配制含油的解毒药饮品。
第五阶段，服用甘草煎汤与蜂蜜调配的解毒药饮品。
第六阶段，进行治疗腹泻的仪式。
第七阶段，使用鼻药，在头顶十字形切开，在其中放入肉或血。
苦瓜、狗舌草、蓝胆草、荆芥、白蒿、诃子、芦苇、合欢、红莲、芥菜、阿魏、蒲公英、蜂蜜、三辛香、两种补骨脂、蒺藜、补骨脂等，用这些煎煮的汤液作为基础，在冷却的粥中加入油和蜂蜜，在进行沐浴等活动之后，将这所有解毒药配制在一起。

།དེ་བཞིན་དུ་ཤིང་མངར་དང་། ཤིང་ཏོག་མ་དུ་ཀ་དང་། པདྨ་གེ་སར་དང་། ཙནྡན་དང་། སྟང་ཟིལ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། རུ་རྟ་དང་། བ་བླ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། འབུ་སུ་ཧང་དང་། ནཱ་ག་པུཥྤ་ དང་།གེ་སར་དང་། ཧ་རེ་ཎྱ་ཀ་དང་། ཆུའི་ཤིང་མངར་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། གི་ཝང་དང་། ཀ་ལ་མ་ཀ་དང་། ཤྲི་བེཤྟ་ཀ་དང་། སྲ་རྩི་པོག་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། གུར་གུམ་དང་། བ་ལ་དང་། ཏ་མ་ལའི་ལོ་མ་དང་། བལ་བུའི་ལོ་མ་དང་། སྟག་པའི་ལོ་མ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། དེ་རྣམས་བུ་མོ་གཙང་མ་སྨྱུང་བ་དང་ལུས་ཀྱི་ཁྲུས་བྱས་ཏེ་གོས་གཙང་མ་བགོས་པས་སྨན་བཏགས་ཏེ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྲུས་ལ་རི་ལུར་བྱས་ནས་བྲམ་ཟེ་ལ་མཆོད་པར་བྱས་ནས་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ་རི་ལུར་བྱས་ལ་སྨན་པ་དེས་སྔགས་འདི་རྩེ་གཅིག་པར་བཟླས་བརྗོད་བྱའོ། ། ན་མཿཔུ་རུ་ཥ་སིདྷཱ་ཡ། ན་མ་ནཱ་རཱ་ཡ་ཙ་ན། ཡ་བ་སའུ་ནཱ་བྷི། ཛཱ་ན་ཏི། ར་ཎེ་ཀྲྀཥྞ་པ་རཱ་ཛ་ཡམ་ཨེ་ཏེ་ནྱ་སྱད་ཏྱ་བ་ཀྲེ་ཎ། ཨ་ན་དོ་མེ་པྲ་སིདྡྷ་རུ། ན་མོ་བཻ་ཌཱུརྱ་མ་ཏེ་ཧཱུ་རུ་ཧཱུ་རུ། རཀྵ་མཱཾ་སརྦ་བྱི་ཤྭེ་བྷྱོ། གོ་རཱི་གནྡྷ་རཱི། ཙཎྜ་ལཱི་མ་ཏཾ་གཱི་སྭཱ་ཧཱ། དེ་ལྟར་སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་པའི སྨན་དེ་ལྟར་བཏབ་སྟེ་སྔགས་འདི་ཡང་བཟླའོ།།ཧ་རེ་མའི་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེས་བཏུང་བ་དང་སྣ་སྨན་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་མཁྲིག་མར་བཅིངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་ན་དུག་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། རོ་ལངས་ཀྱི་གདོན་དང་། སྡིག་པའི་ལས་ཐམས་ཅད་དང་། མ་ར་ཀ་བྱ་ཏི་དང་། མུ་ གེའི་གནོད་པ་དང་།འཐབ་མོ་དང་། སེར་བའི་འཇིགས་པ་རྣམས་སེལ་ཞིང་བདེ་ལེགས་སུ་འགྱུར་བ་དང་ཞི་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་འདི་ནི་ཟླ་ཤར་ཞེས་བྱའོ། །ཁོང་པར་དུག་རང་ཞུ་བ་དང་། སྨན་གྱིས་ཞི་བར་བྱས་སམ། །མེས་བསྲེགས་སམ། རླུང་ གིས་བསྐམས་ཀྱང་རུང་སྟེ།དུག་གི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ནི་མི་འདོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཉེས་པ་འཁྲུགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དུག་གི་ལས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དུག་གི་ནུས་པ་ནི་ཆུང་བ་ཡིན། དུག་དེ་བད་ཀན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་མ་ཤེས་ན་ནི་ལོ་གྲངས་སུ་ནད་རྗེས་སུ་ འབྲེལ་བ་ཡིན་སྟེ།དུག་དེས་ན་ཞིང་ཉམ་ཐག་པར་གྱུར་ན་ནི་ཕྱི་ས་མདོག་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་ཞིང་ཁོང་འཁྲུགས་དང་། ཁྲག་ནད་མ་རུངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། སྐད་འདར་འདར་པོར་སྨྲ་ བ་དང་།མེ་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། དུག་གིས་ནད་གཞི་འཁྲུགས་པས་དམུ་རྫིང་གི་རྟགས་ཀྱང་དེ་ལ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དུག་མ་ཞུ་བའི་གནས་ཕོ་བར་བབ་ན་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་གི་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཞུ་བའི་གནས་སུ་བབ་ན་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། དུག་མགོ་ལ་བབ་ན་ནི་མགོའི་སྐྲ་འབྱི་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་ལྟར་བྱ་འདབ་མ་དང་བྲལ་བ་བཞིན་ནོ། །དུག་དེ་ལུས་ཟུངས་རྣམས་ལ་བབ་ན་ནི་ལུས་ཟུངས་ཀྱི་ནད་སྐྱེས་པའམ་ཡང་ན་ལུས་ཟུངས་ལ་བརྟེན་ནས་ནད་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རླུང་གིས་ཕོག་སྟེ། དུག་ལངས་པ་དང་། ཁ་ཟས་མ་ཞུ་བ་དང་། ནམ་རྨུགས་ཏེ་གྲང་བ་དང་། ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་པ་དང་། ཁ་ཟས་མི་མཐུན་པ་བསྟེན་པས་ལུས་ཟུངས་རྣམས་འཁྲུགས་པར་བྱས་ཏེ་དུག་ལངས་པས་ཉེས་པ་འཁྲུགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གསོ་བ་ནི་ཐོག་མར་དུགས ལེགས་པར་བྱས་ལ་གོང་འོག་ཏུ་ལུས་སྦྱང་བར་བྱའོ།

同样地，甘草、马度迦果、莲花花蕊、檀香、冰片、香附子、独活、香叶、安息香、毕哩阳具、三辛香、乌苏香、龙花、花蕊、哈热尼迦、水甘草、草香、麝香、迦罗摩迦、室利吠斯塔迦、树脂、豆蔻、藏红花、婆罗、多摩罗叶、芭拉布叶、柏树叶、水晶、两种黄色药材。这些药材应由清净的少女在斋戒和沐浴后，穿着干净衣服研磨，与蜂蜜调和制成丸剂，供养婆罗门后，按需配制成丸剂。医生应专注持诵此咒：
（咒语：那莫布如沙悉达耶 那摩那罗耶佗那 耶婆萨乌那毗 加那帝 热内格里师那巴罗加耶莫诶帝尼亚斯亚帝亚婆格热那 阿那多美巴热悉达如 那摩贝杜耶摩帝吽如吽如 热克沙芒萨尔瓦毗湿韦毗约 果利甘达利 战达利摩当给娑婆诃）
如此加持药物后，还要诵此咒：（哈热玛耶娑婆诃）
用此药物制成饮剂、鼻药、催吐剂和腕部系带等，可以消除一切毒素、尸鬼作祟、恶业、瘟疫、饥荒危害、战争和冰雹的恐惧，是带来安乐和平息灾难的殊胜方法。此配方名为'月光'。
腹中的毒素，无论是自行消化、用药物平息、用火烧灼，还是被风干燥，毒性的本质都不会消失。这就是所谓的'扰乱病素'的毒性作用，虽然毒力微弱。如果不知道毒素与痰结合，就会导致多年疾病相随。
若被此毒折磨病苦，会出现大便呈现各种颜色、腹部紊乱、严重出血、口渴、食欲不振、昏厥、呕吐、说话颤抖、消化力减退等症状，毒素扰乱病基还会出现水肿的征兆。
如果未消化的毒素落入胃部，会引起痰病和风病。如果落入消化部位，则会引起风病和胆病。如果毒素落入头部，头发会脱落，就像鸟失去羽毛一样。如果毒素侵入身体组织，会引起组织疾病或依托组织引发其他疾病。
另外，当被东风吹到、毒素发作、食物未消化、天气阴冷、白天睡觉、食用不适宜的食物时，会扰乱身体组织，毒素发作导致病素紊乱，这就是所谓的'扰乱病素'。对此的治疗方法是，首先要好好热敷，然后上下净化身体。

།ཉེས་པ་འཁྲུགས་པར་བྱེད་པའི་ནད་ལ་ནི་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བལྡག་ཏུ་གཞུག་སྟེ། དེ་ཡང་པི་པི་ལིང་དང་། བྱ་མ་ཀ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། སྭརྫི་ཀ་དང་། ཀུ་ཏན་ན་ཏ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཙནྡན་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་། དེ་རྣམས་ནི་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་ཉི་ཚེ་དང་སྦྱར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མི་སྦྱར་རོ། །དུག་མདའ་ལ་སོགས་པས་ཕོག་པའི་མཚན་མ་ནི་ཡང་དང་ཡང་ཕྲད མ་མ་ཏི་དང་།མདོག་འགྱུར་ཞིང་སྐྱ་བོར་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་། དེའི་ལུས་ལ་སྲིན་བུ་རྒྱུ་བ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དང་། ལུས་ལ་ཚོར་བ་མེད་ཅིང་ཚ་ཙག་ཙག་བྱེད་པ་དང་། ཆུ་སོ་དང་། སྒལ་ཚིགས་དང་། མགོ་དང་། ཕྲག་པ་དང་། ཚིགས་རྣམས་སུ་ ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཁྲག་ནག་པོ་ནད་ཁྲག་མང་དུ་འཛག་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། མིག་དམར་བ་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། རྨའི་ མཐའ་འཁོར་དམར་ཞིང་སེར་བ་དང་དབུས་གནག་པ་ཡིན་ནོ།།རྨ་སྐྲངས་ཤིང་སྨིན་པ་དང་། དྲི་མི་ཞིམ་པ་དང་ཤ་ནག་པོར་འགྱུར་བ་དང་། ཤ་རུལ་ཞིང་འདྲུལ་བ་དང་། སྤྱི་བག་ཏུ་འཛག་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དུག་མདས་གནད་དུ་མ་བསྣུན་པ་མེད་པ་མྱུར་དུ་སྙིང་གའི་ཕྱོགས་སུ་བསིལ་ བའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱ་སྟེ།ཟུག་རྔུ་ཕྱུང་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ལྕགས་བསྲེགས་པས་རྨ་བསྲེག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་མུ་ཀ་ཀ་དང་། གེ་རི་ཀ་དཀར་པོ་དང་། ཀད་ཕ་ལའི་ཤིང་ཤུན་དང་། དེ་རྣམས་ཏམ་མྲ་བལ་ལི་དང་། ཤི་རི་ཤ་དང་། གྲིད་ད་ན་ཁྱ་དང་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཐལ་བས་བསྲེག་གོ། ། ཤུ་ཁ་ན་བ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རིའི་རྩ་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྡེ་གུས་རྨ་ལ་བསྐུའོ། །གཞན་ཡང་དུག་འཐུངས་པ་དང་། དུག་གིས་བཟུང་བའི་གསོ་བ་ཇི་ལྟར་འོས་པར་སྦྱར་རོ། །རྨ་རྣགས་པ་ལ་ནི་མཁྲིས་པའི་མེ་དབལ་གྱི་གསོ་བ་རྣམས་སྤྱད་དོ། ། བུད་མེད་རང་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཆེད་དུ་རང་གི་ཁྱིམ་ཐབ་ལ་དབྱིག་དུག་ཁ་ཟས་དང་སྦྱར་བ་སྦྱིན་པ་འམ། རྒྱལ་པོ་དང་འཁོན་པའི་དགྲས་རྒྱལ་པོའི་འཁོར་ཉེ་བར་གནས་པ་ལ་གླ་རྔན་བྱིན་ཏེ་ཁ་ཟས་ཀྱི་ནང་དུ་དབྱིག་དུག་བྱིན་ན་དབྱིག་དུག་གིས་ཟིན་པའི་མཚན་མ་ནི་མདོག་སྐྱ་བ་དང་། ལུས་སྐེམ ཞིང་རྗུད་པ་དང་།མེའི་དྲོད་ཆུང་བ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་དང་། རླུང་ལམ་གཞན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་གཉིད་འོང་བ་དང་། སེམས་ལས་ཆེ་ཞིང་ཡིད་མི་བདེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལྟོ་བ་དང་། མཆིན་པ་དང་། མཆེར་པ་ཆེར་ སྐྱེས་ཏེ།སྐད་གསང་དམའ་བ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་། སྒྱིད་ཞན་པ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། རྟག་ཏུ་ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། རྐང་པ་དང་། ལག་པ་སྐེམ་ཞིང་ན་བ་དང་། ཕལ་ཆེར་རྨི་ལམ་གྱི་ནང་དུ་ཅེ་སྤྱང་དང་། བྱི་ལ་དང་། སྲེ་མོ་དང་། སྦྲུལ་འདི་རྣམས་མཐོང་ཞིང་ནགས་དང་མཚོ་ རྣམས་ཀྱང་སྐམ་པར་བྱེད་པ་མཐོང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ།།བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་དཀར་པོ་ནག་པོར་མཐོང་བ་དང་། སྣ་དང་མིག་ཀྱང་མདོག་འགྱུར་བ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཉམས་པར་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་དེ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་མང་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ དབྱིག་དུག་གིས་ཉམ་ཐག་པར་འགྱུར་བ་དེས་ལུས་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།།ལ་ལ་ནི་དེ་མ་ཐག་གསོ་བ་བྱས་ན་འཚོ་བ་ཡོད་དོ། །ཡང་དབྱིག་དུག་གིས་ཉམ་ཐག་པ་ལ་དེ་མ་ཐག་སློན་པའི་ཁ་ཟས་སྦྱིན་ཏེ། འཕྲལ་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་གོ།

对于扰乱过失的病症，应让病人服用调配蜂蜜的解毒药。其中包括：胡椒、婆摩迦、香草、白芥子、豆蔻、碱、库坦那塔、茜草、甘草、檀香、红土等，这些被称为解毒药。因此，只能与解毒药调配，不能与其他药物调配。
中毒箭等所造成的症状是：反复发热，肤色改变成灰白，反复厌食，感觉身体有虫爬行，身体麻木并有刺痛感，在牙齿、脊椎、头部、肩膀和关节处有疼痛，流出大量黑色病血，口渴严重，昏厥，发烧，体温升高，眼睛发红，呕吐，呼吸困难，打嗝，伤口周围发红发黄而中间发黑。
伤口肿胀化脓，有异味，肉变黑，肉腐烂溃烂，普遍渗液等症状。对于毒箭未伤及要害的病人，应迅速在心脏部位进行降温治疗，取出毒刺后用烧红的铁器烧灼伤口。
或者用木卡卡、白赤铁矿、卡德帕拉树皮，或用铜、合欢树、格里达那卡的灰烬烧灼。用舒卡那巴、白芦笋、刺天茄根的药膏涂抹伤口。此外，还要根据情况采用治疗中毒和中毒发作的方法。对于化脓的伤口，应使用治疗胆汁火热的方法。
若有妇女为了得到自己的份额而在食物中掺入砒霜毒药给自己的丈夫，或者国王的仇敌收买王室近臣在食物中下砒霜，砒霜中毒的症状是：肤色发白，身体消瘦衰弱，体温低，咳嗽，呼吸困难，发烧虚弱，气息紊乱，经常嗜睡，忧虑不安。
腹部、肝脏、脾脏肿大，声音低弱，体弱无力，懒散，浮肿，经常腹胀，手脚消瘦疼痛。大多在梦中看见豺狼、猫、黄鼠狼、蛇等，还会看见森林和湖泊干涸。
看见自己的白色身体变成黑色，鼻子和眼睛也变色，感觉诸根官能衰退。因这些及其他众多危害而受砒霜毒折磨的人会导致身体毁坏。有些人如果立即治疗还有存活的可能。对于砒霜中毒的病人，应立即给予呕吐性食物，让其立即呕吐。

།དེ་ནས་དག་པར་བྱས་ནས་གསེར་སྦྱིན་པར་ བྱའོ།།ལྷག་མ་ནི་མདོའི་གནས་སུ་བཤད་པའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། །གསེར་དང་། དྲུབ་མར་ཅང་དང་། ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བལྡག་ཏུ་བཅུག་ན་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ལས་བྱས་པའི་དབྱིག་དུག་དྲག་པོ་ཡང་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །མུར་བ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། རྒྱ་སྤོས་ དང་།པི་པི་ལིང་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། དབྱི་མོ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཤུ་དག་དང་། གླ་སྒང་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། འདི་རྣམས་དར་བ་དང་། ཞོ་ག་ཆུའམ། ཤ་ཁུ་སྐྱུར་པོ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་ལ་བཏང་ན་དབྱིག་དུག་གིས་མེའི་དྲོད་ཉམས་པ་ཡང་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །ཕུག་རོན་གྱི་ ཤ་དང་།ཟུར་བ་དང་། མ་ནུ་དང་། འདི་རྣམས་བསྐོལ་ཏེ་གྲངས་པ་བླུད་ན་དབྱིག་དུག་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཟུག་པ་དང་། ལུད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྦོས་པ་དང་། ལུས་མི་བདེ་བ་ཚ་བ་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། དུག་གི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མི་ལ་ ཁ་ཟས་དུས་མ་ཡིན་བར་ཟོས་པས་ནད་གཞི་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པ་དེ་ནི་བྱི་ཤ་སང་ག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་དུག་ནད་ཡིན་པར་བཤད་དེ།དེ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པས་འགའ་ཞིག་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱི་ཤ་ས་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་དབྱིག་དུག་གི་ནད་ལ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ནི་ བཀྲེས་པ་དང་།སྐོམ་པ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། འཇིགས་པ་དང་། ངལ་བ་དང་། མ་ཞུ་བ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། གང་ཡང་མཁྲིས་པ་དང་། རླུང་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། ཏིལ་མར་གྱི་མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་སྣོམ་ པ་དང་།སའི་རླངས་པ་སྣོམ་པ་དང་། འབྲུག་གི་སྒྲ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་། བྱི་བའི་སྒྲ་དང་། རོལ་མོའི་སྒྲ་དང་། ཉན་པ་དང་། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རླུང་དང་། ཨུཏྤ་ལའི་དྲི་སྣོམ་པ་དང་། གང་ཡང་མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་བག་བསྟེན་ན་དུག་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ་ སྤང་བར་བྱའོ།།དབྱར་ནི་ཆར་མང་པོ་འབབ་པའི་དུས་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་དུག་ལ་ཆུ་མང་པོས་བརླན་པར་བྱས་ནས་ཁུ་བ་གཟགས་ཏེ་བཀྲུས་ན་དུག་གི་ནུས་པ་ཞན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སྟོན་སྤྲིན་མེད་པའི་དུས་སུ་སྐར་མ་རི་བྱི་ཤར་ཏེ་དེས་དུག་གི་མཐུ་འཕྲོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ སྨན་པ་མཁས་པས་ནད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་།གང་ལ་གོམས་པ་མེད་པ་དང་། གནས་སྐབས་གང་དུ་ནད་འཁྲུགས་པ་དང་། ནད་ཀྱི་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་བརྟགས་ཏེ་དེའི་འོག་ཏུ་གསོ་བའི་ལས་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བད་ཀན་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དུག་ནད་ལ་ནི་དྲོ་བ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། རྣོ་བའི་སྐྱུག་སྨན་དང་བྱུག་པ་སྦྱར་རོ། །ཁ་ཟས་སུ་ནི་རོ་བསྐ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཁ་བ་རྣམས་སུ་སྦྱར་ན་དུག་གི་གནོད་པ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དུག་ནད་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་དང་། བྱུག་པ་དང་། བླུགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་བསིལ བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པར་བྱེད་དོ།།ཁ་ཟས་སུ་ནི་རོ་བསྐ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། མངར་བ་རྣམས་མར་དང་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་། །རླུང་གི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དུག་ནད་ལ་ནི་སྨན་མངར་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། མར་དང་སྦྱར་བ་བཟའ་བ་དང་། བྱུག་པ་དང་ ཤ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་ན་ཡང་ཕན་ནོ།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་དུག་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་དང་། བྱུག་པ་དང་། བཟའ་བ་དང་། སྨན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མར་དང་སྦྱར་བ་བསྔགས་ཏེ། དུག་འཇོམས་པ་ལ་ནི་མར་དང་འདྲ་བ་གཞན་གང་ཡང་མེད་དོ། །ལྷག་པར་རླུང་ ཤས་ཆེ་བ་ལ་བཟང་ངོ་།།དུག་བད་ཀན་གྱི་གནས་སུ་བྱུང་ན་ནི་ཚེགས་ཆུང་ངུས་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པའི་གནས་སུ་བྱུང་ན་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།

然后清净后应布施黄金。其余则如经典处所说的仪轨而行。
将黄金、酥油、糖和蜂蜜调制成糊状服用，能平息一切配制的剧烈金属毒。
木香、独活、丁香、胡椒、木瓜、茅根、枳实、白芷、草果、胡椒，这些药材用酸奶清或温热的酸肉汤服用，能破除金属毒所致的消化力衰退。
鸽肉、酸模、曼陀罗，这些煮熟后冷却服用，能消除金属毒、剧渴、疼痛、咳嗽、呼吸不畅、浮肿和身体不适的热症。
对于具有毒性体质的人，非时进食而导致诸病素相互紊乱，这就是所说的'毒鼠草'中毒，战胜它后有些人能得以康复。
对于名为'毒鼠草'的金属毒病，应避免饥饿、口渴、发热、虚弱、愤怒、忧伤、恐惧、疲劳、消化不良、腹泻，以及任何会增长胆汁和风的因素。
闻芝麻油花香、闻果实香、闻土气、雷声、大象声、老鼠声、音乐声，东风、闻青莲花香，以及任何会导致醉态的行为都会使毒性增长，应当避免。
夏季是多雨的季节，此时毒物被大量水分浸润冲刷后，毒性会减弱。因此在秋季无云时，当毒鼠星升起时，它会夺走毒性的力量。
如是，明医应观察疾病的本性、不适应之处、病情发作的时机、病情的轻重，然后再施行治疗。
对于痰性质的毒病，应用温热、粗糙、锐利的催吐药和涂敷剂。饮食应以涩味、辛味、苦味为主，这样可以平息毒害。
对于胆性质的毒病，泻药、涂敷剂和灌注剂都应具有极清凉的功效。饮食应以涩味、苦味、甜味配合酥油服用。
对于风性质的毒病，应服用甜味、油腻、酸味、咸味药物配合酥油，涂敷以及食用肉类等都有益处。
对于三病素混合引起的一切毒病，泻药、涂敷剂、食物和一切药物都推荐配合酥油使用，因为在克制毒性方面，没有什么能比得上酥油，尤其对风重的病症特别有效。
毒素在痰的部位产生时容易治愈，在胆的部位产生时则难以治愈。

།དུག་ནད་ཀྱི་དམིགས་བརྟག་ཅིང་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་སྦྲུལ་ གདུག་པས་ཟིན་པ་གསོ་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་སའི་སྟེང་ན་གནས་པའི་སྦྲུལ་གདུག་པ་ཅན་གྱི་རིགས་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གདེངས་ཀ་ཅན་དང་། ལུས་འཁྱིལ་བ་དང་། ཁྲ་བོའི་རིགས་དང་གསུམ་སྟེ་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་དུ་མ་གྲངས་མེད་པ་ཡོད་མོད་ ཀྱི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པར་བྱའོ།།སྦྲུལ་གྱི་དུག་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་ནི་ཁྱད་པར་དུ་རྩུབ་པ་དང་། ཚ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། དྲོད་ཆེ་བ་དང་། མངར་བ་དང་། བསིལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྦྲུལ་གྱི་རིགས་གདེངས་ཀ་ཅན་དང་། ལུས་འཁྱིལ་བ་དང་། ཁྲ་བོའི་རིགས་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ ལས་རླུང་གི་རང་བཞིན་དང་།མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་རང་བཞིན་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སོ་སོ་ནས་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་སྦྲུལ་གཞོན་ནུའི་དུག་ནི་དབྱར་གྱི་དུས་སུ་འཕེལ་ལ་སྦྲུལ་བར་མའི་དུག་ནི་དགུན་གྱི་དུས་སུ་འབྱུང་ངོ་། །སྦྲུལ་རྒན་པོའི་དུག་ནི་སོས་ཀ་ཚ་བའི་དུས་སུ་ལྡང་ངོ་། ། དེ་ལས་གཞན་པའི་སྦྲུལ་གྱི་དུག་ནི་དུས་ཚིགས་རྣམས་ཀྱི་མཚམས་སུ་འབྱུང་ངོ་། །འཁོར་ལོ་དང་། གཤོལ་དང་། གདུགས་དང་། གཡུང་དྲུང་དང་། ལྕགས་ཀྱུ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་རི་མོའི་མཚན་དང་ལྡན་ཞིང་འགྲོས་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་སྦྲུལ་གདེངས་ཀ་ཅན ཞེས་བྱའོ།།སྦྲུལ་འཁྱིལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་མོ་འཁྱིལ་བའི་བྱེ་བྲག་སྣ་ཚོགས་སུ་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྲུལ་གྱི་རིགས་ཁྲ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མདངས་གསལ་བའི་རི་མོ་དང་ལྡན་ཞིང་སྣུམ་པ་དང་། ཆུ་ཞེང་ཀུན་ཏུ་མདོག་སྣ་ཚོགས་སུ་རི་མོ་དེ་ལྟར་སྣང་བའོ། །གཞན་ ཡང་སྦྲུལ་གྱི་རིགས་སྲོག་ཆགས་གོ་ཏའི་བུ་གོ་ད་ར་ཞེས་བྱ་བའི་དུག་ནི་སྦྲུལ་གདེངས་ཀ་ཅན་དང་འདྲའོ།།དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་སྦྲུལ་གྱི་རིགས་རྐང་པ་བཞི་པ་ནི་རིགས་འདྲེས་པ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་དང་རི་མོ་ཡང་འདྲེས་པར་སྣང་སྟེ་དེས་ཟིན་པ་ནི་འདུས་པའི་ནད་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། སྦྲུལ་གྱི་དུག་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་བཟའོ་སྙམ་པ་དང་། འཇིགས་པ་དང་། ལྷུང་བ་དང་། གཞན་གྱིས་རེག་པ་དང་། ཁྲོས་པ་དང་། སྡིག་པའི་ལས་དང་། ལྷ་དང་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུལ་བས་སྦྲུལ་མི་ལ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཡམས་ཀྱི་རིམས་བཞིན་དུ ཚབས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་སྦྲུལ་གྱིས་ཟིན་པའི་རྒྱུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ནས་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་གསོ་བར་བྱའོ། །སྦྲུལ་གྱི་རིགས་དེ་ལས་གཞན་པ་སྡིག་པ་བྱེད་པས་ལམ་བཅད་དེ་གནས་ནས་གང་དུ་སྐྱེས་བུ་རྒྱུ་བའི་ལུས་ཁ་ཆུ་དང་། དྲི་མ་དང་། རྣག་ཙམ་གྱིས་རེག་ཅིང་གནོད་ པར་བྱས་ཏེ་མཆེ་བའི་རྨ་ནི་སྣང་བ་དེ་ནི་མཆུས་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་གི་ལུས་ལ་མཆེ་བ་གཅིག་གམ། གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སྣང་ཞིང་ཁྲག་མེད་པ་དེ་ནི་བྱ་དི་ད་ཞེས་བྱའོ། །མཆེ་བ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སྣང་ཞིང་ཁྲག་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་བྱ་ལུཔྟ་ཞེས་བྱའོ། །མཆེ་བ་གསུམ་ གྱིས་བཟུང་སྟེ་ཤ་ལ་སོགས་པ་ཕུག་ཅིང་ཁྲག་རྒྱུ་བའི་གནས་རྣམས་སུ་མཆེ་བས་ཕོག་པ་དེ་ནི་བི་ཚི་ན་ཞེས་བྱའོ།།མཆེ་བ་བཞིས་ཁྲག་གི་གནས་ཕུག་སྟེ་ཁྲག་འཛག་པ་དེ་ནི་བི་ཏི་ཏ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་གཉིས་ནི་དུག་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་གཉིས་གསོ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལ་ མཆེ་བའི་དུག་གིས་ཟིན་མ་ཐག་ནི་ཐོག་མར་སྐྲང་བ་དེའི་འོག་ཏུ་ཁྲག་ལ་ཞུགས་པས་ན་ཁྲག་མ་རུངས་པས་ལུས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ནས་མཁྲིས་པ་ལ་ཁྱབ་ཅིང་དེས་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་འགྲོ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཆུ་ལ་ཏིལ་མར་གྱིས་ཁྱབ་པ་བཞིན་ནོ།

毒病的诊断和治疗章第三十五章终。
现在要讲解被毒蛇咬伤的治疗仪轨章。关于此，地上居住的毒蛇种类大致可分为三类：即有头冠的、盘绕身体的和花斑类三种。细分则有无数种类，在此仅作简略说明。
这些蛇毒的性质特别粗糙、炎热、酸性、高温、甘甜和清凉。其中有头冠的、盘绕身体的和花斑类三种蛇的特性，分别对应风的本性、胆汁和痰的本性。
幼蛇的毒性在夏季增强，中年蛇的毒性在冬季发作，老蛇的毒性在春季炎热时发作。其他蛇的毒性则在季节交替时发作。
身上有轮、犁、伞、卍字、钩等图纹，行动极为迅速的称为有头冠的蛇。
所谓盘绕的蛇，是指身上有各种盘绕纹路的蛇。
所谓花斑类的蛇，是指有极为鲜艳的纹路，光滑且全身有各种颜色纹路的蛇。
另外，一种名为'戈达拉'的生物的毒性与有头冠的蛇相似。
除此之外的四足蛇类是混种，其特征和纹路也呈现混杂状，被其咬伤会引起复合性疾病。
蛇毒加重的原因是：想要捕食、恐惧、跌落、被他人触碰、愤怒、恶业，以及被神明和仙人驱使而咬人，这些情况如同瘟疫一般严重。
了解被蛇咬伤的原因后，应当相应地进行治疗。
其他种类的蛇因作恶而在路上埋伏，仅以唾液、污物和脓液接触并伤害路过之人的身体，留下牙痕的称为'以嘴伤害者'。
身上出现一个或两个牙痕且无出血的称为'比迪达'。
出现两个牙痕且有出血的称为'比卢普塔'。
被三颗牙齿咬住并刺穿肉等部位，牙齿触及血液流动处的称为'比齐那'。
被四颗牙齿刺穿血液部位且流血的称为'比提塔'。
其中前两种无毒。后两种无法治愈。
关于牙毒，被咬后首先会肿胀，之后毒入血中，不良血液遍布全身。然后渗入胆汁，并经由胆汁遍布全身，如同芝麻油遍布水中一般。

།རང་ བཞིན་གྱིས་འཇིགས་པ་སྐྱེ་བའི་མི་ལ་སྦྲུལ་གྱི་ལུས་ཀྱིས་རེག་པ་ལས་སྔངས་ཏེ་རླུང་འཁྲུགས་ནས་བརྒྱལ་བར་བྱེད་སྐྲངས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སྦྲུལ་གྱི་ལུས་ཀྱིས་མངོན་པར་རེག་པའི་དུག་ཅེས་བྱའོ།།དྲི་མི་ཞིམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྲོག་ཆགས་ཡོད་དེ། དེས་བཟུང་བའམ་ཡང་ ན་སྲོག་ཆགས་གང་ཡང་རུང་བ་ནུབ་མོ་མ་ཚོར་བར་ཟིན་པ་ལས་བདག་ནི་སྦྲུལ་གྱིས་ཟིན་ནོ་སྙམ་ནས་དུག་གིས་རྟོག་པར་རིམས་དང་།སྐྱུགས་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་སྐྱེ་བ་འམ། ཡང་ན་མི་བདེ་བ་འམ། རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། ཚད་པར་འཁྲུ་བ་དེ་ ནི་རྟོག་པ་ལས་གྱུར་པའི་དུག་ནད་ཅེས་བྱའོ།།སྦྲུལ་གྱིས་ཟིན་པའི་རྨ་ནད་དང་བཅས་པ་ལས་སྐྲང་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་། ཟུག་གཟེར་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། རྨེན་བུ་བུ་ག་མདུད་པ་ལྟར་སྣང་ན་ནི་དུག་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་དེ་ལས་བཟློག་པར་ནི་ དུག་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གདེངས་ཀ་ཆེན་པོའི་སྦྲུལ་གྱིས་ཟིན་པའི་དུག་གི་ཤུགས་རྣམ་པ་བདུན་དུ་གྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་དང་པོ་ནི་ཁྲག་སྐྱོན་དང་བཅས་ཤིང་ནག་པོར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྨ་ཁ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མདོག་གནག་ཅིང་ལུས་ལ་གྲོག་མ་མང་པོ་རྒྱུ་བ་སྙམ་ སེམས་པ་ཡིན་ནོ།།གནས་སྐབས་གཉིས་པ་ལ་ཐོར་བུར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་མགོ་ལྕི་ཞིང་དུད་པ་དང་། གློ་སྙིང་མི་བདེ་བ་དང་། རྨ་རྣགས་པའོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་མཆིལ་མ་མང་བ་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། ཚིགས་རྣམས་འབྱེ་བ་དང་། སྒྱིད་སྐྱུར་བ་ རྣམས་ཡིན་ནོ།།ལྔ་པ་ལ་ནི་ཚིགས་རྣམས་འཇིག་པ་དང་། ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། སྐྱིགས་བུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དྲུག་པ་ལ་ནི་གློ་སྙིང་ན་བ་དང་། ཁོང་ལྕི་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འཇུ་བ་དང་ཚད་པས་འཁྲུ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། ། བདུན་པ་ལ་ནི་ཁུ་ཆུའི་ནུས་པ་ཕྱིན་ཏེ་ཕྲག་གོང་དང་། རྒྱབ་ཀྱི་སྒལ་ཚིགས་དང་། རྐེད་པའི་ཚིགས་རྣམས་འཇིག་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་ལས་ལྡོག་ཅིང་ནུབ་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྲུལ་འཁྱིལ་བའི་རིགས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ལ་ནི་དུག་གི་ཤུགས་ལྔར་འགྱུར་ཏེ། དང་པོ་ལ་ཁྲག་འཛག པ་སྐྱོན་ཅན་དུ་བྱས་ནས་སེར་པོར་འགྱུར་ལ་དེས་ལུས་དང་།ཡན་ལག་སེར་པོར་འགྱུར་ཞིང་ཚ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གནས་སྐབས་གཉིས་པ་ལ་ནི་སྐྲང་བར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་རྨ་རྣགས་པ་དང་། རྔུ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་རིམས་ ཀྱིས་འདེབས་ཤིང་ལུས་ཚ་བར་འགྱུར་རོ།།ལྔ་པ་ལ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྦྲུལ་ཁྲ་བོའི་རིགས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ལ་གནས་སྐབས་ལྔར་འགྱུར་ཏེ། དང་པོ་ནི་ཁྲག་མ་རུངས་པར་བྱས་ནས་མདོག་དཀར་བར་འགྱུར་བ་དང་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དཀར་པོར་ འགྱུར་རོ།།གཉིས་པ་ལ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་རྨ་རུལ་ཞིང་རྣགས་པ་དང་། སྣ་དང་། མིག་དང་། ཁའི་ནང་ནས་འཛག་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་མགོ་ལྕི་བ་དང་། གཉའ་བ་རེངས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྔ་པ་ལ་ནི་སྐད་ ཉམས་པ་དང་།རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། གྲང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྦྲུལ་གདེངས་ཀ་ཅན་དང་འཁྱིལ་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དུག་གི་ཤུགས་གནས་སྐབས་ལྔ་པ་ལ་ནི་འབད་པ་དང་བཅས་པས་གསོ་བ་མྱུར་དུ་བྱའོ།

对于天生易受惊吓的人，被蛇身体触碰后，会因惊吓而气息紊乱，昏厥并肿胀，这就是被蛇身体直接接触的毒。
有一种称为'臭虫'的生物，被它咬到或者被任何生物在夜里不知不觉咬到时，认为'我被蛇咬了'，因这种想法而产生发烧、呕吐、昏厥、身体发热，或者不适、意识模糊、腹泻，这就是因想象而产生的毒病。
被蛇咬伤后，伤口如果出现肿胀、发痒、疼痛、剧烈发热、淋巴结如结节般肿胀，就是有毒的表现，与此相反则是无毒的。
其中，被大蛇咬后的毒性表现有七个阶段：第一阶段，血液受损变黑，同样伤口等所有部位变黑，感觉身上有许多蚂蚁在爬。
第二阶段会出现零星疹子。
第三阶段会头重、昏沉、胸闷不适、伤口化脓。
第四阶段会唾液增多、呕吐、关节脱离、腿部酸软。
第五阶段会关节损坏、剧烈发热、打嗝。
第六阶段会胸闷疼痛、腹部沉重、昏厥、食欲不振、发热腹泻。
第七阶段精液失去活力，肩部、脊椎、腰部关节损坏，所有行为能力丧失消退。
被盘蛇类咬伤后有五个阶段：第一阶段，血液受损变黄，身体和四肢变黄并发热。
第二阶段会肿胀。
第三阶段伤口化脓，出现疮疡等症状。
第四阶段会发烧，身体发热。
第五阶段毒性遍及全身。
被花蛇类咬伤后有五个阶段：第一阶段，血液受损变白，全身也变白。
第二阶段全身会变得极其沉重。
第三阶段伤口腐烂化脓，从鼻子、眼睛和口腔内流出液体。
第四阶段头重、脖子僵硬。
第五阶段声音嘶哑、发烧、发冷。
其余症状与大蛇和盘蛇相同。
因此，在毒性发展到第五阶段时，必须努力尽快治疗。

།སྦྲུལ་ཆུའི་ནང་དུ་བརྒྱལ་བ་ དང་།འཁྲིག་པ་ཟིན་ནས་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། སྲེ་མོས་འཇིགས་པ་དང་། སྲེ་མོས་ཕམ་པར་བྱས་ནས། ཤིན་ཏུ་གྲང་བའི་རླུང་གིས་བརྟེན་པ་དང་། ཚ་བས་གདུངས་པ་དང་། ནད་ཀྱིས་གཟིར་བ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། བཀྲེས་པས་གདུངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ངལ་བ་དང་ ལམ་རིང་པོ་ནས་འོངས་ཏེ་དུབ་པ་དང་།སྦྲུལ་སྤྱོད་ལམ་དེ་དག་ལྟར་འདུག་ན་ནི་སྦྲུལ་གྱི་གདུག་པ་མེད་ཅིང་ཉམ་ཐག་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྲུལ་དེ་རྩཝ་ཀུ་ཤ་དང་། སྨན་དང་། ཚེར་མ་དང་ལྡན་པའི་ནགས་རྣམས་སུ་རྒྱུ་བ་ཡིན་ན་ནི་སྦྲུལ་དེའི་དུག་གི་ཉེས་པ་མེད་ཅིང་དུག་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ ནོ།།སྦྲུལ་དེ་དུར་ཁྲོད་དང་། མཆོད་རྟེན་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་དང་། ཚེས་ལྔ་དང་། བཅོ་ལྔ་དང་། གནམ་སྟོང་དང་། ཚེས་བརྒྱད་དང་། ཚེས་དགུ་དང་། སྲོད་དང་། ཐོ་རངས་དང་། ནམ་ཕྱེད་དང་། ཉི་མ་གུང་དང་། དུས་དེ་དག་ཏུ་སྦྲུལ་གྱིས་ཟིན་པ་དང་། རྒྱུ་སྐར་བྲ་ཉེ་དང་། སྨིན་དྲུག་དང་། མཆུ་དང་། སྐག་དང་། ས་ག་དང་། གྲེ་དང་། ཆུ་སྟོད་དང་། ཁྲུམས་སྟོད་དང་། སྣུབས་དང་། གཞན་ཡང་ནེ་རེ་ཏ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡུད་ཙམ་གྱི་དུས་དང་། དུས་དེ་དག་ཏུ་གནད་དུ་བསྣུན་པར་ཟིན་ན་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །སྐྱེས་བུ་གང་སྦྲུལ་གྱིས ཟིན་མ་ཐག་མིག་དང་གདོང་དཀར་པོར་འགྱུར་བ་དང་།སྐྲ་འབྱི་ཞིང་རང་ལྷགས་པ་དང་། ལྕེ་གྱོང་བ་དང་། ཡང་དང་ཡང་བརྒྱལ་བ་དང་། དབུགས་གྲང་མོ་འཐོན་པ་དེ་ནི་མི་འཚོའོ། །གཞན་ཡང་སྦྲུལ་གྱི་དུག་གིས་ཟིན་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱིགས་བུ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་ པ་ལུ་བ་དང་།སྐྱུགས་པ་དང་། ཅིག་ཅར་གློ་སྙིང་ན་ཞིང་ཟུག་པ་དེ་ནི་མི་འཚོའོ། །དུག་འཐུང་ངམ། དུག་བཟུང་ངམ། དུག་མདས་ཕོག་གམ། དུག་གིས་ཕོག་ཀྱང་རུང་སྟེ། རྟགས་འདི་དག་དང་ལྡན་ན་སྐྱེས་བུ་དེ་ངེས་པར་འཆི་ཞིང་འཚོ་བ་སྤང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ལྦུ་བ་ སྐྱུགས་པ་དང་།འདུ་ཤེས་ཉམས་པ་དང་། རྐང་པ་དང་། ལག་པ་དང་། གདོང་རྣམས་གནག་ཅིང་སྔོ་བསངས་སུ་གྱུར་པ་དང་། སྣ་ཞོམ་པ་དང་། ཡན་ལག་རྣམས་ཞིག་པ་དང་། ཚིགས་ལྷོད་པ་དང་། ཕྱི་ས་སླ་ཞིང་ཁོང་འཁྲུ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྣ་སྨན་རྣོན་པོ་ལ་ སོགས་པ་སྦྱར་ཡང་འདུ་ཤེས་མི་རྙེད་པ་དང་།སྨས་སམ་མཚོན་གྱིས་སྨས་ན་ཡང་ཁྲག་མི་འབྱུང་བ་དང་། དབྱུག་པས་བསྣུན་ཀྱང་རྗེས་སུ་རྨུགས་པར་མི་མངོན་པ་དེ་ནི་གཤིན་རྗེའི་ཁྱིམ་གྱི་ནང་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །འཆི་བའི་མཚན་མ་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་ན་ནི་སྨན་པས་མྱུར་དུ་ཁྱིམ་ ལ་མེ་མཆེད་པ་བཞིན་དུ་གསོ་བར་བྱ་སྟེ།དུག་གི་ནད་ཀྱིས་སྲོག་ལྐོག་མར་ཕྱིན་པ་ཙམ་ལ་བསྲུང་ཞིང་ཞི་བར་བྱ་བ་ལ་འབད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྦྲུལ་གྱིས་བཟུང་མ་ཐག་ནས་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་བརྒྱའི་བར་དུ་ནི་རྨ་ཁ་དེ་ཉིད་ན་དུག་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕན་ཆད་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁྲག་ལ་ སོགས་པའི་ལུས་ཟུངས་རྣམས་རིམ་གྱིས་ཁྱབ་ཅིང་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ།དུག་དེ་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་ནང་དུ་མ་ཁྱབ་པའི་གོང་དུ་དེ་མ་ཐག་པར་རྨའི་ཐོན་འཁོར་བཅད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཅི་ལྟར་རིགས་པར་བསྙུར་ཏེ་བྱའོ།

在水蛇中昏迷，交配后虚弱，被猫惊吓，被猫打败，遭受极冷的风，被热所苦，被病所困，口渴，被饥饿所苦，极度疲惫，从远路来而疲乏，蛇若是处于这些状态，就没有毒性而且很虚弱。
如果蛇在有吉祥草、药草和荆棘的森林中活动，那么这种蛇就没有毒性的危害，而且没有毒性。
蛇在坟场和佛塔等处活动，在初五、十五、三十、初八、初九、黄昏、黎明、午夜、正午这些时候被蛇咬，以及在毕宿、昴宿、觜宿、井宿、轸宿、翼宿、室宿、壁宿、斗宿等星宿，还有在所谓涅热塔时刻，在这些时候被咬中要害，就应当放弃治疗。
如果人被蛇咬后立即眼睛和脸变白，头发竖起自然飘动，舌头僵硬，一再昏迷，呼出冷气，这种情况就不能活命。
还有被蛇毒咬后立即打嗝、呼吸不畅、咳嗽、呕吐、突然胸口和心脏疼痛的，就不能活命。
无论是饮毒、持毒、中毒箭，还是被毒所伤，如果具有这些征兆，此人必死无疑不能活命：呕吐泡沫、神志不清、脚、手、脸变黑发青、鼻子塌陷、四肢溃烂、关节松弛、大便稀溏腹泻等。
还有，即使使用强烈的鼻药等也无法恢复意识，受伤或被兵器所伤也不流血，用棍棒打击后也不显现瘀痕的，这就是要进入阎王之家了。
如果不具备这些死亡征兆，医生就要像扑灭房中大火一样迅速治疗，当毒病使生命到达咽喉时，也要努力保护并使其平息。
从被蛇咬的瞬间到打响指一百次的时间内，毒素还停留在伤口处。此后毒素会逐渐遍布血液等身体组织。在毒素还未遍布血液之前，要立即进行切断伤口周围等适当的处理。

།སྦྲུལ་གྱིས་ཟིན་པ་དེ་མ་ཐག་པར་སྦྲུལ་དེ་ཉིད་མྱུར་དུ་ བཟུང་སྟེ།རང་གི་སོས་གཅད་པ་འམ། སྦྲུལ་མ་ཟིན་ན་ཡང་རུང་སྟེ་ཉེ་འཁོར་ན་བོང་པའམ་སའམ། ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཅི་མཐོང་ཡང་སོས་བཅད་དེ། དེ་མ་ཐག་གློ་བུར་དུ་འབྱུང་ཞིང་རང་གི་མཆིལ་མའམ། རྣ་སྤབས་ཀྱིས་སྦྲུལ་གྱིས་ཟིན་པའི་རྨ་ལ་གདབ་པོ། །དེ་ནས་ རྨའི་གོང་རོལ་དུ་ལུང་ཏང་གི་ཕྲེང་བ་སོར་བཞི་ཙམ་ཆིངས་ཤིག་།ཟར་མ་དང་འོད་མ་ལ་སོགས་པའི་སྐུད་པ་ལ་ཤེས་པར་གྲུབ་པའི་སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ། དམ་དུ་བཅིངས་ཏེ་མནན་ན་ཇི་ལྟར་ཆུ་བོ་ལ་ཆུ་ལོན་གྱིས་བཟློག་པ་དང་འདྲ་བར་རྩའི་རྒྱུན་སྲང་རྣམས་སུ་དུག་རྒྱུར་མི སྟེར་ཞིང་གཅོད་པར་བྱེད་དོ།།གནད་དང་ཚིགས་རྣམས་སུ་སྦྲུལ་གྱིས་བཟུང་བ་ལ་ནི་འཕྲལ་དུ་དམ་དུ་བཙིར་ཞིང་དུག་གཟག་ཅིང་དབྱུང་བ་བྱས་ན་དུག་གི་ནད་ཀྱི་ཤུགས་མི་སྐྱེ་ཞིང་ཇི་ལྟར་ས་བོན་ཉམས་པའི་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ། །སྦྲུལ་གྱི་རིགས་འཁྱིལ་བས་བཟུང་བའི་རྨ་ནི་ མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་དེ་ལ་ནི་མྱུར་དུ་གསེར་དང་ལྕགས་ལ་སོགས་པ་མེ་ལ་བསྲེགས་པའམ།ཡང་ན་མགལ་མེས་རྨ་ཁ་བསྲེགས་པར་བྱས་ན་དུག་གི་ནུས་པ་ཐལ་བར་རླག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཙམ་གྱིས་ལས་སུས་མི་བཟོད་དེ་བཟོད་པར་བྱའོ། །མེའི་ལས་དེ་ མ་གཏོགས་པ་གཞན་ནི་མི་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་རྨ་ཁ་གཞིབས་ཏེ་ཁ་བཀང་ལ་ཕྱིར་དབོའོ། །དེ་ནས་སའམ་ཐལ་བའམ། དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་ནམ། བ་ལང་གི་ལྕི་བས་རྨ་ཁ་ལ་གདབ་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དུག་དེས་ནང་དུ་ཁྱབ་པར་སོང་བ་དང་། ལྷག་པར་ཤ་ཆེ་བ་ལ་ ནི་རྨ་དང་ལུས་སུ་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱིས་བསྐུ་བྱུག་བྱའོ།།ཙནྡན་དང་པུ་ཤེལ་ཙེ་ཆུ་དང་སྦྱར་བས་བླུགས་པར་བྱའོ། །དུག་དེས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་ལ་ནི་གཏར་ག་བྱས་ཏེ་ཁྲག་ཕྱུང་ན་གསོ་བའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། ཁྲག་མང་དུ་ཕྱུང་ན་ནི་དུག་གི་རང་བཞིན་ ནག་པོ་ཡང་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དུག་ཡོད་པའི་ཁྲག་ནི་དྲི་ང་བ་དང་། མེའི་ནང་དུ་བསྲེགས་ན་སྲེག་སྲེག་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཁྲག་ཕྱུང་སྟེ་དག་པ་ལྟ་ན་ཁྲག་དེ་ནད་གཞི་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་བརྟག་གོ། །རྩ་མི་སྣང་བ་ལ་ནི་རྭ་དང་སྲིན་བུ་བད་པ་ གཉིས་ཀྱིས་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་།།ཁྲག་ཕྱུང་བའི་ལྷག་མ་ཡོད་པ་དུག་གི་སླན་ཏེར་བྱས་པ་དེ་ནི་ལྷག་པར་བསིལ་བའི་སྨན་གྱིས་བླུགས་པ་དང་། བྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལན་མང་དུ་བྱས་ཏེ་བཟློག་པར་བྱའོ། །སྦྲུལ་གྱིས་ཟིན་ཏེ་དུག་གི་མཐུས་བརྒྱལ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྙིང་འཛག་ པ་ལ་ནི་སྨན་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པས་བླུགས་པ་དང་།གཏོར་བ་དང་རླུང་གཡབ་ཀྱིས་གཡབ་པར་བྱས་ཏེ་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་དུ་བཅུག་ན་དུག་གི་མཐུ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །དུག་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བས་སྙིང་བྲུས་པ་སྙམ་སེམས་པ་ལ་ནི་མར་ཉི་ཚེའམ། ཡང་ན་དུག་འཇོམས་ པའི་སྨན་དང་།མར་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །སྙིང་ལ་དུག་བབ་ན་ནི་དེར་བད་ཀན་ཉེ་བར་ཤས་ཆེར་སོགས་ཤིང་འཕེལ་ཏེ། ལུས་ལྕི་བ་དང་། ནད་འཁྲུགས་ཤིང་བྲང་ཚ་ལ་ཁ་ནས་ཆུ་སྐྱུར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་གཏང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སློན་བྱ་བ་དེ་ཡང་རྩབས་སྐྱུར་ པོ་དང་།རྒྱ་སྲན་དང་། ཏིལ་མར་དང་། ཆང་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སྤངས་ཏེ་གང་ཡང་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་སློན་བྱས་ན་དུག་གིས་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །སྦྲུལ་གྱི་དུག་གི་རང་བཞིན་དང་། མིའི་ནད་གཞིའི་རང་བཞིན་དང་། གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཞིབ་ཏུ་ལེགས་པར་བརྟགས་ ཏེ་གསོ་བ་རྣམས་མ་ནོར་བར་བྱའོ།

被蛇咬伤后立即抓住该蛇，用自己的牙齿咬断，或者即使没有抓住蛇，在附近看到石头或土块或木头等任何东西，都用牙齿咬断，然后立即突然吐出自己的唾液或鼻涕涂抹在蛇咬的伤口上。
然后在伤口上方约四指宽处系上布条。用青稞秸秆和芦苇等的线，加持明咒后，紧紧缠绕按压，就像用堤坝阻挡河水一样，能阻断毒素在脉道中流动并切断。
如果蛇咬在要害和关节处，应立即紧紧挤压并放出毒液，这样毒性就不会发作，就像受损的种子不会发芽一样。
盘蛇咬伤的伤口具有胆汁性质，对此应迅速用加热的金属或铁等烧灼，或者用火炭烧灼伤口，这样可以破坏毒性。虽然难以忍受但必须忍耐。除了火疗外不要做其他处理。
之后挤压伤口使其充血后放出。然后用土或灰或解毒药或牛粪敷在伤口上。
如果毒素已经扩散到体内，特别是在肌肉丰厚处，应在伤口和全身涂抹解毒药。用檀香和水晶粉与水调和后涂抹。
当毒素遍布全身时，放血是最好的治疗方法，大量放血时毒性的黑色物质也会流出。
含毒的血液有臭味，放在火中燃烧时会发出噼啪声。这样放血后如果看起来干净了，就要根据不同的病症来观察诊断血液。
在看不见血管的地方，要用牛角和蚂蟥两种工具放血。
放血后残留的毒素，应该反复用清凉药物冲洗和涂抹来消除。
对于被蛇咬后因毒性而昏迷和心悸的病人，应用具有清凉效果的药物冲洗、洒水和用扇子扇风，使起鸡皮疙瘩，这样毒性就会完全平息。
对于因剧毒而感觉心脏被刺痛的病人，可单独使用酥油，或者将解毒药与酥油和蜂蜜调和使用。
当毒素侵入心脏时，痰液会大量聚集增长，身体沉重，病情混乱，胸部发热，口中流出酸水，这时应该使用催吐药。
在这样治疗时，要避免食用酸性发酵物、豆类、芝麻油和酒等，而要用任何解毒药来调理，这样毒素就不会遍布全身。
要仔细观察蛇毒的性质、人的体质和地域的差异，准确无误地进行治疗。

།ཤིང་སིན་དུ་བ་རའི་རྩ་བ་དང་། གི་རི་ཀར་ནི་ཀ་དཀར་པོ་དང་གཉིས་ཀྱི་བཏུང་བ་སྦྲུལ་གདེངས་ཀ་ཆེན་པོས་ཟིན་པ་ལ་སྦྱར་རོ། །པ་ཀ་ལ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་རྣམས་སྣ་སྨན་དུ་བླུད་དོ། །སྦྲུལ་ནག་པོས་ཟིན་པ་ལ་ནི་ཐོག་མར་ཁྲག་གཏར་ ཏེ་དེའི་འོག་ཏུ་ཙ་ར་ཏི་དང་།ན་ཀུ་ལི་རྣམ་གཉིས་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཤི་ཀྲུ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་གཉིས་དང་སྦྱར་བ་གང་ཡང་རུང་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུའོ། །བཙོད་དང་། དུད་པ་དང་། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་བར་བླུད་དོ། །རྒྱ་སྣེའུ་དང་། ཏང་ཕལ་དང་། གི་རི་ ཀ་རྣམ་གཉིས་དང་།ཁ་ལུང་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། ཤེ་ལུ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་བཏུང་བ་དང་སྣ་སྨན་དུ་སྦྱར་ན་ཕན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གདེངས་ཀ་ཆེན་པོའི་སྦྲུལ་གྱི་གདུག་པ་མི་བཟད་པ་དང་། སྦྲུལ་གྱི་རིགས་ཁྲ་བོ་ལ་ཡང་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་དེ་དག་སྦྱར་རོ། ། ཤྲ་ གནྡྷ་དང་།རྒུན་འབྲུ་དང་། གི་རི་ཀ་དཀར་པོ་དང་། ས་ནག་པོ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། དེ་རྣམས་ཆ་མཉམ་པ་དང་། བྱིའུ་རུག་པ་དང་། ཀ་ཕིད་ཐ་དང་། བིལ་བ་དང་། སེའུ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་མ་རྣམས་རེ་རེ་ཡང་ཨ་ཤྭ་གནྡྷའི་ཆ་ཕྱེད་ཕྱེད་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡན་པར་སྦྱར་ཏེ་ ཟོས་ན་སྦྲུལ་འཁྱིལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དུག་ལ་ཁྱད་པར་དུ་ཕན་ནོ།།ཤིང་འོ་མ་ཅན་ལྔའི་ཤུན་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ནཱ་ག་པུཥྤ་དང་། ཨེ་ལ་བ་ལུ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། ཤུག་པ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། དེ་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་དུག་སྨན་ནི་གངས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་འདག་གུས་བསྐུས་ན་སྦྲུལ་འཁྱིལ་བའི་དུག་འཇོམས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་སྐྲང་བ་དང་། ཤུ་བ་མཆེད་པ་དང་། འབྲུམ་བུ་དང་། རིམས་དང་། ལུས་ཚ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་ནོ། །ཏང་པལ་དང་། ནྱ་གྲོ་དྷའི་མྱུ་གུ་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། བཙོད་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དེ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་སྦྲུལ་འཁྱིལ་བས་ཟིན་པ་འཇོམས་སོ། །སྨྱུག་མའི་ཤུན་པ་དང་། ས་བོན་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། པ་ཏ་ལའི་ས་བོན་དང་། བཅའ་སྒ དང་།ཤྲི་ཤའི་ས་བོན་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ག་བེ་བུ་གའི་འབྲུ་དང་། རྩ་བ་དང་། ཤུ་དག་དང་། དེ་རྣམས་བ་གཅིན་ལ་བཏབ་པའི་འདག་གུ་ནི་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྦྲུལ་འཁྱིལ་པས་ཟིན་པའི་རིགས་གོ་ད་ན་ས་ཞེས་བྱ་བས་ཟིན་པ་སེལ་ཏོ། །པུ་ཙེ་ཤེལ་ དང་།བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཁྱིམ་གྱི་དུད་པ་དང་། ཧ་རེ་ཎུ་ཀ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་ཟོས་ན་སྦྲུལ་ཁྲ་བོས་ཟོས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །འདམ་བུ་མདའ་རྒྱུ་དང་། དན་ཏི་དང་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བ་མཐོ་ཉི་ཤུའི་ས་བོན་འོག་ན་ མར་བརྐོས་ཏེ་ཕྱུང་ལ་འབྲས་དང་ས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་བྱས་ཏེ་བྱུག་པས་བསྐུའོ།།མར་རྙིང་པའི་ནང་དུ་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་བླུད་ལ་དེ་ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ནས་ལས་བྱས་པའི་ཟན་ཚོད་མ་དང་བཅས་པ་བཟའོ། །ཀ་ར་བཱི་ར་དང་། ཨརྐའི་མེ་ཏོག་དང་། མེ་ཏོག་ཀུ་སུ་མ་དང་། ལང་ཀ་ལིའི་རྩ་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པ་ཐ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་ཕྱེ་མ་རྩབས་སྐྱུར་པོ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་གོང་མའི་སྦྲུལ་ལས་གཞན་པའི་སྦྲུལ་གྱིས་ཟིན་པའི་དུག་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་རོ། །ཤྲི་ཤའི་མེ་ཏོག་གི་རང གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཤི་ཀྲུ་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་སྦངས་ཏེ།དེ་ལས་བཏུང་བ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་སྦྱར་ན་སྦྲུལ་གྱིས་ཟིན་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་ནོ།

辛度婆罗树根和白色吉利迦尼迦二者的饮剂用于治疗被大眼镜蛇咬伤。
将帕卡拉和蜂蜜调配后作为鼻药服用。
对于被黑蛇咬伤者，首先要放血，然后涂抹扎拉提和那库利二者调配的药膏，或者用希克如和白附子二者调配的任一药膏涂抹。
将红花、烟灰、酥油、蜂蜜调配后作为饮剂服用。
将印度槐、唐巴拉、两种吉利迦、卡隆、白糖、舍卢等调配成饮剂和鼻药使用有效。
同样，对于大眼镜蛇的剧毒和花斑蛇，也要使用这些解毒药物。
将白芷、葡萄、白色吉利迦、黑土、胡椒等量调配，再将鸟茱萸、卡菲塔、木苹果、酸枣的叶子各取白芷的一半量与蜂蜜调配服用，对于所谓的'盘蛇毒'特别有效。
将五种含乳树皮、三果、甘草、龙花、艾拉瓦卢、济瓦卡、铜芽、普舍尔则、白糖、柏树、青莲花等与蜂蜜调配的解毒药称为'冰雪'，用其药膏涂抹可以消除盘蛇毒，同样对肿胀、皮疹蔓延、疱疮、热病、身体发热等有效。
将唐巴拉、尼亚格若陀嫩芽、济瓦卡、铜芽、白糖、红花、甘草等煎煮的汤剂服用可以消除盘蛇咬伤。
将竹皮、种子、普则舍尔、巴塔拉种子、荜茇、希利沙种子、白附子、嘎贝布嘎果实、根、白芷等放入牛尿中调配的药膏称为'八支'，可以消除被盘蛇中的戈达那萨蛇咬伤。
将普则舍尔、白附子、茜草、炉灰、哈热努卡、三辛、檀香等一起调配服用可以治疗花斑蛇咬伤。
将芦苇箭杆和丹提二者的根部在二十肘深的地下挖掘取出，与稻米和土一起调配涂抹。
将陈年酥油中加入三果粉末服用，待其消化后食用加入蔬菜的粥。
将夹竹桃、阿尔卡花、库苏玛花、朗卡利根、胡椒、帕塔、诃子等的根部粉末与酸醋调配饮用，可用于治疗除上述蛇种以外的所有蛇咬毒。
将希利沙花的汁液浸泡希克如七天，用其制成饮剂和鼻药，对所有蛇咬病都有效。

།རྒྱ་སྤོས་དང་རུ་རྟ་སྲང་གཉིས་དང་མར་དང་སྦྲང་རྩི་སྲང་གཉིས་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བྱིན་ན་སྦྲུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་འཇོག་པོས་ཟིན་པ་ལ་ ཡང་སྨན་འདི་བླུད་ན་བདེ་བ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ།།སྦྲུལ་གྱི་རིགས་གདེངས་ཀ་ཆེན་པོས་ཟིན་པའི་གནས་སྐབས་དང་པོ་ལ་ནི་ཁྲག་ཕྱུང་སྟེ། མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་མྱུར་དུ་བླུད་དོ། །གནས་སྐབས་གཉིས་པ་ལ་ནི་སློན་བྱ་སྟེ་གོང་མ་བཞིན་དུ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་ བསྐུའོ།།གསུམ་པ་ལ་ནི་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་ཏེ་སྨན་དེ་ཉིད་ཀྱང་སྣར་བླུགས་པར་བྱའོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་བཏང་སྟེ། ནས་ཐུག་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་ལྷན་ཅིག་བླུད་དོ། །ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་ལ་ནི་སྨན་བསིལ་བ་དང་སྦྱར་བའི་དུག་སྨན་གཏང་ངོ་། །དེ་ བཞིན་དུ་བསིལ་བའི་ནུས་པ་སྨན་བླུགས་པ་དང་།བྱུག་པ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྦྱར་ཏེ། སློན་སྨན་རྣོན་པོ་བླུད་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་ཐུག་པར་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །གནས་སྐབས་བདུན་པ་ལ་ནི་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་རྣོན་པོ་དང་། མིག་སྨན་དང་། སྣ་སྨན་སྦྱར་བ་དང་། སྤྱི་བོར་མཚོན་གྱིས་རྒྱ་གྲམ་དུ་ཅུང་ཞིག་དབྲལ་བའི་ནང་དུ་ཤ་འམ་ཁྲག་གམ་པགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་གཞུག་གོ། །སྦྲུལ་འཁྱིལ་བས་བཟུང་བའི་གནས་སྐབས་གསུམ་པ་ལ་ནི་སློན་ཁྲུས་བྱས་ཏེ་ཐུག་པ་བླུད་དོ། །དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་ནི་རྣོ་བ་དང་། ཡང་ན་ཤུག་པའི་སྡེ་ཚན བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ།།སྦྲུལ་ཁྲ་བོས་ཟིན་པའི་གནས་སྐབས་དང་པོ་ལ་ནི་རྨ་ལ་ཞལ་ཞལ་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་ཀུ་བས་ཁྲག་ཕྱུང་སྟེ། གོང་མ་བཞིན་དུ་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་བླུད་དོ། །དྲུག་པ་ལ་ནི་སྨན་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བའི་མིག་སྨན་དང་སྣར་བརྔུབ་པ་རྣམས་སྦྱར་རོ། །གཞན་ཡང་ གྲངས་མ་སྨོས་པ་རྣམས་ནི་སྦྲུལ་གདེངས་ཀ་ཆེན་པོས་ཟིན་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གསོ་བ་འདི་ཡང་སྦྱར་རོ།།བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་དང་། བྱིས་པ་དང་། རྒན་པོ་རྣམས་ལ་ནི་ཁྲག་ཉུང་ཤས་དབྱུང་ངོ་། །ཤིང་ཚ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། ཡུང་བ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཀུ་ཤའི་ཁུ་བ་དང་། ཆུ་སྲིན་སེན་མོ་དང་། ཏ་མ་ལའི་གེ་སར་དང་། འབྲས་ཀྱི་ཆུ་གྲང་མོ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་བླུད་ན་དུག་ཐམས་ཅད་འཇོམས་ཏེ། ཅི་ལྟར་དབང་པོའི་རྡོ་རྗེས་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་འཇོམས་པ་བཞིན་ནོ། །བིལ་བའི་རྩ་བ་དང་། བྱིའུ་རུག་པའི་མེ་ཏོག་དང་། ཀ་རཉྫ་བ་ལ་དང་། ཏ་མ་ལའི་གེ་སར་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། དེ་རྣམས་ར་གཅིན་དང་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པ་ལས་མིག་སྨན་བཏབ་པ་དང་། སྣ་སྨན་དུ་སྦྱར་ན་སྦྲུལ་དང་། སྲོག་ཆགས་ལུ་ཏ་དང་། བྱི་བ་དང་། སྡིག་པ ལ་སོགས་པའི་དུག་དང་།གསུད་པ་དང་། མ་ཞུ་བ་དང་། དབྱིག་དུག་དང་། རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་། གདོན་གྱིས་ཟིན་པ་ལ་སོགས་པས་ཉམ་ཐག་པའི་མི་ལ་ཕན་ཏེ་བདེ་ལེགས་སུ་བྱེད་དོ། །དུག་གིས་ཕོག་པའི་རྨ་ལ་དུག་གི་ལྷག་མ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་ན་ཡང་བྱུག་པ་ ལ་སོགས་པས་མ་ལུས་པར་ཕྱུང་སྟེ།ལྷག་མ་ལུས་ན་ནི་ཡང་དུག་གི་མཐུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཅི་ལྟར་དུག་གིས་ནད་གཞི་འཁྲུགས་པ་བཞིན་ནོ། །དུག་གི་ཉེས་པ་སྣད་པས་རླུང་འཁྲུགས་ཤིང་སྐྱེས་ན་ནི་ཏིལ་མར་དང་། ཆང་དང་། རྒྱ་སྲན་དང་། སྐྱུར་དང་། དེ་རྣམས་མ་གཏོགས་ པའི་ལྷག་མ་རླུང་འཇོམས་པའི་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་སྦྱར་རོ།།དུག་གིས་མཁྲིས་པ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་རིམས་འཇོམས་པའི་སྨན་བསྐོལ་བ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་རྣམས་བྱའོ།

如果给予中国香和芦荟各二两，与酥油和蜂蜜各二两调配的药膏，对于被蛇王难陀所咬者，服用此药也能带来安乐。对于被大蛇类咬伤的第一阶段，应放血，并迅速服用酥油和蜂蜜的调配物。
第二阶段应清洗，如前所述用酥油和蜂蜜调配物涂抹。第三阶段则与解毒药调配，并将该药滴入鼻中。第四阶段应服用催吐药，并与大麦粥和解毒药一同服用。
第五和第六阶段应服用与清凉药调配的解毒药。同样地，反复使用具有清凉功效的药物滴注和涂抹，服用猛烈的清洗药，之后服用与解毒药调配的粥。
第七阶段则用猛烈的解毒药、眼药、鼻药调配，并在头顶用利器划十字形小口，在其中放入肉或血或皮，任选其一。
被盘蛇咬伤的第三阶段，应清洗后服用粥。解毒药应是猛烈的，或者服用柏树类煎煮的汤液。
被花蛇咬伤的第一阶段，应清洗伤口，之后用葫芦放血，如前所述服用解毒药。第六阶段则配用极其猛烈的眼药和鼻吸药。
其他未提及的阶段则采用与大蛇咬伤阶段相同的治疗方法。对于孕妇、儿童和老人，应少量放血。
将木香、安息香、姜黄、中国香、吉祥草汁、鳄鱼爪、多香木花蕊与冷米水一同调配服用，能够降伏一切毒，如同帝释金刚降伏阿修罗一般。
将木苹果根、酸模花、诃子树、多香木花蕊、檀香、三果、二黄、三辛香这些用牛尿细磨后制成眼药和鼻药，可治疗蛇、蜘蛛、老鼠、蝎子等毒，以及中毒、消化不良、矿物中毒、发烧、被鬼神附体等痛苦的人，使其安康。
若毒伤的伤口还残留少许毒素，应用涂抹等方法将其完全清除，如果留有残余，毒力会再次生起，就像毒素扰乱病根一样。
如果因吸入毒素而引起风气紊乱，应使用芝麻油、酒、豆类、酸味等，除此之外的所有治疗风病的方法都可使用。
对于因毒而引起的胆病，应使用煮制的退烧药和灌肠疗法。

།དུག་གིས་བད་ཀན་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་དོང་གའི་སྡེ་ཚན་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་། །མུ་ཟི་དང་། རྒུན་ འབྲུ་དང་།པ་ཡ་སྱ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། དེ་སྤྱིའི་ཕྱེད་དང་མཉམ་པའི་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བལྡག་གོ། །ཆུ་ལ་སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ་བཏུང་བ་དང་གཏོར་བ་རྣམས་བྱའོ། །སྙིང་དགའ་བའི་བག་བསྟེན་ཅིང་སེམས་དགའ་བར་བྱེད་དོ། ། སྦྲུལ་གྱི་ལུས་ཀྱིས་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་དུག་དང་། རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བའི་དུག་གིས་ཉམ་ཐག་པ་ཡང་ཆོ་ག་གོང་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ན་ཕན་ནོ། །རིན་པོ་ཆེ་ཀེ་ཀེ་རུ་དང་། མརྒད་དང་། མུ་ཏིག་དང་། རྡོ་རྗེ་དང་། བཻ་ཌཱུརྱ་དང་། གརྦྷ་མ་ཎི་དང་། པི་ཙུ་ཀ་དང་། བྱི་བའི དུག་དང་།དེ་བཞིན་དུ་རི་ཁ་བ་ཅན་ན་སྐྱེས་པའི་སྨན་སོ་མ་ར་ཛ་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། དྲོ་ན་དང་། མ་ཧཱ་དྲོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྦྲུལ་ལ་ཡོད་པའི་ནོར་བུ་དང་། མ་ན་སི་དང་། དུག་ཞི་བར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྨན་རྣོན་པོ་རྣམས་ཀྱང་བཅང་ བར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ནུབ་མོ་རྒྱུ་ན་ཡང་གདུགས་དང་། འཁར་གསིལ་དག་ལག་ཏུ་ཐོགས་ན་དེའི་གྲིབ་མ་དང་སྒྲས་ལག་འགྲོ་རྣམས་སྔངས་ཤིང་འབྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །སྦྲུལ་གདུག་པས་ཟིན་པ་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ སྲིན་བུ་སྲོག་ཆགས་ལུ་ཏ་ལ་སོགས་པའི་དུག་གིས་ཟིན་པའི་དམིགས་བརྟགས་ཤིང་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།སྲིན་བུའི་དུག་དེ་ཡང་སྦྲུལ་གྱི་ཚིལ་དང་། བཤང་གཅི་དང་། ཁུ་ཆུ་དང་། སྒོ་ང་དང་། ཁོག་པ་དང་། པགས་པ་ལས་སྐྱེས་ཏེ། སྲིན་བུ་དེའི་རང་ བཞིན་ཡང་ནད་གཞི་གསུམ་དང་།འདུས་པ་དང་། རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྲིན་བུའི་དུག་གིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི་རྨ་ཁ་ཆེ་ཞིང་ཟུག་ཅིང་ན་བ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྲིན་བུས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི་ འཛག་པ་ཉུང་བ་དང་།ཚ་བ་དང་། མདོག་དམར་བ་དང་། ཤུ་བ་མཆེད་པ་དང་། ཡང་ན་ཤིང་པི་ལུའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་དང་། འབྲ་གོའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་དང་འདྲ་བར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྲིན་བུས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི་ཟུག་གཟེར་ཆུང་བ་དང་། ཨུ་ དུམྦཱ་ར་སྨིན་པ་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།།འདུས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྲིན་བུས་ཟིན་པ་ནི་ཚབས་ཆེར་འཛག་ཅིང་རྟེན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །སྲིན་བུ་གདུག་པ་དེ་དག་གི་མཐུའི་གནས་སྐབས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྦྲུལ་གྱི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་སྐྲང་ བ་འཕེལ་བ་དང་།ཁྲག་དྲི་ང་བ་འཛག་པ་དང་། མགོ་དང་མིག་ལྕི་བ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། རབ་ཏུ་ན་བ་ཡིན་ཏེ། སྲིན་བུ་གདུག་པ་སྤྱི་དང་མཐུན་པར་རྨའི་ནང་དུ་པདྨའི་སྙིང་པོ་ལྟ་བུ་འབྱུང་ཞིང་ཚ་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཡི་ གར་མི་འོང་བ་ཡིན་ནོ།།སྡིག་པ་ཤས་ཟིན་པའི་དུག་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བ་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་མེ་བཞིན་དུ་ལུས་ལ་སྲེག་པར་བྱེད་ལ་དེ་མ་ཐག་རོ་སྟོད་དུ་མཆེད་པར་འགྲོ་སྟེ། དེའི་འོག་རྨའི་ནང་དུ་འདུག་པ་ཡིན་ཏེ་དེས་བཟུང་མ་ཐག་རབ་ཏུ་ན་ཞིང་སྐྲང་བ་དང་འགས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །སྡིག་པ་ དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་བ་ལང་ལ་སོགས་པའི་ལྕི་བ་དང་།པགས་པ་བསྲེགས་ཏེ་རུལ་ཞིང་རླན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྦྲུལ་གྱི་པགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། རྐེད་པ་ཕྲ་བའི་སྡིག་པའི་དུག་ཚབས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཡང་མདོག་སེར་བ་དང་། གནག་པ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། མདོག་སྣ་ ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དང་།ནོར་བུ་གཟི་མདོག་ཏུ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།

对于毒素引起的痰病，应服用混合蜂蜜的铜矿石类药。将雄黄、葡萄、婆耶斯、甘草、蜂蜜，以及与总量相等一半的白糖混合制成糊状药物服用。用咒语加持水后饮用并洒水。保持愉悦的心情并使心情欢快。
由蛇身接触引起的毒素和由思维引起的毒素所造成的痛苦，也可按照上述方法配制服用即有效果。珍宝克克如、绿宝石、珍珠、金刚石、琉璃、嘎巴玛尼、毗祖迦、老鼠毒，同样在雪山上生长的药材索玛拉匝、巴布巴、卓纳、玛哈卓纳，以及蛇所具有的宝珠、玛纳西等都能平息毒素。同样也应储备具有功效的猛烈药物。
如果夜间行走，手持伞和锡杖，其影子和声音会使野兽惊恐逃散。治疗被毒蛇咬伤的章节，即第三十六章完毕。
接下来将讲解观察并治疗被虫类生物卢塔等毒素侵害的章节。虫毒是由蛇的脂肪、粪便、精液、卵、内脏和皮肤所生。应知这些虫的本性具有三种病根和综合性四种特征。其中，风性虫毒侵害的症状是伤口较大且疼痛。胆性虫毒侵害的症状是分泌物少、发热、呈红色、起疱疹，或者像毗卢果实成熟时和葡萄果实成熟时的样子。
痰性虫毒侵害的症状是疼痛轻微，像乌东巴拉果实成熟时的样子。综合性虫毒侵害时分泌物多且具有所有特征，这种情况应当放弃治疗。这些恶毒虫类的力量初期等阶段应如同蛇毒一样观察。同样会出现肿胀增大、流出臭血、头部和眼睛沉重、头晕、昏厥、呼吸不畅、剧烈疼痛等症状。恶毒虫类普遍的共同特征是伤口内部呈现莲花芯状，发热、瘙痒和食欲不振。
蝎子毒性极为猛烈，开始如火般灼烧身体，随即蔓延至上身，之后停留在伤口内。一旦被咬立即剧痛、肿胀和破裂。蝎子的产生原因是由牛等粪便和皮革烧焦腐烂潮湿而生，以及由蛇皮所生。腰部细小的蝎子毒性最大，其颜色呈黄色、黑色、粗糙，呈现各种颜色，或显现如虎睛石般的颜色。

།སྡིག་པ་ཁ་ཅིག་ནི་སྤུ་མང་ཞིང་ཚིགས་ཀྱང་མང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རྒྱབ་དམར་ཞིང་ལྟོ་དཀར་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་མདོག་དུད་ཁར་འདུག་ཅིང་ཚིགས་གསུམ་ཡོད་པ་དང་། རྐེད་པ་སེར་སྐྱར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ ཅིག་ནི་ཐལ་བའི་མདོག་ཏུ་འདུག་པ་དང་།སྲེ་མོའི་མདོག་དང་། ཁྲག་འཐུང་བ་དེ་ནི་དུག་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་མེའི་མདོག་ཏུ་སྣང་ཞིང་ཚིགས་གཉིས་ཡོད་པ་དང་། ལྟོ་དཀར་བའམ་དམར་བ་འམ་གནག་པ་ཡིན་ནོ། །སྡིག་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི་ ལྕེ་སྐྲང་བ་དང་།ལྕེ་གྱོང་བ་དང་། ལུས་རེངས་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། ཁ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཁྲག་ནག་པོ་མང་དུ་འཛག་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་མི་ཚོར་བ་དང་། རྔུལ་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ཁ་སྐམ་པ་དང་། རྨོངས་པ་དང་། རབ་ཏུ་ན་བ་དང་། ཤ་འདྲུལ་ཞིང་ལྷགས་པ་སྙམ་སེམས་པའི་ནད་པ་དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་སྲོག་འདོར་བ་ཡིན་ནོ། །སྲོག་ཆགས་ཨུ་ཙི་ཏིང་ག་ཞེས་བྱ་བའི་སྲོག་ཆགས་ནི་ཁས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཡང་གོང་མ་བས་ཚབས་ཆེར་ན་བ་ཡིན་ཏེ། སྡིག་པ་བས་ལུས་ཀྱི་གཡས་གཡོན གཉིས་ཀ་ནས་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།།སྲོག་ཆགས་ལུ་ཏ་ཨུ་ཙི་ཏིང་གས་བཟུང་བའི་མཚན་མ་ནི་ཕོ་མཚན་འགྲེང་བའམ། བ་སྤུ་ལངས་པ་དང་། ལུས་ལས་རྔུལ་འབྱུང་བ་དང་། རྨ་མཆེད་པ་དང་། ཆུ་སེར་གྲང་མོར་འཛག་པ་དང་། སྲིན་བུ་ཨུ་ཙི་ཏིང་གའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ནི་རྔ་མོ་ དུད་ཁ་ཞེས་བྱ།མཚན་མོ་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ། མཚན་མོ་ཅན་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྲིན་བུ་ཀ་ན་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བི་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྲིན་བུ་གཉིས་ནི་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་ཀྱང་སྡིག་པའི་དུག་དང་། སྲིན་བུ་རྔ་མོ་དུད་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ གཉིས་ནི་ཕལ་ཆེར་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།།སྲིན་བུ་ཀ་ན་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བི་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྲིན་བུ་ནད་གཞི་གང་དང་གང་གི་ཤས་ཆེ་བ་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ། དེ་དང་དེའི་སྨན་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱིས་གསོ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ཤས་ཆེ་བའི་རྟགས་ནི་གློ་སྙིང་ན་བ་དང་། སྟོད་ དུ་རླུང་འབྱུང་བ་དང་།ལུས་ཁོང་རེངས་པ་དང་། རྩ་བ་རྒྱ་ཆེ་བ་སོང་བ་དང་། རུས་པ་དང་། ཚིགས་སུ་ཟུག་པ་དང་། རྣ་བའི་སྒྲ་ཟ་ཟི་ཟེར་བ་དང་། ལུས་གཅུས་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། ལུས་མདོག་གནག་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་རྟགས་ནི་འདུ་ཤེས་ཉམས་པ་དང་། དྲོད་ཆེ་བ་དང་། དབུགས་ཚ་བ་འབྱུང་བ་དང་། གློ་སྙིང་ཚ་བ་དང་། ཁར་ཁ་བ་བྲོ་བ་དང་། ཤ་འགས་པ་དང་། ལུས་སྐྲང་བ་དང་། མདོག་དམར་ཞིང་སེར་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བའི་དུག་ནད་ཀྱི་རྟགས་ནི་སྐྱུག་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། བྲང་ཚ་ཞིང་ཁ་ནས་ཆུ་འབྱུང བ་དང་།ཆམ་པས་བཏབ་པ་དང་། སྣ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། ཁ་མངར་བྲོ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དུག་གིས་ཟིན་པ་ལ་ནི་ཏིལ་གྱི་ཚིགས་མས་བྱུག་པ་དང་། ཏིལ་མར་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། པུ་ལ་ཀ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྦུ་བུའི་དུགས་བྱ་བ་དང་། ལུས་འཕེལ་ཞིང་ལུས་བརྟ་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །མཁྲིས་པའི་དུག་ནད་ལ་ནི་བསིལ་བའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་བླུགས་པ་དང་། བྱུག་པས་འཇམ་རྩི་བཅད་ཅིང་བཟློག་པར་བྱའོ། །བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་དུག་ལ་ནི་ཐོག་མར་སྐྱུག་སྨན་བཏང་སྟེ། དུགས་བྱ་བ་དང་། མཚོན་གྱིས་བཅད་ཅིང་བཞར་ན་ཕན་ནོ། །སྲིན་བུའི་རང་བཞིན་ནད་གཞི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་གསོ་བ་ཡང་དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །དུགས་དང་། བླུགས་པ་དང་། བྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་དྲོན་པོར་སྦྱར་ན་ཕན་ནོ།

有些蝎子毛多且节肢也多。
有些背部呈红色而腹部呈白色。
有些呈灰褐色且有三节，腰部呈黄白色。
有些呈灰色、褐色，吸血的蝎子具有剧毒。
有些呈火红色且有两节，腹部呈白色或红色或黑色。
被这些蝎子蜇伤的症状是：舌头肿胀，舌头僵硬，身体僵直，发烧，从口等处流出大量黑血，感官失灵，出汗，昏厥，口干，神志不清，剧痛，肌肉腐烂且感觉发冷的病人大多会丧命。
有一种名为'乌齐丁嘎'的生物会用口咬人，其症状比上述更为严重，比蝎子从身体两侧咬人更厉害。
'卢塔乌齐丁嘎'咬伤的症状是：阳具勃起或汗毛竖立，身体出汗，伤口扩大，流出冷性脓液。
'乌齐丁嘎'虫的异名为：'灰色母驼'、'夜行者'、'具夜性者'，它具有风和胆汁性质为主。
名为'卡那巴'和'比巴'的两种虫子以痰性质为主。
其中蝎毒和名为'灰色母驼'的虫子大多以风性质为主。
对于名为'卡那巴'和'比巴'的虫子，要详细观察其属于何种体质特征，然后用相应药物的功效来治疗。
其中风性质为主的症状是：胸心疼痛，上部生风，身体内部僵硬，脉搏宽大，骨节疼痛，耳鸣，身体感觉扭曲，身体呈黑色。
胆汁性质为主的症状是：意识受损，体温高，呼吸灼热，胸心发热，口中有苦味，肌肉裂开，身体肿胀，呈红黄色。
痰性质为主的毒病症状是：呕吐，食欲不振，胸部发热且口中流水，感冒，流鼻涕，发冷，口中有甜味。
对于风性质的中毒者，用芝麻渣涂抹，用芝麻油擦拭，用普拉卡卡等管状器具熏蒸，进行增强和强壮身体的疗法就会有效。
对于胆汁性质的毒病，要用具有清凉性质的药物灌注和涂抹来缓解和对治。
对于痰性质为主的毒病，首先要服用催吐药，进行熏蒸，用器具切开和刮除就会有效。
虫子的自然属性分为三种体质，治疗方法也要相应进行就会有效。
熏蒸、灌注、涂抹等疗法大多用温热方式配制就会有效。

།དུག་གིས་ཟིན་པའི་རྨ གཞན་དུ་མཆེད་ཅིང་རྣགས་པ་དང་།པགས་པ་རུལ་བ་ལ་ནི་མིའི་སྐྲ་དང་། ཡུངས་ཀར་སེར་པོ་དང་། བུ་རམ་རྙིང་པ་རྣམས་སྦྱར་བའི་དུད་པས་བདུགས་ཏེ། དེ་ནི་དུག་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་བདུག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་འདྲོབ་སྐྱོང་གིས་བཤད་དོ། །སྲིན་བུའི་དུག་དང་། སྡིག་པའི་ དུག་མི་བཟད་པ་གཉིས་ལ་ནི་སྦྲུལ་གྱི་དུག་གི་གསོ་བ་བཞིན་དུ་བྱ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་། གསོ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པ་རྣམས་སྤྱད་དོ། །མོན་སྲན་རྡེའུ་དམེ་རུ་དང་། དུར་བྱིད་ཆ་སྙོམས་ཏེ་མར་དང་སྦྱར་བ་བླུད་ན་སྲིན་བུའི་དུག་གཡོ་བར་མི་ འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་རླུང་གིས་གངས་ཏེ་སེ་མི་བསྒུལ་བ་བཞིན་ནོ། །ཤིང་འོ་མ་ཅན་གྱི་ཤུན་པ་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུས་ལུས་སྦྱང་བའི་འོག་ཏུ་བསྐུས་ན་སྲིན་བུ་ལས་གྱུར་པའི་དུག་ཐམས་ཅད་འཇོམས་སོ། །གོང་དུ་བཤད་པའི་བྱུག་པ་མཆོག་དེས་བསྐུས་ན་སྐྲངས་པ་དང་། ན་ཞིང་ཚ་བ་དང་ བཅས་པའི་རིམས་ནད་སེལ་བར་བྱེད་དོ།།ཤུ་དག་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཧ་ཏི་པི་པི་ལིང་དང་། པ་ཐ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་ལ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་སྲིན་བུའི་དུག་ ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་དྲང་སྲོང་འདྲོབ་སྐྱོང་གིས་བཤད་དོ།།སྡིག་པས་ཟིན་པ་ལ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཙཀྲ་མར་དའི་འབྲུ་མར་གྱིས་བསྐུའོ། །ཡང་ན་ས་ལ་པར་ཎི་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་གྱིས་བསྐུ་བ་འམ། ཡང་ན་རྒྱམ་ཚ་མར་དང་བཅས་པས་ཡང་དང་ཡང་བསྐུའོ། ། རང་སྐྱུར་དྲོ་འཇམ་ཙམ་མམ། འོ་མ་དང་བཅས་པའི་ལན་ཚྭས་བསྐུའོ། །མར་བརྔོས་པའི་ནང་དུ་གོ་སྙོད་དང་། རྒྱམ་ཚ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པའི་ལྡེ་གུས་རྨའི་ཐོན་འཁོར་དུ་དུགས་བྱའོ། །དེ་ནས་རྨའི་སྟེང་དུ་ཞལ་ཞལ་བྱས་ལ། ཡུང་བ་དང་། རྒྱམ་ཚ དང་།ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤྲི་ཤའི་མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མ་དུ་ལུང་གའི་ཁུ་བ་དང་། བ་གཅིན་ནམ་ཆང་གི་དངས་མ་དང་སྦྱར་བའི་འདག་གུས་བསྐུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཏིལ་མར་གྱི་ཚིགས་མའམ། བ་ལང་གི་ལྕི་བ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་གྱིས་བྱུག་གོ། །བཏུང་བ་ནི་ མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་པ་དང་།འོ་མ་དང་ཤ་ཁ་ར་ཤས་ཆེར་བཏབ་པ་བླུད་དོ། །ཕུག་རོན་གྱི་རྟུག་པ་དང་། མར་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཁ་ལུང་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་སྡིག་པས་ཟིན་པའི་དུག་འཇོམས་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །རྔ་མོའི་ མཆེ་བ་ཆུ་བལ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་ནི་སྡིག་པའི་དུག་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།།ཤིང་ཀུན་དང་། བ་བླ་ཁ་ལུང་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུས་བྱུག་པ་དང་། མིག་སྨན་དང་། རི་ལུར་བྱས་ཏེ་བསྟེན་པ་དང་སྡིག་པས་ཟིན་པའི་དུག་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཀ་རཉྫ་དང་། ཨརྫུ་ན་དང་། ཤེ་ལུ་ན་དང་། གེ་རི་ཀརྞི་ཀ་དང་། ཤྲི་ཤའི་མེ་ཏོག་དང་། འདི་རྣམས་ཞོ་ག་ཆུ་དང་བཅས་པར་བཏགས་པས་བསྐུས་ན་སྡིག་པས་ཟིན་པའི་དུག་འཇོམས་སོ། །གང་མྱོས་ཤིང་རྨུགས་ཤས་བྱེད་པ་དང་། དབུགས་རྔམ་པ་འཐོན་པ་དང་། གླལ་བ་དང་། མི་བཟད་པར ན་བ་དེ་ལ་ནི། རུ་ར་དང་། ཡུང་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བཙོད་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་། བར་ད་ཀའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བཏགས་ཏེ་བྱུག་པ་བྱའོ། །དུག་གིས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྲག་ཏུ་ཁྱབ་པ་ལ་ནི་ཞོ་དང་། མར་བླུད་པ་དང་། རྩ་ལས་ ཁྲག་གཏར་བ་རྣམས་དང་།སྣ་སྨན་དང་། མིག་སྨན་ཡང་སྦྱར་རོ།

对于被毒素侵染的伤口，蔓延化脓和皮肤腐烂时，应用人发、黄芥子和陈旧糖混合熏烟熏蒸。大仙人护生说，这是对一切毒病都应当使用的熏蒸方法。
对于虫毒和难忍的蝎子毒两种，应当如同治疗蛇毒一样，同样使用克制毒素的药物、所有疗法和沐浴净身等方法。
豌豆、石榴和独活等量，与酥油调和服用，可使虫毒不再发作，如同风不能动摇雪山一样。
将含乳树皮研磨成糊状，清洁身体后涂抹，能够克制一切虫毒。
用上述最佳涂剂涂抹，能够消除肿胀、疼痛和发热等症状。
白芷、阿魏、胡椒、岩盐、长胡椒、巴塔、白附子、三辛香等药物混合，称为十肢药，适量服用能够战胜一切虫毒，这是护生仙人所说。
被蝎子蜇伤时，应立即涂抹恰克拉玛尔达油。或者用娑罗巴尼煎煮的温和汤液涂抹，或者反复涂抹含盐的酥油。
用温和的酸性物质或含盐的牛奶涂抹。在加热的酥油中加入阿魏和岩盐粉末制成的糊状物，用来热敷伤口周围。
然后在伤口上轻轻涂抹姜黄、岩盐、三辛香、合欢花和果实研磨的粉末，与茉莉花汁和牛尿或酒精调和的糊状物。
同样可以涂抹温和的芝麻油渣或牛粪。
饮品方面，应服用含有酥油和蜂蜜的饮品，以及加入大量糖的牛奶。
鸽子粪便、酥油、檀香、荜茇等药物的粉末放入茉莉花汁中服用，是克制蝎毒的最佳方法。
骆驼牙齿与棉花一起配制能够克制蝎毒。
阿魏和茉莉花汁研磨成的糊状物涂抹，以及眼药和制成丸剂服用，是克制蝎毒的最佳方法。
卡兰加、阿朱那、舍卢那、格里卡尔尼卡、合欢花等药物与酸奶和水研磨涂抹能够克制蝎毒。
对于昏迷、嗜睡、呼吸急促、打哈欠和剧痛的患者，应涂抹诃梨勒、姜黄、胡椒、红花、白附子、诃子、巴布拉、泻药和巴达卡汁液研磨的混合物。
当毒素遍布全身血液时，应服用酸奶和酥油，放血疗法，以及使用鼻药和眼药。

།དྲོ་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། མངར་བ་དང་། རླུང་འཇོམས་པའི་ཁ་ཟས་ཀྱང་སྦྱར་རོ། །དོང་གྲ་དང་། ཁྱིམ་གྱི་ཐི་བའི་རྟུག་པ་དང་། བ་ལང་གི་ཁུ་བ་དང་། བ་བླ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། འདི་རྣམས་སྦྱར་བའི་ ལྡེ་གུའི་དུག་སྨན་འདིས་སྦྲང་མའི་རིགས་ཀྱི་དུག་མྱུར་དུ་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།།སྡིག་པས་ཟིན་པའི་རྨ་དུས་ཕྱི་ཞིག་ན་དུག་གི་གནོད་པ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པ་ལ་ནི་རྨ་ལ་བྱུག་པས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ུ་ཙི་ཏིང་ག་ཞེས་བྱ་བའི་དུག་གི་ཡང་ཆོ་ག་འདི་བཞིན་དུ་བྱའོ། །གླང་པོ་ཆེའི་རྟུག་པ་དང་། ཚད་ཏྲ་དང་། རོ་ཧི་ཤའི་རྩ་བ་དང་། ཤེ་ལུའི་ཁུ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐུ་བ་དང་། རི་ལུ་དང་བྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་སྦྲང་མའི་དུག་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ཤྲི་ཤའི་ས་བོན་ཨརྒའི་ལོ་མའི་ནང་དུ་ཕོག་གསུམ་བསྒོས་ཏེ། པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མས་བསྲེས་ཏེ་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་འདིས་ནི སྲོག་ཆགས་གོ་དྷའི་དུག་དང་།སྦྲུལ་གྱི་དུག་དང་། སྲོག་ཆགས་ལུ་ཏའི་དུག་དང་། བྱི་བའི་དུག་དང་། སྡིག་པའི་དུག་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཤྲི་ཤའི་ས་བོན་དང་། ཀ་རཉྫའི་ས་བོན་དང་། གུར་ཀུམ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བའི་དུག་འཇོམས་པའི་ སྨན་འདི་ནི་རྒྱལ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ།སྲིན་བུ་མཚན་མོ་ཅན་དང་། སྡིག་པའི་དུག་ལུས་ལ་ཁྱབ་པ་གཅིག་ཏུ་སྡུད་པར་བྱེད་དོ། །སྲོག་ཆགས་ཀ་ཏིའི་དུག་པས་ཀྱང་སྲོག་ཆགས་ལུ་ཏའི་དུག་མི་བཟད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སྲོག་ཆགས་ལུ་ཏའི་དབྱེ་བ་ཡང་བཅུ་དྲུག་ཡོད་དོ། ། ཞེས་ཁ་ཅིག་འཆད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཡོད་དོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ནི་ཉི་མའི་ཕྱི་བཞིན་འབྲང་ཞིང་སྟོང་ཕྲག་ཙམ་དུ་ཡོད་དོ། །ཞེས་འཆད་དོ། །སྲོག་ཆགས་ལུ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཚུལ་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པར་སྣང་ན་ཡང་མཚན་ཉིད་ནི་དུག་དང་གཅིག་གོ། །སྲོག་ཆགས ལུ་ཏ་དེའི་ལུས་དང་མིང་ཡང་ཤེས་པར་དཀའ་ཞིང་འདྲེས་པ་ཡིན་ཏེ་གནས་སུ་བཞག་པ་ཡང་མེད་དོ།།དེ་བས་ན་ནད་གཞི་ལ་བརྟག་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ནད་གཞི་རེ་རེ་ལས་གྱུར་པའི་ལུ་ཏའི་དུག་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། ལུ་ཏའི་ནད་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་གསོར་མི་རུང་ངོ་། ། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུ་ཏའི་མཚན་མ་ནི་ལུས་ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། འབྲུམ་བུ་གསུམ་འབྱུང་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། རྨོངས་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། ཚ་བ་ཆེ་བ་དང་། མདོག་སེར་ཞིང་དམར་བ་དང་། རུལ་བ་དང་། རྒུན་འབྲུམ་གྱི་འབྲས་བུ་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །བད ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུ་ཏའི་མཚན་མ་ནི་སྲ་བ་དང་།མདོག་དཀར་བ་དང་། ཤིང་ཏོག་དང་། རུ་ཀའི་དབྱིབས་འདྲ་བ་དང་། གཉིད་ཆེ་བ་དང་། གྲང་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། ལུད་པ་ལུ་ཞིང་ལྷག་པར་གཡའ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུ་ཏའི་ མཚན་མ་ནི་རྩུབ་ཅིང་རུད་རུད་པོར་འདུག་པ་དང་།མདོག་གནག་པ་དང་། ཚིགས་རྣམས་བྱེ་བ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

温热的、油腻的、酸性的、甜味的以及能够平息风的食物也要调配。
将冬瓜、家猫粪便、牛汁、牛奶、岩盐等混合调配的药膏，能迅速消除蜜蜂类的毒素。
被蝎子蜇伤的伤口在后期产生真正的毒害时，应涂抹药膏进行治疗。
对于名为'乌齐丁嘎'的毒素也应按此方法处理。
大象粪便、檀香、罗希夏根、舍卢汁一起涂抹，以及制成丸剂和药膏等，是消除蜜蜂毒的主要方法。
将希利夏种子在阿迦树叶中浸泡三次，与胡椒粉混合的这种解毒药，能消除蜥蜴的毒、蛇毒、卢塔虫毒、老鼠毒以及蝎子毒。
希利夏种子、卡兰迦种子、姜黄、茜草、没药等一起调配的这种解毒药是佛陀所说的，能聚集并消除夜光虫和遍布全身的蝎子毒。
卡提虫的毒比卢塔虫的毒更难对付，而卢塔虫又有十六种类别，据一些人说。
有人说有二十八种。
其他人则说如同追随太阳一般有上千种。
所谓卢塔虫，虽然表现为有害，但其特性与毒是一致的。
这种卢塔虫的形体和名称难以辨识且混杂，也没有固定的栖息地。
因此应当了解病因，而且由单一病因引起的卢塔虫毒难以治愈，其中胆病引起的卢塔虫病是无法治愈的。
胆病引起的卢塔虫的症状是：身体发热灼烧、出现三个脓疱、发烧、意识模糊、高热、呈黄红色、腐烂、形如葡萄。
痰病引起的卢塔虫的症状是：坚硬、呈白色、形如水果和如鲁卡果实、嗜睡、发冷、发烧、咳嗽并伴有剧烈瘙痒。
风病引起的卢塔虫的症状是：粗糙且松软、呈黑色、关节似乎分离、发烧。

།སྲོག་ཆགས་ལུ་ཏ་དེའི་རང་རང་གི་དབྱེ་བ་ཡང་ནད་ཀྱི་རྟགས་ལས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གསོར་མི་རུང་བའི་ལུ་ ཏའི་ནད་ནི་སྙིང་ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་།དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། སྐྱིགས་བུའི་ནད་དང་། མགོ་འགྱུར་མི་ཤེས་པ་དང་། འབྲུམ་བུའི་མདོག་དཀར་བ་དང་། སེར་བ་དང་། གནག་པ་དང་། དམར་བ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། ལུས་འདར་བ་དང་། སློན་པ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ལོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྣ་ཡོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མཆུ་དང་ཁ་དང་སོ་གནག་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྒྱབ་ཀྱི་སྒལ་ཚིགས་དང་། མགྲིན་པ་ཞིག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཤིང་འཛམ་བུ་སྨིན་པའི་མདོག་འདྲ་བར་སྣང་བ་དང་། རྨའི་སྒོ་ནས་ཁྲག་འཛག་པ་དང་། དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་ས་ལས་བྱུང་བའི་སྲོག ཆགས་ལུ་ཏའི་དུག་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།ས་ལས་བྱུང་བའི་སྲོག་ཆགས་ལུ་ཏ་དེ་ཡང་དུག་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བ་དང་། འབྲིང་དང་། ཐ་མ་དང་། རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་དོ། གསོ་བ་མ་བྱས་ཏེ་ཡལ་བར་བོར་ན་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་ཏེ། ཞག་བདུན་དང་། ཞག་བཅུ་དང་། ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་གོ་རིམས་ བཞིན་ནོ།།སྲོག་ཆགས་ལུ་ཏས་ཟིན་པའི་རྨ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤུ་བའི་འཁོར་ལིང་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དང་། དེ་ཡང་དཀར་བ་དང་། རྩ་གནག་པ་དང་། སེར་བ་དང་། སྔོ་བསངས་སུ་འདུག་པ་དང་། འཇམ་པ་དང་། མཐོན་པོར་འདུག་པ་དང་། རྨའི་དབུས་གནག་པ་དང་། ཡང་ན་བར་སྔོ་བསངས་སུ་ འདུག་པ་དང་།རྨའི་ཐ་མ་དྲ་བ་ལྟ་བུས་ཁེབས་པ་ཡིན་ནོ། །རྨ་དེ་ཤུ་བ་མཆེད་པ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། མྱུར་དུ་སྨིན་ཅིང་རྣགས་པ་དང་། སོ་སོ་ནས་འགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལུས་གང་དུ་རྣག་གིས་རེག་ པ་དང་རྨ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།གཞན་དག་ན་རེ་སྲོག་ཆགས་ལུ་ཏའི་དུག་རྣམ་པ་བརྒྱད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་དང་། མཆེ་བ་དང་། བཤང་བ་དང་། གཅི་བ་དང་། ཁུ་ཆུ་དང་། སེན་མོ་དང་། ཁྲག་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ནི་ཁ་ལ་དུག་ཡོད་དོ། །སྲོག་ཆགས་ལུ་ཏའི་དུག་དེ་ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་སུ་ འབྱུང་སྟེ།ལུས་ཀྱི་གོང་འོག་ཏུ་སྲིན་བུ་འབྱུང་ཞིང་རྨ་སྐྱེད་དེ། དེས་རེག་པའི་གོས་ལ་སོགས་པ་དང་རེག་ན་ཡང་ན་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སྲོག་ཆགས་ལུ་ཏས་ཟིན་པའི་དུག་གི་ཤུགས་དང་པོ་ལ་ནི་ཉི་མ་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་ཁབ་ཀྱིས་ཕུག་པ་ཙམ་གྱི་བུ་ག་མང་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་མདོག་རབ་ཏུ་མི་ གསལ་བར་སྣང་ཞིང་།ཅུང་ཟད་གཡའ་བ་དང་། ན་བ་དང་ལྡན་པར་བྱེད་དོ། །ཞག་གཉིས་པ་ལ་ནི་གོང་མ་ལྟར་སྣང་བའི་བུ་གའི་ནང་དུ་འབྲུམ་བུས་ཁྱབ་པར་སྣང་ཞིང་། མདོག་གསལ་བ་དང་། དབུས་མཐོན་པོར་འདུག་པ་དང་། གཡའ་བ་དང་། རྨེན་བུ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། ། ཞག་གསུམ་པ་ལ་རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། བ་སྤུ་ལངས་པ་དང་། ཁྲག་མདོག་དམར་བ་འཁོར་ལིང་རྫ་དེ་བ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དང་། ཚབས་ཆེར་ན་ཞིང་བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་ནས་འཛག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉིན་ཞག་བཞི་པ་ལ་ནི་ཤས་ཆེར་སྐྲངས་ཤིང་ལུས་ཚ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ བ་དང་།མགོ་འཁོར་བར་བྱེད་དོ། །ཞག་ལྔ་པ་ལ་ནི་དུག་འཁྲུགས་པའི་ནད་དེ་དང་དེར་བྱེད་དོ། །ཞག་དྲུག་པ་ལ་ནི་དུག་གི་ཤུགས་གནད་དུ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞག་བདུན་པ་ལ་ནི་སྲོག་འདོར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དུག་གི་ཤུགས་རྣོ་བ་དང་། བར་མ་དང་། ཐ་མའི་དབྱེ་བས་ཞག་ བདུན་ནམ།བཅུ་འམ་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཀྱིས་འཆི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འཚོ་བ་ཡིན་ན་ཞག་ཉི་ཤུས་དུག་གི་ཤུགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་སྲོག་ཆགས་ལུ་ཏས་ཟིན་པ་ལ་ནི་མཚོན་གྱིས་མྱུར་དུ་དབྱུང་བར་བྱའོ།

通过病症可以了解毒虫鲁达各自的类别。由积聚引起的不可治愈的鲁达病，其症状为：心脏灼热不安，呼吸不适，呃逆病，头不能转动，疱疹呈现白色、黄色、黑色、红色，肿胀，身体颤抖，麻木，身体发热，极度口渴，变得失明，鼻子变歪，嘴唇、口腔和牙齿变黑，背部脊椎和喉咙破损，呈现如同成熟的蒲桃果的颜色，伤口处流血。这些大多可知是从地下生长的毒虫鲁达的毒。
从地下生长的毒虫鲁达的毒又分为极其猛烈、中等和微弱三种。如果不进行治疗而放任不管，将会在七天、十天或半月内依次死亡。
所有被毒虫鲁达咬伤的伤口都呈现如同疮的圆环状，其颜色有白色、脉络发黑、黄色、淡蓝色，质地光滑，凸起，伤口中央发黑，或者中间呈淡蓝色，伤口边缘如网状覆盖。伤口会蔓延成疮，肿胀，身体发热，伴有疼痛，发烧，迅速化脓成熟，各处破裂，身体任何被脓液接触的地方都会生成伤口。
其他人说毒虫鲁达的毒有八种：呼吸、獠牙、粪便、小便、精液、指甲、血液，特别是口中有毒。毒虫鲁达的毒从脐部方向发作，身体上下会生虫并产生伤口，即使接触被其染污的衣物等也会致病。
关于被毒虫鲁达咬伤的毒性，第一阶段在半日内会出现如针眼大小的多个孔洞，其颜色不太明显，略有瘙痒和疼痛。第二天，如前所述的孔洞内布满疱疹，颜色明显，中间凸起，有瘙痒，呈现如同腺体。第三天，发烧，汗毛竖立，血色发红呈现如同陶轮状，剧烈疼痛并从毛孔中渗出。第四天，大面积肿胀，身体发热，呼吸困难，头晕目眩。第五天，毒性发作引起各种病症。第六天，毒性攻击要害。第七天，丧命。
同样，根据毒性猛烈、中等和微弱的区别，会在七天或十天或半月内致死。如果能够存活，二十天后毒性会完全平息。之后，对于被毒虫鲁达咬伤者，应当迅速用刀具切除。

།ཤིང་འཛམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཤིང་རྣམ་པ་བརྒྱད་ ཀྱིས་བསྲེག་པར་བྱའོ།།མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བ་ལ་ནི་མི་བསྲེག་གོ། །སྲོག་ཆགས་ལུ་ཏས་ཟིན་པའི་རྨ་ནད་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་བཅས་ཏེ་སྤུ་འབྱི་བ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། རྒྱ་ཆེར་སོང་བ་དེ་ནི་བཅད་པ་འམ། བསྲེག་པར་བྱའོ། །གོང་དུ་སྨོས་པའི་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་ བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་རྒྱམ་ཚ་དང་།སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་ཏེ་བསྐུའོ། །ཤིང་འོ་མ་ཅན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གྲང་མོས་བླུགས་པར་བྱའོ། །ལུས་ཀུན་ཏུ་རྨ་དང་ནད་གང་ན་ཡོད་ཀྱང་གཏར་གས་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་། རྭ་གང་ཡང་རུང་བས་གཏར་ག་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དང་། སྨན་སླེ་མ་ཐང་ཀ་དང་། བ་རུ་ར་དང་། བྲི་ཡང་ཀུ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤུག་པ་དང་། དེ་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་མར་དང་སྦྱར་བ་གྲང་མོས་བླུགས་པ་དང་། བྱུགས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་ན་ལུ་ཏ་དང་། སྲིན་བུ་ཤི་ཏ་ལ་སོགས་པའི་དུག་མ་ལུས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། ། རྨ་ཤིང་དང་། བཙོད་དང་། པདྨ་གེ་སར་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། དེ་རྣམས་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་ཙམ་པ་ཀས་བསྒོས་ཏེ་བཏང་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་བས་འཕགས་སོ། །སྨན་གོང་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་བ་ལང་གི་ལྕི་ཁུ་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ཡང་ཕན ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ།། པ་མརྒ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། བ་བླ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། བྱ་མ་ཀ་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དེ་རྣམས་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ནི་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་ མནྡ་ར་ཞེས་བྱ་སྟེ།ལྡེ་གུ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཏེ་བཟའོ། །རྒྱ་སྤོས་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཤུ་དག་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། པ་ཐ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། གུར་གུམ་དང་། དེ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བའི་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་འདི་ནི་ནད་གཞི་མང་པོ་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། གནྡ་མ་ ད་ཞེས་བྱའོ།།ཤིང་མངར་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། ཨ་གོ་ལ་དང་། ཀོ་ཤ་ཏི་ཀི་དང་། སིན་དུ་བ་ར་དང་། དེ་རྣམས་འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་དུག་ནད་མི་བཟད་པ་ཕྱིར་འབྱིན་ཏེ་སྐྱུག་པར་བྱེད་དོ། །ཤྲི་ཤའི་ལོ་མ་དང་། རྩ་བ་ དང་འབྲས་བུའམ།ཡང་ན་ཨང་གོ་ལའི་ལོ་མ་དང་། རྩ་བ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། དེ་གཉིས་གང་ཡང་རུང་བ་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ། ནི་ལི་ནི་དང་། དུར་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་བཀྲུ་སྨན་དུ་སྦྱར་རོ། །སྲོག་ཆགས་ལུ་ཏས་ཟིན་པའི་དུག་ནད་ལ་ ཚ་བ་དང་སྐྲང་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཞི་བ་དང་།པདྨའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་རྨའི་ནང་དུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ནི་དང་པོ་ལེ་བརྒན་རྩིའི་མེ་ཏོག་དང་། བ་བླ་དང་། གཙང་སྨན་ཁྲོན་བུ་དང་། ཐི་བའི་རྟུག་པ་དང་། དུར་བྱིད་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། དནྟི་དང་། དེ་རྣམས་སྦྱར་བས་རྨ་ལ་བསྐུས་ན་ པདྨའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་ཨུཏྟ་མ་ཀ་ནི་རིའི་རྩ་བ་དང་། སྨྱུག་མའི་ཤུན་པ་འམ། ཡང་ན་རྒྱམ་ཚ་དང་། རུ་རྟ་དང་། དནྟི་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། དེ་རྣམས་ཞོ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་ར་ཙ་ཀོ་ཤ་ཏ་ཀིའི་རྩ་བ་དང་། ཕབས་གཉིས་དར་བ་ དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་བའམ།སྦྱོར་བ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བས་བསྐུ་བར་བྱས་ན། པདྨའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་དུས་སུ་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱིས་ཉམས་བརྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སྣུམ་གྱི་བྱ་བ་མ་ལུས་པ་དང་། མར་རྣམས་ལེགས་པར་སྤྱད་དོ།

应当用芒果等八种树木焚烧。对于胆病严重的人不要焚烧。
对于被蜘蛛咬伤的伤口，依附并定居而脱毛、粗糙、扩大的，应当切除或焚烧。
将上述解毒药研成粉末，与盐和蜂蜜调和涂抹。
用含乳树煮成的冷汁液灌注。
身体任何部位有伤口和病痛时，都要用针刺放血，用任何角来针刺。
菩提树、药草斯列芒嘎、诃子、毕哩央具、两种黄色药材、柏树，这些与蜂蜜和酥油调和后，用冷的来灌注和涂抹，若用于一切处，能消除蜘蛛和虫类等所有毒素。
木棉树、红花、莲花花蕊、檀香，这些与酥油和蜂蜜调和，其中加入瞻波迦后服用，功效胜过前者。
在上述药物中加入牛粪汁、糖、酥油、蜂蜜调和，其功效与前者相同。
帕玛嘎、乳香、瓦拉、醋栗、雅玛嘎、红花、檀香、豆蔻、茜草、那勒衫、甘草，这些与酥油和蜂蜜调和，是名为曼达拉的解毒药，制成膏药等服用。
檀香、辛得隆、白芷、普则谢、帕塔、豆蔻、藏红花，这些配合在一起的解毒药可用于多种病症，名为甘达玛达。
甘草、波松恰、阿果拉、柯夏提基、辛度瓦拉，这些与三果煮成的水调和后饮用，能将难治的痰病所致的毒病吐出。
尸利沙树的叶、根和果实，或者阿果拉的叶、根和果实，二者任选其一与三果一起煮成的汁液中，加入尼利尼和杜尔杰等的粉末，配制成泻药。
对于被蜘蛛咬伤的毒病，有热和肿胀等病症平息后，会在伤口内出现所谓的莲花心病，对此首先用列根辛的花、瓦拉、藏药泉水、猫粪、杜尔杰、盐、丹提等配合涂抹伤口，能除去所谓的莲花心病。
或者乌塔玛嘎尼日的根和竹皮，或者盐、茜草、丹提、普则谢等与酸奶一起调和，或者拉匝柯夏塔基的根与两种发酵剂的酸奶一起调和，用任何一种涂抹都能除去所谓的莲花心病。
在此期间要用解毒药来调养，并且要充分使用一切油类和酥油。

། དུག་གི་ནད་ཀྱིས་ཟིན་པ་ལ་ནི་ཏིལ་མར་བླུད་ཅིང་བསྟེན་ན་དུག་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཇི་ལྟར་རྩཝ་ལ་མེ་མཆེད་པ་བཞིན་ནོ། །བ་ལུ་དང་། ཀང་ཀ་ཏ་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཤ་རྩི་དང་། སྱོ་ན་ཀ་དང་། ཉ་ལྕིབས་དང་། ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། ན་ཀུ་ལི་དང་། ཤུག་པ་དང་། པོ་སོན་ཆའི་རྐང་དང་། དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་སྐྱེར་བ་དང་། འབྲས་གང་དང་། སརྦ་ལོ་ཙ་ན་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། བ་ར་ན་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། བིལ བ་དང་།པ་ཏ་ལི་དང་། ནིམ་པ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཤེ་ལུ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་བིལ་བ་དང་། ཙནྡན་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ལྕམཾ་མ་དང་། བཅུང་ལྕམ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཉ་ཕྱིས་དང་། ཤལ་མ་ལི་ དང་།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། བ་ཏི་ལ་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། སེན་དུ་བ་ར་དང་། ཀ་ར་གྷ་ད་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་འམ། སྦྱོར་བ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་བཏུང་བ་དང་། མིག་སྨན་དང་། སྣར་བླུགས་པ་དང་། བྱུག་པ་དང་། བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་དུག་ འཇོམས་པའི་སྨན་གྱི་མཆོག་ཡིན་ཏེ།མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུ་ཏའི་དུག་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། ཅི་ལྟར་ཕོངས་པས་དབང་རྙེད་ན་འབྱོར་པ་འགྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། །སེང་ཕྲོམ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་། ཤུག་པ་དང་། པདྨ་གེ་སར་དང་། ཙནྡན་སེར་པོ་དང་། ཙནྡན་དམར་པོ་དང་། པྲི་ཡང་ཀུའི་མེ་ཏོག་དང་། པ་ཡ་སྱ་དང་། པདྨའི་རྩ་ལག་དང་། དེ་རྣམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྦྱོར་བ་ལས་སྦྱར་ན་སྲོག་ཆགས་ལུ་ཏའི་དུག་ཐམས་ཅད་འཇོམས་སོ། །སྲིན་བུའི་དུག་ཅན་དང་། སྲོག་ཆགས་ལུ་ཏ་ལ་སོགས་པས་ཟིན་པའི་ནད བརྟགས་པ་དང་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་བྱི་བ་དང་ཨ་ལང་ཀའི་དུག་གིས་བཟུང་བའི་ནད་དམིགས་བརྟགས་ཤིང་གསོ་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བྱི་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། པ་ཙ་ལ་དང་། པུ་ཊ་ལ་དང་། ཧ་ས་ན་དང་། ཙི་གི་རི་དང་། ཙི་ན་དང་། ཀ་ཤ་ཡ་དནྟ་དང་། ཀོ་ཀི་ལ་དང་། ཀ་བི་ལ་དང་། ཨ་སི་ཏ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ས་ཐལ་དང་། ཤྭེ་ཏ་དང་། ཀ་པོ་ཊ་དང་། ཀ་པི་ལུ་དང་། ཨུན་དུ་ར་དང་། ཚུ་ཚུན་ད་ར་དང་། ར་ལ་ས་དང་དེ་རྣམས་ནི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །བྱི་བ་དེ་དག་གི དུག་གིས་ཟིན་པའི་མཚན་མ་ནི།བྱི་བ་དེ་དག་གི་ཁུ་ཆུས་ལུས་ལ་ཕོག་གམ་བྱི་བའི་ཁུ་ཆུས་ཕོག་པའི་གོས་དང་རེག་ཀྱང་རུང་བ་སྟེ། དེས་ལུས་དང་ཡན་ལག་རྣམས་སུ་ཕོག་ཅིང་རེག་པས་ཁྲག་སྐྱོན་དང་བཅས་པར་བྱས་ནས། མདོག་དཀར་བ་དང་། ཐོར་བུ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། ཤུ་བ་འཁོར་ ལིང་དུ་བྱུང་བ་དང་།མགོ་འཁོར་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། ལུས་གྲང་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། རབ་ཏུ་ན་བ་དང་། ལུས་ཉམས་རྨས་པ་དང་། འདར་བ་དང་། ཚིགས་རྣམས་སུ་ཟུག་པ་དང་། སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་དང་། རྣག་ཁྲག་འཛག་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་ དང་།ཡུན་རིང་བ་དང་། ནད་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱི་བའི་ཕྲུ་གུ་མང་དུ་བླངས་ཏེ། དེའི་སྐྱུག་པ་མི་ལ་རེག་པས་བད་ཀན་དང་འབྲེལ་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཡང་སྐོམ་དད་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱི་བ་འདོད་པ་སྤྱད་ཅིང་དེའི་ཁུ་བས་མི་ལ་རེག་པའི་དུག་ནི་ཡང་དང་ཡང་ལྡང་བ་ཡིན་ཏེ་གསོ་ དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།

对于中毒的病人，如果服用和使用芝麻油，毒性会增长和扩大，就像草上燃起火焰一样。
把巴鲁、康卡塔、塔特勒、甘松、肉桂、索那卡、鱼鳃、蓝莲花、檀香、甘草、桂皮、那库里、柏树、波松恰茎这些药材一起配制，
或者把酸刺、大米、萨尔瓦洛恰那、胡椒、荜茇、胡椒根、吉特拉卡、瓦拉那、沉香、木苹果、帕塔利、楝树、茜草、谢卢、龙花蕊这些药材一起配制，
或者把木苹果、檀香、檀香、莲花、荜茇、胡椒、大豆、小豆、茜草、鱼皮、木棉、三果、瓦提拉、葛根、森杜瓦拉、卡拉嘎达、桂皮这些药材一起配制，
以上任何一种配方，用作饮用、眼药、鼻滴剂、涂抹、灌注等，都是最好的解毒药，能够消除胆汁、痰液和风引起的毒蛇之毒，就像贫穷者获得权力就能成就财富一样。
把香青、普谢尔齐、柏树、莲花蕊、黄檀香、红檀香、普里扬库花、帕雅夏、莲花枝叶这些药材全部配制在一起，能够消除一切毒虫之毒。
第三十七章 虫毒和毒蛇等咬伤的诊断与治疗完毕。
现在开始讲解老鼠和阿朗卡毒咬伤的诊断与治疗方法。其中老鼠有十八种：帕查拉、普塔拉、哈萨那、吉吉里、吉那、卡夏雅丹塔、柯基拉、卡比拉、阿西塔、诃子、萨塔尔、白色、卡波塔、卡比卢、温杜拉、楚楚达拉、拉拉萨，这些是它们的名称。
被这些老鼠的毒咬伤的症状是：被老鼠的尿液沾到身体，或者接触到被老鼠尿液沾到的衣服，使身体和四肢受到影响，造成血液损害，出现皮肤发白、疹子、肿胀、环形疱疹、头晕、食欲不振、身体发冷、发烧、剧痛、身体虚弱、颤抖、关节疼痛、毛发竖立、脓血流出、昏厥等长期性的病症。
如果接触到多只幼鼠的呕吐物，会引起与痰液相关的疾病，并且会非常口渴。
被交配中的老鼠的精液沾到的毒会反复发作，很难治愈。

།བརྒྱལ་བ་དང་། ལུས་སྐྲངས་པ་དང་། ལུས་མདོག་འགྱུར་ཞིང་དབལ་སྐྱ་བ་དང་། རྣགས་པ་དང་། རྣ་བས་སྒྲ་མི་ཐོས་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། མགོ་ལྕི་བ་དང་། ཁ་ཆུ་དང་། ཁ་ནས་ཁྲག་སྐྱུག་པའི་མཚན་མ་འབྱུང་ཞིང་གསོར་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱི་ བ་ཚུ་ཚུན་ད་ར་ཞེས་བྱ་བའི་དུག་གིས་ཟིན་པའི་རྟགས་ནི་ཆུ་སོར་སྐྲང་བ་དང་།མཆུའི་མདོག་འགྱུར་བ་དང་། བྱི་བ་འདྲ་བར་རྨེན་བུས་ལུས་ལ་ཁྱབ་པ་དང་། བྱི་བ་ཉིད་ཀྱི་དྲི་བྲོ་བ་དེ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །བྱི་བའི་དུག་གིས་བད་ཀན་གྱི་ནད་འཁྲུགས་པར་བྱས་ཏེ་སྐྲང་བ་དང་། འདུ་ཤས་རྒྱུ་བ་འམ། ཡང་ན་མི་རྒྱུ་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཁོང་པའི་ནང་དྲོ་བ་དང་། ལུས་ཟུངས་རྣམས་འཁྲུག་པར་བྱེད་ཅིང་མི་བཟད་པ་དང་། ཁ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། ལོང་བ་དང་། འོན་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྲང་བ་དེ་ལུས་ཀུན་ཏུ་འཕོ་ཞིང་བྱེར་བ་ཡིན་ནོ། །བྱི་བའི་མཇུག་མ་དང་། འགྲམ་པ་དང་། ཕྲག་གོང་དང་། མགོ བོ་རྣམས་ལ་གནས་སྐྱོན་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་མགོ་དུད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་བྱི་བའི་དུག་གིས་ཟིན་པའི་རྨ་ནི་ཚོར་བ་ཆུང་བ་དང་། ཁྲག་ནག་པོ་འཛག་ཅིང་དེའི་འོག་ཏུ་མིག་གང་མགོ་བོར་ཟུག་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། ལུས་ཁོང་རེངས་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། གདུག་པ་ཅན་གཞན་གྱི་མཆེ་བའི་དུག་གིས་ཟིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་སྟེ། དེ་ཡང་ཅེ་སྤྱང་དང་། དྲེད་དང་། གུང་དང་། སྟག་དང་། སྤྱང་ཀི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟིན་ན་ནི། གཡའ་བ་དང་། ན་ཞིང་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པར་མདོག་འགྱུར་བ་དང་། ཚོར བ་མེད་པ་དང་།རྣགས་པ་དང་། གཉིད་ཆུང་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། ཚ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་། མདོག་དམར་བ་དང་། ན་ཞིང་སྨིན་པ་དང་། སྐྲང་བ་དང་། རྨེན་བུ་སྐྱེས་པ་དང་། ཡན་ལག་འཆུམས་པ་དང་། རྨ་འགས་པ་དང་། འབྲུམ་ བུ་འབྱུང་བ་དང་།པདྨའི་སྙིང་ཕོ་ལྟ་བུའི་ནད་འཁོར་ལིང་དུ་འབྱུང་བ་དང་། མཚན་མ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་ནི་དུག་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། དུག་མེད་ན་ནི་མཚན་མ་དེ་དག་མི་སྣང་ངོ་། །སྲོག་ཆགས་ལུ་ཏའི་དུག་གིས་ཟིན་ན་ནི་སྐྱེས་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་བཟུང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྟགས་སྟོན་ཅིང་། དེ་མ་ཐག་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པར་འགྱེལ་བ་དང་། མེ་ལོང་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་མཐོང་བ་དང་། ཆུའི་ནང་དུ་གཞན་གྱིས་མ་བཟུང་བཞིན་དུ་རེངས་པ་འམ། མཐོང་བ་འམ། ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་སྔངས་པ་དེ་ནི་ཆུའི་ནང་དུ་སྔངས་པའི་དུག་ཅེས་བྱ་སྟེ་དེ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཐོག མར་བྱི་བའི་དུག་གིས་བཟུང་བར་འགྱུར་ན་དེ་མ་ཐག་དེའུ་བསྲེག་པར་བྱའོ།།ཡང་ན་མེ་ལོང་བསྲོས་པས་དུགས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་ནི་པདྨའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པ་ཟུག་གཟེར་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བསྲེགས་པའི་འོག་ཏུ་ཆུ་སེར་གཟག་གོ། །ཡང་མཚོན་གྱིས་ ཞལ་ཞལ་བྱས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ཤྲི་ཤ་དང་།ཡུང་བ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། གུར་གུམ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བྱུག་པར་བྱའོ། །སོལ་བ་དང་། ཁྱིམ་གྱི་དུད་པ་དང་། བཙོད་དང་། ཡུང་བ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བྱུག་པ་བྱས་ན། བྱི་བའི་དུག་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་ པ་དང་།ཀར་ནི་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་དུག་སེལ་ཏོ། །དེ་ནས་རྨ་ཁ་སྐྱུར་གྱིས་བཀྲུས་ཏེ། དེ་ནས་ཡང་སྨན་གྱིས་བསྐུའོ།

昏厥、身体浮肿、肤色改变而发白、化脓、耳朵听不见声音、发烧、头重、流口水、口吐血等症状出现时就无法医治。
关于被名为'比巴楚尊达热'的老鼠毒所伤的症状是：手指浮肿、嘴唇变色、身体遍布如老鼠般的肿块、散发老鼠般的气味，这种情况应当避免。
老鼠毒会扰乱痰病，引起浮肿，意识游走或停滞，腹内发热，扰乱身体组织令人难以忍受，流口水，变成盲人和聋子，浮肿遍布全身并扩散。
老鼠的尾巴、腮部、肩部、头部等处受伤，痛苦低头，这样的老鼠毒所致的伤口感觉迟钝，流出黑血，随后眼睛疼痛延伸至头部，发烧，身体僵硬，口渴严重，昏厥。
其他凶猛动物的毒牙所伤也应如此观察，如被豺狼、熊、野牛、虎、狼等咬伤时，会出现瘙痒、疼痛并伴随刺痛、肤色改变、失去知觉、化脓、失眠、发烧、头晕、燥热、发红、疼痛化脓、浮肿、长肿块、肢体萎缩、伤口裂开、出现疱疹、如莲花心般的病症环绕出现，具有这些症状则是有毒，若无毒则不会出现这些症状。
被卢塔虫毒所伤时，任何人被咬后立即显现症状，随即无故倒地，在镜子和水等中看到影像，在水中未被他人抓住却僵硬，或仅仅看到或听到就惊慌，这称为水中惊慌之毒，应当避免。
首先，若被老鼠毒所伤，应立即用灸法治疗。或者用热镜子进行熏蒸。若不这样做，就会出现名为'莲花心'的极难忍受的疼痛病症。
灸疗之后要放出黄水。然后用刀划开，之后涂抹希利夏、姜黄、公丁香、藏红花、独活等药物。
用炭灰、房屋烟灰、蓝靛、姜黄、岩盐等涂抹，可以战胜老鼠毒，也能祛除名为'嘎尼嘎'的毒。
然后用酸性物质清洗伤口，之后再涂抹药物。

།སྨན་པི་ལིང་ཏི་དང་། ཀརྣ་ཀ་དཀར་པོ་དང་། བིལ་བའི་རྩ་བ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་དང་གཞན་ཡང་དུག་གིས་སྐྲངས་པ་འཇོམས་པའི་སྨན་དང་ལྷན་ཅིག་ སྦྱར་ཏེ་བྱུག་པ་བྱས་ལ་རྩ་ལས་ཁྲག་ཀྱང་མྱུར་དུ་དབྱུང་བར་བྱའོ།།སྨན་ནི་ལི་ནི་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཤྲི་ཤ་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་ཕྱེ་མས་བཏབ་སྟེ་སློན་དུ་གཞུག་གོ། །ཀོ་ཤ་ཏ་ཀི་དང་། ཤྲི་ཤ་དང་། ཛི་ལུ་ཏ་གའི་འབྲས་བུ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། དེ་རྣམས་ཕྱེ་མར་བྱས་ཏེ། ཞོ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་ནས་ སློན་དུ་གཞུག་གོ།།ཡང་ན་ཤུ་དག་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། ཛི་མུ་ཏ་དང་། རུ་རྟ་དང་། དེ་རྣམས་བ་གཅིན་དང་བཏགས་ཏེ། གོང་མ་བཞིན་དུ་བྱས་ལ་བླུད་ན་བྱི་བའི་དུག་འཇོམས་སོ། །བཀྲུ་སྨན་དུ་ནི་ལི་ནི་དང་། དུར་བྱེད་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ལྡེ་གུས་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །མགོ་ཁྲུས་ལ་ ནི་ཤྲི་ཤ་དང་།འབྲས་བུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །མིག་སྨན་དུ་བའི་ལྕི་བ་བཙིར་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་རྩ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མས་བཏབ་པ་སྦྱར་རོ། །བ་ལང་གི་ལྕི་ཁུའི་དུ་ཀ་པིད་ཏའི་ཕྱེ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་ལྡེ་གུར་བཟའོ། །མོན་སྣེའུ་དམེ་རུའི་རྩ་བ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་བཏུང་བར་ བླུད་ན་ཕན་ནོ།།སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། གེ་རི་ཀརྞི་ཀ་དང་། བཙོད་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། དེ་རྣམས་མར་དང་སྦྱར་བའི་བཏུང་བ་སྦྱར་ནས་ཡང་བཟའོ། །ཡང་ན་ཐལ་ཏྲེས་ཀྱི་རྩ་བ་མར་དང་བསྐོལ་བ་འམ། ཡང་ན་ཀ་པིད་ཏ་རྣམ་ལྔ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བ་གང་ ཡང་རུང་བ་བཏུང་བར་བླུད་ན་ཕན་ནོ།།སིནྡྷུ་ར་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། བིལ་བའི་རྩ་བ་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། ཤུ་དག་དང་། གཟེ་མ་དང་། ཛི་མུ་ཏ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡན་པར་བླུད་དོ། །ཁ་ཟས་སུ་ནི་འབྲས་སཱ་ལུའི་ཆན་ཞོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཟོས་ན་བྱི་བའི་ དུག་གིས་ཉམ་ཐག་པ་སེལ་ཏོ།།ཤ་ར་ཕུང་ཀའི་རྩ་བ་ས་བོན་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དར་བ་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་ངོ་། །ངྐོ་ལའི་རྩ་བ་བཏགས་པར་ཐུག་གི་གཅིན་དང་སྦྱར་བའི་འདག་གུས་བསྐུ་བ་དང་། བཏུང་བར་སྦྱར་ན་ནི་བྱི་བའི་དུག་ཐམས་ཅད་འཇོམས་སོ། །ཀ་པིད་ཏའི་སྙིང་པོ་དང་། ཤིང་ཏི་ལ་ཀ་དང་། ཏིལ་དང་། མ་ཀོ་ལའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཤིང་ཏི་ལ་ཀ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཤེ་རྒྱ་ཀའི་རྩ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་ཁུ་བ་ཁ་བའི་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་ཆུ ཞག་གཅིག་སྦྱར་བ་བླུད་པར་བྱའོ།།སིན་དུ་བ་རའི་རྩ་བ་དང་། བྱི་བའི་རུས་པ་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་རྣམས་ཆུ་ལ་བཏབ་སྟེ། སྣར་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་བྱི་བའི་དུག་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །བྱི་བའི་དུག་དེའི་ལྷག་མ་ལུས་པ་ན་དུས་ཕྱིས་ནད་གཞི་རྣམས་ ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པའི་དུས་དེ་དང་དེའི་ཚེ་དུག་དེ་ཡང་རྗེས་སུ་འཕེལ་ཞིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་ནི་གནས་སྐབས་བརྟགས་ཏེ། ནད་གཞི་རང་རང་གི་དུག་གསོ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱིས་གསོ་བ་ཡང་དེ་ལྟར་སྦྱར་རོ། ། ལ་ཀ་ཞེས་བྱ་བའི་དུག་གིས་བཟུང་བ་ལ་ནི་ མར་བསྐོལ་བས་རྨ་བསྲེག་པར་བྱའོ།།གོང་དུ་སྨོས་པའི་དུག་འཇོམས་པའི་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུས་བསྐུས་ཏེ། མར་རྙིང་པ་བཏུང་བར་བླུད་དོ། །རྒའི་འོ་མ་དང་ལྡན་པའི་བཀྲུ་སྨན་ཡང་མྱུར་དུ་བྱའོ། །ང་ཀོ་ལའི་རྩ་བ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཟུག་པ་དེ་བཏུས་ལ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་འབྲས་ བུ་གསུམ་དང་།ཤིང་པི་པི་ལིང་དང་། ཕྱེ་མར་བཏབ་བ་བླུད་དོ།

将胡椒、白色卡那卡、木苹果根、独活，以及任何一种与其他能够消除毒肿的药物一起调配涂抹，并迅速放血。
将尼利尼煮汤，加入合欢和杜松粉末后浸泡。
将苦瓜、合欢、吉卢塔迦果实、波索查等研成粉末，与酸奶调配后服用并浸泡。
或者将白芷、波索查、吉木塔、茜草等用牛尿研磨，如前所述调配服用，可消除鼠毒。
作为泻药，推荐使用尼利尼、毒药和三果膏。
洗头用合欢和果实。
眼药用牛粪汁调配三根粉末。
用牛粪汁调配迦比他粉末和蜂蜜制成膏剂食用。
将野葡萄根与酥油一起煮后饮用有效。
将两种黄色药、格日卡尼卡、蓝花、甘草、独活等与酥油调配成饮品后服用。
或者将独活根与酥油煮，或者将五种迦比他与酥油一起煮，饮用任何一种都有效。
将辛度拉、檀香、希克如、木苹果根、巴普如巴、白芷、泽马、吉木塔等煮汤，加入蜂蜜后服用。
食物方面，食用沙卢米饭配酸奶可缓解鼠毒之苦。
将沙拉蓬迦根和种子研磨成粉末，与酸奶调配后饮用。
将恩果拉根研磨后与山羊尿调配成膏涂抹和饮用，可消除一切鼠毒。
将迦比他果核、帝拉迦树、芝麻、玛果拉根等研成粉末，与牛尿调配后服用。
或者将帝拉迦树研磨成粉末，与牛奶调配后服用。
或者将舍尔迦亚根与蜂蜜调配，加入洗米水后服用。
或者将汁液在铜器中与水调配一天后服用。
将辛度巴拉根、鼠骨、檀香、白洋葱等加入水中，滴鼻等方式使用可消除鼠毒。
当鼠毒残留时，日后随着各种病因产生的时机，毒素也会相应增长和产生。对此要观察情况，根据各自病因的解毒方法，相应地配制消毒药物进行治疗。
对于被称为拉卡的毒素所伤，要用煮沸的酥油烧灼伤口。
用上述消毒药膏涂抹，并饮用陈年酥油。
还要迅速使用含有山羊奶的泻药。
取向北生长的恩果拉根煮汤，加入三果和胡椒粉末后服用。

།ཡང་ན་ལང་ཏང་རྩེའི་འབྲས་བུ་དང་། གེ་རི་ཀརྞི་དང་། བ་སྤྲུ་བ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་དོ། །ཏིལ་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུ་དང་། རུ་ཤ་དང་། ལྕགས་ཕྱེ་དང་། འོ་མ་དང་། བུ་རམ་བསྲེས་པ་ བླུད་ན། ལ་ཀའི་དུག་མི་བཟད་པ་ཡང་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་སྤྲིན་གྱི་ཚོགས་རླུང་གིས་གཏོར་བ་བཞིན་ནོ། ། ལ་ཀའི་དུག་གིས་ཟིན་པའི་མི་ལ་ནི་གྲུབ་པའི་སྔགས་དང་། སྨན་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྡན་པས་ལུས་བཀྲུ་བར་བྱའོ། །སྲོག་ཆགས་རྐང་བཞི་པ་དང་། རྐང་བཞི་ པའི་སོ་དང་སེན་མོའི་ནང་དུག་ཡོད་པས་བཟུང་ན་སྨས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེས་སྐྲངས་པ་དང་། སྨིན་པ་དང་། མདོག་དམར་བ་དང་། ཚ་བ་སྐྱེས་པ་དང་། ཆུ་སེར་འཛག་པ་དང་། ནད་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་སོ་མ་བལ་ཀ་དང་། ཨ་ཤ་གར་ན་དང་། ཁ་ལ་བ་གོ་ཛི་ཧ་དང་། ཧ་ན་ས་པ་ཏི་ཀ་དང་ སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་།བཙག་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྡེ་གུས་རྨ་ལ་བསྐུས་ན། སེན་མོ་དང་། སོ་ལས་གྱུར་པའི་དུག་འཇོམས་སོ། །བྱི་བ་དང་། ཨ་ལ་ཀའི་དུག་གིས་བཟུང་བའི་ནད་དམིགས་བརྟགས་ཤིང་གསོ་བའི་ཆོ་གའི་ལེའུ་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་པ་རྫོགས་སོ།། །། སྨན་དཔྱད་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ལས་དུག་གསོ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ནས་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་གའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚེ་རིང་བ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། ན་ཚོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་དང་། གཟི མདངས་སྐྱེད་པ་དང་།སྐད་གསལ་བ་དང་། ལུས་དང་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་སྐྱེ་བ་དང་། ངག་གྲུབ་པ་དང་། རོ་ཙ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྙིང་དུ་སྡུག་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བཅུད་ལ་སོགས་པ་ཉམས་པ་དེ་ ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ནི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་སྒྲུབ་པ་ཡང་ན་ཚོད་དང་པོ་དང་། བར་མ་ལ་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །ཐོག་མར་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་བསྒྲུབ་པར་འདོད་ན། དང་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྣུམ་ཆོས་དང་ཁྲག་གཏར་བ་དང་། སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པར་བྱ་བ་གཅེས་སོ། །གལ་ཏེ་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་མ་དག་ཅིང་ཆོ་ག་ལོག་པར་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱིས་དང་པོ་རོ་ཙ་བར་བྱེད་པའི་ཆོ་ག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་ནི་འབྲས་བུ་དོན་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་རས་ལ་རི་མོ་འདྲི་བ་འབྲས་བུ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་བཅུད ཀྱིས་ལེན་གྱི་སྦྱོར་བ་བསྒྲུབ་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དོ།།དེ་ཡང་ཁང་པ་རླུང་དང་ཉི་མས་མ་ཕོག་པའི་གནས་སུ་འདུག་པ་དང་། རླུང་དང་ཉི་མ་ལྷགས་པའི་གནས་གཉིས་ལས་གོང་མ་མཆོག་ཡིན་ན། ཁང་པ་བྱ་བ་དེ་ཡང་རླུང་མེད་པ་དང་། འཇིགས་པ་མེད་ པ་དང་ཡང་ཐོག་གི་ནང་དུ་ཞལ་ཞལ་ལ་སོགས་པས་ལེགས་པར་བསྟར་ཏེ།ཡོ་བྱད་རྣམས་དང་། སྨན་པ་མཁས་པས་ཡང་ཡོ་བྱད་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་བསགས་ལ། ཁང་པ་ཡང་དབང་ལྡན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཁ་བལྟས་ཏེ། གནས་ཤིས་པར་བྱ་བ་དང་། ཁང་པ་སྦྲེལ་མ་གསུམ་དུ་ བྱས་ཏེ་སྐར་ཁུང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བར་བཏོད་དོ།།དེ་ཡང་དུ་བ་དང་། ཉི་མ་དང་། རུལ་བ་དང་། སྲོག་ཆགས་གདུག་པ་དང་། བུད་མེད་དང་། གླེན་པ་སོགས་མི་བགྲོད་པའི་གནས་སུ་བྱའོ། །དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཉིན་ཞག་ཤིས་པ་ལ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ཀྱི་ཁྲུས་གཙང་སྦྲ་བྱ་སྟེ། མཆོད་ པར་འོས་པ་རྣམས་ལ་མཆོད་དེ་ཁང་པ་དེར་འདུག་པར་བྱའོ།

或者煎煮朗塘果、格日卡尼和牛毛的汁液服用。将芝麻磨成糊状，与如沙、铁粉、牛奶、糖混合服用，能够消除拉卡毒的剧烈毒性，如同风吹散云团一般。
对于中了拉卡毒的人，应当用成就的咒语、药物和宝石沐浴身体。四足动物以及它们的牙齿和指甲中含有毒素，被咬伤后会出现肿胀、化脓、发红、发热、渗出黄水等症状。
对于这些病症，用索玛巴拉卡、阿夏嘎那、卡拉巴果吉哈、哈那萨帕提卡、两种黄色药材和朱砂等制成的药膏涂抹伤口，可以消除由指甲和牙齿引起的毒素。
这是关于老鼠和阿拉卡毒所致疾病的诊断和治疗方法的第三十八章。
医术八支中关于治疗中毒的内容已经讲完。
接下来讲解精华提取法的章节。所谓精华提取法，是指能够获得长寿、记忆力、心智稳定、无病、保持年轻、增加光泽、声音清亮、增强身体和感官的力量、言语圆满、增强性能力、获得可爱等功效的方法。
为什么称为精华提取法呢？因为它是一种能够获得已经衰退的精华等的方法，所以称为精华提取法。实施这种方法应当在年龄初期或中期，由具有战胜对手本性的人来完成。
首先想要修习精华提取法时，最重要的是通过油疗、放血和沐浴等方法使身体清净。如果身体未经沐浴清净就错误地实施精华提取法中的增强性能力的方法，将会毫无效果，就像在肮脏的布上作画一样毫无意义。
关于修习精华提取法的配制方法，仙人们说有两种。其中，在不受风和阳光侵袭的房屋中居住，和在有风日的地方两种方式中，前者为最殊胜。
关于房屋的要求是：无风、安全、在楼上，内部要用席子等铺设整齐。要准备好各种用具，并有熟练的医生及其用具在旁。房屋应朝向东北方，选择吉祥的住处，建造三间相连的房间，开凿极小的天窗。
这个地方应当避免烟雾、阳光、腐败物、毒虫、女人和愚人等进入。然后在吉祥的日子里，要先做好外在的沐浴清洁，供养应当供养的对象后入住此房。

།དེ་ནས་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་སྦྱངས་ནས་ཉམས་སྟོབས་བདེ་བར་སྐྱེས་པ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། བློ་བརྟན་པ་དང་། དད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཡུལ་ལས་དབང་པོ་རྣམས་རྒྱལ་བར་བྱ་བ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པ་དང་།བདེན་པ་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་དང་། ཆོས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། གཉིད་ལོག་པ་དང་། མི་ལོག་པའི་ཚོད་ཙམ་ཤེས་ཤིང་རིག་པར་སྤྱོད་པ་དང་། སྨན་ལ་དགའ་ཞིང་དེས་པ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གིས་ བཅུད་ཀྱིས་ལེན་བརྩམ་པར་བྱའོ།།དེ་ཡང་ཐོག་མར་སྣུམ་ཆོས་དང་དུགས་བྱས་པའི་སྐྱེས་བུས་བཀྲུ་སྨན་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཡུང་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། བུ་རམ་དང་། དེ་རྣམས་ཆུ་དྲོན་ དང་སྦྱར་བས་བཀྲུ་སྨན་དུ་བྱའོ།།ཁྲུས་དེ་ལེགས་ཏེ་ལུས་དག་པ་དང་། ཐུག་པ་རྐྱང་རྐྱང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ཁ་ཟས་ཀྱི་རིམ་པ་སྦྱར་ཏེ། དེ་ཡང་ཞག་གསུམ་མམ་ལྔའམ་བདུན་གྱི་བར་དུ་མར་དང་བཅས་པར་སྦྱོར་རོ། །ཡང་ན་ཡ་བ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་འོ་ མ་དང་ནས་རྙིང་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྱར་བ་ལུས་དག་བའི་འོག་ཏུ་སྦྱིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ལྟོ་བ་ལེགས་པར་སྦྱངས་ནས་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སྨན་པ་མཁས་པ་མང་པོས་གང་དང་གང་ལ་སྨན་གོམས་ཤིང་རིག་པས་བརྟགས་ཏེ་སྦྱར་རོ། ། རུ་རྡོག་མ་སྟོང་ དང་།དེའི་སུམ་འགྱུར་གྱི་སྐྱུ་རུ་ར་དང་། རྩ་བ་ལྔ་པ་སྤྱི་ལ་སྲང་ཉིས་བརྒྱ་དང་། སྨན་དེ་རྣམས་སྤྱིའི་བཅུ་འགྱུར་གྱི་ཆུ་དང་བསྐོལ་ཏེ། ལྷག་མ་བཅུ་ཆ་གཅིག་ལུས་པ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། རྩ་བ་ལྔ་པ་སོ་སོར་ཕྱུང་སྟེ། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཨ་རུ་ར་བརྡུངས་པའི་རུས་པ་ཕྱུང་སྟེ་བོར་ བའི་ཤུན་པ་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ།དེའི་ནང་དུ་ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ག་དུར་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཙནྡན་དང་། སྨན་རྒྱ་ཀ་པརྞི་དང་། ཀ་ན་ཀ་དང་། ཤ་ཀ་པུཥྤ་དང་། ཤུ་དག་དང་། བླ་བ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། དེ་རྣམས་སྲང་བཞི་བཞི་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་སྲང་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཅིག་དང་། མར་སྲང་སུམ་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། ཏིལ་མར་སྲང་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་དང་། དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་ལྡེ་གུ་ཙམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཕྱིར་ཕྱུང་ལ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི སྲང་སུམ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་བཅུག་ལ་ཁ་གཟར་གྱིས་དཀྲུགས་ཏེ།རྫ་མ་སྣུམ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་བཅུག་ལ་ཁ་ཟས་ཞུ་བའི་འོག་ཏུ་དེ་ལས་ཐུན་རབ་འབྲིང་གསུམ་དུ་བཤད་པ་ལས་ཐུན་ཅི་རན་ཞིག་གཏང་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་སྨན་དེ་ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན། འབྲས་དྲུག་ཅུ་པ་དང་འོ་མར་སྦྱར་བ་ཁ་ཟས་སུ་བཟའོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་འདི་ཚངས་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དྲང་སྲོང་བི་ག་ན་སྭ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བལ་ཁྱི་ལྱ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་གཞན་ཡང་དྲང་སྲོང་དཀའ་ཐུབ་ཅན་མང་པོས་བསྒྲུབས་ཏེ། དེ་ཡང་སྙོམ་པ་དང་། ངལ་ཞིང་དུབ་པ་དང་། གཉེར་མ་དང་། སྐྲ་དཀར དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནད་སེལ་ཞིང་།ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། དྲན་པ་གསལ་བ་དང་། སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚེ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ།

然后用沐浴净身，生起安适的身心力量，修持梵行，具足坚定的心智、信心，从感官战胜诸根，安住于布施、持戒等，具足真实、苦行、如法而行、念诵、知晓睡眠与不睡眠的适量，喜好医药并具足温和的人，应当开始修持精华取补法。
首先，经过涂油按摩的人应当服用泻药，即诃子、毕力勒、岩盐、荜茇、白芷、姜黄、胡椒、毕拨、糖，这些药物与温水调配作为泻药。
沐浴完毕，身体清净后，应当食用清汤等饮食。这些饮食应当配以酥油，持续三天或五天或七天。或者，可以在身体清净后服用称为'雅瓦嘎'的牛奶与陈年大麦粉调配之物。
如此清净腹部后，应当开始精华取补的修习。这些都应当由众多明医根据各自的经验与智慧观察后调配。
取如意子一千颗，三倍量的毕力勒，五种根药共二百两，将这些药物与十倍量的水煮沸，直至剩余十分之一。然后取出诃子、毕力勒和五种根药，将毕力勒和诃子捣碎后取出核，将其皮放入汤液中。
在其中加入桂皮、荜拨、木香、醋栗、胡椒、沉香、檀香、迦巴尼药、迦那迦、沙迦普沙、白芷、甘草、生姜，各四两研磨成粉，白糖一千一百两，酥油三百八十四两，芝麻油二百五十六两，将这些一同煮沸，直至成为糊状。
取出冷却后，加入蜂蜜三百二十两，用搅拌棒搅拌，放入涂油的陶罐中。在饭食消化后，从中取上中下三种剂量中适量服用。
当此药消化时，应当食用六十种稻米与牛奶调配的食物。
如此所说的精华取补法是梵天所传授，仙人毗伽那斯瓦和跋伽利耶等众多苦行仙人都曾修习。此法能消除衰老、疲惫、皱纹、白发等疾病，使人心智敏锐、记忆清晰、具足力量，并获得无量寿命。

། རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་རྡོག་མ་སྟོང་དང་། པི་པི་ལིང་འབྲུ་སྟོང་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་གཞོན་ནུའི་ཐལ་བ་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙགས་པའི་ཁུ་བ་ སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ། རུ་ར་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་དེའི་ནང་དུ་སྦངས་ཏེ་གྲིབ་མ་ལ་སྐམས་ཏེ་ཕྱེ་མར་བྱས་པ་དེའི་བཅུ་འགྱུར་གྱི་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། བཞི་འགྱུར་གྱི་མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་དེ་རྣམས་མར་སྣོད་ཀྱི་བུམ་པའི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ། ས་བརྐོས་བའི་ནང་དུ་ཟླ་བ་དྲུག་ བཞག་ལ་དེ་ནས་ཕྱུང་སྟེ།མེ་དྲོད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ནང་པར་སྨན་བཟའ་སྟེ། ཁ་ཟས་ཀྱང་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་རྟག་ཏུ་བསྟེན་ཅིང་། སྨན་མ་ལུས་པར་ཟོས་ན་ལོ་བརྒྱ་འཚོ་ཞིང་ནད་མེད་པ་དང་། སྐྲ་དཀར་མེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཉམས་སྟོབས་འཕེལ་ཞིང་། ཁྱད་པར་དུ་དྲན་པ་ གསལ་བ་དང་།ཡིད་གཞུངས་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་རློན་པ་སྔོན་པོའི་ཐོར་ཏོ་བཅད་དེ་ནང་ཁྲུ་གཉིས་བརྐོས་པའི་ནང་དུ་སྐྱུ་རུ་ར་སར་བ་ལེགས་པར་སྨིན་པས་བཀང་སྟེ། ཕྱི་རོལ་ཀུན་ནས་རྩཝ་ཀུ་ཤས་དཀྲིས་ལ་པདྨ་སྐྱེས་པའི་འདམ་གྱིས་ཕྱི་རོལ་ནས་བསྐུས་ཏེ། རླུང་ མེད་པའི་གནས་སུ་བའི་ལྕི་བའི་མེས་བསྲེགས་ལ་བཙོས་ཏེ།དེ་ནས་སྐྱུ་རུ་ར་ཚོས་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དེས་མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་པ་ཡོག་ཚད་དུ་བཟའ་ཞིང་། བཏུང་བར་ནི་འོ་མ་བསྐོལ་བ་ཅི་འདོད་པ་བླུད་དེ། དེ་ལྟར་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་ཁ་ཟས་གཞན་མི་ཟ་བར་དེ་ཉིད་ ཀྱིས་ལུས་གསོ་བར་བྱ་སྟེ།གཞན་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་སྤངས་ལ། ཆུ་གྲང་མོ་ནི་འབད་པ་དང་བཅས་པས་ལུས་དང་། ལག་པས་ཀྱང་རེག་ཏུ་མི་རུང་སྟེ་བསྲུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ན་ཞག་བཅུ་གཅིག་འདས་པ་དང་། སྐྲ་དང་། སོ་དང་། སེན་མོ་རྣམས་ལྷགས་ པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྟེ་ཉིན་ཞག་ཉུང་ངུ་སྤྱད་ན་ཡང་གཟུགས་བཟང་ཞིང་བུད་མེད་ལ་ཕོད་པ་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་སྟོབས་དང་འདྲ་བ་ཐོབ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། བློ་ཆེ་བ་དང་། སྙིང་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། ལོ་སྟོང་གི་བར་དུ་འཚོ་ བར་འགྱུར་རོ།།རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། བ་བླ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། འདབ་མ་རྣམ་གཉིས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། མེ་ཤ་ཏི་གི་དང་། མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། ལྕ་བ་དང་། ཛི་བནྟི་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཨ་ཀ་རུ་ དང་།རྒུན་འབྲུམ་དང་། པུཥྐར་མཱུ་ལ་དང་། ཟུར་བ་དང་། བ་སྤྲུ་བ་དང་། ཀ་ཀོ་ལ་རྣམ་གཉིས་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། བི་ད་རི་དང་། བ་ཤ་ཀའི་རྩ་བ་དང་། འདི་རྣམས་སྲང་རེ་རེ་ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་རྡོག་མ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་དང་ལྷན་ཅིག་ བསྐོལ་ཏེ།བཞི་ཆ་སྲང་ཉི་ཤུ་ལུས་པ་ལས་སྨན་དེ་བཙགས་ནས་སྐྱུ་རུ་རའི་རུས་པ་ཕྱུང་སྟེ། སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བཅུག་ནས་མར་སྲང་དྲུག་དང་ཏིལ་མར་སྲང་དྲུག་བརྔོས་ཏེ་ཤ་ཁ་ར་སྲང་ལྔ་བཅུ་དང་། སྨན་གོང་མ་དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ནས་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་དང་། གྲང་བའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་སྲང་ དྲུག་དང་།སྨིག་རྐང་སྲང་བཞི་དང་། པི་པི་ལིང་སྲང་གཉིས་དང་། དྲི་རྣམ་བཞི་ཞོ་གཉིས་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་ཁང་པའི་ནང་དུ་འདུག་པ་ནས་ཐུན་རན་པར་བཟའ་ཞིང་ཕན་པའི་ཟས་དང་བཅས་པ་ནི་དྲང་སྲོང་རྩ་བ་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

取如意子和诃黎勒各一千颗，及胡椒一千粒，以及年轻的没药树灰与水调和过滤后的汁液放入容器中。将如意子和胡椒浸泡其中，在阴凉处晾干后研成粉末，加入十倍量的白糖，四倍量的酥油和蜂蜜，将这些放入酥油容器中，埋入地下六个月后取出。
按照适当温度在早晨服用药物，同时经常食用精心调配的食物。若将药物全部服用完毕，可活百年无病，无白发，身体气力增长，特别是记忆力清晰，心志坚定。
取新鲜青色的没药树顶端，挖出二肘深的空心，装满成熟的新鲜诃黎勒，外部用吉祥草包裹，外表涂抹莲花生长的泥土，在无风处用牛粪火烤熟。诃黎勒熟后，此人应与酥油、蜂蜜一起适量食用，饮用煮沸的牛奶随意饮用。
如此一个月内不食用其他食物，仅以此养护身体。其他应当避免的也要避免，尤其要努力避免冷水触及身体和手。
如此如法服用，十一日后头发、牙齿和指甲会重新生长。即使服用时日较短，也能获得健康的体魄，能与女性交合，获得如象般的力量，特别是心志坚定，具有力量，智慧广大，具有勇气，可活千年。
十根药、婆罗门参、甘松、济婆、铜芯、青莲、二种叶子、胡椒、蜜蒂迦、二种蜜得、草果、济婆桐、肉豆蔻、沉香、葡萄、布色迦根、茴香、婆数波、二种迦俱罗、升麻、诃子、毗达利、婆沙迦根，这些各一两，水五百一十二两，诃黎勒五百颗一起煮沸。
剩余四分之一即二十两时，将药物过滤，取出诃黎勒核，放入容器中，加入六两酥油和六两芝麻油煎炼，加入五十两白糖，与上述药物一起煮成膏。待冷却后加入六两蜂蜜、四两甘草、二两胡椒、四种香料各二钱的粉末，制成膏剂，在室内按时服用，配合有益的食物，这是仙人从根本所教导的。

།མིང་ཡང་རྩ་བ་ནའི་བཅུད་ ཀྱིས་ལེན་ཞེས་བྱ་སྟེ།དྲང་སྲོང་དེ་སྔོན་རྒས་འཁོགས་པར་གྱུར་པ་ལས་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་མིག་ཟིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། རིམས་དང་། གློ་སྙིང་གི་ནད་དང་། དྲེག་ནད་དང་། གཅིན་དང་། ཁུ་ཆུ་ལ་གནས་པའི་ནད་དང་། སྐད་འགགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཉམས་ སྟོབས་སྐྱེ་བ་དང་།གློ་འགྲམས་པ་དང་། གློ་ཉམས་པ་དང་གཅོང་ཟད་བྱེད་ཀྱིས་ལུས་སྐམས་ཤིང་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། འཕེལ་བ་བྱེད་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། གཟི་མདངས་སྐྱེད་པ་དང་ནད་མེད་ཅིང་ཚེ་རབ་ཏུ་འཕེལ་བ་དང་། རླུང་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། བུད་མེད་ རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་།སྟོབས་སྐྱེད་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱས་ན་མེའི་དྲོད་ཀྱང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཤིང་མངར་དང་། སྨིག་རྐང་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ལྕགས་གང་ཡང་རུང་བ་རེ་རེ་དང་ ཡང་ན་གསེར་ཉི་ཚེ་དང་།ཤུ་དག་དང་། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྡན་པར་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་བསྟེན་ན་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །དྲན་པ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། བློ་སྐྱེད་ པར་བྱེད་དོ།།མན་དུ་ཀ་པར་ཎི་རང་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ། མེའི་དྲོད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སླེ་ཏྲེས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སླེ་ཏྲེས་ཀྱི་མེ་ཏོག་དང་། རྩ་བའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པ་དང་། ཤང་ཁ་པུཥྤ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྩ་བ་ དང་།མེ་ཏོག་གི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པ་སྦྱར་ན་ཚེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ནད་འཇིག་པར་བྱེད་པ་དང་། སྟོབས་དང་། མདོག་དང་། མེའི་དྲོད་དང་། སྐད་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པར་བྱེད་པ་དང་། བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་དེ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་ཤང་ཁ་པུཥྤའི་སྦྱོར་བ་བསྟེན་ པར་བྱའོ།།སྤངས་མ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། པ་ཡ་སྱ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཙནྡན་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཤུ་དག་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། སེར་པོ་རྣམ་གཉིས་དང་། པ་ཏོ་ལའི་རྩ་བ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། འདི་རྣམས་ལེགས་པར་བཏགས་ཏེ། མར་ སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་དང་།ཤང་ཁ་པུཥྤ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་སྲང་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་ཉེ་བར་སྦྱར་བར་གྱུར་ན་གླེན་པ་ཡིན་ན་ཡང་ཚིག་ལ་དབང་བ་དང་། ཐོས་པ་འཛིན་པ་དང་། སྤོབས་པ་ཆེ་བ་དང་། ནད་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། པདྨའི་རྩ་བ་དང་། རྩ་ལག་དང་། པདྨ་གེ་སར་རྣམས་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་གསེར་གྱི་བུམ་པའི་ནང་དུ་བཅུག་པ་དེ་ནི་པདྨ་རྣམ་ལྔའི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་ས་སྟེང་ཀུན་ཏུ་གྲགས་སོ། །དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ན་སྐྱེས་བུའི་ཉམས་འཇིག་པ་དང་། ཟད་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།

名为根本精华，此仙人从前变得衰老，能使妇女眼睛闭合，呼吸不畅，发热病，心肺病，污垢病，小便和精液的病，声音嘶哑，同样能生气力，咳嗽，肺虚弱，和消瘦病使身体干瘦虚弱，能使增长，记忆力，心志坚定，容光焕发，无病而寿命增长，风顺行，对妇女产生极大喜爱的能力，增长力量，使诸根明利，如法修持则能生火热。
甘草、芦根、胡椒、岩盐、任何铁或单独的金、白芷、酥油、蜂蜜、白糖，与这些任何一种配合三果精华服用一个月能降伏一切病。能生记忆力、心志坚定和智慧。
曼度迦帕尼自身汁液中加入甘草粉，依火候与牛奶调配。在独活煮汁中加入独活花和根粉，在商佉补沙帕煮汁中加入其根和花粉配合，能赐予寿命，摧毁疾病，增长力量、容色、火热、声音清亮，使心志坚定，在精华配方中尤其应当服用商佉补沙帕的配方。
茅香、水晶、帕雅斯雅、甘草、檀香、菖蒲、白芷、三果、三辛、两黄、波托罗根、岩盐，这些充分研磨，酥油五百一十二两，与商佉补沙帕煮汁一千五百三十六两和牛奶一起煮，留下酥油调配，即使是愚人也能获得语言自在、持闻、大辩才和无病。
莲根、枝叶和莲蕊与牛奶一起煮，留下酥油放入金瓶中，此即称为五莲精华，如是遍闻于大地。如法服用能使人衰败和虚弱恢复。

།ུཏྤ་ལའི་སྡོང་བུ་དང་། རྩ་བ་དང་། ལོ་མ་དང་། གེ་སར་མར་དང་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་དེ་གསེར་གྱི་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བཅུག་པ་དེ་ཡང་ཨུཏྤ་ལ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་ས་སྟེང་ཀུན་ཏུ་གྲགས་པའི་སྦྱོར་བ་གཉིས་པ་ཡིན་ཏེ། བྱོལ སོང་བ་ལང་ཡང་ཡིད་གཞུངས་པར་བྱེད་ན་སྐྱེས་བུ་མི་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས།བྲམྷི་དང་། ཤུ་དག་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཤང་ཁ་པུཥྤ་དང་། གནྡྷ་དཱུར་བ་དང་། བྲམྷི་དང་། སོ་བར་རྩ་བ་དང་། བྱི་ཤལ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འདི་རྣམས་རེ་རེ་ཡང་ནས་ གསུམ་གསུམ་ཙམ་གྱི་ཚད་ཙམ་དང་།གསེར་ནས་འབྲུའི་ཚད་ཙམ་དང་། དུག་ཏིལ་འབྲུ་ཙམ་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་མོར་བཏགས་ཏེ། མར་སྲང་གཅིག་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བལྡགས་ཏེ། ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན་ཁ་ཟས་མར་ཤས་ཆེ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡན་པ་ཟོས་ལ་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་ཉིན་རེ་བཞིན་ ལོ་གཅིག་གི་བར་དུ་བསྟེན་ན་བློ་བརྟན་པ་དང་།དྲན་པ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། རྒ་བས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། ནད་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དང་། སྒྱིད་སྐྱུར་བ་དང་། སྙོམ་པ་དང་། ངལ་བ་དང་། དུབ་པ་དང་། ནད་མེད་ཅིང་ལོ་བརྒྱ་བརྒྱ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། ། དཔལ་དང་། གཟི་བརྗིད་དང་། མདངས་དང་ལྡན་པ་དང་། ལྷག་པར་མཛེ་དང་། ཤ་བཀྲ་དང་། སྐྲན་དང་། དུག་དང་། རིམས་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། དབྱིག་དུག་དང་། དམུ་རྫིང་རྣམས་ལས་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །སྲིད་སྲུང་གི་རིག་བྱེད་ལ་སོགས་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་གཤེད་བྱེད་ཀྱི་གནོད པ་དང་།ཤིན་ཏུ་སྟོབས་ཆེ་བའི་རླུང་གི་ནད་ཀྱང་འདིས་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །སྟོན་དང་པོའི་དུས་སུ་སྨན་ན་ག་བ་ལའི་རྩ་བ་སྐར་མ་རྒྱལ་དང་ལྡན་པའི་དུས་སུ་ཕྱུང་སྟེ། དེ་ལས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཐུན་ཚད་ཙམ་འགམས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་འོ་མ་བླུད་པ་འམ། ཡང་ན་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་ལྡན་ པའི་ལྡེ་གུ་བལྡག་ཅིང་ཁ་ཟས་གཞན་མི་ཟ་བར་འོ་མ་ཉི་ཚེས་གསོ་བར་བྱ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་ལོ་གཅིག་གི་བར་དུ་བྱས་ན་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་ལོ་བརྒྱ་འཚོ་བར་བྱེད་དོ། །གཟེ་མའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་སུ་རྩ་བ་དང་བཅས་པ་བཏུས་ཏེ། གྲིབ་མ་ལ་སྐམས་ལ་དེ་ལེགས་པར་ཕྱེ་མར་བྱས་ ནས་གཟེ་མ་རང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་སྤངས་ནས་ཐུན་ཆེ་ཚད་དུ་བཟའ་བར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་བཏུང་བར་འོ་མ་དེ་ཉིད་དང་འབྲས་སཱ་ལུ་ཁ་ཟས་སུ་སྦྱིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱས་པ་ནི་གཟེ་མའི་ཕྱེ་མ་སྲང་བརྒྱ་བའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་ཞག་རེ་སྲང་གཉིས་ཟོས་ན་གཟུགས་བཟང་བ་དང་། སྐལ་བ་དང་ལྡན་ པ་དང་།ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པ་དང་། འདོད་པ་སྤྱོད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ནོག་རྒྱས་པ་དང་། ཁྱུ་མཆོག་གིས་བ་ལང་གི་ཁྱུ་ལ་འཇུག་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །སྨན་བ་ར་ཧིའི་ཤུན་ཕྲགས་དང་ཕྲལ་བ་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་རློན་པ་བརྡུངས་པ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བཟོས་ན་དེ་ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན་ཁ་ཟས་གཞན་མི་བཟའ་བར་འོ་མ་ཉི་ཚེ་བླུད་ པ་འམ།ཡང་ན་སྨན་བ་ར་ཧིའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་རང་གི་ཁུ་བ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ལེགས་པར་སྦངས་ཏེ། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་སྦྱིན་པ་འམ། ཡང་ན་སྨན་བར་ཧི་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་ཟོས་ན། མར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་མར་ལུས་པ་བླུད་དོ།

将青莲茎、根、叶、花蕊与牛奶一同煎煮，取其残留的酥油放入金器中，此即为世间广为人知的'五种青莲配方'之第二种配方。此方连畜生服用后也能使其心智清明，更何况人类。
婆罗米、白芷、岩盐、香叶花、香草、婆罗米、苏巴尔根、毕夏拉、胡椒，这些药材各取三颗麦粒大小，金子取一麦粒大小，毒芝麻取一粒大小。将这些磨成细粉，与一两酥油调制成糊状服用。待药效发作时，食用含蜂蜜的高脂肪食物。如此每日服用一年，可使智慧稳固、记忆力增强、心智清明、抵御衰老、抵御疾病、消除疲惫、倦怠、劳累、疲乏，无病长寿可活百岁。
具有威德、光彩、容光，尤其能对抗麻风病、白癜风、肿瘤、中毒、瘟疫、精神错乱、矿物中毒、痈疽等疾病。能化解由世间护持咒术等引起的危害，以及能平息极重的风病。
在初秋时节，于星宿与长宿相会时采取那伽巴拉根，取其二两分量研磨成粉，随后饮用牛奶，或服用含有酥油与蜂蜜的糊状物，不食其他食物仅以牛奶维生。如此配方使用一年，可获得力量并延年益寿至百岁。
在芝麻结果时采集连根的芝麻，在阴凉处晒干，将其充分研磨成粉，用芝麻煎煮的汤汁浸泡后取适量食用。之后饮用牛奶，食用稻米。这就是称为'百两芝麻粉配方'，每日服用二两，可使容貌端正、福报具足、长寿百年、享受欲乐，如同公牛之王能够统领整个牛群一般。
取巴拉希药的新鲜根部去皮捣碎，与牛奶调和服用，待药效发作时不食其他食物仅饮用牛奶。或者将巴拉希根用其自身煎煮的汤汁充分浸泡，与酥油、蜂蜜调和成糊状服用。或者在巴拉希煎煮的汤汁中加入其粉末服用，随后饮用与酥油同煮后残留的酥油。

།ཆོ་ག་བཞིན་ དུ་སྨན་བི་ད་རི་དང་།བ་ལ་དང་། ཨ་ཏི་བ་ལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཀ་ཀ་མ་ཙི་དང་། ཛི་བནྟི་དང་། ར་སྣ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། སྠི་ར་སྟེ། ས་ལ་པར་ཎི་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། མནྡུ་ཀ་པརྞི་དང་། ཤང་ཁ་པུཥྤ་དང་། ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་རེ་རེ་ཆོ་ག་གོང་མ་ བཞིན་དུ་སྦྱར་ན་ཡང་།ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། བློ་དང་རྒས་སྲ་ཞིང་ན་ཚོད་བརྟན་པ་དང་། ཉམས་བདེ་བ་དང་སྟོབས་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ཙི་ཏྲ་ཀའི་མེ་ཏོག་སེར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། ནག་པོ་ནི་རང་རང་གི་མེ་ཏོག་གི་མདོག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཙི་ཏྲ་ཀ་སེར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། ནག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་སྤྱད་ན་ཕན་ཡོན་ཕས་ཀྱི་རིམ་བཞིན་དུ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནས་ཙི་ཏྲ་ཀའི་རྩ་བ་ཕྱུང་ལ་གྲིབ་སྐམས་སུ་བྱས་ནས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མའི་ཞུན་མར་དང་སྦྲང་རྩི་འམ་འོ་མ་འམ་ཆུ་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་ལྡེ་གུ་བྱས་ནས་བལྡགས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་ཕན་པའི་ཟས་དང་། དེ་ལྟར ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་བསྟེན་ན་ནད་མེད་ཅིང་ལོ་བརྒྱ་འཚོ་བ་དང་།ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། ལུས་མདངས་དང་ལྡན་པ་དང་། མེའི་དྲོད་འབར་བར་འགྱུར་རོ། །ཏིལ་མར་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་བསྟེན་ན། རླུང་ནད་གསོ་དཀའ་བ་ཡང་འཇོམས་པར་ བྱེད་དོ།།གཅིན་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་ནས་འཐུངས་ན་མཛེ་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །དར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འཐུངས་ན་གཞང་འབྲུམ་སེལ་ཏོ། །གོ་བྱེ་ལེགས་པར་སྨིན་པར་དཔྱིད་ཀྱི་དུས་སུ་འབྲུའི་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ། དགུན་གྱི་དུས་སུ་ཕྱུང་ལ་སྨན་མངར་བ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། བསིལ་ བ་དང་ནུས་པ་དང་ལྡན་པས་ལེགས་པར་སྦྱར་ཏེ་སྨན་དེའི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་ཆུ་དང་གོ་བྱེ་རྡོག་མ་བརྒྱད་བསྐོལ་ཏེ།ཁུ་བ་བརྒྱད་ཆ་ལུས་པ་དང་། འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་གྲང་མོ་བླུད་དེ། དེ་ལྟར་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་རིམ་པར་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཉིན་རེ་བཞིན་རེ་རེས་བསྐྱེད་ལ། དེ་ནས་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་རེ་རེས་དབྲི་ཞིང་བརྒྱད་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། དེ་ནས་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་འབྲུ་རེ་རེས་བསྐྱེད་དེ། ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ལོན་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་གོ་བྱེའི་འབྲུ་གོང་མ་བརྒྱད་ཀྱི་སྟེང་དུ་གོ་བྱེའི་འབྲུ་གསུམ་གསུམ་གྱིས་ཞག་རེ་རེ་བསྐྱེད་ཅིང་དབྲི་བ་ཡང་གོང་མ་ལྟར་ཞག་ཉི་ཤུའི་བར་དུ བྱའོ།།དེ་ལྟར་གོ་བྱེའི་འབྲུ་བཞི་བརྒྱའི་བར་དུ་དབྲི་ཞིང་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་གོང་མ་བརྒྱད་པའི་སྟེང་དུ་འབྲུ་མར་བདུན་བདུན་གྱིས་བསྐྱེད་ཅིང་དབྲི་བ་ཡང་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་བསྐྱེད་པ་ཡང་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་བྱས་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འབྲུ་སྟོང་རྫོགས་ཀྱི་ བར་དུ་ཡང་བྱའོ།།ཁ་ཟས་ཟ་བའི་ལུགས་ནི་མར་དང་། འོ་མ་དང་། འབྲས་དྲུག་ཅུ་པ་སྦྱིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་དེ་ཡང་བདུན་དང་གསུམ་གཅིག་གི་བར་དུ་ཡང་མར་འབྲི་བ་དང་། བསྐྱེད་པའི་གོ་བྱེའི་སྦྱོར་བ་ཡང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྔོན་ལེགས་པར་སྨོན་པ་ཐོབ་པ་ཡང་ཁྱད་ པར་དུ་མེའི་དྲོད་འབར་བ་དང་།གཅིན་སྲི་བ་ཡང་སྲིན་བུའི་ནད་དང་། མཛེ་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང་། ཚིལ་ནད་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ།

按照仪轨，药物毗达利、巴拉、阿提巴拉、甘草、卡卡玛齐、济万提、拉那、诃子、余甘子、斯提拉即萨拉帕尔尼、列得日、曼度卡帕尔尼、商佉普沙、阿湿甘陀、小茴香，这些任何一种按照上述仪轨配制，都能使心志坚定、智慧和体力增强且年轻稳固、身心安乐并赋予力量。
黄色、白色和黑色的吉达嘎花，根据各自花的颜色分别称为黄色、白色和黑色吉达嘎，按照精华提取的仪轨使用，其功效依次增大。然后取出吉达嘎根，在阴凉处晒干后研磨成粉，用酥油和蜂蜜或牛奶或水任何一种调制成糊状服用，之后食用有益的食物。
如此服用一个月，可以无病长寿百岁，心志坚定，具有力量，身体有光泽，体内火力旺盛。用芝麻油调制成糊状服用一个月，能够治愈难治的风病。与尿液一起服用能够治愈麻风病。与酸奶一起服用能够治愈痔疮。
将充分成熟的枸杞在春季放入谷堆中，在冬季取出，用甘味、油性、清凉且具有功效的药物妥善调配，将此药八倍的水和八颗枸杞煮沸，剩余八分之一的汁液，与牛奶一起调配成冷饮服用。如此煮沸的汁液依次在七天内每天各增加一颗，然后七天内每天各减少一颗直至八颗，之后七天内每天再各增加一颗，共二十一天。
之后在上述八颗枸杞的基础上，每天各增加三颗并按照上述方法减少，直至二十天。如此增减枸杞至四百颗。之后七天内在上述八颗的基础上每天各增加七颗并减少，也要持续七天，按照增加的方式直至完成一千颗。
饮食方面应当给予酥油、牛奶和六十日稻米。同样，药物的配制也要在七、三、一之间减少和增加，枸杞的配制方法也应当如此理解。之前获得良好愿望的人特别能使体内火力旺盛，小便闭塞也能清除虫病、麻风病、痔疮病和脂肪病。

།གོ་བྱེའི་འབྲས་བུ་སྐྱོན་མེད་པ་བརྡུངས་ཏེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པ་ས་བརྐོས་པའི་ནང་དུ་བུམ་པ་བཞག་སྟེ། དེའི་ཁར་བུམ་པ་ཞབས་སུ་བུ་ག་ཕུག་པ་ཞིག་ བཞག་སྟེ།བུམ་པ་སྟེང་མའི་ནང་དུ་བ་ལ་ཏ་ཀའི་ཕྱེ་མ་བཅུག་ལ་ས་ནག་པོའི་འཇིམ་པས་ཁ་དང་མཚམས་ཐམས་ཅད་བསྐུས་ཏེ། བ་ལང་གི་ལྕི་བ་སྐམ་པོའི་མེས་བཙོས་ཏེ། ཚོས་པ་དང་། དེའི་ཁུ་བ་བུམ་པ་འོག་མའི་ནང་དུ་འཛག་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བླངས་ནས་དེའི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་སྦྲང་རྩི་དང་། ཉིས་འགྱུར་གྱི་མར་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་འདི་ཡང་སྦྱོར་བར་བྱའོ། །ཆོ་ག་གོང་མ་བཞིན་དུ་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་བསྟེན་ན་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །གོ་བྱེའི་འབྲས་བུ་སྨིན་ཅིང་རྒྱས་པ་རང་ལྷུང་བ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་ཚད་ཙམ་སོ་ཕག་ཕྱེ་མར་བྱས་པ་ཞིབ་མོ་བོར་བའི་རྩིང་པོ་དང་། ཆུས་མཉེ ཤིང་བཀྲུ་སྟེ།དེ་ནས་གོ་བྱེ་རླུང་ལ་སྐམས་ཏེ་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ལ། ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་བསྐོལ་ཏེ། བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་ཕྱུང་ལ་བཙགས་ཏེ། ཚིགས་མ་བོར་ལ་གྲངས་པའི་ཁུ་བ་དེ་དང་འོ་མ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་དང་། ཡང་བསྐོལ་ཏེ་ཁུ་བ་དུ་ཞིང་འོ་མ་ལུས་པ་དང་། དེ་དང་ མཉམ་པའི་མར་དང་ཡང་བསྐོལ་ཏེ་འོ་མ་ཟད་ཅིང་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་དང་།ཤ་ཁ་རའི་ཕྱེ་མ་ཅི་འདོད་པ་བཏབ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ཁ་གཟར་གྱིས་དཀྲུགས་ཏེ། འབྲུའི་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་སྦངས་ལ། བཅུད་ཀྱི་བདུད་རྩི་དང་འདྲ་བར་གྱུར་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་གང་གིས་ནང་རེ་དེ་ལས་རན་པར་ བསྟེན་ཅིང་བཟའ་སྟེ།དེའི་འོག་ཏུ་ཆུ་འམ་འོ་མ་དང་། ཤ་ཁུ་ཚིམ་ཚད་དུ་བླུད་ལ། དྲན་པ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། བློ་གྲོས་དང་། སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། སྙིང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། གསེར་གྱི་རི་བོ་འདྲ་བར་མདོག་དཀར་སེར་དུ་འགྱུར་ཞིང་ཚེ་རིང་བ་དང་། འཚོ་བ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཆུ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་དང་། བ་ལ་ཏ་ཀ་གཤེགས་པ་སྲང་སུམ་བརྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལུས་པར་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། དེ་དང་མཉམ་པའི་ཏིལ་མར་རྣམས་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ། ཏིག་ཏ་དང་། བོང་ང་རྣམ་གཉིས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། བྲག་ཞུན་དང་། སྐྱེར ཁཎྜ་དང་།འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ། ཡང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པ་ལས་རན་པར་བསྟེན་ན་མཛེ་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཡང་གོ་བྱེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཞོའི་སྤྲིས་མ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། བུ་རམ་དང་། འོ་མ་དང་། ནས་ཕྱེ་དང་། ཏིལ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཏིལ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མའི་ལྡེ་གུ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པའི་ཚོད་མ་དང་། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་སྲང་གཅིག་བསྟེན་པ་དང་། གོ་བྱེའི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལུས་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚེ་རིང་བར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །གོ་བྱེའི འབྲས་བུ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བ་ཡིན་ཏེ།ཁོང་དུ་ཞུ་བའི་དུས་ན་མེ་དང་མཉམ་པ་ཡིན་ལ། ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ན་ནི་བདུད་རྩི་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ནད་གང་ཡང་གོ་བྱེའི་ནད་དང་། སྦྱོར་བ་འདིས་མི་སེལ་བ་གཅིག་ཀྱང་མེད་དེ་ལྷག་པར་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ མྱུར་དུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་ལྟར་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་བྱེད་པའི་དུས་སུ་རླུང་དང་ཚད་པར་འདུག་བ་ཁྱད་པར་དུ་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལད་ཐ་དང་། ཞོ་དང་། ཚྭ་དང་། ཏིལ་མར་གྱིས་ལུས་བསྐུ་བ་དང་། མེ་ལ་བསྟེན་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱའོ།

将无瑕疵的马钱子果实捣碎磨细，放入挖好的地坑中的瓶子里。在其上方放置一个底部有孔的瓶子，在上面的瓶子中放入马钱子粉末，用黑土泥封住瓶口和所有接缝。用干牛粪火煮，煮熟后，其汁液将滴入下面的瓶子中。
取出后，加入八倍的蜂蜜和两倍的酥油调制成膏。这种配方也可以使用。按照上述方法服用食物等，功效与前述相同。
取成熟饱满的自然掉落的马钱子果实约一百二十八两，将其磨成细粉，去除粗糙部分，用水揉洗。然后将马钱子晾干后捣碎，用五百一十二两水煮至剩四分之一，滤出渣滓后待冷却。将这个汤汁和五百一十二两牛奶一起煮，直到水分蒸发只剩牛奶，然后加入等量的酥油继续煮，直到牛奶蒸发只剩酥油。
加入适量白糖粉，搅拌均匀，在谷物堆中存放七天，待其变得如同甘露精华。任何人每天适量服用，之后饮用水或牛奶，或喝足量肉汤。这样可以增强记忆力、专注力、智慧、力量、勇气，肤色变得金黄，延年益寿，长寿安康。
将五百一十二两水与三百两切碎的马钱子一同煮沸，取剩余的一百二十八两汁液，与等量的芝麻油放入容器中。加入苦参、两种天南星、三果、岩蜜、醋栗等的粉末，再次煮沸直到只剩油。适量服用可以最大程度地消除所有麻风病。
另外，马钱子配合余甘子、酸奶上层、芝麻油、糖蜜、牛奶、大麦粉、芝麻、蜂蜜、芝麻粉膏、豌豆等蔬菜，这些任何一种取一两服用。这就是所谓的马钱子精华，是增强体魄、稳定心智、延年益寿的最佳方法。
马钱子果实性质极其猛烈，在体内消化时如同火一般，但如果按照正确方法调配，则如同甘露。对于一切痰症及相关疾病，没有一种是这个马钱子配方不能治愈的，特别是能快速增强胃火。
在进行这种滋补疗法期间，特别要避免风邪和热症。同样要避免豆类、酸奶、盐、用芝麻油擦身以及接近火源。

། ཤིང་དུ་བ་རི་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོགས་ན་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ལོ་མ་དང་། འབྲས་བུ་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་ལས་ཤིང་བསྒུལ་ཏེ། འབྲས་བུ་དང་། ལོ་མ་རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་ལྷུང་བ་དང་། དེ་ཆུ་རླབས་ཀྱིས་ཚུ་རོལ་གྱི་འགྲམ་དུ་འོངས་པ་དང་། དེ་དབྱར་སྤྲིན་བྱུང་བའི་དུས་སུ་ལེགས པར་སྨིན་པ་བླངས་ལ།འབྲས་བུ་དེའི་ཤུན་པ་བོར་ཏེ་བསྐམས་ལ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་བཙིར་བ་འམ། ལེ་བརྒན་རྩི་བསྐོལ་ཏེ་མར་ཕྱུང་ལ། ཏུ་པ་རིའི་འབྲས་བུའི་མར་ཡང་དེ་ལྟར་བྱུང་སྟེ། དེ་ཆུ་དང་བསྐོལ་ཏེ་ཆུ་དུ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་དང་ཕྱིར་ཕྱུང་ལ་བའི་ལྕི་བའི་ནང་དུ་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཀྱི་ བར་དུ་བསྐམས་ལ་བཞག་སྟེ་ཕྱུང་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་ཐོག་མར་སྣུམ་ཆོས་དང་། དུགས་བྱས་ལ་ལུས་ཀྱི་དྲི་མ་དག་པར་བྱས་ཏེ། དེ་ནས་ཞག་བཞི་པའི་བར་དུ་འབྲས་ཆན་ཟོས་ལ་ནང་རེ་བཞིན་གོང་མའི་མར་ལས་ལག་མཐིལ་གང་ཙམ་བླུད་ལ་སྦྱིན་ཁར་སྔགས་འདི་བགྲང་བར་བྱའོ། ། མན་ཛཱ་ས་མ་ར་མ་ཧཱ་བཱི་ཧྱ། བ་སརྦ་དྷ་དུ་བི་ཤྭ་དྷ་ཡ། ཤམ་ཁ་ཙཀྲ་ག་དྷ་པ་ཎི་སྟན་ཨཱག་མྱ་བ་ཡ་ཏི་ཛུ་ཏ། དེ་ལྟར་བྱས་པའི་འབྲུ་མར་དེ་ལན་ཅིག་འཐུངས་པས་ཀྱང་ལུས་སྟོད་སྨད་ཀྱི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཞག་ལྔའི་བར་དུ་འཐུངས་པའི་འོག་ཏུ་དགོངས་ཀ་སྣུམ དང་ཚྭ་མེད་པའི་ནས་ཐུག་གྲང་མོ་བླུད་དེ།ཟླ་བ་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་སྲན་མུངྒའི་ཁུ་བཅུད་དང་བཅས་པའི་ཁ་ཟས་ཟོས་ལ་སྤང་བར་འོས་པ་རྣམས་སྤངས་ན། མཛེ་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་སོ། །ཡང་ན་ཏུ་པ་རིའི་མར་དང་། དེའི་སུམ་འགྱུར་གྱི་སེང་ལྡེང་གི་ཁུ་བ་དང་གོང་མ་བཞིན་བསྐོལ་ཏེ། བསྒྲུབས་ལ་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་བསྲུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་ལེགས་པར་བྱ་སྟེ། ཁ་ཟས་གཞན་མི་བཟའ་བ་དང་། བསྐུ་བྱུག་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་ཏེ། སྐྱེས་བུ་མཛེ་ནད་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱོར་བ་འདི་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །འོ་མའི་སྦྱོར་བ་ཡང་སེང་ལྡེང་གི་ཁུ་བ་མ་གཏོགས་པ་མར་དང་སྦྲང་རྩི དང་ལྡན་པ་བཏུང་ཞིང་ཁ་ཟས་སུ་ཤ་ཁུ་ཉི་ཚེ་འཐུངས་ན་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ཐུབ་པར་འགྱུར་རོ།།མར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྣ་སྨན་དུ་ཞག་ལྔ་བཅུའི་བར་དུ་སྦྱར་ན་ལུས་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཐོས་པ་འཛིན་པ་དང་། ལོ་སུམ་བརྒྱ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། །པི་པི་ལིང་འབྲུ་ལྔའམ། བརྒྱད་དམ། བདུན་ ནམ།བཅུའམ་ཚད་དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་ཇི་ལྟར་བཙལ་བ་བཞིན་དུ་སྤྱད་པར་བྱའོ། །པི་པི་ལིང་རྡོག་མ་བརྒྱད་གསུམ་བརྒྱད་རྒྱ་སྐྱེགས་ཤིང་གི་ཐལ་བའི་ནང་དུ་སྦངས་ཏེ། དེ་ནས་ཕྱིར་ཕྱུང་ལ་བསྐམས་ཏེ་མར་དང་ཡང་བརྔོས་ལ་སྦྲང་རྩི་ དང་བསྲེས་ཏེ་སྔ་དྲོ་ཁ་ཟས་ཀྱི་གོང་དུ་གསུམ་གསུམ་བཟའོ།།པི་པི་ལིང་བཅུ་ཞག་བཅུའི་བར་དུ་རེ་རེ་རིམ་གྱིས་བསྐྱེད་དེ། འོ་མ་ཡང་དེ་ལྟར་བསྐྱེད་ལ་དེ་བཞིན་ཉི་ཤུར་ཕྱིན་པ་དང་། རེ་རེས་དབྲི་སྟེ་བཅུ་པ་ལ་ཐུག་པ་དང་། སྨན་དེ་ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན་འབྲས་དྲུག་ཅུ་པ་འོ་མ་དང་མར་དང་ བཅས་པ་ཁ་ཟས་སུ་ཟའོ།།དེ་ལྟར་པི་པི་ལིང་སྟོང་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱས་པ་ནི་པི་པི་ལིང་སྟོད་སྦྱོར་བའི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཟའ་བ་ནི་མེ་དྲོད་ཆེ་བ་ལ་སྦྱིན་ནོ། །མེ་དྲོད་བར་མ་ལ་ནི་བསྐོལ་བ་བླུད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་པི་ པི་ལིང་རའི་འོ་མ་དང་སྦྱར་ཏེ།པི་པི་ལིང་ཉིས་སྟོང་གི་བར་དུ་ཡང་དེ་ལྟར་བྱའོ།

名为'杜巴利卡'的树木生长在西方大海的外岸。当风吹动其叶子和果实时，树木摇晃，果实和叶子落入海中，被海浪冲到近岸。在夏季云起时，采摘充分成熟的果实。
去掉果实的外皮后晒干，将其磨成粉末，像榨芝麻油或榨石榴汁那样提取油脂。杜巴利果实的油脂就是这样获得的。将其与水煮沸，直到只剩油脂，取出后放入牛粪中存放半月，然后取出。
首先要进行涂油和热敷，使身体洁净。之后连续四天食用米饭，每天服用一掌心分量的上述油脂，服用时要诵念此咒：'曼扎萨玛拉玛哈比呵，巴萨尔瓦达杜比夏达雅，显卡扎克拉嘎达帕尼斯坦阿格米雅巴雅提珠达'。
如此服用这种油脂，即使一次也能消除上下身的所有疾病。这样服用五天后，晚上服用不含油和盐的冷麦粥。之后半月内食用绿豆汤及相关食物，避免应当避免的食物，就能消除所有麻风病。
或者，将杜巴利油与三倍量的檀香木汁液如上述方法煮沸，制成后遵守一个月的护持等仪轨，不食用其他食物，涂抹等方法配合使用，麻风病患者应当修习此法。
牛奶的配方除去檀香木汁液外，配合酥油和蜂蜜饮用，食物仅饮用肉汤，可活二百岁。
以该油脂作为鼻药使用五十天，身体将充满力量，能够持记所闻，可活三百岁。
胡椒五粒或八粒或七粒或十粒，任选其中数量，与酥油和蜂蜜调配，按照精华提取仪轨使用。
将二十四粒胡椒在没药树灰中浸泡，取出晒干后再用酥油炒制，与蜂蜜混合，早晨饭前每次服用三粒。
胡椒从一粒开始，十天内每天递增一粒，牛奶也相应增加，到二十天时，每天递减一粒直到十粒，待药物消化时，食用六十粒米配合牛奶和酥油。
如此使用至一千粒胡椒用完的方法，称为'胡椒上等精华提取法'。对于消化能力强的人，可将研磨成粉的胡椒与牛奶调配服用。对于消化能力中等的人，则煮熟后服用。
同样，也可将胡椒与羊奶调配，用到两千粒胡椒为止。

།པི་པི་ལིང་གི་སྦྱོར་བ་དེ་རྣམས་ཆོ་ག་གོང་མ་བཞིན་དུ་བྱས་པ་ལ་ནི་ལུད་པ་ལུ་བ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། མགུལ་ནད་ན་བ་དང་། གཅོད་ཆེན་པོ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། གཅིན་སྙི་བ་དང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། རིམས་མ་རུངས་པ་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། སྐྱིགས་བུ་དང་། མཆེར་པ་ན་བ་དང་། དྲེག་ནད་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་སྲང་ཕྱེད་ཆུ་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ། ལྕགས་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བསྐུས་ལ་ནུབ་གཅིག་བཞག་ལ། དེ་ནས་ཆུ་སྙིམ་པ གང་དང་ལྷན་ཅིག་ནང་རེ་ལ་བླུད་པར་བྱ་སྟེ།།དེ་ལྟར་ལོ་གཅིག་གི་བར་དུ་ཁ་ཟས་དང་། བཏུང་བ་དང་བཅས་པ་ཅི་འདོད་པ་བསྟེན་ནོ། །བཅའ་སྒ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཡུང་བ་དང་། ཨ་ཏི་བ་ལ་དང་། བ་ལ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། མུ་ཟི་དང་། པི་པི་ད་མ་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། ད་ཏ་དང་། ཨ་ཤྭ་ཀར་ན་དང་། ཨ་ས་ན་དང་། བ་ལའི་འོ་མའམ་སྙིང་པོ་གང་རྙེད་པ་དང་། དེ་རྣམས་རེ་རེ་ཡང་པི་པི་ལིང་གི་སྦྱོར་བ་བཞིན་དུ་ལྕགས་ཀྱི་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ བསྐུ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན་ལོ་བརྒྱ་འཚོ་ཞིང་ནད་དང་རྒས་པ་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ།།གོང་གི་ལྕགས་སྣོད་ལ་བསྐུ་བའི་སྨན་སྣ་རེ་རེའི་སྦྱོར་བ་གང་ཡང་རུང་བ་འདྲ་སྟེ། འོ་མ་སྙིམ་པ་གོང་དང་བཅས་པར་འཐུངས་ན། གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཡོན་ཏན་པས་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་ཆེར་སྐྱེད་ པར་བྱེད་དོ།།ཤིང་ཨ་ས་ན་དང་། སེང་ལྡེང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སོ་མ་ར་ཛའི་ཕྱེ་མ་སྦངས་ཏེ་མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ལྕགས་ཕྱེ་གསུམ་བཏགས་པས་བཏབ་སྟེ། འདག་གུར་བྱས་པ་ལས་ལོ་གཅིག་གི་བར་དུ་ལྡག་ཅིང་ཁ་ཟས་རུང་ཞིང་ཕན་ པ་ཟོས་ན་ཁ་ཟས་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཡུན་རིང་བ་ཡང་འདོར་བར་བྱེད་དོ།།མཛེ་ནད་ཀྱིས་ལུས་ཚ་བ་དང་ཚབས་ཆེར་ཁྱབ་ཅིང་ན་བར་གྱུར་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི་སོ་མ་ར་ཛ་དང་། ཏིལ་ནག་པོ་གཉིས་ངེས་པར་ལོ་གཅིག་གི་བར་དུ་ཟོས་ན་ཟླ་བ་བཞིན་དུ་ལུས་མདོག་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པར་འགྱུར་རོ། ། སྐྱེས་བུ་གང་གིས་སོ་མ་ར་ཛ་ཕུབ་མ་མེད་པ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་མནན་ཏེ། སྨིན་པ་དང་ཕྱུང་ལ་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་དེ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་བལྡགས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་དར་བ་ལེགས་པར་རེད་པ་འཐུངས་ན་མཛེ་ནད་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་རྐང་ལག་དང་སྣ་ལ་སོགས་པ འདྲུལ་ཞིང་ཆད་པ་ཡང་སོར་མོ་དང་སྣ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཤིང་བཅད་པའི་འོག་ཏུ་ལོ་མ་སྐྱེ་བ་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པ་བཞིན་ནོ། །སྒོག་སྐྱ་ནི་ཐོག་མར་སྒྲ་གཅན་ཟིན་གྱིས་བདུད་རྩི་བརྐུས་པ་ལས་ཁྱབ་འཇུག་གིས་འཁོར་ལོ་འཕངས་ཏེ། མགོ་བཅད་པ་ལས་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་ པ་ས་ལ་ལྷུང་ཞིང་ཐིགས་པ་ལས་སྒོག་སྐྱ་རྣམས་སུ་གྱུར་ཏོ།།སྒོག་སྐྱ་དེ་བྲམ་ཟེས་མི་ཟ་བ་ནི་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ལུས་ལས་བྱུང་བའི་ཁྲག་དང་འདྲེས་པ་ཡིན་པས་དེས་མི་ཟ་བ་ཡིན་ནོ། །སྒོག་སྐྱ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་བདུད་རྩི་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གྲོང་གི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཞེས་བྱའོ། །སྒོག་སྐྱ་དེ་ནི་ ཁྱད་པར་དུ་གྲང་བའི་དུས་སུ་བསྟེན་པར་བྱའོ།།དཔྱིད་བད་ཀན་ལྡང་བའི་དུས་སུ་ལྷག་བར་སྤྱད་དོ། །དབྱར་སྤྲིན་སྐྱེས་པའི་དུས་སུ་ནི་མེ་དང་རླུང་གིས་ཉམ་ཐག་པ་ཡིན་པས་དེའི་དུས་སུ་བཟའ་བ་འམ་ཡང་ན་རྟག་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱའོ།

按照上述仪轨配制的胡椒药方，能够治疗咳嗽、呼吸不畅、喉咙疼痛、重度腹痛、痔疮、尿频、白癜风、恶性发烧、浮肿、呕吐、呃逆、脾脏疼痛以及皮肤病等。
或者，取半两胡椒，用水调成糊状，涂抹在铁器内，放置一夜。然后每天早晨与一匙牛奶一同服用。
如此可持续一年，期间可随意食用饮食。
荜茇、毕达迦、三果（诃子、毕力迦、余甘子）、白芷、甘草、姜黄、阿提巴拉、巴拉、甘松、檀香、诃子、苜蓿、雄黄、胡椒达摩、乌巴拉、达塔、马耳、阿萨那以及巴拉乳汁或精华等，以上诸药，每一味都可按照胡椒配方的方法涂抹在铁器中等，服用后可延年益寿百岁，远离疾病和衰老。
上述涂抹铁器的任何一种药物配方，如果配合牛奶一同饮用，其功效将比前述功效增加一倍。
将阿萨那木和紫檀木煎煮的汤汁中加入婆摩罗阇粉末，再加入酥油、蜂蜜、茜草、诃子和三种铁粉研磨调制成膏，持续舔食一年，同时食用适宜有益的食物，可以祛除由饮食引起的长期疾病。
对于麻风病导致身体发热且病情严重遍布全身的病人，如果持续服用婆摩罗阇和黑芝麻一年，身体将如月亮般洁白美丽。
如果有人将去壳的婆摩罗阇研磨成粉，与牛奶一同放入容器中压制，待成熟后取出其精华，与蜂蜜调制成膏状服用，之后饮用充分发酵的酸奶，即使是麻风病导致手脚和鼻子等腐烂脱落的病人，手指和鼻子等也会重新生长，就像砍伐后的树木重新长出美丽的叶子一样。
大蒜最初是由罗睺罗偷取甘露，遭毗湿奴用轮盘斩首，甘露滴落地面而化成大蒜。
婆罗门不食用大蒜是因为其中混有阿修罗的血液。
大蒜实际上就是甘露，被称为'村中精华'。
大蒜尤其适合在寒冷季节服用。
在春季痰湿上升时更应多用。
在夏季云起时，由于火风虚弱，此时可食用，或者也可常年服用。

།སོག་ཚ་བའི་དུས་སུ་ནི་དུས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་བསྟེན་ཅིང་ལུས་ དག་པ་དང་དྲི་མ་མེད་པར་བྱ་སྟེ།སྣུམ་པ་དང་། བསིལ་བ་དང་། མངར་བ་དང་། སྒོག་སྐྱ་ལྷན་ཅིག་བསྟེན་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གོས་དང་རྒྱན་ཡང་དུས་དང་ཇི་ལྟར་མཐུན་པ་དང་། གཡོག་འཁོར་རྣམས་ཀྱང་མཐུན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྒོག་སྐྱ་བསྟེན་པར་བྱའོ། །རི་ཁ་བ་ཅན་ཞེས་ བྱ་བའི་དྲུང་ན་ཤ་ཁ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡུལ་ཡོད་དེ།དེར་སྐྱེས་པའི་སྒོག་སྐྱའི་རྩ་བ་ཡུལ་དེའི་མིས་དཔྱིད་ཀྱི་དུས་སུ་ཤུན་པ་ཕྲལ་ཏེ་ནུབ་མོ་ཆང་དང་ལྷན་ཅིག་ཟོས་པས་མེ་དྲོད་སྐྱེད་དོ། །སྒོག་སྐྱ་ཆམ་ཆོམ་བརྡུངས་ཏེ་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་ཆ་གཅིག་དང་ཆང་ལེགས་པར་སྨིན་པ་ཆ་གསུམ་སྦྱར་བ་ནང་ པར་འཐུངས་ན་བཟང་ངོ་།།ཡང་ན་སྒོག་སྐྱའི་ཁུ་བ་དེ་ཆང་གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་དང་བཏུང་བ་འམ། ཡང་ན་འབྲུ་མར་དང་། ཞོ་ག་ཆུ་དང་རྩབ་མོ་འམ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྒོག་སྐྱའི་ཁུ་བ་ཐུན་ཚད་རན་པར་དཔྱིད་ཀྱི་དུས་སུ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་འོ་མ་དང་། མར་ དང་།ཞག་དང་། རྐང་དང་། སྲོག་ཆགས་ཐང་ལ་གནས་པའི་ཤ་དང་། དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་ཏེ། ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བ་འམ། ཡང་ན་སྒོག་སྐྱའི་ཁུ་བ་ཉི་ཚེ་འཐུངས་ན་མཁུར་བ་དགང་བ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་མིད་པ་དག་པར་བྱེད་དོ། །ཟུག་གཟེར་ ཆེ་ཞིང་ན་བ་ལ་ནི་སྒོག་སྐྱའི་ཁུ་བ་དེ་རྒྱུན་དུ་དུགས་བྱས་ན་རབ་ཏུ་བསྔགས་ཏེ་དེའི་འོག་ཏུ་ཆུ་གྲང་སྤོང་བར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་ཆུ་གྲང་བསྟེན་ན་ནི་འཕྲལ་ལ་སྐྱུག་ཅིང་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ཟུག་གཟེར་ཆེ་ཞིང་ཚ་བ་དང་། ངལ་ཞིང་དུབ་པའི་དུས་སུ་འཐུངས་ན་ལུས་བརྟན་ཞིང་གཟི་མདངས་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ལུས་ཚ་བ་སྐྱེས་ན་ནི་བསིལ་བའི་སྨན་གྱིས་བསྐུ་ཞིང་ཆུའི་རྒྱུན་ཕྲ་མོའི་ཐིགས་པས་ཕོག་པར་བྱ་བ་དང་། ཨ་ཏི་མུག་ཏི་ཀ་དང་། ག་པུར་མ་ལི་ཀའི་བྲེང་བས་ལུས་ལ་བཏགས་པར་བྱའོ། །སྒོག་སྐྱ་ཉི་ཚེ་སྲང་བརྒྱད་དམ། སྲང་བཞི་པའམ། ཡང་ན་དེའི་རྐང་ སྲང་གཅིག་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཁ་ཟས་དང་སྔ་དྲོ་དང་པོ་བསྟེན་པར་བྱའོ།།དེ་ཞུ་བའི་ཚོད་ཙམ་ན་འབྲས་རྙིང་པའི་ཆན་དང་མེ་ཏོག་ཀུན་ད་དང་། ཟླ་བ་ལྟར་དཀར་བའི་ཆན་ཁུ་བཅུད་དང་འོ་མ་དང་ཐང་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤ་ཁུ་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའ་སྟེ། དེ་མ་ཐག་ཆང་བཏུང་བར་ བྱའོ།།སྐོམ་དད་ཆེ་བ་ལ་ནི་ཆང་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་བཏུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཆང་མི་བཏུང་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་རྩབ་མོ་དང་རྒུན་འབྲུ་ལ་སོགས་པའི་ཁུ་བ་སླ་བ་བླུད་དོ། །ཡང་ན་སྒོག་པ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་ཆ་སྙོམས་ཏེ་འདྲེས་པར་དཀྲུགས་ནས་མར་སྣོད་དུ་བཅུག་སྟེ་ཞག་བཅུ་བཞག་པའམ་ ཡང་ན་ཕྱི་མ་དེ་ཉིད་ཞག་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའོ།།སྒོག་སྐྱ་ཤུན་པ་བཤུས་པའི་སྙིང་པོ་དང་། ཐུར་མ་ལ་བསྲེགས་པའི་ཤའམ། ཡང་ན་བཟའ་བ་སྣ་ཚོགས་སམ། ཡང་ན་ཤ་བརྡུངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གམ། ཡང་ན་མར་དང་ཚྭ་དང་ལྷན་ཅིག་གམ། ཡང་ན་ཆང་ཅི་འདོད་པ་དང་ ལྷན་ཅིག་གམ།ཡང་ན་ཁ་ཟས་ཡང་བ་དང་། པིད་ཚྭ་དང་། དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའོ། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་མ་གཏོགས་པ་རླུང་ནད་ནད་གཞི་གཞན་དང་ལྷན་ཅིག་པའམ། ཡང་ན་རླུང་ཉི་ཚེ་ལ་ནི་སྒོག་སྐྱ་ལས་ལྷག་པའི་སྨན་གཞན་མེད་དོ། །གང་ཞིག་ཆུ་ དང་།བུ་རམ་དང་། འོ་མ་ལ་སྲེད་ཅིང་། ཤ་དང་ཆང་དང་སྐྱུར་རྣམས་ལ་མི་སྲེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྐོམ་དད་ཆེ་ཞིང་བྲང་ཚ་བ་དང་། འཇུ་སྟོབས་ཆེ་བ་ལ་ནི་སྒོག་སྐྱ་བྱིན་ན་ངེས་པར་གནོད་པ་སྐྱེད་དོ།

在炎热的季节，应当遵循时令的生活方式，保持身体清洁无垢，应当服用油腻、清凉、甘甜之物以及大蒜。同样，衣服和装饰也要与时令相应，仆从们也要相应地一起服用大蒜。
在雪山脚下有一个地方叫夏卡，那里生长的大蒜根，当地人在春季剥去外皮，晚上与酒一同食用可以生热。
将大蒜捣碎榨汁一份，与充分发酵的酒三份调和，清晨饮用效果良好。或者将大蒜汁与任何其他酒饮用，或者与芝麻油、酸奶、酸水或任何这些混合，在春季适量饮用大蒜汁。
或者与牛奶、酥油、油脂、骨髓、陆地动物肉类中任何一种同煮，根据病情调配后饮用，或者单独饮用大蒜汁，只要含一口就能清洁咽喉。
对于剧烈疼痛者，经常用大蒜汁熏蒸效果极好，之后要避免饮用冷水，如果饮用冷水会立即呕吐昏厥。
此外，在剧烈疼痛发热和疲惫时饮用，能使身体强健有光泽。
如果身体发热，应当涂抹清凉药物，用细水流滴洒，并用茉莉花和樟脑制成的花环佩戴在身上。
单独的大蒜八两或四两，或者其四分之一量一两，将其研磨成粉，在早晨首先与食物一起服用。
等到消化时，与陈年米饭、茉莉花、如月般白色的粥汤、牛奶和陆地动物肉汤一起食用，随后立即饮酒。
对于口渴严重者，应与稀释的酒一起饮用。如果是不能饮酒的人，则给予酸水和葡萄等果汁。
或者将大蒜研磨成粉与等量的酥油混合搅拌，放入油器中存放十天，或者将后者与油脂一起食用。
可以食用去皮的大蒜芯与烤肉一起，或者与各种食物一起，或者与捣碎的肉一起，或者与酥油和盐一起，或者与任何想要的酒一起，或者与清淡食物和岩盐等任何这些一起食用。
除了血病和胆病之外，对于伴有其他病症的风病，或者单纯的风病，没有比大蒜更好的药物。
对于贪恋水、糖、牛奶，而不贪恋肉、酒、酸味，且极度口渴、胸部发热、消化力强的人，给予大蒜必定会产生危害。

།དེ་ལྟར་སྒོག་སྐྱ་བསྟེན་པའི་འོག་ཏུ་མཁྲིས་པ་སྐྱེ་བར་དོགས་ན་བཀྲུ་སྨན་འཇམ་པོ་སྦྱར་ ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཅུད་ལེན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་བྲག་ཞུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་ག་ཚ་བའི་ཉི་མའི་དྲོད་ཀྱིས་རི་ལ་ཕོག་པ་ལས་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་བཅུད་འཛག་པ་བཞིན་དུ་གསེར་ལ་སོགས་པའི་རིགས་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་འཛག་པ་དེ་ནི་བྲག་ཞུན་ ཞེས་བྱའོ།།གསེར་གྱི་རིགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་ཀུན་ཀྱང་ཁ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཧ་ཅང་དྲོད་མི་ཆེ་བ་དང་། ཞུ་བའི་རྗེས་ཚ་བ་ཡིན་ནོ། །བྲག་ཞུན་གྱི་རིགས་བཅད་དུ་འདོད་པ་དེ་ནི་ལྕགས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་བྲག་ཞུན་ཞེས་བྱའོ། །བྲག་ཞུན་བ་གཅིན་གྱི་དྲི་བྲོ་བ་དང་། གུ་གུལ་གྱི་མདོག་ ལྟར་གནག་པ་དང་།འཇམ་པོ་འབྱར་བག་ཏུ་འདུག་པ་དང་། སྣུམ་པ་དང་། མི་སྐྱུར་བ་དང་། རོ་མངར་བ་དང་། འཇམ་པ་དང་། ལྕི་བ་དེ་ནི་བྲག་ཞུན་གྱི་མཆོག་དམ་པ་ཡིན་ནོ། །ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ཡང་བྲག་ཞུན་འདི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཐོག་མར་བྲག་ཞུན་ ལྕགས་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ།ཆུས་སྦངས་ལ་བཀྲུས་ཏེ་སྐམས་ལ་བསྐམས་པའི་བྲག་ཞུན་དང་མཉམ་པའི་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཆུའི་ནང་དུ་སྦང་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཡང་སྐམས་ལ་དེའི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་ཆུ་དང་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་། ཚིགས་མ་བོར་ཏེ་ཁུ་བ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་གྱི་ནང་ ཁུ་བ་དེ་དང་མཉམ་པའི་བྲག་ཞུན་བླུགས་ལ་ཡང་སྐམས་ཏེ།དེ་ལྟར་རང་རང་དང་མཐུན་བའི་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦང་ཞིང་སྐམ་པ་ལན་བདུན་གྱི་བར་དུ་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཏིག་ཏའི་སྨན་མར་གྱིས་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ལ་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནས་བྲག་ཞུན་དེ་འབྲས་ བུ་གསུམ་གྱི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ལ་ཞག་གསུམ་བླུད་དོ།།དེ་ནས་ཞག་གསུམ་གྱི་བར་དུ་པ་ཏོ་ལའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བ་གཏང་ངོ་། །དེ་ནས་ཞག་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཤིང་མངར་གྱི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །སྦྱོར་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་དུས་དང་སྦྱར་ཏེ་གཏང་ངོ་། །བྲག་ཞུན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ ནི་ལུས་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཆོ་ག་ལོག་པར་བྱས་ན་ནི་འཕྲལ་ལ་གནོད་པ་སྐྱེད་དོ། །བྲག་ཞུན་ནི་ཞག་བདུན་དང་། ཞག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་དང་། ཞག་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་ལ་བྲག་ཞུན་ཞོ་གཉིས་དང་། སྲང་ཕྱེད་དང་། སྲང་གཅིག་སྟེ། དེ་ ལྟར་བྲག་ཞུན་གྱི་ཐུན་ཚད་རབ་འབྲིང་གསུམ་དང་།ཞག་བདུན་ལ་སོགས་པ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ན་ཕན་ཡོན་ཡང་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བཟང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་སྨན་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་ཡང་ལུས་ལེགས་པར་སྦྱངས་པ་ལ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཟངས་མ་དང་། ལྕགས་དང་། དངུལ་དང་། གསེར་དང་། དེ་རྣམས་ཀུན་འབྱོར་ཡང་རུང་སྟེ། དེའི་ཕྱེ་མ་དང་། འོ་མ་དང་། བྲག་ཞུན་ལྷན་ཅིག་བསྲེས་ཏེ་འཐུངས་ན་མྱུར་དུ་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱ་སྲན་དང་། ཀ་ཀ་མ་ཙི་དང་། ཕུག་རོན་གྱི་ཤ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་སྤང་བར་བྱའོ། །བྲག་ཞུན་གྱི་སྦྱོར་བ་དུས་སུ་ཆོ་ག བཞིན་འབད་དེ་སྤྱད་ན།སའི་སྟེང་ན་གསོར་རུང་བའི་ནད་གང་ལས་ཀྱང་མི་རྒྱལ་བ་མེད་དེ། ནད་མེད་ཅིང་ཐ་མལ་པར་འདུག་པས་ཀྱང་བསྟེན་ན་ཉམས་སྟོབས་དང་སག་རྩ་འཕེལ་ཞིང་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ཉི་མ་དང་རླུང་ལ་སོགས་པས་མ་ཕོག་པའི་ཁྱིམ་གྱི་ནང་དུ་འདུག་ ཅིང་རྒྱུན་དུ་ཕྱིར་མི་འབྱུང་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་ནི་རྩོམ་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

如果这样服用大蒜之后担心会生胆病，配制温和的泻药服用，就能完整体验到精华摄取的功效。
所谓岩脂，是在春季太阳的热力照射山岩时，像红花树脂渗出一样，有金等六种类型渗出，这就叫做岩脂。
金等六种类型都具有涩、热、不太热、消化后发热的性质。
想要切断岩脂类型的，就是铁类岩脂。
岩脂具有牛尿香味、如安息香般黑色、柔软粘稠、油润、不酸、甜味、柔和、沉重的，就是最上等的岩脂。
对于患病的人来说，这种岩脂也是适合的。
首先将岩脂放入铁器中，用水清洗后晾干，然后将等量的药物煮水，在其中浸泡岩脂。
之后再晾干，用八倍的水煮至剩四分之一，不要去渣，在温热的汤中加入等量的岩脂后再晾干，这样用相应药物煮成的汤液浸泡和晾干要重复七次。
之后用苦胆草药酥进行润滑，用沐浴清洁身体，然后将岩脂与三果汤液调配服用三天。
之后三天服用与蛇瓜汤液调配的药。
之后三天服用与甘草汤液调配的药。
这些配方都要根据情况适时使用。
这种岩脂对身体有益，能成就一切功德。
如果方法使用不当，会立即产生危害。
岩脂在七天、二十一天、二十九天分别服用二两、半两、一两，这样岩脂的剂量分上中下三等，配合七天等时间依次使用，功效也依次变好，这样配制良好的药物也要在身体清净的情况下使用。
铜、铁、银、金，这些都可以，将其粉末与牛奶和岩脂一起调配服用，就能迅速成就精华摄取的仪轨。
豌豆、乌头、鸽肉都要经常避免。
如果按时按方法精进使用岩脂配方，世间任何可治愈的病都能战胜，即使健康正常的人服用也能增长气力和筋脉。
要待在不被阳光和风等触及的房间内，经常不要外出，如果不这样做，所做就会无意义。

།གང་ཉི་མ་དང་། རླུང་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པའི་སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ལུས་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་བདེ་བའི་ཡོ་བྱད་བསྟེན་པས་ཉམས་པ་དང་། ཆུ་གྲང་མོ་དང་། འོ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། མར་དང་། དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་ཞེ་སྡང་ཞིང་མི་འདོད་པ་ཡང་ཆུ་གྲང་ལ་སོགས་པ་གོང་མ་དེ་ལས་གསུམ་མམ་ཡང་ན་གཉིས་སམ། ཡང་ན་མ་ལུས་པ་ཀུན་ཡང་རུང་སྣོད་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པར་བྱ་སྟེ། སྨན་གྱི་གོང་དུ་ཟོས་ན་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ་གནོད་པ་སྐྱེད་དོ། །བུ་རམ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཨ་རུ་ར་གཉིས་རྟག་ཏུ་ཟོས་ན་ལོ་བརྒྱ་བདེ་བར་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། ། རུ་ར་མར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ་བཟའ་ཞིང་དེའི་འོག་ཏུ་མར་འཐུངས་ན། རྒས་སྲ་ཞིང་ན་ཚོད་གནས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཉམས སྟོབས་འཕེལ་བར་བྱེད་དེ།ཇི་ལྟར་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་བཟོ་ལན་ཅིག་བསྟན་པས་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། མར་དང་དེ་རྣམས་ལྡེ་གུར་བྱ་སྟེ། ཕན་པའི་ཟས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་རྣམས་ཀྱིས་བསྟེན་ན། རྒ་བའི་འགྱུར་བ་ རྣམ་པར་འཇིག་ཅིང་ཞི་བར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་གཞུང་རྒྱ་ཆེ་བ་དག་འཛིན་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཤིང་ཨ་ས་ནའི་སྙིང་པོ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། དེ་རྣམས་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་རྟག་ཏུ་བསྟེན་ན་གཞོན་ པའི་ན་ཚོད་དང་མཛེས་པ་ཉམས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།ལྕགས་ཕྱེ་དང་། བྱི་དང་གའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་བསྲེས་ལ་སྦྱར་ཏེ། ཟ་མ་ཏོག་གི་ནང་དུ་ལོ་གཅིག་ཙམ་བཞག་ལ་སྨིན་ཅིང་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་དང་། ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་བལྡགས་ན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། འཚོ་བ་ཡུན་རིང་བར་འགྱུར་ བ་དང་སྐྲ་ནག་པོར་བྱེད་དོ།།བྱི་དང་ག་དང་། གོ་བྱེ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། དེ་རྣམས་མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ཟོས་ན་རྒ་བའི་ཆུ་བོ་དང་། ནད་ཀྱི་རླབས་ལས་ཐར་ཞིང་སྐྱེས་བུ་དེ་མདོག་བཟང་ཞིང་མཛེས་པར་འགྱུར་རོ། །སེང་ལྡེང་དང་། ཤིང་ཨ་ས་ནའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་སྦངས་ ལ་སྐམས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པར་བསྟེན་ན་གསོན་བཞིན་དུ་རྒ་བ་མེད་པ་དེ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེའོ།།སྨན་ཛི་བ་ཀའི་ཁུ་བ་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ། ལག་མཐིལ་དུ་བཞག་སྟེ། སོར་མོས་བལྡག་ཅིང་བསྟེན་ན། སྐྱེས་བུ་རྣམས་རྒས་པས་གནོད་པ་བྱུང་ཟིན་པ་ཡང་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །བ་སྦྲུ་བ་སར་པ་སྲང་ཕྱེད་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཟླ་བ་ཕྱེད་དམ་གཉིས་སམ་དྲུག་གམ་ལོ་གཅིག་གི་བར་དུ་བསྟེན་ན་རྒས་འཁོགས་པ་ཡང་ཕྱིར་ཞིང་ལུས་སར་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད དོ།།མུརྦ་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་དང་། ཨཾ་ཤུ་མ་ཏི་དང་། བ་ལ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། པ་ཐ་དང་། ཤིང་ཨ་ས་ན་དང་། ཐལ་ཏྲེས་དང་། ཀ་ལ་ནུ་ས་ར་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། ཙནྡན་དང་། དེ་རྣམས་རེ་རེ་ཡང་བ་སྤྲུ་བའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱས་ན་ཕན་ཡོན་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཉེའུ་ཤིང་བསྐོལ་ བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཅུག་ལ་ལྡེ་གུར་བྱས་པའི་ནང་དུ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་གཉིས་བཏབ་སྟེ་ཟོས་ན།དེའི་འཚོ་བ་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་ལ་ནད་ཀྱི་ཆོམ་པོས་ནམ་ཡང་གཙེས་པར་མི་འགྱུར་རོ།

现在要说明与太阳和风相关的药物配伍的区别。对于身体受到损害，因享用安乐资具而衰退的人，以及对冷水、牛奶、蜂蜜、酥油等任何一种产生厌恶和不喜的人，应将上述冷水等三种或两种，或者全部混合在一个容器中。若在服药前食用则不仅无效反而有害。
如果经常食用砂糖、蜂蜜、姜黄、胡椒、岩盐等任何一种与诃子一起服用，可以健康长寿百年。
将诃子在酥油中煎煮后食用，之后饮用酥油，能够延缓衰老，保持年轻，增强体力，就像智者通过观察他人制作的工艺品便能领悟一样。
将余甘子汁、蜂蜜、白糖、酥油等制成糊状，人们与有益的食物一起服用，能够消除和平息衰老的变化，就像无法掌握浩瀚的典籍一样。
将余甘子、毕达迦、阿萨那树心等研成粉末，与铁粉、芝麻油、酥油、蜂蜜等制成糊状经常服用，能保持青春容貌不衰。
将铁粉和毕达迦粉与酥油、蜂蜜混合调制，放入容器中存放约一年，待其成熟精华后制成糊状舔食，能获得力量，延长寿命，使头发乌黑。
食用毕达迦、戈比、姜黄等与酥油、蜂蜜调制的药物，能够超越衰老之河和疾病之浪，使人容色美好。
将紫檀和阿萨那树汁与三果浸泡晒干后研粉，与酥油、蜂蜜调制成糊状，人们如法服用，能够活着不衰老，这是很稀有的。
将吉瓦卡药汁、糖、酥油、蜂蜜、三果粉制成糊状，放在手掌中用手指舔食服用，能够逆转已经出现的衰老危害。
将新鲜牛黄半两研粉与牛奶一起服用，服用半月或两月或六月或一年，即使是衰老驼背者也能返老还童。
木尔瓦、比利哈提、安舒玛提、巴拉、布谢尔则、帕塔、阿萨那树、蒿蓟、迦拉努萨拉、沉香、檀香等，每一种都按照牛黄的方法制作，功效也相同。
将木槿煎煮的汁液中加入其粉末制成糊状，再加入酥油和蜂蜜食用，这样养生的人永远不会被疾病强盗所困扰。

། ཤྭ་གནྡྷའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་། ཏིལ་མར་དང་། ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དང་། དེ་རྣམས་ལས་ གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ།ཟླ་བ་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་བསྟེན་ན་ལུས་སྐྱེ་ཞིང་ཉམ་ཆུང་བ་ཡང་འཕེལ་ཞིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ལོ་ཐོག་སར་པ་ལ་ཆར་ལེགས་པར་འབབ་པ་བཞིན་ནོ། །ཏིལ་ནག་པོ་སྲང་གཅིག་ཉིན་རེ་ཞིང་ཟོས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ཆུ་གྲང་འཐུངས་ན་ལུས་འཕེལ་ཞིང་གསོ་བར་འགྱུར་ ཏེ།ཇི་སྲིད་འཆི་བའི་མཐའ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་སོ་བརྟན་པར་འགྱུར་རོ། །གཟེ་མ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཆ་རེ་རེ་བསྲེས་པའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན། བུད་མེད་ལ་ཕོད་པ་དང་། ལུས་བརྟན་པ་དང་། ནད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། སྐྲ་གནག་ཅིང་ ལོ་བརྒྱ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ།།ཏིལ་ནག་པོ་སྐྱུ་རུ་རའམ། བ་རུ་ར་གང་ཡང་རུང་བ་ཞོ་གཉིས་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན། ཇི་ལྟར་རྨ་བྱ་བཞིན་དུ་མདངས་བཟང་པོ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །བྲག་ཞུན་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ལྕགས་ཕྱེ་དང་། མུ་མེན་དང་། དངུལ་ ཆུ་དང་།དེ་རྣམས་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུ་ཟོས་ན་ལུས་རྗུད་ཅིང་ཉམ་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་ལུས་ཟུངས་འཕེལ་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཟླ་བ་ཡར་གྱི་ངོ་བཞིན་ནོ། །སྨན་བྲིངྒ་རཱ་ཛའི་ཁུ་བ་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་ཉིན་རེ་ཞིང་བླུད་ཅིང་དེའི་འོག་ཏུ་འོ་མ་འཐུངས་ ན་སྟོབས་དང་ནུས་པར་བཅས་པའི་ལོ་བརྒྱ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ།།ཤུ་དག་འོ་མ་དང་། འབྲུ་མར་དང་། མར་དང་། དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་བ་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་བསྟེན་ན། རང་གི་ལུས་སྲིན་བུ་ལ་སོགས་པས་བལྟ་མི་ནུས་ཞིང་མཐོང་བ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། ཚིག་གསལ་ ཞིང་མཉེན་པར་འགྱུར་རོ།།མན་སྲུ་ཀ་པར་ཎི་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་བརྔོས་ཏེ་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་ཟོས་ན་ལུས་ཟད་ཅིང་ཉམ་ཆུང་བ་སེལ་ཏོ། །འཚོ་བ་ཡུན་རིང་བ་དང་། གནས་པ་དང་། ལུས་གྲིམས་པ་དང་། གཞོན་ཤ་ཆགས་པ་དང་། ལུས་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞིར་ གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།སྨན་ལང་ག་ལི་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ལྕགས་ཕྱེ་རྣམས་སྲང་ལྔ་བཅུ་བྲིངྒ་ར་ཛའི་རང་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བཏགས་ཏེ་རི་ལུ་སུམ་བརྒྱ་བྱས་ནས་གྲིབ་མ་ལ་སྐམས་ཏེ། ཐོག་མར་རི་ལུའི་ཕྱེད་ཟོས་ལ་དེ་ནས་རེ་རེ་བཟའོ། །དེ་ལ་སྨན་བཟའ་བ་ཡང་ཐོག་མར་ བཀྲུ་སྨན་བྱ་སྟེ་རིམ་གྱིས་ཐུག་པ་རྐྱང་རྐྱང་པོ་དང་།ཕྱར་ལངས་ཙམ་དང་། གར་བ་དང་། ཤ་ཁུ་དང་། འབྲས་ཆན་ལ་སོགས་པ་རིམ་གྱིས་བཟའོ། །བདག་ཉིད་གཅིག་པུ་མ་ཡེངས་པར་བསམ་པ་བརྟན་པར་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་མར་གྱིས་སྣུམ་ཆོས་བྱའོ། །དེ་ནས་ཟླ་བ་ གཅིག་གི་བར་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་ཉིད་གཅིག་པུར་འདུག་པར་བྱའོ།།མ་ཞུ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འབད་པ་དང་བཅས་པས་སྤང་བར་བྱའོ། །སྦྱོར་བ་དེ་ལྟར་ལོ་གཅིག་གི་བར་དུ་ཉེ་བར་སྦྱར་ན་ནད་གསེར་མི་རུང་བ་ཡང་འདིས་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །ཤིན་ཏུ་རྒས་འཁོགས་ པ་ཡང་སྟོབས་དང་།ལུས་མཛེས་པ་དང་། ལུས་ཤིན་ཏུ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་། རྣ་བ་གསང་བ་དང་། མིག་གསལ་བ་ལ་སོགས་བ་ཡང་ན་ཚོད་གཞོན་ནུ་བཞིན་དུ་མཐོང་ཞིང་ཐོས་ཏེ་ལོ་ལྔ་བརྒྱའི་བར་དུ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ།

将沙甘草粉末与酥油、芝麻油或温和的温水任意一种调和，服用半个月，身体会生长，虚弱的人也会增强生长，就像新庄稼遇到好雨一样。
每天食用一两黑芝麻，之后饮用冷水，身体会增长并得到滋养，直到临终前牙齿都会坚固。
将茅香、诃子、独活这些药物的粉末各取等量与酥油和蜂蜜调和成糊状服用，能增强与女人交合的能力，使身体强健，消除病痛的痛苦，头发乌黑并能活到百岁。
将黑芝麻与诃子或余甘子任意一种两钱调和成糊状服用，能如孔雀般产生美好的光泽。
将岩蜜、毕澄茄、诃子、铁粉、硫磺、水银这些与酥油和蜂蜜调和成糊状服用，能使身体虚弱衰退的人恢复圆满，增长身体精华而丰满，如同上弦月一般。
服用婆伽王草汁一个月，每天服用后饮用牛奶，将具有力量和能力地活到百岁。
白芷与牛奶、油或酥油任意一种调和，服用一个月，自身将不会被虫等所侵扰和看见，心志坚定，言语清晰柔和。
将曼殊沙迦叶粉末与酥油炒熟，服用一个月可以消除身体衰竭和虚弱。这是长寿、安康、身体强健、恢复青春、身体美丽等的基础。
将郎格利药、三果和铁粉各五十两在婆伽王草自汁中研磨，制成三百丸，在阴凉处晾干。开始时服用半丸，之后每次一丸。
服药之前首先要清洗肠胃，然后逐渐食用清汤、稀粥、浓粥、肉汤、米饭等。
独自一人专注坚定地进行一个月的油疗。
之后一个月内要完全独处。
任何时候都要努力避免消化不良。
如此配制使用一年，即使是不治之症也能被此法摧毁。极度衰老的人也能获得力量、身体美丽、身体极度增长丰满、耳聪目明等，如同年轻人一般看见听闻，能活到五百岁。

།སེང་ལྡེང་དང་། ཙི་ཏྲ་ཀ་དང་། ཤིང་ཤ་པ་དང་། ཨ་ས་ནའི་ཤིང་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། བ་རུ་ར་དང་། གོ་བྱེ་དང་། འདི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། ཕྱེ་མ་སྤྱིའི་བཅཝ་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་ཆུ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་དུམ་བུ་དང་བཅས་པ་ལྕགས་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ། ཞག་གསུམ་ཉི་མ་ལ་བཞག ལ་དེའི་འོག་ཏུ་མེ་ཆེ་བ་ལ་བསྐོལ་ཞིང་དཀྲུགས་ལ་ལྕགས་ཀྱི་དུམ་བུ་དང་བཅས་པ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་དང་བཙགས་ལ་སྙིགས་མ་བོར་བའི་ཁུ་བ་དང་།འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཁུ་བ་དང་། དེ་གསུམ་རེ་རེ་ཡང་སྨན་ཁུ་བ་དང་མཉམ་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་རེ་རེ་ཡང་ཁུ་བའི་ ཆ་གཉིས་གཉིས་དང་།མར་སྲང་ཆ་བཞི་དང་། དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྲེས་ལ་ལྕགས་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ལུས་པའི་ནང་དུ་ཧྭགས་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་དེ་དག་རིམ་གྱིས་བཅུག་སྟེ་དེ་ལས་ཇི་ལྟར་མདོ་ཁར་འོང་བ་བཏུང་བ་དང་། ཁ་ ཟས་ལ་སོགས་པར་ཟོས་ཤིང་བསྟེན་ན་ནད་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་དཔལ་དང་ལྡན་ཞིང་སྡིག་པ་རྣམས་བྱང་བ་དང་།ནགས་ཀྱི་མ་ཧེ་བཞིན་དུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། རྟ་བཞིན་དུ་མགྱོགས་པ་དང་། ཡན་ལག་རྣམས་བརྟན་པ་དང་། སྐྲ་བུང་བའི་མདོག་བཞིན་དུ་སྔོ་བ་དང་། ཁ་ནས་དྲི་ཞིམ་པོ་དང་མངར་བ་འབྱུང་བ་དང་། བུད་མེད་དུ་མ་ལ་འདོད་པ་སྤྱོད་ནུས་པ་དང་། ཚིག་གསལ་ཞིང་བློ་དང་ངག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་མེ་དྲོད་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། །སྦྱོར་བ་དེ་ལྟར་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་བསྟེན་ན་གསེར་བཙོ་མའི་མདོག་དང་ལྡན་པའི མིའི་སེང་གེར་འགྱུར་ཏེ།ནམ་དུ་ཡང་ནད་ཀྱིས་བཏབ་ཅིང་བར་དུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་མིའི་སེང་གེ་ལག་ན་འཁོར་ལོ་འབར་བ་ཐོགས་པའི་འཇིགས་པས་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱིས་བར་གཅོད་མ་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཐོག་མར་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ཁོང་དག་པར་ བྱས་པའི་འོག་ཏུ་བྲིངྒ་རཱ་ཛའི་ལོ་མ་མར་དང་བརྔོས་ཏེ་བསྲུང་བའི་ཆོ་ག་དང་བཅས་པར་བཟའ་བ་དང་།ཤིང་ཨ་ས་ནའི་སྙིང་པོ་འོ་མ་དང་བཅས་པ་བླུད་ཅིང་བཟའ་བའི་དོན་དུ་བསྟེན་ཏེ། ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་སྦྱར་ན་ལོ་ཉིས་བརྒྱའི་བར་དུ་འཚོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལན་ཅིག་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཐོས་པ་འཛིན་པ་དང་། དྲན་པའི་དབང་པོ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བྲིངྒ་རཱ་ཛའི་འབྲུ་མར་ཡང་ཆོ་ག་གོང་མ་ལྟར་བྱས་ན་ཡོན་ཏན་དེ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྱད་པར་དུ་མདོག་ནག་པོར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བདག་གིས་བཅུད་ཀྱིས ལེན་བཤད་པ་འདི་ནི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་དུས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མང་པོས་མཐུན་པར་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ།།བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གཞན་ཐོབ་པར་དཀའ་བ་དང་། སྒྲུབ་མི་ནུས་པ་དེ་ནི་འདིར་མ་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་ཉམས་ ཏེ་ནད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ན་དེ་ལ་ནི་ནད་གཞི་རང་རང་གི་སྨན་གྱིས་གསོ་བ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བྱ་སྟེ།བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་ནི་དོར་བར་བྱའོ། །བདེན་པར་སྨ་བ་དང་། ཁྲོ་བ་མེད་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཡུལ་རྣམས་ལས་རྒྱལ་བ་དང་། སེམས་ཞི་བ་དང་། དམ་པ་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་དགའ་བ་ནི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་སྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་ཚོགས་ན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཉིད་ཤེས་པ་དང་། ཚེ་རིང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀར་དགའ་ཞིང་སྐྱིད་པ་དང་། བསྟན བཅོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྤྱོད་པ་དང་།བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ལ་ལྟ་བ་དང་། འཁོར་རྣམས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འཇུག་གོ། །དོན་ཐམས་ཅད་ལ་བློ་མི་འཁྲུལ་བ་དེ་ནི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།

檀香、鸡骨草、娑罗树、阿萨那树、白蒜、毕达迦、诃黎勒、枸杞，将这些研磨成粉末，加入八倍于粉末总量的水和铁块，放入铁器中。在太阳下放置三天。
然后用大火煮沸并搅拌，连同铁块一起煮至剩余四分之一后过滤，取其汤汁，弃去渣滓。加入三果的汤汁，每种果汁的量要与药汁相等，三果各自的量要是汤汁的两倍。
加入四两酥油，将这些一起混合在铁器中煮沸，直到只剩下酥油。在其中依次加入纯净的硼砂、白糖和蜂蜜。按照合适的量服用或加入食物中食用，可以使人无病，具有福德，清净罪业。
将获得如野牛般的力量，如马般的速度，肢体坚固，头发如蜜蜂般乌黑，口中散发芳香和甜味，能与多位女子行欲，语言清晰，智慧和言辞圆满，具有强大的消化能力。
如此服用一个月，将变得如同纯金般的人中狮子，永远不会被疾病侵扰和阻碍，就像手持燃烧法轮的人中狮子不会被非天众所阻碍一样。
首先要用催吐法清净体内，然后食用用酥油炒制的假马齿苋叶，并伴以护身仪轨。服用阿萨那树的精华配以牛奶。
如此调配服用一个月，可活至二百岁，仅仅听闻一次就能记住，记忆力不会衰退。假马齿苋的种子油如按上述方法制作，也能获得同样功效，特别是使肤色变黑。
我所说的这些精华提取物，都是具有效力、有结果、适时且为众多智者所赞叹的。其他难以获得和无法实现的精华提取物在此不述。
如果精华提取物的仪轨有误而生病时，应按照各种病因所说的药物进行治疗，并应停止精华提取物的仪轨。
说实话、无嗔恨、具有增上意乐、战胜诸敌、心性平和、常喜善士，这些是修习精华提取物的功德。具足这些功德则能成就精华提取物。
了知自己、长寿、今生来世都快乐安详、如理行持教法、观察自心、随顺眷属。
于一切义理心不迷惑，这就是圆满的精华提取物。

།བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་བཤད་པའི་ལེའུ་སྟེ་ སུམ་ཅུ་རྩ་དགུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ས་བོན་གསོ་ཞིང་རོ་ཙ་བར་བྱ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་རྟག་ཏུ་ཆགས་པའི་སྐྱེས་བུས་ནི་རོ་ཙ་བར་བྱ་བའི་སྨན་བྱ་སྟེ། རོ་ཙ་བའི་སྨན་བྱས་ན་ནི་དགའ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཉམས་མཆོག་བརྟ་བ་དང་། བུ་ཚ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། བུ་ཚའི་རྒྱུད་མང་དུ་འཕེལ་ཞིང་སྐྱེད་པ་དང་། དེ་མ་ཐག་དགའ་བ་སྐྱེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་རྟ་རྒོད་མ་ལ་འཇུག་ནུས་པ་བཞིན་དུ་བུད་མེད་རྣམས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་ནུས་པ་དང་། བུད་མེད་རྣམས་ལ་ཆགས་ཤིང་དགའ བར་འགྱུར་བ་དང་།གང་དང་གང་གིས་ས་བོན་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རོ་ཙ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་དཔུང་དང་སག་རྩ་སྐྱེ་བའི་མཆོག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བོ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ནི་བདག་རྗེས་སུ་ཡི་རང་སྟེ། གཅིག་ཏུ་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཆོས་དང་གྲགས་ པ་འཕེལ་བ་དང་།ཚེ་འདི་དང་ཕ་རོལ་གཉི་གའི་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་ཉམས་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པས་གནོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལུས་ཟུངས་ཟད་པ་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྩ་བའི་སྨན་རྣམས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྐྱེས་དུ་གང་གིས་ རོ་ཙ་བར་བྱེད་པའི་སྨན་བསྟེན་ན་ཉིན་དང་མཚན་ཐམས་ཅད་དུ་ཉལ་པོ་མ་བཏང་བར་སྤྱད་ཀྱང་ནུས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཅི་ལྟར་ཆུ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་འཛག་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནས་ཐོག་མར་སྣུམ་ཆོས་བྱས་ལ་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་ནི་རུ་ཧ་དང་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་ རྣམས་བྱའོ།།ཐོག་མར་མར་དང་ཏིལ་མར་དང་། ཞག་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་འོ་མ་དང་ལྡན་པ་སྦྱོར་བ་ཤེས་པའི་སྨན་པས་སྦྱར་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་འོ་མ་དང་ཤ་ཁུ་སྦྱིན་ནོ། །རོ་ཙ་བའི་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་ཁུ་ཆུ་དང་ཚེ་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ལྗོན་ཤིང་ཡལ་ག་གཅིག་པ་གྲིབ་མ་ མེད་ཅིང་མེ་ཏོག་དྲི་ང་བ་དང་།འབྲས་བུ་མེད་པ་ཤིན་ཏུ་མི་མཛེས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་བུ་ཚ་མེད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །བུ་ཚ་དང་མཉམ་པ་མཐོང་ན་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཕྲད་ན་དགའ་བ་བསྐྱེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་བྱིས་པའི་གནས་སྐབས་ན་འཁྱོར་འགྲོས་སུ་འགྲོ་ཞིང་ ཚིག་མི་གསལ་བ་དང་།རྔུལ་དང་ལྷན་ཅིག་འདྲེ་ཞིང་གདོང་ཁ་ཆུ་དང་། སྣབས་ཀྱི་དྲི་མས་རྙོག་པ་དེ་ལ་ཡང་སེམས་དགའ་བར་བྱེད་པའི་གནས་ཡིན་ན་ཡང་རང་གི་བུ་ཆོས་དང་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། གྲགས་པས་ང་རྒྱལ་བ་དང་། རིགས་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་བུ་ཚ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་ དགོས་ཏེ་སེམས་སྤྲོ་ཞིང་སྙིང་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

精华取法品第三十九章终。
现在讲解种子增长及壮阳品。
对于经常贪恋女色的男子，应当服用壮阳药。服用壮阳药后，能获得快乐，增强体力，并具有生育子嗣的功德。
能使子嗣繁衍增多，立即产生快乐，如同骑乘烈马一般能够无碍地与女人交合，对女人产生贪爱和欢喜。
凡是能增长种子的，就称为壮阳药，这也是增长身体力量和筋脉的最佳方法。
对于持守梵行的人，我随喜赞叹，因为这是纯净无染，能增长法和名声，能获得今生来世的精华。
然而，为了保护体力虚弱者、受贪欲烦恼所害者、及身体精华耗尽者，将讲解根本药方。
若有人服用壮阳药，即使整日整夜行房事也能保持体力，如同树液流淌不断一般。
首先要进行油疗，然后沐浴清洁身体，之后进行灌肠和软膏涂擦。
首先由懂得配药的医生将酥油、芝麻油、油脂、蜂蜜、糖和牛奶调配，之后服用牛奶和肉汤。
这种壮阳配方能增长精液和寿命。
如同独枝无荫、花朵臭恶、无果实的树木极不美观，无子嗣的男人也是如此。
没有什么比见到子嗣更令人欢喜，与之相遇更能生起快乐的事物了。
就像婴儿时期蹒跚学步语音不清，与汗水混杂，脸上沾满口水和鼻涕的污垢，即便如此也是令人欢喜的境况，更何况是能说法语和善言，以名声自豪，能使家族兴旺的子嗣，更是令人心生欢喜愉悦。

།ཐོག་མར་སློན་ཁྲུས་ཀྱིས་ལུས་དག་པ་དང་། མེའི་འཇུ་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བུད་མེད་ལ་ཕོད་པར་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་རྣམས་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། འདམ་བུ་མདའ་རྒྱུ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་དང་། ཀུ་ཤ་དང་། ཀ་ཤ་ ལ་སོགས་པའི་རྩཝའི་རྩ་བ་དང་།བིད་རི་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེའི་རྩ་བ་དང་། ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། ཛི་བ་ཀ་དང་། ཟངས་རྩི་བ་དང་། བ་ལ་དང་། མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། ར་མཉེ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་། པར་ཎ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། ཨ་ཏི་བ་ལ་དང་། ཁ་སྲལ་ ཕྲེའུ་དང་།བ་སྤྲུ་བ་དང་། བི་ད་རི་དང་། པ་ཡ་སྱ་དང་། ཛི་བནྟི་དང་། རིད་དི་དང་། ར་སྣ་དང་། གཟེ་མ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ས་ལ་པརྞི་དང་། དེ་རྣམས་རེ་རེ་ཡང་སྲང་གསུམ་གསུམ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། ཆུ་སྲང་སྟོང་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་ བསྐོལ་ཏེ་ཁུ་བ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལུས་པའི་ནང་དུ་མར་དང་།བི་ད་རི་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། བུ་རམ་ཤིང་དང་། དེ་རྣམས་རེ་རེ་ཡང་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། འོ་མ་སྲང་ལྔ་བརྒྱ་རྩ་གཉིས་དང་། སྨན་བི་ད་རི་དང་། ཁ་སྲལ་དང་། ར་མཉེ་བ་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཕལ་གུ་ནི་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། རྒུན་འབྲུ་དང་། བ་ད་རི་དང་། འབྲ་གོ་དང་། ཤིང་ཏོག་མ་དུ་ཀ་དང་། དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པ་དང་། ཡང་བསྐོལ་ཏེ་ཏིལ་མར་མ་ལུས་པ་དང་། སྙིགས་མ་ཕྱུང་བའི་ནང་དུ་སྨན་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། ཤ་ཁ་ར་སྲང་བརྒྱ་དང་། པི་པི་ལིང་སྲང་བཞི་དང་། ན་ལེ་ཤམ་སྲང་གཅིག་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། དེ་གསུམ་སྲང་ཕྱེད་ཕྱེད་དེ་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་དཀྲུགས་པའི་ལྡེ་གུ་ལས་སྲང་རེ་རེ་ཙམ ཟོས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ཤ་ཁུ་དང་།འོ་མ་འཐུངས་ན་ཇི་ལྟར་རྟ་ཕོ་རྒོད་མ་ལ་འཇུག་ནུས་པ་དང་། བྱིའུ་ཀ་ལིངྐ་ད་བཞིན་དུ་བུད་མེད་ལ་ཉལ་པོ་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །སྨན་བི་ད་རི་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འབྲས་ཤ་ལི་དང་། པི་ཡ་ལ་དང་། གཟེ་མ་དང་། ཁ་སྲལ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྲང་བཞི་བཞི་དང་། སྦྲང་རྩི་སྲང་བརྒྱད་དང་། ཤ་ཁ་ར་སྲང་ལྔ་བཅུ་དང་། མར་སྲང་བཅུ་དྲུག་རྣམས་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་དེ་ལས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ཙམ་གྱི་ཐུན་ཚད་དུ་ཟོས་ན་བུད་མེད་བརྒྱའི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ་འདོད་པ་སྤྱད་ཀྱང་མི་ངོམས་སོ། །ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་དང་། གྲོ་དང་འོ་མ་སྦྱར་བ་བླུད་པ་འམ། ཡང་ན་མོན སྲན་གྲེའུ་དང་།མར་དང་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བ་ཟོས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་བ་བེའུ་ཐོག་མ་བཙས་པའི་འོ་མ་བླུད་ན་མཚན་ཐོག་ཐག་གཉིད་མི་ལོག་པར་བུད་མེད་ལ་སྤྱད་ཀྱང་བུད་མེད་དུབ་པ་སྲིད་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་ཉལ་པོས་དུབ་པ་མི་སྲིད་དོ། །ར་ཐུག་གི་རླིག་པ་འོ་མ་དང་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཏིལ་ལན་མང་དུ་ སྦངས་ཏེ།ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་བཅས་པར་གང་གིས་ཟོས་ན་ཡང་བུད་མེད་བརྒྱ་ལ་འདོད་པ་སྤྱད་པར་འགྱུར་རོ། །སྨན་བི་ད་རིའི་ཕྱེ་མ་རང་གི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྦངས་ཤིང་སྐམས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་མར་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན་བུད་མེད་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་བཅུ་ལ་འཇུག་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །པི་པི་ལིང་ དང་།སྐྱུ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་རང་གི་ཁུ་བ་དང་སྦངས་ཏེ་ཤ་ཁ་ར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་མར་དང་ལྷན་ཅིག་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་ལྷགས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་བཏུང་བར་འོ་མ་བླུད་ན་སྐྱེས་བུ་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་ལོན་ན་ཡང་ལང་ཚོ་ལ་བབ་པའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་དུ་དགའ་བ་ཐོབ་ཅིང་ནུས་པར་འགྱུར་རོ།

首先用沐浴净身，根据消化能力，应当服用能与女人交合的药物：
芦苇茎、甘蔗、吉祥草、迦舍等草根，以及毕达利、布谢尔孜根、刺苹果、活命草、铜草、婆罗、两种蜜药、两种阿摩勒、小树、两种巴尔纳、枸杞、超力草、蛙舌草、牛毛草、毕达利、乳汁草、长寿草、瑞地草、辣蓼、芝麻、甘草、沙罗树叶，
以上每味各三两，绿豆一百二十八两，水一千二十四两一同煮沸，取汁一百二十八两，
加入酥油、毕达利、诃子、甘蔗，每味各一百二十八两，牛奶五百零二两，
再加入药物：毕达利、蛙舌草、两种阿摩勒、甘草、帕尔古尼、胡椒、葡萄、巴达利、葫芦、甜果等研成粉末，
再次煮沸，去除芝麻油渣滓后，加入上述药物粉末各三十二两，白糖一百两，胡椒四两，肉豆蔻一两，桂皮、豆蔻、龙花各半两，将这些细细研磨成粉，
加入蜂蜜十六两，将这些调和成糊状，每次服用一两，之后饮用肉汤和牛奶，便能如同烈马交配一般，如同迦陵伽鸟一样能与女人行房。
药物毕达利、胡椒、沙利米、比雅拉、芝麻、蛙舌草等各四两粉末，蜂蜜八两，白糖五十两，酥油十六两调制成糊状，每次服用二钱，即使与百名女子行房也不会满足。
蛙舌草、小麦与牛奶调和服用，或者绿豆、酥油、蜂蜜调和食用，之后饮用初生小牛的牛奶，则整夜不眠与女人行房，女人会疲惫，而男人不会疲惫。
山羊睾丸与牛奶煮沸，在其中多次浸泡芝麻，加入白糖食用，便能与百名女子行房。
毕达利粉末用其汁浸泡晒干，与蜂蜜、酥油调制成糊状食用，能与十名欲求的女子行房。
胡椒、诃子粉末用其汁浸泡，与白糖、蜂蜜、酥油一同调制成糊状食用，之后饮用牛奶，即使八十岁的男子也能像年轻人一样获得欢愉并具有能力。

།ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་ དང་མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཆ་མཉམ་པར་སྦྱར་བ་བཟའ་ཞིང་བཏུང་བར་འོ་མ་བླུད་ན་རྟག་ཏུ་འདོད་པ་སྤྱོད་ནུས་པར་འགྱུར་རོ།།ཀར་ཀ་ཏ་ཤྲིང་གིའི་ཕྱེ་མ་འོ་མའི་ནང་དུ་བཏབ་པའི་སྐྱོ་མ་བླུད་ནས། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་མར་དང་འོ་མ་ལྷན་ཅིག་པའི་ཁ་ཟས་ཟོས་ན་བུད་མེད་རྣམས་ལ་ཕོད་པ་ཡིན་ནོ། །སྨན་པ་ ཡ་སྱ་འོ་མ་དང་བསྐོལ་ཏེ་བ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་པར་བཟའ་ཞིང་བཏུང་བར་འོ་མ་བླུད་ན་ས་བོན་ཟད་མི་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།ཁ་སྲལ་གྱི་འབྲས་བུ་དང་། མེ་ཏོག་གི་ཕྱེ་མ་དང་། ཤ་ཁ་ར་དང་། འོ་མ་བཞོས་མ་ཐག་དྲོན་པོ་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ལུང་བོང་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུ་བུད་མེད་ལ་ འཇུག་ནུས་སོ།།ུ་ཚ་ཏྲའི་ཕྱེ་མ་དང་ཉེའུ་ཤིང་གི་ཕྱེ་མ་ཡང་གོང་མ་ལྟར་བྱ་སྟེ། ཞོའི་སྤྲིས་མ་ཟླ་བ་ལྟར་དཀར་བ་དང་། ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་། འབྲས་དྲུག་ཅུ་པའི་ཆན་དང་། དེ་དག་གོས་ཀྱི་རླུང་ཡབ་ཀྱིས་བསིལ་བར་བྱས་པ་ཟོས་ན། རྒན་པ་ཡང་གཞོན་ནུ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ལ་ཕོད་པ་ཡིན་ནོ། ། གཟེ་མ་དང་། ཨ་ག་རུ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། ཁ་སྲལ་གྱི་ས་བོན་དང་། ཉེའུ་ཤིང་དང་དེ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བླུད་ན་རྒས་འཁོགས་པ་ཡང་བུད་མེད་བརྒྱ་ལ་འཇུག་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་མངར་བ་དང་། སྣུམ་བ་དང་། ཉམས་བརྟ་བ་དང་། སྟོབས འཕེལ་བ་དང་།ཡི་གར་འོང་བ་དང་། དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསྟན་ཀྱང་རོ་ཙ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་བཤད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྨན་གོང་མ་དེ་རྣམས་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱས་ན་ནི་འདོད་པས་དྲེགས་ཤིང་བུད་མེད་རྣམས་ལ་འཇུག་ནུས་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱང་ཤུགས་དྲགས་པ་དང་། བུད་མེད་ཡོན་ ཏན་དང་ལྡན་པ་ལྷན་ཅིག་བསྟེན་ན་དགའ་བ་སྐྱེད་དོ།།དབང་པོ་རྣམས་བདེ་བར་བྱེད་པའི་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་གི་མྱུ་གུ་དང་འདྲ་བ་དང་། མེ་ཏོག་གི་མདའ་ལྔ་ཡུལ་ལ་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་དགའ་བ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་ཡུལ་རེ་རེས་ཀྱང་དགའ་ཞིང་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ན་ བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་ལ་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།བུད་མེད་གང་གི་མིང་ཙམ་ཐོས་ན་ཡང་སྙིང་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་མཐོང་བ་དང་མངོན་སུམ་དུ་སྤྱད་ཅིང་ཚིམ་པ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། སྔོན་མ་མྱོང་བའི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ ཡིན་ནོ།།བརྟུལ་ཞུགས་དང་སྡོམ་པ་དང་དབང་པོ་རྣམས་འདྲེན་པར་གྱུར་པའི་ཞགས་པ་ཡིན་ནོ། །བུད་མེད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ལ་མཁས་ཤིང་འཇོ་སྒེག་དང་ལྡན་པ་དང་། ལུས་དང་ན་ཚོད་ཀྱི་བྱིན་བྱིམ་བུད་པ་དང་། ཕྱིར་ངོ་ཚ་དང་བཅས་ཤིང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། དབེན་བར་གྲིམས་ཤིང་བག་དང་བཅས་པ་ དང་།ཚིག་འཇམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་དགའ་བའི་བུད་མེད་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱི་རོ་ཙ་བ་སྐྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །འདིར་འདོད་པ་སྤྱད་པའི་ཆོ་ག་མ་ལུས་པ་ནི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་དགའ་བའི་བུད་མེད་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱོད་པའི་བསྟན་བཅོས་ ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ཡུལ་དང་དུས་དང་ཉམས་སྟོབས་ཇི་བཞིན་དུ་བརྟགས་ཏེ་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་དགག་པར་ཡང་བྱའོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་བསྟན་བཅོས་ནི་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་རྒྱུད་འདི་ལས་རྒྱ་ཆེར་མ་བསྟན་ཏོ།

甘草粉二两，与等量的酥油和蜂蜜调和食用，并饮用牛奶，则能常常行欲。
将迦迦达植物的粉末放入牛奶中调制成糊状饮用，并食用白糖、酥油和牛奶一起调制的食物，则能与女人行欲。
将药草雅斯与牛奶煮沸，加入酥油和蜂蜜一起食用，并饮用牛奶，则精气不会枯竭。
将蛇床子果实和花粉，以及白糖与刚挤出的温热牛奶调和饮用，则能如驴子般与女人交合。
将乌沙特拉粉末和小茴香粉末如上制作，与如月亮般白的酸奶油、白糖和六十日稻米饭，用扇子扇凉后食用，即使老年人也能如年轻人般行欲。
将茴香、沉香、豌豆、蛇床子种子和小茴香磨成粉末，与牛奶一起饮用，即使老态龙钟者也能与百名女子行欲。
凡是甘美的、油润的、强壮的、增力的、可口的，这一切都说是具有壮阳的性质。
因此，如果按照仪轨服用上述药物，就能因欲望而骄傲并能与女人行欲，自身也会充满力量，与具有美德的女人在一起会生起欢喜。
如同如意树枝般令诸根愉悦，以及五花箭对境界从内心生起欢喜。
即使单一的欲望对境也能令人欢喜满足，更何况女人的身体具足一切对境，是生起欢喜的最胜者。
仅仅听到女人的名字就能令心欢喜，更何况见到并亲身享受满足，必定生起欢喜，能获得前所未有的快乐。
这是调伏诸根的誓言和缰绳。
精通女人技艺且具有妩媚，身体和年龄相称，外表知羞耻，私下谨慎有礼，言语柔和，能随男人所欲而欢喜的女人，是令男人产生欲望的最胜者。
在此，行欲的一切仪轨，应当按照欲经所说那样实行，并且也要根据地域、时间和体力来观察而适当地加以限制。
其中，欲经在这部医典中并未广泛阐述。

།བསྐུ་བྱུག་དང་། ལུས་ལ་དྲིལ་བ་དང་། ཆུས་བླུགས་པ་དང་། དྲི་དང་། ཕྲེང་བ་དང་། གོས་སྣ་ཚོགས་དང་། རྒྱན་གྱི་རྣམ་པ་དང་། གླུ་དབྱངས་དང་། སྙན་ངག་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་སྙན་པ་དང་། པི་ཝང་གི་སྒྲ་དང་མཐུན་ཞིང་ནེའུ་ལྡངས་རང་གི་དབང་དུ་གྱུར་པའི་གྲོགས་པོ་རྣམས་དང་འགྲོགས་པ་དང་། རང་གི་ཁང་པའི་ནང་ན་རྫིང་བུ་ཉམས་དགའ་བ་ཡོད་ཅིང་དེའི་ནང དུ་འཇུག་པ་དང་།པདྨའི་གེ་སར་དང་། བུང་བ་སྣ་ཚོགས་དང་། བྱ་ལྡིང་བ་དང་། རི་ཞོལ་ཐམས་ཅད་སྣང་བའི་རིའི་རྩེ་མོར་འཛེག་པ་དང་། མེ་ཏོག་རྒྱས་པའི་ནགས་ཀྱི་ནང་དུ་ཞུགས་པ་དག་མཐོང་ན་བདེ་བ་ནི་ལྗོན་ཤིང་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཡིན་ནོ། །རྣ་བའི་ཡུལ་བདེ་བ་ནི་ཁུ་བྱུག་གི་སྒྲ་སྙན་པ་གྲག་པ་ བཞིན་ཡིན་ནོ།།ལུས་ཀྱི་བདེ་བའི་ཡུལ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་བདེ་བའི་ཡུལ་ནི་གཡོག་འཁོར་ཐམས་ཅད་དང་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་རྩི་དང་། ཆང་གི་དངས་མ་དང་། ཆུང་མ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། བདག་ཉིད་ལྷན་ཅིག་དབེན་པར་གནས་པ་དང་། མཚན་ མོ་ཟླ་བའི་འོད་ལ་འདུག་པ་དང་།དངོས་པོ་གང་དང་གང་གིས་ཡིད་ཚིམ་ཞིང་དགའ་བར་བྱེད་པ་དེ་དང་དེ་ནི་རོ་ཙ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ུཏྤ་ལའི་དྲིས་བསྒོས་པ་བཏུང་བ་བཞིན་དུ་རང་གི་ཆུང་མའི་ཁ་དྲི་ཞིམ་པ་ལ་འོ་བྱེད་ཅིང་འཁྲུད་པ་དང་། ཚིག་སྙན་ཅིང་ཡིད་དུ་འོང་བར་སྨྲ་བ་དང་། མལ་སྟན་ཡིད་ འཕྲོག་པ་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་གཅལ་དུ་བཀྲམ་པ་ནི།ཇི་ལྟར་ལྕུག་མ་གེ་སར་བཅས་པ་ལྟ་བུའི་མལ་སྟན་ལ་ཉལ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་ནད་དང་ལུས་ཀྱི་ནད་གང་ཡང་མེད་པ་དང་། ནོར་གྱིས་ཕོངས་པ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་གནོད་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། རོ་ཙ་བར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ དང་ཡང་ལྡན་པ་དེ་ནི་འདོད་པའི་སྟེང་དུ་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།རིམས་ལ་ནི་གླ་སྒང་དང་པར་པ་ཏ་ཕན་ནོ། །སྐོམ་དད་ཆེ་བ་ལ་ནི་བོང་བ་ཚིག་པ་བསྲེགས་པ་ཆུའི་ནང་དུ་གསུར་བ་སྦྱིན་ན་ཕན་ནོ། །སྐྱུགས་པ་ལ་ནི་འབྲས་ཡོས་ཕན་ནོ། །ཆུ་སོའི་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་བྲག་ ཞུན་བསྔགས་སོ།།གཅིན་སྲི་བ་ལ་ནི་སྐྱུ་རུ་ར་དང་ཡུང་བ་ཕན་ནོ། །སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ལ་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ལྕགས་ཕན་ནོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་ལ་ཨ་རུ་ར་ཕན་ནོ། །མཆེར་པའི་ནད་ལ་པི་པི་ལིང་གཏང་ངོ་། །རྟུག་པ་འགགས་པའི་ནད་ལ་ནི་བྱི་དང་ག་བསྔགས་སོ། །དུག་ལ་ནི་ཀ་ཤ་དར་ཞེས་ བྱ་བ་ཤྲི་ཤ་ཕན་ནོ།།ཚིལ་དང་རླུང་འདྲེས་པའི་ནད་ལ་ནི་གུ་གུལ་ཕན་ནོ། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལ་ནི་བ་ཤ་ཀ་ཕན་ནོ། །ཚད་པར་འཁྲུ་བ་ལ་དུག་མོ་ཡུངས་ཕན་ནོ། །གཞང་འབྲུམ་ལ་ནི་གོ་ཕྱེ་ཕན་ནོ། །དབྱིག་དུག་ལ་ནི་གསེར་ཕན་ནོ། །ཤ་ཆེ་ཞིང་ཚོ་བ་ལ་ནི་སྐྱེར་ཁཎྜ་ཕན་ནོ། །སྲིན་བུའི་ ནད་ལ་ནི་སྲིན་བུ་འཇོམས་པའི་བྱི་དང་ག་ཕན་ནོ།།གློ་གཅོང་སྐེམ་བྱེད་ལ་ནི་རའི་ཤ་འམ་འོ་མ་སྦྱིན་ནོ། །མིག་ནད་ལ་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ་ཕན་ནོ། །དྲེག་ནད་ལ་ནི་སླེ་ཏྲེས་ཕན་ནོ། །ཕོ་བའི་ནད་ལ་ནི་དར་བ་ཕན་ནོ། །མཛེ་ནད་ལ་ནི་སེང་ལྡེང་གི་སྙིང་པོ་རྟག་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱའོ། །སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་ལ་ནི་ མར་རྙིང་ཕན་ནོ།།ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ལྡོང་རོས་ཕན་ནོ། །མྱ་ངན་གྱིས་ནོན་པ་ལ་ནི་ཆང་བླུད་ན་བཟང་ངོ་། །བརྗེད་བྱེད་ལ་ནི་སྨན་བྲམྷི་ཕན་ནོ། །གཉིད་མེད་པ་ལ་ནི་འོ་མ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །ཆམ་པ་ལ་ནི་ཞོ་དང་ན་ལེ་ཤམ་དང་ཤ་ཁ་ར་སྦྱར་བ་ཕན་ནོ། །ལུས་རྐེ་ཞིང་ཉམ་ཆུང་བ་ལ་ནི་ཤ་སྦྱིན་ན་ཕན་ ནོ།། རླུང་ནད་ལ་ནི་སྒོག་སྐྱ་སྦྱིན་ན་ཕན་ནོ། །ལུས་རེངས་པ་ལ་དུགས་བྱས་ན་ཕན་ནོ།

涂抹身体，按摩身体，沐浴，香料，花鬘，各种衣服，各种装饰品，歌声，以及诗歌等悦耳的言语，琵琶的声音和谐，与自己掌控的朋友们相伴，
在自己房屋内有美丽的池塘并进入其中，莲花花蕊，各种蜜蜂，飞鸟翱翔，登上可以看到山麓全景的山顶，进入盛开着鲜花的森林中，这些令人愉悦的是各种树木。
耳朵感受的快乐就像听到杜鹃悦耳的叫声一样。身体的快乐对象是特殊的装饰品的装扮。心灵快乐的对象是与所有仆从一起享受。
牙粉，酒的精华，可爱的妻子，独处，夜晚在月光下停留，任何能让心满意足和欢喜的事物都是能令人愉悦的。
如同饮用带有青莲花香的饮品一样，亲吻自己妻子芳香的嘴唇并清洗，说悦耳动听的话语，在铺满各种鲜花的迷人床褥上，
如同躺在带有花蕊的嫩枝般的床褥上，没有任何身心疾病，不缺乏财富，心中毫无烦恼，具备所有令人愉悦的条件，这就是在欲望之上圆满实现欲望。
对于发烧，岩白菜和胡椒叶有效。对于口渴严重，将烧过的灰烬放入水中饮用有效。对于呕吐，炒米有效。对所有牙疾，岩脂最佳。
对于尿闭，诃子和姜黄有效。对于白癜风病，三果和铁有效。对于风病和痰病，诃子有效。对于脾病，长胡椒有效。对于便秘，毕拉加最佳。对于中毒，合欢树有效。
对于脂肪和风气混合的病，安息香有效。对于血病和胆病，牛舌草有效。对于热泻，黑芥子有效。对于痔疮，小麦粉有效。对于金属中毒，黄金有效。对于肥胖，酸果糖有效。
对于虫病，驱虫的毕拉加有效。对于肺痨消瘦，应给予羊肉或牛奶。对于眼病，三果有效。对于皮癣，白芥子有效。对于胃病，酸奶有效。对于麻风病，应当经常服用紫檀心材。
对于精神病，陈年酥油有效。对于所有疾病，没药有效。对于忧伤，饮酒有益。对于健忘，药草婆罗米有效。对于失眠，饮用牛奶有效。对于感冒，酸奶、诃子和糖混合有效。
对于身体虚弱瘦小，食用肉类有效。对于风病，食用大蒜有效。对于身体僵硬，热敷有效。

།མིག་དང་སྣ་དང་ཕྲག་གོང་དང་ལག་ངར་རྣམས་ཀྱི་ནད་ལ་ནི་ཨ་པ་མརྒ་བསྔགས་སོ། །ཀླད་པའི་ཕྱེད་ན་བ་ལ་ནི་མར་སར་དང་ཧྭགས་སྦྱིན་ནོ། །དམུ་རྫིང་གི་ནད་ལ་ནི་རྔ་མོའི་གཅིན་དང་འོ་མ་སྦྱིན་ནོ། ། མགོ་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་སྣ་སྨན་བྱའོ། །ཁོང་འབྲས་གསར་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་ཁྲག་གཏར་བར་བྱའོ། །ཁ་ནད་ལ་ནི་སྣ་སྨན་དང་མཁུར་བ་དགང་བའི་སྨན་བྱའོ། །མིག་ནད་ལ་ནི་སྣ་སྨན་དང་མིག་སྨན་དང་ཉམས་བརྟ་བའི་སྨན་སྦྱར་རོ། །ལུས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་འོ་མ་དང་ཞུན མར་ཕན་ནོ།།བརྒྱལ་བ་ལ་ནི་ཆུ་གྲང་མོ་དང་རླུང་དང་གྲིབ་མ་ཕན་ནོ། །མེ་དྲོད་ཆུང་བ་ལ་ནི་ལུས་ངལ་བར་བྱ་བ་དང་ཚ་དང་སྒེའུ་གཤེར་སྦྱར་བ་ཐུན་རན་པར་བཟའོ། །ལུས་ངལ་ཞིང་དུབ་པ་ལ་ནིར་སྣ་སྦྱིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་བཟོད་པ་བཟང་ངོ་། །རྩོལ་བ་དྲགས་པ་ལ་ནི་བརྟན་པར་ གནས་པ་ཕན་ནོ།།གཅིན་སྲི་བ་ལ་གཟེ་མ་ཕན་ནོ། །ལུད་པ་ལུ་བ་ལ་ནི་ཀཎྜ་ཀ་རི་ཕན་ནོ། །རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པ་ལ་ནི་མ་ནུ་ཕན་ནོ། །རྒས་སྲ་ཞིང་ན་ཚོད་གནས་པར་བྱ་བ་ལ་ནི་སྐྱུ་རུ་ར་སྦྱིན་ནོ། །རྨ་བྱུང་བ་ལ་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་གུ་གུལ་ཕན་ནོ། །དེ་ལྟར་གོང་དུ་བ་ཤད་པ་དེ་དག་སྨན་ གྱི་མཆོག་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ་ནད་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ཡུལ་དང་དུས་དང་ནད་ཀྱི་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྟགས་ཏེ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དྲང་སྲོང་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པས་ལེགས་པར་བཤད་པའི་གཞུང་ནི་ངོམས་མི་ཤེས་པ་རྒྱ་ཆེར་ཡོད་མོད་ཀྱི་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ གཟིངས་ཅན་དང་།མེ་བཞིན་འཇུག་ལ་སོགས་པའི་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་བློ་མཐུན་པར་བྱས་ཏེ་འདུས་ན་དྲང་སྲོང་མེ་བཞིན་འཇུག་གིས་དྲང་སྲོང་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་ཐེ་ཚོམ་བཅད་དེ་ཞུས་པའི་སྐབས་ནས་བདག་གིས་མདོའི་དོན་མདོར་བསྡུས་པ་འདི་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ནད་པ་སྙིང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་སྨན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་ནད་གཡོག་གི་ཡོན་ཏན་དང་སྨན་པ་རྒན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ལུང་དང་མཐུན་པར་བྱས་ཀྱང་། ནད་ཀྱིས་ལུས་ཟད་ཅིང་སྲོག་འགྱུར་བར་སྣང་བ་ཡོད། ལ་ལ་ནི་སྨན་དང་དཔྱད་མ་བྱས་ཀྱང་ཞི་བར་སྣང སྟེ།འོན་ཀྱང་ཕན་པ་དང་མི་ཕན་པའི་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ངེས་པ་མེད་པར་སྣང་ན་འདིར་བསྟན་བཅོས་ཀྱིས་ཞི་བར་བྱེད་པའི་རྟོག་པ་ནི་ཇི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་མེ་བཞིན་འཇུག་ལ་སོགས་པ་སློབ་མའི་ཚོགས་རྣམས་ལ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པ་སུས་བཤད་པ་དེ་ལྟར་གསོ་བར་ བྱས་པ་དང་།མ་བྱས་པ་ཡང་མཉམ་ཞིང་བྱེ་བྲག་མེད་དེ། ནད་གསོ་བའི་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་གསོ་བ་མ་བྱས་ཀྱང་ནད་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ནད་ཀྱི་འདམ་བུར་བྱིང་བ་ལ་ལག་པ་ལས་འདྲེན་པ་ལྟ་བུ་ནི་སྨན་པ་ཡིན་ནོ། །སྲོག་འཚོ་བར་ འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདྲེན་པར་འགྱུར་བ་ནི་སྨན་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ནི་ཡལ་བར་མི་བོར་ཞིང་ངེས་པར་བླང་བར་བྱ་སྟེ། ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱས་ན་གསོར་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་ཡལ་བར་བོར་ན་ནི་གསོར་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རྒྱུ་མེད་ པར་བདག་ཉིད་ཞི་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ།།ནད་གང་ལ་གོང་དུ་བསྟན་པའི་གསོ་བ་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གསོ་བར་བྱས་ན་ནི་དེ་འཆི་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་གསོ་བར་བྱ་བ་གཅེས་སོ། །དེ་བས་ན་གསོ་བའི་ཐབས་ཡོད་ཀྱི་གསོ་བའི་ཐབས་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གསོ་བ་ཡོད་དོ།

对于眼睛、鼻子、肩膀和前臂的疾病，推荐使用阿帕玛嘎草。对于偏头痛，应给予酥油和蜂蜜。对于痈肿病，应给予母骆驼尿和牛奶。
对于一切头痛，应使用鼻药。对于新生的腹内肿瘤，应当放血。对于口腔疾病，应使用鼻药和颊部填充药。对于眼病，应配制鼻药、眼药和强身药。对于增进身体生长发育，牛奶和酥油有益。
对于昏厥，冷水、风和阴凉有益。对于消化能力弱的人，应当适度运动劳累，并适量食用盐和生姜混合物。对于身体疲劳和困倦，应给予鼻药。对于痛苦的产生，忍耐是良方。对于过度劳累，保持稳定有益。
对于尿闭，蒺藜有益。对于咳嗽，坎达卡里有益。对于肋部疼痛，曼努有益。对于延缓衰老和保持年轻，应服用诃子。对于创伤，三果和安息香有益。
以上所说的这些都是精选的最佳药物，能平息一切疾病。这些药物也应根据地域、时节和病情的强弱来考察使用。
虽然仙人久知子等人所善说的论著浩如烟海，难以穷尽，但当大仙人舟者和火入等仙人们共同商议时，火入仙人向久知子仙人请教并解除疑惑的内容，我已将其要义简要阐述于此。
世尊，此处有些病人虽具有心力，且具备药物功效、护理功德和年长医生们依教言而行，但仍有被疾病消耗身体而命终者。有些人虽未经药物和治疗却痊愈，然而对于有益与无益的果报差别似乎并无定论，那么在此医论中所说的治愈之理究竟是什么？
当火入等弟子众问及此义时，无论是依此完整教义治疗与否，结果都相同无差别。虽然有些人不具备六十种医疗要素且未经治疗也能无病，但医生就像是将陷入病苦泥潭者拉出的援手。
药物是一切希求生存者的引导。因此，治病仪轨不应废弃而应当确实遵循，如法而行则可治愈。若反之废弃，则不可治愈。因此，没有无因自愈的情况。
对于任何疾病，若能依上述教法圆满治疗，则不会死亡，治疗至关重要。因此，有治疗方法而非无方可治，治愈是可能的。

། སྨན་པ་བློ་དང་ལྡན་པས་ཆོ་ག་དང་ལྡན་པར་གསོ་བ་བྱས་ཤིང་སྨན་གྱི་ཡན་ལག་བཅུ་དྲུག་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྨན་གྱི་ཡོན་ཏན་སྔོན་གྱི་ལས་ལོག་པར་སོང་སྟེ་མི་འགྲུབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཁ་ཅིག་མེ་ཆུ་དང་། དུགས་བྱས་པ་དང་། འཁྲུ་བཅད་པ་ལ་སོགས་པ་གྲུབ པའི་ལས་བྱས་ཀྱང་མི་འགྲུབ་པ་ཡོད་དེ།དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཉམས་བརྟ་བའི་ཕྱིར་འོ་མ་སྦྱིན་ཡང་སྐེམ་པ་དང་། ལུས་ཉམ་ཆུང་བ་ལ་སྨན་བེའུ་ག་སྦྱར་ཡང་བརྟ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ལ་ཤ་དང་། ཁ་སྲལ་ཕྲེའུ་ལ་སོགས་པ་ཉལ་ཕོད་པའི་སྨན་བསྟེན་ཀྱང་རོ་ཙ་མི་ནུས་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ལ་འཁྲུ་བ་བཅད་པའི་སྨན་བྱས་ཀྱང་མི་ཕན་ཏེ། ངེས་པ་མེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པའང་ཡོད་དོ། །སྔགས་དང་རྒྱུ་མེད་པར་ཁ་ཅིག་གིས་དུག་ཟོས་ཀྱང་འཇུ་བ་ཡོད་ཁ་ཅིག་ནི་མགུལ་པའི་ནད་རོ་ཧི་ད་ཞེས་བྱ་བས་བཏབ་སྟེ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྨན་མ་བསྟེན་ཀྱང་རང་ཞི་བ་ཡོད་དེ། འོན་ཀྱང་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་ལ་དུས་མ་ཡིན་པར་ངེས་པར་འཆི་བ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་འབད་པ་ཆེན་པོས་གསོ་བར་བྱས་ཏེ། བཟུང་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་འཆི་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚ་བ་འཇོམས་པར་བྱེད་ལ། རིམས་ལ་ནི་སྨྱུང་བ་དང་ཉམས བརྟ་བ་རྣམས་བྱའོ།།ཞེས་སྔོན་ཆད་དུ་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་གྲགས་ཤིང་མིང་དུ་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ། ནད་གསོ་བའི་ཡན་ལག་རྣམ་པ་བཞི་འཚོགས་ན་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ་སྨན་སྦྱར་ཞིང་གསོ་བར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་ནད་ཀྱིས་བཏབ་ཅིང་ཉམ་ཐག་ཅིང་གཟིར་བ་ལ་ ནི་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པའི་གསོ་བ་མི་བྱ་སྟེ་སོམ་ཉི་སྤངས་ལ་གསོའོ།། །།དེ་ལྟར་སྨན་གྱི་རྒྱུད་འདི་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནད་མངོན་སུམ་དུ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་བདུད་རྩི་ཡིན་ཏེ། ནད་ཀྱིས་འཇིགས་ཤིང་སྣང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒུད་པ་མེད་པའི་བསྲུང་བའི་སྐུད་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སྨན་པ་བློ་ཞན་པ་སྣོད་ངན་པ་འདྲ་བ་སྙིང་ལ་གནས་ན་ནི་དེ་མ་ཐག་དུག་ཧ་ལ་ཧ་ལར་འགྱུར་ཏེ། སྨན་དཔྱད་ཀྱི་དོན་མ་ནོར་བར་མ་ཤེས་ཤིང་ལོག་པར་དཔྱད་དེ་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཙམ་གཙོར་སྟོན་ཅིང་འདོན་པ་དང་འཆང་བ་དེ་ནི་རིང་དུ་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གཤིན་རྗེ་ལག་ན ཞགས་པ་ཐོགས་པ་བཞིན་ནོ།།སྨན་པ་མཁས་པའི་རྒྱུད་དུ་བྱུང་བའི་ལུང་ལ་བརྟེན་པའི་གསོ་བའི་ལས་ལ་གོམས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རབ་ཏུ་བཟང་བ་ཡིན་ཏེ། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མན་ངག་བཟང་པོ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་འདོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྨན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ དང་ལྡན་ལ་རྒྱུད་ཀྱི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་ནི་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།།གསོ་བའི་དཔྱད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་ཅིང་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་དྲི་མ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལྟར་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཡན་ལག་ བསྡུས་པའི་དོན་གཉིས་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ།།སྨན་དཔྱད་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་རྒྱ་མཚོ་དང་འདྲ་བ་ལས་བསྲུབས་ཏེ། ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་བསྡུས་པ་བདུད་རྩིའི་ཕུང་པོ་དང་འདྲ་བ་འདི་ཕྱུང་ངོ་། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་བསྡུས་པ་དེ་ལས་བློ་ཞན་ཞིང་བརྩོན་པ་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཆེད་དུ་རྒྱུད་ འདི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་དོ།།འདི་ནི་ལུང་ཆེན་པོར་གྲགས་ཤིང་མཆོག་ཏུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྔགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་གྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་སྤྱོད་པ་ཅན་གྱི་གཞུང་ལྟར་དོན་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

虽然有智慧的医生按照规矩进行治疗，并具备十六种药物支分，但由于药物的功效被前世业力所转，也有不能治愈的情况。
有些人虽然进行火疗、水疗、热敷疗法以及止泻等有效的治疗，但也有不能治愈的情况。
同样，为了增强体力而给予牛奶却导致消瘦，对体弱者使用补药反而使其更加虚弱，有些人服用肉类、青蛙等壮阳药物却不能增强性功能，有些人服用止泻药却无效，这些都是不确定的，充满疑虑的情况。
有些人虽然没有咒语和药物，食用毒药却能消化，有些人虽然没有服用治疗喉部疾病'罗希达'的药物却能自行痊愈。
然而，所有成就者都有非时而死的情况，对此要尽力医治，如果能把握住，就不会死亡。
因此，檀香等能够消除热症，对于发烧要进行禁食和调养等治疗，这是从前医典中所说的著名之法。
当具备治病的四个要素时，要仔细观察后配药治疗。
因此，对于被疾病折磨而痛苦的人，不要带着疑虑去治疗，要去除怀疑后再进行治疗。
如是，此医典是众生直接消除疾病的甘露，是那些害怕疾病者的无衰败的护身线。
如果医生智慧浅薄如同劣质容器，则立即会变成剧毒，不懂医术的真实含义而错误理解，仅仅重视医书文字的诵读和持有，应当远离这样的人，就像远离手持绳索的阎罗使者一样。
依靠精通医术的医生传承的教法而修习医疗，这是最好的，智者们应当追求这样的良好教授。
如是，此医典具备一切功德而远离一切过失。
遍及一切医疗论典，符合大仙人们广大无垢的意趣，如同大海般广大的支分所摄之义分为两种。
从如海般的八支医典中提炼出如同甘露聚集的八支医典略本。
为了智慧浅薄且精进心小的人们，从八支医典略本中单独解说此续部。
此续部以大教法闻名且最为殊胜，能直接显示果报，如同成就的咒语修持一样。
此非如行派论典般无义。

།འདི་འདོན་པ་དང་རྟོགས་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྒྲུབས་པ་ དེ་ནི་ངེས་པར་ཡུན་རིང་དུ་འཚོ་བ་དང་།ནད་མེད་པ་དང་། ཆོས་དང་། ནོར་དང་། བདེ་བ་དང་གྲགས་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུད་འདི་རྟོགས་ཤིང་འདོན་ན་ནི་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་བསྡུས་པའི་དོན་ཡང་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་གསོ་བའི་ལས་ལ་གོམས་པའི་སྨན་པ་རྣམས་ཀྱང་ སེམས་གཡོས་པར་འགྱུར་ན་ཡང་མངོན་པར་བརྩོན་པར་བྱས་ཏེ།སྨན་དཔྱད་ཀྱི་རྒྱུད་རྒྱ་ཆེ་བ་གཞན་གོ་ཞིང་ཤེས་པ་ནི་ངོ་མཚར་ཀྱང་ཆེ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཙ་ར་ཀ་དང་། སྲུ་སྲུ་ཏ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པའི་སྨན་གྱི་རྒྱུད་ཤེས་པས་ནི་ནད་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཙམ་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། ཅི་སྟེ་ཙ་ར་ཀས་བཤད་པའི་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཀྱང་དེ་ནི་གསོ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པར་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་རྣམས་གསོ་བར་མི་ནུས་སོ། །ལེགས་པར་ཤེས་ཤིང་རིག་པར་བྱ་བའི་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྐྱེས་བུའི་ཚེའི་རིག་བྱེད་ཀུན་གྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་འདི་ལ་སྐྱོ་བ་མེད ཅིང་མངོན་པར་བརྩོན་པའི་མཆོག་གིས་མི་འཇུག་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་གཏི་མུག་པ་ཡིན་ནོ།།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལ་ཏིལ་མར་དང་མར་དང་སྦྲང་རྩི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཕན་ཞིང་ཞི་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཚངས་པའམ་ཚངས་པའི་བུས་བཤད་དེ། དེ་ནི་རྩིང་མ་བཏགས་པར་སྨན་གྱི་ནུས་ པའི་བྱེ་བྲག་བཅད་ཅིང་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་བདག་གིས་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་ནས་སྨན་གྱི་ནུས་པ་དང་ཁྱད་པར་ཞིབ་ཏུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཞེ་སྡང་དང་ཕྲག་དོག་སྤང་ཞིང་གང་རིགས་པ་དེ་བླང་བར་འོས་སོ། །གལ་ཏེ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ཙ་ར་ཀ་དང་། སྲུ་སྲུ་ཏ་དང་། གཟིངས་ཅན་ལ་སོགས་ པས་བཤད་པ་ལ་དད་པ་ཞིག་ཡོད་དེ་ཡོད་ན་ཡང་བདག་གིས་དེའི་ལུང་ཅི་ཞིག་མ་བརྗོད་དེ་སྨྲས་སོ།།དེ་བས་ན་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་སྨན་དཔྱད་གྱི་རྒྱུད་འདི་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་རིགས་སོ། །རང་གི་རང་བཞིན་ཚེ་ཡི་རིག་བྱེད་རྒྱ་མཚོ་ལས། །སྙིང་པོ་བཞིན་དུ་བསྡུས་པའི་ཆོ་ག་འདི་བཤད་པས། །དགེ་བ་གང་ ཞིག་རབ་ཏུ་བསགས་པ་ཐོབ་གྱུར་པ།།དེས་ནི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་བདེ་བ་ཐོབ་གྱུར་ཅིག་།རོ་ཙ་བར་བྱེད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་བཅུ་ཐམ་པའོ།། །།སྨན་པའི་བདག་པོ་སེང་གེ་སྦས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བུ་སྨན་པ་ཆེན་པོ་ཕ་ཁོལ་ཞེས་བྱ་བས་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ་ལས་རྒྱུད་ཕྱི་མའི་གནས་རྫོགས་ཏེ་ཡན་ལག་ བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་ལས་གནས་དྲུག་པ་སྟེ་ཐ་མ་རྫོགས་སོ།།སྨན་དཔྱད་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་སྙེད་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ། །མ་རིག་དབང་གིས་འདི་དག་ཏུ། །ཅུང་ཟད་ནོངས་པར་གང་གྱུར་ཏེ། །གང་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཁོང་བླུན་པས། །མཁས་པ་རྣམས་ལ་བཟོད་པར་གསོལ། །གལ་ ཏེ་འབྱུང་ཁུངས་བཟང་པོའི་གསེར།།མངོན་སུམ་སྣང་བ་འགྲོ་ལ་གཏད། །བོད་ཀྱི་ལྷ་བཙན་པོ་སློབ་དཔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷ་བླ་མ་ཛྙཱ་ན་པྲ་བྷཱའི་བཀས། ཚེའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་སྨན་དཔྱད་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་འདི་འང་བསྒྱུར་ཅིག་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ནས་བླ་མའི་ ཞབས་དྲུང་དུ།རྒྱ་གར་གྱི་ཨཱ་ཙརྱ་དྷརྨ་ཤྲཱི་ཝརྨ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཨི་གུ་དགེ་སློང་ཤཱཀྱ་བློ་གྲོས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་མར་ལོ་དགེ་སློང་རིག་པ་གཞོན་ནུ་དང་། མཉེལ་བཅོར་དགེ་སློང་དབྱིག་གི་རིན་ཆེན་དང་གསུམ་གྱིས་ཚད་ལ་ཕབ་སྟེ་མཇུག་བསྡུས་ནས་རྫོགས་པར་བགྱིས་སོ།

诵读、理解并修习此经者，必定能获得长寿、无病、正法、财富、安乐和名声。若能理解并诵读此经，则能理解八支医学的精要义理。即使是熟练医疗的医生们也会心生震动，更何况精进修习广大的其他医典。即便了知遮罗迦和苏斯鲁特等所说的医典，也仅能理解疾病的名称而已。
即使通达遮罗迦所说的医学文献，那也不是完整的医疗，必定无法治愈被疾病折磨的病人。对于这部应当善加了知的医学文献，是一切人寿命明的先导，若不精进修习而生厌倦，那就是极其愚痴的。
如梵天或梵天子所说：风、胆、痰三病分别以芝麻油、酥油、蜂蜜为对治而得以平息。这是未经细致分析而对药物功效所作的粗略区分。因此，我了知医学的本质后，详细阐述了药物的功效和特性。所以应当舍弃嗔恨和嫉妒，采纳合理之处。
如果有人信奉大仙人遮罗迦、苏斯鲁特、船者等所说，那么我所说的也未曾违背他们的教言。因此，应当修习这部善说的医典。如同从自性命明大海中，摄取精要而说此仪轨，以所获善根功德，愿一切众生获得安乐。
此为增益章第四十。医王狮子藏之子大医帕克所著《八支医典精要》后续部分圆满，为八支医典精要第六分最终部分。医学八支精要论释全部圆满。
由于无明力故，于此等中，若有少许过失，因为自身愚钝，祈请诸智者原谅。若将善源之金，明显呈现于众生前。
藏地天王上师菩萨天上师智光尊者下令：将此《命明大海·八支医典精要论释》翻译。于上师座前，印度阿阇黎法吉祥铠与主译师回鹘比丘释迦慧，翻译此论。玛洛比丘慧童年、涅措比丘宝藏三人校对后圆满完成。

། །།

。
